MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 817 L-Erbgħa, 20 ta' Novembru, 2002 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 817

L-Erbgħa, 20 ta' Novembru, 2002

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.01 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

L-Erbgħa, 20 ta' Novembru, 2002

WERREJ

MINUTI 694

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI 694

TQEGĦID TA' KARTI 699

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR L-ISPORTS (KUMITAT U TIELET QARI)

SPORTS BILL (COMMITTEE STAGE AND THIRD READING) 701

MOZZJONIJIET

ESTIMI TA' DĦUL U NFIQ TA' L-AWTORITA` TAD-DJAR GĦAS-SENA 2002-2003 703

AĠĠORNAMENT 727

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 732

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 816 li saret fid-19 ta' Novembru, 2002 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

UE - DELEGAZZJONIJIET MINN MALTA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jgħid kemm-il darba telgħu delegazzjonijiet Maltin għal diskussjonijiet ma' l-UE wara li kienu bdew in-negozjati?

Kemm telgħu ma' kull delegazzjoni u kemm kellu jħallas għalihom it-taxpayer Malti?

ONOR.

CENSU GALEA (Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni): (f'isem il- Ministru għall-Affarijiet Barranin): Ma narax il-ħtieġa li tinġabar l- informazzjoni dettaljata mitluba sakemm l-Onor.

Interpellant ma jagħtinix raġuni konvinċenti biex inqabbad lill-uffiċjali fil-ministeru tiegħi jiddedikaw ħin sostanzjali sabiex ifittxu l-informazzjoni neċessarja biex tkun tista' tingħata r-risposta.

Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-infiq għas-safar għal ħidma uffiċjali barra minn Malta kollu tal-ministeru tiegħi minn mindu bdew in-negozjati sal-lum kien dejjem fil-limiti ta' l-estimi tal-ministeru tiegħi għas-snin relevanti.

Minkejja dan, jekk l-Onor.

Interpellant jixtieq informazzjoni fuq xi każ partikolari li dwaru jista' jkollu indikazzjoni li seta' sar infiq ta' flus mhux floku, nitolbu jagħmel mistoqsija speċifika.

Nixtieq inżid ngħid ukoll li r-riferenza magħmula mill-Onor.

Interpellant biex jipprova jieħu vantaġġ politiku dwar kemm kellu jħallas it-taxpayer Malti għas-safar kollu konness man-negozjati, hija żejda.

Il-gvern kommess li jitlob lill-poplu Malti jiddeċiedi f'referendum dwar is-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea, liema referendum l-oppożizzjoni Laburista lanqas għandha d-diċenza tirrispetta.

Għalhekk se jkun il-poplu Malti li jiddeċiedi jekk dan l-infiq kienx floku jew le meta jintalab jiddeċiedi dwar is-sħubija ta' Malta fl-Unjoni.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Mizzi, on a point of order.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, din ir-risposta m'hijiex aċċettabbli u min qed jirrispondi qed jabbuża.

Biex nuri d-disapprovazzjoni tiegħi qed nitlob quorum.

MR SPEAKER: Hawn talba għal quorum.

Is-seduta hija sospiża għal ħames minuti.

Fis-6.05 p.m. is-seduta kienet sospiża u rriżumiet ħames minuti wara.

MR SPEAKER: Nitlob lill-Onor.

Membri jieħdu posthom ħalli nkomplu bis- seduta .

Ngħaddu għall-mistoqsija li jmiss.

TFAL MINN OMMIJIET MHUX MIŻŻEWĠA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid kemm twieldu tfal minn nisa mhux miżżewġa din is-sena?

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent): Ninsab informat li fir-reġistru pubbliku ma tinżammx statistika tat-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant.

PULIZIJA - ARMI REĠISTRATI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid kemm hawn armi tan-nar reġistrati mal-pulizija u x'tip huma?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant hu kif jidher fit-tabella li qed inpoġġi fuq il-Mejda tal- Kamra.

ST LUKE'S - HIP AND KNEE REPLACEMENTS

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa: Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm persuni jistennew fuq il-waiting list biex issirilhom l-operazzjoni tal-hip and knee replacement u kemm ilhom jistennew?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa): Informat li hemm 965 persuna li qed jistennew biex issirilhom l-operazzjoni tan-knee replacement filwaqt li hemm 118-il persuna li qed jistennew li ssirilhom l-operazzjoni tal-hip replacement.

Dawn il-pazjenti ilhom jistennew bejn sena u sentejn minħabba raġunijiet differenti, fosthom piż żejjed, mard ieħor u nuqqas ta` theatre time.

MR SPEAKER: L-Onor.

Frederick Azzopardi, domanda supplimentari.

ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI: Il-Ministru għandu xi kummenti x'jagħmel dwar l-istqarrija li ħarġet l-MAM illum?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa): Mr Speaker, fil-fatt kont se nitkellem fl-aġġornament dwar din l-istqarrija.

Attwalment ġbart kopja mhux uffiċjali tad-diskors li jien għamilt fil-question time, fejn jidher li għedt li kieku l-kap ta' l-oppożizzjoni stenna sa l-aħħar tas-seduta sakemm kont se npoġġi d-dokument relatat fuq il-Mejda tal-Kamra, kien ikun jaf li saru diskussjonijiet ma' l-assoċjazzjoni tat-tobba.

Din kienet l-ewwel u l-unika darba li jien għedt li saru diskussjonijiet ma' l-assoċjazzjoni tat-tobba, u dan ovvjament kien żball min-naħa tiegħi għax ridt ngħid mar-rappreżentanti tat-tobba u mhux ma' l-assoċjazzjoni tat- tobba.

Ma nafx għaliex il-MAM saret toħroġ b'dawn l-stqarrijiet daqshekk mgħaġġla meta kieku baqgħet issegwi dak li ntqal hawn ġew, kienet tkun taf li f'erba' okkażjonijiet wara li jien għedt hekk, il-kap ta' l-oppożizzjoni staqsa:

''Allura l-Ministru qiegħed jikkonferma li dwar il-migration plan ma sarux konsultazzjonijiet formali ma' l-ebda għaqda tat-tobba u lanqas ma' l-MUMN?''

Aktar tard jiena għedt li ma kienx hemm għalfejn nitkellmu mal-MAM.

Imbagħad il-kap ta' l-oppożizzjoni reġa' staqsa:

''Imma appparti minn hekk, qed nifhem tajjeb li ma kienx hemm konsultazzjoni formali ma' l-għaqda tat-tobba?''

Jien erġajt irrispondejtu li ma kenitx kwestjoni li nikkonsultaw ma' l-ebda union.

U wara l-Onor.

Alfred Sant reġa' staqsieni:

''Imma x' inhi r-raġuni li dawn il-konsultazzjonijiet formali mal-MAM ma sarux?''

M'hemmx dubju li kieku qabel ma ħareġ bl-istqarrija xi ħadd interessa ruħu jisma' jew jaqra' daqsxejn b'mod iżjed attent dak li ntqal, kien jinduna li ripetutament il-kap ta' l-oppożizzjoni staqsieni għala ma sarux konsultazzjonijiet ma' l-assoċjazzjoni tat-tobba.

Jien irrispondejt li dawn ma sarux għax ma kienx hemm il-ħtieġa li jsiru peress li l-migration hija xi ħaġa ta' management, għalkemm fir-risposta tiegħi jien għamiltha ċara u tonda li l-punti li kienet qajmet il-MAM fl-istqarrija preċedenti kienu ġew ikkonsidrati, anke jekk formalment ma sarux diskussjonijiet magħhom.

Nispera li b'dak li għadni kemm għedt iċċarajt il-pożizzjoni ta' dan l- iżball ċkejken, li Alla jbierek kien jimmerita stqarrija mill-unions tat- tobba.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, domanda supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Il-Ministru qal li saru ħafna konsultazzjonijiet ma' min hu intiż f'dan il-qasam.

Allura jekk dawn taw pariri siewja – u nemmen li taw pariri siewja ...

Li ma nistax nifhem hu li ladarba dan l-imbierek proġett mar quddiem l-awtorita' ta' l-ippjanar u l-approvazzjoni ħarġet fuq parti minnu, għala kellu jerġa' jitla' quddiemha biex dik l-istess parti approvata taqa' u jsir xi ħaġa oħra minflokha.

(Interruzzjonijiet) Dan mhux qaluhuli imma nista' ngħidu jien.

Dawn marru għal darba darbtejn quddiem l-awtorita' biex jerġgħu jbiddlu l-pjanti, anke saħansitra wara li x-xogħol kien diġa' tlesta.

X'kienet ir-raġuni li wara li x-xogħol kien diġa' tlesta, ħarġu applikazzjoni mill-ġdid għal pjanti biex ix-xogħol isir differenti?

Fil-fatt kien hemm anke każ fejn l-istess ħaġa anke marret darbtejn jew tliet darbiet għall-approvazzjoni u nbidlet.

Min qed iħallas għalihom dawn l-affarijiet?

U kif setgħu jiġru dawn l-affarijiet ladarba saru dawn il- konsultazzjonijiet kollha?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Mr Speaker, l-ewwelnett hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq żewġ affarijiet kompletament differenti.

Il-konsultazzjonijiet li jiena kont qed nirriferi għalihom waqt li kont qiegħed nirrispondi lill-kap ta' l-oppożizzjoni dwar il-migration plan kienu konsultazzjonijiet dwar il- migration mhux dwar il-kostruzzjoni.

Din id-dikjarazzjoni l-Onor.

Mizzi għamilha kemm-il darba u meta darba konna għednilu biex isemmi każ fejn sar xi tibdil, kien semma' l-famuż twaqqigħ taċ-ċumnija.

(Interruzzjonijiet) Kien semmieli dik biss u jien kont rrispondejtu li mir-records ta' l-FMS jidher li għalkemm it-twaqqigħ ta' dik iċ-ċumnija kien sar fi żmienna, id-deċiżjoni biex din titwaqqa' kienet ittieħdet fi żmien l-amministrazzjoni ta' qabilna.

Jekk l-Onor.

Interpellant jagħtini xi dettalji ta' fejn intalbu varjazzjonijiet u fejn wara li tlesta x-xogħol reġa' twaqqa' u nbidel, inkun nista' nirrispondih għalkemm bħalissa m'għandix id-dettalji quddiemi.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mario Galea, domanda supplimentari.

ONOR.

MARIO GALEA: Ftit tal-ġranet ilu f'seminar li sar mill-MUMN bit- titlu "Fejn Sejrin", il-Ministru ġie rrapportat li qal li l-intenzjoni tal- gvern hi li jgħolli l-livell tan-nursing.

Dan ifisser li minn issa 'l quddiem l-institute of healthcare mhux se jibda jagħmel aktar courses ta' certificate in nursing practice u se jmur biss għall-B.Sc.?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Iva, naħseb li l-Onor.

Galea huwa korrett u meta ngħid hekk inkun nixtieq nagħti r-raġunijiet tiegħi.

Waħda minn dawn hi li l-gvern għamilha ċara li fir-rigward tan-nurses, iżjed milli nibqgħu niffokaw fuq il-kwantita', irridu aktar nagħtu importanza għall-kwalita' tal-professjonisti tagħna.

Ovvjament id-dinja tal-lum titlob li anke fin-nursing ikun hemm speċjalizzazzjoni u naħseb li huwa krettu ta' dan il-gvern li waqqaf l- institute of healthcare biex inwasslu lin-nurses tagħna sal-livell tal- B.Sc., u jekk Alla jrid nitilgħu wkoll għal-livell ta' l-M.Sc.

Id- deċiżjoni li ma jsirux aktar certificate courses kienet ittieħdet b'konsultazzjoni u qbil - nista' ngħid fuq parir ukoll - ma' l-MUMN għax il-union tan-nurses innfisha kienet qaltilna li ladarba mexjin lejn speċjalizzazzjoni f'livelli avvanzati f'dak li għandu x'jaqsam man-nurses, tixtieq li dan il-livell kemm jista' jkun ma jibqax jingħata.

Barra minn hekk kien beda wkoll l-upgrading tan-nurses bi ftehim mal-unions.

Fil-fatt saru numru ta' conversion courses li kienu ġew offruti lill-ENs kollha, mhux biss lil dawk li jaħdmu fis-settur pubbliku imma anke lil dawk li jaħdmu fis-settur privat.

Anke fl-isptar San Luqa qed inwettqu speċjalizzazzjoni f'units differenti li jirrikjedu li n-nurses ikunu partikolarment speċjalizzati f'dik il-branka.

Dan ovvjament biex dejjem nibqgħu ngħollu l-kwalita' tas-servizzi tagħna.

MR SPEAKER: L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, veru li lill-Ministru kont semmejtlu l-każ taċ-ċumnija pero' ma kienx hemm dak il-każ biss.

Jien naħseb li hu bħala ministru responsabbli suppost li jaf x'qed jiġri f'dak l-isptar u daqshekk ieħor suppost jaf li qed isir bini u jerġa' jaqa'.

Bħala ministru responsabbli għandu jara li dawn l-affarijiet ma jsirux - biex sempliċement ikun hemm min jiggwadanja - ladarba dan ma jkollux għalfejn isir u qed iħallas għalih il-poplu.

Allura nitlob lill-Ministru biex minflok ma jistaqsini hu, imur il-MEPA u jiġbor l-informazzjoni dwar il-bini li waqa' u reġa' tela' u jgħaddihilna fil-parlament.

Għax jekk immur jien żgur jinqalgħu ħafna ostakli, waqt li għalih tkun aktar faċli li jiġbor din l-informazzjoni.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Naħseb li nista' naqtagħlu xewqtu u nġiblu l- informazzjoni, pero' nixtieq li nagħmlu cut-off date tal-varjazzjonijiet li qegħdin nitkellmu dwarhom.

Il-pjan ta' l-isptar il-ġdid tbiddel radikalment minn struttura li kellha titla' 'l fuq – dejjem skond il-pjanti li kienu ġew ippreparati minn Norman & Dawbarn - għal struttura li hija iżjed mifruxa.

Għal dan il-għan kellhom jitwaqqgħu ċerti affarijiet, fosthom iċ-ċumnija li semmejna qabel.

Meta proġett jinbidel radikalment ...

Naħseb li l-kollega tiegħi għandu esperjenza aktar minni f'dawn l- affarijiet u jifhem li jistgħu jsiru ċerti tibdiliet.

Jien m'iniex konxju li f'dan il-perjodu - għalhekk qed ngħidlu li rridu niftehmu dwar cut-off date – nbnew xi strutturi u reġgħu twaqqgħu, pero' issa nagħmel ir-riċerki tiegħi u nkun nista' ngħaddi l-informazzjoni lill- Onor. Mizzi.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mario Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Mr Speaker, nixtieq nagħmel riferenza għall- mistoqsija preċedenti tiegħi.

Naf li jsiru courses tal-psikjatrija għan- nurses.

Jista' il-Ministru jgħid hijiex l-intenzjoni tal-gvern li fil- futur jorganizza post-graduate courses għal dawk in-nurses li jkunu jridu jispeċjalizzaw bħala theatre nurses jew fit-traumatology?

Jista' jgħid ukoll jekk hemmx l-intenzjoni li fil-futur il-Masters tibda ssir Malta peress li numru ta' nurses ikollhom imorru barra għal dan l-iskop?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Teknikament - qed ngħid biss teknikament - l- institute of healthcare jaqa' taħt ministeru ieħor u mhux taħt il-minsteru tas-saħħa, pero' nista' nikkonferma li mill-bidunett kienet l-intenzjoni ċara tal-gvern li jgħolli verament il-livell tal-professjoni tan-nurses.

Il-fatt li llum qegħdin nitkellmu fuq B.Sc u M.Sc courses juri li t-triq li qabad il-gvern hi li mhux biss ikollna nurses aktar professjonalment kapaċi imma li jkunu wkoll speċjalizzati.

Ċertament qegħdin nippruvaw nindividwaw ukoll il-lakuni li għandna.

Żgur li hemm bżonn urġenti li jkollna aktar nurses, speċjalment dawk li jaħdmu fil-psikjatrija, li jkollhom il-B.Sc level.

Fil-fatt anke fil- livell ta' studenti, il-gvern ta inċentivi aktar għoljin milli jagħti lin- nurses normali meta dawn ikunu qegħdin ifittxu li jispeċjalizzaw f'kategoriji li għandna nuqqas minnhom.

Ovvjament l-għan huwa dejjem li ntejbu s-servizz.

Kien minħabba f'hekk li l-istudenti li jidħlu għall-kors tal-B.Sc f'ċerti branki fejn aħna nixtiequ li jkun hemm iżjed intake u speċjalizzazzjoni, qegħdin jingħataw remunerazzjoni ogħla minn nurses oħra.

Dan sar ukoll bl-approvazzjoni ta l-unions.

Aħna m'aħniex nippruvaw nikkreaw żewġ saffi ta' nurses, anzi nixtiequ li n- nurses kollha jekk jista' jkun u fl-aktar żmien qasir possibbli, jsiru gradwati.

Għalhekk konna offrejna l-opportunita' - dak li semmejt qabel – li l-SENs tagħna jgħaddu minn conversion course biex ikunu jistgħu jilħqu livell ta' staff nurses.

Naħseb li dan huwa wkoll konsistenti mal-pjan jew aħjar ma' kif miexi l-iżvilupp tas-settur tas-saħħa.

Dan bħalma ġara 20 sena ilu fir-rigward tat-tobba.

Illum m'għadniex nitkellmu fuq general surgeons għax anke fil-kirurġija qegħdin isiru speċjalizzazzjonijiet.

Hemm min hu kardjologu, hemm min jopera biss fuq il- kilwa u hemm min jopera biss fuq il-pulmun.

Dan qed isir biex ikollok aktar input, aktar esperjenza u tkun aktar f'pożizzjoni li twassal servizz ta' l-ogħla kwalita' lill-klijenti tiegħek.

Dak hu l-għan tagħna u hemm nispera li se naslu fl-iqsar żmien possibbli.

MR SPEAKER: L-Onor.

George Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Speaker, naħseb li l-Ministru jaqbel miegħi meta ngħid li wieħed għandu jkun grat lejn is-servizz li jagħtu t-tobba fil- polikliniċi, pero' bħal f'kull ħaġa oħra fid-dinja hemm it-tajjeb u hemm il- ħażin.

Nistaqsi lill-Ministru jekk waslulux rapporti, bħalma waslu lili, li hemm persuni li jċemplu lil ċerti tobba fil-polikliniċi u jgħidulhom li jixtuquhom jinvistawhom id-dar imma privatament, voldieri bi ħlas.

Naturalment meta jiġru dawn l-affarijiet, it-tajjeb malajr jitħajjar mill- ħażin u allura forsi din hija r-raġuni għala ċerti tobba fil-polikliniċi jkunu qegħdin barra fuq viżta!

Jekk irid il-Ministru lest nkellmu ras imb'ras bħalma nagħmel is-soltu u nagħtih id-dettalji.

Nerġa' ngħid li qed ikun hemm telefonati lit-tobba tal-polikliniċi waqt il- ħin tax-xogħol, dawn jitilqu kollox, imorru għall-viżita u jitħallsu tagħha.

Nixtieq li l-Ministru jinvestiga dan jew inkella jekk diġa' għandu xi rapporti, jara li jkun hemm kontroll għax din is-sistema dieħla bil-mod il-mod.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nikkonferma li l-Onor.

Vella dejjem għamel kritika kostruttiva u veru wkoll li kemm-il darba jkollna ċans nitkellmu ras imb'ras dwar ċerti affarijiet.

Imma biex inkun onest lili ma waslulix dawn it-tip ta' rapporti għalkemm ma neskludihomx.

Naħseb li waħda mill-aktar affarijiet li qiegħda xxekkilna biex ikollna aktar accountability f'dan is-settur huwa li għadna mingħajr direttur tal- primary care.

Sena u nofs ilu konna ħriġna applikazzjoni għal direttur tal- primary care u jekk niftakar sew, kienet intgħażlet persuna li mbagħad irrifjutat il-post.

Dan ifisser li sal-lum għandna żewġ acting PMOs li qegħdin in charge mit-tqassim tat-tobba ġewwa l-health centres u allura ovvjament m'hemmx dik il-linja ta' awtorita' illi kien hemm fid-direttorat.

Il-post ta' direttur diġa' ħareġ u nispera li jkun hemm nies interessati biex inkunu nistgħu nagħmlu dawn il-bidliet.

Huwa importanti wkoll li minn hawnhekk nagħmel appell lill-pubbliku biex minflok ma jwassal biss kummenti, kif forsi wassal lill-Onor.

Vella u forsi għad iwassal lili wkoll, jagħmlilna rapporti formali bil-miktub dwar affarijiet bħal dawn.

Naf li dan huwa diffiċli għax forsi dak li jkun ikun qiegħed jissogra, pero' nassigura lil kulħadd li meta ħadna l-passi ħadnihom mingħajr ma kxifna l-identita' tal-persuni li jkunu wasslulna dik l-informazzjoni.

Din nifhimha għax il-biża' li tista' terġa' tiġi bżonn lil dawk it-tobba iżżommok milli tagħmel rapport.

Pero' ma nistgħux nibqgħu sejrin hekk għax b'hekk inkunu qegħdin inpaxxu lil min jabbuża u ma naslu mkien.

Jekk aħna jkollna xi ħaġa formali bil-miktub nieħdu l-passi, kif dejjem għamilna, imma altrimenti ma tistax tipproċedi kontra dak li jkun jekk dak id-diskors ikun għadda biss minn widnejna.

Fil-fatt bħalissa qegħdin ninvestigaw ħaġa oħra li tkellimt dwarha wkoll ma' l-Onor.

Vella u nista' ngħidha pubblikament.

Meta l-MIR tagħna kienet bil-ħsara, numru ta' pazjenti ntbagħtu minn speċjalisti li jaħdmu fl-isptar biex jagħmlu test privatament, għall-prezz ta' xi Lm297, meta kienu jafu li f'każ ta' bżonn urġenti, il-gvern kien qiegħed joħroġ il-flus hu biex dawn isiru fil-privat.

U issa dawn il-pazjenti ġustament qegħdin jagħmlu claim biex jieħdu flushom lura mingħand il-gvern.

Meta dawn it-tip ta' akkużi jasluli bil-miktub, kif fil-fatt wasluli, aħna nkunu nistgħu nagħmlu investigazzjoni formali.

MR SPEAKER: L-Onor.

Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Speaker, bl-istess spirtu u bl-istess ton li tkellem il-Ministru, nistaqsih jekk jikkontemplax dwar dak li diġa' tkellimt miegħu, u cioe' li jekk kemm-il darba t-tobba ma jkunux informati b'ċirkolari ta' x'inhija l-policy f'ċerti setturi - għax forsi m'hemmx skrivani biżżejjed biex jibagħtuha - jistgħux jiġu nformati permezz ta' e- mail.

Jiġifieri jekk ikun hemm xi deċiżjoni bħal dik li qed isemmi l- Ministru, fejn il-pazjent kellu dritt li jieħu l-MIR b'xejn x'imkien, nippretendi li t-tobba li qed jipprattikaw jirċievu notice mid-dipartiment tas-saħħa - fuq l-e-mail tagħhom, jekk mhux permezz ta' ċirkolari - dwar x'inhuma r-regolamenti, inkella ma nkunux nafu niddirieġu lill-pazjenti tagħna.

MR SPEAKER: Il-Ministru, fil-qosor jekk jogħġbu.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Attwalment la jien u lanqas l-Onor.

Vella ma nistgħu nordnaw biex issir l-MIR għax dan irid jiġi ordnat minn speċjalista.

U qed nagħmel investigazzjoni għax safejn naf jien, l- ispeċjalisti li għandhom dritt jordnaw l-MIR kollha kienu informati b'din il-faċilita'.

(Interruzzjonijiet) Le, lanqas nippretendi li għandu jkun jaf il-pazjent.

Għandu jkun jaf il-konsulent u hu għandu jkun onest biżżejjed biex jekk jaf li teżisti din il-faċilita', ma jibgħatx lill- pazjenti fil-privat.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Viċi Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar bini ta' djar, appartamenti, maisonettes u garaxxijiet, mill-awtorita` tad-djar, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 36992;

Tagħrif dwar postijiet allokati mid-dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali matul l-2002, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 36994;

Tagħrif dwar l-għadd ta' barranin li jaħdmu bħala welders u fitters ma' kumpanniji privati f'Malta matul l-2002, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 36996.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Annual report and accounts ta' l-awtorita` ta' Malta dwar l-ambjent u l-ippjanar għas-sena li għalqet fit-30 ta' Settembru 2002 u estimi tad- dħul u nfiq ta' l-istess awtorita` 2002-2003.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Deguara.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar tfal li daħlu l-isptar isofru minn attakki ta' l-asthma bejn l-1998 u l-2002, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 36803.

MR SPEAKER: Grazzi.

Is-Segretarju Parlamentari, l-Onor Mugliett.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT (Segretarju Parlamentari): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra: Memorandum of understanding between Malta and the European community on Malta's association with the sixth framework programme of the European community for research, technological development and demonstration activities, contributing to the creation of the European research area and to innovation; u

f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni nqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Job description ta' activity teacher, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 36990.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Viċi Prim Ministru.

PERMESS TAL-KAMRA

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, skond l-aġenda issa suppost li s- Segretarju Parlamentari Mifsud Bonnici jressaq l-estimi ta' dħul u nfiq ta' l-awtorita` tad-djar għas-sena 2002 - 2003, pero` kif għedna meta l-bieraħ ikkonsultajna mal-membri ta' l-oppożizzjoni, fuq l-ewwel item li hemm fuq l- aġenda, ċioe` l-abbozz ta' liġi dwar l-isports, hemm bżonn li jsir recommittal qasir ta' ftit minuti.

Għalhekk bi ftehim bejn iż-żewġ naħat tal-Kamra aħna qed nitolbu l-permess sabiex il-Kamra tikkonsidra l-ewwel item li hemm fuq l-aġenda, tagħmel ir-recommittal, immedjatament wara ssir il-proċedura tat-Third Reading - din hija kwestjoni ta' ftit minuti biss għaliex hija formalita` - u mbagħad immorru għad-diskussjoni dwar l-estimi ta' dħul u nfiq ta' l-awtorita` tad-djar għas-sena 2002 - 2003.

MR SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR L-ISPORTS

SPORTS BILL

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari Mugliett.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Mr Speaker, niġbed l-attenzjoni li aħna u niddiskutu l-abbozz ta' liġi dwar l-isports fi stadju ta' kumitat qabżitilna emenda għal klawsola waħda, u allura nipproponi l- konsiderazzjoni mill-ġdid ta' xi klawsoli fil-Kumitat.

MR SPEAKER: Min jissekonda, jekk jogħġobkom?

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali): Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi l-konsiderazzjoni mill-ġdid ta' xi klawsoli fil-Kumitat.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

L-ordni għall-Kumitat ġie moqri.

FIL-KUMITAT

L-Onor Michael Bonnici, President tal-Kumitati, jippresjedi.

Klawsola 18 - Tmexxija ta' Faċilitajiet Sportivi.

Clause 18 - Management of Sport Facilities.

THE CHAIRMAN: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Sur President, għal klawsola 18 għandi din l- emenda verbali:

Fit-test Malti ta' subklawsola (2) ta' klawsola 18 kif emendata, minflok il-kliem "local council or Registered Person" għandhom jidħlu l-kliem "local council and Registered Person".

In the Maltese text of subclause (2) of clause 18 as amended, for the words "local council or Registered Person" there shall be substituted the words "local council and Registered Person".

Din l-emenda biex qed nipproponiha sabiex inkunu iktar konsistenti.

THE CHAIRMAN: Iktar rimarki, jekk jogħġobkom?

(Onor. Membri: No) Il- mistoqsija hi l-emenda verbali kif imressqa u moqrija mis-Segretarju Parlamentari.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda verbali għaddiet nem. con.

MR CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 18 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 18, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-abbozz ta' liġi.

Klawsola 19 - Dħul minn Faċilitajiet Sportivi u l-Fond għall-Isport.

Clause 19 - Revenue from Sport Facilities and the Sports Fund.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Sur President, għal klawsola 19 nipproponi din l- emenda:

"AC" It-test Malti ta' klawsola 19 għandu jiġi emendat kif ġej:-

a) f'subklawsola (2) tagħha minflok il-kliem "kunsiderazzjonijiet li joriġinaw minn" għandhom jidħlu l-kliem "d-dħul taħt" u wara l-kliem "subartikolu (2)" għandhom jidħlu l-kliem "u subartikolu (7)"; u

b) f'subklawsola (3) tagħha minflok il-kelma "lejn" għandha tidħol il-kelma "għall-".

"AC" The Maltese text of clause 19 shall be amended as follows:-

a) in subclause (2) thereof for the words "kunsiderazzjonijiet li joriġinaw minn" there shall be substituted the words "d-dħul taħt" and immediately following the words "subartikolu (2)" there shall be inserted the words "u subartikolu (7)"; and

b) in subclause (3) thereof for the word "lejn" there shall be substituted the word "għall-".

THE CHAIRMAN: Rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija l-emenda kif imressqa u moqrija mis-Segretarju Parlamentari.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-Emenda "AC" għaddiet nem. con.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hija klawsola 19 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 19, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-abbozz ta' liġi.

Fis-6.37 p.m. il-Kamra rriżumiet u s-Segretarju Parlamentari rrapporta klawsoli 18 u 19 mgħoddija b'emendi.

MR SPEAKER: Issa ngħaddu għat-Tielet Qari.

Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Mr Speaker, nipproponi t-Tielet Qari ta' l- Abbozz ta' Liġi dwar l-Isports.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jinkoraġġixxi u jippromwovi l-isport, jipprovdi għat-twaqqif ta' kunsill nazzjonali għall-isport biex jeżerċita l-funzjonijiet relatati ma' l-isport li fil-preżent jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tad-Dipartiment taż-Żgħażagħ u Sport u tal-kunsill Malti għall-isport, jipprovdi għar-reġistrazzjoni ta' organizzazzjonijiet sportivi, u jistabbilixxi strutturi biex jinstabu soluzzjonijiet għal kull xorta ta' tilwim" ikun moqri t-Tielet Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tielet Darba u għadda.

MR SPEAKER: Skond il-ftehim tal-Kamra ngħaddu għall-Mozzjonijiet.

Insejjaħ lis-Segretarju Parlamentari Mifsud Bonnici.

MOZZJONIJIET

ESTIMI TA' DĦUL U NFIQ TA' L-AWTORITA` TAD-DJAR GĦAS-SENA 2002-2003

ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI (Segretarju Parlamentari): Mr Speaker, nipproponi:

Illi l-Kamra tapprova l-estimi ta' dħul u nfiq ta' l-Awtorita' tad- Djar għall-perjodu mill-1 ta' Ottubru 2002 sat-30 ta' Settembru 2003.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

HELEN D'AMATO: Nissekonda.

MR SPEAKER: Infakkar lil din il-Kamra li d-diskussjoni fuq din il- mozzjoni għandha tieħu żewġ seduti bil-ħin jinqasam indaqs bejn kelliema tal-gvern u kelliema ta' l-oppożizzjoni, u l-winding up għall-gvern.

Informat ukoll li s-seduta tal-lum tispiċċa fid-9.05 p.m. u mhux fid-9.00 p.m. bi qbil bejn iż-żewġ naħat tal-Kamra biex wieħed ikun jista' jieħu l- ħin li ntilef matul is-seduta s'issa.

Rimarki?

L-Onor.

Mifsud Bonnici.

ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI: Mr Speaker, huwa ta' pjaċir u ta' sodisfazzjon għalija li nintroduċi dan id-dibattitu f'dan il-parlament dwar l-awtorità tad-djar li fih aħna se neżaminaw ix-xogħol li wettqet din l- awtorità matul is-sena li għaddiet.

U bl-istess importanza nagħtu daqqa t'għajn lejn dak li għandha proġettat għas-sena li ġejja.

Naħseb li ma jien se ngħid xejn ġdid meta ngħid li għal kull gvern li kellna f'dawn l-aħħar snin waħda mill-akbar problema, jekk mhux l-akbar, kienet żgur dik tal-housing, problema li kull gvern ipprova jagħmel mill- aħjar biex isolviha, iżda li ħadd s'issa ma rnexxilu jsolviha għal kollox.

Għall-gvern Nazzjonalista l-problema tal-housing kienet u għadha fuq nett fuq l-aġenda politika tiegħu u hekk għamel matul dawn l-aħħar erba' snin.

Jien ngħid li għamdilna progress kbir u sostanzjali, u jekk wieħed jara l- operat ta' l-awtorità tad-djar din l-aħħar sena wieħed għandu biex ikun sodisfatt bix-xogħol li wettqet u jimtela bil-fiduċja li fis-sena li ġejja l-awtorità se jkollha suċċess akbar.

Inħoss li huwa d-dmir tiegħi li nirringrazzja liċ-chairperson u lill-membri kollha tal-bord ta' l-impenn kostanti tagħhom u tax-xogħol siewi li wettqu b'tant dedikazzjoni u professjonalità.

Mr Speaker, f'dawn l-aħħar erba' snin il-partit Nazzjonalista fil-gvern wettaq u qed ikompli jwettaq fil-qasam tal-housing dak li wiegħed fil- programm elettorali li ppreżentajna fl-elezzjoni ta' l-1998.

Bis-saħħa tax- xogħol ta' l-awtorità tad-djar m'hemmx dubju li f'dan il-perijodu n-numru ta' persuni li għandhom problema ta' housing irnexxielna nnaqqsuh.

Dan huwa frott tas-servizz li tat din l-awtorità bid-diversi inizjattivi u skemi li nidiet u nixtieq li fil-ħin li għandi nagħmel riferenza għalihom.

Kienu diversi l-inizjattivi u l-iskemi li l-awtorità tad-djar attwat matul is-sena li għaddiet biex taqdi aħjar u tagħti servizz akbar, partikolarment lil dawk il-persuni li m'għandhomx post diċenti fejn jgħixu.

Tat kull xorta ta' għajnuna fil-qasam ta' l-akkomodazzjoni soċjali sabiex jitjieb il- livell ta' l-għajxien f'pajjiżna.

L-awtorità tad-djar ħarġet numru ta' units (maisonettes, appartamenti u cluster houses) għall-bejgħ b'sussidjar.

Fl-1999 kienu ħarġu 182; fis- sena 2000 ħarġu 215; fis-sena 2001 ħarġu 281; f'Novembru tas-sena l-oħra l- awtorità tad-djar ħarġet għall-bejgħ 186 fond ġdid; u f'Ottubru ta' din is- sena 195 familja oħra bbenefikaw minn ħarġa oħra.

B'kollox din is-sena kien hemm 381 familja li bbenefikaw minn dawn il-ħarġiet ta' bejgħ sussidjat.

Ħaġa nnovattiva f'dawn il-ħarġet kienet li fir-rigward ta' l-assi kapitali l-karozzi ma ġewx inklużi bħala assi u l-ammont ta' flus f'kontijiet il- bank għola minn Lm12,000 għal Lm15,000.

F'każi ta' koppji li jaħdmu t- tnejn u li kienu qed japplikaw flimkien id-dħul kien ikkalkolat fuq Lm8,000 u mhux fuq Lm7,000 bħalma kien fl-avviżi ta' qabel.

Inizjattiva oħra li ħadet l-awtorità tad-djar kienet li għaddiet 126 unit, li l-valur tagħhom huwa bejn wieħed u ieħor Lm1.5 miljun, lid-dipartiment ta' l-akkomodazzjoni soċjali sabiex jikkrihom lill-familji li kienu fuq il- waiting list għall-akkomodazzjoni soċjali.

Barra minn dan, ingħatat għotja ta' Lm500 lill-inkwilini li jiġu allokati dawn l-appartamenti sabiex tgħinhom jistallaw il-kamra tal-banju.

Inizjattiva oħra kienet li nbdiet sistema fejn l-awtorità tad-djar tgħin lill-għaqdiet volontarji li jipprovdu servizz ta' housing.

Prijorità tingħata lill-organizzazzjonijiet li jgħinu nies bi bżonnijiet speċjali, persuni li qegħdin jgħixu f'istituzzjonijiet għaliex m'għandhomx fejn joqogħdu, persuni li huma fil-periklu li jiġu istituzzjonalizzati meta jistgħu jkunu kapaċi jgħixu ħajja indipendenti, u anke nies bla dar.

Ingħatat għajnuna ta' Lm25,000 kull wieħed lill-MYCA, il-fondazzjoni Suret il-Bniedem, Dar il-Wens u l-Fondazzjoni Dar Nazzareth.

Matul din is-sena bdiet titħaddem bi prova sistema waħda ta' punti li tgħodd kemm għall- applikanti ta' l-awtorità tad-djar kif ukoll għall-applikanti mid- dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali fi proċess biex l-operat taż-żewġ entitajiet jiġu amalgamati u d-dipartiment jieħu funzjoni regolatorja.

Inizjattiva oħra kienet li bdiet titħaddem sistema ta' care and repair fejn persuni li jkunu jgħixu f'akkomodazzjoni li għandhom bżonn spejjeż kbar biex jiġu rranġati jkunu jistgħu jingħataw l-għajnuna meħtieġa u jkunu jistgħu jibqgħu jgħixu f'darhom.

L-iskop huwa li ngħinu lil dawk in-nies li huma l-aktar vulnerabbli.

Dan is-servizz huwa mfassal għan-nies li jsibu diffikultà biex japplikaw taħt skemi li għandha l-awtorità.

Għalhekk l-awtorità ħadet deċiżjoni li minflok tirċievi nies fl-uffiċini tagħha biss, tmur hi stess fid-djar tan-nies l-aktar vulnerabbli.

Inizjattiva oħra ta' l-awtorità tad-djar kienet li jsir titjib u rranġar f'postijiet eżistenti permezz ta' skemi varji.

Inizjattiva ġdida f'dan il- qasam kienet li l-għotja ta' l-Lm1,500 għall-bini b'periklu żdiedet għal Lm3,500 u l-għotja li kienet ta' Lm1,800 għall-post substandard żdiedet għal Lm2,500.

Tajjeb li wieħed jgħid li f'dan ir-rigward kien hemm 404 familji li bbenefikaw minn diversi skemi ta' rranġar u titjib b'sussidju totali ta' 'l fuq minn Lm360,000.

L-awtorità tad-djar nidiet skema ġdida li semmiet "sid darek" fejn persuni li joqogħdu f'appartamenti u djar tal-gvern bil- kera jkunu jistgħu jsiru sidien ta' djarhom, naturalment il-prezz ikun isussidjat skond id-dħul tal-familja.

Matul din is-sena beda proġett pilota sabiex jiġu stallati solar panels ġewwa blokk ġdid f'Pembroke.

Dan se jipprovdi effiċjenza fil-konsum ta' l- elettriku u kwalità ta' ħajja aħjar għar-residenti.

Fi proġett f'Birkirkara l-awtorità se tistalla għall-ewwel darba solar water panels kif ukoll photovoltaic system.

Ġiet emendata s-sistema ta' bejgħ ta' garaxxijiet b'offerta sabiex tingħata preferenza lill-applikanti li jgħixu fl-istess lokalità.

Tajjeb li wieħed jirrimarka li bħalissa għaddej ix-xogħol fuq 290 unit mill-awtorità tad- djar.

Infatti l-awtorità għandha f'idejja erba' proġetti kbar, wieħed il- Furjana, l-Imsida, Bormla u Birkirkara.

Dan ta' l-aħħar, f'Birkirkara, se jservi wkoll sabiex itaffi l-għargħar fiż-żona ta' Triq Mannarino.

Dawn il- proġetti se jlaħħqu l-ispiża ta' madwar Lm5 miljun.

Inizjattiva importanti oħra li kien hemm matul din is-sena kienet l- istallazzjoni ta' lifts fid-djar fejn hemm jgħixu persuni anzjani u persuni b'diżabilità.

Tajjeb li wieħed jirrimarka li fil-programm elettorali tagħna, l-artiklu 209 kien jgħid li l-gvern jibda jdaħħal lifts f'bini fejn l-inkwilini ma jibqgħux jifilħu jitilgħu t-taraġ minħabba l-mard jew l-età, minflok l-ispiża ferm akbar li tinstabilhom akkomodazzjoni oħra.

L-iskema ta' stallazzjoni ta' lifts fi djar tal-gvern fejn jgħixu persuni bi problema ta' mobilità nbdiet u qed titkompla.

S'issa diġà ġew stallati 14-il lift fi blokki tal-gvern.

Dan ifisser li bejn wieħed u ieħor 84 familja issa jgħixu f'postijiet li huma fiżikament aċċessibbli wkoll għal min juża siġġu tar-roti.

Il-kwalità tal-ħajja ta' dawn il-familji issa għamlet qabża kbira 'l quddiem, tant li wħud minn dawn il-familji m'għadhomx jinsistu għal akkomodazzjoni alternattiva u llum jistgħu jkomplu jgħixu fl-ambjent li huma mdorrijin fih.

L-ewwel lift ġie inawgurat f'Marzu ta' din is-sena.

Sfortunatament f'ħafna mill-blokki l-istallazzjoni hija diffiċli u f'ċerti każi impossibbli wkoll.

Kull lift qed jiswa madwar Lm13,000.

Sa Lulju ta' din is-sena kienu diġà ntnefqu madwar Lm700,000 fuq stallar ta' lifts.

Ġiet introdotta wkoll l-iskema "T" li permezz tagħha residenzi vojta tal- privat jiġu rranġati u jinkrew biex b'hekk isir użu minn proprjetajiet qodma vakanti.

B'emenda fuq l-istess skema l-għotja telgħet għal Lm3,500 kemm f'każ li l-applikant ikun inkwilin kif ukoll f'każ li l-applikant ikun sid.

Din l-iskema se sservi għal żewġ skopijiet.

L-ewwelnett biex jintużaw postijiet eżistenti minflok nibnu mill-ġdid u t-tieni jkun hemm aktar postijiet għall-kera fis-suq għal min ikollu dħul baxx.

Matul din is-sena l-awtorità ħadet l-inizjattiva li tibni units residenzjali iżgħar biex tindirizza l-problema li jiffaċċjaw familji żgħar li jkollhom problema ta' housing.

L-iżbilanċ kien dovut parzjalment għall- fatt li taħt ebda amministrazzjoni qatt ma bnew appartamenti b'kamra ta' sodda waħda.

Din hija wkoll l-ewwel darba f'ħafna snin li qegħdin jinbnew postijiet għall-kera.

40% tal-postijiet ġodda issa se jkollhom kamra tas- sodda waħda jew tnejn.

Dawn il-postijiet se jgħaddu għand id-dipartiment ta' l-akkomodazzjoni soċjali għall-allokazzjoni.

L-idea wara l-inizjattiva ta' bini ta' postijiet iżgħar hija li ħafna drabi nies li huma single jibqgħu fuq il- lista tad-dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali minħabba li hemm nuqqas ta' postijiet żgħar.

L-awtorità tad-djar ħasbet ukoll fil-persuni b'diżabilità mentali.

Għadha kif nediet inizjattiva biex toffri assistenza lill-organizzazzjonijiet biex ikunu jistgħu jgħinu nies li jbatu minn xi mard mentali.

Din l-inizjattiva ġiet fis-seħħ peress li l-awtorità tad-djar temmen li mhux il-pazjenti kollha li għandhom xi diżabilità mentali għandhom bżonn jgħixu f'istituzzjonijiet.

Ħafna minnhom huma kapaċi li jgħixu f'komunità.

L- għan ta' din l-inizjattiva huwa li ninkoraġġixxu dan kemm jista' jkun.

Kull sena l-awtorita' tad-djar tirriserva numru ta' appartamenti sabiex ir- Richmond Foundation ikunu jistgħu jużawhom għal xi klijenti tagħhom li jkunu f'pożizzjoni li jiġu integrati fil-komunità.

Żewġ appartamenti fil-Fgura ġew allokati lill-foundation f'Ġunju ta' l- 2002, waqt li fi ftit żmien qasir żewġ appartamenti oħra f'Ħal Kirkop se jiġu trasferiti lill-foundation għall-istess għan.

Aġenzija oħra li tibbenefika minn appartamenti migħand l-awtorità tad-djar hija l-foundation for social welfare services supported living division.

Din il-fondazzjoni ngħatat appartament fil-Fgura u se jingħata appartament ieħor f'Ħal Kirkop fi ftit ġimgħat oħra.

L-awtorità tad-djar tagħti sussidju qawwi fuq il-kera ta' appartamenti mikrija mill-privat lill-persuni b'diżabilità mentali sabiex huma jkunu jistgħu jiġu integrati fis-soċjetà.

Din l-inizjattiva hija intenzjonata għal nies li jgħixu f'istituzzjonijiet u li jixtiequ jintegraw ruħhom fis- soċjetà.

Waqt li jkunu qegħdin jgħixu f'akkomodazzjoni sussidjata indipendentement, il-klijenti jkunu qegħdin jimxu id f'id ma' l- organizzazzjoni għall-counselling jew xi forma oħra ta' terapija skond il- każ.

L-awtorita' tad-djar waqqfet din l-inizjattiva biex tkompli tqajjem kuxjenza dwar is-saħħa mentali li fil-passat tant kellha stigma assoċjata magħha.

S'issa l-awtorità tad-djar irċeviet applikazzjonijiet mingħand disa' persuni mill-fondazzjoni Richmond u tlieta minn Dar il-Wens.

Is- sussidju jammonta għal Lm215 kull persuna sa massimu ta' Lm600 kull appartament fis-sena.

Sakemm ikunu qegħdin igawdu minn dawn is-sussidji, il-benefiċjarji jridu jkomplu bit-trattament bil-programm skond kif ikun deċiż mill-organizzazzjoni.

L-awtorità tad-djar għadha kemm irrevediet is-sussidju għall-kiri ta' akkomodazzjoni li jingħata lil dawk il-persuni li jkunu waslu biex joħorġu mid-djar tat-tfal u li jkollhom bżonn isibu post fejn joqogħdu.

Is- sussidju żdied bi tliet darbiet u issa jlaħħaq is-Lm600 fis-sena għal kull appartament.

Huwa stmat li kull sena madwar 15–il persuna joħorġu mid-djar tat-tfal u jsibuha diffiċli biex isibu saqaf fuq rashom.

Benefiċjarji ta' din l-inizjattiva jridu jiġu riferuti mill-aġenzija Appoġġ jew inkella jkunu ħadu sehem fil-programm rikonoxxut ta' l-istess aġenzija.

Inizjattiva oħra, Mr Speaker, kienet dwar il-persuni b'diżabilità.

Għall- ewwel persuni single b'diżabilità setgħu japplikaw sabiex jixtru post bi prezz sussidjat mingħand l-awtorità.

Dawn il-persuni setgħu kellhom il- preferenza li jagħżlu qabel l-applikanti l-oħra.

Għall-ewwel darba fl-aħħar ħarġa ta' bejgħ ta' appartamenti l-awtorità tad- djar allokat 17-il punt lill-persuni b'diżabilità.

Ta' kull sena l-awtorità tad-djar tibni diversi appartamenti sabiex dawn jinbiegħu lill-applikanti bi prezz sussidjat.

Però dan il-proġett ma jiqafx hawn biss.

Persentaġġ ta' dawn l-appartamenti jiġu trasferiti lid- dipartiment ta' l-akkomodazzjoni soċjali sabiex l-istess dipartiment ikun jista' jikrihom lill-applikanti fuq il-waiting list tiegħu.

Is-sena li għaddiet l-awtorità tad-djar ittrasferit lid-dipartiment dar fl- Imtarfa, 12-il appartament f'Pembroke, 27 appartament fil-Fgura, 37 appartament fil-Belt Valletta u 4 appartament f'Bormla.

Din l- inizjattiva hija waħda diffiċli għall-awtorità tad-djar peress li l- awtorità ma terġax tirkupra lura l-ammont ta' finanzi maħruġa għall-bini tagħhom.

Però fl-istess ħin l-awtorità tħoss li b'dan il-mod dejjem qed tikseb il-mira tagħha; dik li tkun aktar soċjali.

L-awtorità tad-djar tagħti għotja ta' Lm500 lill-inkwilini li jiġu allokati dawn l-appartamenti sabiex b'hekk tgħinhom jistallaw kamra tal-banju.

Din l-għotja ġiet miżjuda għaliex sa ftit ta' żmien ilu din kienet ta' Lm300.

F'Marzu ta' l-2001 l-awtorità tad-djar nediet kumitat biex tassigura t- trasparenza ta' l-awtorità u biex jagħti lill-applikant id-dritt li jappella mid-deċiżjonijiet li jittieħdu mill-awtorità.

Minn mindu tnieda dan il-kumitat kien hemm 120 każ ta' appell.

Minn dawn kien hemm 41 li ġew approvati, 75 ġew irrifjutati u 4 għadhom pendenti.

Jien inħossni sodisfatt meta nara x-xogħol li wettqet l-awtorità din is- sena, imma naturalment wieħed irid iħares 'il quddiem.

U jekk wieħed jagħti daqqa t'għajn lejn il-proġetti għas-sena d-dieħla jsib li bl- għajnuna ta' l-awtorità tad-djar se jinfetħu żewġ appartamenti għall- persuni b'diżabilità u appartament ieħor se jinfetaħ għal persuna bi problema ta' saħħa mentali.

Kif diġà semmejt hemm erba' proġetti kbar ta' appartamenti ġewwa l-Furjana, l-Imsida, Bormla u Birkirkara.

Hemm programmat bini ta' maisonettes u appartamenti b'nefqa ta' Lm6.7 miljun matul is-sena li ġejja.

Hemm ipprogrammat żieda ta' Lm1,000 f'għotijiet biex jitranġa bini f'periklu u żieda ta' Lm700 f'għotjiet għall-bini substandard.

L-istallazzjoni ta' lifts fl-appartamenti u fi djar tal-gvern se tkompli u matul is-sena d-dieħla se jiġu stallati 29 lift ġdid fi blokki ta' flats tal-gvern.

Se jinħarġu għall-bejgħ 74 fond u iktar importanti 88 post għall-kiri.

Dawn huma proġetti li żgur li l-awtorità tad-djar tkun f'pożizzjoni li tista' twettaqhom.

Għalkemm, kif għedt fil-bidu, wieħed żgur ma jistax jgħid li solvejna l-problema tal-housing, jien naħseb li bil- progress u bid-dedikazzjoni li wriet l-awtorità f'dawn l-erba' snin, speċjalment f'din l-aħħar sena, hija determinata li tkompli tagħmel l-aħjar ħalli kemm jista' jkun din il-problema f'pajjiżna tissolva darba għal dejjem.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Marie Louise Coleiro.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO: Sur President, xtaqt li kieku kellna ftit iktar spjega ta' x'għandna quddiemna bħala rapport illejla għax hemm diversi affarijiet li fil-fehma tiegħi jimmeritaw spejga.

Bir-rispett kollu lejn is-segretarju parlamentari, fl-intervent tiegħu ma ħariġx l- ispjega li kellu joħroġ.

F'rapport wieħed ikun limitat kemm se jikteb, imma ovvjament wara l-linji li jkun fih rapport ikun hemm ħafna iktar affarijiet x'tispjega.

Fil-fehma tiegħi, f'dan l-intervent l-introduttorju għall-estimi li għandna quddiemna ma kellniex dik it-tip ta' spejga li nistgħu nkomplu niddiskutu fuqha.

Allura jien xtaqt nibda mill-ewwel billi nagħmel ftit tal-paragun ħalli ngħid għalxiex stennejt din l-ispjega.

Jekk tħares lejn it-tliet rapporti ta' l-awtorità tad-djar mis-sena 2000 sal-lum ssib li fis-sena 2000 kellna tabelli li kienu jindikaw ċerti affarijiet - niftakar li fl- intervent tiegħi dik is-sena kont ħeġġiġt li jkollna aktar informazzjoni biex inkunu f'qagħda aħjar li nkunu kostruttivi fid-diskussjoni tagħna għax wara kollox dan huwa l-iskop ta' kull parlamentari f'din il-Kamra - fis- sena 2001 it-tabelli nxtorbu fir-rapport u din is-sena għandna tabelli li ma tifhimhomx.

Hemm numru ta' tabelli marbutin ma' persentaġġi li ma jirriflettux eżattament dak li qed jiġri għax persentaġġ jista' jkun qed jagħti persentaġġ ta' eluf jew ta' waħdiet.

Allura jien ippretendejt li fl- introduzzjoni l-gvern jagħti iktar dettalji dwar dan ir-rapport li għandna quddiemna.

It-tieni punt tiegħi huwa li sena wara l-oħra niġu mwiegħda li d- dipartiment ta' l-akkomodazzjoni soċjali u l-awtorità se jamalgamaw f'entità waħda.

Din is-sena bqajna fis-sitwazzjoni fejn l-amalgamazzjoni, almenu minn dak li jirriżulta minn dan ir-rapport, saret biss billi ġew armonizzati l-punti li jingħataw lin-nies, skond il-kriterji.

Il-punti ġew armonizzati uġew imwessgħin biex jaqbdu fihom ċirku akbar ta' nies bi problemi ta' housing, imma fir-rigward ta' l-amalgamazzjoni per se ma nistgħux ngħidu li sar wisq xogħol tanġibbli.

Għandna d-dipartiment li huwa speċifikament għall-akkomodazzjoni soċjali, imma l-funzjoni ta' l-awtorità hija waħda soċjali wkoll.

Allura dawn għandhom l-istess oġġettiv.

Sal-lum dawk in-nies li ma jistgħux jaffordjaw xiri ta' postijiet, minkejja li huma ssussidjati, għadhom iridu jmorru d- dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali.

U għandna kategorija kbira ta' dawn iċ-ċittadini li minkejja li l-postijiet ikunu ssussidjati l-income tagħhom ma jippermettilhomx li jidħlu għalihom.

Jiġifieri xorta għad hemm dak il-ġiri u xorta s-supply għadha mhix tlaħħaq jew għallinqas tqarreb lejn id-demand.

Punt ieħor li jissemma anke fir-rapport taċ-chairperson huwa dwar il- quality service charter.

Huwa sabiħ li nagħmlu l-benchmarks biex kemm jista' jkun il-klijenti li jeħtieġu s-servizzi tal-gvern ikunu moqdijin kif suppost.

Dak huwa mod professjonali kif tagħmel l-affarijiet.

Jien l- ewwel waħda ma nistax ingorr għax immur regolarment fl-uffiċini ta' l- awtorità tad-djar.

Il-customer care service li hemm huwa mibni b'nies iddedikati u jagħmlu ħilithom biex jgħinu, minkejja l-fatt li hemm xi persuna li tħobb issefsef fil-widnejn għax hija qrib il-ġerarkija, imma sakemm issefsef biss u ma jiġux b'xi mod jew ieħor effettwati l-każijiet umanitarji li jkun hemm, ħalliha ssefsef!

Jien inħalliha ssefsef.

Imma overall jien ma nista' ngħid xejn fir-rigward ta' customer care service.

Imma x-xogħol ta' l-awtorità vis-à-vis il-klijenti li japplikaw partikolarment għall-iskemi ma jibdiex u jieqaf fil-customer care service.

Imbagħad hemm proċess sħiħ kif jiġu proċessati l-applikazzjonijiet.

Minn dak li nista' nara jien, peress li ġieli nagħmel enquiries fuq ċerti applikazzjoniijet li jkunu qed idumu ż-żejjed, jidher li qed jittieħed ċertu żmien, per eżempju, biex isiru riċerki dwar l-assi ta' l-individwi.

Aħna nafu li r-riċerka dwar l-assi issa m'għadhiex iktar marbuta mal-public registry, m'għadhiex entità tal-gvern kif kienet qabel, għax xi sena u nofs ilu dan il-kompitu ngħata lil kumpannija kummerċjali, bit-tama li tkun iktar effiċjenti.

Imma l-effiċjenza ta' din il-kumpannija żgur li mhix qed tiġi riflessa meta narawha taħdem għal dawn it-tip ta' sitwazzjonijiet.

Apparti minn hekk, hemm proċess ieħor li jsir f'diversi sections ta' l- istess awtorità fejn jidher li kultant ikun hemm ċerti blockages ukoll.

Qed ngħid dan għaliex minn ftit tax-xhur 'l hawn, minn wara s-sajf 'l hawn, donnhom l-applikazzjonijiet, speċjalment għall-iskemi, qed jieħdu ħafna żmien.

Fejn qabel kont tapplika u forsi within three weeks tirċievi l- ewwel ittra fejn jgħarrfuk li inti eliġibbli u jgħidulek kemm se jkun imissek, minkejja li tkun ittra li tkun bla preġudizzju, jiġifieri jkun għad irid isir ċertu xogħol biex ikun konkluż kollox, issa din it-tip ta' ittra qed tieħu iktar minn tliet ġimgħat.

Mhux hekk biss, qed jieħdu iktar żmien anke biex jagħmlu l-kuntratt ħalli jinbeda x-xogħol.

Qabel wieħed kien japplika u fi żmien ħames ġimgħat jew sitta kien kważi jeħles il-proċeduri kollha u jibda.

Qed ngħid dan għax nafu li jkun hemm ċerta urġenza għal min qed japplika għal skemi ta' manutenzjoni.

L-ewwelnett hemm numru ta' ċittadini, kif jgħid dan ir-rapport stess, li lanqas jafu x'inhuma d-drittijiet tagħhom, lanqas jafu x'tip ta' skemi jistgħu jibbenefikaw minnhom.

Jien personalment nagħmel ħilti kollha ħalli nidħol fil-fond tal-problema ta' nies li jkunu ilhom snin fuq il-waiting list għal social accommodation u għadhom ma nqdewx, ħalli nara jekk permezz ta' skema jistgħux għallinqas itejbu s-sitwazzjoni tagħhom.

Nagħmel ħilti kollha biex nagħmilha din.

Jiġifieri jekk ma jiltaqgħux ma' nies li jiggwidawhom b'dan il-mod ħafna ċittadini lanqas ikunu jafu għal liema skemi jkunu ntitolati.

F'dawn it-tip ta' każijiet ċertu tip ta' xogħol li jkun hemm bżonn isir fid-djar ma jridx jieħu tul ta' żmien żejjed.

Jiġifieri f'daqqa waħda qed jiġri xi ħaġa.

F'dawn l-aħħar ġimgħat iltqajt ma' każijiet ta' applikazzjonijiet li fejn qabel kienu jieħdu ħamsa jew sitt ġimgħat, issa qed idumu ħafna iktar.

Jiġifieri tajjeb li jkollna l-benchmarks, imma mhux sewwa li jkunu effettivi fil-bidu, imbagħad tibda tonqos l-effiċjenza.

Irridu nagħmlu evalwazzjoni ħalli naraw fejn qed ikunu l-blockages.

Issemma wkoll is-servizz tal-care and repair section.

Fir-rapport tas-sena li għaddiet iċ-chairperson qalet li l-awtorità tad-djar se tiffoka aktar fuq dawn it-tip ta' servizzi.

Fil-fatt qalet li waħda minn dawn il- bidliet kienet it-twettiq ta' servizz ta' care and repair fejn jiġu kkonsidrati każijiet riferuti minn social workers.

Din is-sena fl-istess rapport taċ-chairperson reġa' ntqal li l-awtorità tad-djar qiegħda tiffoka aktar fuq is-servizzi li tagħti biex tgħin lil dawk li huma l-aktar fil- bżonn.

Dan seta' jseħħ permezz ta' innovazzjoni tat-twaqqif tas-servizz ta' care and repair.

Jien ħadt l-impressjoni li din is-section kienet twaqqfet is-sena l-oħra, fl-2001.

Imma fil-fatt, anke minn dak li qed jingħad f'dan ir-rapport, dan ġie mniedi f'Mejju ta' din is-sena stess f'konferenza ta' l-aħbarijiet.

Għaddew numru ta' xhur jaħdem u kont nippretendi li għallinqas ikollna ftit idea ta' x'qed jiġri b'dan il-care and repair section.

Qed ngħid hekk għax, again, jien personalment naf b'każ partikolari li ilu numru ta' xhur sostanzjali mwaħħal.

U dan huwa każ umanitarju.

Sal-lum għad m'hemmx risposta x'se jiġri, minkejja li ilu kważi tmien xhur.

Sal- lum din il-familja għadha ma nqdietx.

Per eżempju, ma nafx jekk intbagħtux is-social workers għand din il-familja.

Intbagħtu żewġ spezzjonijiet; l- ewwel mar perit u uffiċjal ta' l-awtorita` u mbagħad reġa' mar uffiċjal differenti ta' l-awtorita`.

Nixtieq inkun naf ukoll jekk humiex nies tekniċi dawk li jagħmlu l-inspections min-naħa ta' l-awtorita`.

Dan qed ngħidu għax qaluli li meta l-uffiċjal ta' l-awtorita` mar jagħmel it-tieni inspection fuq dan il-każ umanitarju huwa rrimarka li din toqgħod f'palazz.

Hawnhekk qed nitkellem fuq każ ta' single parent għax hija armla, li rabbiet tlett itfal bil-għajnuna soċjali biss u issa għandha problema ta' tfajla li se ssir omm minn hawn u ftit ieħor.

Jiġifieri mhux biss għandhom problemi finanzjarji, imma għandhom ukoll nuqqas ta' spazju fejn jgħixu.

Qed nitkellmu fuq dar b'sular wieħed għaliex hija dar fuq garage.

Mr Speaker, min imur jagħmel dawn l-inspections irid ikun imħarreġ, irid ikun sensittiv u jrid ikun jaf jagħraf il-problema u ma jgħaddix kummenti li jkunu inġusti u fil-fehma tiegħi inġurjużi u li jweġġgħu lin-nies.

Għaliex meta tħares lejn il-faċċata mod, imma meta tibda tindaga u tidħol fir-ruħ tal-problema tibda tiskopri ħafna affarijiet oħra.

Mr Speaker, dan huwa servizz li suppost jistgħu jibbenefikaw minnu nies li jaqgħu barra mill-iskemi, imma mill-esperjenza li kelli jien personalment - mhux minn xi ħaġa li qalli xi ħaddieħor - dan mhux qed jiġri.

Ma nafx kif qed jaħdem dan is-servizz.

L-ewwelnett ma nafx kemm-il social worker għandha impjegati magħha l-awtorita` għax mill-mistoqsija parlamentari mwieġba mill-Onor.

Lawrence Gonzi fid-19 ta' Frar ta' din is-sena m'hawn l- ebda indikazzjoni li l-awtorita` tad-djar għandha social worker.

Ma nafx jekk minn dak iż-żmien 'l hawn impjegatx lil xi ħadd.

Għalhekk jien xtaqt li jkollna iktar informazzjoni.

U nittama li jekk għandha social worker ma tkunx xi waħda kif hemm fid-dipartiment ta' l-akkomodazzjoni soċjali, li wara ftit tant tkun semgħet affarijiet li tispiċċa burnt out.

Nafu b'każijiet anke fil-passat.

Xtaqt nirrimarka wkoll fuq l-elenku li hawn fir-rapport dwar postijiet għall-bejgħ u postijiet għall-kiri.

Jien ma stajtx naqbad art u meta smajt lill-Onor.

Antoine Mifsud Bonnici komplejt nitgerfex.

Fis-sena 2001 kien intqal li kien hemm 99 fond residenzjali għall-bejgħ u f'Novembru tas-sena li għaddiet ħarġu 180 post ġdid għall-bejgħ.

Din is-sena qed jingħad li bbenefikaw 186 familja bl-allokazzjoni li kienet saret permezz tal-ħarġa ta' Novembru tas-sena li għaddiet u issa mistennija li jibbenefikaw 195 familja oħra fil-ħarġa ta' Ottubru ta' din is-sena.

Hawnhekk għandna figuri li mhux qed jaqblu.

Fir-rapport tas-sena li għaddiet intqal li kien hemm 180 post għall-bejgħ li kienu ħarġu f'Novembru tas-sena li għaddiet, imma mbagħad ġew allokati din is-sena u telgħu għal 186.

Jiġifieri l-186 fond li ġew allokati din is-sena attwalment huma dawk li ħarġu f'Novembru tas-sena l-oħra.

Dawk li ħarġu f'Ottubru ta' din is- sena għadhom ma ġewx allokati għax l-applikazzjonijiet għadhom qed jiġu pproċessati.

Mela in actual fact din is-sena kulma ġie allokat huwa dak li deher fir- rapport tas-sena li għaddiet, l-2001.

Jiġifieri hemm figuri dupplikati u fil-fehma tiegħi ma jirriflettux l-affarijiet sew.

Issa niġu għall- kwestjoni tal-kiri.

Fir-rapport tas-sena 2001 jingħad li fis-sena 2000 inbnew 33 post għall- kera u fl-2001 kellhom jitlestew 144 unit għall-kera.

Fir-rapport ta' din is-sena jingħad hemm li 81 post għall-kera għaddew għand id-dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali.

Jiġifieri hemm diskrepanza oħra.

Qed jissemmew b'kollox 177 unit għall-kera.

Ejja ngħidu li t-33 post li suppost kienu nbnew fis-sena 2000 ingħataw is-sena li għaddiet, allura jifdal 140.

Iżda fir-rapport ta' din is-sena hemm imsemmi 81 post, jiġifieri hemm diskrepanza ta' 63 unit.

Dawn fejn marru?

Dawn kif ingħataw?

Fil-15 ta' Jannar 2002, jiġifieri ftit wara li ħareġ ir-rapport tas-sena li għaddiet, saret mistoqsija parlamentari numru 30969 ta' l-Onor.

Jean Pierre Farrugia f'dan is-sens.

Ir-risposta li ta l-Viċi Prim Ministru kienet: "Jien informat li l-awtorita` għaddiet 78 appartament għall-kiri lid- dipartiment."

U hawn elenku kif attwalment ġew imqassma lokal b'lokal.

Bir-rispett kollu, jew se niddiskutu bis-serjeta` u ngħidu l-affarijiet kif inhuma ħalli nkunu nafu kemm attwalment qed nindirizzaw il-problema tal- housing soċjali f'Malta, jew inkella niġu hawnhekk biex noqogħdu niftaħru u ngħidu li qed nagħmlu ħafna u fil-verita` meta nfittxu nsibu li nkunu qegħdin ħafna 'l bogħod mir-realta`.

Il-kwestjoni ta' dupplikar tan-numri taraha anke f'affarijiet oħra.

Jien insir naf dawn l-affarijiet mingħand in-nies għax jien m'iniex se noqgħod niċċekkja lista ma' l-oħra għax apparti li m'għandix il-ħin naħseb li lanqas paċenzja m'għandi.

Per eżempju, nies li kienu applikaw għall- postijiet fil-ħarġa ta' Novembru tas-sena l-oħra u ma ħadux reġgħu applikaw issa, fil-ħarġa ta' Ottubru, u sabu li dak l-istess post li kienu applikaw fuqu reġa' deher fil-ħarġa ta' Novembru.

Jiġifieri hemm dupplikar anke hemmhekk.

Jien staqsejt x'inhi r-raġuni - biex ma niġix hawnhekk nitkellem b'mod fieragħ u xi ħadd jgħid li qed nipprova nagħmilha tal-kiesħa - u qaluli li meta post jiġi allokat u dak li jkun forsi ma jasalx għal xi raġuni jew oħra u jkunu għaddew tliet xhur, dan ma jiġix allokat lil min ikun imissu.

Bir-rispett kollu, jien ma nistax nifhem x'inhu l-iskop wara dan għaliex once li għandek ballot li qed ittella' wara xulxin, jekk għandek xi ħadd li ma wasalx biex dik l-allokazzjoni jagħmilha r-residenza tiegħu, din faċilment tista' tgħaddiha lil ħaddieħor, lil min ġie wara.

L-ewwelnett dawn il-ballots ikunu pubbliċi u kulħadd jista' jarahom u, fil- fehma tiegħi, hija ġennata li tħalli post għal sena sħiħa magħluq.

Meta għandek post magħluq qed tagħmillu l-ħsara bl-umdita` u b'elf ħaġa oħra.

Jiġifieri hija ħasra li tħalli post vojt u mbagħad terġa' toħorġu fil- ħarġa li jkun imiss, li mbagħad tieħu sena, għaliex minn Novembru tas-sena 2001 l-awtorita` reġgħet ħarġet the next issue f'Ottubru 2002.

Apparti l- fatt li jkun hemm għarajjes li jkunu qed jistennew bil-ħniena dawn l- imberkin postijiet issussidjati ta' l-awtorita`.

Illum il-kwestjoni ta' l-affordability hija xi ħaġa reali u hemm ħafna żgħażagħ li jkunu ilhom snin għarajjes imma mhumiex f'qagħda li jmorru għal dak li qed joffri s-suq privat għaliex il-mezzi finanzjarji huma batuti.

Iċ-ċiklu jieħu kważi sentejn, minn Novembru tas-sena 2001 reġgħu ħarġu f'Ottubru 2002 u mbagħad l-awtorità tiegħu mill-inqas sitta jew tmien xhur biex fl-aħħar terġa' tallokahom.

Jiġifieri qed iżżomm lil dawn iż-żgħażagħ għarajjes jistennew ta' l-inqas sena u tmien xhur jew sentejn, apparti li dak il-post ikun ilu magħluq għal daqstant żmien u tkun qed issirlu ħsara.

Mr Speaker, apparti li n-numri tal-postijiet li l-awtorità toħroġ għall- bejgħ u għall-kiri huma dupplikati b'mod li fil-fehma tiegħi m'għandniex stampa reali ta' x'qed jiġri attwalment, imma anke li kieku dawk in-numri kienu tajbin, żgur li mhumiex qegħdin jindirizzaw bis-serjeta` il-problema ta' l-akkomodazzjoni soċjali fil-pajjiż.

Definittivament m'aħniex qed nindirizzaw dawk it-3,000 – 3,000 se nsemmi jien għax din hi l-figura li jsemmi l-gvern, m'iniex se nsemmi t-8,000 li ġew reġistrati fiċ-ċensiment li sar fl-1995 – li hemm fuq il-lista tad-dipartiment ta' l-akkomodazzjoni soċjali b'81 post għall-kiri jew inkella bil-180 post għall-bejgħ.

Żgur li ħafna u ħafna minn dawk li hemm fuq il-lista tad-dipartiment ta' l- akkomodazzjoni soċjali, lanqas jekk nissussidjawlhom kemm nissussidjawlwhom il-postijiet għall-bejgħ, il-mezzi finanzjarji tagħhom huma tant baxxi li ma tistax tfejqilhom il-problema tagħhom b'dan il-mod.

Wieħed irid joħroġ bil-postijiet għall-kiri li għadhom mhumiex priorita` fuq l-aġenda ta' l- awtorita` tad-djar.

Mr Speaker, naħseb li qed jidher ċar x'inhi l-politika tal-gvern f'dan ir- rigward - għax wara kollox l-awtorita` tad-djar hija l-entita` eżekuttiva biex tattwa l-politika tal-gvern - jiġifieri dak li ntqal fit-topic paper dwar il-housing li kienet ħarġet il-MEPA f'Diċembru tas-sena li għaddiet fejn intqal hekk:

"Whilst in the past, government has focused on the building of social housing itself, it is likely that over the review period this will become increasingly cost ineffective suggesting that government might find it increasingly attractive to provide rental subsidies rather than rental properties, as is increasingly the practice in other industrialised countries.".

Bir-rispett kollu, bl-iskemi biss m'aħniex se naslu fejn jidħlu dawn in- nies.

L-iskemi għenu lil numru sostanzjali ta' nies pero` definittivament ma ndirizzawx il-problema akuta ta' dawk il-povri nies li ilhom snin fuq il- waiting list tas-social housing.

Hemm skemi li, fil-fehma tiegħi, għandhom bżonn review sħiħa fosthom skema ħamsa tal-maintenance, waħda tal-privately owned u l-oħra ta' l-owners.

L-ewwelnett l-iskemi qegħdin hemm biex ikollna quality housing għan-nies.

Iżda hemm kondizzjoni li jekk id-dar tkun inbniet wara s-snin sittin, din ma taqax taħt l-iskema tal-maintenance.

Jien iltqajt ma' każ ta' familja fejn ir-raġel waqaf jaħdem, jgħixu bl-għajnuna soċjali u mhumiex f'qagħda li jduru dawra d-dar.

Allura peress li d-dar tagħhom inbniet fis-snin sebgħin, dawn ma jaqgħux taħt l-iskema tal-manutenzjoni.

Aħna proprjament li min qegħdin ngħinu?

Lill-bini jew lill-persuni?

Safejn naf jien qed ngħinu lill-persuni biex ikollhom bini adattat u mhux bil-maqlub.

Hemm bżonn li ssir review ta' dawn il-kondizzjonijiet ħalli l-affarijiet isiru sewwa.

Is-sussidju fuq il-kera jista' jgħin lill-persuna li daħlet f'kera għolja għax nafu li l-kirjiet illum huma m'għola s-sema.

Imma issa spiċċajna f'sitwazzjoni fejn għandna sidien li qed jagħmlu kondizzjoni lill-inkwilini tagħhom li ma jmissux ma' l-awtorita` tad-djar u ma jġibux skemi tal-kera għax inkella jitfgħuhom barra, għaliex bil-kera tista' tagħmel li trid.

Għandna sitwazzjoni ta' sidien li saħansitra qasmu s-sussidju tal-kera li tat l-awtorita` tad-djar ma' l-inkwilin.

Jien m'iniex qed nitkellem fl- arja, imma naf b'dawn il-każijiet, pero` ovvjament ma nistax insemmi l- ismijiet.

Naf b'każi ta' nies li jgħixu bl-għajnuna soċjali, li daħlu f'kirjiet ta' Lm90 u Lm100 u u lanqas biss għamlulhom kuntratt, u lanqas irċevuta ma jagħtuhom.

Minkejja l-faqar li jgħixu fih, hemm skema tal-gvern li ma jistgħux jibbenefikaw minnha.

Jiġifieri aħna rridu naraw jekk dawn l- iskemi humiex qed jaqbdu lil kulħadd.

Hemm numru ta' nies li qed jibqgħu barra.

Aħna bnedmin bid-difetti tagħna kollha and I am sure li kull ħaġa li nintroduċu se jkun hemm min iħabbel rasu ħalli jara kif se jdur magħha u jipprova jirvinaha.

Imma għalhekk imbagħad irid ikollna proċess ta' evalwazzjoni kontinwa u għalhekk jien nippretendi u fir-rapport kont nistenna li dik is-sezzjoni tar-riċerka li hemm qed tagħmel evaluation ta' dawn l-affarijiet il-ħin kollu.

Mr Speaker, dan qed ngħidu għaliex anke l-istess topic paper dwar il- housing li kienet ħarġet il-MEPA f'Diċembru 2001 kienet qalet:

"After vacancy, the second important characteristic of the Maltese housing sector is the high cost of property compared to average wages.".

Jiġifieri l-kwestjoni ta' l-affordability.

U din mhijiex biss fil-każ ta' xiri imma anke fil-każ ta' kirjiet.

Imbagħad tagħmel riferenza anke għar- riċerka li kien għamel Mifsud fl-1999 fejn jgħid li l-prezzijiet tal- proprjeta` reklamati bejn l-1995 u l-1997 telgħu bejn erbgħa u tmien darbiet aktar.

Issa riċentament anke s-central bank report jgħid li l- advertised prices telgħu b'130%.

Jiġifieri meta nafu li hemm 3,000, ruħ - skond kif jgħid il-gvern u mhux skond kif jgħid iċ-ċensiment, għax iċ-ċensiment jgħid li hemm 8,000 - jistennew il-ħniena ta' Alla biex forsi xi darba jkollhom dar, meta nafu li hemm skemi li hemm min hu kapaċi jdur magħhom, nipprovdu biss 81 post għall- kera f'sena.

Anke l-istess ċensiment jgħid li s-settur tal-kiri naqas.

Mill-1948 'l hawn minn 77% naqas għal 28% fl-1995, u din hija marbuta mal- kwestjoni tal-liġijiet tal-kera eċċ. għaliex il-kwestjoni tal-kirjiet għandha diversi uċuh.

Jien niskanta kif għandna diversi esperti, anke esperti tal-gvern, li kkummentaw u sadanittant il-gvern jaf dan kollu, imma x'qed jagħmel?

Ftit li xejn, biex ma ngħidx xejn, ħalli ħadd ma jgħid li qed nitkessaħ.

Ma nistgħux ngħidu li sar ħafna meta ħarġu 81 post biss għall-kiri f'sena!

Għadna 'l bogħod meta nafu li għandna 3,000 applikant irreġistrati fuq il- lista u l-problema tal-homeless li dejjem qed tikber, minkejja li l- awtorita` qed tagħti l-għajnuna lill-għaqdiet bħal Suret il-Bniedem, il- YMCA u Dar Nazzareth.

Mr Speaker, aħna nafu li għaqdiet bħal Suret il-Bniedem u l-YMCA huma half- way houses u mhumiex hemm biex joffru housing permanenti.

Qegħdin hemmhekk biex joffru akkomodazzjoni għal ftit żmien.

Wara hemmhekk they have to move on, imma jekk mhux se jkun hemm stock ta' djar, fejn se jmorru dawn in-nies?

U dawn huma l-ifqar fost il-fqar għaliex biex ma kellhomx lanqas il-mezzi biex jagħmlu l-affarijiet on their own steam, kellhom jaqgħu għal tip ta' community living, sinjal li verament qegħdin f'każijiet akuti, biex ma nsemmix ukoll in-nisa fix-shelters.

Jien naf b'każi ta' nisa li minn shelter marru f'istituzzjoni oħra, bħal Dar Qalb ta' Ġesu ġewwa Santa Venera, u ilhom sentejn jew tliet snin hemmhekk u sal-lum għadhom ma ġewx offruti post alternattiv.

Dawn huma l- każijiet verament akuti.

L-awtorita` tad-djar trid tkun ukoll proattiva.

Qed nitkellem fuq in-nisa fix-shelters li ħafna minnhom huma nisa separati, nisa li kellhom jitilqu d-dar matrimonjali tagħhom minħabba vjolenza domestika.

Kemm qed jimbotta l-gvern biex jiġu emendati l-liġijiet ħalli l-perpetrators tal-vjolenza domestika ma jibqgħux jokkupaw id-dar matrimonjali u n-nisa jkollhom jitilqu 'l barra b'uliedhom, u jispiċċaw ġo shelter jew istituzzjonalizzati għal snin sħaħ?

Din hija miżura preventiva, biex ngħidu hekk, ħalli ma jkollniex daqshekk nisa u tfal bla dar.

L-iktar li jinkwetawni huma t-tfal u mhux l-adulti għax l-ikbar trawma hija fuq it-tfal.

Aħna l-kbar ninbarxu u nfiequ imma t- tfal meta jinbarxu jibqgħu bil-marka.

X'qed nagħmlu fuq dawn l- affarijiet?

F'Novembru tas-sena 2000, waqt konferenza fuq housing affordability, il- Perit Anton Camilleri, li huwa d-direttur tal-housing construction and maintenance directorate, kien qal hekk :

"For confidence in this market ..."

- qed jirriferi għas-suq tal-kera –

"... to be renewed both parties have to state their positions unequivocally.

The Labour administration did say that it did not reintroduce requisitioning powers for example.

However the declaration was given very little publicity in the media and an opportunity was missed to set people's mind at rest that such powers were a thing of the past.

Three years ago ... ",

– qed jirriferi għall-1998 –

"... a bi-partisan commission was set up to come up with suggestions on rent law reform.".

Kien żmien gvern Laburista bejn l-1996 u l-1999 meta twaqqfet din il- kummissjoni bejn iż-żewġ partiti biex nagħmlu reviżjoni tal-liġijiet tal- kera.

X'sar minnha din?

Sal-lum kieku qatt smajna xi ħaġa!

Safejn naf jien din il-kummissjoni spiċċat, jiġifieri dak li nbeda ma tkompliex.

U dan l-espert tal-gvern - dan mhux espert tal-partit Laburista - qed jgħid li din kienet xi ħaġa tajba.

Imma meta l-gvern Nazzjonalista tela' fl-1998 ma kienx kapaċi jkompli fuqha, minkejja li din ġiet b'inizjattiva tal- partit Laburista.

Le, din injoraha, spiċċat, mietet, u sadanittant għadna għaddejjin bl-istess diffikultajiet.

Għalhekk niskanta li wara dik it-tip ta' stqarrija tal-Perit Anton Camilleri f'din il-paper għal din il-konferenza, insib stqarrija tal- ministeru għall-politika soċjali fl-20 ta' Jannar 2000, irrapportata fil- gazzetta "in-nazzjon", li tgħid hekk: "Il-ministeru żied li l-argument tas-sidien hu li l-liġijiet tal-kera għandhom bżonn jiġu rranġati.

Dan hu minnu iżda wieħed irid ifakkar li diġa` saru passi importanti 'l quddiem - u hemm elenku ta' dak li sar fl-1995 - saru tibdiliet fil-liġijiet tal- kera li taw drittijiet ġodda u importanti lis-sidien.

Kien ittamat li dawn it-tibdiliet kienu se jiftħu s-suq tal-kera ta' postijiet privati.

Sal-lum ir-riżultat ma kienx dak mixtieq u minflok hawn sitwazzjoni fejn in-numru ta' postijiet li jibqgħu vojta u abbundanti qed jiżdied minflok jonqos."

Allura jekk nafu b'din it-tip ta' sitwazzjoni, bir-rispett kollu, jien kont nippretendi li fir-rapport nara x'qed jiġri f'dan is-sens.

Għax mhux biżżejjed li nibnu u nikru, li nibnu u nbigħu bi prezz issussidjat.

Sadanittant kif qed tittekilja din id-diffikultà li għandna f'dan il-pajjiż fejn is-suq tal-kera kważi spiċċa?

Iċ-ċensiment qed juri li minn 77% fl- 1948 spiċċajna nżilna għal 28% fl-1995 u naħseb li llum huwa kważi negliġibbli s-suq tal-kera.

Mela l-gvern jaf dan kollu, qed jgħidulu dan anke l-esperti, qed jammetti hu pubblikament u sadanittant jinjora kompletament kummissjoni bejn iż-żewġ naħat tal-Kamra, u baqa' b'idejh fuq żaqqu.

Imma mbagħad niġu niftaħru hawnhekk li din is-sena tajna 81 post għall-kiri, apparti l-fatt - għadni ma dħaltx fih għax ma nafx kemm se jkolli ħin - ...

THE DEPUTY SPEAKER: Il-ħin huwa liberu għal kulħadd u m'hemmx il-limitu ta' 40 minuta.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO: Sur President, dawn huma ħwejjeġ li ma temminhomx.

Niġu niddiskutu issue tant importanti imbagħad ma jkollniex l-affarijiet ippreżentati b'mod ħolistiku ħalli nkunu nafu kif qed nindirizzaw il-problema!

Sur President, fl-10 ta' Jannar, ftit wara li ġrat it-traġedja fejn tħalla vittma Salvu Cesare fil-Furjana, il-Viċi Prim Ministru qal:

"Il-gvern se jidentifika l-postijiet vojta u abbandunati li hemm fil- Furjana u jekk is-sidien ma jidentifikawx lilhom infushom il-gvern jieħu l-post, jirranġaħ u jikrih.

Jekk wara xi żmien is-sid irid iħallas xi spejjeż li jkun għamel il-gvern fil-post jista' mbagħad jiftiehem mar-residenti li jkunu krewh.".

Issa sentejn wara ̧ jista' xi ħadd igħidilna x'sar minnu dan?

Qed nistaqsi dan għax f'dan ir-rapport m'hemm xejn.

Peress li għal sena wara l-oħra jkollna l-premessa li l-awtorita` tad-djar u d-dipartiment għall- akkomodazzjoni soċjali se jingħaqdu flimkien u peress li llum l-awtorità hija attrezzata b'section dwar ir-riċerka eċċ. kellhom jidħlu fuq dawn l- affarijiet.

Pero' sal-lum għad m'għandna xejn.

Meta nkunu qed niddiskutu l-housing inkunu qed nitkellmu fuq firxa sħiħa ta' diffikultajiet u pajjiżi oħrajn din jirrikonoxxuha.

Fil-fatt meta kont qed inqalleb ftit ̧ f'idejja ġiet green paper li ħarġet fis-sena 2000 mill- housing policy renewal and ownership division tad-dipartiment ta' l- ambjent, trasport u reġjuni ta' l-Ingilterra u din tgħid hekk:

"There are strong associations between poor housing and poverty, deprivation, crime, educational underachievement and ill-health.

People are discriminated against in looking for work or using services because of where they live.

Whole neighbourhoods suffer from neglect.".

Għalhekk meta nkunu qed nitkellmu fuq l-issue tal-housing inkunu qed nitkellmu fuq issue li għandha firxa u dimensjoni kbira ħafna għal dak li huwa well-being tan-nies tagħna, għal dak li għandu x'jaqsam ma' l- istandard tal-ħajja, għal dak li għandu x'jaqsam mal-kwalita` ta' ħajja li jgħixu u għal dak li għandu x'jaqsam ma' diffikultajiet soċjali oħra li pajjiżna jkun irid jiffaċċja.

Għaldaqstant jien kont nippretendi li l- introduzzjoni min-naħa tal-gvern kienet tkun aktar imlaħħma kieku qalilna kif qed isiru l-affarijiet.

Sur President, se nsemmi punt ieħor li kont nippretendi li narah fir- rapport.

Per eżempju, fit-topic paper tal-MEPA dwar il-housing li ġiet ippubblikata f'Diċembru tas-sena li għaddiet hemm appendiċi msejjaħ "checklist for assessing sustainable property development" li fost affarijiet oħrajn fih issib li f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-għażla tal- location irid ikun hemm marbut ukoll l-aspett ambjentali, ekonomiku u soċjali.

Jissemma, per eżempju, jekk il-land type tkunx brown field, green field jew xi contaminated field.

Hemm ukoll il-previous land use classification, road accessibility, location in relation to existing development u open consultation with all sectors of existing community on planned development.

Allura jien nistaqsi: Meta l-awtorita` tad-djar tagħżel il-bċejjeċ ta' art biex tibni fuqhom qed tagħmel din iċ-checklist li hija stabbilita mill-MEPA?

Jien nista' ngħid li minn dak li naf ma naħsibx li qed tagħmel hekk.

Każ li naf bih jien personalment u anke ċ-chairperson ta' l-awtorità huwa dwar biċċa art agrikola f'Ħal Qormi li fuqha hemm anke r-reġistri tal- biedja jiġifieri l-prodotti li jinħasdu minn hemmhekk jittieħdu l- pitkalija.

Darba waħda s-sidien ta' din l-art sabu notice ta' l- awtorita` ta' l-ippjanar li kienet tgħid li hemmhekk l-awtorita` kienet qed tipproponi bini ta' ma nafx kemm-il appartament.

Issa apparti mill-fatt li din l-art kienet ilha mqabbla għand din il-familja għal madwar 98 sena, din l-art għandha servitu' jiġifieri din il-familja għandha r-right of way biex taħdem u tkabbar il-prodotti fuq art oħra li tmiss magħha.

Dan kollu jfisser li ma kienx hemm konsultazzjonijiet man-nies konċernati aħseb u ara kemm kien hemm konsultazzjonijiet man-nies ta' dawk l-akwati.

Qed ngħid dan għax din hija l-unika area li mhijiex mibnija f'Valletta Road, Ħal Qormi.

Din hija triq li ma fihiex aktar minn 20 pied jew 25 pied jiġifieri jekk se ttella' xi 26 appartament se tifga kulma hemm.

Għalhekk jien ma nafx x'tip ta' analiżi sar dwar din l-area.

Issa barra minn hekk minn hemmhekk igħaddi gelgul ta' ilma li jkun nieżel minn ġo Santa Venera jiġfieri jekk se tieħu din il-biċċa art se tkompli tgħarraq l-area.

Allura jien nibda ngħid: Dan il-gvern kif jaħdem?

Il-MEPA toħroġ in-notice fuq biċċa art bħal din, tagħmel it-topic papers u ċ-checklist imma min hu responsabbli minn xiex?

Ladarba hemm rappreżentanza bejn iż-żewġ awtoritajiet nifhem li għandu jkun hemm xi xorta ta' koordinament.

Għalhekk saħħa l-Viċi Prim Ministru ma ntroduċiex ir-rapport jien nippretendi li dan jagħtina ċerti risposti.

Per eżempju, dan għandu jgħidilna x'tip ta' koordinament hemm, għalfejn ċerti figuri qed ikunu dupplikati, x'inhi l-policy rigward il-liġijiet tal-kera u l-kirjiet eċċ. u jekk hemmx il-ħsieb li jkun hemm reviżjoni ta' ċerti kondizzjonijiet.

Jien kont nippretendi li nara wkoll f'dan ir-rapport li s-section ta' riċerka fi ħdan l-awtorita` tgħidilna ftit x'se jkun l-impatt fuq il- kwestjoni tal-housing f'Malta fl-eventwalita` ta' sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea u wara l-arranġament jew il-ftehim li l-gvern qal li laħaq ma' l- Unjoni Ewropea.

Mhux billi naraw ħafna press releases u filmati u mhux billi noqgħodu niftaħru għax meta niġu in real terms u nibdew nanalizzaw l- affarijiet nibdew nindunaw li l-impatt se jkun wieħed serju.

Per eżempju, miegħi ġibt informazzjoni mill-MIC dwar l-arranġament tal-housing u fost affarijiet oħrajn insibu hekk:

"The arrangement that was agreed allows Malta to keep the current restrictions with few changes.

Basically the changes are three.

Malta agrees that if an EU citizen has lived here for a continuous period of at least five years, restrictions on the purchase of property will be removed and that person would be treated like the rest of us who live here.".

Mela għandna diversi każi ta' kif any EU citizen jista' jiġi Malta u jgħix hawn għal ħames snin.

Ħalli nieħdu businessman.

Aħna mhux se jkollna restrizzjoni li negozjant żgħir mill-Unjoni Ewropea jiġi jiftaħ negozju hawn Malta.

Fil-fatt dan jista' jiġi hawnhekk l-għada tas-sħubija u jiftaħ confectionery, għas-saħħa ta' l-argument, għax ikollu dritt għan- negozju.

Issa naturalment ̧ jekk dan ikun jaħdem hawnhekk, x'imkien irid joqgħod, mhux se nagħmlulu kamp f'Ta' Qali!

Għalhekk dan se jfittex fejn joqgħod.

Pero` jekk dan jagħmel ħames snin hawn Malta jista' jixtri kemm irid proprjeta`.

Issa ħalli nġib eżempju ta' studenti barranin li jiġu jistudjaw hawnhekk.

L-għada ta' sħubija studenti barranin jistgħu jiġu jistudjaw fl-università tagħna bħal studenti Maltin.

Lill-istudenti Maltin il-partit Nazzjonalista qed igħidilhom li l-għada ta' sħubija fl-Unjoni Ewropea jistgħu jmorru jistudjaw fejn iridu pero' bl-istess mod jistgħu jiġu studenti barranin hawnhekk.

Għalhekk jien nistaqsi: Jekk student barrani jiġi jistudja hawnhekk ikun irid x'imkien fejn joqgħod jiġifieri dan irid isib jikri appartament.

Allura l-awtorita` tad-djar rat x'impatt jista' jkollu dan it-tip ta' każ fuq studenti Għawdxin li qegħdin fl-universita` ta' Malta?

Per eżempju, jien niltaqa' ma' studenti Għawdxin li jgħiduli kemm iħallsu kirjiet għoljin biex isibu appartament.

Jista' jkun li min jikri l-appartamenti jkun jippreferi student barrani għaliex forsi dak iġib aktar miegħu minn student Għawdxi?

It-taqsima tar-riċerka ta' l- awtorita` tad-djar qed tagħmel dan it-tip ta' studju?

Mhux billi ngħidu li ħriġna tant għall-bejgħ, li għamilna t-tali skema u li waqqafna t-tali taqsima.

Irridu nkunu pro-attivi u naħdmu u safejn naf jien għalhekk qed nirriċerkaw u nistudjaw.

Mill-informazzjoni ta' l-MIC jingħad ukoll li:

"If a person wants to settle here permanently and wants to buy a house to live in, prior authorisation is required today although this is guaranteed automatically.

After membership no authorisation will be required.".

Dan ifisser li llum persuna li trid tiġi u tissetilja Malta jrid ikollha l- awtorizzazzjoni pero' wara sħubija mhux se jkollha bżonn awtorizzazzjoni imma tista' tħawwad kemm trid.

Nafu x'effett se jkollha sħubija sħiħa fl- Unjoni Ewropea fuq il-housing f'Malta jew l-aqwa li niftaħru li f'dak li għandu x'jaqsam ma' housing ġibna arranġament kbir għal Malta.

Per eżempju ̧ jiddispjaċini ngħid li mhux veru dak li qal l-Onor.

Antoine Mifsud Bonnici li mexjin f'dan ir-rigward?

Huwa veru li mexjin imma b'pass ta' nemla.

Dan mhux lili jrid igħidu imma lil dawk il-povri li ilhom snin sħaħ, uħud minnhom għaxar snin u 15-il sena, jistennew il-ħniena ta' Alla fid-dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali u sal-lum għadhom ma nqdewx.

Dan il-kliem irid igħidu lil dawk in-nisa li ilhom xi sentejn jistennew il-ħniena fid-dar Qalb ta' Ġesu u lil dawk is-single parents li spiċċaw barra mid-dar matrimonjali tagħhom u qegħdin jissallbu biex jipprovaw jagħtu dar lil uliedhom b'kirjiet m'għola s-sema.

Dan meta ma jsibux xi sid li ma jkunx lest li jagħtihom irċevuta ħalli ma jmorrux għall-iskema tas-sussidju.

L-aħħar bidla li hawn hija din:

"Malta also agrees that after membership no authorisation will be required when an EU citizen who has settled here permanently wants to purchase property that is connected with his business activities in Malta.

Other than this that person would not be able to buy more property in Malta unless he has been here for five years.".

Qabel nagħlaq irrid ngħid li jien kont nippretendi li dan ir-rapport kien ikun fih ħafna aktar x'niddiskutu.

Wara kollox din hija l-unika okkażjoni li nitkellmu fuq dan is-suġġett.

Huwa veru Ii fid-diskorsi li jsiru wara l-budget ikollna l-voti tal-ministeru responsabbli mis-social policy imma dakinhar ma jkollniex dak iċ-ċans li niffokaw partikolarment fuq il-qasam tal-housing.

Għalhekk din hija l-unika okkażjoni fis-sena meta li jkollna dibattitu li fih inkunu nistgħu nitkellmu u niffokaw fil- veru sens tal-kelma fuq dan il-qasam tant importanti.

Għaldaqstant huwa mportanti li rapporti bħal dawn ikunu iktar imlaħħmin ħalli l-oppożizzjoni tkun f'qagħda li tagħmel xogħolha sew.

Nirringrazzjak.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Helen D'Amato.

ONOR.

HELEN D'AMATO: Sur President ̧ bla dubju ta' xejn l-issue tal- housing hija marbuta ma' issues oħrajn fosthom issues ta' edukazzjoni, saħħa u xogħol.

Huwa mportanti li f'dawn iż-żewġ seduti niffokaw ftit lejn x'qed jiġri fil-qasam tal-housing f'Malta.

Aħna mhux qed ngħidu li l- problemi qegħdin jissolvew pero` bil-mod il-mod mexjin lejn id-direzzjoni t- tajba.

Irridu niftakru li sa ftit taż-żmien ilu l-awtorita` tad-djar mhux talli ma kenitx toħroġ 126 appartament għall-kiri f'sena talli ma kienet toħroġ assolutament xejn pero` dwar dan nitkellem aktar 'il quddiem.

Bla dubju ta' xejn l-għan prinċipali ta' l-awtorita` għandu jkun li tippromwovi ̧ tipproteġi u tassigura d-dritt soċjali li kull Malti għandu jkollu saqaf diċenti fuq rasu.

Għalhekk din għandha tieħu dawk il-miżuri kollha possibbli biex tipprovdi akkomodazzjoni adegwata u affordable għal dawk l-aktar fil-bżonn jew li għal xi raġuni jew oħra jkunu vulnerabbli bħal ̧ per eżempju, nies bi bżonnijiet speċjali.

Fil-fatt l-awtorità tad- djar għandha skemi għal tapposta għal persuni bi bżonnijiet speċjali mhux biss biex dawn jingħataw jew jixtru akkomodazzjoni imma wkoll biex jirranġaw id-djar tagħhom ħalli dawn ikunu aktar aċċessibbli għalihom.

Per eżempju ̧ nies li għandhom problemi ta' saħħa mentali mhux biss qed jiġu megħjuna biex jgħixu fil-komunita` imma b'partnerships ma' oħrajn bħal Richmond Foundation dawn qed jingħataw servizz sħiħ biex ikunu jistgħu jgħixu fil-komunita`.

Hemm ukoll is-single parents u nisa li qed igħixu fix-shelters apposta għalihom.

Sa ftit xhur ilu dawn kienu jitqiesu bħala nies li għandhom saqaf fuq rashom u allura kienu jkunu diskriminati anke fejn jidħlu punti pero' llum il-ġurnata dawn qed jitqiesu bħala li m'għandhomx saqaf fuq rashom.

Hawnhekk nixtieq insemmi wkoll iż-żgħażagħ li ħerġin minn istituti eċċ.

Sur President ̧ meta nħarsu lejn dan ir-rapport insibu li l-għan prinċipali ta' l-awtorità tad-djar qed jintlaħaq.

Fil-fatt f'dawn l-aħħar sentejn jew tlieta rajna bidla fl-awtorita` tad-djar għax minn awtorità li tibni d-djar u l-flats saret awtorita` li qed tassumi responsabbiltajiet soċjali ġodda li sa sentejn jew tlieta ilu ma kenitx tħosshom.

Għalhekk qed naraw wiċċ uman ġdid għax l-awtorita` tad-djar qed tanalizza s-sinjali u x-xejriet tal-lum u dawk ta' għada.

Per eżempju, qegħdin jinbnew anke postijiet b'kamra tas-sodda waħda jew tnejn għaliex l-awtorità qed tagħraf x'inhuma l-ħteġijiet veri u l-problemi li qed jiffaċċjaw ċerti nies.

Qed naraw awtorita` li qed taġġorna l-iskemi tagħha.

Huwa veru li jkun hemm min jipprova jdur ma' dawn l-iskemi u jipprova jieħu dak li mhuwiex tiegħu jew inkella jkun hemm sidien ta' djar li ma jagħtux irċevuta lill-inkwilini tagħhom biex dawn ma jkunux jistgħu jgawdu minn xi skemi iżda dan m'għandux iwaqqaf lill-awtorita` tad-djar milli tibqa' taġġorna l-iskemi tagħha.

L- iskemi ta' l-awtorità tad-djar m'għandhomx jibqgħu one size fits all m'għandhomx ikunu scheme based iżda jkunu service based ħalli jkunu jindirizzaw il-bżonnijiet speċifiċi tal-persuni partikolari.

Dawn il-konċetti nistgħu narawhom fl-inizjattivi li qed tieħu l-awtorita` favur dawk li huma l-aktar fil-bżonn.

Per eżempju, wieħed jista' jsemmi l- bini ta' appartamenti għall-kiri.

Sa ftit taż-żmien ilu l-awtorita` tad- djar ma kenitx tidħol għaliha biċċa xogħol bħal din pero' f'din l-aħħar sena ngħataw 126 unit.

Minkejja dan il-problema għadha hemm u għad baqa' x'naqdfu pero' mhux sew li jkun hemm min igħid li din mhijiex prijorità għall-awtorita`.

Sur President ̧ ikun tajjeb li niftakru li f'pajjiżna se jibqa' jkollna kategorija ta' nies li ma tkunx kapaċi tixtri post jiġifieri l-awtorita` tad-djar trid tara li tkompli tipprovdi aktar postijiet għall-kiri.

Barra minn hekk qed jingħataw sussidji fuq l-irranġar ta' djar li jgħollu l- kwalita` ta' l-istess djar u allura wieħed ikun jista' jibqa' joqgħod fejn hu mingħajr il-ħtieġa ta' akkommodazzjoni alternattiva.

B'hekk inkunu qed nutilizzaw l-istock eżistenti mingħajr il-ħtieġa ta' bini u b'hekk nikkonservaw l-art li tant hija limitata.

Hawnhekk issemma każ fejn hemm pjan biex art agrikola tingħata għall-bini.

Malta hi dik li hi u wieħed irid iżomm bilanċ bejn art agrikola u art tajba għall-bini.

Għalhekk huwa mportanti li nitkellmu fuq kif nistgħu nirranġaw id-djar eżistenti ħalli kemm jista' jkun ma jkunx hemm bini f'pajjiżna.

Kull sena qed jiġu stallati numru ta' lifts fi blokki ta' appartamenti li huma tal-gvern biex nies bi problemi ta' aċċessibbilta` ma jkunux priġunieri fi djarhom.

Din hija skema tajba għax minnha qed jibbenefikaw ħafna nies imma għal xi raġuni jew oħra ̧ meta l-awtorità tiġi biex tistalla l-lifts tiltaqa' ma' ħafna ntoppi min-nies li joqogħdu fl-istess blokk ta' apparamenti.

Inizjattiva oħra li bdiet tittieħed dan l-aħħar hija li żdied bi tliet darbiet is-sussidju għal dawk żgħażagħ li jkunu ħerġin mill- istituti tat-tfal.

B'hekk dawn jiġu megħjuna jintegraw ruħhom fil- komunita` pero` dwar dan se nitkellem aktar tard.

Inizjattiva oħra li dejjem tieħu xejra konkreta hija l-partnership bejn l- awtorita` tad-djar ̧ aġenziji ̧ NGOs u għaqdiet volontarji li jaħdmu ma' nies vulnerabbli.

Fost oħrajn insibu r-Richmond Foundation, l-aġenzija Appoġġ, il-fondazzjoni Suret il-Bniedem, il-YMCA u Dar Nazareth.

B'dan il-mod l- awtorità tad-djar tipprovdi l-akkommodazzjoni filwaqt li dawn l- organizzazjonijiet joffru l-appoġġ soċjali u psikoloġiku meħtieġ biex min verament ikun fil-bżonn ikun jista' jgħix f'komunità.

Inizjattivi f'dan il-qasam huma varji.

Hemm is-sussidji fuq kera, għoti ta' appartamenti u għoti ta' flus biex jiġu rranġati hostels.

Fil-fatt dan l-aħħar infetħet waħda l-Belt mill-fondazzjoni Suret il-Bniedem.

Pero' naħseb li l-akbar inizjattiva li hija l-mera ta' kemm l-awtorita` qed tassumi rwol soċjali b'mod pro-attiv u li tħares b'mod ħolistiku lejn il- bżonnijiet ta' familji l-aktar vulnerabbli hija li tinvolvi fil-ħidma tagħha lil dawk in-nies li huma l-aktar qrib dawk li huma fil-bżonn bħalma huma l-kappillani, l-NGOs, u għaqdiet oħrajn biex tipprova tnaqqas il- burokrazija.

F'ċerti każi jkun hemm burokrazija pero' l-awtoirta` qed tipprova tnaqqasha.

Per eżempju ̧ l-awtorità mhux qed tistenna lill- klijenti jmorru għandha imma tkun hi li tmur għand il-klijenti għax għandna ċerti klijenti li m'humiex empowered biex ifittxu l-għajnuna.

Fuq kollox huwa mportanti li s-servizzi tagħha ma jkunux biss available imma jkunu accessible.

Huwa żgur li din l-inizjattiva tal-care and repair qiegħda tindirizza din is-sitwazzjoni.

Is-sena l-oħra bdiet taħdem fuq prova pero' ġiet imwaqqfa matul dawn l-aħħar ftit xhur wara li ttieħdu ċerti esperjenzi biex naraw kif din is-sistema tista' tiffunzjona tajjjeb.

Sur President, minkejja li jittieħdu inizjattivi u jingħataw sussidji dejjem se jibqgħalek dik il-faxxa ta' nies li għalkemm ikunu intitolati għal dawn l-affarijiet kollha ma jkunux jafu kif jagħmlu biex ikunu jistgħu jgawdu minnhom.

Imbagħad hemm ħafna nies oħrajn li ma jixirqilhomx din l- għajnuna u jkollhom aċċess għal kull tip ta' servizz u kull tip ta' skema biex jibbenefikaw.

Dan jagħmluh a skapitu ta' dawk l-iktar fil-bżonn.

Għalhekk ittieħdet l-inizjattiva tal-care and repair biex l-awtoirta` mhux biss tkun available imma tkun ukoll accessible għal dawk l-ktar vulnerabbli.

Din l-inizjattiva qed toffri wkoll flessibbilta` biex tassew ikunu indirizzati l-bżonnijiet ta' dawk l-aktar fil-bżonn.

Dan is-servizz huwa mfassal għal nies li jsibu diffikulta` biex japplikaw taħt l-iskemi li għandha l-awtorita` li minkejja kollox għadhom ma jafux x'toffri.

Fil- fatt minkejja li jsiru r-reklami u l-avviżi għad għandna nies li b'xi mod jew ieħor ma jafux b'din is-sistema kollha.

Għalhekk l-aġenzija qed tuża s-servizz ta' social workers tad-diversi aġenziji u dipartimenti oħra li qed jaħdmu ma' dawn in-nies.

Jekk wieħed iħares lejn dan il-panel ta' nies isib nies mill-awtorita`, nies mill-aġenzija Appoġġ u nies mid-dipartiment tas-social housing.

Pero' hawnhekk nixtiequ naraw ukoll xi rappreżentant tal-kappillani għax dawn qed jaħdmu ħafna ma' dawn in-nies.

Per eżempju, fil-Kottonera l-kappillani jitkellmu man-nies ta' dawk l-inħawi kif ukoll ma' l-awtorità tad-djar biex jaraw jekk ikunx hemm xi tip ta' għajnuna.

Ix-xogħol tal-panel li għadni kemm semmejt huwa li janalizza l-każijiet li jiġu mressqin u jagħmel ix-xogħol meħtieġ mingħajr ebda burokrazija ̧ f'qasir żmien u separatament mix-xogħol l-ieħor kollu li għandha l- awtorita`.

Għalhekk hemmhekk qisu hemm a fast track.

Inizjattiva oħra li qed issir hija li l-awtorita` tikkuntattja l-kuntrattur biex jagħmel ix- xogħol u mhux il-klijenti għax kif diġà għidt ̧ ħafna drabi dawn ma jkunux jafu minn fejn se jibdew.

Ftit ilu semmejt il-fatt li l-awtorita` taħdem mill-qrib mal-kappillani tal- Kottonera.

Hawnhekk nixtieq insemmi l-ftuħ tal-family resource centre li fetaħ il-bibien tiegħu ftit tal-ġranet ilu fiż-żona tal-Kottonera.

Fil- fatt jien kelli l-opportunita` li nattendi għall-ftuħ u rrid nieħu din l- okkażjoni biex nirringrazzja lil kulmin ta sehmu biex din il-viżjoni ssir realta`.

Wieħed jittama li jkollna ċentri oħra simili f'partijiet oħra ta' Malta.

F'dan iċ-ċentru nsibu aċċess għal inizjattivi ta' l-awtoirta` tad- djar.

Dan ifisser li l-awtorita` tad-djar qed tinqala' mill-uffiċċju tagħha fil-Furjana u tagħti servizz f'żona fejn hemm bżonnijiet kbar.

Is-servizzi meħtieġa m'humiex biss fuq livell ta' housing jew manutenzjoni ta' djar imma wkoll fuq ri-ġenerazzjoni ta' żoni urbani.

Fil-fatt anke hawnhekk l-awtorità tad-djar qed tagħti importanza lil din l-issue.

Inizjattiva oħra li matul din is-sena kompliet tiżviluppa hija dik li taffettwa l-aktar faxxa ta' nies li għandhom bżonn is-solidarjeta` tagħna.

Hawnhekk qed nirriferi għaż-żgħażagħ ta' bejn it-18-il sena u l-21 sena li jkunu qattgħu it-tfulija u ż-żgħożija tagħhom f'istituti tat-tfal.

Ħafna drabi dawn ikunu qatgħu kull relazzjoni mal-familja naturali tagħhom u allura meta jiġu biex jgħixu ħajja indipendenti m'hemmx dubju li jiltaqgħu ma' bosta diffikultajiet li forsi ħafna minna lanqas biss nibdew biex nimmaġinaw.

Għalkemm persuna ta' 18-il sena hija meqjusa bħala adulta u lesta biex tgħix ħajja indipendenti ̧ huwa żgur li dawn ikunu għadhom wisq vulnerabbli biex jaħsbu għall-bżonnijiet kollha tagħhom, bħal per eżempju ̧ biex isibu fejn joqgħodu.

Irridu niftakru li dawn ikunu għadhom bla xogħol jew għadhom kif se jibdew jaħdmu u allura ftit ikollhom fuqhiex iserrħu.

Meta dawn isibu li jridu jibdew jaħsbu għal kollox ma tantx ikun faċli li jkampaw jekk mhux bl-għajnuna ta' ħaddieħor.

Huwa kkalkolat li kull sena madwar 15-il persuna joħorġu mid-djar tat-tfal u jkollhom bżonn dar.

F'dan il-każ is-sussidju qed ilaħħaq massimu ta' Lm600 għal kull appartament.

Barra minn hekk dawn ma jingħatawx l-appartament u daqshekk imma jkunu abbinati ma' l-aġenzija Appoġġ biex tagħtihom l- għajnuna soċjali u l-counselling meħtieġ biex dawn iż-żgħażagħ ikunu jistgħu jintegraw ruħhom fis-soċjetà.

Jidher li lanqas baqagħli minuta u għalhekk ngħaddi biex nikkonkludi.

Fil- ftit ħin li kelli għad-dispożizzjoni tiegħi semmejt biss żewġ eżempji konkreti ta' appoġġ soċjali li qed tidħol għalihom l-awtoirta` u m'għandix dubju li sħabi se jidħlu f'oqsma oħra.

Qabel nagħlaq nixtieq nirringrazzja lil dawk kollha li qegħdin jaħdmu fil-housing authority għax-xogħol ta' fejda, għall-impenn tagħhom u għax-xogħol b'mod professjonali li bih qegħdin iwettqu l-ħidma tagħhom.

Smajna lill-Onor.

Coleiro tirringrazzja lin-nies li jaħdmu b'mod partikolari fil-customer care u jien ningħaqad magħha.

Nixtieq nieħu din l- okkażjoni biex nirringrazzja wkoll lil dawk li qegħdin jaħdmu fid- dipartiment ta' l-akkomodazzjoni soċjali u anke tad-dipartiment tal-bini u manutenzjoni.

Iżda ma nistax ma nirringrazzjax ukoll lil dawk kollha, fosthom aġenziji u NGOs, li jaħdmu b'koordinazzjoni u anke b'sinerġija ma' l-awtorita` tad-djar, li permezz tas-servizz li qegħdin jagħtu, l-awtorita` tad-djar tista' tagħti servizz sħiħ li minnu qed jibbenefikaw numru kbir ta' nies.

Nagħlaq billi ngħid li m'hemmx dubju li għad hemm ħafna iktar x'isir u nawgura li l-awtorita` tibqa' teżamina dak li jkun qed iseħħ, iżżomm statistika u informazzjoni biex jgħinuha tieħu deċiżjonijiet u tfassal policies favur dawk li huma l-iktar fil-bżonn.

Grazzi, Mr Chairman.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Sammut.

ONOR.

JOSEPH SAMMUT: Mr Chairman, għandna quddiemna rapport għas-sena ta' ħidma ta' l-awtorita` tad-djar, imma jekk inħarsu lejn dak li dejjem ġie dikjarat għal dawn l-aħħar snin, fl-opinjoni tiegħi għadu 'l bogħod ħafna minn dak li wieħed jaspira u forsi anke l-istess gvern jixtieq.

Għadu 'l bogħod għax id-diskors dejjem kien li se jkun hemm amalgamazzjoni, se jkollna konċentrazzjoni, se jkollna ekonomija fl-użu tar-riżorsi u fuq kollox il-qadi aħjar taċ-ċittadin.

Kien hemm l-idea li jiġi provdut saqaf li jkun jaffordjah il-but ta' kull ċittadin Malti, ħaġa li bla dubju ta' xejn hija l-kritika ta' ħafna Maltin u ta' ħafna organizzazzjonijiet.

Minn dan kollu m'għandna xejn.

Konna b'diversi dipartimenti jaqdfu għal rashom u llum spiċċajna b'sitwazzjoni li qatt ma kellna bħalha.

Għandna litteralment ġlieda bejn diversi kapijiet tad-dipartimenti sabiex id- dipartiment tagħhom ma jispiċċax maħtuf mill-awtorita` tad-djar bil- konsegwenza li qed isir ħafna xogħol repetittiv, nies imħollija ma jagħmlu xejn u sparpaljar ta' flus bl-addoċċ.

Qed ngħid hekk għax qegħdin naraw diversi units u - kif se nidħol f'ħafna iktar dettall dejjem jekk il-ħin jippermetti - qed ikollna repetizzjonijiet u n-nies jimxu fuq nies, kulħadd jagħmel l-istess biċċa xogħol.

Konsegwenza oħra ta' din il-ħela ta' enerġija, sparpaljar u nuqqas ta' organizzazzjoni u anke ta' l-istess amalgamazzjoni li kienet il-mira, hija li l-output ta' l-istess awtorita` tad-djar naqas tul dawn l-aħħar snin u b'mod drastiku ferm din is-sena meta mqabbel ma' snin oħra, għad li nitkellmu dwar ħafna organizzazzjoni.

Xi ħaġa li veru ta' min jinnota din is-sena hija kemm nitkellmu dwar dipartimenti u mhux dipartimenti u dejjem naraw li l-informazzjoni l-iktar bażika iktar ma jmur qiegħda dejjem tonqos.

Fattur ieħor li jispikka huwa l-mod kif l-awtorita` tad-djar qiegħda dejjem tiġri 'l quddiem u tkun innovattiva.

M'hemm xejn ħażin li jkollna awtorita` li tkun innovattiva u tipprova dejjem tagħti xi prodott iktar modern, imma sfortunatament qegħdin nipprovaw inkunu innovattivi ħafna bil- konsegwenza li l-problemi l-antiki, dawk il-problemi li ilhom fuq l-ixkaffa snin u dejjem nisimgħu min jitkellem fuqhom - kważi kull membru jagħti s- suġġerimenti tiegħu dwarhom - jitħallew fuq l-ixkaffa u għadhom hemmhekk sal-lum mingħajr ebda soluzzjoni.

Sur President, diġa` smajna min jitkellem fuq il-kwestjoni tal-kera, il- kwestjoni ta' plots abbandunati u djar magħluqa.

Għandna diversi problemi simili li għadna dejjem nipprovaw neliminawhom.

Fl-opinjoni tiegħi dan ir-rapport m'hu xejn għajr resumé ta' l-aħħar tliet rapporti preċedenti li kellna f'din il-Kamra tul dawn l-aħħar tlieta jew erba' snin.

Fih ħafna kliem imma sustanza xejn.

Ngħaddi biex niżvolġi l- kritika tiegħi dwar dawk ir-rapporti li kellna dwar budgets preċedenti u anke ta' dan tal-lum.

Kif diġa` aċċenajt dan huwa rapport li fl-opinjoni tiegħi jdur dawra ma' dak li ilna nisimgħu u naqraw dwaru tul dawn l-aħħar tlieta, erba' budgets.

Meta taqra l-aħħar tliet rapporti u tqabbilhom ma' dak ta' l-1997 u l-1998 tirriżulta wkoll id-differenza bejn ix-xogħol li wettqet l-awtorita` tad- djar konsegwenza ta' amministrazzjoni Laburista u x-xogħol li wettqet l- istess awtorita` taħt amministrazzjoni Nazzjonalista.

Qed ngħid li r- rapport ta' l-1997/1998 kien konsegwenza ta' amministrazzjoni Laburista għax kien il-frott li ġie ppjanat minn qabel taħt gvern Laburista.

Xi ħaġa li tispikka meta wieħed jagħti ħarsa lejn ir-rapport ta' l- awtorita` tad-djar għas-sena 1997/1998 hija li fih ma nsibux ħafna paroli u ħafna illustrazzjonijiet u ħafna fantasija ta' kif qed jaħdmu dipartimenti kontra dipartimenti, imma nsibu lista ta' preparamenti ta' infiq li kellha l-awtorita` u ta' kif l-awtoita` stinkat u mexxiet biex tipprepara kif kellhom jiġu mqassmin dawk il-units, l-appartamenti, flats eċċ. Ma ninsewx li hawnhekk qegħdin naraw dak li kien ġie vvotat u pjanat fil-budget preċedenti, jiġifieri ta' l-1996/1997 taħt amministrazzjoni Laburista.

F'dik is-sena insibu li l-awtorita` kienet iffirmat 98 konvenju u 135 kuntratt ta' appartamenti u maisonettes, u ffirmat ukoll 208 konvenji u 285 kuntratt ta' djar u appartamenti.

Bħala proġetti ta' bini ġodda kien hemm 381 maisonette f'Malta, 47 f'Għawdex, 502 appartamenti ġodda u 700 oħra proġettati f'Pembroke.

Din is-sena nisimgħu dwar il-fond 24 Triq il- Capuccini Floriana, proġett fl-Argotti, il-proġetti ta' Valley Road, xogħol li llum jew għadna kif nibdew jew appena bdejna.

Niġi issa biex ngħid xi ħaġa dwar ir-rapport għas-sena 1999/2000.

F'dan ir- rapport naraw illustrazzjoni u nżidu daqsxejn ta' kliem.

Minflok niddedikaw iktar spazju ħalli nispjegaw kif l-awtorita` ppjanat u kif qed timbotta, nibdew bl-elenkar tal-prinċipji.

Forsi mhix xi ħaġa ħażina imma tajjeb li l-prinċipji jinżammu.

Forsi wieħed jista' jħares lejhom f'iktar dettall iktar 'il quddiem.

Nibda bl-ewwel prinċipju li jgħid li jinħolqu strutturi neċessarji ħalli l- qasam tad-djar f'pajjiżna jiġi trattat fuq livell komprensiv; jindirrizza l-bżonnijet li jfeġġu mir-realtajiet soċjali li qed ngħixu fihom.

Smajna li tkompla b'iktar ħeffa l-proċess għall-bidu ta' l-amalgamazzjoni tad- dipartiment tal-bini u tiswija, dipartiment ta' l-akkomodazzjoni soċjali u sezzjoni li tirċievi l-kirjiet tad-dipartiment ta' l-artijiet.

Naraw li fis-sena 1999/2000 l-awtorita` kienet iffirmat 147 konvenju, 192 kuntratt ta' bejgħ ta' djar u appartamenti, 30 konvenju u 135 kuntratt ta' bejgħ ta' appartamenti u maisonettes.

Hawnhekk qegħdin naraw l-ewwel sena ta' ħidma ta' l-awtorità taħt gvern Nazzjonalista.

U qegħdin naraw diġà tnaqqis.

Niġi għar-rapport tas-sena 2000-2001 li fih id-diskors aktar jikber meta mqabbel ma' tas-sena ta' qablu.

U għal darb'oħra nerġgħu naqraw dwar dak li fuqu hi mibnija l- politika ta' l-awtorità tad-djar, cioe' li hija mibnija fuq il-politika tal- gvern fuq il-qasam tad-djar.

Forsi mhix xi ħaġa innovattiva li jkun hemm dikjarazzjoni li hija mibnija fuq il-qasam tal-gvern, imma ma ninsewx li qed nitkellmu fuq awtorità.

Fl-opinjoni tiegħi hawn diġà beda jberraq li l-awtorità tad-djar, li suppost li hija organu awtonomu, se titlef l-awtonomija tant li hi timxi fuq dawk ir-regoli u xejn iżjed.

U hawnhekk nagħmel enfasi għax għandna awtorità li suppost għandha l-awtonomija, u għalkemm trid timxi fuq dak li l-pajjiż ikollu bżonn, għandu jkun hemm ċerta latitudni ta' operazzjoni.

Naraw li l-politika ta' l-awtorità, kif dikjarata f'dak ir-rapport, hija mibnija fuq tliet pilastri.

L-intervent ta' l-istat biex jassigura dar diċenti għax-xiri bi prezz li l-familji medji jkunu jistgħu ilaħħqu miegħu, il-housing affordability.

It-tieni nett l-irwol ta' l-istat biex jassigura stock adegwat ta' djar b'kera soċjali, is-social housing.

Ir-rwol ta' l- istat biex jindirizza oqsma ta' bżonnijiet soċjali, fejn il-provvediment ta' akkomodazzjoni waħedha mhix biżżejjed, special needs housing.

Huwa ta' interess ukoll dak li jingħad f'paġna 3 ta' l-istess rapport, li l- awtorità tad-djar hija organizzazzjoni jew linja tal-gvern fit-twettiq ta' din il-politika.

Dan joħroġ mill-mandat mogħti lill-awtorità tad-djar bil- leġislazzjoni li twaqqaf din l-awtorità.

Fid-dawl ta' l-għan ewlieni tal- gvern li l-qasam tad-djar f'Malta jkun trattat fuq livell komprensiv biex jintlaħqu aħjar il-bżonnijiet ta' dawk l-aktar fil-bżonn, l-awtorità ngħatat mandat mill-Kabinett biex tassumi fi ħdanha l-amministrazzjoni kollha tas-servizzi mogħtija mill-gvern.

Dan ifisser li tul il-perijodu 2000-2002 l-awtorità tad-djar se tassumi r-responsabbiltajiet ta' l- iżvillupp u maniġġjar ta' kull skema ta' bejgħ, kiri, manuntenzjoni, tibdil u titjib tad-djar.

B'din il-miżura jkun hemm koordinament aħjar tax-xogħol għall-benefiċċju tal-klijenti u għall-użu aħjar tar-riżorsi.

Dan ifisser ukoll li l-awtorità ser tgħaddi minn proċess ta' ri- organizzazzjoni biex tkun tista' taqdi r-responsabiltajiet fdati lilha.

Ix- xogħol ta' l-awtorità se jkun kumplimentat mid-direzzjoni koordinata u regolatorja tad-dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali.

Filwaqt li se jgħaddi l-biċċa l-kbira tax-xogħol tiegħu lill-awtorità, ser jiżvilluppa l- kompetenzi neċessarji biex jassumi rwol koordinattiv u regolatorju.

B'din ir-riforma tkun tista' tibda tiġi żviluppata politika strateġika komprensiva, ibbażata fuq analiżi xjentifika u demografika tal-bżonnijiet dejjem jinbidlu f'dan il-qasam kruċjali tal-politika soċjali Maltija.

Sur President, fl-opinjoni tiegħi dan huwa kliem sabiħ, kliem meqjus, imkejjel, però aktar 'il-quddiem ngħid kemm immaterjalizza minnu.

Kien rapport ukoll li ħabbar il-ħolqien tar-research and policy development unit, li x-xogħol prinċipali tiegħu hu dak li janalizza l-applikazzjonijiet u jżomm l-istatistika.

Kien hemm ukoll is-slums clearance group li donnu baqa' fejn kien għax fir- rapport ta' din is-sena ma smajna xejn dwaru.

Niġi issa għar-rapport tas-sena 2001-2002.

Dan kien rapport li suppost ħabbar bidliet li ġraw bl-intenzjoni li l-awtorità ssir aktar soċjali.

Jiġifieri meta qed inħares lejn rapport sena wara oħra, donnu bejn rapport u ieħor l-istess diriġenti ta' l-awtorità qegħdin jitfixklu dwar l-għan vera tagħhom għax ma nistax nifhem għalfejn f'dan ir-rapport issir dikjarazzjoni li l-awtorità trid issir aktar soċjali.

Mela hemm xi dubju jekk l-awtorità hijiex jew qattx kienet soċjali f'dawn l-aħħar budgets, mill-1997 'l hawnhekk?

Ħalli nagħti daqqa t'għajn lejn dak li jispikka minn dawn ir-rapporti.

Reġa' tħabbar li kienu tkomplew il-preparazzjonijiet għall-amalgamazzjoni bejn il-varji dipartimenti - din hija xi ħaġa li nnotajna li qed tkarkar minn rapport għall-ieħor - u ntqal li kienu ttieħdu bosta inizjattivi sabiex dan ikun jista' jsir.

U tana l-eżempju.

Issa jekk humiex passi li jagħtu lil wieħed x'jifhem bis-serjetà li qed issir xi amalgamazzjoni wieħed ikun jista' jiġġudika aktar 'il quddiem.

L-ewwelnett ir-rapport jgħidilna li saru spezzjonijiet ġewwa d-djar li qegħdin jitolbu għall-akkomodazzjoni soċjali.

Punt ieħor li skond ir- rapport juri l-amalgamazzjoni huwa li l-awtorità offriet li tagħmel xogħlijiet fuq proprjetajiet qabel ma dawn jiġu mikrija.

U t-tielet punt huwa li bniet postijiet biex jiġu mgħoddija lid-dipartiment.

Jien ma nafx kemm verament dawn it-tliet miżuri juru li qed issir l-amalgamazzjoni tad- dipartiment ta' l-akkomodazzjoni soċjali flimkien mal-housing maintenance and construction u mad-dipartiment tal-ġbir tal-kirjiet tal-gvern flimkien ma' l-awtorità.

F'dan ir-rapport ġie mħabbar ukoll il-kreazzjoni tad-dipartiment care and repair.

Jingħad li dan kien pass importanti ħafna fid-dawl ta' l- amalgamazzjoni mad-dipartiment ta' l-akkomodazzjoni soċjali.

Jekk tħares lejn id-dipartiment tal-care and repair mill-punto di vista ta' organu fi ħdan l-awtorità, forsi tgħid li fih skop u tajjeb.

Iżda meta tkun taf - kif nidħol f'dettalji aktar 'il quddiem - li dan id-dipartiment tal- maintenance and construction kien ilu jeżisti s-snin fil-housing, naħseb li dak li għedt fl-introduzzjoni jibda mill-ewwel jieħu l-kulur tiegħu.

Ħela ta' riżorsi u ħafna kliem sabiħ u jlellex.

F'dak ir-rapport ġie mħabbar ukoll li l-bord kien fassal l-għanijiet ta' l- awtorità tad-djar għas-sena 2001.

Kien hemm diversi, imma l-iktar li fl- opinjoni tiegħi jispikkaw kienu wieħed biex tiġi ntrodotta aktar ċarezza fejn tidħol accountability, kif ukoll panel biex jinstemgħu l-appelli tal- pubbliku, u t-tieni biex nipparteċipaw fil-proċess ta' amalgamazzjoni mad- dipartiment ta' l-akkomodazzjoni soċjali bil-għan li nipprovdu s-servizz ta' housing għal dawk verament fil-bżonn.

Meta qed nitkellmu dwar l-amalgamazzjoni diġà hemm it-trumbetta ta' l- irtirata għax filli konna qegħdin nitkellmu fuq amalgamazzjoni bejn l- awtorità, id-dipartiment ta' l-akkomodazzjoni soċjali, id-dipartiment tal- housing maintenance and construction u d-dipartiment inkarigat mill-ġbir tal-kirjiet tal-gvern, u f'daqqa waħda dan il-proċess kollu donnu qed jiffoka bejn l-awtorità u d-dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali.

Dan ir-rapport ħabbar ukoll li bejn l-1 ta' Ottubru 2000 u t-30 ta' Settembru 2001 kienu tlestew 317-il unit.

Kienu maħsuba li jitlestew 266 unit bejn l-1 ta' Ottubru 2001 u t-30 ta' Settembru 2002.

Kellu jibda x- xogħol fuq 436 unit bejn l-1 ta' Ottubru 2001 u t-30 ta' Settembru 2002.

Sar aċċenn ukoll għal-lifts li ġew stallati.

Niġi issa għar-rapport li għandna quddiemna, tas-sena 2002-2003.

Dan ir- rapport mill-ewwel jibda bis-slogan qawwi u jgħidilna "wirja biċ-ċar, naqdu aħjar u nagħtu servizz akbar".

Donnu għandna xi slogan politiku.

Donnha l- awtorità issa ħadet din il-bixra politika.

Imma ejja nħarsu lejh bħala slogan ta' l-awtorità - li għandha kull dritt ikollha fl-aħħar mill-aħħar - u naraw kemm inqdew aħjar u ċ-ċittandin Maltin ġie mogħti servizz akbar.

Dan ir-rapport jibda biex jgħid li ġew mgħoddija 186 allokazzjoni fil-ħarġa ta' Novembru u 195 fil-ħarġa ta' Ottubru, jiġifieri b'kollox kien hemm 381 allokazzjoni.

F'dan ir-rapport, bħar-rapport ta' qablu, issemma l-care and repair section u reġa` sar aċċenn dwar kemm tqassmu flus lill-għaqdiet volontarji - u hawnhekk irrid nerġa` nisħaq li m'hijiex idea ħażina li dawn l-għaqdiet jiġu megħjuna, imma jien kont nippretendi li ssir xi ħidma differenti mis-snin ta' qabel u mhux ikun hemm ripetizzjoni - dwar l- istallazzjoni tal-lifts - u hawnhekk se nġib l-istess argument għax għalkemm hija xi ħaġa tajba li jiġu stallati l-lifts f'ċerti proprjetajiet, jien kont nippretendi li se jsiru xogħlijiet differenti mis-sena ta' qabel u mhux issir ripetizzjoni - dwar il-proġett ta' l-Imsida - liema proġett ilu se jsir u ma nafx fiex wasal - u dwar il-mod li bih l-awtorita` tad- djar qiegħda tħares lejn l-akkomodazzjoni u l-ambjent, li forsi hija xi ħaġa innovattiva.

Fil-fatt ta' min jgħid li fost is-sistemi l-ġodda li se tintroduċi, l-awtorita` tad-djar se tintroduċi għall-ewwel darba sistema ta' solar water panels biex jitnaqqas il-konsum tad-dawl u se tintroduċi wkoll photovoltaic systems għall-istess skop.

F'dan ir-rapport saret riferenza wkoll għan-national development plan li għalih l-awtorita` tad-djar qed tapplika biex tirċievi fondi ta' aċċessjoni mill-Unjoni Ewropea fis-sezzjoni tal-housing.

Ta' min jgħid li dan il-pjan jiffoka fuq tliet aspetti, li huma r-riġenerazzjoni tat-tlett ibliet, l- urban renewal u l-għajnuna lil organizzazzjonijiet volontarji.

Issa hawnhekk se nagħmel punt li nixtieq li l-awtorita` tad-djar tiċċarahuli, u dan hu li l-awtorita` tad-djar fl-ebda każ ma tagħti għajnuna diretta għal skopijiet ta' housing.

Fil-fatt dan il-punt imessu ġie miktub iswed fuq l- abjad fl-istess rapport, anke għax ma nixtieqx li meta wieħed jaqra dan ir- rapport jieħu l-impressjoni li l-Unjoni Ewropea se taqbad u tagħtina xi fondi hi għal dan il-qasam.

Għandu mnejn niksbu xi fondi għat-tliet aspetti li semmejt, ċioe` għar-riġenerazzjoni tat-tlett ibliet, għall-urban renewal u għal biex l-organizzazzjonijiet volontarji jiġu megħjuna, imma żgur li m'aħniex se niksbu xi fondi għall-housing direttament.

Għalhekk jien nixtieq li tingħata kjarifika dwar taħt liema branka jaqgħu t-talbiet li pajjiżna se jagħmel lill-Unjoni Ewropea u kif nistgħu nibbenefikaw minn dawn it-tip ta' għajnuniet għal skopijiet ta' housing.

Qed nitlob li tingħata kjarifika dwar dan għax jien jidhirli li jekk stess l-Unjoni Ewropea tagħti xi fondi, hija tagħti fondi biex il-flus jiġu investiti u mhux għal skopijiet ta' housing għax dik il-ħaġa hija mħollija lill- gvernijiet lokali u l-Unjoni Ewropea ma tidħol fiha bl-ebda mod.

Punt li jitqanqal, speċjalment meta tqabbel ir-rapporti ta' l-1997/1998 ma' dawk ta' l-1998 'il quddiem, huwa r-rieda li kien hemm biex jinbnew iktar appartamenti.

Fil-fatt fir-rapport ta' l-1997/98 kien hemm indikati 380 maisonette f'Malta, 74 f'Għawdex, 582 appartament ġdid flimkien ma' 700 oħra proġettati, pero` fir-rapport ta' din is-sena ma jissemma xejn minn dan kollu u kulma jingħad huwa li ħarġu 381 maisonette u appartament ġdid.

Għalhekk hawn wieħed jistaqsi għalfejn l-ipproġettar fir-rapport ta' din is- sena huwa daqstant xott u għaliex m'huwiex qed isemmi xi pjani hemm għall- futur, kif kien isir taħt gvern Laburista.

Mistoqsija oħra li tiġi f'moħħ min ikun qed jaqra dawn ir-rapporti hija din: Għalfejn l-awtorita` tad- djar bilkemm laħqet mal-commitment li għamlet?

Fir-rapport tas-sena l-oħra kien hemm miktub li bejn l-1t'Ottubru, 2001 u t-30 ta' Settembru, 2002 kienu se joħorġu fuq is-suq 266 unit u jinbdew ix-xogħlijiet fuq 436 oħra, jiġifieri hawnhekk qed nitkellmu fuq madwar 502 unit.

Allura jien nistaqsi: X'ġara?

Għalfejn ma twettaqx dak li kien ipproġettat?

Għaliex bilkemm tlestew it-381 unit, u dawn tlestew kemm inkunu nistgħu ngħidu li qbiżna t-target?

Jekk inħarsu lejn ir-rapporti ta' qabel insibu li kienu ġew ippreżentati diversi tabelli sbieħ u dawn kienu jitkellmu fuq kemm kienu nbdew proġetti sa dakinhar, kemm-il permess ħareġ u min beda x- xogħlijiet .

Allura x'ġara f'daqqa waħda?

Forsi m'hemmx flus?

Imma l- istess rapport jgħidilna li ma ntnefqux il-flus kollha li kien hemm allokati u li dawn se jmorru għall-proġetti futuri.

Allura x'inhi r-raġuni li dak li dak li kien hemm ipproġettat ma twettaqx?

Jien naf x'inhi r- raġuni għal dan, pero` dwar dan nitkellem iktar tard.

Sur President, hemm post partikolari ġewwa ż-Żurrieq li ilu ħafna joħroġ għall-bejgħ u ma jitteħidx, u dan minħabba n-numru ta' taraġ li hemm biex wieħed jasal għalih.

Għalhekk il-gvern għandu joqgħod attent li l- postijiet li jibni, jagħmilhom aċċessibbli.

L-iskuża li nġabet għaliex dawn il-miri ma ntlaħqux kienet minħabba problemi tekniċi u minħabba l- ittardjar fil-ħruġ tal-permessi, pero` bir-rispett kollu jien ma nqisx din ir-raġuni valida, anzi fl-opinjoni tiegħi kważi kważi din l-iskuża hija pwerili.

Sena wara l-oħra rajna li l-awtorita` tad-djar dejjem investiet fil-ħolqien tad-dipartimenti interni, li suppost l-għan tagħhom huwa li jiffaċilitaw u li jaraw li ċerti neċessitajiet, bħal ngħidu aħna huma permessi, ma jżommux il-proġetti lura.

Allura għalfejn issa qed inwaħħlu fil-problemi tekniċi u fl-ittardjar tal-permessi?

Ikun interessanti jekk iċ-chairperson tikkjarifika liema huma dawk il-permessi li damu ma nħarġu u x'diffikultajiet tekniċi seta' kien hemm, anke għaliex fir-rapport ma jirriżulta mkien li kien hemm xi protest ma' l-awtorita` ta' l-ippjanar għaliex il-permessi nżammu u ma tmexxewx 'il quddiem.

Qed jiġi nnotat biss - u dan joħroġ mir-rapport ta' din is-sena kif ukoll mir-rapporti tas-snin ta' qabel - li waħda mill-problemi tista' toħroġ mill-istess awtorita` tad- djar fejn għandek diversi dipartimenti interni, bħalma huma l-care and repair unit, il-kumitat ta' l-appelli, l-urban renewal project u l-point system panel, li jħaddmu magħhom l-istess nies.

Per eżempju, fil-care and repair unit insibu lil Lorna Pavia u lil Charles Vella, fil-kumitat ta' l- appelli nerġgħu nsibu lil Lorna Pavia, fl-urban renewal project nerġgħu nsibu lil Charles Vella u fil-point system panel nerġgħu nsibu lil Lorna Pavia u lil Charles Vella.

Wieħed jistaqsi għalfejn f'dawn id-dipartimenti qegħdin insibu lill-istess nies.

Huwa fatt li meta Victor Sciberras Grioli tneħħa mill-kariga li kellu, postu ħaditu Lorna Pavia.

Din Lorna Pavia kienet is-segretarja ta' l-istess Victor Sciberras Grioli.

Illum il-ġurnata Lorna Pavia qed tokkupa l-kariga ta' general manager u hawnhekk wieħed jistaqsi: Kif minn segretarja din telgħet għal din il-kariga( Biex waslet sa dan il-post, f'temp ta' sitt xhur ġiet mogħtija żewġ promozzjonijiet.

Forsi kien hemm xi raġuni għalfejn kien hemm dan il-ġiri kollu?

Jista' jkun hemm raġuni għalfejn dejjem l-istess persuni jkunu fuq l-istess board?

Għandna wkoll il-kwestjoni fejn jidħol is-Sur Charles Vella.

Kulħadd jaf li dan imur fuq ċerti sites meta jkun fil-care and repair biex jispezzjona l-fondi hu stess, fondi li jkunu dikjarati bħal perikolużi.

Dan jiffirma u jispezzjona u jara hu xogħol li skond il-liġi tagħna dan għandu jagħmlu l- perit.

Ma nistax nifhem għaliex din il-persuna partikolari hi mogħtija dan il-privileġġ li jagħmel xogħol ta' perit.

Minn informazzjoni li għandi dan tqabbad direttament miċ-chairperson biex jagħmel dan it-tip ta' xogħol.

Naħseb li hawnhekk ta' min jidħol fid-dettal dwar jekk l-istess persuni għandhomx jibqgħu jitħallew dejjem fuq l-istess bordijiet.

Jekk jinbidlu forsi l-affarijiet ikunu iktar effiċjenti u allura ma jkollniex id- diffikultajiet tekniċi li niltaqgħu magħhom u ta' dewmien.

Imbagħad noqogħdu nwaħħlu fl-awtorita` ta' l-ippjanar.

Mhux għax fl-awtorIta` ta' l- ippjanar l-affarijiet ma jittardjawx, għax hemm ħafna ilmenti fuq hekk, imma forsi fejn jidħlu dipartimenti tal-gvern u istituzzjonijiet bħall- awtorita` tad-djar ninsab konvint li l-awtorita` ta' l-ippjanar tagħti ċerti konċessjonijiet.

Ġaladarba qiegħed fuq din il-kwestjoni hemm punt ieħor li dwaru xtaqt niġbed l-attenzjoni tal-Kamra u ta' l-istess awtorita`.

Hawnhekk nixtieq insemmi l-kwestjoni li hemm fuq il-kejl fuq proġetti li tagħti l-awtorita` tad-djar.

Ninsab informat li meta jkun hemm proġett, il-kuntrattur qed jiġi mġiegħel iħallas 1% fuq il-kejl li jirriżultaw fuq dak il-proġett.

Din hija xi ħaġa li jien ma nistax nifhem u lanqas il-kuntratturi varji li tkellimt magħhom ma jistgħu jifhmu għaliex il-perit ikun magħżul mill-awtorita`, il-kejl jittieħed għas-sodisfazzjon ta' l-awtorita` u l-kuntrattur qed jiġi mġiegħel iħallas 1% ta' l-ammont tat-tender għal dak ix-xogħol.

Nasumi li dan l-uffiċjal ta' l-awtorita` qed jitħallas mill-awtorita` allura wieħed jistaqsi: X'inhi r-raġuni li qed jerġa' jieħu 1%( Naħseb li hija inġustizzja u għandha tiġi ratifikata.

Mr. Speaker, biex niġi għas-suġġett irrid ngħid li ma jistax ikun li l- awtorita` tibqa ' tispezza lilha nfisha f'miljun dipartiment intern u dan sempliċiment biex forsi wieħed jiġi aġevolat fuq l-ieħor.

Huwa ovvju li wara din il-frammantazzjoni hemm diversi skopijiet li jissuperaw il- kwestjoni ta' effiċjenza.

Naħseb li huwa propju dan l-isparpaljar li qed ikun il-problema fil-ħela ta' riżorsi inerni, magħdud il-fatt li għandek ċertu grupp ta' nies li qed joħloq antagoniżmu lill-istess membri fi ħdan l- istess awtorita`.

Għandek ftit nies li qegħdin inaqqru u dejjem jimxu 'l quddiem huma bil-konsegwenza li qed ikollna ħafna garr fi ħdan l-awtorita` li hemm nuqqas ta' nies u x-xogħol dejjem sejjer lura.

Ħaġa oħra li tispikka f'dan ir-rapport huwa l-falliment fl-opinjoni tiegħi enormi fit-tir li jkun hemm amalgamazzjoni tal-varji organi involuti fil- qasam tad-djar.

Fir-rapport ta' l-1999/2000 smajna li tkompla b'iktar ħeffa l-proċess biex jingħata bidu għall-amagamazzjoni tad-dipartiment tal-bini u tiswija, d-dipartiment ta' l-akkomodazzjoni soċjali u sezzjoni li tirċievi l-kirjiet tad-dipartiment ta' l-artijiet.

F'dan ir-rapport li għandna quddiemna llum qegħdin naraw kif din il-ħolma baqgħet biss ħolma fuq il- karta.

Fl-ewwel lok m'għadniex nitkellmu dwar din l-amalgamazzjoni.

Hawnhekk ukoll l-affarijiet fl-opinjoni tiegħi marru l-baħar.

Fir-rapport tas-sena 2001/2002 kien tħabbar li tkomplew il-preparazzjonijiet għall- amalgamazzjoni u ntqal li kienu ttieħdu bosta inizjattivi biex dan ikun jista' jsir.

Dawn l-affarijiet qegħdin nerġgħu naċċennaw għalihom.

Fosthom hemm l-ispezzjonijet fid-djar fejn l-awtorita` kienet offriet li tagħmel xi xogħlijiet u fejn bniet xi proprjetajiet biex jagħtu lid-dipartiment.

Bir- rispett kollu dawn l-affarijiet żgur m'humiex se jwasslu biex wieħed jemmen u jaħseb li wasalna f'xi amalgamazzjoni.

Bl-amalgamazzjoni żgur li jiġu użati l-isforzi tad-diversi periti li għandu d-dipartiment tal-housing, ta' maintenance and construction u anke l-ħaddiema li nsibu fl-istess dipartiment.

Dan iwassalna għal punt ieħor fejn qegħdin ngħidu li għandna l- care and repair.

Mr Speaker, il-care and repair sar ħafna aċċenn għalih u kważi kważi huwa meqjus bħala punt importanti fil-famuża amalgamazzjoni.

Hawnhekk tajjeb isir enfasi għall-fatt li fi ħdan il-housing, maintenance and construction hemm diversi ħaddiema, madwar 50 ruħ, li huma nies tas-sengħa u nies li kienu jagħmlu dak ix-xogħol kollu neċessarju ta' care and repair.

Barra minn hekk hemm diversi periti li jaqgħu taħt dan l-istess dipartiment.

Issa jiena diġa` osservajt li fil-proġett ta' l-iMsida minflok tqabbdu dawn l-istess periti biex jagħmlu x-xogħol ta' superviżjoni, ġie magħżul perit...

(Interruzzjonijiet) Issa dan minn barra, mill-Kunsill ta' Birkirkara u dan qed jirċievi 15% fuq ix-xogħol....

(Interruzzjonijiet) Tiġi fid-dubju jekk huwiex Msida jew Birkirkara, fejn hemm il-problema ta' l-għargħar.

Dawn huma spejjeż li faċilment setgħu ġew evitati.

Faċilment seta' sar użu minn perit tad-dipartiment.

Għandna l-istess problema fuq il-ħaddiema nkarigat biex jagħmlu l-care and repair.

Ninsab informat li l-awtorita` tad-djar għandha diversi kuntratturi fuq il-lista tagħha li jiġu mqabbdin jagħmlu x-xogħol huma meta jinqalgħu dawn il-każi.

Għalfejn għandna nqabbdu lil dawn meta għandna nies tas-sengħa kapaċi jagħmlu dawn ix-xogħlijiet?

Naħseb li dan m'huwiex sew u huwa ħela ta' flus, huwa xogħol dopju u żgur li m'huwiex jindika li hemm xi ħjiel ta' xi amalgamazzjoni bejn l-awtorita` tad-djar u d- dipartiment tal-housing, maintenance and construction.

Dan l-atteġġjament juri li kulħadd jinsab miexi għar-rasu.

Irrid ngħid ukoll li l-awtorita` qiegħda tiftaħar li għall-ewwel darba qegħdin jiġu mibnija blokki li jkunu attrezzati biex jiġu stallati fihom solar water panels, photovoltaics eċċ. L-idea hi li jiġi mnaqqas il-konsum ta' l-enerġija u l-impatt fuq l-ambjent.

Personalment ma nsib ebda oġġezzjoni li għandha tiġi salvagwardjata l-ħela ta' l-enerġija u li għandhom jittieħdu dawk il-miżuri biex il-pajjiż kemm jista' jkun inaqqas mill-ispiża kapitali tiegħu, imma mbagħad bir-rispett kollu għandha tkun l- awtorita` tad-djar li tieħu dawn il-passi.

Barra minn hekk fir-rapporti preċedenti qrajna li l-Awtorita` qed tagħmel minn kollox biex issir iktar soċjali.

Meta naqra li hemm tentattiv biex insiru iktar soċjali, żgur li nifhem li se jorħos il-prezz mhux jogħla.

Issa jekk se nistalla dawn it- tip ta' apparekkji l-ispejjeż żgur li se jkunu iktar minn dak li wieħed jistenna.

Fil-fatt għamilt mistoqsija parlamentari f'dan is-sens lill- ministru kkonċernat u r-risposta li tani kienet li ma jistax jirrispondini qabel dawn jiġu installati.

Jiena naqbel miegħu, imma l-awtorita` żgur li għandha stima u taf kemm dawn se jiġu jqumu.

Barra minnhekk ninsab persważ li dawn m'humiex se jraħħsu l-prezz, anzi se jgħolluh.

Ma nistax nifhem kif l-awtorita` tad-djar se tkun b'qalb soċjali meta din se timbotta biex il- prezzijiet jitilgħu.

Din żgur li se tkun manuvra biex jogħlew il-units ta' l-awtorita` tad-djar u jiġu iktar kompetittivi dawk tal-privat.

Jista` jkun ukoll li forsi, fl-aħħar mill-aħħar, dan huwa l-iskop tal-gvern, li l- awtorita` tad-djar ma tibqax tikkejterja biex tibni dawn il-postijiet u tgħin lil min verament huwa fil-bżonn.

Sur President, irrid ngħid ukoll li apparti li dawn l-istallazzjonijiet ta' dawn l-apparekkji jgħollu l-prezz tal-proprjetajiet, hemm ukoll problemi l- oħra meta wieħed jiġi biex jikkonsidra dawn it-tip ta' stallazzjonijiet.

Dawn huma apparekkji li l-manutenzjoni tagħhom hija waħda expensive wkoll.

Wieħed ma jistax jgħid li la jkun installa dawn l-apparekkji, dawn se jibqgħu jaħdmu għal dejjem mingħajr il-bżonn ta` manutenzjoni.

Dawn iridu manutenzjoni kontinwa li tinvolvi ċerti spejjeż anke biex iżommhom jaħdmu.

Ma nafx b'liema mod wieħed jista' jġiegħel lill-persuni li rrikorrew għand l-awtorita` tad-djar biex jibbenefikaw minn sussidju fuq il-proprjeta` jħallsu spejjes li ma jifilħux għalihom.

L-ebda appartament fi blokki privati ma ssibhom mgħammra b'tali faċilitajiet.

Forsi għad jasal iż-żmien li tkun neċessita`, imma ninsab persważ li mhux il-ħin li jiġu inforzati dawn it-tip ta' spejjeż fuq ċittadini li jirrikorru għand l-awtorita` tad- djar biex jibbenefikaw minn sussidji li jista' jbaxxilhom il-prezz tas- saqaf fuq rashom.

Sur President, ħaġa li forsi tispikka wkoll hija li għandna diversi units li nbnew mill-awtorita` tad-djar u ġew mibjugħa diġa` lil nies privati li fihom hemm installat apparekkji bħal dawn.

Hija ħaġa sewwa li min qed jgħix fi proprjetajiet privati u jaffordja li jinstalla apparekkji simili jinstallahom.

Imma żgur li ma jagħmilx sens li dawn l-istess persuni jibbenefikaw mill-istess sussidju u mill-isess vantaġġi li jrid jibbenefika minnhom min ma jaffordjax.

Naħseb hanwhekk għandu jidħol ir-research and policy unit biex jiġbor riċerka xjentifika u demografika bis-serjeta`.

Naħseb jidher ċar li m'huwiex isir dan ix-xogħol għax nies li ma jaffordjawx qegħdin jibqgħu b'xejn u nies li jaffordjaw qegħdin jieħdu appartamenti mingħand l-awtorita` tad-djar bi prezzijiet sussidjati, imbagħad tara apparekkji tal-lussu, għax dawn huma apparekkji tal-lussu, fuq l-istess units li nxtraw bi prezz sussidjat.

Għandu jkun hemm makkaniżmu tajjeb li jiffoka u jikkonċentra biex abbużi bħal dawn jinqatgħu.

Sur President, kif diġa` indikajt hemm ripetizzjoni – għalhekk qed intenni l-kritika tiegħi li dan huwa rapport li jdur dawra mejt - dwar l-għotijiet li saru lill-għaqdiet volontarji.

Hija ħaġa tajba li għaqdiet volontarji jiġu mgħejjuna, imma ma naħsibx li għandu jkun il-każ li jinħela ħafna spazju f'rapport li qed jiġi diskuss hawn ġew u li suppost jagħti mera ta' dak li qed tagħmel l-awtorita`.

Naħseb li għandu jkun hemm ħafna iktar dettalji dwar kif qed jintefqu l-flus u fuq liema bażi qed ikunu l- prioritajiet milli noqgħodu nintilfu fuq ħafna kliem dwar għaqdiet volontarji.

Nassumi li jkun iktar etiku li jissemmew u nibqgħu mexjin u jingħataw iktar dettalji f'affarijet iktar sensittivi.

L-istess ngħid fuq il-kwestjoni ta' l-istallar ta' lifts.

Minn banda ngħid li hija ħaġa tajba u għandha tibqa` tiġi mbottata, imma m'għandhiex tkun xi ħaġa rikorrenti ta` kull sena.

Inħoss li ħaġa bħal din għandha biss tissemma biex il-poplu jkun jaf li dan is-servizz għadu għaddej.

Hawnhekk ukoll nixtieq niġbed l-attenzjoni tal- Kamra li għalkemm dan huwa servizz tajjeb ħafna mhux qed issir is- superviżjoni neċessarja li għandha ssir.

Għandi informazzjoni fejn nies sta bene sew ibbenefikaw mis-servizz ta` stallazzjoni ta' lift.

Jiddispjaċini ngħid li research and policy unit reġa` falla fl-iskop li ġie mwaqqaf għalih.

M'huwiex qed jagħmel ix-xogħol tiegħu.

Jista` jkun li forsi hemm raġuni oħra għalfejn mhux qed jagħmel xogħlu sew.

Il-każ li qed insemmi jiena hemm involuta persuna partikolari - hemm iktar minn waħda – li żgur m'għandhiex tibbenefika minn għajnuna biex jiġi stallat lift.

Imbagħad għandek persuna oħra minn Birżebbuġa, li dwarha għamilt parlamentari fil-konfront tiegħu, li hija mingħajr saqajn u tbati minn mard ieħor li toqgħod fir-raba` sular li kellha toqgħod titkarrab għal snin sħaħ biex forsi uffiċjal ta' l-awtoirta` jara jekk huwiex possibbli li jiġi stallat lift fi blokk tal-gven fejn faċilment seta` jiġi stallat.

Għaliex għandu jkun hemm dawn id-diskrepanzi?

Għaliex persuna li verament għandha bżonn għandha ddum daqshekk biex forsi tiġi mgħejjuna, filwaqt li nies li finanzjarjament huma ħafna iktar b'saħħithom jinqdew, u jinqdew malajr?

Sur President, ngħaddi biex nitkellem dwar suġġett ieħor li naħseb li huwa ta' interess għax smajt ħafna min jitkellem fuqu.

Qed nirriferi għat-tender li kienet inħarġet dwar the construction and finishing of substandard housing in St Ursula Street, Valletta.

Dan huwa proġett li qanqal ħafna dubji u tqanqlu ħafna mistoqsijiet dwar kif imxew l-affarijiet fuqu.

Dan huwa proġett li jikkonċerna housing soċjali u forsi għalhekk kien hemm ħafna interess fih.

Sfortunatament kif imxew l-affarijiet, kif diġa` għedt, iħallu ħafna dubji u mistoqsijiet li jridu jingħataw risposti.

Minn ittra datata 10 ta` Lulju, 1998 jirriżulta li dan il-proġett kien stmat li kien se jiswa lill-Awtorita` tad-Djar Lm434,670.

Inħarġet it-tender u għal dan il-proġett kienu daħlu biss żewġ kumpanniji.

Kellna l-Carnik Construction Limited li kienet tefgħet offerta ta' Lm834,246 u l-Casbone Construction li tefgħet offerta ta' Lm901,412.

Meta wieħed iqis kif jimtlew it-tenders u l- competition li jkun hemm, kuntrattur iraħħas fuq l-ieħor, il-mistoqsija li tiġi waħedha hija din: Kif jista` jkun li l-istima tad-dipartiment kienet kważi in-nofs ta' dak li ġie sottomess miż-żewġ kuntratturi?

Din hija xi ħaġa li jien personalment ma nistax nifhem kif l-istimi jvarjaw daqshekk meta għandek l-awtorita` tad-djar li tiftaħar tant li qed tmexxi x-xogħol b'mod xjentifiku u b'mod modern.

Ittra oħra datata 5 ta' Ottubru, 1998 tagħmilha ċara li wara li ġew kkonsidrati dawn iż-żewġ offerti l-ebda waħda minnhom ma setgħet tiġi tiġi aċċettata.

Fil-każ ta' Casbone Construction jingħad li din kienet difettuża peress li magħha ma kienx ġie sottomess il-method statement u dik tal- Carnik Construction Limited kellha tiġi rifjutata għal tliet raġunijiet.

L- ewwel raġuni kienet li għalkemm l-method statement ġie sottomess ma kien jagħti xejn stampa ċara, it-tieni raġuni kienet li l-kunttratur kien biddel in-natura tal-proġet billi ssuġġerixxa li l-area li kienet toffri l-aktar problemi, u cioe` dik ta` maġenb il-faċċata l-antika taħt il-livell tat- triq ma tinbedhiex u t-tielet raġuni kienet li l-offerta kienet meqjusa għolja wisq għax kienet 86.8% iżjed mill-istima tad-dipartiment.

Id- dipartiment għorkitu għajnu wkoll, kif jirriżulta minn ittra oħra datata 5 ta` Ottubru, 1988, li l-prezz tat-taħmil li d-dipartiment kien stmat fl- ambitu ta` Lm10,000 kien ġie sottomess għall-prezz ta` Lm110,000 filwaqt li l-method statement u l-preliminary works li d-dipartiment kien stmah Lm30,000 Carnik Construction Limited kienet ikkwotatu Lm1,000.

Wieħed forsi jistaqsi: X'inhi r-raġuni għal din id-diskrpanza?

Għaddew iktar minn tliet xhur u kien hemm min ħa l-inkarigu li jestendi l-big bond.

Fil-fatt kienet il-Carnik Construction Limited waħedha.

Min-naħa l-oħra kien hemm min fid- dipartiment tal-kuntratti xtaq ikun jaf l-affarijiet fiex waslu u kien hemm anke korrispondenza f'dan is-sens.

Fil-fatt xi ħaġa li lili tħassibni u naħseb li hija l-bidu ta' ċertu taħwid li ma jispjegax ruħu kienet ittra li d-direttur tal-housing constructions and maintenance kien bagħat fejn fiha qal li wara laqgħa li kellu mal-planning directorate, it was agreed that the department could negotiate with the contractor to obtain a lower offer should it be decided that the facade can be demolished and reconstructed as an exact replica.

Hawnhekk forsi ta` min wieħed jindika li l-iskop kien li l-area in kwestjoni fi Triq Sant'Ursula titwaqqa` kollha, ħlief għall- faċċata biex jinżamm in-natural antik tagħha.

Id-diffikultajiet kienu fuq hemmhekk.

Biss ma nafx u ma nistax nifhem kif l-awtorita` ta` l-ippjanar daħlet fid-deċiżjoni tad-dipartiment tal-manutenzjoni u kostruzzjoni jekk għandux jieħu dan ix-xogħol jew le, jekk għandux jinnegozja ma' xi kuntrattur jew le.

Għalfejn dan id-dipartiment li qed jgħid li se jinnegozja qed jagħti dan it-tagħrif lil-planning directorate?

X'jidħol fiha?

Forsi kienet xi skuża biex wara nkunu nistgħu ninnegozjaw mal- kuntrattur?

Sur President, id-dubju tiegħi kompla jidħol meta rajt ittra oħra datata 18 ta' Novembru, 1998 li fiha jingħad hekk: Hence I suggest that we try to negotiate with the cheapest contractor, Carnik Construction Limited.

Għalfejn intgħażel dan il-kuntrattur?

Għandek żewġ kuntratturi li t-tnejn kienu dikjarati mhux tajbin, imbagħad id-direttur qal li ħa l-parir mill- planning directorate, ma nafx għalfejn, u ddeċieda li jiddiskuti mal-Carnik Construction Limited.

Ġaladarba t-tnejn ma ssodisfawx ir-rekwiżiti mitluba, għalfejn ddeċieda li jiddiskutu mal-Carnik Construction Limited?

Hawnhekk nerġa' nagħmel referenza għall-ittra tal-5 ta' Ottubru, 1998 fejn dan fiha jingħad bl-iktar mod ċar li ż-żewġ tenders ma kenux tajbin.

Din l-ittra 1998 hija ffirmata minn tliet uffiċjali tal-maintenance housing and construction li huma l-periti Vella Bonello, Sapiano u Mangion.

Għalfejn id- dipartiment injora totalment din l-ittra?

Għalfejn iddeċieda li jiddiskuti mal-Carnik Construction Limited?

Huwa veru li kien l-irħas imma huwa veru wkoll li bħala tender mhux difett wieħed kellu, imma tlieta.

Ma nistax nifhem għalfejn id-direttur ma bagħatx għaż-żewġ kuntratturi, poġġielhom l- istess offerti imbagħad wieħed kien jiddiskuti.

Biss anke l-fatt li bdejna bi stima ta' Lm400,000 u tlajna d-doppju naħseb kien il-każ li ma jsir l- ebda negozjar u l-affarijiet jerġgħu jinħarġu mill-ġdid, jew inkella forsi wieħed kien jieħu provvedimenti ġodda.

Sur President, imbagħad biex kollox jibda jieħu l-kulur aktar għandna l- ittra ta' 26 ta' Novembru, 1998 min-naħa tal-Carnik Construction Limited.

Din tagħti aktar wieħed x'jissuspetta.

Donnu d-direttur, s-Sur Formosa, kien up-to-date dwar dak kollu li kien qiegħed jiġri u qiegħed jiġi diskuss bejn l-awtorita', l-planning directorate u d-dipartiment tal-housing and maintenance construction.

Għaliex qed ngħid hekk?

Qed ngħid hekk għax out of the blue, dan qabad u bagħat ittra, mingħajr ħadd ma staqsih għal dan, fejn fiha qal li hemm il-possibilta' li taqa' l-faċċata u lest li jnaqqas is-somma.

MR SPEAKER: Onor. Sammut, ippermettili ninterrompik għax sar il-ħin.

Tibqa' in possession?

ONOR.

JOSEPH SAMMUT: Iva, nibqa' in possession.

MR SPEAKER: Grazzi.

Nitlob liIl-Viċi Prim Ministru sabiex, jekk jogħġbu, iressaq l-aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, qabel ma nressaq l-aġġornament nixtieq inressaq formalment il-mozzjoni li tirregola l-iskeda kollha tal-proċess tal-budget li jrid jgħaddi minn dan il-parlament skond dak li għedna fil- house business committee.

Ukoll għall-formalita`, biex tkun on record irrid ngħid li għalkemm qed inressaq il-mozzjoni u hemm l-iskeda sħiħa bid- dati kollha, irriservajna l-possibbilta` ta' varjazzjoni żgħira bi ftehim bejn iż-żewġ naħat tal-Kamra għal dak li għandu x'jaqsam mal-vot tal- Ministeru għall-Affarijiet Barranin.

Mr Speaker, nitlob il-permess tal-Kamra biex niġi eżentat milli naqra l- mozzjoni.

MR SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Sur President, inressaq formalment il-mozzjoni.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

EDWIN VASSALLO (Segretarju Parlamentari): Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi l-mozzjoni kif imressqa mill-Viċi Prim Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem.con

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tnejn, 25 ta' Novembru, 2002 b'din l-aġenda:

Mozzjonijiet

Estimi Ġenerali ta' spiża għas-sena 2003.

Skond ftehim milħuq fil-house business committee, din is-seduta se tixxandar dirett fuq it-televizjoni mill-Public Broadcasting Services u permezz tagħhom anke minn mezzi tax-xandir oħra.

MR SPEAKER: Grazzi.

Hawn rimarki?

L-Onor.

Anġlu Farrugia.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Sur President, nixtieq nibda dan l-aġġornament billi nagħmel riferenza għall-eżamijiet li saru bl-interview għal ħatra ta' senior principals mal-gvern.

Nixtieq nirriferi b'mod partikolari għal dawk t'Għawdex.

Sur President, ħarġu r-riżultati ta' dawn l-eżamijiet u niskopru li t-12 li għaddew għal senior principals huma kollha nazzjonalisti.

Mhux hekk biss, imma dawn huma kollha qrib il-ministru Giovanna Debono.

Sur President, jiena nistaqsi dwar is-serjeta` fil-mod kif qed jingħataw il- promozzjonijiet bl-interviews.

Aktar 'il quddiem, jiena se npoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-ismijiet tat-12 il-persuna li semmejt hawnhekk, persuni li huma nazzjonalisti li qed jaqdu lill-Ministru Giovanna Debono.

Dawn ġew promossi kollha għal senior principals b'konsegwenza li dawk il-laburisti jew Nazzjonalist mhux daqstant viċini, baqgħu l-art avolja huma nies serji, kapaċi u onesti.

Ngħaddi għal punt ieħor.

Aħna qegħdin lejlet l-elezzjoni u għalhekk tajjeb li nfakkru b'liema mod il-gvern mexa ma' dan il-poplu.

L-ipokreżija tal- gvern tidher anke f'dak li qed ssir fuq il-ħaddiema li jaħdmu fil- Kalaxlokk, fejn dawn qed jingħataw ittra – u aktar 'il quddiem sejjer inpoġġiha fuq il-mejda tal-Kamra - fejn jgħidulhom li dawn se ssirilhom interview mis-Sur Peter Calamatta, bniedem li l-Prim Ministru qal li jrid jagħmel Malta ġnien bil-kumpannija tiegħu flimkien ma oħrajn u fejn hemm ċerti interessi dwar kif jintgħażlu n-nies.

Dan biex nuri lill-poplu Malti kif qed jitmexxa dan il-pajjiż anke issa li waslet l-elezzjoni.

Sur President, il-korp tal-pulizija sa ftit ġimgħat ilu kien jagħti servizz lill-poplu meta kien jiftaħ l-uffiċini tad-distrett fil-ġurnata tas-Sibt u għalhekk wieħed seta' jinqeda fl-affarijiet li jkollu bżonn.

Sfortunatament, issa ħarġet ordni – kieku l-Ministru Tonio Borg qiegħed hawn kien jirrispondi din ukoll - fejn l-uffiċini kollha ta' l-għases kollha tad-distretti kollha, inkluż l-uffiċini tal-Police HQ bħall-uffiċċju ta' l-immigrazzjoni, l-uffiċċju tal-weapons, tat-trading licence, se jitħallew magħluqa u se jibdew jinfetħu mis-7:30 a.m. sal-5:30 p.m.

Apparti li l-poplu mhux qed jinqeda, l-pulizija wkoll qed ibatu minħabba l- fatt li qed jiġu mġiegħla ma jaħdmux is-Sibt bil-problemi kollha li dan qed iġib.

La qed insemmu l-pulizija, wieħed jistaqsi x'inhi r-raġuni għalfejn il-permessi tas-self-employed, in partikolari ta' dawk li jbiegħu l-ħaxix, li kellhom jitħallsu fl-1 ta' Jannar ta' din is-sena, sal-lum għadhom ma tħallsux meta kważi wasalna biex nagħlqu s-sena.

Forsi biex wara li l-gvern ilesti t-trattati ma' Brussels, dawn il-permessi jkunu jistgħu jingħataw lill-barranin ukoll?

Din hi domanda li wieħed tajjeb li jistenna risposta dwarha.

It-telqa li dan il-gvern ġab fil-pajjiż hi lampanti, anke ma' dak li għandu x'jaqsam ma' l-edukazzjoni tat-tfal tagħna.

Fis-secondary school tan- Naxxar, it-tfal tal-form 1 ilhom mil-bidu ta' l-iskola mingħajr teacher tas- science.

Dan il-gvern l-aqwa li jaqdi tal-qalba imma imbagħad ma jimportax jekk iċaħħad l-edukazzjoni lil uliedna.

Sur President, uħud minn sħabi tkellmu fuq l-Għawdxin li jaħdmu fil-posta u jiena se nitkellem fuq il-Maltin li jaħdmu fl-istess kumpannija.

Jiena nistaqsi dwar x'se jsir minnhom dawn il-266 ħaddiem li jridu jinqatgħu.

X'se tagħmel il-Posta Ltd, lluminata mill-barranin ta' New Zealand bil- kuntratt li l-gvern għoġbu jagħmel magħhom?

Dawn kif se jiġu mpoġġija f'pożizzjoni fejn ma jkunu tilfu xejn wara li se jiġu mġiegħla jitilqu mill- posta?

Nafu għalfejn il-posta qegħda tirreġistra telf?

In-nies ta' New Zealand ġew biex jgħidulna kif għandna naqilgħu jew kif għandna nonfqu l- flus?

Naħseb iżjed ta' l-aħħar, għax dawn għandhom 13-il karozza executive, Sur President.

Dawn jintużaw biex jieħdu l-kbarat mill-vilel jew flats tagħhom sal-Marsa u lura.

Karozza li toqgħod nofs ta' nhar parked u taf kemm qed tiġi din il-biċċa tax-xogħol lill-posta, Sur President?

Lm 22,000 fix-xahar, iżjed minn Lm0.25 miljun fis-sena!

Araw x'ħela ta' flus!

Aħjar raw kif se jsalvaw il-ħaddiema t'hemmhekk.

M'ilux mort l-isptar Karen Grech nara ħabib tiegħi li kellu bżonn ftit support u meta użajt il-lifts indunajt li t-telqa ta' dan il-gvern waslet anke fl-isptarijiet.

Mela dan il-lift, flok jitla` livell mal-pjan, jieqaf ftit l-isfel.

Issa jekk tkun daqsxejn ħafif, just kemm tgħolli saqajk imma minn ma jkunx naqra ħafif, jispiċċa joħodha għal wiċċu.

Agħar minn hekk Sur President, tara lil dawk l-imsieken nurses jisforzaw biex iqandlu l- istretcher jew il-wheelchair biex iċaqalqu l-pazjent minn sular għall- ieħor.

Naraw telqa wkoll fis-settur tax-xogħol ukoll fejn minkejja li jiġi hawn il- Ministru Gonzi u jiftaħar kemm kiber l-employment u kemm hawn nies qed jaħdmu imma r-realta` hi differenti.

Illum ħafna min-nies li kienu fully employed ġew imġiegħla jidħlu f'kuntratti definiti ta' tlett xhur, tlett xhur.

Hemm min ilu għal dan l-aħħar tliet snin għaddej b'din is-sistema u jekk jiġri xi ħaġa, l-kuntratt ma jiġix renewed.

Araw naqra kif qed jiġi trattat il-ħaddiem fis-sena 2002, fis-sena fejn aħna suppost qegħdin wara l- bieb ta' l-Ewropa.

Dan hu li qed nieħdu mingħand gvern Nazzjonalista, telqa f'kull settur.

Ngħaddi biex nitkellem fuq settur mitluq ieħor, dak tat-toroq.

Din il- ġimgħa kont għaddej mill-Mosta, minn Triq il-Familja Cumbo u t-toroq kollha li hemm fl-area magħrufa bħala tad-Dieb.

L-ewwelnett, jiena diġa` xbajt nitkellem fuq problema li għandhom f'din l-area fejn ħafna mid-djar għadhom b'konvenju.

Mela nbniet id-dar, iżżewġu n-nies, it-tfal kibru u saru xebbiet u ġuvintur u d-dar għada fuq konvenju!

Dawn investew il- kapital kollu tagħhom u ma jistgħux jagħmlu loan agreement mal-bank għax il- konvenju jfisser li l-post għadu mhux ta' dak li jkun.

Ma nistax nifhem kif il-gvern wara dawn is-snin kollha - aħna kull ma għamilna sena u nofs fil- gvern imma n-Nazzjonalisti ilhom hemm hekk aktar minn decade issa u dawn dejqu lil kulħadd – għadu ma għamel xejn.

Jiena nħeġġu biex jagħmel xi ħaġa malajr kemm jista' jkun fuq dan il-punt.

Triq Wignacourt fil-Mosta hi triq mitfija u minkejja li ilha snin hekk, qatt ma sar id-dawl pubbliku minħabba t-telqa ta' dan il-gvern, telqa li narawa f'toroq oħrajn bħal Triq il-Familja Cumbo.

Il-housing estate tal- Mosta, l-istess, telqa b'mod eżaġerata, xbajt nagħmel mistoqsijiet parlamentari fuq id-distrett, għandek in-naħa ta' Santa Margerita taħsbu parti minn pajjiż li għadu se jiżviluppa, ħlief ħofor u ħitan tas-sejjieħ imwaqqa' ma tarax, xi ħaġa tal-biża` u xi ħaġa li tħasseb b'mod regolari lill-poplu tal-Mosta u kull min jgħaddi minn hemmhekk.

Jekk nieħdu Santa Margerita, dan hu post fejn hemm ħafna affarijiet storiċi u preistoriċi bħal ma huma l-cart ruts pero` xorta waħda spiċċajna faċċata tal-muntanja taż-żibel tal-Magħtab li taqbad u tnitten kull ma hemm u dan minkejja l-kliem sbieħ li l-ministri tal-gvern Nazzjonalista jgħidu fuq l- ambjent u l-preservazzjoni tal-wirt storiku tagħna.

Imbagħad għandek it- telqa f'dawn it-toroq u m'għandniex għalfejn ngħidu, tħares lejn Burmarrad u San Pawl tat-Tarġa u tinduna bit-telqa b'mod esaġerata li hawn.

Sur President, avolja issa ma tantx fadallu, qed nitkellmu fuq xhur, u dalwaqt nieħdu over aħna dawn ix-xogħlijiet, pero' jiena xorta nħeġġeġ lil dan il-gvern biex jagħmel xi ħaġa.

Il-verita` hi li wara dawn is-snin kollha, għad baqa' dawn il-problemi kollha u flok ma l-gvern Nazzjonalista jaqbad u jagħmel xi ħaġa biex jagħtiha lill-poplu Malti, dan mhu qed jagħmel xejn u għalhekk jiena nħeġġeġ biex il-poplu Malti jifhem li l-unika alternattiva għal dan il-pajjiż m'hu ħadd ħlief il-partit Laburista.

MR SPEAKER: L-Onor.

Edwin Vassallo, on a point of order.

ONOR.

EDWIN VASSALLO: L-Onor.

Farrugia staqsa meta se jitħallsu l- permessi tal-ħaxix u jiena nista' ngħidlu li r-renewals se jintbagħtu fil- ġranet li ġejjin u m'hemmx bżonn ta' ebda spekulazzjoni.

MR SPEAKER: Nifhem li l-Onor.

Farrugia għandu xi dokumenti xi jpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

ANĠLU FARRUĠIA: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Lista ta' impjegati Għawdxin li għaddew mill-eżami ta' senior principal mal-gvern; u

Kopja ta' ittra li qed tintbagħat mis-sezzjoni tal-personnel tal- kumpannija Kalaxlokk lill-ħaddiema ta' l-istess kumpannija dwar sejħa għal intervista fil-Mixtla tal-Gvern Wied Inċita, Attard.

MR SPEAKER: Aktar rimarki?

L-Onor.

Charles Buhagiar.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Sur President, xtaqt nieħu ftit minuti minn dan l- aġġornament biex nitkellem dwar il-mod kif ġiet imwieġba mistoqsija parlamentari li jiena għamilt lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni.

Fil-mistoqsija parlamentari nru.

36608, jiena staqsejt lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni:

"Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra, kopja tal-kuntratti tax-xogħlijiet li ngħataw mill-Fondazzjoni għall-Iskejjel t'Għada lill-kumpannija Kalaxlokk Co. Ltd?".

u l-Ministru weġibni hekk:

"Minħabba l-interess li l-Onor.

Membru, u d-ditti li fihom jista' jkollu interess, għandhom, u minħabba xogħlijiet li fihom huwa involut in konnessjoni ma' proġetti ta' skejjel, mogħti l-parir li l- informazzjoni ta' natura kummerċjali li qed jitlob l-Onor.

Membru dwar kuntratti ta' xogħlijiet mogħtija lil ditta partikolari m'għandhiex titpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.".

Sur President, ma nistax nifhem kif inti tista' tħalli li mistoqsija parlamentari tiġi mwieġba b'dan il-mod.

Aparti hekk, din ir-risposta fiha insinwazzjonijiet li mhux minnhom.

L-ewwelnett, il-Ministru qal:

"Minħabba l-interess li l-Onor Membru, u ditti li fihom jista' jkollu interess ...".

Jiena staqsejt domanda fuq xogħlijiet li saru fi skejjel.

Meta l-Ministru jgħid li jiena għandi xi interess, dan ikun qed ifisser li għandi interess ta' kuntrattur.

Issa jiena hawnhekk niddikjara li m'għandix, u qatt ma kelli, interess ta' kuntratturi.

Ma nafx għalfejn il-Ministru wieġeb b'dan il-mod.

L-uniku interess li jista' jkun li għandi jiena huwa li d-ditta li fiha naħdem tagħmel xi xogħol għall-Fondazzjoni għall-Iskejjel t'Għada, xogħol li ttieħed wara sejħa għall-applikazzjonijiet li kienet saret mill- istess fondazzjoni.

F'dan il-każ aħna għamilna xi xogħol ta' project management fuq tibjid ta' skejjel u xi xogħol ieħor.

Ma nistgħux nippermettu li jiġi ministru hawnhekk u jgħid li hu mhux se jirrispondi domanda għax jiena jista' jkolli xi interess f'xi xogħol kuntrattwali.

Jiena nistaqsi għaliex il-Ministru wieġeb hekk in konsiderazzjoni tal-fatt li l-Viċi Prim Ministru ma kellu l-ebda diffikulta` jpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba f'mistoqsija oħra li saret minn Membru ieħor sabiex tingħata lista ta' xogħlijiet li ingħataw mill-housing authority u kemm iqumu.

Minħabba f'hekk jiena iżjed u iżjed, ma nistax nifhem għalfejn il-Ministru ta' l- Edukazzjoni, irrisponda f'dan il-mod u jiena ċertament li m'inix sodisfatt b'din it-tip ta' risposta u jiena naħseb li ma nistgħux nippermettu dawn it- tip ta' risposti.

Dan hu mod kif tevita li tagħti l-informazzjoni lil din il-Kamra, Sur President.

Sur President, issa se ngħid ukoll għalfejn għamilt din id-domanda.

Din id- domanda għamilta għax jiena infurmat li l-Fondazzjoni għall-Iskejjel t'Għada qed tagħti xogħlijiet lil Kalaxlokk, xogħlijiet li jingħataw u ħafna drabi lanqas biss toħroġ sejħa għall-offerti.

Il-Kalaxlokk ma għandhiex ir-riżorsi biex taħdem dawn ix-xogħlijiet u għalhekk qed tispiċċa tagħti subcontracting lill-kuntrattur ieħor.

Jiena għamilt din id-domanda biex nara jekk il-Kalaxlokk għandhomx dritt jagħtu s-subcontracts u jekk għandhom dan id-dritt, irrid nara b'liema kundizzjonijiet jistgħu jsiru dawn is-subcontracts.

Mill-informazzjoni li għandi jiena, li qed jiġri hu li x-xogħol qed jingħata mill-Fondazzjoni għall-Iskejjel t'Għada lill-Kalaxlokk u l- Kalaxlokk qegħda tqabbad lil min jogħġoba bħala kuntrattur u din mhux marbuta li tagħti l-informazzjoni ta' liema subcontractors qed jieħdu dan ix-xogħol.

Din tmur kontra kull mod kif isiru l-affarijiet.

Fil-prattika ta' kif isir ix-xogħol, meta xi xogħol jingħata lill-kuntrattur, fil-każi kważi kollha, dejjem għandha ssir pressure biex jekk dak il-kuntrattur jkun se jagħti subcontract, in-nominated subcontractor irid jiġi approvat mil-fondazzjoni wkoll.

Dan ma jistax jaqbad u jagħti x-xogħol kif irid hu u waqt li mingħalik li ċertu xogħol ikun qed jagħmlu Mr X, ikun qed jagħmlu Mr Y!

Jekk naħdmu b'dan il-mod, x'kontroll se jkun hemm?

Hemm lok ċar ta' abbuż f'din is-sistema.

B'liema dritt il-Kalaxlokk tiddeċiedi hi lil min jagħtih ix-xogħol?

Sur President, hemm suspetti u ndikazzjonijiet li dawn l- affarijiet qed isiru bi ħsieb sabiex isir ċertu tidwir mar-regolamenti u x- xogħol jingħata mhux lill-Kalaxlokk, imma lil terza persuna li effettivament jagħmel ix-xogħol u jieħu l-flus.

Sur President, din mhux serjeta`.

Mhux serjeta` li kuntratti li jiswew eluf ta' liri jingħataw f'dan il-mod.

L-iskop tad-domanda li għamilt jiena kien proprja biex ninvestiga dan.

Ma kelli ebda interess ieħor, bħal ma diġa` għedt u nerġa ngħid, jiena ma għandi l-ebda interess f'din l-istorja ħlief li nara li dawn il-ħniżrijiet ma jiġrux fil-pajjiż u jekk isiru, dawn jitwaqfu għax dan l-abbuż irid jinqata' u min qed jabbuża, irrid jinkixef.

Dak hu l-interess tiegħi.

Sur President, għandna naraw li meta jsiru domandi għal skop ta' investigazzjoni għax aħna nkunu nafu b'ċerti każi, aħna ma għandniex inħallu lill-Ministru jirrispondi f'dan il-mod għax jekk ikun qed isir hekk, mhux biss ikun qed isir disservice lejn dan il-parlament imma ikun qed isir disservice lejn is-soċjeta` Maltija wkoll għax hu importanti li ċerti affarijiet joħorġu fil-beraħ u mhux jibqgħu moħbija.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Kamra hi aġġornata għal nhar it-Tnejn, 25 ta' Novembru 2002, fis-6:00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fid-9:30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

PULIZIJA – TOWING/CLAMPING

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid kemm ġew towed u clamped vetturi din is- sena?

Fejn saru?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li matul din is-sena sat-30 ta' Settembru 2002 gew towed 1,464 vettura filwaqt li 23 vettura gew clamped.

Dawn kienu kif gej:

Region A

|P.D. |Lokalita` |Towing |Clamping| |1 |Valletta |99 |- | | |Floriana |68 |- | | |Marsa |7 |- | | |(marina) | | | |2 |Qormi |13 |- | | |Żebbug | 13 |- | |3 |Paola | 31 |- | | |Luqa | 1 |- | | |Fgura | 2 |- | | |Marsa | 2 |- | | |Tarxien | 1 |- | |4 |Cospicua | 3 |- | | |Marsaskala| 7 |- | | |Senglea | 4 |- | | |Vittoriosa| 2 |- | | |Żabbar | 3 |- | |5 |Żejtun | 3 |- | | |Birzebbuga| 6 |- | | |Żurrieq | 1 |- | | |MIA |208 |- | |Total| |474 | |

Region B

|P.D. |Lokalita` |Towing |Clamping| |6 |Sliema |105 |- | | |Gzira | 14 |- | | |Pieta` | 3 |- | | |Msida | 11 |- | |6A |St.Julians| | | | |/ |414 |- | | |San Ġwann | | | |7 |Ħamrun |110 |- | | |Marsa | 13 |- | | |Pieta' | 43 |- | | |St. Venera| 8 |- | | |Dingli | 5 |- | | |Ta' Qali | 7 |- | |8 |Birkirkara| 20 |- | | |Balzan | 3 |- | | |Lija | 1 |- | | |Naxxar | 12 |- | | |Għargħur | 3 |- | | |Mosta | 25 |- | |9 |Qawra/ | | | | |Buġibba |163 |- | |10 |Marsalforn| 11 |- | | |Victoria | 16 |23 | | |Mgarr | 3 |- | |Total| | 990 |23 |

SKEJJEL - AGGRESSJONI FUQ GĦALLIEMA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' għalliema li ġew aggrediti din is-sena?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li minn Jannar sa Ottubru 2002 kien hemm erba' każi ta' inċidenti ma' kapijiet ta' skola u sitt każi li fihom kienu involuti għalliema.

PULIZIJA - KUMPLESS SPORTIV F'TA' QALI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid matul din is-sena kemm-il każ ta' serq ġie rapportat mill-kumpless sportiv ta' Ta' Qali?

X'kienu l-oġġetti rapportati misruqa?

Kemm ġew solvuti minn dawn il-każi ta' serq?

Kemm persuni tressqu l-qorti akkużati b'serq minn dan il-kumpless sportiv f'Ta' Qali?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li bejn Jannar u Settembru ta' din is- sena l-pulizija kellha rapport wieħed ta' serq mill-kumpless tal-basketball f'Ta' Qali.

F'dan il-każ, li għadu mhux solvut, kienu rrapportati misruqa ammont ta' flus minn ġo baskett li kien fuq bank.

BIRŻEBBUĠA - SKOLA PROF.

ANTON TABONE

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'passi qed jittieħdu biex tintbagħat għalliema oħra fl-iskola Profs.

Anton Tabone ta' Birżebbuġa minflok Ms. Muscat tat- tielet klassi li se tirtira minn hawn u ftit ieħor, kif sar fil-każ ta' l- iskola primarja ta' Ħal Għaxaq fejn is-Sur Lofaro, li wasal biex jirtira minn għalliem, ingħata xogħol fl-uffiċċju waqt li ħaddieħor intbagħat minfloku biex ma titħarbatx l-edukazzjoni tat-tfal?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li ż-żewġ każi msemmija mill-Onor.

Membru m'humiex l-istess u għalhekk ma jistgħux jitqabblu.

Is-Sur Lofaro, li wasal biex jirtira, ingħata xogħol fl-uffiċċju fl-iskola ta' Ħal Għaxaq bħala soluzzjoni temporanja għal problema immedjata li nqalgħet f'dik l- iskola fil-bidu tas-sena skolastika.

Informat ukoll li Ms. Muscat, li tgħallem fl-iskola A ta' Birżebbuġa tibda l-pre-retirement leave f'Jannar 2003 u għalhekk se jintbagħat sostitut fit- tieni term meta verament jinħoloq in-nuqqas.

ISTITUT TA' L-ARTI U D-DISINN

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid meta l-istudenti u l-istaff ta' l-istitut ta' l- arti u d-disinn jirritornaw lura fil-bini ta' Tarġa Gap fl-4 ta' Novembru 2002 x'inhu ppjanat li jkun lest mix-xogħlijiet kollha?

Il-workshops se jkunu lesti, peress li dawn huma kruċjali għall-edukazzjoni ta' dawn l- istudenti għax ħafna units isiru fihom?

Meta huwa maħsub li l-istitut jingħata l-finanzi meħtieġa biex ikun jista' iġedded is-sistema tal- computers li issa qdiemu għal dak li għandhom bżonn l-istudenti?

Meta se jingħataw il-finanzi meħtieġa biex tintrama l-librerija ta' l-istitut tant meħtieġa mil-lecturers u l-istudenti?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li tlesta ħafna xogħol fil-bini ta' Tarġa Gap, liema xogħol sar matul ix-xhur tas-sajf.

Dan kien jikkomprendi tħaffir ta' trinek mal-biċċa l-kbira tas-sit, tqegħid ta' cables ta' l- elettriku biex l-istitut ikollu provvista adekwata ta' dawl u jkun jista' jintuża s-substation il-ġdid.

Is-sit issa hu kollu ħieles mill-asbestos u b'hekk tneħħa l-periklu.

L-ewwel kunsinna ta' computers u programmi ġodda diġa` waslet.

Huwa ppjanat li aktar apparat teknoloġiku jinxtara biex l-istudenti u l- għalliema jkollhom l-aħjar riżorsi għat-tagħlim.

Hemm diġa` il-permessi kollha meħtieġa biex jinbena sular ieħor fil-parti ċentrali ta' l-istitut.

Ħarġu tenders biex jinbeda x-xogħol tal-bini.

Huwa wkoll ippjanat li f'parti minn dan is-sular titwaqqaf librerija għall- istudenti u l-għalliema ta' l-istitut.

MCAST - KORS TAL-PANEL BEATING

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid jekk hux veru li studenti li applikaw għall-kors tal-MCAST fil-vehicle body repair (panel beating) ġew mgħarrfa li dan il- kors mhux se jsir iżjed?

Veru li lill-istudenti aċċettati bagħtuhom f'korsijiet oħra bħal fid-dockyard jew bħala electricians jew fuq welding fabrication?

Għaliex dawn it-tibdiliet?

Qed jitqies li m'hemmx bżonn iżjed ta' nies imħarrġa f'din is-sengħa tal-panel beating?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li mhux minnu li l-istudenti li applikaw għall-kors tal-MCAST fil-vehicle body repair (panel beating) ġew mgħarrfa li dan il-kors mhux se jsir iżjed.

Dawk l-istudenti li wrew interess fis-sengħa tal-panel beating (vehicle body repair) ġew mogħtija l-opportunita` li jsegwu t-taħriġ f'din is-sengħa u fil-fatt instabulhom żewġ panel beaters bħala sponsors għall-prattika tal- kors.

Ebda student li kien interessat fil-panel beating ma ntbagħat id-dockyard.

Għall-kulleġġ vokazzjonali l-panel beating hija sengħa li tingħata l- importanza tagħha.

EDUKAZZJONI - CUSTOMER CARE

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Persuni li jaħdmu fil-customer care tal-bini tal-ministeru ta' l- edukazzjoni huma awtorizzati li meta jmorru xi ġenituri jilmentaw fuq xi każ f'xi skola jgħaddu ġudizzju kontra xi kapijiet u għalliema biex jagħtu raġun lill-ġenituri meta ma jkunux semgħu l-verżjoni taż-żewġ naħat?

Ma jaħsibx il-Ministru li b'imġiba bħal din min-naħa ta' xi persuni fil- customer care jista' jiżdied id-disgwid meta l-iżjed li għandhom jagħmlu hu li jiġbru l-ilment u jgħadduh lil min hu responsabbli flok jidħlu huma fil-każ?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li dak li qed jissuġġerixxi fil-mistoqsija huwa dak li fil-fatt jiġri bħala proċedura.

L-uffiċjali tal-customer care huma awtorizzati li jiġbru l-ilmenti tal-pubbliku u jgħadduhom lill- uffiċjali responsabbli wara li jkunu semgħu l-verżjoni uffiċjali wkoll.

PULIZIJA – ATTAKK FUQ GĦALLIEM

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid sarx xi rapport lill-pulizija mill- awtoritajiet ta' l-iskola, li dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, dwar studenta barranija li mingħajr provokazzjoni attakkat għalliem f'din l-iskola nhar it-Tlieta 22 ta' Ottubru?

Jekk le, tista' issir investigazzjoni mill-pulizija għaliex jidher li dan l-għalliem ta' eta` anzjana weġġa' sew u dan ukoll peress li xi membri ta' l-istaff li kellmuni dwar l-inċident huma inkwetati dwar dak li ġara?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li l-pulizija ma kellha ebda rapport dwar l-inċident imsemmi mill-Onor.

Interpellant.

Madankollu minn stħarriġ li għamlet il-pulizija ġie kkonfermat li kien hemm inċident bejn studenta barranija u għalliem.

F`dan l-inċident l-għalliem sofra feriti ta' natura ħafifa u rrinunzja għal proċeduri kriminali kontra l-istudenta.

RABAT - GĦAJN QAJJED - ĠNIEN PUBBLIKU

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jinformana x'ġara mill- ġnien pubbliku li kellu jsir fil-qasam tad-djar ta' Għajn Qajjed ir-Rabat fejn il-parti tal-housing kienu lestew il-pjanti matul l-1997 u l-1998?

Hemm ħsieb li jsir fix-xhur li ġejjin u għaliex ma kien hemm ebda żviluppi matul dawn l-aħħar erba' snin?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien informat li ma kienu saru ebda pjanti mid- dipartiment tal-bini u tiswija ta' djar fl-1997 u l-1998 iżda kellhom isiru pjanti mit-taqsima tax-xogħlijiet.

Dawn il-pjanti kellhom jinkludu bidliet fit-tqassim tat-toroq fl-inħawi.

Billi d-dipartiment tat-toroq issa jifforma parti mill-ministeru għat-trasport u telekomunikazzjoni, nagħti parir lill-Onor.

Interpellant jagħmel din il-mistoqsija lill-ministru konċernat.

AGRIKOLTURA U SAJD - WATCHMEN/SECURITY OFFICERS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' il-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' watchmen/security officers fid-dipartiment ta' l-agrikoltura u sajd matul l-1996, 1997 u 1998?

X'kienet is-sitwazzjoni għas-snin 1999, 2000, 2001 u 2002?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Jien informat li l-informazzjoni hi skond ma jidher hawn taħt:

AGRIKULTURA:

| |Watchman |Security | | | |Officer | |1996 |3 |- | |1997 |4 |3 | |1998 |3 |3 | |1999 |3 |3 | |2000 |3 |3 | |2001 |3 |5 | |2002 |3 |4 |

PIXKERIJA:

| |Watchman |Security | | | |Officer | |1996 |3 |- | |1997 |3 |- | |1998 |3 |- | |1999 |3 |- | |2000 |3 |- | |2001 |3 |- | |2002 |3 |- |

SAN LUCJAN:

| |Watchman |Security | | | |Officer | |1996 |3 |1 | |1997 |3 |1 | |1998 |3 |1 | |1999 |3 |1 | |2000 |1 |1 | |2001 |1 |1 | |2002 |1 |1 |

MOSTA - ĊENTRU TAS-SAĦĦA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' il- Ministru jispjega r-raġuni għaliex fl-1998 miċ-ċentru tas-saħħa tal-Mosta saru 8,542 viżiti fid-djar mit-tobba u bejn Jannar u Settembru ta' din is- sena saru biss 2,561, u dan fi żmien meta l-popolazzjoni ta' Buġibba, Burmarrad, Għargħur, l-Imġarr, il-Mellieħa, in-Naxxar, il-Qawra, San Pawl il-Baħar u l-Wardija żdiedet u meta l-istess ċentru tas-saħħa tal-Mosta jrid jaqdi t-talbiet għall-viżti tat-tabib mill-poplu tal-Baħrija, Ħad- Dingli, l-Imtarfa u r-Rabat peress li ċ-ċentru tas-saħħa tar-Rabat (Malta) m'għadux jiftaħ fuq bażi ta' 24 siegħa u qed jagħlaq fil-5:00 p.m.?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Id-

dipartiment tal-kura primarja m'għandux influwenza diretta fuq in-numru ta' nies li jċemplu biex jattendi t-tabib fid-dar.

Infakkar lill-Onor.

Interpellant li s-servizz ta' tabib miċ-ċentri tas-saħħa kollha sar wieħed ta' emerġenza wara l-5:00 p.m. matul il-ġimgħa u mis-Sibt wara siegħa sat- Tnejn fit-8:00 a.m. Din kienet miżura li kellha tittieħed minħabba nuqqas ta' tobba li jaħdmu fiċ-ċentri tas-saħħa.

It-tnaqqis ta' visti jista` ikun ukoll bħala riżultat tal-kampanja ta' edukazzjoni li ssir mid-dipartiment tal-kura primarja biex jintuża s-servizz fid-djar b'mod aktar għaqli u meta verament meħtieġ.

Raġuni oħra setgħet kienet li din is-sena ma kellniex episodji qawwija ta' influwenza.

SPTARIJIET - KURA BARRA MINN MALTA - TFAL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' il- Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' tfal taħt it-13-il sena li ntbagħtu barra minn Malta għall-kura u fejn?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninsab informat li mill-1 ta' Jannar sal-31 ta' Ottubru 2002 intbagħtu 87 tifel u tifla taħt l-14-il sena: 86 l-Ingilterra u waħda l-Iżrael.

ASTHMA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' il- Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' tfal li daħlu l-isptar isofru minn attakki ta' l-asthma matul dawn l-aħħar ħames snin u mil-liema lokalitajiet f'Malta u Għawdex?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninsab informat li minn tagħrif miġbur tas-sistema tal-hospital activity analysis jirriżulta li n-numru tat-tfal bejn 0 - 14- il sena li ġew ammessi fl-isptar San Luqa minħabba attakki ta' l-asthma għal dawn l-aħħar ħames snin, kif ukoll il-lokalita` rispettiva fejn kienu joqogħdu jidhru fil-lista li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

Ma tinġabarx statistika ta' tfal minn Għawdex.

Għal din il-parti tal- mistoqsija nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel talba lill-ministru konċernat.

XORB ALKOĦOLIKU - KAŻI RIFERUTI L-ISPTAR

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Kemm kien in- numru ta' persuni, tfal u żgħażagħ li daħlu l-isptar f'Malta u Għawdex kawża ta' xorb alkoħoliku bejn Jannar u Settembru ta' din is-sena?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninsab infurmat li minn tagħrif miġbur permezz tas- sistema tal-hospital activity analysis jirriżuta li minn Jannar sa Settembru 2002 ġew ammessi fl-Isptar San Luqa tmint itfal u żgħażagħ kawża ta` xorb alkoħoliku.

Dawn jitqassmu f'żewġ kategoriji:

Kategorija A: Sindromu ta` dipendenza fuq l-alkoħol jew intossikazzjoni kkawżata mill-alkoħol jew problemi oħra mentali minħabba l-użu eċċessiv ta' l-alkoħol (ICD-10 codes F10.0 - F10.9).

Kategoija B: Mard tal-fwied attribbwit għall-alkoħol (ICD-10 code K70).

| |Kategorija | |Etajiet |A |B | |(snin) | | | |10-14 |2 |- | |15-19 |4 |- | |20-24 |1 |- | |25-29 |1 |- | |TOTAL |8 |- |

Ma kien hemm l-ebda każ f'dawn l-etajiet li daħal fl-Isptar San Luqa minħabba mard tal-fwied attribbwit għall-alkoħol.

Rigward Għawdex, nitlob lill-Onor Interpellant jagħmel id-domanda lill- ministru kkonċernat.

PENSJONI - INCOME TAX

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' il- Ministru jara li jogħla ċ-ceiling ta' l-income tax b'tali mod li l- pensjonanti ma jibqgħux iħallsu taxxa aktar fejn ma għandhomx xi dħul minn sorsi għajr il-pensjoni?

Jaf il-Ministru li ċerti pensjonanti fuq il- pensjoni biss ukoll iħallsu t-taxxa?

Jista' jsir xi ħaġa biex ma jġorrux dan il-piż?

ONOR.

JOHN DALLI: Kemm hu komdu tgħum fis-sħab mill-bankijiet ta' l- oppożizzjoni.

ARRETRATI

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' il-Ministru jara li arretrati dovuti lill-persuna mejta li d-dettaliji tagħha qed jintbagħtu separatament jiġu mgħoddija lill- armla peress li għandha bżonnhom u qed jgħidulha li trid tistenna xi ħames xhur?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-persuna konċernata ġiet avżata personalment dwar il-każ tagħha.

GWARDJANI LOKALI - KSUR TAL-LIĠI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' il-Ministru jgħid kemm kien hemm gwardjani lokali li nqabdu f'xi att illegali u dan mill-1 ta' Jannar sal-lum?

X'kien kull ksur tal- liġi?

X'passi ttieħdu?

ONOR.

AUSTIN GATT: Mill-1 ta` Jannar 2002 s`issa hemm gwardjan lokali wieħed li qiegħed jigi investigat mill-pulizija.

Sakemm issir din l- investigazzjoni, dan il-gwardjan lokali huwa sospiz mix-xogħol.

Dan il- gwardjan għadu ma tressaqx il-qorti u għalhekk ir-risposta għat-tieni parti tal-mistoqsija ma tistax tingħata.

GWARDJANI LOKALI - KUNSILLI LOKALI LI GħANDHOM IS-SERVIZZ

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' il-Ministru jgħid liema huma dawk il-Kunsilli Lokali li għandhom is-servizz tal-gwardjani lokali għal inqas minn sagħtejn kuljum?

Il-liġi tistipula għal kemm-il siegħa kull kunsill għandu jkollu dan is- servizz?

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-kunsilli lokali li għandhom anqas minn sagħtejn servizz kuljum ta` gwardjani lokali huma: Birgu, Isla, Bormla, Siġġiewi, Attard, Balzan, Gudja, Għaxaq, Isla, Kalkara, Kirkop, Lija, Luqa, Mqabba, Paola, Qrendi u Safi.

Il-liġi ma tistipulax għal kemm-il siegħa kull kunsill għandu jkollu dan is- servizz.

Dan jiddependi mit-tender mogħti.

TMEXXIJA TAT-TEAMS TAL-FOOTBALL TAL-GVERN U KUMPANNIJI PARASTATALI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid minn min hu ffurmat il-kumitat li se jmexxi t- timijiet tal-football tal-gvern u dawk parastatali?

Instab sponsor għal dan il-league?

Meta se jibda?

Il-ħlasijiet dovuti għal-logħob tas-sena li għaddiet tħallsu kollha?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-kumitat tal-Malta employees sports association huwa ffurmat hekk:

Is-Sur Mario Meli - President Is-Sur Philip Sammut - Viċi President Is-Sur Alfred Spiteri - Segretarju Is-Sur Mario Meli - Teżorier Is-Sur Joe Micallef - Segretarju Amministrattiv

Minkejja l-isforzi li saru kemm mis-segretarjat parlamentari u mill-istess kumitat s'issa għadu ma nstabx sponsor għal-league tal-football li se jibda nhar it-Tlieta 19 ta' Novembru 2002.

Informat ukoll li l-ħlasijiet għal-logħob tas-sena li għaddiet tħallsu kollha.

ĦLASIJIET - REFEREES

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Peress li s-sena li għaddiet kien hemm xi taħdidiet bejn il-Kumitat li mexxa l-league tal-gvern u parastatali u l-Malta football association dwar ħlasijiet lir-referees li jaħdmu mal-gvern, jista' il-Ministru jgħid jekk instabitx soluzzjoni?

Kemm hemm uffiċjali tal-logħba li jaħdmu mal-gvern u parastatali li jistgħu jieħdu sehem f'dan il-logħob?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-Malta employees sports association għamlet kull sforz biex jintlaħaq ftehim mal-Malta football association u mal-Malta referees association dwar il-ħlasijiet li jaħdmu mal-gvern iżda baqa' ma ntlaħaqx ftehim.

Dwar it-tieni parti tad-domanda informat li d-dipartiment ma jkollux informazzjoni dwar ir-referees li jkunu affiljati mal-Malta football association.

ACTIVITY, PERIPATETIC AND COMPLEMENTARY TEACHERS – TERMS OF REFERENCE

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'inhu l-job description jew terms of reference għax-xogħol ta' activity teacher, peripatetic teacher u complementary teacher?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-job description ta' l-għalliema peripatetiċi jvarja skond in-natura ta' l-arja kurrikulari li jkunu qed jaħdmu fiha: ngħidu aħna, l-għalliema peripatetiċi tal-PSE, li huma maqsuma f'sezzjonijiet, jaħdmu jew f'post fiss jew iduru minn skola għall- oħra, dawk tal-Proġett "let me learn" jaħdmu f'numru ta' skejjel li għandhom dan il-proġett fil-pjan ta' żvilupp ta' l-iskola tagħhom.

L-għalliema peripatetiċi kollha qed jaħdmu f'dawn l-arji kurrikulari: xjenza u teknoloġija, home economics, PSE, SpLD, let me learn, literacy programmes, arti, drama, edukazzjoni fiżika, hands-on-farming, mużika u Franċiż.

B'mod ġenerali, l-għalliema peripatetiċi huma marbuta b'dawn id-dmirijiet:

biex iwasslu l-kontenut u l-istrateġiji tat-tagħlim fid-dawl tal-kurrikulu nazzjonali;

biex jagħtu parir u sapport lill-għalliema u lill-kapijiet ta' l-iskejjel; u

biex jgħinu f'attivitajiet organizzati mill-iskejjel u mid-diviżjoni ta' l-edukazzjoni.

L-għalliema peripatetiċi fil-qasam kumplimentari huma speċifikament marbutin b'dawn id-dmirijiet:

biex jgħallmu lil dawk it-tfal li għandhom problemi fil-litteriżmu u fin- numeriżmu;

biex iwasslu l-kontenut u l-istrateġiji tat-tagħlim kif mitluba mill- kurrikulu;

biex jagħtu sapport lill-għalliema fil-qasam kumplimentari; u

biex ifasslu programmi edukattivi individwali f'dan il-qasam.

Il-job description għax-xogħol ta' activity teacher qed jitpoġġa fuq il- mejda tal-Kamra.

MEPA - HIGH RISE BUILDINGS

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid jekk l-Awtorita` ta' l-Ippjanar u l- Ambjent toħroġx permessi għal high rise building ġewwa Marsascala?

Jekk le għaliex, u jekk iva f'liema żoni?

Jista' jgħid ukoll x'inhi l-policy b'mod ġenerali għal bini għoli?

ONOR.

TONIO BORG: High rise building f`Marsascala jista` jkun permissibbli sakemm dan ikun konformi mal-policy and design guidance 2000 paragrafu 1.7 application of floor area ratio.

AWTORITA` TAD-DJAR - BINI TA' DJAR

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' il-Ministru jgħid kemm qed jinbnew appartamenti/maisonettes/djar/garaxxijiet mill-awtorita` tad-djar?

F'liema lokalita` qegħdin?

Kemm se jqum kull proġett u minn min qed jinbnew?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant.

SIGURTA` SOĊJALI – PUNCH CLOCKING

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' il-Ministru jgħid liema sections fid-dipartiment tas-sigurta` soċjali qed jagħmlu użu mill-palm readers bħala mezz ta' punch clocking?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fid- dipartiment tas-sigurta` soċjali ma jsirx użu mill-palm reader bħala mezz ta' punch clocking.

DIPARTIMENT GĦALL-AKKOMODAZZJONI SOĊJALI - POSTIJIET ALLOKATI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' il-Ministru jgħid kemm ġew allokati postijiet mid- dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali lokal b'lokal tul din is-sena u jista' jgħid ukoll skond liema kategorija ġew allokati (ġuvni, single parent, miżżewweġ, separat)?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra tabella li turi l-informazzjoni mitluba fl-ewwel parti tal-mistoqsija.

Ninsab infurmat li ma tinżammx statistika dwar l-informazzjoni mitluba fl- aħħar parti tal-mistoqsija.

BORMLA - TRIQ ID-DEJQA - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u l- Infrastruttura: Jista' il-Ministru jgħid x'tip ta' xogħol hemm programmat għal Triq id-Dejqa, Bormla?

Jista' jagħti indikazzjoni meta se jitlestew ix-xogħlijiet?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Peress li l-funzjoni li għaliha qed jirriferi l-Onor.

Interpellant hi waħda minn dawk mgħoddija lill-kunsilli lokali, nissuġġerilu li jindirizza l-mistoqsija tiegħu lill-kunsill lokali konċernat.

WELDERS/FITTERS BARRANIN JAĦDMU MALTA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' il-Ministru jgħid kemm kien hawn barranin jaħdmu bħala welders u fitters minn Jannar sal-lum ma' kumpanniji privati f'Malta?

Mil-liema pajjiż kienu ġejjin?

Ma' liema kumpannija kienu jaħdmu?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra tabella li turi l-informazzjoni mitluba fl-ewwel żewġ partijiet tal-mistoqsija, skond ir- records tal-korporazzjoni ta' xogħol u taħrig.

L-informazzjoni mitluba fl-aħħar parti tal-mistoqsija hi ta' natura kunfidenzjali u għalhekk ma nħossx li għandha tiġi ppubblikata.

BRIGATA LABURISTA – PROPRJETA` TAL-GVERN

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' l-Ministru ġentilment jgħid jekk il-Brigata Laburista għandhiex f'idejha xi art jew proprjeta' tal-gvern?

Jekk ir-risposta hi fl- affermattiv fejn u meta ngħatat?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li skond informazzjoni miġbura mit- taqsima proprjeta` tal-gvern, il-brigata Laburista għandha mikrijin lilha żewġ proprjetajiet tal-Gvern.

Dawn huma store fi Triq it-Torri ta` San Ġwann il-Birgu u store ieħor fil-Pjazza tal-Fosos il-Furjana.

Dawn kienu inkrew lill-Brigata Laburista fl-20 ta` Jannar 1977 u fit-12 ta` Marzu 1977 rispettivament.

ĦAŻ ŻABBAR - INSPECTION

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 36611, jista' l-Ministru ġentilment jgħid meta saret l-inspection imsemmija fi Triq Ħadd in-Nies, Żabbar, għax din it-triq illum hi kważi kollha żviluppata u allura r-raġuni migjuba fir-risposta għall-fatt li għadha ma saritx it-triq, jiġifieri li "għad hemm ħafna żvilupp xi jsir", assolutament ma treġix?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jiena nfurmat li l-inspection saret riċentement.

It-triq li qed jirriferi għaliha l-Onor.

Interpellant hi maqsuma fi tliet biċċiet żviluppati li iżda mhumiex magħqudin ma' xulxin u li komplessivament ma jammontawx għal aktar minn 50% ta' l-iżvilupp totali li jrid isir f'din it-triq.

Madankollu peress li l-Onor.

Interpellant jidher ċar li qed jirriferi għal kull biċċa minn din it-triq separatament, tajt struzzjonijiet lid- direttorat tat-toroq biex jagħmel spezzjoni oħra u jara jekk xi parti minn din it-triq tistgħax tiġi asfaltata.