MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 583 It-Tlieta, 17 ta' Lulju, 2001 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 583

It-Tlieta, 17 ta' Lulju, 2001

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.07 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tlieta, 17 ta' Lulju, 2001

WERREJ

MINUTI 69

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 69

TQEGĦID TA' KARTI 75

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IT-TRATTAMENT XIERAQ TA' L-ANNIMALI (IT-TIENI QARI)

ANIMAL WELFARE BILL (SECOND READING) 76

AĠĠORNAMENT 99

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 104

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta nru.

582 li saret fis-17 ta' Lulju, 2001 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

QRATI – KARIGI ĠODDA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Anġlu Farrugia) staqsa lill- Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' il-Ministru jgħid kemm se jinħolqu karigi ġodda fil-qrati ta' Malta u Għawdex?

Kemm hemm direttorati li se jiġu upgraded?

Kemm hu maħsub li titla' l-ispiża rikorrenti b'eżerċizzju bħal dan?

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali): B'riferenza għall-mistoqsija ta' l-Onor.

Interpellant, inħolqu tliet kategoriji ta' karigi ġodda fil-qrati li huma:

i) Direttur għall-qrati u tribunali ċivili (Malta), direttur għall-qrati kriminali (Malta) u direttur għall-qorti ta' Għawdex; l- applikazzjonijiet ħarġu u huwa mistenni li l-ħatriet isiru fi żmien qasir;

ii) 34 assistent tal-qorti li qegħdin fi stadju li jiġu appuntati; u

iii) xufiera ma' kull membru tal-ġudikatura.

Dwar it-tieni parti ta' l-interpellanza, it-tliet diretturi l-ġodda msemmija fl-ewwel parti tat-tweġiba se jissostitwixxu l-post preżenti ta' reġistratur tal-qorti, preżentement okkupat mid-direttur ġenerali.

Dawn il- gradi se jkunu fi skala ta' salarju 4.

Se jiżdiedu wkoll żewġ assistenti reġistraturi biex jassistu l-imsemmija diretturi.

L-ispiża annwali mistennija li tammonta għal madwar Lm367,000, inkluż l- allowances kollha li jmorru mal-post jew kariga.

B'danakollu ż-żieda rikorrenti attwali tkun ferm inqas, peress li l-pożizzjonijiet kollha jimtlew minn ħaddiema li huma diġa mpjegati tal-gvern u konsegwentement, iż- żieda attwali rikorrenti tkun biss dik relattiva għall-promotion u allowances li jista' jkun hemm marbuta mal-kariga.

Hu mistenni wkoll li parti kbira sewwa minn din iż-żieda tiġi rkuprata minn saving sostanzjali li se jsir fuq l-ispiża rikorrenti għat-trasport tal- ġudikatura.

INKJESTA MAĠISTERJALI DWAR L-GĦAJBIEN TA' MARCEL BARBARA

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' il-Ministru jgħid fiex waslet l-inkjesta dwar l-għajbien ta' Marcel Barbara u l-Grieg miżżewweġ Maltija?

L-avukat ġenerali ħa passi wara l-artiklu li deher fil-ġurnal "Kullħadd" - miktub minn Joe Mifsud fis-6 ta' Diċembru 1998 - bit-titlu "Iġsma, ħwejjeġ u żraben fix-xbiek tat- tkarkir"?

Ġibed l-attenzjoni tal-maġistrat inkwirenti dwar il-każ li tqajjem f'dak l-artiklu?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-inkjesta inkwestjoni għadha pendenti quddiem il- Maġistrat Dr. Joe Apap Bologna.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, il-Ministru ntalab jgħid jekk itteħdux passi wara artiklu li kien deher f'ġurnal lokali u jekk inġibdetx l- attenzjoni tal-maġistrat inkwirenti dwar il-każ.

Jien naħseb li dawn il- mistoqsijiet għandhom jiġu mwieġba biex għallinqas inkunu nafu jekk itteħdux passi, aktar u aktar meta issa nafu li dak li kiteb Joe Mifsud huwa korrett.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Speaker, naħseb li l-Onor.

Interpellant jaf li dak li qed jiġi ssuġġerit huwa kopert bis-sigriet professjonali.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jiġifieri din tan-nuqqas ta' passi nistgħu nattribwuha għas-segretezza professjonali?

Aħna mhux biex inkunu nafu x'ġara u ma ġarax imma biex għallinqas ikollna l-konferma li xi ħadd ta kas ta' dak l-artiklu.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Mid-dehra l-Onor.

Interpellant jippretendi li jagħmel liġijiet għalih!

Is-sigriet fuq l-inkjesta jinkludi l-azzjonijiet kollha li jittieħdu mill-maġistrat u mill-attorney general sakemm tingħalaq l- inkjesta.

Wara li l-inkjesta tingħalaq, l-atti jsiru pubbliċi iżda f'ċerti każi biss.

Ma naħsibx li l-liġijiet jinkitbu biex l-Onor.

Interpellant jew xi membru ieħor ta' din il-Kamra jbiddilhom!

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mela allura l-liġijiet jinkitbu biex jekk hemm xi ħadd li jkun irid jaħbi xi ħaġa, jistaħba wara l-inkjesta!

Jien qed nistaqsi f'ġieh it-trasparenza u żgur ma rridx ninftiehem li nixtieq nara l-liġi tinkiser.

Jien qed nistaqsi biss jekk artiklu bħal dak ingħatax l- attenzjoni dovuta, aktar u aktar illum li nafu li dak li nkiteb minn Joe Mifsud jirrifletti l-verita'.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-liġijiet jinkitbu għal kulħadd, għall-membri tal- gvern u għal dawk ta' l-oppożizzjoni u għal kull persuna oħra barra minn din il-Kamra u jridu jiġu segwiti minn kulħadd.

Jinkiteb x'jinkiteb fil- gazzetti, l-azzjonijiet li jittieħdu fl-inkjesta jridu jimxu mal-liġijiet ta' pajjiżna u fuq kollox irid jimxi mal-liġijiet ta' pajjiżna l-ministru responsabbli mill-ġustizzja.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, jien m'iniex qed nistaqsi fi ħdan l- inkjesta, għax il-mistoqsija l-oħra kienet tgħid jekk l-avukat ġenerali ħax passi dwar l-artiklu li deher fil-"KullĦadd".

(Interruzzjonijiet) Iva, l-ewwel parti tal-mistoqsija tirrigwarda l-inkjesta, imma t-tieni parti tittratta l-avukat ġenerali u x'passi ħa.

Jien ma naħsibx li l-passi li jieħu l-avukat ġenerali jkunu dejjem fit-termini ta' l-inkjesta.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jekk l-avukat ġenerali ħax passi, jekk għamilx dan fil- kuntest ta' l-inkjesta u jekk ġibedx l-attenzjoni tal-maġistrat inkwirenti, kollox jidħol fil-kuntest ta' l-inkjesta.

Kif jista' l-avukat ġenerali jiġbed l-attenzjoni tal-maġistrat inkwirenti jekk mhux fil-kuntest ta' l- inkjesta!

Il-passi li ħa, jekk ħadhom, huma marbuta bis-sigriet professjonali fil-kuntest ta' l-inkjesta.

Hija ħaġa ovvja li jekk l-avukat ġenerali ħa l-passi, għamel dan fil-kuntest ta' l-inkjesta.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Allura forsi jkun tajjeb li l-Ministru jinformana eżattament meta bdiet l-inkjesta.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Sur President, peress li din l-informazzjoni li qed tintalab m'hijiex fil-file li għandi quddiem, nitolbu jagħmel id-domanda bil-miktub.

Biss ma nagħtix garanzija li nkun kapaċi nirrispondi għax jista' jagħti l-każ li l-maġistrat ma jgħaddilix l-informazzjoni mitluba.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Skużi ta, imma jekk l-inkjesta bdiet wara li deher l- artiklu ta' Joe Mifsud għandi raġun jien, fis-sens li l-mistoqsija li għamilt ma kenitx dwar l-inkjesta; u jekk l-inkjesta bdiet qabel ma deher dak l-artiklu għandu raġun il-Ministru, fis-sens li risposta ma tistax tingħata minħabba s-segretezza.

Imma f'ġieh is-sewwa jien għandi nkun naf u anke l-Ministru suppost li għandu jkun informat, Sur President.

Fuq kollox, għandi għax nifhem li l-Ministru għandu żewġ files, wieħed minnhom bir-risposta kif ingħatat u l-ieħor bl-informazzjoni kollha dwar kull ħaġa li għandha x'taqsam mas-suġġett u allura bilfors li fil-file hemm imniżżel meta bdiet l-inkjesta.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Bir-rispett kollu, jew l-Onor.

Mizzi għandu impressjoni ħażina jew inkella qed jirriferi għal xi proċeduri differenti.

Aħna qegħdin nitkellmu dwar inkjesta li qiegħda f'idejn il-Maġistrat Apap Bologna.

Bil-liġi ta' pajjiżna, il-file ta' l-inkjesta huwa marbut bis- sigriet inkwiżitorju u jinżamm mill-Maġistrat.

(Interruzzjonijiet)

Nista' ngħidlek li hemm numru ta' maġistrati li jirrifjutaw li jagħtu dettalji, imqar dwar meta jkunu bdew l-inkjesti jew dwar kemm għandhom files ta' inkjesti pendenti.

Mhux l-ewwel darba li b'risposta għal xi mistoqsija parlamentari min-naħa ta' l-oppożizzjoni, poġġejt fuq il-mejda tal-Kamra l-pożizzjoni ta' numru ta' ġudikanti li jgħidu li dan is-sigriet jestendi wkoll għal meta bdew l-inkjesti u għan-numru ta' inkjesti pendenti.

(Interruzzjonijiet)

Kulma għandi f'idejja hija l-mistoqsija parlamentari li għamel l-Onor.

Mizzi u r-risposti dipartimentali li rċevejt.

Mill-bqija m'għandi l-ebda file ieħor, Sur President.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, jien il-proċedura nafha li jkun hemm żewġ files, wieħed bir-risposta u l-ieħor bl-informazzjoni kollha li jkollha x'taqsam mas-suġġett tad-domanda.

Inbidlet il-proċedura forsi?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jien ma nafx xi proċeduri kien jadotta l-Onor.

Mizzi meta l-partit tiegħu kien fil-gvern.

(Interruzzjonijiet) Għamel sentejn jirrispondi d-domandi għan-nom ta' sħabu u issa nitolbu biex, jekk jogħġbu, joqgħod jisma bil-kwiet!

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jien għedt li għal kull mistoqsija parlamentari kien ikun hemm żewġ files – din il-proċedura kienet tintuża mill-gvern preċedenti u safejn naf jien, anke mill-amministrazzjonijiet Nazzjonalisti ta' qabel – u allura l-Ministru għandu jirrispondi u mhux jipprova jaħrab minnha.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jekk l-Onor.

Mizzi jerġa' jinterrompini npoġġi bil- qiegħda u ma nirrispondix iktar, Sur President.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' il-Ministru jgħid jekk għandux l-informazzjoni li tlabtu?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jekk fis-sentejn li huma għamlu fil-gvern kellhom l- użanza li jkollhom żewġ files, jien ma nafx b'dan.

Jekk xi ministru ieħor għandu l-użanza li jkollu żewġ files, ma nafx b'dan lanqas.

Naf li jkolli żewġ files biss meta r-risposta tkun tirriferi għal xi suġġett ġenerali partikolari, imma din rari ħafna għax fis-sentejn u nofs li ili ministru, dejjem file wieħed kelli.

Din hija domanda dwar inkjesta u l-informazzjoni kollha li ntalbet qiegħda fl-inkjesta.

Nirrepeti li jekk l-Onor.

Mizzi jixtieq ikun jaf meta nfetħet l-inkjesta, jagħmel domanda bil-miktub u nibgħatha l-qorti għar-risposta.

Jekk il- Maġistrat Apap Bologna jogħġbu jagħtini l-informazzjoni, inkun nista' ngħidlu meta nfetħet l-inkjesta.

TURIŻMU - RETAINERS

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' il- Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari 26608?

ONOR.

MICHAEL REFALO (Ministru għat-Turiżmu): Ninforma lill-Onor.

Membru li għal ħtiġijiet legali, il-ministeru jinkariga l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali.

L-awtorita' tat-turiżmu tħallas retainer ta' Lm3,000 fis-sena lid-ditta Grech, Tortell & Hyzler.

MR SPEAKER: L-Onor.

Camelo Abela, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

CARMELO ABELA: Jista' il-Ministru jgħid x'tip ta' xogħol qed tiġi mitluba tagħmel din id-ditta?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL REFALO: Jiddispjaċini imma d-domanda kienet dwar retainer għal xogħol legali u iżjed minn hekk ma nistax ngħid.

IL-QORTI FUQ PUSSESS TA' L-AVORJU

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' il-Ministru jgħid kemm-il persuna tressqet il-qorti fuq pussess ta' l- avorju u prodotti magħmulin mill-avorju?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li t-tagħrif hekk kif mitlub m'huwiex disponibbli taħt forma komputerizzata.

NEGOZJU TAL-ĠOJJELLERIJA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru ta' l-Intern: Jista' il-Ministru jgħid kemm-il persuna kellha ħanut tal-ġojjellerija f'dawn l-aħħar ħames snin?

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern): Ninsab informat li t-tagħrif hekk kif mitlub mill-Onor.

Interpellant m'huwiex disponibbli, pero` ninsab informat ukoll li fil-preżent hawn 374 persuna li għandhom liċenzja tan- negozju tal-pulizija għall-bejgħ ta` ġojjellerija.

SPEĊI PROTETTI – DNA-TESTING

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru ta' l-Intern: Jista' il-Ministru jgħid jekk huwiex qed isir DNA - testing biex jiġu magħrufa speċi protetti biċ-CITES?

Kemm-il persuna hi mħarrġa biex tagħmel dan ix-xogħol?

Qatt inqabad xi ħadd permezz ta' DNA - testing fuq speċi protetti biċ-CITES?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li l-pulizija m`għandhiex persuni mħarrġa sabiex isir DNA - testing kif imsemmi mill-Onor.

Interpellant.

Informat ukoll li l-pulizija ma kellhiex każi fejn inqabad xi ħadd permezz ta` dan it-tip ta` test.

ALE – KSUR TAĊ-CITES

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru ta' l-Intern: Jista' il-Ministru jgħid jekk qattx tressqu minorenni l-qorti fuq ksur tal-liġi taċ-CITES?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li t-taqsima ta` l-ALE tal-pulizija ma kellha ebda każ kif imsemmi mill-Onor.

Interpellant.

SAN PAWL IL-BAĦAR: TRIQ EMANUELE PINTO – PROVVISTA TA' L-ILMA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Michael Farrugia) staqsa lill- Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li ta' spiss is-servizz ta' l-ilma fi Triq Emanuele Pinto, San Pawl il- Baħar, qed ikun maqtugħ?

ONOR.

JOSEF BONNICI (Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): L-ilment ta' l- Onor. Interpellant ġie mgħoddi lill-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma biex issir l-investigazzjoni meħtieġa u jekk ikun il-każ, tittieħed azzjoni rimedjali.

SAN PAWL IL-BAĦAR: TRIQ EMANUELE PINTO - ASFALTAR

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Michael Farrugia) staqsa lill- Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid meta hemm il-ħsieb li Triq Emanuele Pinto f'San Pawl il-Baħar tiġi asfaltata?

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni): Jien informat li d-dipartiment tat-toroq għadu kif ta kuntratt għall-bini u asfaltar ta' din it-triq wara sejħa għal offerti.

SAN PAWL IL-BAĦAR: TRIQ IL-VILLEĠĠJATURA - DRENAĠĠ

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Michael Farrugia) staqsa lill- Ministru għall-Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid x'passi qed jieħu biex jiġi mwaqqaf drenaġġ li ta' spiss joħroġ fi Triq il-Villeġġjatura, f'San Pawl il-Baħar u li qed jikkawża nkonvenjent għar-residenti ta' l-istess triq u tal-madwar u għal kull min jgħaddi minn hemmhekk?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (Ministru għall-Ambjent): Ninsab informat li waqt xogħlijiet ta' excavation fi proprjeta privata, it-triq ċediet minħabba t-toqol tal-vetturi jġorru l-materjal skavat.

Irriżulta li l- manhole partikolari sfrundat bil-konsegwenza li nħoloq blockage.

Dan il- blockage issa tneħħa u d-drenaġġ m'għadux jiżbroffa.

MR SPEAKER: L-Onor.

Joseph Cuschieri, mistoqsija supplementari.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Mr Speaker, xi żmien ilu kont tkellimt dwar sejba ta' sit storiku żgħir fin-naħa tal-promenade ta' San Ġiljan, ħdejn l- Exiles.

Jista' il-Ministru jgħid x'sar mill-fdalijiet ta' dik is-sejba li jmorru lura għal mijiet ta' snin u x'użu se jsir minnhom?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mr Speaker, ma jirriżultalix li din kienet xi sejba ta' importanza storika partikolari.

MR SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Imma kif jista' il-Ministru jwieġeb b'dan il-mod meta kien hu stess li kkonferma li kien hemm din is-sejba?

Jista' jgħid allura jekk dawn il-fdalijiet intremewx?

Għalfejn il-Ministru qed jogħġbu jikkontradixxi lilu nnifsu ma nafx!

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mr Speaker, jien naħseb li huwa l-Onor.

Cuschieri li qed jikkontradixxi lilu nnifsu għax m'huwiex kapaċi jsegwi t- tweġibiet li jingħataw f'din il-Kamra!

Jien għedt lil li ma jirriżultalix li din hija xi sejba ta' importanza storika partikolari.

Jien m'għedtx li ma kienx hemm sejba!

MR SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Mr Speaker, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari preċedenti li kont għamiltlu, il-Ministru kien qal li s- sejbiet kienu jmorru lura sa żmien Pinto.

Issa jekk dawn m'humiex sejbiet storiċi, ma nafx liema huma s-sejbiet storiċi.

Forsi li jkollna xi ministru għall-ambjent jippassiġġa mal-promenade ta' Tas-Sliema!

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mr Speaker, donnu li l-Onor.

Cuschieri ma tantx huwa kuntent bix-xogħlijiet li saru f'Tas-Sliema, imma dik problema tiegħu u mhux tiegħi!

L-Onor.

Cuschieri kien indika li kien hemm sejba storika u jien weġibtu.

(Interruzzjonijiet) Mill-mod ta' kif instabu dawn il-fdalijiet, ma jirriżultax li wieħed jista' jagħmel użu minn dan is- sit jew jattribwilu importanza storika partikolari.

(Interruzzjonijiet) Allura nissuġġerixxi lill-Onor.

Cuschieri biex jagħmel mistoqsija preċiża ħalli nkun nista' nagħtih tweġiba.

MR SPEAKER: L-Onor.

Michael Bonnici, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Mr Speaker, lest il-Ministru jserraħ ras il-poplu Malti li l-problema li dan l-aħħar inqalgħet fis-sistema tad-drenaġġ qed tiġi rrimedjata?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nista' ngħid li fil-fatt saru xogħlijiet b'emerġenza u b'mod immedjat fuq il-ħsara li żviluppat fl-inħawi ta' Buġibba.

Dawn ix-xogħlijiet għadhom għaddejjin u hu mistenni li nhar il- Ħamis ikunu lesti, biex allura s-sistema kollha tkun qed taħdem tajjeb.

B'hekk l-erba' pumping stations ta' dawk l-inħawi - ta' Buġibba stess, ta' Ta' l-Għażżelin, tas-Sirens u ta' Kennedy Grove - ikunu qed jitħaddmu b'mod totali u bl-assigurazzjoni li mhu se jkun hemm l-ebda żbroff ta' drenaġġ.

Imma tajjeb li hawnhekk nieħu l-opportunita` biex nerġa' nispjega għaliex dan il-gravity main ikkollassa, Sur President.

Meta nhar is-Sibt ġejt informat b'dak li kien ġara, ħadt ħsieb li jsiru x- xogħlijiet kollha bl-ikbar emerġenza u bl-ikbar impenn minn ħaddiema tad- dipartiment tad-drenaġġ fi ħdan it-taqsima tax-xogħlijiet.

L-informazzjoni li kelli li imbagħad ivverifikajt meta żort il-post, kienet li dan il- gravity main li kien sar 28 sena ilu, kellu parti minnu li kienet nieqsa – fil-fatt qatt ma kienet saret - u kellu partijiet oħra fejn donnu li s- sistema ta' dak iż-żmien kienet li biex jiġi akkwistat tul ikbar, il-main jinqasam min-nofs u tintuża biss il-parti t'isfel.

Allura jekk għall- argument kien hemm main ta' 20 pied dan jiġi ta' 40 pied, imbagħad jitqiegħed il-cardboard fuqu u jiżdied il-konkos.

Ovvjament naħseb li kulħadd jaqbel li din m'hijiex l-iktar sistema adegwata ta' kif isir network li jipprovdi għas-sistema tad-drenaġġ.

Dan il-main irid jinbidel kompletament u x-xogħol li qed isir issa b'emerġenza u b'mod permanenti, minbarra dak li sar fi tmiem il-ġimgħa mill-istess ħaddiema tad- dipartiment tad-drenaġġ, huwa preċiżament biex issir trinka ġdida madwar l- area fejn hemm il-klabb tal-boċċi, fejn imbagħad jitqiegħdu mains ġodda - fil-fatt dawn diġa' bdew jitqiegħdu - u awtomatikament il-flow kollha tad- drenaġġ ta' dawk l-inħawi tiġi taħt kontroll u awtomatikament ukoll jitħaddmu l-erba' pumping stations.

Qed ngħid dan għax bħalissa qed jitħaddmu tlieta biss fuq bażi totali, u cioe` l-pumping station ta' Buġibba, dik ta' l-area ta' l-GĦażżelin u dik tas-Sirens, pero' dik ta' Kennedy Grove, li għalkemm tolqot ħafna inqas bħala area għall-għawm xorta waħda m'hu pjaċevoli għal ħadd jekk ma titħaddimx fil-kapaċita' sħiħa tagħha, m'hijiex qed titħaddem b'mod totali, bil-konsegwenza li sakemm jitlestew dawn ix-xogħlijiet, hemmhekk għad hemm problema ta' drenaġġ.

Jien ninsab assigurat li sa nhar il-Ħamis, ix- xogħlijiet ikunu tlestew kompletament u mhux biss it-tliet pumping stations ta' Buġibba, ta' l-GĦażżenin u tas-Sirens jibdew jitħaddmu tajjeb, imma anke dik ta' Kennedy Grove.

Dan l-aħħar kien hemm ħsara wkoll f'rising main fl-inħawi tal-Mellieħa.

Ir- riżultat ta' din il-problema wasal għandna nhar il-Ħamis li għadda u sa nhar il-Ġimgħa fis-1.00 a.m. kienu għadhom qed isiru xogħlijiet b'emerġenza.

B'hekk il-problema ġiet eliminata għal kollox u t-testijiet li saru, anke indipendentement mid-diviżjoni tas-saħħa, jikkonfermaw li l- area tal-Mellieħa hija kollha kemm hi tajba għall-għawm.

Diffikulta` oħra li wkoll konna qed naffaċċjaw b'emerġenza dan l-aħħar kien il-kollass ta' main fl-area tal-Fgura, li kellu effett fuq is-sistema tad- drenaġġ ta' l-impjant ta' Sant'Antnin li minnu l-bdiewa jieħdu ilma trattat.

Ix-xogħlijiet għadhom qegħdin isiru u din is-sistema se terġa' tibda titħaddem fil-ġranet li ġejjin.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Viċi Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

LAWRENCE GONZI(Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Mr Speaker, f'isem il-Prim Ministru nqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra:-

Tabella li turi l-għadd ta' uffiċjali pubbliċi li jinsabu nterdetti, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 27454;

Lista li turi t-tip ta' inġustizzja li sofrew impjegati tal-gvern, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 27481; u

f'isem il-Ministru tal-Finanzi nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Avviż Legali 170 ta' l-2001 - regolamenti ta' l-2001 li jemendaw regolamenti dwar taxxa fuq il-valur miżjud (ħlas lura ta' taxxa fuq il- valur miżjud);

Avviż Legali 171 ta' l-2001 - regolamenti ta' l-2001 li jemendaw ir- raba' skeda li tinsab ma' l-Att dwar Taxxa fuq il-Valur Miżjud (emenda nru 2); u

Avviż Legali 172 ta' l-2001 - ordni ta' l-2001 ta' eżenzjoni mit- taxxa fuq dokumenti u trasferimenti fuq ċessjonijiet ta' operazzjonijiet internazzjonali ta' factoring.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Deguara.

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa): Mr Speaker, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:-

Avviż Legali 169 ta' l-2001 - regolamenti ta' l-2001 dwar skema ta' l-ivvjaġġar għal annimali domestiċi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IT-TRATTAMENT XIERAQ TA' L-ANNIMALI

ANIMAL WELFARE BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mill-17 ta' Lulju, 2001 Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet

MR SPEAKER: L-Onor.

Joseph Cuschieri huwa in possession.

ONOR JOSEPH CUSCHIERI: Mr Speaker, ma nistax ma nfakkarx f'liema ambitu u b'liema mod dan l-abbozz ta' liġi li ressaq il-Ministru Ninu Zammit ġie quddiemna.

Daqs għaxar xhur ilu, il-Partit Laburista ppreżenta abbozz ta' liġi msejjaħ "Att dwar il-Ħarsien u l-Jeddijiet ta' l-Annimali" u dan wara li kien stieden lin-naħa tal-gvern biex flimkien naħdmu fix-xhur tas-sajf fuq tali abbozz, kull naħa tressaq il-proposti tagħha.

Ħassejna li dik kienet tkun l-aħjar triq sabiex flimkien inkunu qegħdin inħejju abbozz ta' liġi li jista' jagħmel l-aktar ġid għall-ħarisen u l-jeddijiet xierqa ta' l- annimali.

Biss din it-talba li kien għamel il-Partit Laburista ma ġietx aċċettata min-naħa tal-gvern Nazzjonalista, fost id-diżappunt mhux biss tagħna bħala membri ta' l-oppożizzjoni imma anke ta' għaqdiet u individwi li għandhom għal qalbhom dan is-sens ta' ħidma u dan is-sens ta' promozzjoni ta' kif l-annimali għandhom jitħarsu.

Issa hawn irrid ngħid li aħna l-abbozz ta' liġi konna għaddejnieh minn diversi kanali u anke konna bgħatnih lil RSPCA f'pajjiżna, li minn naħa tagħhom, dawn issuġġerew diversi emendi għal dak li kien qed jipproponi l- Partit Laburista.

Imbagħad eventwalment dan l-abbozz kien anke ntbagħat lil RSPCA tar-Renju Unit li bħalma jaf kulħadd u bħalma jaf kulmin għandu għal qalbu dan il-qasam, din hi waħda mill-ikbar organiżżazzjonijiet dinjija, jekk mhux waħda mill-ewwel organiżżazzjonijiet fid-dinja li bdiet taħdem b'interess għall-ħarsien u d-drittijiet ta' l-annimali, kif ukoll tindokra annimali abbandunati.

Nafu li din hi organiżżazzjoni magħrufa għas-serjeta' kbira tagħna, għad-dedikazzjoni assoluta tagħha u tal-membri tagħha f'dan il-qasam, anke fuq firxa internazzjonali u għall-mod professjonali li timxi bih f'ħidmietha.

Niftakar li l-RSPCA tar-Renju Unit – u forsi din hi r-risposta għal min fl- intervent tiegħu pprova jagħti x'jifhem li l-abbozz tagħna ressaqnih wara xi survey li kien deher f'gazzetta – kienet bagħtet ittra lil kull deputat ta' din il-Kamra u faħħret bis-sħiħ l-abbozz imħejji mill-Partit Laburista.

Il-verita' hi li dan l-abbozz kien sar fuq inizjattiva personali tal- mexxej tal-partit li bla dubju ta' xejn iddedika ħafna ħin biex dan id- dokument jitħejja b'mod serju u b'mod li jkun jixraq u jiffitja għas- sitwazzjoni lokali.

Iżda sfortunatament il-gvern Nazzjonalista warrab dan l-abbozz fil-ġenb u m'aċċettahx għax qal li kien qiegħed jipprepara l- abbozz tiegħu.

Kien Dr Sant ukoll li fis-sajf tas-sena l-oħra kien ħa aġġornament biex jitkellem fuq in-nuqqas ta' protezzjoni għall-annimali.

Kien hu li ta l-ewwel indikazzjonijiet u enfasizza l-bżonn u l-ħtieġa li d- drittijiet ta' l-annimali jiġu protetti u anke jiġu mħarsa b'liġi.

Jidher li dak id-diskors ta' Dr. Sant kien qajjem interess sħiħ fost dawk li għandhom għal qalbhom il-qasam tal-ħarsien ta' l-annimali, tant li saħansitra kien hemm diversi artikli u artikoletti f'gazzetti u anke kien hemm ġurnali li ħassew li kellhom jiddedikaw editorjali dwar din l- inizjattiva tal-mexxej Laburista.

Fortunatament, ftit ġimgħat wara, il- Partit Laburista lesta abbozz ta' liġi dwar id-drittijiet ta' l-annimali wara konsultazzjoni sħiħa ma' l-organizzazzjonijiet kompetenti.

Dan l- abbozz kien ġie ppreżentat hawnhekk lill-media waqt konferenza stampa u mbagħad wara kien ġie ppreżentat fil-Kamra tar-Rappreżentanti.

Naturalment bħal f'kull każ ieħor, il-gvern Nazzjonalista m'aċċettax din il-proposta ġenwina, proposta li bla dubju ta' xejn kienet 'il bogħod ħafna mill- partiġġjaniżmu politiku.

Nazzarda ngħid li l-gvern Nazzjonalista m'aċċettax din il-proposta sempliċement għax kienet ġejja min-naħa tal- Partit Laburista.

Hawnhekk ta' min ifakkar li fl-ebda ħin u fl-ebda mument ħadd ta x'jifhem li billi l-Partit Laburista ppreżenta abbozz, ma kienx ukoll se jżomm il- bibien miftuħa biex jibdel dak li hu meħtieġ li jinbidel u dak li jkun ta' ġid li jinbidel.

Minkejja li dan hu abbozz serju u mfaħħar minn waħda mill- ikbar organiżżazzjonijiet tad-dinja dwar il-ħarsien tad-drittijiet u l- indukrar ta' l-annimali, il-Partit Laburista ppreżenta dan l-abbozz b'għajnejh miftuħa u kien u għadu lest jilqa' kull proposta ġejja minn fejn ġejja, ġejja min-naħa tal-gvern, ġejja min-naħa ta' partit politiku, ġejja min-naħa t'organiżżazzjoni jew min-naħa ta' individwu, dment li tkun proposta valida.

Imma sfortunatament minkejja li l-gvern qal li kien qed iħejji l-abbozz tiegħu - u llum nafu l-abbozz li għandna quddiemna x'inhu joffri - il-gvern naqas li mhux biss ma aċċettax il-proposta Laburista, imma naqas li jingħaqad fuq ħaġa li żgur hi 'l bogħod mill-politika.

Naqas milli jingħaqad ma' l-oppożizzjoni Laburista biex flimkien niddiskutu l-abbozz li kien ipprepara l-Partit Laburista u anke possibbilment ninfilzaw il-proposti li kellu bħala gvern.

Il-gvern naqas li jagħmlu biex illum il-ġurnanta ġie fil-parlament u ppreżentalna dan l-abbozz ta' liġi li kif irrifera tajjeb għalih il-kap ta' l-oppożizzjoni dalgħodu, huwa abbozz nej, ħafna 'l bogħod mis-serjeta' u mill-preparazzjoni professjonali li biha kien ħejja l-abbozz tiegħu l-Partit Laburista.

Din mhix kwistjoni ta' min hu l-aħjar, jekk hux tagħna jew tagħhom, għax dak logħob tat-tfal.

Din kwestjoni reali, Sur President.

Nixtieq inkun naf u nisma' mingħand il-Ministru kemm kien hemm organiżżazzjonijiet li ġew ikkonsultati qabel ma dan l-abbozz tressaq quddiem il-kabinett u eventwalment ġie ppubblikat.

Nixtieq inkun naf, apparti l-organiżżazzjonijiet nazzjonali, x'organizzazzjonijiet internazzjonali ġew ikkonsultati u ġew mitluba jagħtu l-pariri tagħhom ħalli naraw verament x'serjeta' ġie ppreżentat biha dan l-abbozz.

Kif semmejt qabel, meta l-Partit Laburista ppreżenta l-abbozz tiegħu sena ilu, ippreżentah mhux wara li ppreparah b'kitba legali jew b'kitba fis-sens ta' liġi, imma wara konsultazzjoni sħiħa ma' min hu nvolut kemm f'pajjiżna u kemm fuq firxa internazzjonali, ma' organiżżazzjonijiet kbar bħalma hija l- RSPCA tar-Renju Unit.

Din hi organiżżazzjoni magħrufa ħafna għas-serjeta', għad-dedikazzjoni u l-professjonalita' tagħha f'dan il-qasam.

Aħna dan li konna qegħdin nistennew, minkejja li ġie l-Ministru hawnhekk u ppreżenta abbozz ta' liġi f'din il-Kamra għad-diskussjoni.

Jekk tħares biss lejn l- għanijiet u r-raġunijiet ta' l-abbozz u tikkomparah ma' l-abbozz ta' liġi li kien qed jipproponi l-Partit Laburista, issib li anki f'dan ir-rigward hemm baħar jaqsam bejn dawn iż-żewġ proposti.

Jiena ngħid li din kienet sena moħlija b'kapriċċ, sena moħlija f'pika, sena moħlija għal xejn, għax ħafna minn dan l-abbozz li ppreżenta l-gvern forsi mhux kollu, qiegħed fl-abbozz ta' liġi li kien ipprepara l-Partit Laburista.

Imma iktar minn hekk, l-abbozz ta' liġi li pprepara l-Partit Laburista jidħol f'iktar dettalji u rqaqat f'dan il-qasam.

Bħalma għedt qabel, tagħna huwa abbozz ta' liġi li min qiegħed f'dan il-qasam jaf li huwa abbozz ta' liġi iktar serju u ppreparat b'mod iktar professjonali.

Kieku l-gvern Nazzjonalista ma ħeliex din is-sena li għaddiet, kieku dan l- abbozz diġa' ġie fis-seħħ u qed jitħaddem.

Dan ir-raġunament ma nistax nifhmu.

Meta titressaq kwalunkwe mozzjoni f'dan il-parlament b'kontenut politiku nifhem li x'aktarx ikun hemm nuqqas ta' qbil, imma meta titressaq proposta bħalma kien ressaq il-Partit Laburista ma nifhimx għala l-Partit Nazzjonalista fil-gvern kellu jasal biex jirrifjuta li dik il-proposta tiġi diskussa u jekk ikun hemm bżonn anke tiġi emendata u eventwalment approvata minn dan il-parlament.

L-attitudni li ħa l-gvern Nazzjonalista hija attitudni li tista' tissejjaħ stramba, ma tinftehimx u ma tagħmilx sens.

Ta' sikwit f'dan il-parlament u anki barra minnu, esponenti tal-Partit Nazzjonalista u l-puppets tas-soltu jogħxew jakkużaw lill-oppożizzjoni Laburista li tħobb tfixkel u li tgħid le għal kollox meta min isegwi s- seduti tal-parlament jaf li dan m'hu minnu xejn.

Illum qiegħed f'pożizzjoni li nistaqsi jekk bil-proposta li kien għamel il-Partit Laburista, permezz ta' l-abbozz ta' liġi li kien ippreżenta f'din il-Kamra, abbozz ta' liġi li kien sab it-tifħir ta' waħda mill-ikbar organiżżazzjonijiet fid-dinja li tħares u tindokra l-jeddijiet ta' l- annimali, l-oppożizzjoni b'xi mod ridetx tfixkel ix-xogħol tal-Kamra.

Mhux biss ma ridetx tfixkel ix-xogħol tal-Kamra u mhux biss ma ridetx toħloq oppożizzjoni lill-gvern imma talli kienet lesta tuża l-ħin u l-vaganzi tas- sajf sabiex din il-liġi tkun tista' tiġi approvata.

Dan bla dubju ta' xejn jikxef l-inkonsistenza tan-naħa tal-gvern li f'qasam li tista' tgħid li hu purament 'il bogħod mill-politika, rat kif għamlet u xorta ppruvat tagħti tiżliġa politika.

Imma l-Partit Laburista għaraf iżomm 'il bogħod mill- kontroversja politika u stenna bil-kwiet u bil-paċenzja, minkejja li kienet miċħuda t-talba għal diskussjoni fuq l-abbozz li kien ppreżenta l-Partit Laburista, sakemm illum qegħdin hawn f'din il-Kamra niddiskutu dan l-abbozz nej - u nerġa' nirrepeti nej - li ppreżenta l-gvern Nazzjonalista.

Ċertament li dan l-abbozz hu nej fil-konfront ta' l-abbozz ippreżentat mill- Partit Laburista, Sur President.

Ma nistax ninsa wkoll kif ta' sikwit u bla ebda bażi, l-esponenti tal-gvern Nazzjonalista - u anke l-kap tal-Partit Nazzjonalista - jakkużaw lill- oppożizzjoni u lill-mexxejja tagħna li aħna nies suppervi, rasna iebsa u li ngħidu le għal kollox.

Jgħidu li aħna l-partit tal-le, diska mżarżra, diska antika u diffiċli biex titwemmen.

Tiġi f'sitwazzjoni fejn ikollok quddiemek żewġ abbozzi ta' liġi, wieħed ippreżentat mill-gvern li qed jippreżentah b'mira waħda biex jiġi konformi mar-regoli ta' l-Unjoni Ewropea u l-abbozz l-ieħor ippreżentat bl-ikbar responsabbilta' mill- oppożizzjoni, mhux biex ibaxxi rasu quddiem xi ħadd imma biex għall-ewwel darba jkollna liġi li tkun tħares il-jeddijiet ta' l-annimali.

Għalhekk tibda tistaqsi: Għaliex il-gvern Nazzjonalista rrifjuta dan l-abbozz meta żgur li mhux wieħed kontroversjali?

Ngħid għalija dan sintomu mill-iktar ċar ta' pika bla sens, ta' suppervja u ta' ras iebsa mhux min-naħa ta' l- oppożizzjoni imma min-naħa tal-gvern.

B'dispjaċir ikolli ngħid li anki fuq ħaġa sempliċi bħal din il-gvern Nazzjonalista webbes rasu, issuppervja, impika u nażżarda ngħid ukoll li kien arroganti mhux biss fil-konfront ta' l-oppożizzjoni, imma anke fil-konfront ta' min ħadem għal snin twal u għadu jaħdem sal-lum f'dan il-qasam.

Minflok li sena ilu aġixxa b'mod responsabbli u uża s-sens komun f'din il-kwestjoni, il-gvern wera nuqqas ta' kuxjenza u wera nuqqas ta' maturita' mhux mal-membri parlamentari biss imma anke ma' l-istess annimali.

Jekk kien hemm bżonn ta' lezzjoni lill-gvern biex ibiddel ir-rotta fuq din il-kwistjoni li nħolqot b'kapriċċ, din tawhielu s-soċjeta' għall- protezzjoni u l-kura ta' l-annimali ta' pajjiżna kif ukoll l-RSPCA tar- Renju Unit, li faħħret bil-kbir l-abbozz ta' liġi li konna ħejjejna aħna.

Fil-fatt fl-ittra li s-soċjeta' għall-protezzjoni u l-kura ta' l-animali bagħtet lilna d-deputati, din appellat biex il-partiti politiċi jwarrbu l- kwistjonijiet politiċi u jassiguraw li l-Att - jiġifieri l-abbozz ta' liġi li kien ippreżenta l-Partit Laburista - jiġi approvat mill-parlament mingħajr dewmien u bla ħela ta' żmien.

Is-soċjeta' għall-protezzjoni u kura ta' l-annimali kienet kompliet tenfasiżża fl-ittra li kienet bagħtet lilna d-deputati kollha ta' dan il-parlament, u nikkwota eżatt:

U b'hekk dan l-Att jibdel is-sitwazzjoni preżenti ħalli mill- iktar fis possibbli jibdew jiġu rikonoxxuti d-drittijiet ta' l- annimali."

Dan qed nikkwotah mill-ittra li konna rċevejna aħna d-deputati - suppost li kull deputat għandu kopja tagħha - u għalhekk b'kull raġun indur fuq il- gvern u ngħidlu li jekk kellu bżonn ċamata, din issa ma ħadhiex mill- Partit Laburista jew mingħand il-kap ta' l-oppożizzjoni imma ħadha mingħand waħda mill-ikbar organiżżazzjonijiet fid-dinja u mingħand l-ikbar organiżżazzjoni ta' protezzjoni ta' l-annimali f'pajjiżna wkoll.

(Interruzzjonijiet) Naħseb li jkun tajjeb li tiftaħ widnejk u mhux tpoġġihom ma' l-art, imma tiftaħ widnejk sew u terġa' tħares lejn il- proposta li konna ppreżentajna.

Jiena nemmen li fi kwistjoni bħal din ma kellha qatt tidħol fin-nofs la l- pika u lanqas is-suppervja.

Ma nistax nifhem għala l-gvern ħass li kellu jżomm iebes u jibqa' għaddej fil-linja arroganti tiegħu anki f'qasam sensittiv bħal dan.

Wara kollox naħseb li naqblu lkoll li l-annimali ma jaħtu xejn għall-kwestjonijiet politiċi ta' bejnietna u iktar minn hekk, l- annimali ma jivvotawx.

Żgur li f'dan ir-rigward ma kellux għalfejn ikun hemm kontroversja.

Jekk qatt kellu jkun hemm rieda tajba min-naħa tal- gvern, din imissha ntweriet għax dan huwa nuqqas serju min-naħa tal-gvern.

Jien m'ilux għamilt numru ta' interpellanzi fir-rigward ta' ċerti investigazzjonijiet u nfurzar tal-liġi fejn jidħlu l-annimali.

Aktar iva milli le, ir-risposta li ngħatajt kienet li lanqas biss tinżamm statistika uffiċjali ta' kif ċerti abbużi jsiru.

Minn hawn wieħed jista' jinduna li l-liġi bilkemm tkopri l-abbuż fuq l-annimali u hawn nista' insemmi inċident kurjuż.

Nitolbok tippermettili nirrakonta hawnhekk inċident kurjuż, Mr Speaker.

Xi żmien ilu kont qiegħed nagħmel passiġġata ma' żewġ turisti ħbieb tiegħi mill-Partit Soċjali Demokratiku Ġermaniż.

Konna qegħdin inżuru s-suq ta' Marsaxlokk u kien hemm bejjiegħ li f'kaxxa tal-kartun, daqs kaxxa tal- banana, kellu numru ta' ġriewi.

Waqt li konna qegħdin nippassiġġaw u naraw l-affarijiet li kien hemm għall-bejgħ, dawn il-Ġermaniżi b'mod sorprentendi - kważi anke lili ssorprendew - baqgħu maħsudin bix-xena ta' dawn il- ġriewi f'dik il-kaxxa tal-kartun.

Jien dort fuqhom u staqsejthom: X'ġara?

X'inhi l-problema?

Dawn daru lejja u qaluli li kieku xi ħaġa bħal dik kellek tagħmilha fil-Ġermanja, għandek ċans tajjeb teħel sa massimu ta' sentejn priġunerija, apparti multa.

Jiġifieri ngħid għalija aħna lanqas biss għandna l-kultura li nirrealizzaw dawn l-affarijiet!

Naturalment trid tkun fik li turi mħabba lejn l-annimal.

Jiena ngħid li nqasna għal snin twal li jkollna xi ħaġa li tinforza b'saħħa dak li hu bi dritt ta' l- annimal, l-eliminazzjoni tal-moħqrija, id-dritt li jiġi ndukrat u d-dritt li jiġi ttrattat tajjeb u b'mod xieraq.

Wara kollox l-annimal hu ħlejqa magħmula mill-Mulej u bħal kull bniedem, jekk toqorsu jgħid: Ajma!

Ma nistgħux nirraġunaw b'mod li xi ħadd jgħid: U iva, dak annimal!

Iva, naqbel ma' dak li qalu l-kap ta' l-oppożizzjoni u l-Onor.

Mario Galea dwar il-każ taż-żwiemel bil-karozzini li għandna hawnhekk taħt għajnejna, fil-pjazza tal-Palazz.

Jekk ma rridux inkunu ipokriti, jekk irridu nkunu realistiċi u jekk ma rridux inġibu d-dinja fit-tarf, għax hekk ikun jaqbel li nagħmlu, naħseb li kapaċi nsibu soluzzjoni għal dawn iż-żwiemel.

Dawn iħossu l-effett tax-xemx bħalma jħoss il-bniedem.

Ma naħsibx li l- awtorita' ta' l-ippjanar kellha tintilef daqstant fuq biċċa tinda u mbagħad tħalli abbużi kbar għaddejjin jew inkella mżerżqa qisu xejn mhu xejn.

Meta tara dawn l-affarijiet - l-argument li għedt jiena, li l-annimali m'għandhomx vot u li l-annimali m'għandhomx vuċi - allura tibda tgħid li hemm min isib l-okkażjoni biex taparsi jkun qed jagħmel xi ħaġa u jisserva b'okkażjonijiet bħal dawn u dan mhux sew.

It-tradizzjoni tal-karozzin hi parti integrali mill-kultura ta' pajjiżna u wieħed m'għandux jeqridha, anzi l-gvern għandu jipprovdi l-mezzi meħtieġa biex din it-tradizzjoni tibqa' ħajja, basta l-annimal għallinqas jiġi protett b'tinda.

Mhux qed ngħidu li din bilfors trid tkun fil-pjazza tal-Palazz imma tista' tkun f'post ieħor fil-Belt Valletta.

L-importanti hu li ma jibqax dan l-abbuż sfaċċat.

Dan għaliex l-awtorita' ta' l-ippjanar, ta' għorrief li huma, dehrilhom li għandhom ineħħu din it-tinda!

Nerġa' nenfasiżża li dan l-abbozz li għandna quddiemna meta pparagunat ma' l-abbozz ta' liġi mħejji mill-Partit Laburista, huwa abbozz nej fil-veru sens tal-kelma.

L-abbozz ta' liġi ppreżentat mill-Partit Laburista huwa abbozz serju u mħejji b'mod professjonali.

Dan ma jgħiduhx biss tal-Partit Laburista imma tikkonfermah ukoll l-RSPCA tar-Renju Unit, waħda mill-ikbar organiżżazzjonijiet dinija f'dan il-qasam.

Nittama li meta forsi niġu fl- istadju ta' kumitat, għallinqas il-gvern jikkonsidra l-proposti li għamel il-Partit Laburista u jinfilzahom fl-abbozz imħejji minnu.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Karl Chircop.

ONOR.

KARL CHIRCOP: Mr Speaker, illum li qegħdin niddiskutu din il-liġi li suppost qiegħda hemmhekk biex tgħin fil-protezzjoni ta' l-annimali, wieħed bilfors irid jaċċenna mill-ewwel għal diversi aspetti ġenerali.

L- ewwelnett x'issib meta tagħti ħarsa lejn din il-liġi?

Issib li mhux inqas minn 26 minn 48 klawsola, jiġifieri iktar min-nofs, huma enabling clauses li jagħtu poter kważi assolut lill-ministru.

Meta qrajt din il-liġi bqajt impressjonat dwar kemm hi liġi xotta, wishy-washy.

Ċertament li l-abbozz ta' liġi li konna ressaqna aħna, fuq inizjattiva ta' Dr Alfred Sant, kien ħafna iktar dettaljat u kien fih ħafna iktar sustanza.

Dawk li huma midħla tat-trobbija ta' l-annimali kemm jekk huma annimali domestiċi, kemm jekk huma annimali tas-simna, kif ukoll jekk huma annimali użati għax-xogħol jew għall- isports, dawn in-nies kollha huma tal-fehma, huma ta' liema kulur politiku huma, li l-liġi kif imressqa mill-gvern Nazzjonalista hi xotta wisq.

Naħseb li ma nkunx qiegħed niżbalja jekk ngħid li anki dawk l-istudenti tal-mini-European assembly li jiltaqgħu hawnhekk darba kull sena, kapaċi jippreżentaw liġi ferm iktar dettaljata minn din!

Issa wieħed ma jistax jitkellem fuq din il-liġi jekk ma jagħmilx ċerti annotazzjonijiet ġenerali, Sur President.

Fost l-oħrajn, mingħajr ma nonqos mir-rispett lejn l-annimali nfushom, ma nistax nifhem kif il-gvern Nazzjonalista ħarqitu l-kuxjenza u resaq quddiemna b'liġi sena sħiħa wara li konna ppreżentajna l-bill tagħna, meta fil-pajjiż hawn ferm iktar issues importanti li wieħed jista' jitkellem dwarhom, issues li jolqtu fil-laħam il-ħaj lill-bniedem iktar milli l- annimal, issues verament importanti.

Wieħed ma jistax jifhem kif filwaqt li qed nippruvaw nintonaw il-glorja u nagħtu l-impressjoni li rridu nissalvagwardaw l-interessi ta' l-annimali, lanqas biss għandna d-diċenza li nissalvagwardaw l-interessi umani.

Qed ngħid dan b'mod ġenerali, pero' kulħadd fehma waħda li l-poplu bħalissa hu mgħobbi b'ammont ta' taxxi esaġerati.

Il-qasam tax-xogħol sejjer lura bħall-granċ minn ġurnata għall- oħra.

Qegħdin naraw is-sensji dejjem jiżdiedu u proprju din il-ġimgħa u l- ġimgħa l-oħra assistejna għall-każ tal-price club.

Qegħdin naraw li l- gvern Nazzjonalista m'għandu l-ebda interess assolut li jipproteġi l- ambjent inġenerali, ambjent li mhux biss se jolqot lill-bniedem imma anki l- annimali u mitt elf ħaġa oħra, fosthom l-edukazzjoni, fejn naraw kif l- assenteiżmu fl-iskejjel sploda 'l fuq.

Ma rridx ninstema' li rrid b'xi mod jew ieħor niddevja mis-suġġett, pero' tajjeb li niġbdu l-attenzjoni għal dan il-punt għax impossibbli li nippruvaw nissalvagwardaw l-interessi ta' l-annimali meta mbagħad l- interessi umani qegħdin nitilquhom jixxejru mar-riħ.

Ma nistgħux nitkellmu fuq liġi bħal din jekk ma nesprimux it-tħassib tagħna minħabba d- diffikultajiet soċjo-ekonomiċi li rriferejt u alludejt għalihom fl- introduzzjoni tiegħi.

Ma nistgħux ma nesprimux it-tħassib tagħna ta' kemm se jkun diffiċli li wieħed irabbi l-annimali minħabba ż-żieda fl-ispejjeż tat-trobbija tagħhom, Sur President.

Per eżempju, qegħdin naraw li l- ispejjeż u l-prezzijiet għal ċertu għalf ta' l-annimali qiegħed minn ġimgħa għall-oħra dejjem jiżdied.

Ftit xhur ilu assistejna għal żieda fil-prezz ta' l-għalf meta faqqgħet l- foot and mouth disease u b'rizultat ta' hekk kellna skarsezza ta' felu.

Dawk kollha li jrabbu ċerti annimali ma sabux jixtru l-felu u kellhom iduru għas-silla, sostitut iktar sinjur mill-felu u l-ftit bdiewa li kienu baqgħu jiżirgħu dan il-prodott, ħatfu l-opportunita'.

B'hekk rajna li l-prezz tas-silla żdied b'madwar 20% jew 25% minħabba li kellna domanda ikbar.

Hawnhekk nistaqsi: Il-gvern x'għamel biex jipproteġi lill-bdiewa minħabba din is-sitwazzjoni li nħolqot( U wara li aċċennajt għal dawn il-ftit punti, issa ngħaddi mill-ewwel biex nispjega għalfejn aħna min-naħa ta' l- oppożizzjoni qegħdin ngħidu li wara kollox din il-liġi li suppost qiegħda hemmhekk biex toħloq u tikkonsolida l-protezzjoni ta' l-annimali, m'hi xejn ħlief liġi bla sinsla, liġi li setgħet ġiet ippreparata minn tfal fl- iskejjel sekondarji tagħna.

L-ewwelnett meta kont qed inqalleb fil-liġi, li kif diġa' semmejt qabel fiha madwar 48 klawsola, waħda mill-affarijiet li laqtitni hija l-ewwel faċċata fejn hemm tifsira ta' x'inhuma l-annimali - u se naqra –

"Annimali tfisser kull ħlejqa tar-razza ta' l-annimali barra l- bnedmin u tinkludi l-larva ta' nsett li qed jgħix waħdu u/jew forom larvali li qed jipproduċu iżda ma tinkludix forom embrijoniċi jew fetali."

Forsi l-argument ma nistgħux inġebbduh daqshekk 'il bogħod, imma jekk qegħdin nippruvaw nagħtu l-impressjoni li nixtiequ nipproteġu l-interessi ta' l-annimali, kif jista' ikun li mbagħad neskludu kompletament esperimenti u testijiet li jistgħu jsiru fuq forom embrijoniċi ta' l- annimali meta dawn, jekk inħalluhom jgħixu, se jwasslu għall-ħlejqa kompluta li tista' tgħix ħajja normali( Nafu kemm isiru abbużi f'dan is- sens u nafu li hemm industriji sħaħ li jabbużaw f'dan is-sens.

Hemm industriji bħalma huma l-industrija tal-make-up u l-industrija tal- kożmetiċi fejn ġieli jestraw, jiddividu u jisseparaw prodotti li jkunu magħmulin direttament mis-sekonda jew mill-plaċenta, sabiex dawn ikunu jistgħu jintużaw għal diversi kuri li jingħataw fuq il-ġilda.

Xi ħaġa li laqtitni wkoll hi dwar kif nistgħu ngħidu x'inhu tul u x'mhux, fis-sens li klawsola 2 tgħid li esperiment fuq l-annimali jfisser kull użu ta' l- annimal għal għanijiet xjentifiċi li jistgħu joħolqu uġigħ, dwejjaq, sogħba jew ħsara fit-tul.

X'qegħdin ngħidu hawnhekk( Qegħdin ngħidu li qed inweġġgħu jew inġiegħlu l-annima li jsofru għal ftit sigħat?

Mhux xorta moħqrija dik( Dan li qegħdin ngħidu fil-liġi( Din għalija hi xi ħaġa li assolutament ma tagħmilx sens.

Wieħed irid jirrimarka wkoll fuq dak li għandu x'jaqsam mad-definizzjoni ta' veterinarju, Sur President.

Veterinarju jfisser persuna li għandha liċenzja mogħtija mill-President ta' Malta biex teżerċita l-professjoni u tkun imniżżla fir-reġistru tal- veterinarji, miżmum skond l-ordinanza dwar l-organiżżazzjoni tad- dipartiment tas-saħħa.

Mela hawnhekk qegħdin ngħidu li veterinarju - jew vet fil-qosor - irid ikun mogħti liċenzja mill-President ta' Malta, bħalma huma tista' tgħid il-professjonijiet kollha.

Imma li jinkwetani hu meta għandna issue tal-moviment ħieles tal-persuni, kwestjoni li bħalissa taħraq ħafna u naraw kif il-media Nazzjonalista ppruvaw idoqqu l-glorja fuq din l- issue.

Bdew jippruvaw jagħtu l-impressjoni li ġabu xi rebħa fl-hekk imsejħin diskussjonijiet ma' l-Unjoni Ewropea.

Imma aħna ngħidu: X'rebħa rebħa meta għandek il-mannara mdendla b'mod imminenti fuq ras il-ħaddiem Malti inġenerali, fosthom il-veterinarji!

Dan għaliex issa jistgħu jiġu veterinarji minn pajjiżi oħra li huma pajjiżi membri ta' l-Unjoni Ewropeja u jaħdmu f'pajjiżna.

Kellna lill-Ministru Joe Borg jgħidilna li l-Partit Nazzjonalista għamel rebħa kbira.

Qalilna ukoll li f'każi eċċezzjonali, il-gvern ikun jista' jipprotesta u jressaq il-każ tiegħu quddiem Brussell biex jipprova jwaqqaf milli jkollna nfluss ta' ħaddiema mill-Unjoni Ewropea.

Il-każ tal- veterinarji żgur li mhux se jkun hekk għax dawn se jkunu qed jirrappreżentaw ftit għexieren ta' ħaddiema.

Dan huwa l-ewwel eżempju ċar ta' kif il-Gvern Malti, kemm-il darba nissieħbu fl-Unjoni Ewropea, mhux se jkun jista' iwaqqaf lil dawn il-ftit vets milli jidħlu jipprattikaw il- professjoni tagħhom f'pajjiżna.

L-ewwel taqsima tal-liġi tittratta t-trattament xieraq ta' l-annimali, taqsima li jien insejħilha bla sinsla.

Hawnhekk wieħed kien jippretendi li tingħata lista sħiħa ta' x'nifhmu b'dak li għandu x'jaqsam ma' t-trattament xieraq ta' l-annimali u x'nifhmu b'dak li għandu x'jaqsam ma' t-trattament mhux xieraq ta' l-annimali.

Fost l-oħrajn insibu riferenza - u hawnhekk se naqra subklawsola 3(1) - li

"l-istat jipproteġi lil dawn l-annimali minn kull ħidma mhux xierqa."

Iżda sfortunatament m'hemm l-ebda definizzjoni ta' x'inhi din il-ħidma mhux xierqa.

U ġaladarba fil-liġi m'hemmx stipulat mill-bidunett x'inhi din il- ħidma mhux xierqa li jistgħu jġiegħlu l-annimali jagħmlu, kif jippretendi l- Partit Nazzjonalista fil-gvern li l-Partit Laburista fl-oppożizzjoni jaqbel ma' din il-liġi u jivvota favuriha meta qegħdin ngħaddu liġi wishy-washy fejn lanqas nafu għaliex qegħdin nivvotaw hawn ġew u meta għandna dan il- poter assolut, awtokratiku għall-aħħar, li se jkun mgħoddi lill-ministru konċernat biex effettivament ikun jista' jagħmel ir-regoli kollha hu, b'mod enabling għall-aħħar, wara li tiġi mgħoddija din il-liġi mill-parlament?

Issue oħra f'din it-taqsima hi subklawsola 3(3).

Din tgħid li

"L-istat jirrikonoxxi li hu dmir tiegħu li jikkollabora ma' l-għaqdiet volontarji fil-qasam tat-trattament xieraq ta' l-annimali u li għandu dmir li jkattar il-kultura ta' rispett lejn l-annimali."

F'liġi sħiħa ta' 48 klawsola, din hi l-unika riferenza assoluta li ssib rigward il-volontarjat li għandna jopera fil-qasam ta' l-annimali.

Dan meta nafu l-importanza tal-qasam tal-volontarjat fl-oqsma kollha tas- soċjeta' Maltija.

Aħna nafu kemm jagħmel xogħol siewi l-volontarjat.

Nafu kemm l-esperjenza tal-volontarjat kienet assolutament pożittiva, fosthom ukoll il-qasam tal-volontarjat ta' l-annimali.

Fost dawn per eżempju hemm l-island sanctuary f'Delimara.

Nafu bid-dedikazzjoni ta' dawn in-nies, nies li jagħtu ħajjithom.

Mhux ftit mill-ħin ta' ħajjithom, imma jagħtu ħajjithom sħiħa tista' tgħid għall-interessi ta' l-annimali, b'mod speċjali l-klieb u l-qtates li jitrabbew hemmhekk.

Li kieku mhux għal dawn in-nies, kieku mill-ewwel tista' tgħid li dawn l-annimali wara ftit jiem jispiċċaw maqtula għax dak hu s-servizz li jipprovdi l-Istat.

Dan nafuh, pero' bis-saħħa u bl-enerġija ta' dawn in-nies dawn l-annimali qed jiġu protetti għal snin twal sakemm fl-aħħar jinstabilhom the right owner.

Sfortunatament f'din il-liġi m'għandniex aktar minn tliet linji fl-interess ta' dawn il-bnedmin li qegħdin joffru dan is-servizz kollu lill-Istat b'xejn.

Din hi oxxenita' fl-opinjoni tiegħi.

Il-gvern Nazzjonalista taparsi jiġi fil-parlament jippreżenta liġi fl-interess ta' l-annimali meta fl-istess ħin bilkemm jirrikonoxxi dawn l-għaqdiet volontarji.

It-tieni taqsima tittratta t-twaqqif ta' kunsill għat-trattament xieraq ta' l-annimali.

Dan hu kunsill li m'hemmx speċifikat li jrid ikun appuntat direttament mill-ministru imma nistenna - bħal wara kollox, il-maġġoranza tal-liġijiet li jgħaddu minn hawn ġew - li jkun appuntat direttament mill- ministru u hekk għandu jsir.

Huwa xieraq li l-ministru jappunta l-membri jew il-maġġoranza tal-membri fuq dan il-kunsill, pero' probabbilment minħabba xi misprint jew forsi bi żvista, fi klawsola 4 m'hemmx speċifikat min se jappunta lil dawn il-membri.

Li rrid ngħid hu li minn tmien membri - u ma ninsewx li hawnhekk qegħdin nittrattaw qasam li jikkonċerna l-aktar il-qasam tal-biedja - jista' jagħti l-każ li kif inhi worded l-klawsola, il- bdiewa lanqas ikollhom rappreżentant wieħed fuq dan il-kunsill.

Dan għaliex klawsola 4(f) tgħid li

"...Żewġ persuni li jirrappreżentaw l-interessi tal-bdiewa u ta' organiżżazzjonijiet għall-isports bl-annimali."

Mela hawnhekk jista' jagħti l-każ li dawn iż-żewġ persuni, dawn iż-żewġ rappreżentanti, ma jintgħażlux minn fost il-bdiewa imma jintgħażlu minn fost organiżżazzjonijiet li għandhom x'jaqsmu ma' l-isports bl-annimali u b'hekk l-interessi tal-bdiewa jinqatgħu barra għal kollox.

Jien mhux qed ngħid li m'għandniex nipproteġu l-interessi ta' dawk li jipprattikaw xi sports bl-annimali jew dawk li jtellgħu l-klieb tagħhom għad-dogshows.

Jien mhux qed ngħid hekk imma qed ngħid li dawk li għall- għixien dirett tagħhom jiddependu mill-annimali li jrabbu - mhux għax jagħmluh bħala hobby jew bħala passatemp - allura hemm lok li nagħtuhom inqas importanza minn dawk li għadni kemm semmejt( Din hi ħaġa li għalija assolutament ma tagħmilx sens.

L-aspett ta' min jinnomina l-bdiewa hu importanti wkoll.

Min se jinnominahom lil dawn?

Se jinnominahom il- ministru direttament u jagħżel lil dawk in-nies li jrid hu, jekk jagħżel jew se jkunu nnominati minn xi għaqdiet partikolari tal-bdiewa( Fi klawsola 4 m'hemm xejn dwar dan.

Niġi issa għaż-żamma ta' l-annimali, cioe' għal taqsima tlieta.

Fl-opinjoni tiegħi, klawsola 7 hija klawsola bla sinsla.

Din tgħid li annimal ma jistax jinżamm f'ċerti postijiet bħal bini, imqawel, gaġeġ jew postijiet oħra ta' din ix-xorta sakemm ma jkunux jappartjenu f'kull każ għall-ispeċje jew kategorija ta' annimal li jiġi stabilit f'regolamenti preskritti eċċ. Meta rajt din mill-ewwel għamilt riflessjoni dwar kemm hawn krudelta', kemm għall-annimali kif ukoll għall-ġirien ta' dawk li jkollhom xi garaxx li ma jużawh għal xejn ħlief biex irabbu l-annimali.

L- annimali li jżommu fih ma jkunux annimali bħal per eżempju xi għasfur żgħir f'gaġġa żgħira, imma ssib min iżommlok xi nofs tużżana klieb - bħal m'għandi każ ta' individwu f'Raħal Ġdid - il-ħin kollu jimbħu u litteralment iġennu lill-ġirien.

X'ħin ifettillu dan imur inaddfilhom xi ftit u jitlaq 'il hemm.

Jagħlaqhom fil-garaxx u Alla biss jaf kif ikunu fid-dlam dawn il-povri annimali!

Dawn ħlief jimbħu lejl u nhar ma jagħmlux u dan għad-detriment kemm ta' saħħet l-istess annimali, kif ukoll għall- iskumdita' enormi tal-ġirien.

Dawn iridu jgħixu bħal ħaddieħor, iridu jmorru għax-xogħol bħal ħaddieħor, iridu jorqdu bħal ħaddieħor, iridu jrabbu l-frieħ bħal ħaddieħor.

Dan minbarra n-nuqqas ta' iġjene u l- perikli għal saħħet il-ġirien tal-madwar b'riżultat ta' l-excretions li jemanu mill-garaxx.

Dawn sfortunatament huma ta' detriment dirett għal saħħet il-ġirien.

Minbarra l-irwejjaħ, dawn jattiraw insetti li wħud minnhom jistgħu jmorru fuq il-bniedem u jġorru l- mard.

Klawsola 7 wkoll tgħid li:

"Il-ministru jista' jagħmel regolamenti biex jipprovdi għall-mod li bih xi speċje jew kategorija t'annimal kif jista' jkun preskritt għandhom jinżammu, inklużi fost l-oħrajn f'subartiklu (4): ħwejjeġ li għandhom x'jaqsmu ma' l-indafa ta' l-annimal, il-lok fejn jinżammu l- annimali u miżuri biex tiġi żgurata s-saħħa ta' l-annimali."

Din tista' tintrabat ma' dak li kont qed ngħid qabel meta semmejt bħala eżempju l-każ li għandi f'Raħal Ġdid fejn individwu qed irabbi madwar sitt iklieb f'garaxx.

Sfortunatament għalkemm qegħdin ngħidu l-ministru jista' jagħmel regolamenti, hawnhekk wieħed jistaqsi: Imma x'inhuma dawn ir- regolamenti( Dan hu l-argument kollu ta' l-oppożizzjoni, jiġifieri li din hi liġi nofs kedda, liġi bla sinsla.

Jekk tridna Ministru li nivvotaw favur din il-liġi, għaliex ma tistipulax x'inhuma dawn ir-regolamenti biex aħna verament inkunu nistgħu neżaminawhom bir-reqqa u nitkellmu dwarhom, favurihom jew kontrihom, b'mod kostruttiv għall-ġid tal-poplu Malti kollu(

Niġi issa għal taqsima erbgħa, il-kura ta' l-annimali, fejn insibu li klawsola 8 hija xotta u ma tistipulax x'regolamenti se jkollna f'din il- liġi li jipprovdu għall-kura ta' l-annimali.

Kulmin studja l-bioloġija jaf li l-annimali għandhom ċerti neċessitajiet bioloġiċi bażiċi għax iridu jieklu, iridu jirriproduċu, iridu jżommu ruħhom indaf, iridu jistrieħu eċċ. Imma sfortunatament dawn ir-regoli m'humiex stipulati f'din il-klawsola li suppost qiegħda titkellem b'mod speċifiku fuq il-kura ta' l-annimal innifsu.

Għalhekk qegħdin ngħidu li din il-liġi hija xotta u bla sinsla.

Taqsima ħamsa li għandha x'taqsam ma' interventi kirurġiċi fuq l-annimali, hi taqsima pożittiva.

Din it-taqsima tgħid li mhux permess li jsiru nterventi kirurġiċi fuq annimali li fihom jitneħħew jew issir ħsara lil xi parti jew partijiet ta' l-annimali ħlief għal raġunijiet ta' kura.

Din tfakkarni f'meta jien stess kont attiv fil-kennel club, fejn għamilt madwar seba' snin attiv hemmhekk.

Kelli razza ta' klieb li kont inrabbihom jien u kont anki nimporta minn barra.

Din ir-razza partikolari wieħed seta' jippreżentaha għax-show b'żewġ metodi u se nsemmi x'inhuma.

Seta' jtella' klieb bi clogged ears, jiġifieri li jkollhom widnejhom maqtugħin parzjalment, u seta' jippreżenta l-kelb tiegħu b'widnejn sħaħ naturali.

Dak iż-żmien il-kennel club kien ħa deċiżjoni li naderixxu mar-regoli tal- kennel club ta' l-Ingilterra, fejn hemmhekk kienet ġiet banned l-użanza li l-klieb jinqatgħulhom widnejhom u jinqatgħalhom denbhom.

Dan kien pass pożittiv ħafna, pass li hu rifless ukoll f'din il-klawsola.

Għalhekk qed ngħid li din il-klawsola hija pożittiva fiha nnifsha għax tkompli tenfasiżża l-ħtieġa li ninfurzaw iktar din il-liġi.

Iżda sfortunatament lili xorta tqajjimli ċerti dubji u se ngħid għaliex, Sur President.

Fi klawsola 10 hemm imniżżel li dawk l-annimali li jkunu ġew sottoposti għal intervent kirurġiku li mhux permess, ma jistgħux jiddaħħlu għall- wirijiet u kompetizzjonijiet u ma jistgħux jinżammu biex jiġu offruti għall- bejgħ.

Naħseb li hawnhekk ikun tajjeb li wieħed jispeċifika li dawk l- annimali li jkunu laħqu ġew sfigurati - forsi kelma daqsxejn iebsa, ejja ngħidu li jkunu qatgħulhom widnejhom jew denbhom, skond il-moda ta' dak iż- żmien - iżda li jkun għadhom fl-eta' li jistgħu jirriproduċu ġriewi ta' kwalita', b'mod speċjali l-klieb, għandhom jitħallew jiġu mgħammra biex inisslu ġriewi ta' kwalita'.

Dan qed ngħidu għax konxju tal-fatt ta' kemm dawn in-nies, ħafna minnhom ħbieb tiegħi personali, jagħmlu sagrifiċċji biex jimportaw klieb li jiswew il-flus.

Uħud minnhom trid iġġibhom mhux neċessarjament mid-dintorni ta' Londra imma mill-aqwa kennels tar-razza.

Ġieli ssib min jimportalek klieb li jkollu jġibhom bit-train mill-Iskozja u jraqqadhom lejl Heathrow, biex imbagħad jittrasportahom bl- ajruplan lejn Malta.

Wieħed lanqas jibda jimmaġina xi spejjeż jidħlu fihom dawn l-individwi u dan iġibna għall-kwestjoni tal-pedigree.

Kont nippretendi u kont nistenna li f'liġi bħal din nagħtu iktar importanza leġislattiva ta' x'inhu pedigree, Sur President.

Sfortunatament ħafna drabi jiġri li minħabba d-dilettantiżmu tal- maġġoranza tan-nies li jiġu jiżżattu biex ibigħulek xi ġeru, dawn ma jkunux qegħdin jaderixxu strettament ma' l-istandards stipulati fir-razez, hekk kif nosservaw aħna hawn Malta, li ħafna drabi huma l-istess standards li jużaw il-kennel club ta' l-Ingilterra.

Dan l-abbuż fih innifsu jpoġġi fi żvantaġġ ekonomiku lil dawk l-individwi li huma dilettanti ta' dan it-tip ta' sports, tal-wirijiet tal-klieb speċjalment.

Dan għaliex ma tista' qatt tistenna ġeru li ommu u missieru jkunu jiswew madwar Lm1000 il-wieħed, jinbiegħlek b'xi Lm30 jew Lm40 kemm-il darba ma jkunx sar xi inbreeding jew outbreeding - min jifhem fil-klieb jaf x'jiena ngħid - fejn bl-iktar mod irresponsabbli, min ikun għammar il-kelb, ma jkunx ħa ħsieb ċerti standards tar-razza li jipproteġu mhux biss l-istandards normali imma l- istandards tar-razez, li fuq kollox qegħdin hemm għall-protezzjoni ta' saħħet l-annimali tar-razza.

Fl-aħħar mill-aħħar, jekk kemm-il darba ma nosservawx dawk l-istandards, se nkunu qegħdin inpoġġu fi żvantaġġ mhux biss l-interessi ekonomiċi ta' min jipprova jagħmel l-affarijiet sewwa permezz ta' pedigrees leġislati bl-aktar mod uffiċjali, imma anki nkunu qegħdin inpoġġu f'periklu saħħet l-annimal innifsu.

Ħaġa oħra li qajmitli mistoqsija importanti hi taqsima sitta, Sur President.

Din tgħidlek li l-ministru jista' jagħmel regolamenti u dan mingħajr lanqas biss m'għandna idea ta' x'jistgħu jkunu dawn ir- regolamenti, fejn iridu jiġu speċifikati l-kredenzjali ta' min joqtol l- annimali, ta' min jagħmel il-qatla.

Hawnhekk jidħolli suspett li dawk kollha li jrabbu per eżempju xi ftit fniek fil-bitħa, li fil-maġġoranza tagħhom jużawhom għal tal-familja jew forsi jħallu xi erbgħa għall-ħbieb, dawn se jkunu jeħtieġu persuna li tkun delegata jew mogħtija liċenzja mill- ministru biex ikunu jistgħu joqtlu dawn l-annimali.

Dan l-artiklu fih innifsu hu vag wisq u għandu l-istess difett li għandhom il-maġġoranza ta' l-artikli f'din il-liġi, li nerġa' ntenni hi liġi bla sinsla.

Taqsima sitta tmur lura għal dak li għandu x'jaqsam maż-żamma ta' l- annimali.

Din it-taqsima tgħid li l-ministru, fuq parir tal-kunsill, jista' jagħmel regolamenti biex jiġu preskritti l-kondizzjonijiet li fihom jistgħu jinżammu l-annimali, jew biex jipprovdi għall-kategoriji ta' persuni li jkunu awtoriżżati biex iżommu dawk il-kategoriji jew speċi ta' annimali, imma ma tgħidlekx x'inhuma dawn il-kategoriji ta' persuni u x'inhi kull kategorija u x'tip ta' annimali tista' żżomm.

Jiġifieri dan hu artiklu li ma jispjegax ruħu biżżejjed.

Mela qegħdin ngħidu li l-ministru jista' jagħmel regolamenti biex jipprovdi għall-kategoriji ta' persuni mingħajr ma nistipulaw x'inhuma dawn il-kategoriji u x'tista' tagħmel kull kategorija, x'tip ta' annimali u bhejjem tista' trabbi kull kategorija ta' persuni.

Allura dawk id-dilettanti li jrabbu l-fniek se jiġu bżonn ta' xi kwalifiki partikolari mil-lum 'il quddiem biex ikunu jistgħu jagħmlu dan( Part-time farmers, li minnhom għandna mhux ħażin hawn, se jkollhom id- dritt li jrabbu l-kategoriji kollha ta' l-annimali li jeżistu, jew inkella jridu jkunu full-time farmers biex jagħmlu hekk( Kemm-il darba l-part-time farmers jitħallew irabbu l-kategoriji kollha ta' l-annimali u dawn forsi jħallsu liċenzja anqas mill-full-time farmers, allura dawn se jkunu vantaġġati( Dawn huma kollha mistoqsijiet li wieħed jistenna risposta dwarhom, ħalli nkunu nafu eżattament fuqhiex qegħdin nitkellmu f'din il- liġi.

Klawsola 17 tgħid li:

"Id-direttur jista' fuq parir tal-kunsill jagħti permess għal sistema ta' żamma ta' annimali wara li ssir applikazzjoni mill-produttur, importatur jew bejjiegħ bl-imnut."

Din ta' l-imnut mill-ewwel tfakkarna fil-liġi tal-konsumatur li konna għaddejna minn din il-Kamra - jekk m'iniex sejjer żball madwar tmien xhur ilu - fejn hemmhekk il-Partit Nazzjonalista fil-gvern ta platt ieħor tal- fidda lil ta' l-Unjoni Ewropea għax iddeċieda li jippermetti li l-bejjiegħa bieb bieb mhux neċessarjament ikunu ċittadini Maltin, basta jkunu 'l fuq minn 18-il sena.

Mela jekk torbot x'għaddejna fil-parlament permezz ta' dik il-liġi dwar il-konsumatur ma' dan l-artiklu, ifisser li issa d- direttur tas-servizzi veterinarji jista' anki jagħti permess lill-bejjiegħa bl-imnut li jkunu ta' nazzjonalita' barranija li jiġu u jbiegħu l-annimali u dawn il-prodotti agrikoli f'pajjiżna.

Wieħed irid joqgħod attent għax kif diġa' aċċennajt dwar il-moviment ħieles, m'hu veru xejn li l-gvern Nazzjonalista kiseb xi rebħa kbira.

Jien persważ u ċert li ż-żmien għad jagħtina raġun.

Jien din naraha perikoluża ħafna u rridu nżommu għajnejna miftuħin, Sur President.

Nagħlaq hawn iżda rrid intenni li sfortunatament din hi liġi xotta u naħseb li kieku qabbadna lil dawk l-istudenti li jiġu hawnhekk darba fis-sena għall-mini-European assembly, kienu jkunu kapaċi jippreżentawlna liġi ferm iktar serja minn hekk.

Din hija liġi bla sinsla għax minn 48 klawsola, fiha 26 li huma enabling clauses għall-konvenjenza tal-ministru biex ikun jista' jagħmel ir-regolamenti.

Kien ikun ħafna aħjar kieku dawn ir- regolamenti ġew spjegati fid-dettall ħalli nkunu nafu fuqiex qegħdin nitkellmu u ħalli dawk kollha konċernati, il-bdiewa, dawk kollha li semmejt u għamilt riferenza għalihom li jipprattikaw xi sport jew ieħor li jinvolvi l-annimali, dawk l-eluf kollha ta' familji li jrabbu xi pet jew ieħor, ikunu jafu għal xiex deħlin u għal xiex il-gvern Nazzjonalista qed jiftaħar li qed jgħaddi liġi li tipproteġi l-interessi ta' l-annimali.

Sfortunatament dettalji fejn wieħed jista' anki jiftaħ moħħu u jara eżattament x'inhuma l-interessi ta' l-annimali li l-Kostituzzjoni Maltija qiegħda titlobna li nivvutaw favur jew kontra tagħha ma fiha xejn.

Din hi liġi bla sinsla, liġi xotta li m'hu veru xejn li se tagħti xi drittijiet partikolari lill-annimali li tant u tant ngħożżu hawn Malta.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Iktar rimarki?

L-Onor.

George Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Speaker, xi ħadd b'mod ċiniku qalli: Dan l- aħħar smajtkom titkellmu b'tant impenn u mħabba favur l-annimali.

Żied jgħidli: Mank titkellmu b'daqshekk impenn u mħabba favur ċerti gruppi ta' nies żvantaġġati!

Pero' il-kumment huwa pożittiv ukoll, fis-sens li hu veru li f'dawn l-aħħar seduti, din il-Kamra stajna narawha tfawwar b'sentimenti sbieħ għall-ħarsien ta' l-annimali u appuntu xtaqt nagħmel ftit riflessjonijiet fuq din il-kwistjoni kollha.

Sħabi diġa' kważi eżawrew il-punti kollha, pero' jiena ngħid li din il-liġi qed tiġi aċċettata, jiġifieri rigward is-suġġett tagħha, daqshekk pożittivament miż- żewġ naħat minħabba li wara kollox aħna m'aħna xejn ħlief wieħed minn dawk l-annimali li qegħdin nitkellmu fuqhom u li qegħdin nagħmlu l-parti tagħna biex inkunu nistgħu nipproteġuhom.

Dan qed ngħidu bis-serjeta' u mhux biċ-ċajt għax wara kollox wieħed irid jirraġuna li l-ebda forma ta' ħajja ma teżisti waħedha u kull speċi jiddependi minn speċi ieħor u għandu influwenza fuq speċi ieħor.

Irridu nirrealiżżaw li aħna l-bnedmin neżistu u nibbenfikaw mill-ħajja sempliċement għax ġew maħluqa ċerti kundizzjonijiet favorevoli minn din il- ġebla, minn din id-dinja li qegħdin ngħixu fuqha.

Dan sar bix-xogħol tal- mikrobi, tal-pjanti u t'annimali żgħar li ġew qabilna.

Imbagħad dawn kibru u nisġu lilhom infushom fi struttura li wasslet biex l-annimal li hu l-bniedem wasal fl-iżvilupp tiegħu, anki bil-kapaċitajiet tiegħu.

Wieħed irid jirrifletti li jekk kemm-il darba tisparixxi anki l-iċken speċi minn din il-katina kollha, ikun hemm sensiela ta' nuqqasijiet, sensiela ta' ħsara, li jkollha konsegwenzi.

Għalhekk hu fl-interess tal-bniedem li juri solidarjeta' ma' l-annimali l-oħra kollha.

Dan mhux biss hu obbligu morali imma hu wkoll aspett prattiku ta' kif tkun il-kwalita' tal-ħajja fuq din il- pjaneta'.

Hemm aspett ieħor li kont qed nikkonsidra meta kont qed naqra din il-liġi, għallinqas l-intenzjonijiet tagħha.

Il-liġi tirrigwarda l-protezzjoni ta' l-annimali miżmuma għal skopijiet ta' xogħol, sport, wens u ikel.

Meta ngħidu miżmuma, qegħdin nippresupponu "d-dritt" li l-bniedem iħoss li għandu fuq dawn l-annimali, pero' hemm ukoll sottintiż li ma nħallux li l- annimal jgħaddi minn sofferenzi.

Dan għaliex meta l-annimal ikun iffaċċjat bl-uġigħ, bid-dwejjaq jew bis-sofferenza, jirreaġixxi l-istess bħall- bniedem.

Meta jkun iffaċċjat bi tbatija jaħrab, jgħajjat għall-għajjut, jiddefendi lilu nnfisu u anki jsir aggressiv, jimrad u ġieli jweġġa' lilu nnifsu.

Fi kliem ieħor il-bżonnijiet bażiċi jħossuhom kemm l-annimali kif ukoll il-bnedmin u għalhekk forsi kulmin qam jitkellem hawnhekk, wera ċertu sentiment favur il-protezzjoni ta' l-annimal għax fl-istess ħin, fis- subkonxju tiegħu probbabilment kien qiegħed jitkellem fuq il-bżonn li aħna ma niġux maħqura jew li ma naħqrux lilna nfusna.

Dan kollu jorbot għax hemm il-bżonnijiet bażiċi li huma l-bżonnijiet ta' l-annimal li jiekol li jirriproduċi, ikollu fejn joqgħod u jgawdi l-liberta'.

Għalhekk tkun ħasra meta qegħdin nitkellmu fuq affarijiet tant bażiċi, tant minquxin fil- kuxjenza tagħna, fl-intern tagħna, fil-ġenetika tagħna, jekk aħna naħqru annimali oħra u jekk ma nittrattawx tajjeb l-annimali l-oħra.

Sal-lum aħna l-quċċata ta' l-evoluzzjoni ta' l-ispeċi ta' l-annimali li qegħdin hawnhekk, akkwistajna xi ħaġa oħra li 'l quddiem nitkellem fuqha.

Aħna qed ngħidu li għandna nittrattawhom tajjeb għax jekk imorru ħażin huma, se mmorru ħażin aħna.

Għalhekk hija veru ħasra li għandek abbozz ta' liġi fejn hemm sentiment komuni miż-żewġ naħat - sħabi semmew l-istorja kif ġrat u għalhekk mhux se noqgħod nirrepeti - u mbagħad ma sibniex l- opportunita' li għallinqas fuq ħutna l-annimali nagħmlu abbozz flimkien, abbozz li jkun ikkonsolidat bejn iż-żewġ naħat, biex wara jkun hemm kumitat li jkun jista' jaqbel fuq xi tkun il-forma ta' dan l-abbozz.

Jien nemmen li għandna niġu hawn sabiex nitkellmu b'mod studjat fuq is-suġġett u mhux naħlu l-ħin biex ngħidu: Għax kieku għamilt hekk jew għamilt hekk!

Naħseb li tlifna okkażjoni tad-deheb biex konna mhux biss nitkellmu u nagħmlu liġi dwar kif inżommu l-annimali għal skopijiet ta' xogħol - qisu għandna xi dritt divin li dawn injassruhom, insakkruhom, nużawhom u nagħmlu bihom li rridu - imma anki kien ikollna mdaħħal il-bżonn ta' l- introduzzjoni fis-sistema edukattiva tagħna tas-sbuħija tal-ħarsien ta' l- annimali u mhux taż-żamma għal biex toqtolhom, għal biex tiekolhom, għal biex tużahom, imma s-sabiħ tal-ħarsien ta' l-annimali u l-kuxjenza li rridu niżviluppaw.

Għandna nħarsu l-annimali mhux biss għax hemm ir- regolamenti, għax hemm il-liġi, għax hemm editt mingħand xi ħadd, għax il- ministru hekk iddeċieda li jagħmel, imma għandna nagħmlu dan għax hemm il- kuxjenza, is-sensazzjoni innata li nittrattaw dawn l-annimali b'mod dinjituż u hemm l-edukazzjoni inġenerali tat-tfal tagħna li telgħin biex ikollna ġenerazzjonijiet li jħarsu b'mod pożittiv lejn l-annimali

Dan qed ngħidu għax hemm differenza enormi bejn il-mod kif spiċċat ippreżentata din il-liġi f'dan il-parlament mill-mod kif jaħseb fuqha l- Partit Laburista.

Ma rrridx nidħol f'dettalji imma se nagħmel distinzjoni li hija netta ħafna.

L-abbozz li kellu l-Partit Laburista kien ispirat minn dawn is-sentimenti, kien ispirat mill-lat emozzjonali ta' din il- kwistjoni kollha, ħalli ma nużax il-kelma morali għax forsi xi ħadd jaħseb li qegħdin nippontifikaw, imma kien hemm ċerti aspetti ta' mħabba, ta' kuxjenza, ta' sensittivita', ta' sensibilita' rigward l-annimal.

Mentri l- abbozz li għandna quddiemna llum hu purament abbozz utilitarju.

Dan hu abbozz li minflok insemmuh kif inhu, imissna nsejħulu "Att biex il- ministru ikun jista' jagħmel" għax ħlief li "il-ministru jista' jagħmel" m'għandniex!

Veru li fih partijiet fejn jingħad kif jista' jinżamm l- annimal, pero' fuq l-annimali fis-selvaġġ għandna sempliċi daqqa ta' pinna, għandna klawsola waħda, klawsola 47, li tgħidlek li dan ma jaqax taħt dan l- abbozz.

Eċċezzjonijiet fuq il-kaċċa u fuq l-annimal selvaġġ jew annimal li jinfesta m'għandhomx jiġu rregolati mid-dispożizzjonijet ta' dan l-Att?

Mela l-annimali selvaġġi ma jiġux regolati b'din?

Jiġifieri l-qanfud ma jidħolx f'din l-istorja kollha, annimal gustuż bħal dak, li anki hawn min irabbih bħala pet?

Hu protett mitt darba u elf, imma m'intix qed tgħid min jista' jżommu, kif jżommu, x'jista' jitimgħu u x'ma jistax, kemm jeħel flus kemm-il darba jimmaltrattah, x'multa jeħel kemm-il darba joqtlu!

Ma ssemmi xejn fuqu u din hi d-differenza.

Aħna konna qegħdin inħarsu mill- lat emozzjonali mentri din il-liġi hi purament utilitarja.

F'Malta hawn art fertili ħafna fejn din il-liġi trid tiġi nfluwenzata - mhux din partikolari imma kwalunkwe liġi li għandha x'taqsam ma' l-imħabba u l-ħarsien ta' l-annimali.

Bħas-soltu hawn Malta, bħal f'kollox, għandna l-estremi.

Għandna min hu ffissat fuq l-annimal u għandna min jinqeda bih għall-użu tiegħu biex jaqla' il-flus minnu - bħal meta jkun marbut ma' karrettun jew bħalma semmew sħabi, marbut ma' karozzin fix-xemx - imma mill-bqija jiġi jaqa' u jqum minnu, jitimgħu għax inkella ma jaħdimlux għax kieku jista' jimxilu mingħajr ma jitimgħu, imexxih ukoll!

Imbagħad għandna min jaħqar l-annimal u mill-ewwel jiġini quddiem għajnejja kelb marbut fuq xi bejt f'xemx taqli, forsi jagħtuh ftit ilma u jagħtuh x'jiekol għax dak il-povru annimal qiegħed hemm għassa.

Dan kollu jrid jiġi attakkat mhux bil-liġijiet jew bir-regolamenti li se jagħmel il-ministru imma bl-edukazzjoni.

Imma f'din il-liġi fuq l- edukazzjoni m'hawn assolutament xejn.

Meta qegħdin nitkellmu fuq dan kollu, din il-liġi ma titkellimx fuq ir-rabta li jrid ikun hemm bejn il- ministeru għall-agrikoltura u sajd u l-programmi ta' tagħlim li rridu nagħmlu fl-iskejjel ħalli nġeddu l-imħabba u l-kuxjenza għal kif nittrattaw tajjeb l-annimali.

Jekk dan kollu se tagħmlu b'regolamenti u mhux permezz ta' programm fis-sillabu ta' l-iskejjel sabiex it-tfal jitgħallmu jirrispettaw l-annimal, allura fuqiex qed tibni( Qed tibni fuq il- liġijiet.

Imbagħad meta niftakru hawn Malta kemm il-liġijiet huma mplimentati u kemm għandna nfurzar, nistgħu naħsbu kemm se jkollna liġiiet li se jagħtu riżultati!

Semmejt li għandna kuntrasti kbar f'dan il-pajjiż, Sur President.

Tara min għandu pets bħalma semmew sħabi mfissdin - u anke jonfqu l-belli liri fuqhom, jeħduhom għand xi ħadd biex jinnokklalhom xagħarhom u jagħmlilhom iċ-ċfuf u ma nafx x'ma jagħmlilhomx – iżda mbagħad għandek klieb u qtates jiġġerrew barra bla ma ħadd jagħti kashom.

Hawnhekk il-liġi hi defiċjenti ħafna għax fuq dawk li huma annimali li m'huma ta' ħadd, li jiġru barra - u hemm ritratt illum veru sabiħ, ma nafx jekk hux f'"The Times" jew f'"The Malta Independent" - fejn hemm xi ħadd li jieħu ħsieb dawn il-klieb li huma stray.

(Interruzzjonijiet) Is-Sur Fenech qegħdin jgħiduli.

Dan jidher b'żewġ twaġen vojta f'idejh u piramida ta' klieb telgħin fuqu biex jilagħqulu wiċċu, ħalli jirringrazzjawh talli jdur bihom.

Dawk mhux se jaqgħu taħt din il-liġi, assolutament m'għandhom x'jaqsmu xejn f'din il- liġi.

Allura kif qed ngħidu li għandna liġi li hi komprensiva(

Hawnhekk, bħal sħabi, irrid ngħaddi kelma ta' ringrazzjament kif fil-fatt qed nagħmel permezz ta' dan, lis-Sur Fenech, f'isem sħabu l-oħra kollha u lill-organiżżazzjonijiet kollha ta' Malta u anki lil dawk ta' madwar id- dinja li jieħdu ħsieb dawn l-annimali li m'huma ta' ħadd.

Dawn ma tantx ikunu klieb sbieħ jew klieb li se tirbaħ xi tazza f'xi show bihom, imma jafu juruk affett u juruk li qegħdin jirringrazzjawk talli qed tagħmel magħhom, kemm klieb, kemm qtates u wkoll annimali oħra.

Ma ninsewx li qegħdin nitkellmu fuq annimali li kontra dak li jaħsbu ħafna nies, għandhom kuxjenza, kuxjenza fis-sens ta' "ruħ", li jirrikonoxxu, jafu x'inhu jiġri madwarhom u jirreaġixxu għal dak li jkun qed jiġri madwarhom.

Ma rridx nidħol f'xi argument morali profond pero' dejjem kont dilettant ħafna ta' Pierre Theillard de Chardin, il-Ġiżwita li jekk tgħidlu antropologu tkun qed iċċekknu għax huwa antropologu, viżjonarju, filosofu, xjentist, ma nafx x'naqbad ngħidlu.

Dan hu l-bniedem li biżżejjed wieħed jaqra l-ktieb tiegħu "Man's Place in Nature" - veru li dan biċċa xogħol tas- snin '50, imma għadu modern u frisk illum daqskemm kien dak iż-żmien - għalkemm ħafna lanqas fehmu x'ried jgħid eżatt minn dak iż-żmien sal-lum.

Dan jitkellem, ħalli aħna bħala nsara - jekk aħna verament insara - nifhmu l-obbligi li għandna, li hemm liġi li jgħidulha "increasing complexity and expanding conscientiousness".

Skond dan m'hemmx dubju li għada pitgħada - illum diġa' hu rikonoxxut imma għad irid ikun rikonoxxut iktar pitgħada - iktar m'għandek komplessita' fl-istruttura ta' l-organiżmu tiegħek, iktar għandek kuxjenza li qed tikber, iktar qed tkun konxju ta' x'qed jiġri madwarek.

Hu jitkellem fuq dawk li huma l-ispeċi ta' qabel il-bniedem, li mbagħad kif jitkellem hu qisu ilma qed jagħli u f'daqqa waħda dan jasal to the boil u dik il-kuxjenza ssir ir-ruħ li nifhmu aħna.

Imbagħad din ssir riflessiva, tibda tinduna li teżisti u tibda tirraġuna fuqha nnifisha.

Hu jitkellem fuq l-interjorita', il-ħsieb ġewwieni ta' dawn l-annimali, the within of things jgħidilha, li dawn l-annimali skond l-iżvilupp tagħhom għandhom ċerta sensittivita', konoxxenza u reazzjoni li mhux biss istint imma għandhom parteċipazzjoni minn dik li hi kuxjenza universali tal- bniedem.

Hu juża t-terminu ''psychism''.

Imbagħad jagħmel distinzjoni li għalija hi profonda enormi, jiġifieri bejn the direct psychism ta' dawn l-annimali li hi ħaġa diretta u dak li hu reflective psychism, il-bniedem li jibda jirrifletti fuqu nnifsu.

Kif għedt, ma rridx nidħol fuq dawn, pero' qed ngħid dan biex nifhmu li din mhix sempliċement imħabba għall-klieb, imħabba għall-qtates, imħabba għaż- żwiemel, imma li hemm ċertu obbligu morali għax dawn ħolqien t'Alla u parti mill-istruttura kollha li ngħixu fiha aħna.

Dawn jesiġu mingħandna rispett u ma nistgħux ngħidu dak stray, li dak kelb jiġri barra u mitluq, mhux bħal dak il-kelb li għandu ċ-ċfuf u n-nokkli u nofsu mqaxxar.

Ma nistgħux ngħidu dak magħmul mod u l-ieħor magħmul mod ieħor, għax it-tnejn għandhom id-drittijiet tagħhom u lejn it-tnejn għandna l-obbligu li naraw li ma jiġux maħqura.

Riċentement qrajna li xi ħadd b'rabja tefa' kelb mit-tieqa tal-karozza 'l barra u sew għamel l-imħallef li bagħtu tliet snin ħabs.

Dan il-povru kelb ma kellu x'jaqsam xejn imma s-sewwieq irrabja għax inqabad fit-traffiku u weħel ma' rasu l-kelb.

Sew għamillu li weħħlu tliet snin ħabs.

Din hi s- serjeta' ħalli wieħed ikun jista' jifhem eżatt x'infissru meta ngħidu li l- annimali rridu nirrispettawhom.

Barra minn hekk ma rridux ninsew li r- relazzjoni ta' l-annimal mal-bniedem mhix xi ħaġa li nagħmluha aħna imma jagħmilha hu wkoll, l-effett terapewtiku, l-effett psikotropiku u psikoloġiku tar-rabta ta' l-annimal mal-bniedem, il-bniedem jintrabat ma' annimal, mal-kelb, mal-qattus, mal-ħanżir li jkollu, mal-fekruna, mal- hamster, xi ħaġa li toħroġ mir-relazzjoni ta' l-intellett tal-bniedem u anki mill-kuxjenza ta' l-annimal, dik hi li jkollok kelb li jifraħ bik – mhux bħal dak ir-robot pet li vvintaw il-Ġappuniżi dan l-aħħar jew bħal dik il-pupa li tgħid ''mama'' u daqshekk - relazzjoni ntima.

Min sofra t- telfa ta' pet bis-serjeta' jgħidlek li bata fuq il-mewt ta' dak il-kelb jew qattus daqskemm bata fuq mewt ta' xi ħadd li jiġi minnu.

Dan qed ngħidu bl-ebda nuqqas ta' rispett, imma għaliex tant tiġi relazzjoni intima li l- bniedem ma jistax jinjoraha.

Meta l-Partit Laburista telaq bl-idea li jagħmel liġi għall-ħarsien ta' l- annimali, kemm dawk miżmuma, kemm dawk li jieħdu ħsiebhom u kemm dawk li ma jeħdux ħsiebhom, is-sentiment kien dan.

Għalhekk għidt li kienet liġi iktar emottiva.

Għalhekk qed nidħol fuq dan l-aspett, l-aspett pjuttost morali u akkademiku, milli sempliċement utilitarju ta' kemm irridu nħallu spazju fejn toqgħod ħanżira għada pitgħada, kemm irridu nagħmlu wesgħa fejn toqgħod tiġieġa li tbid, kemm inħallu lampa tixgħel biex din ma tkunx maħqura.

Dawn huma regolamenti tajbin sabiex dawn l-annimali li qegħdin nisfruttaw ħalli nipproduċu l-ikel, il-bajd, il-furs jew ġlud li għandna bżonn minnhom, għallinqas kif jgħidu l-Ingliżi you fatten them before you kill them, jiġifieri li tipprova toqgħod iżżiegħel bihom qabel toqtolhom.

Pero' hemm aspett ħafna iktar importanti għall-ħarsien ta' l-annimali, minbarra dak utilitarju.

Il-liġi li għandna quddiemna hi bħas-soltu an enabling law.

Illum din saret ħaġa li drajniha, li jkollok liġi li tagħti dritt li l-ministru jista' jagħmel ir-regolamenti u nieqfu hemmhekk.

Il-ministru jista' jagħmel li jrid u meta jrid permezz tal-ħruġ ta' avviżi legali.

Seħibna l- Onor. Edwin Vassallo qalilna this is the shape of things to come.

Hekk se jibdew ikunu!

Se jkun hemm ħafna avviżi legali u issa niġi għall-avviżi legali.

Bażikament din il-liġi se tagħmel kunsill għat-trattament xieraq ta' l-annimali li fih kollox jagħmel il-ministru għax jappunta l-ministru, jiddeċiedi l-ministru, joħroġ ir-regolamenti l-ministru, pattern ripetut.

Fl-opinjoni tiegħi, mankanza kbira oħra ta' din il-liġi hi li tkellimna fuq l-annimali li se jkunu miżmumin, pero' fuq strays ma tkellimniex u lanqas fuq l-annimali in the wild.

Jien diġa' semmejt il-qanfud, il- ballottra u l-affarijiet l-oħra kollha.

Il-Ministru qalli li huma protetti.

Kif inhuma protetti( Wieħed jiskanta kif din il-liġi lanqas tagħmel l-iċken riferenza per eżempju għall-konvenzjonijiet li Malta tifforma parti minnhom rigward il-ħarsien ta' l-annimali.

Din mhix xi ħaġa li vvintajniha aħna llum.

Per eżempju, il-Kunsill ta' l-Ewropa kien minn ta' quddiem nett li ħareġ konvenzjonijiet dwar il-ħarsien ta' l-annimali.

Il-kuxjenza ilha li bdiet.

Dan ma sibniex id-dinja llum, ivvintajna r-rota aħna!

Jekk wieħed iħares lura lejn il-konvenzjonijiet importanti li għaddew mill- Kunsill ta' l-Ewropa wieħed jiftakar b'mod partikulari l-konvenzjoni għall- protezzjoni ta' l-annimali during international transport.

Din tmur lura għall-1968 u hi self-explanatory.

Din hija konvenzjoni li fiha kien beda jiġi miftiehem kif se tittrasporta l-annimal fit-tul ta' vjaġġi li jkun hemm fl-Ewropa, sigħat u ġranet, kif irid ikun mitmugħ, miżmum, il-wesgħa li jrid ikollu, kemm irid ikun mistrieħ u l-bqija.

Kellek ukoll il- konvenzjoni għall-protezzjoni ta' l-annimali li jinżammu għal farming purposes.

Jiġifieri qegħdin nitkellmu fuq konvenzjoni li tmur lura għall- 1976.

Il-konvenzjoni fuq il-protezzjoni ta' l-annimali għall-qatla tmur lura għall-1972, konvenzjoni li bdiet iddaħħal il-kunċett li allavolja annimal se toqtlu, irid ikollok rispett lejn dak l-annimal fil-mod kif toqtlu, fil-metodi użati għall-qtil u x'irid jiġri qabel toqtlu.

Ma rridx inkun emottiv imma niftakar il-poeżija ta' Ġorġ Pisani – "Il- Barri".

Jekk xi ħadd irid jifhem xi ftit x'jgħaddi minn moħħ dak l-annimal li jkun sejjer għall-qatla, għandu jaqra dik il-poeżija b'dan il-ħsieb u jinduna daqsxejn x'irnexxilu joħroġ il-poeta minn din il-karba, in-naħra tal-barri li sejjer hemmhekk u jagħmel dawk il-ħsejjes li beda jagħmel għax beda jxomm id-demm ta' sħabu fuq in-naħa l-oħra.

Jiġifieri bla ma nkunu emottivi rridu nkunu prattiċi wkoll f'dawn l-affarijiet.

Minn dan il-mod, forsi min semagħni nitkellem illum jistaqsi għaliex qed insemmi lil Ġorġ Pisani u lil Pierre Theillard de Chardin.

Imma dan hu importanti ħafna.

Tgħidli: Allura ma noqtlux barrin biex nieklu!

Jien m'iniex vegetarian għax ovvjament irridu nieklu, imma jrid ikun hemm ir-rispett.

Il- konvenzjoni ta' l-1972 saret biex kemm jista' ikun tnaqqas is-sofferenzi u t-tbatija ta' l-annimal li jinqatel għall-ikel.

Kien hemm ukoll konvenzjoni importanti fuq il-protezzjoni ta' annimali vertebrati li jintużaw għall-esperimentazzjoni u anki għal dawk li qegħdin għall-użu xjentifiku.

L-iktar waħda importanti hi l-konvenzjoni għall- protezzjoni tal-ħajja selvaġġa, il-wildlife u l-habitat fejn jgħixu dawn l- annimali.

Din hi l-famuża konvenzjoni ta' Berna li nitkellmu tant fuqha u ġieli semmejna partijiet minnha għax Malta hija parteċipi fiha u ħafna mill- affarijiet tagħha huma mplimetnati f'pajjiżna.

Hemm xibka sħiħa ta' konvenzjonijiet u ta' ħsieb li wieħed irid jaddotta f'dawn il- kundizzjonjiiet.

Onestament fil-liġi li għandna quddiemna dan narah biss hinted at, jagħtik hint li xi darba jagħmillek regolamenti fuqhom, jagħmilhom bħala avviżi legali hawnhekk u tipprova jew taqbel magħhom jew tiddiskutihom.

Issa niġi għall-aspett tekniku ta' kif qed jiġu mpoġġija dawn il-liġijiet.

Għaliex il-Ministru qed jagħmel din il-forma ta' liġi u mhux forma differenti( Biex inkun pożittiv irrid ngħid li hawnhekk għallinqas qed nara rifless fil-mod meta jagħżel lill-membri tal-kunsill għall-ħarsien ta' l-annimali.

Dan konna nsistejna fuqu bħala oppożizzjoni fl-istadju ta' kumitat tal-liġi tas-sajd.

Aħna konna nsistejna li jekk il-ministru se jappunta nies li jirrappreżentaw ċerti kategoriji fuq dan il-kumitat, għallinqas jekk se jaċċetta lil xi ħadd li ġej minn dawk li jrabbu l- annimali jew minn dawk li jużawhom għal wirjiet eċċ, dan ikun appuntat fuq rakkomandazzjoni ta' l-għaqdiet jew l-organiżżazzjonijet li fl-opinjoni tal- ministru jirrappreżentaw l-għaqdiet jew organiżżazzjonijiet relattivi.

Dan għaliex se jkollna liġi oħra quddiemna, nispera wara din, fejn il-ministru jaħtar hu lir-rappreżentanti tas-sezzjonijiet li jidhirlu hu, bla ma jikkonsulta - skond l-abbozz li se jkollna quddiemna - man-nies li huma fl- intimu ta' dawk l-organiżżazzjonijiet.

Hawnhekk għallinqas - u qed nitkellem għall-klawsola 3(3) - jidher li l-ministru qed isegwi dik il- prattika li jiddeċiedi li jagħżel lil xi ħadd li jkun fuq rakkomandazzjoni ta' l-għaqdiet relattivi.

Qed nieħu gost li qed jaraha b'dan il-mod għax din kienet kif għamilniha fil-kumitat tas-sajd.

Imma hemm liġi oħra li ġejja wara din fejn il-ministru se jiddeċiedi hu min jirrappreżenta lil min u nispera li dik titbiddel għax mhix tajba.

(Interruzzjonijet) Il-parir tiegħek kien li le!

Meta ġejna għall-liġi li kellek tas-sajd ma kenux hekk, imbagħad iddeċidejna li qbilna li nagħmlu hekk.

Ejja nieħdu ftit mertu kull wieħed.

Għalhekk qed ngħid li kieku ntfajna madwar mejda bejnietna matul is-sajf u ħdimna din il-liġi flimkien, bit-tajjeb li ntqal min-naħa l-oħra u bit-tajjeb li ntqal minn din in-naħa, konna noħorġu b'liġi ħafna iktar organika u tajba milli fil- fatt se jkollna quddiemna.

Imma n-naħa l-oħra, u b'mod partikolari int Ministru, għandek idejk marbutin u taf li idejk marbutin għax qed tieħdu dan l-aspett, din it-tip ta' leġislazzjoni ħalli jkollkom free hand, għalkemm ta' l-Unjoni Ewropea jriduk b'idejk marbutin sa ċertu punt.

Se jkollkom free hand għada pitgħada li dawk ir-regolamenti li tridu timponu, timponu fis-sens li tpoġġu fil-prattika, skużani tal-kelma, intkom tridu taqbduhom ready-made ġejjin mill-Unjoni Ewropea u tpoġġuhom fil-prattika.

Għax intkom 'il hemmhekk mexjin.

Jekk nieħu waħda bl-addoċċ, naraw li l-ministru jista' jagħmel regolamenti biex jipprovdi għat-tnissil t'annimali, liema regolamenti jistgħu jinkludu dispożizzjonijiet li għandhom x'jaqsmu mal-metodu kif isir it-tnissil kif ukoll l-ispeċi jew kategoriji t'annimali li jistgħu jiġu użati għat-tnissil.

Dan hu wiesa' u ġibtu bħala eżempju.

Il-Ministru llum ma jistax igħid li dan ifisser hekk u hekk.

Għaliex( Dan għaliex irid jara - u hawnhekk għandi eżempji biex nuri - li r-regolamenti ta' l-Unjoni Ewropea li dan il-pajjiż għad irid idaħħal iridu bilfors jinfilzaw ruħhom f'din il-leġislazzjoni.

Mela l-ministru għada pitgħada se jaqbad per eżempju direttiva ta' l- 1999/74/EC - "new minimum standards for the protection of laying hens" - regolamenti u standards ġodda, il-minimu li tista' tagħmel, fuq kif tipproteġi t-tiġieġ li jbidu, fejn għandu kemm jista' jkollok stocking density, jiġifieri mhux iktar minn disa' tiġiġiet għal kull metru kwadru, li ma jistax ikollok qrajjaq, one nest for seven hens, litter area two hundred and fifty square centimetres per hen ...

Sinċerament bil-kemm nifhem x'inhuma dawn, ħa nkun onest!

Imbagħad hemm enriched cages, stocking density, a nest, a litter, fejn joqogħdu jnaqqru u joborxu.

Jiġifieri għada pitgħada mhux se jkun il-kumitat li l-Ministru qed jgħid biex inkunu nistgħu nieħdu ħsieb l-annimali.

Dan għaliex il-kumitat se jaqbad dawn ir-regolamenti u jgħidlu li dawn huma r-regolamenti ta' l- Unjoni Ewropea.

Il-ministru mbagħad jagħmel avviż legali, iġibha f'din il- Kamra u joħroġ dawn li hawn hawnhekk.

Jekk se jagħmel avviż legali fuq it- tiġieġ li jbidu se jaqbad x'hawn miktub - jekk jgħidx skond direttiva 1999/74/EC ma nafx – u żgur li jgħid dak li hawn hawnhekk għax ma jistax jagħmel mod ieħor.

Għalhekk dan il-pattern ta' liġijiet li qegħdin naraw quddiemna.

Il-liġijiet huma enabling biex imbagħad il-ministru jinfilza f'kull waħda minnhom ir-regolamenti li diġa' hemm fl-Unjoni Ewropea.

Nistgħu nitkellmu per eżempju fuq l-istandards on the protection of animals at the time of slaughter or killing, l-istandards li trid tagħmel u li jsemmu fil-liġi stess.

Dan ifisser li l-ministru jista' jagħmel regolamenti dwar il-protezzjoni ta' l-annimali filwaqt li qegħdin jinqatlu.

Għalhekk jaqbad direttiva 93/119/EC u jibda jgħidlek li standards apply għall-moviment, kif iżżommhom, kif tistordihom biex jispiċċaw mill-ewwel, kif toqtlhom u dawn l-affarijiet kollha.

Tgħidli: Imma dawn m'humiex ħżiena!

Le, mhumiex ħżiena, imma ejja nkunu ċari mill-ewwel fuqhom u ngħidu li din il-liġi qed nagħmluha b'dan il-mod għax irridu ndaħħlu bilfors il-liġijiet ta' l-Unjoni Ewropea.

X'jiswa li l-Ministru jiġi hawn u jgħidli li għandu enabling law u li se jagħmel avviż legali?

Poġġiha fuq il-Mejda tal-Kamra, Ministru!

Kif nista' nargumenta u nagħmel mozzjoni fuq l-avviż legali jekk ma naqbilx magħha, jekk dik hi direttiva ta' l- Unjoni Ewropea(

Hawnhekk nistaqsi: Dan il-parlament, jekk se tibqgħu mexjin fid-direzzjoni tagħkom għall-Unjoni Ewropea, se jkun kapaċi li juża din il-liġi fl-aħjar interessi tagħna?

Jew se jagħmel kanal biss biha biex il-ministru tal- Parlament Malti, jekk sa dak iż-żmien inkunu membru ta' l-Unjoni Ewropea, jagħmel transposition?

Kulma se jagħmel hu li se jaqbad id-direttiva mill- Unjoni Ewropea u jpoġġiha fuq il-mejda tal-Kamra tal-Parlament Malti.

Allura m'hemmx argument li dan il-parlament jiddiskutiha!

X'jiddiskuti( Minbarra l-fatt li jekk ikun hemm il-maġġoranza n-naħa l-oħra din se tgħaddi dejjem, imma x'inhu l-iskop li tiddiskuti jekk taf li dawk huma direttivi li bilfors trid timplimenta?

Għalhekk, kif dejjem għidna, se nispiċċaw li jkollna nibdew naċċettaw il-leġislazzjoni bla ma jkollna l- option li nistgħu nbiddluha.

Wieħed jista' jara direttiva 91/630/EEC - new standards for the welfare of pigs.

Dawn ġibthom b'kumbinazzjoni għax għandi ħafna iżjed minnhom.

Taħsbux li l-Unjoni Ewropea titkellem biss fuq id-diplomazija imma wkoll fuq il-ġobon, fuq iz-zokkor, fuq il-bajd u fuq il-ħalib.

Il-ġurnal tal- European communities ta' l-Unjoni Ewropea jitkellem ukoll per eżempju fuq "laying down minimum standards for the protection of pigs", jiġifieri anki fuq kif jipproduċu l-ħnieżer fl-Unjoni Ewropea u mhux biss diplomazija, commissioner, voti, laqgħat, tazzi u xampanja!

Dawn huma affarijiet li jitkellmu fuqhom minħabba li din bdiet bħala suq komuni u fis-suq issib il- ħaxix, il-bajd, il-butir, il-ħnieżer, il-laħam, il-ħut ...

ONOR MEMBRU: Ma ssibx commissioner!

ONOR GEORGE VELLA: Commissioners ma ssibx, dawk ġew wara!

Dan qed ngħidu ħalli nifhmu x'qegħdin ngħidu.

Dawn il-liġijiet qegħdin isiru sempliċement biex inlestu t-triq ħalli dawn id-direttivi jkunu jistgħu jidħlu en bloc.

Hawnhekk għandek council directive 91/630/EEC.

Jista' il-Ministru jara li għada pitgħada din id-direttiva ma nibilgħuhiex sa griżmejna, tajba jew ħażina( M'iniex qed nargumenta, għax imbagħad tidħol fid-dettall tagħha.

Jekk din hi d-direttiva 91/630/EEC, jista' il-Ministru jġibha bħala avviż legali bid-dettalji li hemm fiha?

Billi jien minn din in-naħa nargumenta kontra tagħha, x'jiswa(

It-tajba mhix dik, imma li meta naraw dan, wieħed jgħid jekk dawn huma d- direttivi, allura m'għandix dubju li din il-liġi qed tipprepara t-triq ħalli jiġu fuq il-mejda tal-Kamra bħala avviżi legali.

Qalilna l-Onor.

Vassallo li dan se jkun il-pattern, enabling law u ħafna avviżi legali.

Jiena ngħidlu: Dawn l-avviżi legali, din l-implimentazzjoni ta' dawn ir- regolamenti, huma fl-interess u within the spending capabilities li għandu pajjiżna( Huma fil-parametri ta' dak li hu ekonomikament vijabbli( Insemmu fuq kif iżommu t-tiġieġ u l-ħnieżer, u hemm ħafna affarijiet tajbin u mexjin fid-direzzjoni t-tajba, imma dawn huma vijabbli fis-sitwazzjoni lokali fix-short-term u fil-long-term( Kemm irridu nieħdu żmien biex inkunu kapaċi nagħmluhom( Kemm se jqumulna( Kemm se jkollhom impatt fuq il-prezzijiet tal-prodotti tagħna( Kemm se jibqgħu kompetittivi?

Kemm ser isiru iktar kompetittivi l-prodotti tagħna jekk nimplimentaw dawn ir- regolamenti(

Qed nitkellmu fuq l-annimali li nikkonsmaw, il-ħnieżer, it-tiġieġ, il-bajd tagħhom, il-produzzjoni tal-ħalib u l-baqar.

Dawn huma affarijiet li jagħtu aspett ieħor lil din il-liġi.

Din il-liġi hi tant wiesgħa, mhux iffukata u utilitarja.

Ħalli jkun hemm iktar fuq dawn l-aspetti ta' l- annimali li nikkonsmaw, imma din il-liġi tħalli barra l-wildlife, l-istray dogs u l-istray cats.

Għaliex?

Għaliex dawn m'humiex qegħdin fid- direttivi!

Għalhekk din qiegħda taħt l-agrikoltura għax liġi bħal din b'dawn il-ħafna regolamenti ta' kif tħares lejn l-annimali kont nitfagħha taħt il-pulizija iktar minn ħaġa oħra.

Imma din qiegħda taħt l-agrikoltura għax id-direzzjoni prinċipali tagħha - u tinxtamm mill-bogħod jekk taqraha - hi sabiex ikunu jistgħu jiddaħħlu r-regolamenti u d-direttivi ta' l- Unjoni Ewropea rigward il-produzzjoni ta' l-affarijiet ta' l-ikel, tal- prodotti tal-biedja, ta' l-annimali li nikkonsmaw u affarijiet bħal dawn.

Meta nħares lura ngħid: Din il-liġi kellna għalfejn nadulterawha b'dan il- mod( Jekk ridna nagħmlu liġi sabiex inħarsu u nuru rispett lejn l- annimali, kellna għalfejn insiru tant kummerċjali u utilitarji li ninsew anki l-aspetti iktar fini, sbieħ u nobbli tal-ħarsien ta' l-annimali( Jien ngħid li għad jgħaddi ż-żmien u l-Onor.

Vassallo will prove himself right, ikollu veru raġun, għax qal sewwa meta qal li jkun fiha patafjun t'avviżi legali.

Dażgur, ikun hemm daqskemm hemm direttivi ta' l-Unjoni Ewropea fuq kif iżżomm il-ħnieżer, kif toqtol l-annimali, kif iżżomm it-tiġieġ għall- bajd, kif tagħmel it-tagging tal-baqar, kemm tkun kbira dik li tagħmilha ma' widnejhom, liema numru trid tagħmlilhom, kemm ikun kbir biex jidher u l- bqija.

Dawn kollha qegħdin hemmhekk u kollha għad iridu jiġu fuq il-mejda tal-Kamra f'dan il-parlament jekk nibqgħu mexjin lejn l-Unjoni Ewropea!

Kollha jridu joħorġu minn din il-liġi.

Din se ssir volum mill-kbar nett, patafjun t'avviżi legali li din il-Kamra ma jkollha l-ebda poter li tiddiskuti.

Tħares lejhom, tidħkilhom u jkollok timplimentahom!

Dan għaliex f'dak il-każ se jkun parlament li ma se jkollu l-ebda saħħa li jbiddel dawk ir-regolamenti.

Għalhekk din il-liġi li suppost għamilniha bħala reazzjoni għall-għajta li hawn barra ħalli nuru iktar imħabba u rispett lejn ħutna l-annimali, se tirriduċi ruħha b'mod mill-iktar utilitarju lejn dak li tordna l-Unjoni Ewropea, b'mod partikolari lejn l- annimali li jinżammu għal skopijiet t'ikel, għax ta' wens mill-inqas, u sport u xogħol m'hemmx.

Din hi ħasra għax dan il-pajjiż għandu jkollu liġi li tkun aħjar minn hekk.

Għandu jkollu liġi li ddaħħal aktar sentimenti nobbli u tkun iktar mil-aspett morali ta' kif għandna nħarsu lejn l- annimali, mill-aspett ta' kif għandna nirrispettaw l-annimali bħala parti mill-ħolqien u bħala ħbieb tagħna.

Ma noqogħdux nitkabbru għax aħna wasalna fejn wasalna bħala poplu, bħala ċivilta' u bħala żvilupp.

Hawn min igħid li x-xadina u ċ-chimpanzees wiċċhom trist u mdejjaq għax irrealiżżaw li l-aħħar qabża huma m'għamluhiex.

Aħna m'għandniex għalfejn noqogħdu nfarfru ġwinħajna għax dak li qegħdin ingawdu fid-dinja qed ingawduh għax irkibna fuq dak kollu li nbena minn ta' qabilna mis-serje ta' l-annimali kollha.

F'mument bil-bluha tal-bniedem jispiċċa u din id-dinja terġa' mill-ġdid tibda tiġi mmexxija minn speċi oħra li meta jħarsu lura bl-eluf ta' snin igħidu li darba kien hawn speċi ta' bniedem li tant kien iblah li kisser kollox, faqqar kollox u sparixxa (Interruzzjonjiet) Mhux għax daħal fl-Unjoni Ewropea, imma sempliċement għax żviluppa poteri u saħħa li ma kienx intelliġenti biżżejjed li jużahom kif għandu jużahom.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): Grazzi.

Jekk ma fadalx aktar rimarki, nistieden lill-Ministru biex jagħmel il-winding up.

ONOR.

NINU ŻAMMIT: Sur President, qabel xejn nixtieq nirringrazzja lill- membri taż-żewġ naħat tal-Kamra li ħadu sehem f'dan id-dibattitu.

Kulħadd ta l-veduti tiegħu u kulħadd tkellem mill-angolu tiegħu pero' wara li tagħsar u tara kollox, jidher li anki f'dan il-parlament hawn nies li verament għandhom għal qalbhom il-welfare ta' l-annimali.

Irrid ngħid li ħadna tmien seduti fuq dan id-dibattitu u l-kelliema kienu 24 b'kollox.

Nibda b'dak li kien qed jgħid il-ħabib tiegħi, l-Onor.

George Vella, li din il-liġi kif ukoll l-abbozz ta' liġi kif ippreżentat mill-oppożizzjoni għandhom l-istess sugu u l-istess għanijiet, pero' bi preżentazzjoni differenti.

Saru diversi riferenzi għall-mod kif din il-liġi qisha tal-ministru, li l- ministru jista' jagħmel kollox u l-ministru tiela' u l-ministru nieżel.

Irrid infakkar li ministru b'rasu fuq għonqu mhux se jagħmel regolamenti hu imma jieħu l-pariri u jimxi fuq il-pariri tat-tekniċi, ta' l-esperti, ta' dawk li verament jifhmu f'dan il-qasam.

B'hekk jittieħdu l-aħjar miżuri li għandhom jittieħdu u jiddaħħlu l-aħjar regolamenti li għandhom jiddaħħlu biex jiġi assigurat l-animal welfare.

Din hi an enabling law ntiża biex permezz tagħha jiddaħħlu diversi regolamenti.

Meta jibdew jinħarġu l-avviżi legali bir-regolamenti marbuta magħhom, dawn isiru wara li jkun hemm djalogu sħiħ mal-partijiet interessati kollha, b'mod partikulari ma' l-NGOs li huma interessati f'dan ir-rigward.

Imma meta tiġi biex tixtarr l- affarijiet tibda tgħid: Imma għalfejn dan id-diskors( Għaliex minn banda qegħdin ngħidu li issa deħlin regolamenti fuq id-densita' tal-gaġeġ, fis- sens jekk fil-gaġġa għandekx iżżomm disa' tiġiġiet jew inkella ħmistax, imbagħad fl-istess ħin nistaqsu kemm se tqumilna biex inżommu disa' tiġiġiet minflok ħmistax f'gaġġa u jekk dan hu ekonomikament vijabbli.

Imma allura aħna verament irridu l-animal welfare(

Jekk irridu l-animal welfare ma nistgħux noqogħdu ndaħħlu dawn il-fatturi.

Jekk verament irridu l-animal welfare bħalma nemmen li jrid l-Onor.

George Vella, irridu ngħidu li dan fih prezz.

Kull ħaġa li tagħmel fil-ħajja biex timxi 'l quddiem fiha prezz u għalhekk trid tassigura l-animal welfare, anki fejn jidħol il-housing – qed ngħid għall-gaġeġ tat-tiġieġ u tal-fniek - biex l-annimal ikun ittrattat aħjar.

Għalhekk hi ħaġa minn ewl id-dinja - ħaġa li anki t-tfal iż-żgħar, bħalma rrifera għalihom l- Onor. Karl Chircop jafu, forsi iżjed minna l-membri ta' din il-Kamra - li iżjed joqogħdu komdi disa' tiġiġiet f'gaġġa milli ħmistax.

Dan qed ngħidu biex niffukaw eżatt fuq l-affarijiet li rridu li joħorġu mir-regolamenti.

Għalhekk jekk verament irridu li jkollna animal welfare bis-serjeta' u bis- sens fejn tidħol it-trobbija ta' l-annimali bilfors irid isir l- investiment.

Mhux qed ngħid li llum min għandu l-gaġeġ se jkollu jneħħihom, imma rridu nitkellmu u niddeċiedu li minn ċertu perjodu - jekk verament dak li qed inlissnu nemmnu fih - irid isir l-investiment biex 'il quddiem l-annimali li jitrabbew fil-gaġeġ, b'mod partikolari dawk li jitrabbew biex jipprovdu l-ikel lill-bniedem, jitrabbew b'mod iżjed komdu.

La darba dawn jitrabbew b'mod iżjed komdu, l-annimali li jitrabbew fl- istess gaġeġ ikunu iżjed ferħanin.

Minn dan jirriżulta wkoll, bħalma għedt fl-introduzzjoni, li l-prodott finali jkun prodott aħjar.

Kulħadd jaf li jekk per eżempju għandek fenek u trabbih f'għorfa jew fi dwejra, fejn jista' jiġġerra, il-laħam ta' dak il-fenek ikun aħjar minn dak ta' fenek ieħor li jitrabba fil-gaġġa.

Kellna diversi aġġettivi fir-rigward ta' din il-liġi li m'għandix għalfejn noqgħod insemmihom għax ma naħsibx li jagħmlu unur lill-istess liġi.

Pero' irrid ngħid li minflok ma noqogħdu nsemmu dawn l-aġġettivi kollha - min jgħid mod u min jgħid ieħor, min jgħid nofs kedda u min jgħid aġġetivi oħra - nistgħu naqblu li hawn m'aħniex qed nivvintaw ir-rota, bħalma qed l- Onor. George Vella.

Naqbel li m'aħniex qed nivvintaw ir-rota, pero' żgur li din il-liġi setgħet tressqet żmien twil ilu.

Infakkar li matul l- amministrazzjoni tal-gvern preċedenti ta' 22 xahar, prattikament ħlejna l- aħħar xahar hawnhekk nisimgħu diversi ministri, kulħadd jieħu seduta sħiħa biex jagħmel propaganda għax-xogħol li wettaq, naturalment għax kienet ġejja l-elezzjoni.

Din ta' l-animal welfare ma twelditx il-bieraħ, ma twelditx tliet snin ilu, imma kienet ilha ġejja s-snin għax bħalma għedt fl- introduzzjoni, il-moviment kien ilu jinħema għal dawn l-aħħar erbgħin jew ħamsin sena.

L-oppożizzjoni tal-lum li kienet fil-gvern sa Settembru ta' l- 1998, seta' u kellha ċ-ċans kollu li tgħaddi din il-liġi minflok li l- membri jiġu hawnhekk u joqogħdu jiġġieldu bejniethom!

Infakkar li qabel l-1987 kellna liġi dwar il-klieb fil-parlament u kienu jiġu deputati min-naħa tal-Partit Laburista, li dak iż-żmien kien fil- gvern, u għamilna seduti sħaħ nitkellmu fuq il-mod fejn il-kelb għandu jħalli l-awrina u s-solid waste u anke konna nassistu għal xi poeżija fuq il-kanarin u fuq il-kelb.

Dan juri li madwar ħmistax-il sena ilu, meta dak iż-żmien l-oppożizzjoni tal-lum kienet fil-gvern, setgħu kieku riedu ħadu l-inkarigu biex iressqu bis-serjeta' abbozz ta' din il-kwalita'.

Kellhom iċ-ċans kollu biex abbozz ta' liġi ta' din in-natura jgħadduh mill- parlament.

U mhux billi joqogħdu jgħidulna dwar is-setgħa tal-ministru li joħroġ ir-regolamenti.

Nerġa' nfakkar li għalkemm iż-żewġ abbozzi, dak ippreżentat mill-gvern kif ukoll dak ippreżentat mill-oppożizzjoni, għandhom l-istess għanijiet u l-istess sugu, it-tnejn jagħtu l-fakulta' lill-ministru, ikun min ikun, li joħroġ regolamenti permezz ta' din il- liġi, forma ta' enabling law.

Kieku wieħed qara l-abbozz ta' din il-liġi kif ippreżentat mill-oppożizzjoni - u qed nirriferi b'mod partikolari għal min tkellem min-naħa ta' l-oppożizzjoni u 'l quddiem nirriferi iżjed għalih - isib li fi klawsoli 97,98 u 99 hemm patafjun ta' riferenzi għall- mod kif il-ministru, ikun min ikun, jista' joħroġ avviżi legali u joħroġ ir-regolamenti neċessarji.

Sur President, issa jekk tippermettili, ngħaddi malajr malajr biex nirriferi għad-diversi interventi li kellna.

M'iniex se noqgħod ngħid bħalma għamel l-Onor.

Karl Chircop, li din is- sena ma kienx hawn silla u li kien hemm il-problemi għall-bdiewa.

Ma jafx l-Onor.

Membru li jekk m'għandekx xita m'għandekx silla!

M'hemmx għalfejn nidħol fid-dettall għax hi ħaġa naturali li anki t-tfal iż-żgħar jafuha, li la darba ma tagħmilx xita m'għandekx ċans li jkollok it-tkabbir tas-silla bħala mgħalef għall-bhejjem.

Kellna wkoll min bħall-Onor.

Anġlu Farrugia faħħar ix-xogħol li jagħmlu l-NGOs u jien ukoll, bħal membri kollha li tkellmu miż-żewġ naħat tal-Kamra, irrid nirringrazzja u nuri r- rikonoxximent tiegħi lejn id-diversi NGOs li tul is-snin dejjem taw il- kontribut tagħhom biex jiġi ssalvagwardat it-trattament xieraq u denju ta' l-annimali.

Saret riferenza għall-annimali li jitrabbew fis-selvaġġ u rrid ngħid li hemm regolamenti apposta li jħarsu l-annimali li jitrabbew fis-selvaġġ.

Il- pjan ta' struttura li daħħal il-gvern Nazzjonalista jipprovdi wkoll li jiġu stabiliti reservation areas fejn dawn l-annimali jistgħu jitrabbew.

Jgħid ukoll li jrid ikun hemm kontroll, fis-sens li ma tridx tħalli t-tkabbir ta' dawn l-annimali bla rażan; per eżempju, jekk il-fniek jitrabbew bla rażan f'ċerti areas.

Kulħadd jaf li l-fniek iridu jieklu u l-fniek jieklu l- ħaxix u allura jekk qegħdin f'area agrikola, fejn jitkabbru l-ħxejjex għall- ikel, ovvjament dawn il-fniek iduru fuq il-ħxejjex.

B'hekk ikunu ta' dannu għall-industrija tal-biedja u ta' dannu għad-dħul xieraq tal-bdiewa.

L-Onor.

Herrera qal li din il-liġi tagħmel riferenza għall-annimali li jinżammu għall-isports, bħall-annimali li jinżammu bħala pets.

Pero' rrid infakkru li din il-liġi tieħu ħsieb it-trobbija ta' l-annimali li jispiċċaw fuq il-platt ta' l-ikel.

Din il-liġi tagħmel riferenza għal food chain kollha ta' l-annimal, mit-trobbija sakemm dan jispiċċa fuq il-platt quddiem il-konsumatur.

Għalhekk jidħlu wkoll fatturi bħal housing, gaġeġ, l- imqawel fejn jinżammu l-annimali, it-tip ta' għalf li jiġi mitmugħ l- annimal, il-kwalita' ta' l-ilma li jkun meħtieġ għat-tisqija ta' l- annimali, l-iġjene jiġifieri l-mod kif l-imqawel u l-gaġeġ għandhom jiġu miżmuma b'mod nadif ħalli l-annimal verament niggarantulu ambjent tajjeb u post nadif fejn jista' jitkabbar.

Iridu jiddaħħlu wkoll standards fil-food safety kif ukoll tidħol is-saħħa pubblika u dawn il-fatturi kollha bħal housing, feedstuffs, ilma u standards ta' kwalita' ta' l-ikel.

Dawn jiggarantixxu prodott safe għall- konsumatur li allura jkun qed jiggarantixxi l-katina kollha li tieħu bħalma jgħidu bl-Ingliż from stable to table, jiġifieri mill-mandra, mir-razzett, għal fuq il-mejda fejn jiekol il-konsumatur.

Dan l-aspett ta' zootechniques se jiġi rifless fil-veterinary services act li se nressqu fil- parlament fil-ġimgħat li ġejjin.

Fil-gazzetti lokali kien hemm stqarrija mill-ħabib tagħna Dr Joe Brincat, li għal żmien twil kien membru f'dan il-parlament ukoll, fejn għamel riferenza li din hi liġi tal-Ministru u dwar x'jista' jagħmel u ma jagħmilx il-ministru.

Irrid infakkar lill-Avukat Brincat li kieku jerġa' jaqra l- liġi li hu suppost kien fassal, isib li fi klawsola 97,98 u 99 hemm riferenzi fejn il-ministru jista' jagħmel patafjun t'avviżi legali u ma' kull avviż legali hemm imlibbsa diversi regolamenti.

Il-ħabib tiegħi l- Onor. Michael Bonnici għamel riferenza għat-taħriġ tal-veterinarji.

Jinħass il-bżonn li jrid jibda jsir taħriġ, anki lokalment għall- veterinarji.

Il-liġi li se titressaq dwar is-servizz tal-veterinarji se tieħu ħsieb dan l-aspett ukoll.

Il-ħabib tagħna l-Onor.

Noel Farrugia għamel riferenza għall-industrija tal- majjal u bil-mod tiegħu qal li forsi n-naħa ta' l-oppożizzjoni ħadet ħsieb iżjed din l-industrija u s-soltu din in-naħa ma teħux ħsieb l-industrija tal-majjal.

Imma l-fatti juru mod ieħor.

M'iniex se nidħol fuq il-mod kif dan il-gvern mill-ewwel jum tista' tgħid li reġa' ħa l-gvern f'idejh wara l- 1998 ħa ħsieb biex inaqqas il-kontijiet ta' l-ilma fl-irziezet minn madwar Lm2700 għal Lm200, u qed jieħu ħsieb li jsir ir-ristrutturar neċessarju f'dan is-settur.

Irridu nfakkru li bi sħubija jew mingħajr sħubija, dan is-settur tal-majjal irid jiġi ristrutturat, mgħejjun u msaħħaħ b'għajnuna finanzjarja u teknika ħalli nassiguraw li meta jasal iż-żmien il-levies jitneħħew.

B'hekk dan is-settur ikun laħaq għamel l-aġġustamenti neċessarji ħalli jkun jista' jkompli jikkompeti fis-suq kompetittiv taż-żminijiet li qegħdin ngħixu fihom b'tali mod li r-raħħal ikun iggarantit dħul xieraq u adegwat għal xogħlu.

Saret ukoll riferenza għall-qasam tas-sajd mill-Onor.

Noel Farrugia li ħa l- eżempju tas-settur tat-tonn.

Pajjiżna għandu kwota ta' tonn stabilita mill- ICCAT bħal kull pajjiż ieħor.

Ir-regolamenti li addotta l-GFCM f'Awwissu ta' l-1997 huma l-istess regolamenti li kienet fasslet l-ICCAT, l- istituzzjoni li tiffissa r-regolamenti dwar is-sajd tat-tonn.

Minkejja l- ħafna kliem li nisimgħu mill-Onor.

Noel Farrugia, irrid infakkar li l-ICCAT kienet għamlet ir-regolamenti dwar is-sajd tat-tonn u addottathom f'Awissu ta' l-1991 u l-istess regolamenti ġew imbagħad adattati mill-GFCM.

Dawn affarijiet li inutli noqogħdu nparlaw hawnhekk biex taparsi nimpressjonaw lin-nies.

Qalilna wkoll l-Onor.

Farrugia li fir-rigward tas-sajjieda ma neħdux ħsieb il-qasam tas-sajd.

Ma neħux gost li niġi hawnhekk u qisu noqogħdu niffanfraw, imma meta nisma' dawn l-affarijiet, għal min ikun qed jismagħna, irrid infakkar li dan il-gvern minn Settembru ta' l-1998 'il hawn, ta għajnuna lil sajjieda full-timers biex b'hekk qed jibbenefikaw minn iffrankar ta' madwar Lm100,000 fis-sena fix-xiri tal-fuel.

Is-sena l- oħra l-istess sajjieda - mhux se noqgħod insemmi min - ingħataw għexieren t'eluf ta' liri biex jimmoderniżżaw l-opri tal-baħar tagħhom.

Barra minn hekk, wara li erġajna rriattivajna l-applikazzjoni tagħna għas-sħubija fl- Unjoni Ewropea, dan il-gvern mexa fuq pjan bil-għaqal biex b'hekk issa wasalna biex fi ftit xhur oħra titneħħa t-taxxa ta' 15% li l-esportaturi tal-ħut ta' Malta jkollhom iħallsu kull meta jesportaw il-ħut lejn l-Unjoni Ewropea.

Din it-taxxa fi ftit xhur oħra se tinżel minn 15% għal 7.5% fuq ċertu ammont fl-ewwel sena u fit-tieni sena se titneħħa kompletament.

Dan biex nuri li l-gvern Nazzjonalista, bil-fatti u mhux bil-paroli, jieħu ħsieb u għandu għal qalbu l-interessi tas-sajjieda.

Irrid nagħmel riferenza wkoll għal dak li qal il-kap ta' l-oppożizzjoni dalgħodu fir-rigward ta' dan l-abbozz ta' liġi.

Mhux se nidħol fl- aġġettivi li rrifera għalihom, imma rrid ngħid li din mhix liġi li hi marbuta mal-fatt li aħna qegħdin fit-triq li nissieħbu fl-Unjoni Ewropea.

Bi sħubija u mingħajr sħubija, din il-liġi xorta kien hemm bżonnha.

Din il- liġi mhix bħal ma qal il-kap ta' l-oppożizzjoni li trid tkun għama, trux jew mutu biex ma tindunax li fiha ċerti klawsola li jagħtu l-poter li jinħarġu l-avviżi legali fir-regolamenti.

Pero' nerġa' niġbed l-attenzjoni ta' kulħadd, inkluż tal-kap ta' l-oppożizzjoni, li fi klawsoli 97,98 u 99 hemm madwar 19-il forma ta' kif il-ministru - ikun min ikun, mhux Ninu Zammit biss - jista' joħroġ avviżi legali u ma' kull avviż legali jinħarġu r-regolamenti biex permezz tagħhom din il-liġi tkun tista' titħaddem.

Qalilna ukoll il-kap ta' l-oppożizzjoni fuq il-fatt kif ċertu majjal meta jkun żgħir ikun irid jiġi kkastrat.

Rigward l-inkastrar m'hemmx għalfejn noqgħod insemmi bil-Malti x'jiġifieri eżatt, imma rrid ngħid li f'Kemmuna joħorġu l-parent stock, jiġifieri jinħarġu l-majjaliet li mbagħad jitqassmu għand il-multiplier units.

Bħala multiplier units għandna tliet irziezet fejn dawn il-majjaliet li jitqassmu minn Kemmuna jerġgħu jiġu mgħammra biex ikollhom il-frieħ.

Meta jiġu mgħammra l-majjaliet fil-multiplier units jistgħu jkollhom majjal li jkun maskili jew femminili u biex jiġi eliminat iċ-ċans li jkun hemm taħlit tad-demm bejn l-aħwa, il-frieħ ta' l-istess boton, l-annimali maskili jiġu kkastrati biex jiġi ggarantit li d-demm jinżamm kemm jista' jkun b'saħħtu.

Kulħadd jaf, anki min irabbi l-fniek - jien ġieli smajt li l-kap ta' l- oppożizzjoni bħalma kont jien ukoll, kien irabbi l-fniek, ma nafx jekk għadux - li qatt ma tgħammar il-fniek mill-istess aħwa għax meta tgħammar il-fniek mill-istess boton, għandek iċ-ċans li s-saħħa tar-razza tiegħek tinżel u ma jibqgħux b'saħħithom.

Għalhekk dejjem trid tħallat id-demm.

Għalhekk dawn il-majjali maskili fil-multiplier units jiġu kkastrati biex jiġi eliminat iċ-ċans li jkun hemm l-istess demm fit-tiġdid tar-razza u għall-istess għan hemm razzett ieħor li hu responsabbli mit-tkabbir u t- tkattir tal-ifħla.

Il-faħal hu r-raġel, il-majjal li jinżamm biex ikattar ir-razza.

(Interruzzjonijiet) Il-plural tagħhom hu ifħla u hawn razzett apposta għal dan l-iskop.

Sur President, jien infakkar li din il-liġi kellna l-ewwel qari tagħha fi Frar tas-sena 2000.

Fit-28 ta' Ġunju tas-sena 2000 kien sar aġġornament mill-kap ta' l-oppożizzjoni f'dan ir-rigward.

Xahar wara, il-gvern għadda lill-oppożizzjoni kopja ta' l-abbozz li kien diġa' lest - jiġifieri l-gvern diġa' kellu draft ta' din il-liġi – u fid-9 ta' Awissu l-oppożizzjoni ppreżentat l-abbozz tagħha.

Il-gvern preżenti permezz ta' l-esperti, tal- veterinarji, ħadem ukoll fuq l-abbozz ippreżentat mill-oppożizzjoni u ħa l- aħjar miż-żewġ abbozzi biex imbagħad seta' jippreżenta dan l-abbozz li qegħdin inressqu quddiem din il-Kamra.

Nerġa' ngħid li dan l-abbozz seta' tressaq żmien twil ilu fi żmien l-amministrazzjoni preċedenti, waqt li nenfasizza li l-abbozz imressaq mill-oppożizzjoni għandu l-istess għanijiet u l-istess sugu.

Il-preżentazzjoni biss hi differenti.

Fi 22 xahar kellhom iċ-ċans kollu kieku riedu li jgħaddu din il-liġi għax din mhix kwistjoni li qamet issa.

Rigward dak li qal l-Onor.

Gavin Gulia, irrid nerġa' nfakkar li din hi enabling law.

Din hija liġi ħajja u għaldaqstant peress li hi liġi ħajja, din se jkollha bżonn updating u upgrading perjodikament.

Minn kif tkellem l-Onor.

Gulia, donnu li qed jippretendi li hawnhekk f'din il-liġi għandna noqogħdu ndaħħlu d-dettalji u noqogħdu nitkellmu kif għandhom jinbnew l- irziezet, għall-mod kif il-klieb għandhom jinqatgħulhom widnejhom, kif ċerti annimali għandu jinqatgħalhom denbhom u kif tingħata l-injezzjoni lill-annimal, kollha affarijiet dawn li jridu joħorġu mir-regolamenti.

Għalhekk li l-liġi tagħti poter lill-ministru, ikun min ikun, li wara li jieħu l-pariri mill-esperti - għax ma nippretendix li l-ministru għandu jkun espert f'dawn l-affarijiet - joħroġ ir-regolamenti, naturalment wara li jsir djalogu u ssir konsultazzjoni mad-diversi NGOs li għandhom interess f'dan ir-rigward.

B'hekk flimkien jiġu mibnija u f'formulati r- regolamenti kollha meħtieġa u neċessarji biex verament jiġi assigurat l- animal welfare f'kull sens u kull aspett.

Mill-mod kif tkellem l-Onor.

Gulia, qisu qed jippretendi li f'din il-liġi noqogħdu nagħtu l-qisien tal-gaġeġ tat-tjur u tal-fniek u kif għandu jaħdem il-waste management ta' l-irziezet imma dawn m'humiex affarijiet li jiddaħħlu fil-parent law.

Mill-parent law, il-liġi proprja, toħroġ is- setgħa li jkun hemm ċans ta' l-avviżi legali bir-regolamenti kollha fuq id- diversi aspetti li din il-liġi hi maħsuba għalihom.

Għaldaqstant dawn l- avviżi legali fil-liġi ppreżentata mill-gvern qegħdin imqassmin fuq id- diversi sezzjonijiet ta' l-istess liġi u dan b'differenza għall-mod kif ġie mfassal u ppreżentat l-abbozz ta' liġi mill-oppożizzjoni.

Għal kull min semagħna tul dawn it-tmien seduti, ta' min jgħid li jekk wieħed iħares lejn sezzjoni għaxra ta' l-abbozz kif ippreżentat mill- oppożizzjoni, isib li fi klawsola 97 hemm:

"Il-ministru jista' minn żmien għal żmien jagħmel regolamenti għall- għanijiet li ġejjin jew għal parti minnhom".

Imbagħad isemmi l-formoli preskritti u meħtieġa taħt dan l-Att, jistabilixxi l-kriterji tal-linji li għandhom jiddaħħlu f'kull kodiċi ta' mġiba t'etika u jagħti dettalji dwar liema spejjeż jistgħu jinġabru taħt dan l-Att għall-għan ta' proċeduri fejn teħtieġ tariffa.

Imbagħad jgħidlek li l-ministru għandu s-setgħa li jagħmel regolamenti li jispeċifikaw iktar bir-reqqa l-kondizzjonijiet għall-ħarsien ta' l- annimali, id-dritt tal-moviment, kmamar, gaġeġ u kontenituri.

Dan juri li anki l-liġi kif ippreżentata mill-oppożizzjoni, taħseb għal dawn il- provvedimenti.

Minbarra li għandek riferenza għalihom fil-klawsoli ta' qabel, permezz ta' klawsoli 97, 98 u 99, il-ministru għandu 19-il mod kif jista' joħroġ u jagħmel avviżi legali barra l-avviżi legali li hemm riferenza għalihom qabel fl-istess liġi.

Dan qed ngħidu biex nenfasiżża u niċċara ma' kulmin semagħna li din il-liġi kif qegħdin nippreżentawha aħna għalkemm hi an enabling law, pero' anki l- istess abbozz kif ippreżentat mill-oppożizzjoni hu wkoll forma ta' enabling law li jagħti dritt, li jagħti s-setgħa lill-ministru li jagħmel diversi avviżi legali li pemezz tagħhom jinħarġu r-regolamenti dwar id-diversi aspetti ta' din il-liġi.

Dan jikkonferma iswed fuq l-abjad li ż-żewġ liġijiet għandhom l-istess sugu u l-istess għanijiet, pero' huma ppreżentati b'mod differenti.

Ovvjament iż-żewġ naħat tal-Kamra jgħidu li l-mod kif ippreżentaw huma hu l-aħjar mod kif kellha tiġi ppreżentata din il-liġi.

Sur President, jien ngħid li hemm bżonn ta' impenn konsistenti minn kulħadd biex nassiguraw bil-fatti mhux bil-kliem biss li verament ikollna animal welfare xieraq u adegwat.

Għalhekk fejn tidħol it-trobbija ta' l-annimali rridu naraw li l-ikel li jiġi magħluf ikun ta' l-aħjar kwalita' biex minnu jipprovdi l-ikel għall-bniedem.

Fejn jidħol it-trasport, bħal ma taħseb il- liġi, irridu nieħdu l-miżuri kollha neċessarji biex l-annimali ma jbatux waqt it-trasport.

Fuq l-aspetti l-oħra fejn jidħlu l-operazzjonijiet u l- esperimenti fuq l-annimali, irridu nassikuraw li anki fejn tidħol il-qatla, din għandha ssir bl-inqas tbatija possibli .

Nerġa' nirringrazzja lid-diversi NGOs li taw is-sehem tagħhom fil-passat.

F'din il-liġi għandhom l-ispazju tagħhom biex fil-futur, meta jinħarġu dawn l-avviżi legali, ikollhom il-vuċi permezz ta' djalogu li jagħtu l-kontribut tagħhom.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex joħloq u jikkonsolida l-protezzjoni ta' l-annimali miżmuma għal skopijiet ta' xogħol, sport, wens u ikel", ikun moqri t-Tieni Darba.

Dawk favur( (Onor. Membri: Aye) Dawk kontra( (Onor. Membri: No) Carried

ONOR.

MEMBRU: Division.

MR SPEAKER: Din id-division tittieħed minn hawn u għoxrin minuta oħra.

Is-seduta ġiet sospiża fid-9.00 p.m. u rriżumiet 20 minuta wara.

MR SPEAKER: Se nerġa' npoġġi l-mistoqsija.

Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex joħloq u jikkonsolida l-protezzjoni ta' l- annimali miżmuma għal skopijiet ta' xogħol, sport, wens u ikel", ikun moqri t-Tieni Darba.

ONOR.

MEMBRU: Division

VOTAZZJONI NRU : 314

FAVUR : 32

L-Onor.

|Agius Francis |Galea Mario | |Asciak Michael |Galea Pace | | |Victor | |Azzopardi |Gatt Austin | |Frederick | | |Azzopardi Jason |Gonzi Lawrence | |Bonnici Josef |Hyzler George | |Bonnici Michael |Mifsud Bonnici | | |Antoine | |Borg Tonio |Mifsud Bonnici | | |Carmelo | |Cristina Dolores |Mugliett Jesmond| |Dalli John |Muscat Claude | |D'Amato Helen |Pullicino George| |Debono Giovanna |Pullicino | | |Orlando Jeffrey | |Deguara Louis |Refalo Michael | |Farrugia Jean |Vassallo Edwin | |Pierre | | |Frendo Michael |Vella John | |Galea Censu |Zammit Ninu | |Galea Louis |Zammit Dimech | | |Francis |

KONTRA : 28

L-Onor. | | | |Abela Carmelo |Farrugia Angelo | |Agius Chris |Farrugia Michael| |Attard Montalto |Farrugia Noel | |John | | |Bartolo Evarist |Gulia Gavin | |Borg Karmenu |Herrera Jose' | |Brincat Leo |Law Rita | |Buhagiar Louis |Mangion Charles | |Cardona Chris |Mizzi Joe | |Chircop Karl |Parnis Silvio | |Cilia Joe |Refalo Anton | |Coleiro Marie |Sant Alfred | |Louise | | |Cuschieri Joseph |Vassallo Adrian | |Dalli Helena |Vella George | |Debono Grech Joe |Vella Karmenu | | | |

Il-mozzjoni għaddiet u l-Abbozz ta' Liġi nqara t-Tieni Qari.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, nipproponi li dan l-istess abbozz ta' liġi jiġi ttrattat fi stadju ta' kumitat mill-Kumitat għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

MR SPEAKER: Min jissekonda(

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex joħloq u jikkonsolida l-protezzjoni ta' l-annimali miżmuma għal skopijiet ta' xogħol, sport, wens u ikel", jiġi ttrattat mill-Kumitat għall- Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

Dawk favur( (Onor. Membri: Aye) Dawk kontra( Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru, jekk jogħġbu, iressaq l- Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal għada l-Erbgħa 18 ta' Lulju, 2001 fid-9.00 a.m. b'din l-aġenda:-

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar il-Liċenzji tal-Kummerċ – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Uffiċċju tal-Posta – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar is-Servizzi Veterinarji - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp - Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kwarantina tal-Pjanti - Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Kodiċi ta' Kondotta għal Sistema ta' Riservazzjoni Komputerizzata -Tielet Qari;

Riżoluzzjoni tal-Prim Ministru dwar il-qagħda fil-pajjiż – Kontinwazzjoni; u

Riżoluzzjoni dwar it-Tneħħija ta' Mħallef - Kontinwazzjoni.

Abbozz ta' Liġi dwar Soċjetajiet Koperativi - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Kriminali – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Ratifika ta' Konvenzjonijiet dwar Proċeduri Legali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Inbid – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Protezzjoni u l-Privatezza tad-Data – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Amministrazzjoni ta' Art tal-Gvern - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Ħarsien ta' l-Ambjent – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Probation - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi dwar it-Trattament Xieraq ta' l-Annimali – Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

John Attard Montalto.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Jidher ċar li mill-accounts li ġew ippubblikati l-ġimgħa l-oħra, il-Malta freeport corporation għandha quddiemha sfidi kbar għax kif wieħed jista' japprezza, din l-azjenda hi importanti mhux biss għall-opportunitajiet li tikkrea imma anke għall- ekonomija tal-pajjiż inġenerali.

Aħna nafu li l-freeport jew parti minnu, it-terminal, kellu jiġi pprivatizzat is-sena l-oħra.

Qalulna li r-raġuni għala ma saritx il-privatizazzjoni hi għax huwa neċessarju li l-grupp jirristruttura ruħu.

Bħala konsegwenza ta' dan id-dewmien, il- korporazzjoni naqqset ħafna mill-attivitajiet tagħha.

L-attivitajiet kienu jinkludu l-iżvilupp u xi kostruzzjoni fl-area magħrufa bħala l-freeport.

Jekk m'inix sejjer żbaljat, kien hemm l-intenzjoni li waħda mill-kumpanniji li għandha x'taqsam mal-warehousing tiżviluppa biċċa art fuq wara ħalli tkompli tkabbar il-faċilitajiet li toffri għall-warehousing.

Dan l- iżvilupp għal xi raġuni jew oħra ġie sospiż għalkemm ma nafx ngħid min hu direttament responsabbli għal dan.

Mela għandek kumpannija li għandha l- warehouses kompletament mimlija, għandha talba għall-warehousing iżda fl- istess ħin hemm deċiżjoni li ma tiġix estiża din il-faċilita'.

Ma nafx jekk din ir-raġuni ġietx mill-gvern jew mill-freeport jew mit-tnejn, għalkemm nissuspetta li l-management tal-freeport kien anzjuż li jkompli bl- iżvilupp u għal xi raġuni jew oħra l-gvern dan waqqfu.

Wara kollox, jekk issir il-privatizazzjoni u dan il-qasam ikun sejjer tajjeb, ikun ifisser li bħala grupp ikun jiswa ħafna iktar.

Hemm ukoll implikazzjonijiet legali dwar dak li aħna nsejħu l-bullet loan li ittieħdet tliet snin ilu għal tletin sena, konsistenti f' $US 250 miljun.

Jidher li l-imgħax fuq din il- bullet bond qiegħed jitħallas mill-gvern u mhux mill-freeport.

Dan jindika li din is-somma li tasal bejn wieħed u ieħor għal xi $US 18-il miljun fis- sena qed joħroġha l-gvern.

Dan ifisser ukoll li l-grupp kollu kemm hu mhux qed jagħmel il-qligħ neċessarju biex jerfa' dan il-piż.

Ċertament din ħaġa serja ħafna, fis-sens li l-freeport preżentement bħala grupp irid ikabbar il-qligħ tiegħu, iżda biex jagħmel hekk irid ikabbar ix-xogħol.

Issa s-sena l-oħra sar ftaħir li reġa' ntlaħaq in-numru simboliku ta' iktar minn miljun TEUs - hekk jirriferu għalih meta jaħdmu container ta' għoxrin pied.

Wieħed għandu jfakkar li dan it-turnover f'TEUs kien intlaħaq snin ilu meta kien hemm gvern Laburista.

Fejn wieħed kien jippretendi li dan in- numru jiżviluppa u jitkabbar, jidher li dan l-aħħar qisna qegħdin fi trinka u ma nistgħux noħorġu minnha.

Hu importanti li l-grupp bħala grupp - jiena semmejt il-warehousing u nagħmel riferenza wkoll għall-oil tanking, li għamlu qligħ ta' madwar Lm2 miljuni - jagħmel iktar biex il-qligħ nett jikber.

Waħda mill-affarijiet importanti hi li trid tkompli tinvesti għax ma tistax tieqaf tinvesti.

Dan hu suq tant kompetittiv li ma tistax toqgħod bil-qiegħda u tkun kuntent b'dak li għandek.

Biex nieħdu eżempju b'kollox hemm erbatax-il station li trid tħaddimhom kollha biex dejjem tkabbar l-ammont ta' xogħol li għandek.

Imma l-ammont ta' xogħol preżenti hu li għandek tnax-il crane station joperaw u minn dawn għandek parti tat-terminal 2 li huma iktar moderni u iktar effiċjenti u għandek il-cranes ta' terminal 1 li għandhom bżonn investiment biex jiġu għall-livell tal-cranes ta' terminal 2.

Per eżempju, ċerti vapuri ma jistgħux jidħlu f'terminal 1 għax il-cranes m'għandhomx il-kapaċita' neċessarja.

Illum it-tankers ma jinbnewx għat-tul imma jinbnew fil-wesgħa għal dak li huwa kobor u għalhekk irid ikollok crane li jwassal u jrid ikollok ukoll is-software neċessarju fil-moħħ tal-crane.

Min hu ntiż f'dawn l-affarijiet jaf li kollox huwa komputerizzat biex tkun tista' tlaħħaq mad-domanda.

Jekk irridu nlaħħqu mad-domanda, bilfors irid isir dan l-investiment għax inkella l-qasam tal-freeport minflok imur 'il quddiem imur lura.

Darba meta kont qiegħed l-Amerika fuq assignment speċjali tal-Gvern Malti dwar il-freeport, xi ħadd kien ikkummentali li l-ebda freeport ma jagħmel il-flus għalkemm jikkrealek l-opportunitajiet.

Jien ma naqbilx miegħu.

Veru li dawn jikkreaw opportunitajiet kbar għall-pajjiż għax illum kulħadd jaf x'jagħti l-freeport għall-qasam industrijali tal-pajjiż.

Dan ifisser li għandek lil Malta konnessa ma' mitt port ieħor madwar id-dinja kollha, ħaġa li ma kenitx tkun possibbli kieku ma kellniex il-freeport.

Nafu wkoll li l-freeport iħaddem direttament mijiet ta' ħaddiema tax-xatt.

Imbagħad għandek it-Tug Malta li tiddependi ħafna mill-freeport u nafu li anke jinbiegħu ċerti servizzi lill-vapuri – bejn wieħed u ieħor jidħlu 1,500 vapur fis-sena – u jinħolqu dawn l-opportunitajiet kollha.

Imma jiena nemmen li minbarra li l-freeport jikkrea l-opportunitajiet, ikunu fejn ikunu, biex jimxi għandu jikkrea profitt.

Il-profitt għandu jiġi muri mhux biss għaliex xi kumpannija ma tkunx ħallset id-debiti tagħha – kif in-Norasia kellha tagħti kważi $US 3 miljun u għad għandha tagħti – imma l-profitt għandu jiġi muri kif għandu wkoll jintwera d-diprezzament, għax id-diprezzament jagħmel parti mill- accounting.

L-accounts hemm mod wieħed kif għandhom isiru, jiġifieri l-mod tajjeb li għandhom isiru u mhux il-mod li toqgħod taqta' 'l hemm u 'l hawn.

Għalhekk jien ngħid li jrid jikber ix-xogħol tal-freeport u biex jikber m'għandniex inkunu kuntenti billi nkunu qbiżna n-numru simboliku ta' miljun TEUs imma għandna nimmiraw sakemm il-freeport ikun iħaddem bejn wieħed u ieħor wieħed sa żewġ miljun TEUs fis-sena.

Dan ifisser li jrid ikollok żieda fin-numru ta' vapuri u linji prinċipali li jidħlu fil- freeport.

M'għandniex nikkuntentaw b'elf u ħames mitt vapur fis-sena imma għandna nimmiraw għal ħafna iktar.

Imma biex nagħmlu hekk - u nikkonkludi fuq dan il-punt - irridu noffru pakkett iktar effiċjenti.

Aħna nħarsu lejn il-freeport u nikkomparawh ma' freeports oħra fil- Mediterran.

Il-mod ta' kejl għandu jkun dwar kemm crane station kapaċi jdawwarlek containers f'siegħa.

Aħna nikkuntentaw li kultant qegħdin nilħqu l-għoxrin – jien ngħid li iktar qegħdin viċin is-sittax, sbatax, tmintax - meta f'pajjiżi Asjatiċi dan in-numru hu d-doppju t'hekk.

Dawn m'għandhomx xi ħila iktar speċjali milli għandna aħna l-Maltin u mill-anqas irridu nimmiraw għal 25 turnover fis-siegħa għal kull crane.

Irridu nattiraw iktar trasport u linji oħra lejn pajjiżna biex il-grupp bħala grupp ikabbar it-turnover tiegħu u jkabbar il-profitti biex il-freeport ta' Malta jkun qed jagħti sehem sħiħ għall-ekonomija tal-pajjiż.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Charles Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: Sur President, mill-freeport issa naqbżu ftit fuq I-irwol tas-segretarji tal-kunsilli lokali.

Għandna 68 segretarju u jidher biċ-ċar li s-segretarju fil-kunsill lokali hija l-persuna responsabbli amministrattivament għall-ħidma tal-kunsill, il-persuna responsabbli li twettaq dak li l-kunsill jiddeċiedi bħala kunsill elett demokratikament.

Dan ifisser li s-segretarju jrid jieħu ħsieb u jara li l- programm tal-kunsill jitwettaq.

Barra minn hekk is-segretarju huwa responsabbli li jassigura li l-fondi pubbliċi li jiġu vvutati lill-kunsill ikunu amministrati b'mod effiċjenti u trasparenti ħalli verament nieħdu value for money.

Din hi kollha parti mir-responsabbilta' amministrattiva tas-segretarju tal-kunsill lokali.

Kien għal din ir-raġuni li minn meta bdiet titħaddem il-liġi tal-kunsilli lokali, kienet daħlet il-konswetudni li jkun hemm nies li għandhom ċertu taħriġ fl-amministrazzjoni pubblika.

Imbagħad bil-mod il-mod bdiet tiżviluppa li s-segretarju eżekuttiv tal-kunsill għandu jkollu wkoll il- kriterji ta' kwalifiki, kriterji bażiċi.

Jekk ikollu esperjenza u background amministrattiv, kif ukoll tħaddim u kontroll fuq il-finanzi, ovvjament dak ikun aħjar.

Imma fiċ-ċirkostanzi tal-lum hu importanti – u hekk jitolbu r-regolamenti viġenti – li s-segretarju jkollu l-kwalifiki bażiċi biex ikun jista' japplika għal segretarju tal-kunsill.

Wara ssir l-applikazzjoni neċessarja b'mod pubbliku jew tramite l-ETC, kif inhi l-użanza u l-prattika anke fl-entitajiet pubbliċi.

Imbagħad ikun hemm ix-short-listing li tkun magħżula minn kumitat li ħafna drabi jkun iffurmat mill-membri li jirrispekkjaw kif inhu magħmul il-kunsill min-naħa tal- Partit Laburista u n-naħa tal-Partit Nazzjonalista.

Imbagħad jiddependi mill-maġġoranza li tkun tmexxi fil-kunsill.

Dan il-kumitat, abbażi ta' l- applikazzjonijiet li jkollu u ta' dak li kull kandidat jippreżenta bħala curriculum vitae tiegħu, bħala l-kompetenza tiegħu, jagħmel short-listing u ssir l-għażla finali.

Imbagħad wara jkun il-kunsill li jagħti l- approvazzjoni tiegħu.

Dan qed ngħidu u bdejt bil-funzjonijiet biex nuri l-importanza li s- segretarju fil-kunsill mhux politiku imma għandu responsabbilta' amministrattiva.

Għalhekk ir-responsabbilta' ta' l-għażla tiegħu hi li tħares biss lejn l-element tal-kompetenza tiegħu.

Il-persuna magħżula trid tkun idonea biex dawk ir-responsabbiltajiet iġġorrhom b'kompetenza fl- interess mhux biss tal-kunsill imma wkoll fl-interess pubbliku.

Dan għaliex il-kunsill lokali, il-gvern lokali, hu entita' pubblika mmexxija minn fondi pubbliċi u għalhekk irid ikun accountable u responsabbli.

Per eżempju, qegħdin naraw li fil-każ tal-kunsill tal-Mosta għadha kif ħarġet stqarrija u anke ntbagħtet ittra lill-ministru responsabbli mill-ġustizzja u l-kunsilli lokali dwar il-metodu ta' kif ġie magħżul is-segretarju amministrattiv minn kunsill immexxi minn maġġoranza Nazzjonalista.

Il-kunsill tal-Mosta diġaż kellu passat u għandu passat li jridu jifduh, biex ngħid hekk, ta' kif intnefqu l-fondi pubbliċi fejn intnefqu ħafna iktar milli kien hemm allokat, bil-konsegwenza li l-kunsilli ta' wara ġew imsallbin għax ma setgħux jaħdmu kif riedu.

Illum stess ġara li minkejja li għadda dan il-proċess kollu biex suppost issir l-għażla tas-segretarju amministrattiv, jidher – u nerġa' ngħid jidher għax hemm lok għal investigazzjoni dwar kif saru l-affarijiet – li l-persuna l-iktar idonea għall-għażla ta' segretarju li kien short-listed bħala l-iktar kwalifikata minn kumitat magħżul u mmexxi minn chairman Nazzjonalist, eventwalment xorta ma ntgħażlitx.

Mhux hekk b iss, imma l-persuna li ntgħażlet lanqas biss segwiet – skond kif qed jiġi allegat fi stqarrija pubblika magħmula mill-kunsilliera Laburisti tal-Mosta – il-proċeduri stabiliti fl- applikazzjoni għal dan l-impjieg għal din il-kariga.

Jiġifieri mill- bidunett kellek dan l-element ta' irregolarita'.

Minbarra dan kollu jirriżulta – jew jidher li jirriżulta ħalli nkun iktar preċiż – li l-iktar persuna idonea ma ntgħażlitx.

Kulħadd jaf li s- segretarju m'għandu l-ebda vot fil-kunsill.

Is-segretarju għandu r- responsabbilta' amministrattiva u bl-ebda mod m'hu se jintervjeni fid- deċiżjonijiet li jieħu l-kunsill.

Ir-responsabbilta' tiegħu hi li jagħti parir dwar kif għandhom jipproċedu l-affarijiet u li jagħti l-parir li r- regoli finanzjarji jkunu segwiti.

Hu m'għandux jaċċetta u għandu jirreżisti milli jagħmel ħlasijiet – u ninsisti fuqha din – meta r-regoli finanzjarji ma jiġux segwiti kif għandhom jiġu segwiti.

Dik hi r- responsabbilta' tiegħu u anke l-liġi tipproteġih, imma bl-ebda mod ma jkollu nfluwenza politika.

Għalhekk hu ħażin meta jiġri bħalma reġa' ġara hawnhekk – mid-dehra minħabba pika, kif nista' nifhem jien minn dak li ġie rrappurtat u ppubblikat u għandi kopja tiegħu hawnhekk, li wieħed jista' ipoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra – li jkun hemm din l-oġġezzjoni għall-persuna li tkun idonea, li jkollha l-kwalifiki u l-esperjenza fejn kulħadd aċċetta, anke fil-kumitat ta' l-għażla, li kapaċi taqdi dmirijietha sew.

Dan hu ħażin għax dan jitfa dell ikrah fuq il-kunsilli meta f'għajnejn il- pubbliku dawn iridu juru li l-affarijiet qegħdin jimxu bl-iktar serjeta', speċjalment wara li ssir l-elezzjoni u l-pika ta' l-elezzjoni tispiċċa.

Il- kunsilli għandhom il-programm, għandhom il-fondi pubbliċi, għandhom il- poteri eżekuttivi u l-poplu kollu, hu x'inhu, ta' kwalunkwe kulur li hu, jistenna li ssir ħidma għall-ġid tal-komunita'.

Għalhekk hu ħażin li jkollok każi bħal dan tal-Mosta.

Jien nistenna u m'għandix dubju li l- ministru responsabbli se jindaga sew kif sar dan il-metodu ta' l-għażla ħalli naqtugħha darba għal dejjem li jidħlu proċeduri li jkunu jagħmlu ħsara għall-iżvilupp tal-kunsilli minflok itejbu l-impressjoni tal-kunsilli u l-ħidma tal-kunsilli f'għajnejn il-poplu.

Jien ċert li l-minsitru se jieħu l-passi neċessarji u jingħaqad miegħi biex dawn l-affarijiet ma jiġrux fil-kunsilli.

Waslitli informazzjoni li anke fil-kunsill tal-Qrendi se tiġri xi ħaġa simili minħabba xi forma ta' pika personali bejn il-kunsilliera.

Il-pika personali m'hemmx lokha fil-kunsilli.

Fil-kunsill wieħed irid iħares lejn il-ġid tal-komunita' u li jkollok l-aħjar segretarju li jista' jkollok għat- tmexxija amministrattiva tal-kunsill, fl-aħjar interess tal-komunita'.

Dan hu l-messaġġ li ridt nagħti llejla u nispera li jittieħdu l-passi neċessarji beix din l-użanza jew konswetudni li donnha qed tiżviluppa – għax din hi l-ewwel darba li smajniha – naqtgħulha rasha mill-ewwel.

Sur President, nitlob il-permess biex inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra din l-ittra li diġa' rriferejt għaliha.

THE DEPUTY SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR CHARLES MANGION: Sur President inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' ittra datata 17 ta' Lulju, 2001 mibgħuta minn ħames membri tal-kunsill lokali tal-Mosta lill-minsitru tal-ġustizzja u gvern lokali dwar l-għażla ta' persuna bħala segretarju eżekuttiv ta' l- istess kunsill lokali.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR EVARIST BARTOLO: Sur President, forsi d-diskors tiegħi se jinstema' daqsxejn stramb illejla u anke kontradittorju.

Bħala bniedem li naħdem fil- qasam tal-komunikazzjoni u li anke bħala parti mix-xogħol tiegħi ngħallem fil-qasam tal-komunikazzjoni u l-ġurnaliżmu, se nirrifletti ftit fuq il- każ l I kellna l-ġimgħa li għaddiet meta mara Filippina nqabdet dieħla b'iktar minn żewġ kilo eroina fl-ajruport internazzjonali ta' Malta.

Se naqbad ftit ma' xi ħaġa li għamel appell dwarha l-Onor.

Charles Mangion u nagħmel dak l-appell tiegħi imma f'qasam ieħor.

Teżisti pika perikoluża bejn id-dwana u l-pulizija, anke f'każ importanti bħal dan tal-qbid ta' nies li jidħlu bid-droga.

Sfortunatament li jiġri hu li ftit minuti wara li persuna tinqabad fl- ajruport internazzjonali ta' Malta, immankabilment tasal telefonata fin- newsrooms tar-radjijiet, tat-televiżjonijiet u tal-ġurnali f'Malta.

Tad- dwana jċemplu biex jgħidu li qabduha huma u l-pulizija jċemplu lill- kuntatti tagħhom biex igħidu li qabduha huma.

X'qed jiġri meta tiġri ħaġa bħal din?

Naturalment, min-naħa tagħhom, ir-radjijiet f'tellieqa minn minnhom se joħroġ l-ewwel bl-aħbar.

Din farsa, dan mhux mod serju kif naħdmu.

Din il-persuna kellha struzzjonijiet minn min bagħatha minn Istanbul biex tmur f'lukanda f'Paceville u minn hemmhekk il-kuntatt jiġbor il-pakkett ta' l-eroina b'220 gramma biex imbagħad iqassamha fis-suq lokali.

Wara aħbar bħal dik li nqabdet mara Filippina ta' 33 sena dieħla bid-droga fl- ajruport internazzjonali ta' Malta, huwa ovvju li jekk min kien indikat li jmur il-lukanda f'Paceville biex jiġbor il-pakkett semagħha fuq l- aħbarijiet, mhux se jmur.

Il-farsa tkompli meta mbagħad il-pulizija tibgħat lil xi ħadd fil-lukanda biex tara jekk xi ħadd hux se jiġbor il- pakkett.

Jista' ikun hemm diversi interpretazzjonijiet għaliex aħbarijiet bħal dawn joħorġu mill-ewwel.

Tista' tkun frott tal-pika bejn il-unit tad-dwana u l-unit tal-pulizija.

Jien ngħid li tkun traġedja jekk dawn ma jaħdmux flimkien u tkun traġedja jekk se jkomplu li meta jinqabad xi ħadd dieħel bid-droga, jinformaw mill- ewwel lid-dinja x'għamlu, inkluż li jinformaw lil min tkun indirizzata għalih id-droga.

Dan għaliex b'hekk dan ikun informat u jkun avżat biex ma jmurx jiġborha u allura b'hekk ma naqbdux in-network lokali.

Għalhekk bħas- soltu, min jinqabad( Jinqabad dak li fil-jargon tat-traffikar tad-droga huwa l-mule, il-bagħla, dik li ġġorr it-tgħabija minn min jibgħatha għal għand min se jirċeviha.

Dawn is-soltu jkunu l-iktar persuni vulnerabbli, l-iktar persuni fraġli u l-iktar persuni li jinqdew bihom.

Is-sors li jagħmel il-flus tajbin u r-riċevitur hawn Malta li jagħmel il-flus tajbin għax id-droga jqassamha fis-suq, jaħslu jdejhom u ma jinqabdux.

Kulma nafu huwa li l-persuna li bagħtitha minn Istambul jisimha Elizabeth, li ċemplitilha fil-preżenza tal-pulizija, dik indunat u allura ma tatx l- informazzjoni lil min kellu jiġborha hawn Malta u l-persuna li minn hawn Malta kellu jmur jiġbor id-droga.

Mingħajr ma noqgħod ninsinwa jekk affarijiet bħal dawn isirux apposta jew le biex jiġi informat in-network lokali li jittraffika d-droga, żgur li ngħid li dan mhux mod serju ta' kif naħdmu.

Żgur li għandu jkun hemm appell biex kemm jista' jkun tonqos il-pika bejn id-dwana u l-pulizija.

Hu mportanti li dawn jaħdmu id f'id, imma mbagħad hu żgur indispensabbli u mportanti - u hawnhekk qed nitkellem kontra dak li ngħallem fil-qasam tal- komunikazzjoni biex kemm jista' ikun joħorġu l-aħbarijiet mill-ewwel - li f'ħaġa bħal din mhux min se joħroġ l-ewwel bl-aħbar, imma li meta jinqabad xi ħadd dieħel bid-droga f'pajjiżna, ma jkunux il-forzi ta' l-ordni stess, il-pulizija jew id-dwana li jħarbtu x-xogħol li jkun sar!

Dan għaliex malli toħroġ l-aħbar li qbadthom, mill-ewwel tkun qed tinforma lil min qiegħed f'parti mill-katina tat-traffikar tad-droga li l-ħolqa nqabdet.

B'hekk dan iżomm 'il bogħod biex ma jinqabadx.

Naħseb li daqskemm hu importanti li naqbdu lil min jiġi bid-droga, hu iżjed mportanti li naqbdu għal min tkun indirizzata hawn Malta biex iqassamha hawn.

L-aħħar punt ta' riflessjoni hu li jekk jien informat tajjeb, din id-darba il-qabda saret għax issuspettaw fil-persuna u għaddewha mill-X-ray machine, fejn jirriżulta li kien hemm qiegħ falz u kien hemm l-eroina ppustjata b'mod professjonali f'dak il-qiegħ.

Din turina għal darb'oħra kemm hu mportanti li l-X-ray machine tinżamm fi stat tajjeb li taħdem, li jkun hemm l-ispare parts meħtieġa u mhux li nagħmlu traġedja jew skandlu jew oxxenita' bħalma ġrat u ġieli ġrat fiż-żmien li għadda, fejn ġieli għamlet seba' ġimgħat ma taħdimx.

Għalhekk nistgħu ngħidu li alla biss jaf x'daħal!

L-appell tiegħi hu sabiex inħallu l-X-ray machine taħdem u d- dwana u l-pulizjia ma jibqgħux jippikaw għall-pubbliċita' imma li jaqbdu lil min għandhom jaqbdu u mhux huma stess imbagħad iħarbtu x-xogħol tagħhom billi jinfurmaw lid-dinja kollha x'ikunu qed jagħmlu, fosthom lit- traffikanti tad-droga!

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hi aġġornata għal għada l-Erbgħa, tmintax ta' Lulju 2001, fid-9.00 a.m. bl-aġenda kif ikkomunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fid-9.50 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

PUBLIC SWIMMING POOLS

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' il- Ministru jgħid kull meta huwa mistenni li jinbidel l-ilma fi swimming pools pubbliċi?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Jien informat li skond regolamenti sanitarji, m'hemm l-ebda żmien speċifiku kull meta għandu jinbidel l-ilma fi swimming pools sakemm dawn ikunu mgħammra b'sistemi ta' ċirkolazzjoni u filtering effiċjenti kif ukoll disinfettar regolari ta' l-ilma.

Infakkar ukoll li swimming pools pubbliċi huma wkoll regolati mill- korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma.

PA – BINI OUTSIDE DEVELOPMENT ZONES

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' il- Ministru jirrispondi il-mistoqsija parlamentari 27227 u jpoġġi fuq il- mejda tal-Kamra lista ta' l-applikazzjonijiet għall-bini ta' djar outside development zones approvati mill-awtorita' ta' l-ippjanar f'dawn l-aħħar tliet snin?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi l-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar.

BUĠIBBA – SUB-STANDARD HOUSING

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jinvestiga l-każ ta' single- parent - dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament - li toqgħod flimkien ma' żewġ uliedha f'basement taħt l-art, post sub-standard bi problemi ta' grieden?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien informat illi l-każ qed jiġi kkonsidrat flimkien ma' oħrajn simili.

PULIZIJA – FIXED POINTS

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' il- Ministru jgħid kemm hemm pulizija jagħmlu fixed point duties?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi n-numru ta` fixed point duties maħduma mill-pulizija tad-distretti tal-korp tal-pulizija huma hekk:

|Distrett |Numru ta` fixed | | |points | | 1 |2 | | 2 |1 | | 3 |xejn | | 4 |xejn | | 5 |3 | | 6 |4 | | 6A |1 | | 7 |xejn | | 8 |5 | | 9 |1 | |10 |1 |

SAN ĠWANN – XIRI TA' QABAR

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' il- Ministru jgħid fiex waslet l-appikazzjoni għal qabar tal-familja - dettalji qed jintbagħtu separatament - li ilha pendenti snin sħaħ?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Jien informat li l-applikazzjoni indikata qiegħda fid- 942 post fir-reġistru taċ-ċimiterju ta' l-Addolorata.

Meta tkun lesta l- estenzjoni li jmiss fl-Addolorata, l-oqbra jingħataw bħas-soltu skond il- lista ta' reġistrazzjoni.

PSC - PRINCIPAL OCCUPATIONAL THERAPIST

L-ONOR.

VICTOR GALEA PACE staqsa lill-Prim Ministru: Jista' il-Prim Ministru jassigura lill-Kamra illi l-applikanti kollha għall-post ta' principal occupational therapist - sejħa li ħarġet fid-29 ta' Awissu 2000 - huma eliġibbli?

Jista' jikkonferma illi ma kien hemm ħadd li meta applika għall-post, kien għadu ma ħax il-grad ta' assistant principal occupational therapist kif titlob l-applikazzjoni?

Lest jagħti l-ismijiet ta' l- applikanti u meta kisbu l-kwalifika meħtieġa?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab informat li kien hemm disa' applikanti għas-sejħa ta' applikazzjonijiet għall-mili ta' vakanzi fil-grad ta' principal occupational therapist.

Fil-fatt, fid-data ta' l-għeluq tas-sejħa - it-22 ta' Settembru 2000 - kien hemm żewġ applikazzjonijiet biss, iżda l-kummissjoni dwar is-servizz pubbliku ddeċidiet li applikazzjonijiet li ntefgħu minn tmien uffiċjali oħra wara d-data ta' l-għeluq tas-sejħa -waħda minn dawn it-tmienja kienet diġà applikat ma' l-ewwel tnejn - kellhom jiġu aċċettati għax dawn l- uffiċjali kienu ġew maħtura assistant principal occupational therapists b'effett mit-22 ta' Settembru 2000, fuq rakkomandazzjoni li l-kummissjoni dwar is-servizz pubbliku kienet għamlet fl-14 ta' Settembru 2000.

Il- kummissjoni dehrilha li ġaladarba dawn l-uffiċjali fid-data ta' l-għeluq teknikament kellhom il-ħatra ta' assistant principal occupational therapist, ma kienx ikun korrett li jiġu esklużi minn dan il-proċess ta' l- għażla.

Minħabba li l-proċess ta' l-għażla għadu sejjer, il-kummissjoni ma tixtieqx li jingħataw dettalji ta' l-applikanti f'dan l-istadju, informazzjoni li tkun aċċessibbli meta jiġi ppubblikat ir-riżultat.

SKOLASAJF

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li l-għalliema tas-summer schools fl- iskejjel tal-gvern se jibdew fid-9.00 am u mhux fit-8.00 am bħal fi snin preċedenti?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li wara diversi suġġerimenti illi saru matul is-snin min-naħa ta' ħafna ġenituri dwar il-ħinijiet ta' skola sajf, id- diviżjoni dehrilha illi l-aħjar deċiżjoni kienet dik illi ċ-ċentri ta' skolasajf għandhom jiftħu kuljum mit-Tnejn sal-Ġimgħa mid-9.00 a.m. sa nofsinhar.

TRASPORT U KOMUNIKAZZJONI – VETTURA IAT 582

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jaf il-Ministru li l-karozza li tintuża għall-MOT - Reg.

No. IAT 582 - la għandha seat belts u lanqas brakes ta' wara, l-isteering għandu difett u d-dwal ma jaħdmux kollha?

Jaf li din il-vettura twaqqfet minn local warden minħabba li hi ta' periklu?

X'inhu jżomm milli din il- vettura jsirulha t-tiswijiet meħtieġa?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Ma nafx jekk l-Onor.

Interpellant tixtieqx tivverifika l-affarijiet l-ewwel għax jirriżulta li l-vettura msemmija hija waħda privata u l-ministeru la jkun informat minn min hi wżata u lanqas jekk twaqqfitx minn xi warden!

BELT VALLETTA: TRIQ IL-LANĊA - TROBBIJA TA' L-ANNIMALI

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' il- Ministru jgħid kif ma ttieħdu l-ebda passi kontra min qed irabbi sriedak, tiġieġ, żwiemel u ħmir fi Triq il-Lanċa, Marsamxett?

Ma jaħsibx il- Ministru li t-trobbija ta' dawn l-annimali hi ta' inkonvenjent għall-ġirien u kontra l-liġi?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Jien informat li saru diversi spezzjonijiet fi Triq il-Lanċa, fil-Belt, Valletta minn uffiċjali ta' dan id-dipartiment, anke fil-preżenza tal-pulizija tad-distrett.

Jirriżulta li l-persuna konċernata qed tikkonforma ruħha mal-liġi, anke wara li ġiet imwissija kemm mill- pulizija kif ukoll mid-dipartiment tas-saħħa pubblika.

L-aħħar spezzjoni saret fis-16 ta' Lulju fejn ġie kkonfermat li n-numru ta' annimali kien skond il-liġi u miżmuma fi stat tajjeb ta' indafa.

LIĊENZJI U TESTIJIET - VRT

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid għaliex meta jkun hemm xi dettalji żbaljati fuq id-dokument li jintbagħat mid-dipartiment tal-liċenzji sabiex isir it-test tal-VRT, minflok jiġi korrett mid-dipartiment qed jitħalla f'idejn is-sidien tal-karozzi biex ma joqogħdux jiġu ħalli jikkorreġuh u dan minkejja li jkun żball tad-dipartiment?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li d-dipartiment tal-liċenzji u testijiet ma jirriżultalux li hemm xi dettalji żbaljati fid-dokument li saret riferenza għalih.

Forsi l-Onor.

Interpellant jista' jindika x'tip ta' żbalji ltaqa' magħhom.

ETA' TA' L-IRTIRAR

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jgħid jekk ċerta persuna - dettalji qed jintbagħtu separatament - hijiex intitolata għas-somma, issa li spiċċat bl-eta' u dan skond ftehim li kien sar fis-snin '70?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Napprezza jekk l-Onor.

Membru jagħtini aktar dettalji, b'mod partikolari l-post tax-xogħol fejn kien jaħdem dan l- individwu qabel irtira.

KOTTONERA - KUMPLESS SPORTIV

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid min hu l-perit responsabbli mill-kumpless sportiv tal-Kottonera?

Kemm tħallas s'issa u kemm huwa stmat li għad irid jitħallas?

Jista' jgħid ukoll min kien il-perit li għamel il-pjanta ta' l- istess kumpless u kemm tħallas?

ONOR.

LOUIS GALEA: Peress li t-tagħrif mitlub għadu qed jinġabar, tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

SPTAR SAN LUQA – KAŻI TA' OVERDOSE

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 25217, kemm daħlu persuni l-isptar f'dawn l- aħħar ħames snin minħabba overdose?

Kemm mietu minnhom?

X'eta' kellhom u ta' liema sess kienu?

Jista' il-Ministru jispjega xi jfissru l-kategoriji msemmija?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Effettivament fit-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari 25217 diġa' spjegajt xi jfissru l-kategoriji A, B u C u għalhekk nitlob lill-Onor.

Interpellant jerġa' jara t-tweġiba li kont tajtu.

MOSTA – PASSI KONTRA SID TA' STABILIMENT

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' il- Minstru jinformana x'passi ħadet il-planning authority dwar ittra li persuna rċeviet - isimha u kopja ta' l-ittra qed jintbagħtu separatament - dwar inkonvenjent għar- residenti f'ċerti toroq partikolari tal-Mosta?

Jista' il-Ministru jinformana x'sar minn dakinhar u x'inhi s-sitwazzjoni llum?

ONOR.

TONIO BORG: B`riferenza għall-mistoqsija parlamentari 27431 u għall- punti bażiċi ta` l-imsemmija ittra, l-awtorita` ta` l-ippjanar ħadet diversi passi kontra s-sid ta` dan l-istabiliment u nħarġu tliet avviżi biex tieqaf u ta` twettiq, u cioe:

ECF 1174/00 maħruġ fis-27 ta` Ottubru 2000 talli ġiet imsaqqfa bitħa interna, ftuħ ta` aċċess f`appoġġ minn ħanut għal ħanut ieħor, bdil ta`użu ta` spazju miftuħ għall-parkeġġ ta` karozzi u storage area, ftuħ ta` bieb ieħor fl-appoġġ li jagħti għall-istess spazju, tinda fuq l-imsemmi bieb u talli tneħħa l-ispazju approvat għall-parkeġġ fil-permess PA 7388/95, maħruġ fil-11 ta` Marzu 1998 u qiegħed jintuża bħala parti mis-supermarket; ECF 97/01 maħruġ fis-26 ta` Jannar 2001 talli sar bdil ta`użu f`post adjaċenti mall-parkeġġ minn abitazzjoni għall-store; u

ECF 98/01 maħruġ fis-26 ta` Jannar 2001 talli sar bdil t`użu minn garaxx għall-ipparkjar ta` karozzi privati għall-store.

Rigward l-ewwel avviż, cioe` ECF 1174/00, il-file relatat ġie riferut għall- azzjoni diretta għalkemm hemm applikazzjoni sanatorja li għadha pendenti, Ref.

PA 2910/01.

GĦar-rigward taż-żewġ avviżi l-oħra, hemm appelli pendenti kontra dawn l-avviżi.

Dwar l-użu ta` l-istabiliment u ksur ieħor ta` l-Att dwar l-Ippjanar, l-awtorita` se tieħu l-passi neċessarji.

GĦal dak li jirrigwarda l-pulizija, ninsab informat illi l-pulizija ħadet u se tibqa` tieħu l-passi kollha meħtieġa skond il-liġi.

Jien informat ukoll li x-xahar l-ieħor inżammet laqgħa fl-uffiċċju tal-kunsill lokali tal-Mosta u li għaliha kienu attendew ukoll xi wħud mir-residenti flimkien ma` l- avukat tagħhom, fejn matul din il-laqgħa kienet ġiet spjegata l-azzjoni kollha li l-pulizija kienet ħadet u qed tieħu dwar l-ilmenti tagħhom.

Wara li ġew iċċarati xi punti, ir-residenti dehru sodisfatti b`dak li l- pulizija għamlet u qiegħda tagħmel.

MOSTA SUPERMARKET – ILMENTI MIR-RESIDENTI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' il- Ministru jinformana x'passi ħa wara ittra – kopja tagħha qed tintbagħat separatament - li rċieva nhar l-24 ta' Novembru, 2000 dwar l-ilmenti li ressqulu residenti Mostin?

Xi progress sar u meta se jiġu rranġati l- inġustizzji u l-inkonvenjent li qed isofru r-residenti Mostin inkwestjoni?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel din il-mistoqsija lill-ministru kkonċernat.

MOSTA: TRIQ L-INKURUNAZZJONI - GĦALQA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' il- Ministru jinformana bil-progress li sar dwar l-ittra li bagħat is-sindku tal-Mosta nhar is-6 ta' Novembru 2000 lill-joint office, li kopja tagħha qed tintbagħat separatament?

X'ġara minn din il-miżbla u għaliex sal-lum tħalliet teskala?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi l-materjal li qed jirriferi għalih l-Onor.

Interpellant tneħħa minn fuq il-post.

TAXXA TAL-BOLL

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' il-Ministru jgħid kemm tħallset taxxa tal-boll fuq proprjeta' bejn Ġunju 2000 u Ġunju 2001?

Kemm minn din it-taxxa tħallset mill-Maltin u kemm minn barranin b'AIP permit?

Kemm tħallset taxxa tal-boll fl-istess perjodu sena qabel?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li d-dħul mit-taxxa tal- boll fuq trasferimenti inter vivos ta' proprjeta' immobbli kien ta' Lm11,961,957 matul Ġunju 1999 sa Ġunju 2000 u Lm12,497,157 matul Ġunju 2000 sa Ġunju 2001.

Ma tinżammx statistika separata ta' dħul minn dan is-sors mill-barranin u mill-Maltin.

TECHNOLOGY EDUCATION

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li l-kors certificate in technology education li se jiġi organizzat mill-Universita' ta' Malta, jiġi segwit minn kors ieħor f'livell ta' diploma u eventwalment f'livell ta' degree?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li huwa ppjanat li wara li l-kors certificate in technology education ikun sar darbtejn, jibda jiġi offrut il-kors diploma in technology education.

Dan biex jiġi żgurat li jkun hemm kandidati biżżejjed.

Ta' min jinnota li t-technology education diġa' qiegħed jiġi offrut fil-B.Ed, (Hons).

WARDIJA - ŻVILUPP TA' GOLF COURSE

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Il-fatt li xi bdiewa fl-inħawi tal-Wardija qed jiġu mistoqsija jekk humiex jaħdmu r-raba peress li r-raba tagħhom huwa suġġett ta' żvilupp ta' golf course fl-inħawi, jista' il-Ministru jinvestiga s-sitwazzjoni?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Jien informat li l-ebda bidwi fl-inħawi tal-Wardija ma lmenta mad-dipartiment ta' l-agrikoltura dwar xi mistoqsijiet li sarulhom.

Jien informat ukoll li ma saret l-ebda konsultazzjoni mad-dipartiment ta' l- agrikoltura mill-awtorita' ta' l-ippjanar dwar xi żvilupp ta' golf course fl-inħawi kif allega l-Onor.

Interpellant.

WARDIJA – ŻVILUPP TA' GOLF COURSE

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' il- Ministru jinformani jekk hemmx xi talba għall-żvilupp ta' golf course fil- Wardija?

Jista' il-Ministru jinvestiga x'awtorita' għandhom il-persuni li qed javviċinaw lill-bdiewa sabiex jispezzjonawlhom ir-raba jekk hux jinħadem?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi l-awtorita` ta` l-ippjanar ma kellhiex talba għall-żvilupp ta` golf course fil-Wardija.

Minn naħa tad- dipartiment ta` l-artijiet, ninsab informat illi ma għandu l-ebda talba simili u għaldaqstant ma bagħat l-ebda mpjegati sabiex javviċinaw lill- bdiewa f`dan ir-rigward.

SKEJJEL - ASSENTEIŻMU

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Fid-dawl ta' l-istatistika li għadha kemm ħarġet mill-uffiċċju nazzjonali ta' l-istatistika dwar l-assenteiżmu u l-iskartar ta' l-istudenti mill- iskejjel, jista' il-Ministru jgħid x'passi u x'inizjattivi se jittieħdu biex tiġi indirizzata din il-problema serja?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub għadu qed jinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

SKEJJEL - PJAN TA' ŻVILUPP

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'verifiki saru mill-uffiċjali ta' l-edukazzjoni responsabbli biex jaraw li kull skola tagħmel il-pjan tagħha għall-iżvilupp ta' l-iskola u għamlitu b'mod serju?

ONOR.

EDUKAZZJONI TAT-TEKNOLOĠIJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid meta hemm il-ħsieb li jitwaqqaf il-panel li se jfassal is-sillabu ta' l-eżamijiet tas-Sec fis-suġġett ta' l-edukazzjoni tat-teknoloġija?

ONOR.

TAL-PIETA' – KAŻ TA' HOUSING

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jinvestiga b'urġenza każ ta' familja - dettalji qed jintbagħtu separtament - li toqgħod ma' familja oħra f'fond b'kamra tas-sodda waħda, bi problema ta' soqfa u problema ta' ġrieden, kif jixhdu ritratti meħuda mill-applikant?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien informat illi l-każ qed jiġi kkonsidrat flimkien ma' każi oħra bħalu.

GĦAWDEX : SPTAR ĠENERALI – LINJI TAT-TELEPHONE

L-ONOR.

CARMELO BORG staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' il- Ministru tikkonferma li bosta linji tat-telefon fl-isptar ġenerali ta' Għawdex tneħħew?

X'inhi r-raġuni li sar hekk?

Konxja li pass bħal dan qed joħloq inkonvenjent kbir fost il-ħaddiema ta' l-isptar?

Konxja li dan hu pass perikoluż għaliex f'każ ta' emerġenza f'diversi partijiet ta' l- isptar, il-ħaddiema/uffiċjali ma jkollhomx faċilitajiet biżżejjed biex jittieħdu l-passi meħtieġa fl-iqsar żmien possibbli biex tiġi evitata xi traġedja?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Ninsab informata li ma tneħħew l-ebda linji tat- telephone mill-isptar ġenerali ta' GĦawdex iżda tneħħa l-aċċess mill- maġġoranza tat-telephones għal-linji għal barra mill-isptar.

Dan sar biex jitnaqqas l-ammont eċċessiv ta' linji għal barra u biex ikun hemm aktar kontroll fuq l-istess telephones.

Dan m'għandu joħloq ebda inkonvenjent lill-impjegati ta' l-isptar għaliex kull sezzjoni għandha linja diretta tat- telephone li minnha jkunu jistgħu isiru telefonati għal barra mill-isptar u li jkunu relatati max-xogħol ta' l-isptar.

Barra minn hekk, kull linja għandha aċċess dirett għall-isptar San Luqa u għalhekk m'għandu jkun hemm ebda periklu f'każ ta' emerġenza.

UNIVERSITA' – FAKULTA' TA' L-EDUKAZZJONI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 27280 u jgħid fl- aħħar sitt xhur, x'sejħiet saru għall-ħatriet u postijiet akkademiċi differenti fil-fakulta' ta' l-edukazzjoni fl-universita'?

Kemm minnhom imtlew?

Kemm għadhom battala?

Kien hemm xi ħatriet li ħarġu sejħiet għalihom li sussegwentement ġew irtirati?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub għadu qed jinġabar, tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

UNIVERSITA' - FAKULTA' TA' L-EDUKAZZJONI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 27281 u jgħid kemm hija attrezzata adegwatement il-fakulta' ta' l-edukazzjoni fl-universita' ta' Malta, b'nies u riżorsi biex jagħtu edukazzjoni xierqa lill-istudenti fit-teknoloġija ta' l-informatika ħalli niżguraw li l-għalliema l-ġodda jkollhom bażi soda fl-IT?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li issa li kważi l-istudenti kollha jiġu l- universita` b'konoxxenza mhux ħażin ta' l-użu tal-computer, il-fakulta` ta' l-edukazzjoni qiegħda tikkonċentra biex l-għalliema futuri kollha, kemm dawk primarji kif ukoll dawk sekondarji, ikunu kapaċi jgħallmu permezz tal- computer.

Barra minn hekk, il-fakulta` għandha programmi li jifformaw għalliema speċjalizzati fl-informatika.

Ta' min jinnota wkoll li gradwati fil-fakulta` tax-xjenza u ta' l- inġenerija li jispeċjalizzaw fil-computer u l-informatika, jistgħu jidħlu għall-kors tal-PGCE fil-fakulta` ta' l-edukazzjoni biex jużaw l- ispeċjalizzazzjoni tagħhom fil-qasam edukattiv.

Konxja mill-bżonn għal aktar għalliema esperti fl-użu tal-computer u l-informatika, il-fakulta` qiegħda tkabbar ir-riżorsi umani u l-laboratorji f'dan il-qasam.

BORMLA – DAR TA' L-ANZJANI

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jgħid liema bibien huma fire-proof fid-dar ta' l-anzjani ta' Bormla?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Peress li d-djar ta' l-anzjani ma jiffurmawx parti mid-dekasteru tiegħi, nissuġġerixxi lill-Onor.

Interpellant li tagħmel il- mistoqsija lill-ministru kkonċernat.

SWATAR - PRICE CLUB

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' il- Ministru jgħid jekk ir-reġistratur tal-kumpanniji kellux xi bażi soda biex jinvestiga l-operat tal-price club fid-dawl ta' rapporti dwar din il-ħtieġa li dehru f'The Sunday Times u fil-Business Weekly?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-poteri ta' investigazzjoni ta' kumpanniji li għandu r-reġistratur tal-kumpanniji joħorġu minn provvedimenti preċiżi fil-Companies Act, 1995 li jidentifikaw ċirkostanzi speċifiċi fejn u meta r-reġistratur jista' jew għandu jagħmel investigazzjoni.

Ma jirriżultax li r-reġistratur tal-kumpanniji s'issa kellu bażi legali sabiex jinvestiga l-operat tal-price club skond il-liġi.

Wieħed irid iżomm f'moħħu wkoll li din hija kumpannija privata b'investiment purament privat.

RETAIL TRADE – SEHEM BARRANI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jgħid x'inhi l-politika tal-gvern Nazzjonalista dwar il- prospett ta' sehem barrani fir-retail trade ta' pajjiżna?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Fuq linji ġenerali, il-gvern iħares pożittivament lejn investiment minn barra l-pajjiż għaliex dan mhux biss jimplika injezzjoni ta' munita barranija fl-ekonomija Maltija, iżda wkoll ħafna drabi jġib miegħu ideat ġodda li jagħtu spinta għall-innovazzjoni.

Fil-passat dawn il-konsiderazzjonijiet kienu aktar assoċjati b'mod dirett ma' ċerti oqsma bħall-manifattura, aktar milli ma' oqsma oħra bħalma huwa l- bejgħ bl-imnut.

Iżda bil-mod kif qed tiżviluppa l-attivita' ekonomika li qed issir dejjem aktar globali, illum dawn il-konsiderazzjonijiet jgħoddu għal kull qasam ta' l-attivita' ekonomika.

MIA - DIRETTUR

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jgħid jekk il-persuna - isimha qed jintbagħat separatament - bediex jaqdi r-rwol eżekuttiv fl-MIA?

Għaliex u kemm jitħallas ta' kull ġurnata li jagħmel?

Minn meta beda jaqdi din il- funzjoni, kemm tħallas tal-ġranet li għamel u x'allowances oħra ngħatawlu minn meta ħa l-ħatra sa l-aħħar ta' Ġunju?

Għaliex ma ngħatax ħatra ta' chief executive?

Minn meta ma kienx hemm chief executive?

Minn kemm ilu direttur tal-MIA, kemm-il darba siefer, fejn mar u meta siefer fuq xogħol tal-kumpannija?

X'allowance extra ingħata għal kull ġurnata li kien impenjat xogħol barra, barra s-salarju u l-allowance li kien qiegħed jingħata għal full-time executive role sa l-aħħar ta' Ġunju li għadda?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jien informat li l-persuna li qed issir riferenza għaliha ma bdietx taqdi rwol eżekuttiv fl-MIA.

Din il-persuna hija direttur tal-kumpannija u bħal kull direttur ieħor tal-kumpannija, tirċievi remunerazzjoni ta' Lm800 fis-sena u Lm30 għal kull laqgħa li tattendi li ma tkunx dik tad-diretturi.

Id-doveri ta' chief executive tal-kumpannija jaqdihom iċ-chairman u dan ilu jagħmlu mis-26 ta' Ottubru 1998.

L-informazzjoni li qed tintalab fl-aħħar parti tal-mistoqsija hija ta' natura kummerċjali u għaldaqstant ma nħossx li din għandha tiġi ppubblikata.

KORPORAZZJONIJIET PUBBLIĊI – SELF MILL-GVERN

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' il- Ministru jagħti rendikont sħiħ tal-flus mislufa mill-gvern li għadhom jidhru fit-treasury clearance fund, u dan kif kien jirriżulta fl-aħħar ta' Marzu, 2001?

Jista' il-Ministru jagħti rendikont sħiħ tal-garanziji u letters of comfort li l-gvern kien ħareġ biex jagħmel tajjeb għad-dejn ta' diversi korporazzjonijiet u soċjetajiet, kemm jekk pubbliċi kif ukoll privati u dan dejjem kif kienu fl-aħħar ta' Marzu 2001?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba fl-ewwel paragrafu tista tinkiseb mil-financial report 2000.

Fir-rigward tat-tieni parti tal-mistoqsija, m'għandi xejn x'inżid mat- tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari 21090.

ARTIJIET – ESTATE MANAGEMENT

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' il- Ministru jgħid x'ħatra ngħatat il-persuna - isimha qed jintbagħat separatament - fid-dipartiment ta' l-artijiet?

Minn meta ngħatat il-ħatra kemm tħallas?

Minħabba li fi tweġiba oħra diġa' ingħad li sar festin meta din il-persuna kienet irtirat bil-pensjoni, jista' jgħid ir-riċeviment li sar f'Ġunju għal liema skop sar?

Xi spejjeż kienu saru fl-uffiċċju tad-direttur fl-estate managment minn meta ħa l-ħatra ta' direttur?

Illum għadu juża dan l-istess uffiċċju u jekk qiegħed f'uffiċċju ieħor, xi spejjeż saru biex kien trasferit l-uffiċċju u adattat biex jilqa' ġo fih lid-direttur li ismu qed jintbagħat separatament?

Min hu d-direttur ġenerali tad-dipartiment ta' l-artijiet u l-estate management bħalissa?

Meta kien iffirma l-kuntratt ta' direttur ġenerali li kien skada aktar kmieni din is-sena?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi l-persuna msemmija mill-Onor.

Membru ngħatat ħatra ta` konsulent għal perijodu ta` sitt xhur li beda mill- 1 ta` Ġunju 2001.

Il-persuna hija marbuta tagħti 25 siegħa ta` ħidma fil- ġimgħa, b`remunerazzjoni ta` Lm2.88c5 fis-siegħa.

Din il-persuna tgawdi minn esperjenza enormi fix-xogħol tad-dipartiment ta` l-artijiet, peress illi ħadmet f`dan id-dipartiment għal aktar minn 40 sena u ftit qabel din il-ħatra rtirat mill-impjieg.

L-okkażjoni msemmija mill-Onor.

Membru bħala riċeviment kienet biss il- laqgħa għall-ħaddiema tat-taqsima li ssir kull sitt xhur, biex l-istess ħaddiema jingħataw rendikont tal-ħidma li tkun saret.

Il-ħaddiema tat- taqsima ħadu din l-okkażjoni biex taw rigal ta` tifkira li xtraw minn buthom stess lill-persuna kkonċernata.

Ma saru l-ebda spejjeż fl-uffiċċju tad-direttur għat-tmexxija tal-proprjeta` minn mindu ħa l-ħatra.

Peress li kien hemm il-ħsieb illi f`dan l-uffiċċju jsiru xogħlijiet ma` l- ewwel fażi tar-riabilitazzjoni tal-berġa tal-Baviera, id-direttur għat- tmexxija tal-proprjeta` kien juża parti mill-uffiċċju tas-segretarjat tiegħu.

Illum li din l-ewwel fażi ta` xogħlijiet bdiet, id-direttur u s- segretarjat tiegħu kellhom jivvakaw din il-kamra wkoll u marru f`kamra oħra.

F`din l-aħħar kamra ma saru l-ebda spejjeż biex tilqa` fiha lid- direttur, ħlief tibjida tal-ħitan li qamet Lm7.70.

Id-direttur ġenerali tat-taqsima tal-proprjeta` tal-gvern li tinkorpora fiha d-dipartimenti ta` l-artijiet u t-tmexxija tal-proprjeta` huwa l-Perit John Sciberras, li ilu fil-kariga mill-21 ta` Ottubru 1997.

Il-Perit Sciberras għadu ma ffirmax il-kuntratt ta` direttur ġenerali għal tliet snin oħra mill-21 ta` Ottubru 2000 li dan il-gvern għoġbu joffrilu.

SERVIZZ ĊIVILI – ĦADDIEMA SOSPIŻI

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm hemm ħaddiema li jaħdmu fiċ-ċivil li bħalissa jinsabu sospiżi minħabba li għandhom każ pendenti kriminali fil-qorti?

X'akkużi għandhom fil-konfront tagħhom?

Liema huma dawk li jaħdmu maċ-ċivil li għandhom każ pendenti l-qorti u m'humiex sospiżi mix-xogħol?

X'akkużi għandhom kontrihom u fejn jinsabu stazzjonati?

Fil-każi kollha, jista' il- Prim Ministru jagħti d-data ta' meta l-persuni tressqu l-qorti u quddiem liema maġistrat qiegħed jinstema' l-każ tagħhom?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Bid-dħul fis-seħħ tar-regolamenti l-ġodda tad- dixxiplina fl-1 ta' Frar 2000 il-każi ta' l-uffiċjali pubbliċi involuti f'każi kriminali m'għadhomx iżjed jgħaddu mill-uffiċċju tiegħi, ħlief għal dawk fejn l-uffiċjali nvoluti jkunu nterdetti mill-eżerċizzju tas-setgħat u tal-funzjonijiet tal-kariga tagħhom.

Ninsab informat li bħalissa hemm 43 uffiċjal pubbliku li huma interdetti.

L-informazzjoni mitluba dwar x'inhuma l-akkużi kriminali kontrihom tinsab fit-tabella li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

Id-dettalji dwar id- data meta tressqu l-qorti dawn l-uffiċjali pubbliċi u quddiem liema maġistrat qiegħed jinstema' l-każ tagħhom, ma jinżammux.

Dwar il-każi ta' l-uffiċjali pubbliċi li ma jkunux ġew interdetti, nistieden lill-Onor.

Interpellant biex jagħmel il-mistoqsija tiegħu lill- ministri rispettivi.

Fir-rigward tad-dipartimenti li jaqgħu taħt l- uffiċċju tiegħi, ninsab informat li m'hemm l-ebda uffiċjal pubbliku li għandu xi każ kriminali pendenti u li ma ġiex interdett.

INVESTIGAZZJONI TA' INĠUSTIZZJI

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm il-rakkmandazzjoni wettaq minn dawk mogħtija mit- tribunal għall-investigazzjoni ta' ingustizzji?

Liema huma dawn ir- rakkmandazzjonijiet, meta ngħatat is-sentenza u meta ngħata r-rimedju?

Fil- każi li l-qorti rrakkmandat rimedju u s'issa għadu ma ngħatax, għaliex ma ngħatax u meta se jingħata?

F'kull każ li twettqet ir-rakkmandazzjoni, kemm kien il-kumpens li ngħata lil kull individwu u kemm kienet l-ispiża tal- korporazzjoni jew dipartiment li kellu jagħti promozzjoni, b'data lura kif rakkmandata mill-Imħallef Farrugia Sacco?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: It-tagħrif qiegħed jinġabar u jingħata f'xi seduta oħra.

BLATA L-BAJDA - GATTARD HOUSE

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jikkonferma li wara l-1994, persuna li isimha qed jintbagħat separatament kellu uffiċċju f'Gattard House, fejn kien hemm l-uffiċċju tal-FMSS?

Minn meta beda juża l-uffiċċju u sakemm dam jużah?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi din il- mistoqsija lill-ministru konċernat.

ETC – TERMINAZZJONI TA' L-IMPJIEG

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm huma l- ħaddiema li minn Settembru 1998 sal-lum ġie tterminat l-impjieg tagħhom jew irriżenjaw mill-impjieg tagħhom?

Kemm minn mal-gvern, korpi parastatali, azjendi li l-gvern b'xi mod għandu sehem fihom, awtoritajiet u kull entita' li taqa' b'xi mod taħt ir-responsabbilta' tal-gvern, u dan dejjem skond ir-records ta' l-ETC?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni qiegħda tinġabar u risposta tingħata f'xi seduta oħra.

PULIZIJA – TWAĦĦIL TA' EXTRACTORS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' il- Ministru jinformani bil-pożizzjoni tal-bord tal-pariri dwar liċenzja tal- pulizija TL/V/18/98 u l-progress li sar mis-27 ta' Diċembru 'l hawn?

Peress li jirriżulta li l-inkonvenjent għar-residenti kompla żdied u sar insapportabli wara li żdiedu l-extractors wara t-12 ta' Lulju 2001, jista' il-Ministru jara li l-pulizija tieħu l-passi meħtieġa?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi l-bord tal-pariri dwar liċenzji tal- pulizija għadu għaddej bl-investigazzjoni ta` l-ilmenti mressqa lilu.

Dwar it-tieni parti tal-mistoqsija, ninsab informat illi l-pulizija ma kellhiex rapporti dwar inkonvenjent li żdied bi twaħħil ta` extractors addizzjonali.

Informat ukoll illi l-pulizija se tagħmel l-istħarriġ issa li saret taf b`dan l-ilment u jittieħdu passi skond ma jirriżulta.

PULIZIJA – UFFIĊJALI LI ĠEW BOARDED OUT

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' il-Ministru jgħid x'inhuma r-requirements rikjesti mill-korp tal-pulizija għal dawk l-uffiċjali li xi darba ġew boarded out u issa qed jitolbu re- instatement?

Fil-każ tal-persuna li fuqu diġa' staqsejt - dettalji qed jintbagħtu separatament - jista' il-Ministru jgħid x'inhuma r-rekwiżiti meħtieġa li hu ma ssodisfax?

ONOR.

TONIO BORG: Dwar l-ewwel parti tal-mistoqsija, nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li jien tajt għall-mistoqsija parlamentari 25986.

Dwar it-tieni parti tal-mistoqsija, ninsab informat illi l-persuna msemmija mill-Onor.

Interpellant ma kenitx tissodisfa l-kriterji numri 1 u 5.

MARSAXLOKK – SPIŻERIJI ĠODDA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' il- Ministru jgħid meta se jingħataw permessi ġodda għal spiżeriji ġo Marsaxlokk?

Kemm hemm pendenti u kemm ingħataw permessi ġodda f'dawn l- aħħar ħames snin?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: F'Marsaxlokk hemm erba' applikazzjonijiet pendenti għal spiżeriji ġodda u f'dawn l-aħħar ħames snin ma ngħata l-ebda permess għal spiżerija ġdida f'dan il-lokal.

Għall-ewwel parti tad-domanda, nirriferi lill-Onor.

Membru għat-tweġiba tiegħi għall-mistoqsija parlamentari 18948.

TAL-PIETA' - AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid meta il-familja - dettalji qed jintbagħtu separatament - se tingħata dar xierqa fejn tgħix wara li ilha tapplika ħafna?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien informat illi l-każ qed jiġi kkonsidrat flimkien ma' oħrajn bħalu.

SAĦĦA – IMPJEGATI LI JGĦADDU BORD MEDIKU

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' il- Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' impjegati tal-gvern li qegħdin jistennew li jgħaddu bord mediku mit-tobba tad-dipartiment tas-saħħa?

Kemm hu n-numru minn entitajiet li huma kkontrollati mill-gvern?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: In-numru ta' impjegati tal-gvern li qegħdin jistennew li jgħaddu bord mediku mit-tobba tad-divizjoni tas-saħħa huwa 69.

In-numru minn entitajiet li huma kkontrollati mill-gvern huwa 11.

EX-GRATIA PAYMENT F'KAŻI TA' INĠUSTIZZJA

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Prim Ministru: Ġaladarba l- gvern se jagħti ex-gratia payment lil dawk l-impjegati li sofrew xi inġustizzja, jista' il-Prim Ministru jagħti breakdown tal-klassifika tar- raġunijiet?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Kif jidher mit-tabella li qiegħed inpoġġi fuq il- mejda tal-Kamra, ir-raġunijiet mitluba mill-Onor.

Interpellant għall- inġustizzji huma dawn li ġejjin:

- Dewmien fil-promozzjoni; - Telf ta' promozzjoni; - Qbiż fil-promozzjoni; - Nuqqas ta' promozzjoni; - Żball amministrattiv; - Nuqqas ta' ħatra; u - Demotion

PROĠETT TAL-KOTTONERA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: B'riferenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari 27166, jista' il- Ministru jispjega kif ix-xogħol ta' upgrading tas-sistema tad-drenaġġ konness mal-proġett tal-Kottonera lanqas biss għadu beda meta suppost li xahar ieħor parti mill-proġett kellu jkun lest?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li l-ftuħ ta' parti mill- proġett tal-Kottonera ma jaffetwax is-sistema tad-drenaġġ kif inhi eżistenti.

BIRGU: SANT'ANĠLU – UPGRADING TAL-MOLLIJIET

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' il-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari 27253 u jgħid meta hu maħsub li jinbeda x-xogħol fuq l-upgrading tal-mollijiet ta' Sant'Anġlu li l-gvern intebaħ li jrid jagħmel lill-ispekulaturi tal-proġett tal- Kottonera?

Kemm hu maħsub li se jiġi jiswa dan ix-xogħol?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat illi wara li saret spezzjoni minn żewġ esperti tekniċi u anke nħarġu żewġ rapporti separati, ġie kkonfermat li l-istat ta' deterjorazzjoni li wieħed jista' jara fil-wiċċ tkompi wkoll taħt il-livell tal-baħar.

Saru wkoll boreholes u ttieħdu samples ta' dan l-istess moll.

Din l-informazzjoni ġiet analizzata u r- riżultat hu li l-istess moll kien u għadu fi stat perikoluż ħafna.

Għaldaqstant inħasset il-ħtieġa li din l-istruttura tissaħħaħ minn isfel għal fuq, jiġifieri li jintużaw sistemi li jorbtu l-moll mal-blat u ma' wara.

Dan ix-xogħol ta' strengthening u upgrading jirrikjedi permess ta' l- awtorita' ta' l-ippjanar, apparti li jeħtieġ ukoll li tinħareġ call for tenders għal dan ix-xogħol.

Għaldaqstant huwa previst li x-xogħol ikun jista' jinbeda fi żmien erba' xhur u jiġi komplut sitt xhur wara li jinbeda.

L-istima ta' dan ix-xogħol hija ta' Lm360,000.

Din iċ-ċifra tista' tinbidel kemm minħabba kondizzjonijiet varji li jistgħu jimponu l-awtorita' ta' l- ippjanar, kif ukoll skond il-konkorrenza tal-kuntratturi għal dan il- kuntratt.

MOSTA RING ROAD

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'inhu l-valur tax-xogħol tar-ring road tal-Mosta li qiegħed isir bħalissa?

Min rebaħ dan it-tender?

Xi kemm se tieħu żmien din it-tender u meta se jitlesta x-xogħol?

Min hu l-perit inkarigat minn dan ix-xogħol?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Waqt li nirriferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta mogħtija għad-domandi parlamentari 25920 u 26435, jien informat li l- valur tat-tender li qed jirriferi għalih l-Onor.

Interpellant jammonta għal Lm568,550.

SALINA COAST ROAD

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: B'riferenza għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari 27249, jista' il-Ministru jgħid x'inhu l-valur tax-xogħol kollu ta' titjib tal-coast road?X'persentaġġ ta' xogħol hu kkalkulat li sar s'issa u x'inhu l-valur tiegħu sal-lum?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li x-xogħol li sar s'issa fil-coast road jammonta għal Lm367,755 kif indikat:

|RD159/0|Resurfacing | Lm | |0 |road (phase two)|121,212| |RD1/98 |Patching works, | | | |Kennedy Grove |19,630 | |WD109/9|Maintenance | | |8/1 | |49,358 | |WD196/9|Construction of | | |9 |kerb & concrete |11,293 | | |pavement | | |RD543/2|Kerbs and | | |00 |pavements |1,653 | |RD394/0|Construction of |2,587 | |0 |SWC | | |RD479/0|Scarifying | | |0 |recomp base/w/c,|79,208 | |RD179/0|Construction of | | |0 |kerb & concrete |11,891 | | |pavement | | |RD80/00|Widening of p/o |8,479 | |/1 |road | | |RD565/0|Embellishment at|7,440 | |0/1 |Torri Għallies | | |RD522/2|Rubble wall |22,345 | |000 |cladding | | |RD527/0|Construction of |14,927 | |0 |railings | | |RD544/0|Construction of |17,732 | |0 |footpath | |

It-triq kollha hija twila 6km u s'issa sar xogħol fuq 2.5km.

Il-valur tax- xogħol li għad baqa' xi jsir ma jistax jingħata għalissa peress li qed isiru pjanti għall-fażijiet tax-xogħol li jmiss.

SLIEMA – PLAYING FIELD EQUIPMENT

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: B'riferenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari 27247, jista' il- Ministru jgħid x'inhu l-valur tax-xogħol li se jsir mid-dipartiment tal- manifattura u servizzi?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li l-valur tax-xogħol li se jsir mid-dipartiment tal-manifattura u servizzi jammonta għal Lm26,200.