MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 825 It-Tlieta, 3 ta' Diċembru, 2002 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 825

It-Tlieta, 3 ta' Diċembru, 2002

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.05 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tlieta, 3 ta' Diċembru, 2002

WERREJ

MINUTI 180

INFORMAZZJONI 180

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI 180

TQEGĦID TA' KARTI 185

MOZZJONIJIET 186

ESTIMI TA' DĦUL U NFIQ TA' L-AWTORITA' TA' MALTA DWAR L-AMBJENT U L- IPPJANAR

GĦAS-SENA 2002-2003 186

AĠĠORNAMENT 212

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 216

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 824 li saret fit-3 ta' Diċembru, 2002 ġew konfermati.

INFORMAZZJONI

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): Ninforma lill-Kamra li s-Sedja rċeviet kopja tal-performance audit ta' l-ischool information system u se nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja tal-performance audit ta' l-ischool information system fi ħdan id-diviżjoni ta' l-edukazzjoni, datat Diċembru 2002, imħejji mill- awditur ġenerali.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

SPTAR SAN LUQA - PAZJENTI FI STAT TA' KOMA IRRIVERSIBBLI

L-ONOR.

DOLORES CRISTINA (f'isem l-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici) staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' il-Ministru jinforma lill-Kamra mill- 1990 sa l-2002 kemm kien hemm u kemm hemm illum persuni li qegħdin fi stat ta' koma irriversibbli rikoverati fl-Isptar San Luqa u huwiex possibli li dawn jiġu indikati sena b'sena?

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent) (f'isem il-Ministru tas-Saħħa): Ninsab informat li minn tagħrif miġbur permezz tas-sistema tal- hospital activity analysis, jirriżulta li n-numru ta' persuni li ġew rikoverati fl-isptar San Luqa minħabba f'koma mhux speċifikata, jidhru hawn taħt.

Fis-sistema tal-hospital activity analysis nużaw l-ICD-9 u l-ICD-10, international statistical classification of diseases and related health problems, li fiha m'hemmx distinzjoni bejn koma irriversibbli u koma mhux speċifikata (ICD-9 code 7800, ICD-10 code R4012).

Għalhekk in-numri fit- tabella hawn taħt jinkludu t-tipi kollha ta' koma jew ta' telf tas-sensi (unconsciousness), u wieħed ma jistax jiddistingwi jekk il-kundizzjoni kenitx irriversibbli jew le.

L-informazzjoni qabel l-1993 ma kenitx tinġabar. | | | | | | | | | |SENA |NUMRU TA' PERSUNI | | |LI | | |DDAĦLU L-ISPTAR | | |B'KOMA (MHUX | | |SPEĊIFIKATA) | |1993 |47 | |1994 |64 | |1995 |112 | |1996 |85 | |1997 |97 | |1998 |151 | |1999 |151 | |2000 |136 | |2001 |130 | |2002 |85 | |(Jan-Sep| | |) | |

In-numru ta' pazjenti f'koma rriversibbli illum huwa zgħir u faċilment identifikabbli.

Għaldaqstant ma nħoss li għandi nagħti aktar dettalji.

MR SPEAKER: L-Onor.

Joseph Cuschieri, domanda supplimentari.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Mr Speaker, xtaqt li kieku kien hawn preżenti l- ministru tas-saħħa peress li hemm ħafna x'wieħed jgħid u x'jirrispondi dwar is-sitwazzjoni ġewwa l-isptar San Luqa.

Biżżejjed ngħid li min imur biex jinqeda ġewwa l-emerġenza, għandu sitt siegħat jew aktar, jistenna biex jingħata t-trattament meħtieġ.

Kieku din tiġri rarament, wieħed jaċċettaha, imma li tiġri ta' spiss, biex ma ngħidx ta' kuljum, m'hijiex aċċettabbli, speċjalment wara d-deċiżjoni li ħa l-ministru li jaqbad u jagħlaq il-polikliniċi lokali.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, għalkemm aktar dettalji jkun jista' jagħtihomlu l-ministru tas-saħħa, wieħed irid japprezza li dan id- dipartiment qiegħed hemmhekk għal każijiet ta' emerġenza.

Jiena naf – għax bħall-Onor.

Cuschieri noħroġ għall-elezzjonijiet u niltaqa' mal-kostitwenti tiegħi – b'nies li jmorru l-emerġenza għax verament ikollhom każ urġenti u naf b'oħrajn li jmorru anke biex sempliċement jingħataw pilloli għall-kura ta' l-ażżma.

Naħseb li dan m'huwiex sew.

Jekk wieħed iħares lejn l-istatistika tan-numru ta' persuni li jirrikorru fl-emerġenza ġewwa l-isptar, isib li jew il-poplu huwa verament marradi, jew inkella qed jabbuża minn din is-sistema, bil-konsegwenza li jbatu dawk li verament għandhom bżonn ta' kura urġenti.

Irridu noqogħdu attenti kif nitkellmu għax il-persuni li jmorru l-emerġenza ma jiġux moqdija on a first come, first served, basis.

Jiena ġieli ħadt xi membri tal-familja tiegħi ġewwa l-emerġenzja u naf li teżisti ċerta ordni ta' prijorita'.

Ħafna drabi l-assessment isir dak il-ħin stess u ġieli jirriżulta li verament ikun hemm nies li jistennew.

Il-kwestjoni ta' kemm wieħed għandu jdum jistenna hija f'idejn l- amministrazzjoni ta' l-isptar, pero' irridu noqogħdu attenti – għax anke jiena ġieli jkolli lmenti bħal dawn – li ma nieħdux l-idea li għax persuna tkun ilha tistenna, għandha bilfors tingħata l-kura qabel dik li tkun għadha kif waslet, għax dan jiddependi mit-tip ta' inċident li minħabba fih dik il-persuna tkun marret l-emerġenza.

Ġaladarba qegħdin nitkellmu fuq dan is-suġġett, għalkemm issib min jikkummenta dwar dewmien, wieħed irid ifaħħar lil dawk il-ħaddiema li jaħdmu f'dan id-dipartiment taħt ċirkostanzi ta' pressjoni, speċjalment f'dawn iż-żmenijiet ta' festi, u ħafna drabi anke jagħmlu iżjed milli jirrikjedi x-xogħol tagħhom.

MR SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Mr Speaker, m'għandix dubju mill-isforz li jagħmlu l-ħaddiema ta' l-emerġenza, speċjalment issa li waqa' aktar load fuqhom.

Il-ministru qal li kulħadd jaħseb li l-każ tiegħu huwa ta' emerġenza.

Jiena lanqas nagħti tort lil dawk il-pazjenti li jirrikorru fl- emerġenza ladarba l-polikliniċi qed ikunu magħluqin.

U hawn hija l-load.

Imbagħad ikun hemm ukoll każijiet li għalkemm ma jkunux ta' emerġenza, il- persuni jkunu qegħdin isofru u xorta jkollhom jistennew is-siegħat qabel ma jingħataw il-kura li jkollhom bżonn.

Din ta' sikwit qed tiġri.

MR SPEAKER: Onorevoli, jekk jogħġbok għamel id-domanda.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Mr Speaker, qed ikollna wkoll ħafna lmenti dwar ċertu ħmieġ li qed ikun hemm fil-wards ġewwa l-isptar San Luqa.

Peress li l-gvern issa għadda r-responsabbilta' ta' l-indafa f'diversi wards lil kumpannija privata, jista' il-Ministru jgħidilna x'sorveljanza qed issir f'dan ir-rigward u minn min qed issir?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, il-fatt li llum ċerti polikliniċi m'għadhomx jinfetħu, ma jfissirx li għandu jkun hemm żieda fid-dipartiment ta' l-emerġenza ġewwa l-isptar u ma naħsibx li hemm xi prova ta' dan.

Jekk persuna s-soltu tinqeda f'poliklinika fir-raħal tagħha, u din bħalissa tinstab magħluqa, għandha tmur fl-eqreb poliklinika li tkun miftuħa u mhux tirrikorri fl-emerġenza.

Il-prattika li tintuża ġewwa l-isptar San Luqa - bħal f'kull sptar ieħor f'Malta kif ukoll barra minn Malta - hi li jiġu klassifikati l-emerġenzi u mhux skond min jasal l-ewwel.

Ħafna nies idumu jistennew fl-emerġenza għax skond l-opinjoni tal-persuni li jifhmu, il-każ tagħhom ma jkunx urġenti daqs oħrajn li jkollhom aktar prijorita' skond il-każ tagħhom.

Jien ma nistax nagħti informazzjoni speċifika dwar dak li qed jitlob l- Onor. Interpellant fir-rigward ta' l-indafa ġewwa l-isptar.

Għalkemm l- isptar huwa enormi, ma nieħux l-impressjoni li huwa maħmuġ.

Dan jiddependi wkoll għal liema parti ta' l-isptar wieħed ikun qed jirriferi għax huwa ovvju li dik il-parti l-antika, m'hijiex sabiħa daqs dik il-parti li ġiet refurbished.

Meta jiena mmur nżur lil xi ħadd, ma nieħux l-impressjoni li hemm xi telqa jew ħmieġ, anzi pjuttost minkejja li dan huwa l-uniku sptar f'Malta, li fih l-akbar ammont ta' pazjenti u ammont kbir ta' viżitaturi, tieħu l- impressjoni li huwa sptar normali.

Ma ninsewx li dan huwa post pubbliku, miftuħ għal kulħadd u allura tistenna li jitħammeġ, pero' naf li jingħata attenzjoni partikolari għall-indafa minħabba l-fatt li huwa sptar.

Irrid inżid ngħid li partijiet minn dan l-isptar jiġi mnaddaf mill-ħaddiema tal- gvern.

M'għandix informazzjoni dwar it-tip ta' sorveljanza li ssir u jkun aħjar jekk l-Onor.

Interpellant jagħmel din id-domanda lill-ministru konċernat.

MR SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Peress li l-Ministru donnu qiegħed jiddiversifika l-emerġenzi minn każ għal ieħor, jista' jgħidilna huwiex aċċettabbli li bniedem idum tmien siegħat jistenna fl-emerġenza – naf b'każ simili - u mbagħad jirriżulta li jkollu l-lewkimja?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, la l-Onor.

Interpellant m'hu tabib u lanqas jiena pero' naf li s-serjeta' tal-marda mhux neċessarjament għandha x'taqsam ma' l-emerġenza.

Każ ta' xi ħadd li jikser idu, per eżempju, meta kkomparat ma' mard ieħor, m'huwiex serju, imma xorta waħda f'dak il-mument ikun ta' emerġenza.

Jista' jkun li f'ċerti każijiet tal-marda li semma' l- Onor. Interpellant, hija emerġenza u f'oħrajn m'hijiex.

Naħseb huwa diffiċli li kemm hu kif ukoll jien, niġġudikaw fl-ajru x'inhi emerġenza.

Allaħares kulma huwa serju, huwa emerġenza!

Naħseb li l-Onor.

Interpellant irid jiddistingwi bejn dak li huwa emerġenza.

Persuna jista' ma jkollhiex marda serja jew inċident serju imma xorta waħda dak il-ħin stess ikollha bżonn rimedju, għax inkella s-sitwazzjoni tista' taggrava, u jista' jkollha marda serja imma f'dak il-mument ma jkunx ta' emerġenza.

STATEMENTING MODERATING PANEL - CDAU

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'diffikultajiet qed jiltaqa' magħhom l-istatementing moderating panel mas-CDAU?

X'qed isir biex dawn jingħelbu?

ONOR.

MICHAEL REFALO (Ministru tat-Turiżmu) (f'isem il-Ministru ta' l- Edukazzjoni): Informat li l-unika diffikulta` hi li f'numru żgħir ta' każi, l-istatementing moderating panel ma jkollux rapporti riċenti mis-CDAU.

L- SMP diġa` ddiskuta mas-CDAU kif tista` tingħeleb din id-diffikulta`.

MR SPEAKER: L-Onor.

Carmelo Abela, domanda supplimentari.

ONOR.

CARMELO ABELA: Jista' il-Ministru jgħidilna x'ġie diskuss biex tinstab din is-soluzzjoni?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL REFALO: Mr Speaker, fil-file li għandi quddiemi m'għandix l-informazzjoni li qed jitlob l-Onor.

Interpellant.

STATEMENTING MODERATING PANEL - STUDENTI BI BŻONNIJIET SPEĊJALI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'parametri taw il- ministeru u d-diviżjoni ta' l-edukazzjoni lill-istatementing moderating panel meta jiġu biex jiddeċiedu x'tip ta' għajnuna jagħtu lill-istudenti bi bżonnijiet speċjali fl-iskejjel?

ONOR.

MICHAEL REFALO (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni): Informat li l-parametri li l-ministeru u d-diviżjoni taw lill-SMP meta jiġu biex jiddeċiedu x'tip ta' għajnuna jagħtu lill-istudenti bi bżonnijiet speċjali fl-iskejjel hija skond l-"Inclusive Education Policy Regarding Students With a Disability" ta' Lulju 2002 li tinkludi provvediment ta' għajnuniet diversi edukattivi u oħrajn.

SPLD - BACKLOG

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'backlog ta' talbiet pendenti għall-għajnuna għandu l-SPLD tal-Furjana u x'riżorsi ta' nies għandu biex ilaħħaq max-xogħol li għandu?

ONOR.

MICHAEL REFALO (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni): Nirriferi lill-Onor.

Membru għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 36310 f'seduta 813.

SPECIAL EDUCATIONAL NEEDS CO-ORDINATORS

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm special educational needs co-ordinators fl-iskejjel primarji u dawk sekondarji?

ONOR.

MICHAEL REFALO (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni): Il- pożizzjoni ta' SENCO ma teżistix fil-complement tad-diviżjoni ta' l- edukazzjoni.

Id-diviżjoni ta' l-edukazzjoni għadha qed tiddiskuti ma' awtoritajiet oħra biex jinħoloq il-grad ta' special educational needs co- ordinator.

Fl-Universita` sar kors preliminari ta' taħriġ fejn ħadu sehem ħames għalliema.

Skond standards Ewropej, il-grad ta' SENCO irid ikun għalliem kwalifikat bi kwalifiki propja fil-qasam ta' bżonnijiet edukattivi speċjali.

MR SPEAKER: L-Onor.

Carmelo Abela, domanda supplimentari.

ONOR.

CARMELO ABELA: Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm special educational needs co-ordinators fil-preżent u x'inhu l-istat tax-xogħol tagħhom sakemm jinħoloq grad għalihom?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL REFALO: Bħalissa m'hawn ħadd maħtur bħala special educational needs co-ordinator u d-diviżjoni ta' l-edukazzjoni għadha qed tiddiskuti ma' awtoritajiet oħra biex jinħoloq dan il-grad.

Jirriżulta li fl-universita' sar kors preliminari ta' taħriġ u għalih ħadu sehem ħames għalliema.

SAN ĠILJAN - TRIQ IL-MENSIJA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid fiex wasal ix-xogħol biex titwessa' Triq il-Mensija, San Ġiljan - f'dik il- parti ta' taħt il-pont reġjonali - għax kif inhi dejqa bħalissa żgur m'hijiex tajba għan-numru ta' nies li jużawha għax joqogħdu fl-inħawi?

ONOR.

TONIO BORG (f'isem il-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni): Jien informat li l-awtorita' dwar it-trasport qiegħda tfassal programm ta' xogħlijiet mal-pajjiż kollu.

Filwaqt li fil-preżent għaddej xogħol ieħor estensiv f'San Ġiljan, ix-xogħol biex titwessa' din it-triq isir skond il- prijoritajiet ta' dan il-programm.

MR SPEAKER: L-Onor.

Joseph Cuschieri, domanda supplimentari.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Mr Speaker, sieħbi qed jirriferi għal triq li parti minnha ttieħdet mingħajr konsultazzjoni ta' xejn u s-sidien għadhom lanqas tħallsu għaliha u allura żdiedet fil-volum tan-nies kif ukoll tat- traffiku.

Il-Ministru qal li dan ix-xogħol isir skond il-prijoritajiet tal- programm li għandu l-gvern.

Ladarba sar dan kollu, ma jħossx li ta' lanqas din għandha tingħata prijorita' fuq oħrajn?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, ma fhimtx il-parti tad-domanda fejn l- Onor. Cuschieri qal li ttieħdet parti mill-art mingħand is-sidien mingħajr konsultazzjoni.

Ħalli niftehmu.

Jiġifieri l-Onor.

Interpellent qed jgħid li kull darba li l-gvern jieħu art f'esproprjazzjoni, għandu jikkonsulta mas-sidien li jiġu esproprjati?

Dan m'huwiex obbligu legali u manafx jekk fi żmien gvern Laburista kienux jikkonsultaw man-nies qabel ma kienu joħorġu possession and use fuq dik l- art.

Fil-fatt għandna problema enormi fil-pajjiż minħabba li ħafna nies kienu ħadulhom proprjeta' li kienet tqum l-eluf kbar ta' liri u ħallsuhom bis-soldi u dan il-gvern ma ħariġx aktar possession and use.

Għalhekk ikun aħjar jekk noqogħdu attenti x'ngħidu qabel ma nitfgħu ċerti botti.

L-artijiet jiġu esproprjati fl-interess pubbliku.

Anzi dan il-gvern biddel il-liġi biex jekk xi ħadd jidhirlu li dan ikun qed isir f'interess privat u mhux f'interess pubbliku, ikun jista' jagħmel kawża, u jekk jirriżulta li veru kien hemm l-interess privat, l-esproprjazzjoni ssir nulla.

Qabel l- 1987, dan ma kienx possibbli għax skond il-liġi li kellna dak iż-żmien, jekk jesproprjawlek l-art, ma stajtx tipprova tattakka l-interess pubbliku.

Issa dwar San Ġiljan l-impressjoni tiegħi hi li mhux talli mhux qed isiru xogħlijiet, talli tant qed isiru xogħlijiet, li issa beda t-tgergir li dawn qed joħolqu inkonvenjenza.

Għalkemm jiena m'iniex minn San Ġiljan, bħall- Onor. Interpellant, ta' sikwit ngħaddi minn dawk l-inħawi.

Kif qal il-ministru tat-trasport u komunikazzjoni, meta rrisponda għal domanda li saret fl-24 ta' Settembru mill-istess Onor. Interpellant, id- direttorat tat-toroq qiegħed jippjana biex joħroġ sejħa għal offerti – qed nirriferi għat-tarmac - għal dawn it-toroq: Construction of the junction layout ħdejn l-isptar Zammit Clapp fil-Kappara, Triq Dragonara, Triq il- Bajja ta' San Ġorġ, Triq San Ġorġ, Triq Wilġa, Triq Zammit, Bajja Balluta, Pjazza Spinola, Triq il-Foresta u Triq il-Mensija.

Nispera li meta x-xogħol fuq dawn it-toroq kollha li semmejt ikun lest – fil-fatt diġa' ħarġu t-tenders għalihom – l-Onor.

Interpellant ifaħħarna mbagħad.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mario Galea, domanda supplimentari.

ONOR.

MARIO GALEA: Mr Speaker, fid-dawl tal-kriżi ta' numru ta' klandestini li ġew Malta f'dawn l-aħħar xhur, jista' il-Ministru jgħid jekk il-pulizija u l-armata hijiex qed tagħmel ħidma preventiva u sorveljanza fuq il-baħar jew mill-ajru, anke minħabba ċerti allegazzjonijiet li wħud minn dawn il-klandestini setgħu twasslu f'pajjiżna fuq bastimenti u mbagħad tniżżlu fuq laneċ iżgħar?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, m'huwiex eskluż li seta' ġara hekk f'ċerti landings li saru.

L-ewwelnett ladarba lanqas l-Italja - bis-sistema navali u bil-flotot kollha tagħha - ma rnexxilha tikkontrolla d-dħul f'pajjiżha ta' dawn 'l hekk imsejħa boat people, aħseb u ara aħna, bir-riżorsi limitati li għandna, kemm nistgħu nikkontrollaw din is-sitwazzjoni.

Barra minn hekk din is-sitwazzjoni mhux dejjem tkun tista' tikkontrollaha, lanqas jekk tkun armat.

Għax jekk tara dgħajsa qed tegħreq jew maqbuda fil- maltemp ma tistax tħalliha tegħreq.

Aħna għandna ċerti obbligi internazzjonali lejn dawn in-nies u għalkemm nafu li nkunu se naggravaw ftit il-problema, għandna ngħinuhom u nġibuhom f'pajjiżna.

Pero' jsiru patrols, b'mod partikolari f'ċerti ibħra, għax nafu li ħafna minn dawn jitilqu mil-Libja fid-direzzjoni lejn l-Italja.

Tista' tgħid li dawn ħadd minnhom ma jkun jixtieq jiġi Malta u jiġu avżati minn qabel ma jidħlu fl-ibħra territorjali, li aħna ma naċċettawx immigrazzjoni illegali, li jekk jirnexxielhom jidħlu, ikunu qed jiksru l-liġi u se jinżammu f'detenzjoni u li m'għandhomx ċans jiġu meħlusa sakemm ma jkunux refuġjati jew ħaqqhom l-istatus umanitarju.

Qed ngħid hekk għax faċli tgħid li l- gvern m'għandux jibgħat lura nies kontra r-rieda tagħhom, bħalma reġgħu qalu xi wħud fuq il-gazzetta tal-Ħadd li għadda.

Tajjeb, mela dawn jiġu Malta kontra r-rieda tagħna imma mbagħad biex nibgħatuhom lura, jrid ikollna r-rieda tagħhom!

Allaħares nagħmlu hekk.

Issa waqt li l-gvern, aktar minn kull gvern ieħor qablu, jirrikonoxxi u jipproteġi d-drittijiet ta' dawn ir-refuġjati – billi lil dawk li huma ġenwini tahom id-dritt għax-xogħol, id-dritt għar-relief, id-dritt għal sptar b'xejn, id-dritt għal edukazzjoni b'xejn u d-dritt ta' dokument ta' l- ivvjaġġar – anke dawk li li jgawdu minn status umanitarju, ma jistax ikun li jimpjegahom jew jirrilaxxahom jekk ma jkollhomx il-protezzjoni skond il- liġi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru Tonio Borg.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

TONIO BORG (f'isem il-Ministru tat-Trasport u Komunikazzjoni): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar żidiet f'tariffi għal servizzi mogħtija minn dipartimenti/entitajiet li jaqgħu taħt id-dikasteru tal-Ministru għat- Trasport u Komunikazzjoni matul l-2002, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 37207.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali( Mozzjonijiet.

Il- Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent.

MOZZJONIJIET

ESTIMI TA' DĦUL U NFIQ TA' L-AWTORITA' TA' MALTA DWAR L-AMBJENT U L- IPPJANAR GĦAS-SENA 2002-2003

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, nipproponi li l-Kamra tapprova l-estimi ta' dħul u infiq ta' l-awtorita` ta' Malta dwar l-ambjent u l-ippjanar għas- sena finanzjarja mill-1 ta' Ottubru ta' l-2002 sa 30 ta' Settembru 2003 skond l-Att ta' 1992 dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp.

MR SPEAKER: Min jissekonda(

ONOR.

GEORGE PULLICINO (Segretarju Parlamentari): Nissekonda.

MR SPEAKER: Infakkar lill-Kamra li d-diskussjoni fuq din il-mozzjoni għandha tieħu seduta waħda bil-ħin jinqasam indaqs bejn kelliema min-naħa tal-gvern u kelliema min-naħa ta' l-oppożizzjoni u l-winding up għal gvern.

Il-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, qegħdin inressqu għall-ħames darba, jiena u sieħbi l-Onor.

George Pullicino, għall-approvazzjoni l-estimi dwar l- Awtorita` li qabel kienet tissejjaħ l-awtorita` ta' l-ippjanar u issa qed tissejjaħ l-awtorita` dwar l-ambjent u l-ippjanar.

L-estimi li għandna huma estimi għas-sena d-dieħla kif ukoll l-accounts tas-ena li għaddiet.

Jekk inħarsu lejn il-ħidma tas-sena li għaddiet insibu li saret ħidma fi tliet oqsma prinċipali.

L-ewwelnett saret ħidma biex insaħħu l-awtorita` bħala organizzazzjoni.

Issa jiena qed noqgħod attent x'ngħid.

Qed ngħid insaħħu lill-MEPA bħala organizzazjzoni għax l-ebda gvern, la dan u lanqas dak ta' qablu, m'huwa responsabbli hu għal kull deċiżjoni li tieħu l- awtorita` dwar permessi ta' l-iżvilupp, anzi l-iskop li għamilna l- awtorita` kien propju biex ma jibqax dan il-poter f'idejn l- amministrazzjoni jew f'idejn il-ministri iżda dan jiġi trasferit għal awtorita` li hija awtonoma.

Dan ma jfissirx li dan il-parlament u anke l- gvern ma jarax li l-flus li qed jivvota għall-awtorita` jintefqu kif suppost u b'ċerta responsabbilita`, għax l-awtorita` fl-aħħar mill-aħħar tiddependi għall-finanzjament tagħha mill-erarju pubbliku.

Jekk wieħed iħares lejn l-estimi ta' l-awtorita` ta' l-ippjanar isib li kull sena jkun hemm subvention daparti tal-gvern għax bid-dħul tagħha biss, l-awtorita` ma tfendix għall-ispiża tagħha.

Issa din is-sena, kif se nispjega, iktar u iktar kien hemm bżonn fondi minħabba li saret l- amalgamazzjoni tad-dipartiment għall-ħarsien ta' l-ambjent mal-MEPA.

Għaliex għamilniha din l-amalgamazzjoni( Għamilniha għax nemmnu li b'din l- amalgamazzjoni għandna aġenzija regolatriċi ta' l-ambjent li m'hijiex iktar parti minn dipartiment tal-gvern imma parti minn organizzazzjoni li għandha esperjenza dwar l-użu ta' l-art għal dawn l-aħħar għaxar snin u li bniet ċerta struttura partikolarment f'dik li hija enforcement.

B'dan Aħna ħassejna li f'dan il-pajjiż żgħir ikun aħjar jekk naħdmu b'mod iktar ċentralizzat għar-rigward il-ħarsien ta' l-ambjent flok ikollna ħafna entitajiet li jieħdu ħsieb il-ħarsien ta' l-ambjent.

Minkejja li għandu inqas nies, għax mhux kulmin kien fid-dipartiment mar ma' l-awtorita`, jiena nemmen li b'din l-amalgamazzjoni saħħaħna iktar l-organizzazzjoni u evitajna dupplikazzjoni ta' awtoritajiet.

Mr Speaker, naħseb li nistgħu niftaħru li f'dawn l-aħħar erba' snin il- proċess ta' l-ippjanar sar iktar trasparenti, u dan bl-emendi tal-liġi li fil-fatt saru.

Niftakru li kienet għaddiet liġi li meta wieħed jivvota fuq applikazzjoni għall-iżvilupp anke l-vot mill-bord ikun sigriet.

Niftakru li kien hemm żmien meta perit biss seta' jara file ta' l-Awtorita`.

Illum mhux biss kulħadd jista' jmur jara file ta' l-awtorita` fil-parametri tal-liġi, iżda dan jista' jagħmlu mill-kumdita` ta' daru peress li l-planning authority għandha l-aħjar website klassifikata fis-settur pubbliku.

Illum mill-kumdita` ta' darek tista' tkun taf min għandu enforcement notice it- triq tiegħek u min applika għal permess.

Jekk trid tkun taf bis-suġġett, per eżempju min bena swimming pool f'Ħal-Lija, inti tagħfas buttuna u tkun taf ir-raħal tiegħek min għandu permess għal dak l-iżvilupp partikolari, jiġifieri mhux qed nitkellmu biss għall-iżvilupp ġenerali.

Dan bilfors għamel il-proċess iktar trasparenti u allura iktar kontroversjali, għax qabel kont tinduna li ħareġ permess meta jibdew jibnu, illum tkun taf minn qabel li hemm applikazzjoni għall-iżvilupp f'dak il-post u allura jibdew id- diskussjonijiet ta' min hu favur u min hu kontra.

Dan huwa frott tal- proċess trasparenti li beda fl-1993 meta bdiet topera l-awtorita` u ssaħħaħ iktar bl-emendi reċenti u bil-mezzi moderni li qed jintużaw għal dan l- iskop.

Meta nħarsu lejn is-sena li għaddiet bla dubju ta' xejn mil-lat prattiku, l- ikbar achievement ta' l-awtorita` kien li l-każijiet pendenti ta' l- awtorita` niżel għal-livell l-iktar baxx f'dawn l-aħħar għaxar snin.

Fl- aħħar ta' Settembru, meta tagħlaq is-sena finanzjarja, dan kien 2,382.

Din iċ-ċifra hija sinifikanti mhux biss għax qatt fl-istorja ta' l-awtorita` ta' l-ippjanar ma kien hemm ċifra daqshekk baxxa.

Il-Kamra tapprezza li din ma tistax tiġi zero, għax fil-mument li tgħid zero ukoll tidħol applikazzjoni, u jidhirli li jidħlu 700 applikazzjoni fix-xahar fl- awtorita` jiġifieri qatt ma tista' tirriduċiha għal żero u lanqas tista' inqas minn ċertu minimu.

Din iċ-ċifra hija sinifikanti wkoll għax fi Frar ta' din is-sena sar audit tas-sistema kif tinżamm l-istatistika tal- każijiet u min għamel dan l-istudju skopra li kien hemm 800 każ bejn 1992 u 2002 li akkumulaw u li ma kinux jidhru fl-istatistika u allura l-awtorita`, biex turi l-verita` ta' l-istatistika, meta fl-auditing indunaw b'dan l- iżball, żidet mal-case load tagħha dawn it-800 każ li kienu akkumulaw matul is-snin.

Minkejja li żidna 800 każ xorta waħda l-awtorita` rnexxielha tnaqqas il-case load tagħha għal 2,382.

Dan huwa achievement iktar u iktar meta wieħed jikkonsidra li din is-sena komparat mas-sena li għaddiet inqatgħu 15% iktar każijiet.

Din is-sena nqatgħu 8,175, u s-sena l-oħra nqatgħu 7,090.

L-istess l-enforcement notices, ħarġu 1,000 enforcement notice.

Meta wieħed iħares lejn ir-rapport ta' din is-sena jara li diversi każijiet fejn ġie stabbilit ksur tal-policies ta' l-awtorita`, ħafna kienu dawk li huma stess jagħmlu t-tibdiliet neċessarji biex ma jibqgħux fi stat ta' illegalita`.

Naħseb li din hija xi ħaġa pożittiva wkoll.

Ħarġu wkoll kważi l-local plans kollha kif konna wegħdna li se nagħmlu.

L-uniku local plan li għadu ma ħariġx għall-konsultazjzoni huwa dak tas-south pero` nittamaw li fil-bidu tas-sena d-dieħla dan joħroġ ukoll.

Irrid ngħid li sar ħafna xogħol dwaru.

Ippermettuli ngħid ukoll li d-dħul ta' l-awtorita` żdied ukoll minħabba li qatgħet iktar każijiet.

Issa wieħed jistaqsi: Mela l-flus tikkreditawhom meta jinqata l-każ( Iva, fil-fatt hekk qiegħda s-sistema, fl-accounts jidhru bħala dħul il-flus li wieħed iħallas għal permess ta' l-Iżvilup.

Minħabba f'hekk, iktar ma taqta' każijiet iktar ikun hemm dħul.

Fil-fatt id-dħul mill-permessi ta' l-iżvilupp żdied għal ftit inqas minn Lm200,000 meta komparat mas-sena li għaddiet.

Dan kien wieħed mill-fatturi li għen biex fl-aħħar tas-sena kien hemm surplus - naħseb wieħed mill-aħjar surpluses li kien hemm - ta ' Lm342,000 li din is-sena se jmur biex jissussidja u jiffinanzja d-deficit li nipprevedu għas-sena li għaddiet.

Għaliex qegħdin nipprevedu deficit għas-sena li għaddiet( L-ewwelnett madwar 40 impjegat tad-dipartiment tal-ħarsien ta' l-ambjent li qabel il- ħlasijet tagħhom kienu joħorġu mill-fond konsolidat, issa se joħorġu mill- fondi ta' l-awtorita`.

Dawn huma 50 salarju li tagħhom mhux qed nieħdu xi dħul partikolari bħala awtorita`.

Dawn is-salarji qabel kienu joħorġu mill- minsteru tar-riżorsi u infrastruttura u issa qed joħorġu direttament mill- awtorita`.

Fl-istess ħin biex insaħħu dan id-direttorat ta' l-ambjent huwa previst li jiġu impjiegati persuni u anke jsiru ċerti studji fi ħdan li huma meħtieġa anke minħabba l-acquis ta' l-Unjoni Eworpea.

Dan jispjega għaliex fil-fatt se jkun hemm dan id-deficit.

Ħaġa oħra li qegħdin nipproponu għas-sena d-dieħla huwa li se jiżdied b'mod qawwi t-taħriġ.

Minn Lm13,000 is-sena li għaddiet l-ispiża fit-taħriġ se tiżdied għal Lm85,000 din is-sena.

Naħseb din is-sena rridu nkomplu bil- ħidma biex il-proċess tad-deċiżjonijiet ikun iktar trasparenti.

Jiena dejjem ngħid Allaħares l-awtorita` kellha tkun popolari għax ifisser li kulħadd qed jagħmel li jrid.

Mill-banda l-oħra trid toqgħod attenta li fil- policies li tagħmel lanqas ma jkun hemm tfixkil ta' l-iżvilupp.

Aħna għalhekk dejjem nitkellmu fuq sustainable development.

Żvilupp għandu jsir, pero` l-Iżvilup ma jistax isir akkost ta' kollox.

Kieku kellna ngħidu li dejjem isir akkost ta' kollox, inkunu qegħdin neqirdu l-iżvilupp innifsu u l-industriji bħal dik tat-turiżmu.

Din is-sena nkomplu bil-ħidma tagħna biex kif wegħdna jiġu approvati l- local plans kollha.

Se nkomplu nsaħħu l-organizzazzjoni tal-MEPA u ta' l- enforcement u nkomplu, jekk inhu possibbli, innaqqsu l-każijiet pendenti.

Dan seta' sar għax emendajna l-liġi biex issa għandna tliet kummissjonijiet li jiddeċiedu l-permessi u hemm żewġ bordijiet ta' l-appell.

Qed nistudjaw ukoll il-possibbilta` li nagħmlu t-tielet bord ta' l-appell.

Li hu importamti biex ma jkollniex konfużjoni huwa li ebda DCC ma jiddeċiedi l- istess suġġett jew l-istess tip ta' applikazzjoni imma jiddeċiedu applikazzjonijiet differenti.

Dan ħalli ma jkollniex każi fejn jekk tmur quddiem DCC partikolari tiġi deċiża mod u jekk tmur quddiem DCC ieħor jiġi deċiż mod ieħor.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Iktar rimarki?

Is-Segretarju Parlamentari Pullicino.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Mr Speaker, kif qal il-kollega tiegħi, din hija sena fejn qegħdin inġibu għall-ewwel darba l-estimi mhux iktar ta' l- awtorita` ta' l-ippjanar imma ta' l-awtorita` Maltija għall-ambjent u l- ippjanar.

Għalfejn saret din l-amalgamazzjoni( Saret qabel xejn biex ir- riżorsi umani ta' dan il-pajjiż, li m'humiex ħafna - u meta joħorġu sejħiet għall-uffiċjali tinduna li m'humiex bil-mijiet dawn in-nies – ma jispiċċawx moħlija billi jiddupplikaw ix-xogħol.

It-tieni raġuni hija li l-użu ta' l- art f'Malta għandu l-ikbar impatt fuq l-ambjent ta' dan il-pajjiż.

Issa jekk dan il-pass ta' l-amalgamazzjoni għal dak li huwa ppjanar ta' l-użu ta' l-art u management ambjentali għamluh pajjiżi ħafna ikbar minna, li ovvjament l-art hija ħafna ikbar għalihom u l-impatt ta' l-użu ta' l-art huwa ħafna inqas minn tagħna, ara kemm kien hemm iktar sens li dan il-pass għamilnih qabel.

Jiena ngħid li għall-grazzja t'Alla għallinqas għamilnih issa biex ikollna iktar kordinazzjoni.

Din l-amalgamazzjoni saret ukoll għax għandu jkun hemm iktar infurzar tal- liġi ħafna iktar koordinat u naħseb li dan anke l-pubbliku inġenerali qed jibda japprezzah.

X'inhi l-ironija tas-sitwazzjoni politika tagħna( Meta konna f'dan il-parlament u l-kollega tiegħi l-Ministru Francis Zammit Dimech kien qed iressaq 'il quddiem l-Att dwar il-ħarsien ta' l-ambjent li kien jaħseb għat-twaqqif ta' awtorita`, in-naħa ta' l-oppożizzjoni kienet dejjem tikkritika u tgħid li qed inwaqqfu awtorita` oħra biex ikun hemm aktar jobs for the boys.

Meta l-gvern iddeċieda jamalgama bdew jitkażaw.

Issa jekk tara d-dokument li ħareġ il-partit Laburista dwar l-ambjent insibu f'paġna 8 dawn il-preċiżi kelmiet:

"Fl-istess waqt din l-attitudni irresponsabbli min-naħa ta' l- awtoritajiet wasslet biex ir-riżorsi umani li għandna fil-qasam ta' l- ambjent naħluhom fix-xejn.

Ir-riżultat huwa framentazzjoni esaġerata."

Mela tajjeb, meta kienu separati dawn qalulna li għamilna żball li ġibnihm flimkien, issa li ġibnihom flimkien qed jgħidu li hemm framentazzjoni.

F'parti oħra ta' dan l-istess dokument jgħidu li tant hawn framentazzjoni li jekk jitilgħu huma fil-gvern jerġgħu jaqsmu kollox u jagmlu erba' dipartimenti.

Jiena ngħid jekk il-framentazzjoni qiegħda llum li amalgamajna kollox, kemm tkun ikbar jekk qatt jitla' l-labour fil-gvern u jagħmilhom erba' dipartimenti!

Ovvjament iridu jagħmlu hekk għax filwaqt Ii aħna kommesi li l-poter nifirxuh, tal-Labour huma rinomati li l-poter dejjem iriduh għalihom.

Dawn għandhom kilba għal poter.

Naħseb dik tibqa' r- raġuni prinċipali għalfejn il-labour irid jaqsam l-awtorita` f'erba' dipartimenti.

Nafu x'kien jiġri fil-passat, imma aħjar ma nqajmux mejtin.

Nixtieq ngħid xi ħaġa wkoll fuq x'ġara matul l-aħħar sena.

Kif diġa` il- ministru dwar il-case load sar audit dwar kemm hemm applikazzjonijiet pendenti u nstab li kien hemm 800 każ li kienu akkumulaw matul is-snin.

Minkejja dawk it-800 insibu li f'Mejju ta' din is-sena biss, jiġifieri f'xahar wieħed, għall-ewwel darba nqatgħu 1,047 applikazzjoni.

Dan huwa record li qatt ma ġie stabbilit.

Imbagħad lejn l-aħħar ta' Settembru ta' din is-sena ġie stabbilit record ieħor fejn in-numru ta' applikazjzonijiet pendenti naqas għal 2,382, l-inqas li qatt kien fl-istorja ta' l-awtorita`.

Nirrepeti li dan minkejja li kien hemm 800 li nstab li ma kenux qegħdin jiġu accounted for.

Din kumbinazzjoni?

Le, mhux kumbinazzjoni, hija riżultat ta' politika għaqlija.

X'għamilna?

Waqqafna tliet kummissjonijiet li jiddeċiedu fuq il-permessi biex ma jkollniex iktar applikazzjonijiet li jkunu ġew proċessati u qegħdin jistennew biex imorru quddiem il-bord.

L- awtorita` appuntat ukoll operations manager allura għal kull team u kull uffiċjal li jaraw l-applikazzjonijiet kien qed ikollhom mhux biss targets fix-xahar imma target kull ġimgħa jew target kuljum ta' kemm-il file irid effettivmaent imexxi 'l quddiem.

Pass ieħor li għamilna - m'għamilnihx is-sena li għaddiet, imma s-sena ta' qabel - kien li iktar xogħlijiet ġew dikjarati li m'hemmx għalfejn tmur tagħmel applikazzjoni sħiħa għalihom imma tista' tmur tagħmilhom sempliċiment b'notifika.

In-notifika m'għamilnihiex biss biex innaqqsu l- ammont ta' każijiet pendenti imma biex il-pubbliku inġenerali jonqoslu l- ammont ta' flus li jkun irid iħallas biex japplika.

Il-bieraħ meta smajt lill-Kap ta' l-Oppożizjzoni jgħid li l-awtorita` żiedet il-ħlas għal min irid japplika għal satallita b'Lm10, f'qalbi għedtlu: Mela lanqas taf x'ġara( Mela ma tafx li biex tapplika għal satellita lanqas hemm ħlas( Ovvjament l-Onor.

Alfred Sant dik ma semmihiex, imma tant kien mogħxi jaqra mingħalih minn taxxi li suppost għamilna aħna, li mbagħad lanqas dwar il-pożittiv ma ndenja ruħu jikkorreġi ruħu.

Punt pożittiv ieħor kien li minkejja li fl-1 ta' Marzu daħlet is- sistema għax biddilna liġi ta' kif jiskatta l-proċess deemed approval, sal- lum għadu ma kienx hemm applikazzjoni waħda fejn xi ħadd jitlob li din tinħadem bis-sistema ta' deemed approval.

Naħseb li dan huwa pass pożittiv.

Il-Ministru Borg diġa` semma' li qed nikkonsidraw li nagħmlu bord ta' appell ieħor u fi ftit ġranet oħra nittamaw li naslu li niddiskutu ma' l- oppożizzjoni dwar il-ħatra ta' audit officer għall-awtorita`.

Għalfejn audit officer?

L-audit officer huwa ntiż biex apparti l-ombudsman, il- pubbliku inġenerali ikollu metodu ieħor iktar efikaċi jekk għandu complaint jew xi oġġezzjoni.

B'dan il-mod ikun jista' jasal malajr kemm jista' jkun biex jieħu risposta fuq ilment li huwa jkollu.

Dwar l-infurzar iċ-ċifri jitkellmu għalihom.

Kompla l-programm qawwi ta' infuzar tal-liġi liema programm qatt ma kien hawn bħalu f'dan il-pajjiż.

Jekk nikkomparaw x'ġara matul l-aħħar erba' snin ma' dak li ġara fi żmien is-sentejn tal-gvern tal-Labour insibu li għal kull 20 każ li aġixxiet l- awtorita` f'dawk is-sentejn, l-awtorita` f'dawn l-aħħar erba' snin aġixxiet fuq 100, jiġifieri r-ratio huwa ta' one is to five, u lanqas dik m'hija kumbinazzjoni.

Meta l-Labour kien fil-gvern x'għamel( Dan qed ngħidu għax hawnhekk il-Kap ta' l-Oppożizzjoni l-bieraħ qalilna li jrid idaħħal is- serjeta` fil-pajjiż.

Idaħħal is-serjeta` meta fi żmienu kellu l-Ministru Charles Buhagiar jimpika mal-ministru kollega tiegħu George Vella u ma jagħtix il-makkinarju tal-public works lill-awtorita` ta' l-ippjanar biex imur iħott bini illegali?

Dan huwa t-tip ta' ġlied li inti kellek fil- Kabinet tiegħek stess, li mbagħad ir-riżultati wasslu biex ma jkollniex serjeta` f'dan il-pajjiż għax kulħadd kien jagħlaq għajnejh għal dak li kien għaddej.

Għamlu 22 xahar fil-gvern, u kulma għamlu kien li neħħew ftit tankijiet imsaddin 'l hemm u 'l hawn.

Prosit!

Tajjeb, pero' x'għamilna aħna fl-aħħar 22 xahar(

L-awtorita` neħħiet minn dan il-pajjiż 20 scrapyard illegali, 12 minnhom f'Malta u tmienja ġewwa Għawdex.

Illum tant jsiru azzjonijiet min-naħa ta' l-awtorita` li lanqas il-media lokali m'għadha tagħtihom pubbliċita`, u hekk għandu jkun.

Din għandha tkun parti mill-ħajja ta' kuljum ta' dan il- pajjiż imma kemm hu faċli titkellem fuq l-infurzar tal-liġi meta tkun fl- oppożizzjoni!

Il-kredibbilta` tirbaħha meta tkun fil-gvern u twettaqha bl- infurzar tal-liġi umhux titkellem u tispara fuqha meta tkun fl- oppożizzjoni.

Faċli ħafna titkellem fl-oppożizzjoni, pero' x'kapaċi tagħmel fil-gvern, fejn inti tieħu l-azzjoni minkejja l-biża' li ċerti nies jeħduha kontrik għax ikunu kisru l-liġi u jippretendu li jibqgħu fuq il-liġi huma?

Il-kredibbilta` tirbaħha wkoll billi tieħu azzjoni, per eżempju, kif ħadet l-awtorita` matul l-aħħar sena kontra d-dumping illegali ta' materjal ta' kostruzzjoni fil-kampanja Maltija.

Tneħħa materjal minn Delimara, mill- Qrendi u mill-Baħrija inkluż twaqqgħu kmamar illegali.

Dan sar permezz ta' eżerċizzju kordinat mal-pulizija, ma' l-armata u mal-public works biex ikun hemm sorveljar aħjar tal-postijet fejn jintefa' materjal illegali.

Ma wasalniex, dażgur li ma wasalniex, u rridu nimxu ħafna iktar fuq dan il- punt, għax kultant jiġini suspett li hemm anke tfigħ b'mod sistematiku għax ma jistax ikun li tmur f'post tnaddaf il-materjal kollu li jkun hemm, titfa' l-ħamrija, tħawwel is-siġar u sa ġimgħa, ġimgħatejn wara jispiċċaw jinqalgħu s-siġar u jerġa' jintefa' l-materjal.

Kultant nispera biss li f'dan il-pajjiż m'hawnx xi id moħbija li qed tagħmel l-affarijiet apposta.

L-awtorita` kellha wkoll il-kuraġġ tieħu azzjoni fuq tal-barrieri.

Kemm ilha din il-problema tal-barrieri( Hija problema li wkoll għadha magħna imma bdejna nattakkawha.

Ma jistax ikun li f'dan il-pajiż din il-problema titħalla taħt it-tapit, kif ġara fi żmien l-oppożizzjoni meta kienet fil- gvern.

Din kienet tħalliet taħt it-tapit qisha ma teżistix.

Naddafna wkoll il-bajja ta' Imġarr ix-Xini.

Aħna m'għamilniex kif għamlet l-oppożizzjoni għax il-kunsill lokali ta' Sannat kellu maġġoranza ta' kunsilliera Laburisti ma ħriġniex nikkundannawhom.

Anzi bilkemm ma ċapċapnilhomx, għax hekk għamlet l-oppożizjzoni lill-kunsill lokali tas-Sannat wara l-ħniżrija li għamlu fil-bajja ta' Imġarr ix-Xini.

Issa dak il-materjal li ntefa' f'dik il-bajja tneħħa kollu.

Nixtieq insemmi wkoll il-pjani lokali.

Ħarġu żewġ pjani lokali oħra matul l-aħħar sena, il-pjan lokali ta' Għawdex u l-pjan lokali taż-żona ċentrali ta' Malta.

Sa Marzu tas-sena d-dieħla jitlesta wkoll il-pjan lokali għan- naħa t'isfel ta' Malta.

Irrid ngħid li għaddejja reviżjoni fuq iż-żewġ pjani l-oħrajn li diġa` ħarġu li huwa l-pjan lokali tat-tramuntana tal- portijiet, dak li bl-Ingliż jissejjaħ north harbour local plan u dak li jissejjaħ in-north-west local pjan li jieħdok mill-inħawi tas-Siġġiewi għal San Pawl il-Baħar li fil-parti l-kbira tiegħu hija l-art agrikola li għandna f'pajjiżna.

Kultant jiena ngħid li l-ikbar difett ta' l-Awtorita' huwa li jsir ħafna xogħol u ħafna drabi ma tiftaħarx u ma tmexxix 'il quddiem dak li jkun sar.

Per eżempju saru ħafna development briefs, jiġifieri dokumenti li jagħtu indikazzjoni ta' kif jista' jsir l-iżvilupp f'dan il-pajjiż - mhux kif ma jistax isir l-iżvilupp imma ki għandu jsir - biex dak l-iżvilupp ikun jixraq lil dan il-pajjiż.

Tħejja wkoll il-Marfa action plan, tħejja d- dokument għal dak li għandu x'jaqsam ma' siti industrijali għal workshop industry żgħar f'pajjiżna kif għandna bżonn.

Sar id-development brief għax- xatt tal-Qawra biex jiġi protett dak ix-xatt u jsiru xogħlijiet kif suppost.

Sar ukoll id-development brief tal-car park ta' Qui-Si-Sana.

Għaliex id-development ta' Qui si Sana( Illum għad hemm problema kbira li l-area kummerċjali ta' Tas-Sliema tikkompara ma' tal-Belt pero' ħafna min- nies li jiġu jixtru minnha m'għandhomx fejn jipparkjaw.

Dawn jipparkjaw fuq it-toroq fejn in-nies li joqogħdu fl-inħawi għandhom infern biex joħorġu minn djarhom jew jidħlu fi djarhom.

Iż-żewġ car parks li hemm illum se jispiċċaw minn kif inhuma, se jsir underground car park u l-ispazju kollu ta' fuq jiġi ġnien sħiħ biex jitgawda min-nies mhux biss Slimiżi imma min- nies li jżuru tas-Sliema.

Sar ukoll id-development brief tal-car park ta' l-ITS tan-naħa ta' wara ta' San Ġorġ biex jaqdi s-sezzjoni kummerċjali ta' Paceville u San Ġorġ u jnaqqas l-impatt negattiv tal-karozzi fuq Paceville, fuq ir-residenti ta' Paceville u fuq ir-residenti ta' Pembroke.

Sar ukoll id-development brief ta' Pender Place.

Dan kollu ma jsemmuhx.

Dan kollu qisu ma sarx.

Dan il-pajjiż hu pajjiż żgħir u pajjiż li jrid jippjana kull metru kwadru ta' art biex ma ngħidx jippjana kull metru kubu ta' volum ta' dan il- pajjiż, għax kwalunkwe impatt huwa impatt kbir fuq dan il-pajjiż.

Xogħol ieħor li sar, dejjem fl-interess ta' l-ambjent kien xogħol fuq l-iskedar.

Tkompla l-ħafna xogħol ta' skedar li tagħmel l-awtorita`.

Is-sena li għaddiet, per eżempju, ġew skedati affarijiet li narawhom, per eżempju l- letter boxes ta' żmien l-Ingliżi, li kien hemm min se jibda jaqlagħhom u jikkummerċjalizzahom, it-telephone booths l-antiki u street furniture oħra ta' żmien l-Ingliżi.

Irrid ngħid li l-Ingliżi forsi ndunw b'dak li għamlet l-awtorita` hawn Malta, għax xahar u nofs wara ttieħdet din l-istess azzjoni fir-Renju Unit biex jipproteġu street furniture bħal dan.

Ħarġet ukoll ordni ta' konservazzjoni għall-bajja ta' Għajn Tuffieħa u ġie skedat ukoll Wied Blandun.

Ġie skedat ukoll minn dak li fadal, għax sfortunatament fis-snin li għaddew kilna ħafna minnu, il-wied ta' Wied Għollieqa u kellna l-kuraġġ, minkejja li l-art hija tal-familja tad-deputat ta' din in-naħa l-Onor.

Galea Pace, insalvaw il-wied tal-Kalkara.

Hawn mhux qed nirreferi għall-art li minn dejjem kienet għal bini, inkluż kif kien indikat fil-pjan lokali li kellu quddiemu l-Onor.

George Vella qabel l-elezzjoni ta' 1998 li baqa' ma ffirmahx għax kien qed jistenna l-elezzjoni.

Dan ma ffirmahx mhux għax ma kienx qabel miegħu imma għax kellu dubji jekk il-parti li issa nqalgħet miż- żona tal-bini kellhiex tinqala' miż-żona tal-bini.

Aħna kellna l-kuraġġ.

Nistaqsi n-naħa l-oħra: Qatt kellhom pożizzjoni bħal din( Ma tarax!

Niftakruhom l-istejjer ta' dan il-pajjiż.

Niftakruhom l-istejjer ta' l- artijiet li nxtraw bis-soldi mbagħad isiru miljunarji.

Ma kien hawn l-ebda deputat minn tagħhom li kellu l-istess art li ħarġet barra miż-żona ta' l- Iżviupp imbagħad minn fuq jipprovaw jagħmlu jew jieħdu gwadann politiku.

Nixtieq insemmi l-iskema għal gallariji ta' l-injam fejn ingħataw Lm90,000.

Irrid ngħid li 155 familja mill-Kottonera, mill-Belt u mill-Furjana gawdew minn din l-iskema.

Dawn huma l-familji li għenihom biex jiġi protett il- patrimonju ta' gallariji ta' l-injam li wkoll hija parti mill-kultura Maltija.

Jiena nista' nsemmi inizjattivi ambjentali oħra li qed jittieħdu flimkien ma' l-awtorita` tad-djar.

Per eżempju qed nibnu l-ewwel bini li jiffranka l-enerġija f'dan il-pajjiż biex iservi ta' proġett pilota għal proġetti oħrajn.

Ma rridux li dan ikun sempliċiment vetrina ta' darba, li jsir hemmhekk, u ngħidu li sar wieħed u nieqfu hemm, imma biex jgħin lil dan il-pajjiż u jgħin lin-nies li huma midħla ta' l-industrija tal- kostruzzjoni biex jaslu wkoll biex jimitaw dawn l-eżempju pożittivi ħalli għada pitgħada jkollna iktar bini li mhux biss jiffranka enerġija imma jiffranka l-ispiża għan-nies li jkunu jgħixu fih.

Qed naslu wkoll biex intejbu l-industrija u nħajru l-industrija ta' pajjiżna tinvesti iktar biex tgħolli l-istandards.

Kelli l-esperjenza, mort l-industrija Dowty flimkien ma' oħrajn, u hemmhekk tara l-investiment li għamlet din il-kumpannija f'wieħed minn ħames units li bnew ġewwa Ħal Far.

Il-ħaddiema oriġinarjament ma ridux jitilqu minn Imrieħel u jmorru Ħal Far għax rawh 'il bogħod, pero' llum jinsabu kuntenti għax raw l-ambjent nadif u san li ġie kreat għalihom.

Meta tistaqsihom jekk humiex lesti jerġgħu tmorru l-Imrieħel dawn jgħidulek: Ma tarax, issa ħallina hawnhekk, ara ma jaqlgħuniex minn hawnhekk!

Dan hu l-mod meta nitkellmu fuq l-istandards jinbidlu.

Ara l-oppożizjzoni, din tgħidilhom - u dan issibu miktub ukoll fid-dokument tagħhom – biex ma jħarsux lejn l- istandards Ewropej għax aħna nadottaw l-istandards tagħna.

Ibeżżgħuhom li jekk jgħollu l-istandards tonqos il-kkompetittivita` ta' l-industrija lokali.

Dan m'hu veru xejn!

Waqt li qed idawwarni l-manager tad-Dowty qalli ċar u tond li b'dan l-investiment biex tejjbu l-ambjent ta' l- industrija tagħhom, l-ordnijiet f'ħames xhur irdoppjaw u mhux naqsu.

Meta jkollok il-fabbrika tiegħek, l-industrija tiegħek iktar konxja ta' l- istandards ambjentali, tiżdied il-kompetittivita' tiegħek u mhux tonqos.

M'għandniex nipprovaw inbeżżgħu lill-ħaddiema bil-babaw.

Irrid ngħid li għalaqna l-kapitlu 22 dwar l-ambjent.

Diffikultajiet kellna u ma kienx faċli biex nikkonkludu ma' l-Unjoni Ewropea.

Għalaqna wkoll fuq suġġett li dejjem kien sħun u għadu sħun li huwa dak tal-kaċċa u l-insib u ġibna ftehim li lanqas tan-naħa l-oħra ma kienu jimmaġinaw.

Il-kelliema tan- naħa l-oħra kemm-il darba qalulhom biex jinsewha l-kaċċa fir-rebbiegħa.

Aħna ġibna ftehim li filwaqt li jħares it-tradizzjoni tal-kaċċa u l-insib, qegħdin u se nkomplu ninsistu kif ilna ninsistu li l-kaċċa u l-insib f'dan il-pajjiż isir fil-parametri tal-legalita`.

Wara kollox il-kaċċa u l-insib illegali l-ikbar ħsara li jagħmel mhux biss lill-għasafar, imma lill- kaċċaturi u nasaba serji ta' dan il-pajjiż u għalhekk huwa importanti li fuq l-infurzar nagħfsu u nibqgħu nagħfsu.

Dan nagħmluh ħalli nipproteġu l- interessi tal-kaċċaturi u nassaba li huma serji.

Min m'huwiex serju jagħmel ħsara lill-kaċċa u l-insib f'dan il-pajjiż.

F'paġna 27 ta' dan id-dokument tal-Labour qalulna:

"Filwaqt li l-partit Laburista jjagħraf li hemm regolamenti ambjentali tajbin li joħorġu mill-Unjoni Eworpea, jagħraf ukoll li dawn mhux kollha jgħoddu għal Malta, għax in-natura ta' l-ambjent tagħna hija differenti mill-ambjent kontinentali tal-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea.".

Bħal dak li qallu l-arja li nieħdu aħna qiegħda f'xi ċilindru, li l-arja li tkun fuq l-Italja ma tiġix Malta u li tagħna kollox differenti u kollox speċjali.

Għandna leader ta' l-oppożizzjoni speċjali, għandna oppożizzjoni speċjali u għandna kollox speċjali.

Jien nistaqsihom: Jekk l-istandards ambjentali li aħna aċċettajna li naħdmu fuqhom huma tajbin, kieku kienu qegħdin jinnegozjaw huma x'kienu jħallu barra minn dak li aħna aċċettajna?

Kienu jħallu barra l-fatt li l- power station tal-Marsa għandha titjieb?

Skond l-istandards ma nistgħux nibqgħu nużaw iż-żejt li qed nużaw u rridu nużaw il-low sulphur oil sabiex in-nies tal-Marsa, in-nies ta' Ħal Qormi, in-nies tal-Ħamrun, in-nies tal- Belt, in-nies tal-Furjana ikunu jistgħu jieħdu nifs diċenti.

Għidulhom in- nies x'kontu tħallu barra kieku kontu qed tinnegozjaw intom?

Mhux paroli hekk fl-arja!

Paroli fl-arja jaf jagħmlu kulħadd.

Jafu jagħmluh ħafna nies inkluż it-tfal.

Imbagħad il-Kap ta' l-Oppożizzjoni qal li ma vvotajna xejn għall-ambjent.

Imma dawn affarijiet inkredibbli.

F'dan il-pajjiż għandna leader ta' l- oppożizzjoni li ma jirrealizzax li n-nefqa dwar l-ambjent m'għadhiex taħt xi dipartiment tal-gvern.

In-nefqa dwar l-ambjent qiegħda taqa' taħt il- MEPA, din l-awtorita` ġdida.

Jiena se nsemmilu wħud mill-voti għax forsi l- kap ta' l-oppożizzjoni ma ndunax.

Dan tant kien mogħxi jieħu gost li qalulu li biex tapplika għas-satellita trid tħallas Lm10 li ma ndunax b'dan.

Is-sena li ġejja se nagħmlu spiża ta' Lm1.5 miljun għall-programmi u inizjattivi favur is-saħħa ta' l-ambjent f'dan il-pajjiż.

Għall-monitoring tal-kwalita` tal-baħar għal forom diversi ta' tinġis għas-sena li ġejja qed nivvotaw Lm110,000 u għall-monitoring u analiżi tal-kwalita` ta' l-arja għal diversi forom ta' tinġis, inkluż trab, se nivvotaw Lm0.5 miljun.

Dawn jinkludu erba' apparati li jitwaħħlu f'post biex isir monitoring tal- livelli ta' l-arja f'postijiet strateġiċi fil-pajjiż.

Dawn il-postijiet se jkunu tlieta f'Malta u wieħed f'Għawdex.

Bħalissa fil-fatt għandna mobile unit wieħed għall-monitoring ta' l-arja f'dan il-pajjiż.

Diġa` nxtara t- tieni mobile unit u dan se jibda jaħdem fi ftit tal-ġimgħat oħra.

Għall-apparat u assessment dwar sustanzi kimiċi li hawn f'pajjiżna se nivvotaw Lm400,000.

Għall-monitoring tan-nitrati li jinfiltra l-art u jinżel fl-ilma u taħt l-art se nivvotaw kważi Lm30,000.

Se nivvotaw Lm20,000 għal apparat biex jibda jsir monitoraġġ tal-livell ta' ħsejjes f'lokalitajiet differenti tal-pajjiż.

Barra minn dan kollu, l-iskema ta' għajnuna għar-restawr ta' elementi ta' bini bħal galleriji ta' l-injam se titla' għal Lm20,000.

Mr Speaker, issa li semmejtlu dawn il-voti forsi jgħidilna li stajna nivvotaw iktar.

Dażgur li stajna nivvotaw iktar.

Ħalli ngħidlek kif stajna nivvotaw iktar.

Kieku ma sarx dak li sar fil-promotions li ta l-Onor.

Joe Mizzi meta kien il-ministru bla portafoll fil-Maltacom.

Minn 82 persuna li marru quddiem il-bord ta' l-appell, 75 instab li kellhom raġun.

Taf kemm qed iqum dan lill-pajjiż?

Aktar minn Lm0.25 miljun fis-sena.

Kieku inti m'għamiltx dawk l-affarijiet jew ma ħallejtx lil min kien qed jagħmel dawk l-affarijiet kieku fil-pajjiż kien ikollna Lm1.5 miljun fuq perijodu ta' ħames snin li nkunu nistgħu ninvestuhom fuq il-qasam ambjentali.

Dan huwa l-mod kif intom tagħmlu l-affarijiet f'dan il-pajjiż.

Mr Speaker, dan kollu li semmejt ma jfissirx li wasalna, fadlilna triq twila.

Dażgur li fadlilna triq twila.

L-ambjent f'dan il-pajjiż jenħtieġ li jkollu iktar investiment.

Se jkollna l-għajnuna ta' l-Unjoni Ewropea ġaladarba dan il-pajjiż jagħżel it-triq ta' l-Unjoni Ewropea.

Hemm diversi programmi ta' l-Unjoni Ewropea u dan mhux aħna ngħiduh, imma jgħiduh anke l- ambjentalisti u l-NGOs li diġa` qegħdin jaraw kif se jutilizzaw il-flus mill-Unjoni Ewropea.

Mhux se nġibu l-flus kollha, mhux se nġibu l-flus kollha li għandna bżonn għall-investiment, irridu noħorġu anke aħna flus għalihom imma ta' min igħid li l-Unjoni Ewropea diġa` qed tgħinna fi flus għat-training tal-personnel ġdid tal-MEPA.

Għal personnel ieħor l-Unjoni Ewropea se tagħtina iktar minn Lm0.25 miljun għat-taħriġ u hawn qed jiġu assimilati l-ħaddiema li ġew mid-dipartiment għal protezzjoni ta' l-ambjent għal mal-MEPA.

Konna nafu li se jkollna problema, ġew ġew minn kulturi differenti ta' xogħol u ma kellniex dubju li se jkollna diffikultajiet imma qegħdin niddiskutu mal-UĦM u nittama li naslu biex nossolvolaw anke dawn il- problemi.

Nixtieq ngħid xi ħaġa wkoll fuq it-tuna penning.

X'għamilna fuq it-tuna penning( Il-MEPA għaddejja f'diskussjoni mal-Malta maritime authority u mad-dipartiment ta' l-agrikoltura u sajd biex il-farms tat-tuna fl-ibħra Maltin jitpoġġew f'żona waħda fejn jonqos l-impatt fuq l-ambjent.

It- teknoloġiji li jintużaw f'dan il-qasam huma teknoloġiji li qegħdin isiru dejjem aħjar.

Filwaqt li naraw li l-ekonomija Maltija tibqa' sostnuta bi flus ta' munita barranija, kif sostnewha dawn il-farms, irridu naraw li l- impatt ambjentali jkun ħafna inqas minn dak li għandna sal-lum.

Kif naslu biex nagħmlu dan( Naslu biex nagħmlu dan anke billi l-awtorita` ddeċiediet li toħroġ tender għal monitoraġġ tal-fish farms kollha f'dan il-pajjiż.

Hekk issir il-politika serja f'dan il-pajjiż.

Hekk jittieħdu b'mod serju d- deċiżjonijiet f'dan il-pajjiż.

Issa għal min irid jgħallimna kif tkun is-serjeta`, nixtieq infakkar li l- Onor. Joe Mizzi fuq deċiżjoni minnhom dwar it-tuna penning, is-sena li għaddiet meta konna hanwhekk niddiskutu l-estimi ta' l-awtorita`għamel nofs siegħa – u dan huwa mind boggling - jipprova jispjega għalfejn ivvota favur meta hu kien kontra.

Dam nofs siegħa jġebbed 'l hemm u 'l hawn biex jipprova jispjegalna u ma rnexxilux.

Kif tista' titwemmen li inti tkun kontra u tivvota favur?!

Aħseb u ara x'tagħmel kieku veru tkun kontra.

Dak huwa l-mod ta' kif isir is-serjeta` min-naħa tal-partit Laburista.

Il-bieraħ l-Onor.

Alfred Sant qalilna li hemm bżonn li ndaħħlu s-serjeta` fil-pajjiż.

Mela le, fejn inqasna aħna( Skond l-Onor.

Joe Mizzi nqasna li dan il-pajjiż ma konniex lesti għat-trab mill-vulkan Etna.

Skużana, Onor. Mizzi, issa meta jkollok xi skoperta ġdida dwar kif nilqgħu għat-trab mill- Etna għidilna.

Fil-każ niffrankaw il-flus mill-Maltacom u minn hemm u minn hawn u ninvestu f'dan l-apparat fantaxjentifiku biex nilqgħu mit-trab ta' l- Etna.

Fuq hekk akkuża lill-gvern Malti, li ma konniex lesti li nilqgħu għat-trab mill-Etna.

Forsi nistgħu nagħmlu umbrella kbira fuq Malta kollha li tinfetaħ mill-Kalkara biex nilqgħu għat-trab mill-Etna!

Imbagħad f'isem is-sejreta` ħareġ b'oħra l-Onor.

Joe Mizzi.

Qalilna fuq ir- radjoattivita` tal-proġett tal-freeport ġewwa l-parametri tal-freeport.

Ma nafx minn fejn bellgħuhielu din ta radjoattivita`.

Ir-radjoattivita` forsi tissemma' fir-rapporti li hu għandu kopja tagħhom, għax tgħidx kemm iqalleb rapporti 'l hemm u 'l hawn.

Li sar dwar dan il-proġett hija radjoattivita` naturali li tinsab fi stat normali fuq il-qoxra tad-dinja fit-tessuti tal-ħlejjaq kollha f'livelli baxxi ħafna.

Jien narmi minnha din ir-radjoattivita`.

L-Onor.

Mizzi wkoll jarmi minnha.

Il-mejda li qed inħabbat fuqha jien ukoll tarmi minn din ir- radjoattivita`.

Issa din qed jgħid li toħroġ minn ġebla sedimentali li fiha jħaffru għaż-żejt.

U l-livell tar-radjuattivita` ta' din il-ġebla sedimentali normalment ikun baxx kif hu baxx hawnhekk, imma biex l- awtorita` tassigura li kull radjoattivita` tiġi eskluża, għamlet kundizzjonijiet ibsin lil min se jġib il-materjal.

Jien niskanta għalfejn f'dan il-pajjiż naħlu l-ħin, u aktar u aktar nipprovaw nallarmaw lin-nies fuq il-ħmerijiet.

Kieku huma affarijiet serji ħalli nitkellmu fuq is-serjeta` imma fuq affarijiet bħal dawn, huwa inkredibbli kif ibellgħuhomlu u jiġi jirrepetihom hawn.

Dan huwa l-istess tip ta' ġebel li ħaffer hu ġewwa Għawdex meta konna qed infittxu għaż-żejt.

Allura dakinhar ma kienx radjuattiv?

Fejn tefgħu l-Onor.

Joe Mizzi meta kien jiġri ma' Malta u Għawdex kollu jgħid li se nsibu ż-żejt?

Ħalliha li mbagħad ma sibnihx iż-żejt.

Issa jien mhux qed ngħid li tort ta' l-Onor.

Mizzi, ma nafx dakinhar sbruffatx l-Etna u għalqet it-toqba taż-żejt ta' Għawdex, imma għal xi raġuni ma sibnihx iż-żejt għaliex m'hemmx.

U dak il- materjal mhux l-istess tip ta' materjal?

X'għamilt bih dakinhar?

Jew dak ma kellux radjoattivita`!

Pero' issa ejja naqilbu għas-serjeta` vera.

Mr Speaker, is-sena li għaddiet tlesta t-tieni rapport dwar l-istat ta' l- ambjent f'Malta.

L-ewwel wieħed sar fi żmien l-Onor.

George Vella meta hu kien ministru responsabbli mill-ambjent.

X'inhi d-differenza bejn dawn iż- żewġ rapporti?

Id-differenza hi li din id-darba l-Onor.

Joe Mizzi ħareġ jikkritika dak ir-rapport.

Issa aħna, biex inkun preċiż l-Onor.

Francis Zammit Dimech, meta kien għadu responsabbli hu, għażel l-istess nies li kien għażel l-Onor.

George Vella biex jagħmlu dan ir-rapport, imma din id- darba l-Onor.

Joe Mizzi ried jikkritika.

Skużi, jekk inti ħriġt tikkritika, mela allura jew l-esperti, inkluż Prof. Victor Asciak li jikteb f'sezzjoni tagħkom huma inkompetenti jew inkella inkompetenti intom li għażiltu lil dawk in-nies.

Jekk mhux waħda hija l-oħra, għax aħna ma għażilnihomx.

Aħna żammejna l-istess team ta' esperti li kien għażel l- Onor. George Vella.

Allura jew huma inkompetenti l-esperti jew hu inkompetenti min kien għażilhom.

Imbagħad jagħmlu ħafna diskors sabiħ dwar l-edukazzjoni ambjentali.

Jien ikolli opportunita` nitkellem nhar il-Ġimgħa fuq l-edukazzjoni ambjentali pero` f'dan il-każ huma joħolmu u aħna diġa` bdejna nwettqu dak li għadhom joħolmu huma.

Mr Speaker, jiena tajt ħarsa lejn dak li sar, pero' ma nistax ngħid u qatt ma għidt - u min jafni, inkluż uffiċjali ta' l-awtorita`, jafu li ħafna drabi nikkritika lill-istess awtorita` għall-affarijiet li nkun nixtieq li tagħmilhom aħjar – li l-awtorita` timxi fuq ir-rubini.

Din timxi fuq nies li għandhom kapaċitajiet li ħafna drabi jistgħu jtejbu fl-interess tal- pubbliku ta' dan il-pajjiż.

Jien ukoll nibqa' kritiku tal-permessi li l- awtorita` jidhrilha li kellhom joħorġu u jien ma nkunx naqbel magħhom, permessi li l-awtorita` tkun ċaħdet u jien jidhirli li kellha toħroġ, imma aħna hekk nimxu, għalhekk waqqafna l-istituzzjonijiet u aħna rridu nsaħħu dawk l-istituzzjonijiet li kkreajna aħna biex anke meta ma nkunux aħna fil- poter dawk l-istituzzjonijiet ikunu b'saħħithom biżżejjed biex jilqgħu l- irwiefen li jiġu fuqhom.

Per eżempju ħareġ permess ta' vending machine ix- xatt ta' Tas Sliema.

Jien kritiku tiegħu, mela le, imma jien m'għandix poter inħassru dak il-permess.

Ara l-kunsill lokali tajnihom il-poter li jagħmlu appell.

Sfortunatament f'dan il-każ il-kunsill lokali m'għamilx appell.

Jien mhux kritiku ta' l-attivita` li se ssir, imma kritiku ta' fejn inħareġ il-permess, u jkun hemm diversi minn dawn.

Imma allura x'nagħmel jien?

Naqbad u nibda nirrevoka l-permessi.

Le, dak mhux il-mod kif isiru l-affarijiet bis-serjeta`.

Mr. Speaker, qalulna li għall-problemi kollha għandhom is-sapjenza u s- soluzzjonijiet kollha fid-dokument li għamlu.

Hekk qalilna l-Onor.

Alfred Sant il-bieraħ.

Għandhom dokument li bih se jsolvu l-problemi tal-pajjiż fil-qasam ambjentali.

Jiena se nsemmi mhux x'ngħid jien imma x'qalet stqarrija mill-Malta institute of waste management.

Dan l-aħħar jien u l- Onor. Francis Zammit Dimech kellna dibattitu fuq it-television u l-Onor.

Joe Mizzi tgħidx kemm tkellem fuq x'qalu fuq id-dokument tal-Labour.

Dan id- dokument jagħmel enfasi fuq l-inforzar tal-liġijiet – u min ma jaqbilx fuq dan? - pero` ma jsemmi xejn kif il-partit Laburista fil-gvern beħsiebu jtejjeb l-infurzar tal-liġijiet ambjentali.

U din hi l-ikbar kritika lejn dan id-dokument.

Ħalli naqra biċċa oħra.

F'dan id-dokument jingħad li l- prinċipji huma sbieħ.

Ma' dan jaqblu ħafna.

Il-bravura hi kif dawn se jiġu implimentati, u minn partit li qed jimmira li jkun fil-gvern, f'dokument bħal dan wieħed jistenna li jkun hemm indikazzjoni aktar ċara dwar u mhux ħafna sħab fl-ajru.

Hekk qalet il-Malta institute of waste management fuq dan id-dokument tal-Labour.

Ara dan ma ġiex jgħidulna fuq it-televsion.

Ma tarax!

Għall-mistoqsijiet li għamlulu ma weġibx l-Onor.

Joe Mizzi, għaddew issa kważi xahrejn u ma wieġeb xejn.

Mr. Speaker, imbagħad f'dan id-dokument tafu fuq xiex jitkellmu aktar?

Fuq it-trasparenza.

Din hi-iktar ħaġa li mhux kapaċi li jipproduċi l-Labour, u din tkellmu fuqha hawnhekk.

Issa waqt li jitkellem fuq it-trasparenza, ħalli naraw x'qed jagħmel fil-pajjiż l-Onor.

Alfred Sant.

Dan qed idur fil- każini tagħhom kullimkien u jgħid lill-investituri: Agħtuni l- applikazzjonijet ħalli naraw x'xogħlijiet iridu jsiru.

Il-Ħadd li għadda, per eżempju, qal li hemm bżonn ta' yacht marina ġewwa Għawdex.

Dan ġietu f'moħħu li jrid jagħmlu dan il-yacht marina ġewwa Għawdex.

Iddeċieda s- Sur Alfred Sant li hemm bżonn ta' yacht marina ġewwa Għawdex.

Messhom jgħidilhom lill-Għawdxin fejn beħsiebu jagħmel il-yacht marina.

Mr. Speaker, jiena nixtieq nerġa' nagħmel seba' mistoqsijiet li kont għamilt lill-Onor.

Joe Mizzi u li baqa' ma weġibniex fuqhom fuq dawn il- proġetti li qed jitlob lill-investituri li jissottomettu l- applikazzjonijiet għalihom.

Kemm irċevejtu sal-lum applikazzjonijiet minn dawn tal-proġetti?

Min applika għal dawn il-proġetti?

X'inhuma dawn il- proġetti?

Fejn se jsiru dawn il-proġetti?

Dawn se jingħataw xi vantaġġ fuq oħrajn?

Dażgur li se jingħataw.

Alfred Sant diġa` qal pubblikament li jaqbeż kull proċess ta' ippjanar f'dan il-pajjiż, jaqbad il-proġetti li jogħġbu lilu u bis-sapjenza kollha jġibu hawn fil-parlament.

Addio proċess ta' l-ippjanar.

Dawn se jiġu ppublikati qabel l-elezzjoni biex in-nies ikunu jafu fejn se jsiru l-proġetti?

Jekk qatt titilgħu u tkunu fuq din in- naħa tal-parlament x'tiġu biex tapprovaw f'dan il-parlament?

Imbagħad l- aħħar mistoqsija.

Min se jevalwa l-impatt ambjentali ta' dawn il-proġetti?

Meta jkun fil- bord u barra mill-bord l-Onor.

Joe Mizzi jikkummenta fuq l-impatt ambjentali ta' proġetti li l-applikazzjonijiet għalihom lanqas biss ikunu ġew deċiżi fl-awtorita`.

Imma dik hija l-etika tiegħu!

Issa fuq il- kwestjoni ta' l-impatt ambjentali min se jiddeċiedi, Joe Mizzi?

Min se jiddeċiedi, Alfred Sant?

Se jsiru l-environmental impact assessments fuq l- applikazzjonijiet ta' dawn in-nies li jagħżlu li jmorru jagħtu l- applikazzjoni tagħhom lil Alfred Sant?

Issa nispera li l-Onor.

Joe Mizzi jirrispondini.

Mhux lili, lili jista' jinjorani imma dawn huma l- mistoqsijiet li qed jagħmlu n-nies u n-nies jixirqilhom li jingħataw risposta.

Biżżejjed għandna partit fl-oppożizzjoni li jinjora r-riżultat tar-referendum!

Għallinqas ikollkom id-diċenza twieġbu għal dawn il- mistoqsijiet.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, naħseb li aħjar ikollu d-diċenza ma jigdibx.

Ħalli nibda bl-ewwel waħda dwar il-promotions tal-Maltacom.

Is- somma li semmejt int tal-promotions li ngħataw b'inġustizzja fil-Maltacom kienu ta' żmienkom.

Lanqas taf?!

Ta' żmienkom dawk!

Dawk il-każi li qalu li seħħew fi żmienna għadhom lanqas biss bdew jinstemgħu.

Allura jew m'intix informat jew qed tigdeb!

Din smajtha mingħand ħaddieħor, imma ħallejthom jgħidu u mort niġbor l-informazzjoni.

U għalhekk qed nitkellem bl-ikbar responsabbilta`.

L-istess dwar l-institute of waste management.

Imma possibbli ma tafx li tajt risposta fil-gazzetta tagħkom li kelli nibgħatha bl-avukat għax domtu tliet ġimgħat biex ġibtuha, u meta ġibtuha ħallejtu paragrafu barra!

Ma tafux dan?

Spjegajtilkom l-affarijiet sewwa, imma ma kellkomx il-guts iġġibu risposta tiegħi!

Kelli nibgħatilkom l-avukat!

Lanqas l-istazzjon tat-television tagħkom ma ġabha.

Araw dawn ma qalhomx!

Jien irrispondejt għal kulma għedtu intom u għal kulma qalu l-institute of waste management.

Fir-rigward tal-kwestjoni tat-tuna penning qal li ma spjegajtx għaliex ridt nivvota kontra u vvotajt favur.

Jekk hemm xi ħaġa li għamiltha u li tat riżultat hija proprju dik u nispjega għaliex.

Jien tlabt biex toħroġ enforcement order għax kien hemm illegalita`.

Meta rriżulta li kien hemm illegalità u ġejna fl-awtorita` ta' l-ippjanar biex niddiskutu, iċ-chairman qal li din l-applikazzjoni għal extension hija illegali.

Imbagħad ġabha għall-vot meta ma kellux iġibha għall-vot, u tafu min ippropona li mhijiex illegali?

L-Onor.

Pullicino qatt ma jgħidha din.

Kienet ir-rappreżentanta tal-gvern li qalet li mhix illegali.

U tafu min issekondaha?

Ir- rappreżentant tal-ministeru ta' l-ambjent!

Araw x'mistħija!

Dawk qalu li ma kienx hemm illegalita`.

Mr Speaker, iċ-chairman ma kellux iġib dik l-applikazzjoni għall-vot għax kienet illegali, imma ċ-chairman flimkien mal-konfoffa l-oħra li jafu kif jagħtu l-permess bil-ħabi, minn hawn u minn hemm ġabha għall-vot u dakinhar għaddiet meta fil-fatt l-applikazzjoni kienet illegali.

Jien qajjimt din il-kwestjoni għax meta ntqal li mhijiex illegali kien ifisser li hemm permess.

U jien biex nuri li m'iniex baħnan, għedt liċ-chairman u lill- membri l-oħra - jistgħu jgħiduha huma, u jien nieħu l-ġurament li jien għedtha, għax ma kienx hemm il-press biex iġibuha - li jien għamilt li għamilt biex nuri l-isfiduċja li għandi fiċ-chairman u fir-rappreżentanti miġbuda mill-gvern u fir-rappreżentant tal-gvern għall-ħniżrija li biha aġixxa.

Qed ngħid hekk għax wara rriżulta li kien hemm tbagħbis fl-environmental impact assessment.

Kieku m'għamlux ċertu individwu ħaddieħor ma kienx jasal.

Bilfors l-istess persuni jagħmluhom u kien hemm ċirku sħiħ fl- awtorita` ta' l-ippjanar.

Għalhekk għamilt li għamilt u qed jinkixfu l- affarijiet kif se nispjega.

Mr Speaker, bħalma kelli l-okkażjoni li ngħid fir-rapport ta' ħidma għas- sena li se tintemm, insostni li l-awtorita` ta' l-ippjanar – illum imsejħa l-MEPA – hija organizzazzjoni fejn l-abbużi li qed isiru ma jitwemmnux.

Mhux minnu li l-awtorita` hija indipendenti mill-gvern, imma hija organizzazzjoni li taħbi filwaqt li tkopri l-abbużi u l-korruzzjoni fil- ħruġ ta' permessi ta' żvilupp u ta' bdil ta' skemi għall-ħbieb tal-qalba.

Qabel għallinqas kien responsabbli l-ministru, imma issa m'hu responsabbli ħadd ħlief il-mostru, kif kien isejjaħ lill-awtorita` ta' l-ippjanar iċ- Ċumpaqq meta kien fil-parlament.

Iktar u iktar meta l-abbużi u l- korruzzjoni fl-awtorita` saru tant lampanti li saħansitra tirrikatta b'abbużi sfrenati lil min jiqfilha.

Tirrikatta billi tirrikkmanda lill- iżviluppaturi għand min għandhom imorru biex imexxu l-applikazzjoni, tirrikatta billi ddum biex tagħti permess għal art fabbrikabbli.

Mr Speaker, qed isiru abbużi serji minn xi uffiċjali tad-direttorat.

Dawn huma abbużi ta' natura kriminali, għax min ikun involut fil-korruzzjoni huwa kriminali u trid tittrattah ta' kriminal.

Biex insostni dan li qed ngħid - u dan jafuh sew il-gvern Nazzjonalista, il-Ministru Tonio Borg, u kemm L-Onor.

George Pullicino - jien se nsemmi numru ta' każi li juru x'qed jiġri f'din l-organizzazzjoni u min qiegħed jinqeda bl-ambjent bħala skuża biex il-ħbieb tal-klikka jerdgħu u jistagħnew.

Studji ambjentali, EIS u oħrajn huma taxxa.

M'iniex qed ngħid li m'għandhomx isiru dawn l-istudji imma hekk qed jiġri fl-awtorità ta' l- ippjanar.

Dawn jintalbu speċifikament biex itawlu l-proċess ta' l- applikazzjoni jew biex itellfu ż-żmien biex applikazzjoni tiġi deċiża jew biex l-erba' ħbieb ta' l-environment management unit u l-manager tagħha, Adrian Mallia, jagħmlu l-flus.

Fejn hemm il-veru bżonn ta' studju, dan ma jsirx.

Dan juri li Adrian Mallia u uffiċjali oħra fit-taqsima responsabbli għall-EIS huma inkompetenti jew korrotti għall-aħħar.

Jekk wieħed ma jqabbadx lil ċerti nies biex jagħmlu l-EISs m'għandux ċans għal xi permess.

L-istess konsulenti, l-istess periti, u aktar minn hekk l- istess kuntratturi.

U dawn l-istess nies jirrapportaw fuq l-istat ta' l- ambjent Malti.

Meta tara dawn l-affarijiet bilfors ikollok tgħid xi ħmieġ u x'ipokrezija ta' gvern!

Membru tal-bord li jaħdem fil-foundation for international studies huwa involut fl-EISs li kienu jeżistu qabel saret il- MEPA, fejn jittieħdu deċiżjonijiet u xorta ma jsir xejn.

M'hemmx konflitt ta' interess.

Xejn!

L-istess xjenzati u nies tekniċi li jippreparaw l- EISs jaħdmu ma' l-ispekulaturi ta' l-art.

U l-istess nies huma mħallsa biex jippreparaw rapporti dwar l-ambjent, bħal state of the environment report, is-subject plans u xogħol ieħor li jitħallsu għalih.

Imma għan- Nazzjonalisti kollox tajjeb!

Tista' tkun m'Alla u tista' tkun max-xitan fl- istess ħin sakemm ikun hemm il-flus involuti!

U dawn qed ikunu mħallsa doppjament; imħallsa mill-ispekulaturi ta' l-art u mill-aġenzija li suppost qiegħda hemm biex tħares l-ambjent.

Eżempju tipiku huwa l-każ tal-fish farming.

U jien għamilt dak li għamilt biex joħorġu dawk il-ħniżrijiet!

L-ewwel ġew imqabbda nies mill- universita` biex jagħmlu l-EISs għall-kuntratturi u jiddikjaraw li l-fish farm jew proġetti ta' akwakultura ma jagħmlux ħsara, u wara li kienu ilhom għaxar snin li ġew ippreżentati b'rapporti ta' kemm qed issir ħsara, dawn jammettu.

X'se jiġri issa?

Min se jħallas għall-ħsara li saret?

Min se jieħu responsabbilta` għal din l-informazzjoni ħażina?

Mhux l-istess nies kienu t-tekniċi li ċċertifikaw dan?!

Fejn hi l- kredibilità ta' dawn in-nies?

U jekk l-istess nies, bil-pinna tagħhom stess giddbu lilhom infushom fl-istate of the environment report, għaliex għadhom jaħdmu mal-MEPA u r-rapporti tagħhom iqisuhom Vanġelu?

B'dan il- mod dawn ikkwalifikaw għall-M.Sc.?!

U kemm ilha li bdiet l-EMU mill-1993 - fejn hemm min hu mħallas d-doppju ta' l-impjegati tas-servizz pubbliku - għadu ma sar l-ebda stħarriġ ta' l-ilma baħar qrib il-fish farms.

Li kieku ma kienx għall-għaddasa privati kieku ma konna nkunu nafu xejn dwar dan.

Mr Speaker, issa rrid nuri kemm mhux korrett dak li qal is-segretarju parlamentari dwar il-każ ta' l-applikazzjoni tal-Medserv u l-barriera tal- qawwi ġewwa l-Qala, Għawdex.

Dan il-każ juri biċ-ċar l-abbużi serji fl- ipproċessar ta' l-applikazzjoni u l-aġenda veru tal-gvern fil-konfront ta' l-ambjent u l-immaniġġjar ta' l-iskart.

Din hija l-applikazzjoni għall- permess numru 3552/02 biex Malta ssir miżbla għall-iskart tal-kumpanniji taż-żejt.

Dan huwa kkonfermat bi stqarrija għall-istampa tal-MEPA, li rrifera għaliha s-segretarju parlamentari, li ħarġet fit-3 ta' Novembru ta' din is-sena.

Din l-istess stqarrija tikkonferma li l-MEPA qiegħda taġixxi b'irresponsabbilta` u mhux qed tgħid il-verita`.

Fl-istqarrija l-awtorita` tgħid: - se nikkwota u se npoġġiha fuq il-mejda tal-Kamra wkoll -

"Ir-radjoattivita` li tissemma ..."

- din li se ngħid semmieha s-segretarju stess -

"... fir-rapporti li saru dwar dan il-proġett hija radjoattivita` naturali li tinsab fi stat normali fuq il-qoxra tad-dinja u fit- tessuti tal-ħlejjaq kollha, f'livelli baxxi ħafna u li mhux ta' ħsara għas-saħħa tal-bniedem u ta' l-ambjent."

Jekk inhu hekk għaliex l-awtorita` ħasset il-ħtieġa li tagħmel kondizzjoni numru 4 tal-permess PA 3552/02 li tgħid:

"Each batch of cuttings shall be scanned for the radioactive material prior to shipment to Malta and the relevant certificates issued.".

Din se npoġġiha fuq il-mejda tal-Kamra.

L-awtorita` għamlet din il- kondizzjoni għax taf tajjeb li l-materjal li jittella' minn dawn il- kumpanniji taż-żejt jista' jkun radjuattiv.

Din hija prova ċara tar-riskju li l-istess awtorita` qiegħda tesponi lill-poplu Malti għalih, b'mod partikolari ċ-ċittadini li joqogħdu f'Birżebbuġa.

Skond l-istess stqarrija ta' l-awtorita` - u se nikkwota – "Il-ġebel se jkun iċċertifikat li huwa ħieles minn kull tniġġis qabel ma jinġieb Malta.

Se jinġieb f'pajjiżna biex jitħallat mas-siment għall-produzzjoni ta' mass concrete u għall-użu tal-bini tat-toroq."

Din hija ħrafa, jew aħjar skuża banali.

Skond l-iżviluppatur l-impjant se jipproduċi xi 50 metru kubu fil- ġimgħa.

Kemm-il triq se tibni b'din ir-rata?

L-ammont ta' ġebel huwa tant redikolu li m'għandu l-ebda effett fuq ir-riżorsi minerali ta' Malta.

Il-verita` hi li dan il-proġett huwa intiż biex isefter lill-kumpanniji taż- żejt billi jaċċetta l-iskart tagħhom fil-freeport.

Dan l-iskart se jintuża fi blokok tal-concrete ta' metru kubu-il wieħed biex innaqqsu r-riskji ambjentali involuti.

Fl-ittra tiegħu għall-awtorita` l-Prof.

Alfred Vella qal: - dokument 12B paġna 3, u qed inpoġġih fuq il-mejda tal-Kamra wkoll -

"These quantities of zinc, chromium and lead are not sufficiently large to cause the product to pose significant environmental risk when in use for the indicated purposes.

Moreover, if the consolidated solid obtained from the cuttings is incorporated in mass concrete (as aggregate) the rate of release of heavy metal species will be further reduced due to decreased contact with water with concomitant further lowering of the environmental risk.".

Tant hemm riskju serju u periklu fl-iskart li se jinġieb fil-freeport li l- awtorita` ħasset il-ħtieġa li, skond kondizzjoni 12 tal-permess, għal kull 400 tunnellata ta' skart ipproċessat fil-freeport isiru testijiet xjentifiċi.

Din il-kondizzjoni tgħid:

"The treated material shall also be analysed for its composition and respective quantities of each material.

This shall be done at every 400 tonnes of treated cuttings produced by the plant and submitted to the Malta Environment & Planning Authority.".

Mhux minnu li saru studju u riċerka fuq l-impatt ambjentali, Mr Speaker.

Mhux minnu lanqas li saret konsultazzjoni ma' l-entitajiet konċernati biex jevalwaw l-impatt ambjentali kollu.

Kondizzjoni numru 16 tal-permess tgħid:

"This permit is subject to clearance from the Malta freeport corporation, Malta Maritime Authority, Health Department and Malta Resources Authority.

Before any works commence on site, applicant shall submit a copy of the clearance for the said development to the Malta Environment & Planning Authority.".

Mr Speaker, il-fatti huma li fl-aħħar ta' Ottubru l-awtorita` ta' l- ippjanar ħarġet permess lill-Medserv biex skart minn kumpanniji tat-tħaffir taż-żejt jinġieb fil-freeport.

L-awtorita` tat dan il-permess mingħajr ebda studji ambjentali, mingħajr konsultazzjoni u b'irresponsabbilta` kbira.

F'dokument 9(b) paġna 2 l-iżviluppatur għamilha ċara li b'dan l- iżvilupp il-kumpanniji taż-żejt ikollhom faċilita` biex l-iskart li huma jiġġenneraw jinġieb Malta biex inaqqsu u jeliminaw it-tniġġis tal-baħar.

Mr Speaker, tant kemm dan il-materjal li jittella' minn dawn il-kumpanniji taż-żejt jista' jkun ta' periklu, dan se jinġieb Malta fi skips li mhux se jkunu mimlija iktar minn 70%.

F'paġna 2 ta' dokument 13 li se npoġġiha fuq il-mejda tal-Kamra jagħmilha ċara għaliex dawn l-iskips se jkunu mimlija hekk meta jsostni li:

"The skips will only be filled up to a maximum of 70% capacity to further reduce the risks of overspills during transportation.

In case of accidental spillages into the sea the release of polutants would be at its worst.

However given the fact of the small concentrations of heavy metals and oils and the small quantities of material being transported by every supply vessel, the environmental impact from such an accident would be negligable.".

L-awtorita` ta' l-ippjanar ħarġet il-permess 3552/02 b'irresponsabbilta` kbira, mingħajr ma saret konsultazzjoni u mingħajr ma sar assessment fuq l- impatt ambjentali u soċjali.

Nerġa' nsostni li dan għandu jiġi rtirat minnufih.

Mr Speaker, l-awtorita` ħarġet permess biex Malta ssir il-miżbla ta' l- iskart ta' kumpanniji taż-żejt barranin li qed joperaw fil-Mediterran.

Filwaqt li qegħdin isostnu li se jimportaw xi 50 metru kubu biss fil- ġimgħa, dokumenti fuq l-iżvilupp propost juru li l-imsemmi żvilupp huwa għall-kapaċita` ta' bejn 800 u 1,000 metru kubu għal ġimgħa ta' 40 siegħa.

Mr Speaker, dan ifisser li skond il-policy and design guidelines for environmental impact assessments dan l-iżvilupp jaqa' taħt klassifikazzjoni 2.7 li tirrikjedi environmental impact statement.

Mhux talli ma sarx l-environmental impact assessment talli l-applikazzjoni imxiet b'ħeffa liema bħalha u ngħatat permess fi żmien tliet xhur!

Mr Speaker, ingħatat permess fi żmien tliet xhur!

Addio l-EISs u studji ambjentali, l-importanti li ħareġ il-permess ta' malajr biex kumpannija ddaħħal il-flus billi tbigħ lil Malta bħala miżbla għal kumpannija taż- żejt.

U tajjeb li wieħed jiċċekkja min hemm wara din il-kumpannija ħalli naraw xi ħbieb tal-ħbieb se nsibu f'dawn il-kumpanniji!

Mr Speaker, l-Onor.

Pullicino semma l-kwestjoni tat-tħaffir għaż-żejt f'Għawdex ta' żmien gvern Laburista, imma l-gvern Nazzjonalista minflok ġab żejt ġab iż-żibel li jiġġenera t-tħaffir għaż-żejt.

(Interruzzjonijiet) Meta aħna konna qed inħaffru għaż-żejt ġewwa Għawdex għedtu li m'hemmx żejt, u meta tlajtu intom infaqtu Lm8 miljun oħra mill-kaxxa ta' Malta għax għedtu li kien hemm iż-żejt, imbagħad ħarbilkom!

U ta' min jistaqsi hawnhekk: Ħarbilkom jew tellaqtuh?

Iż-żejt ma ġibtuhx, imma l-iskart taż- żejt ġibtuh issa!

Ma tiftakarx li dak iż-żmien bdejtu tgħidulna li se nkissru l-ambjent?

Fil- fatt konna aħna li għall-ewwel darba għamilna environmental impact assessment.

Kemm ftaħartu u kemm ftaħret Giovanna Debono li bil-ħila tagħkom se ssibu ż-żejt!

X'ġara?

Issa rriżulta li intom giddibin, kif dejjem kontu, u mhux talli intom giddibin u telliftuna ż-żejt talli issa, bil-wiċċ tost kollu, qed iġġibulna ż-żibel li jiġi ġġenerat bit-tħaffir għaż-żejt.

Kif diġà għedt, dan qed isir biex tagħmel il-flus kumpannija li persważ li fiha hemm il-ħbieb tal-ħbieb.

F'Birżebbuġa se jitpoġġa skart li jista' jkun perikoluż u jagħmel impatt ambjentali irriversibbli, u dan il-post se jispiċċa l-vittma tal-kilba għall-flus ta' dawn il-ftit min-nies.

Mr Speaker, dan l-iżvilupp kien jirrikjedi environmental impact assessment u skond il-proċedura dan kellu jittella' quddiem il-bord tal-MEPA biex tittieħed deċiżjoni.

Minflok din l-applikazzjoni ħaduha quddiem id-DCC biex jingħata permess baxx baxx.

U jien nistaqsi min ħa din id-deċiżjoni u għaliex.

Jien nemmen li l-individwi nvoluti għandhom ikunu responsabbli u jgħidu għaliex ittieħdet din id-deċiżjoni serja bħalma hi din.

Nistaqsi wkoll: Għal min kienu ta' servizz dawn l-uffiċjali, għall-pubbliku jew għal din il-klikka?

Żgur mhux għall-ambjent u għaċ-ċittadini!

Mr Speaker, nerġa' ngħid li min hu responsabbli għal dawn id-deċiżjonijiet abbuża mill-poter li tagħtih il-liġi u ħa deċiżjoni biex jesponi liċ- ċittadin għal riskju bla rażan.

Meta raħħal ikun irid jibda jrabbi ftit bhejjem jitolbuh studji fuq studji, idum jistenna snin sħaħ u meta jingħata l-permess idamdmuh b'garanziji enormi.

Imma l-Medserv mhux ċittadin komuni, mhux raħħal imma aġent ta' kumpannija fejn hemm ħbieb tal-ħbieb, li bil-permess li għandu ingħata liċenzja biex għall-kumdita` tiegħu jagħmel lil pajjiżna miżbla.

Insemmi wkoll il-każ tal-barriera tal-qawwi fil-Qala, Għawdex.

Taħsbu li hija xi ħaġa rari li l-applikazzjonijiet li għandhom bżonn environmental impact assessment ma jintalbux biex jagħmluh u baxx baxx l-applikazzjoni titħalla għand id-DCC?

Dażgur li le!

Kif jafu l-uffiċjali ta' l-awtorita` ta' l-ippjanar li qegħdin hawn, xahar ilu jien tlabt lis-segretarju tal- bord tal-MEPA - li huwa ċ-chairman ukoll, għalkemm mhux uffiċjali, għax iċ- chairman tal-MEPA, Francis Tabone, huwa s-segretarju tal-bord - biex l- applikazzjoni li kienet se tittella' malajr biex tingħata permess mid-DCC, tittella' quddiem il-bord tal-MEPA.

Jien għandi l-ittra li fiha tlabt biex din l-applikazzjoni titla' quddiem il-bord tal-MEPA, pero` għadni ma ħadt l-ebda risposta għaliha.

Jien qed nirriferi għall-applikazzjoni numru 4727/99.

Tajjeb ngħid li din l-applikazzjoni hija biex tingħata estensjoni ma' barriera tal-qawwi li hemm il-Qala, Għawdex.

Se npoġġi fuq il-mejda tal- Kamra kopja tal-pjanta li għadddietli l-MEPA li turi l-parti tal-barrieri bil-permess ta' l-iżvilupp li kien se jingħata.

Skond il-pjanta tal-MEPA l- applikant għandu numru ta' kostruzzjonijiet fil-barriera eżistenti bla permess, madwar 25 tomna ta' art mingħajr permess u għandu kważi 16-il tomna ta' materjal mitfugħ barra l-konfini eżistenti tal-barriera mingħajr permess.

L-awtorita` mhux talli kienet se tissanzjona l-iżvilupp ta' iktar minn 2,000 tomna talli kienet se tagħti - u tidher li se tagħti - l-estensjoni ta' madwar 12-il tomna oħra.

U dan kollu mingħajr ma sar ebda studju ambjentali.

Tajjeb ngħid li din il-barriera qiegħda mal-kosta ta' Għawdex u l-awtorita` taf sew li l-irdim qiegħed imur anke fil-baħar.

Din hija l- istess barriera li semma s-segretarju parlamentari li minnha nġab ir-ramel li ntefa' fi Mġarr ix-Xini.

Dak il-famuż każ li l-awtorita` tant għamlet kjass fuqu!

Imma is-segretarju parlamentari ma semmiex minn fejn ġie l- irdim ta' din il-barriera!

Mr Speaker, x'wiċċ għandu d-direttorat li jagħti permess għall-barriera li qiegħda kważi kilometru mal-kosta mingħajr ma jsir ebda studju ambjentali skond l-istess policies ta' l-awtorita`!

Hawnhekk tajjeb ngħid li skond paragrafu 5.1(b) tal-policies and design guidelines for environmental impact assessment, żviluppatur ikollu bżonn studju ambjentali meta jkun hemm: "Development of a quarry and an extension to an existing quarry where the proposed area of new operations is 1 to 3 ha."

Qed inpoġġi kopja ta' din il-policy fuq il-mejda tal-Kamra.

Mela skond il-policies tal-MEPA kellu jsir environmental impact assessment dettaljat għall-applikazzjoni 4727/99 għaliex l-iżvilupp ikopri aktar minn 30 ettaru.

Mhux talli m'hu se jsir ebda studju talli kien se jingħata u jidher li se jingħata permess għal żvilupp ta' aktar minn 52,000 metru kwadru ta' art b'sempliċi rakkmandazzjoni tad-direttorat ta' l-ippjanar.

Issa jien nistaqsi min hu responsabbli ta' din id-deċiżjoni biex jiġi sanzjonat stupru u abbuż sfaċċat fuq l-ambjent naturali u kulturali ta' pajjiżna?

Jekk wieħed jasal biex jiġġustifika żvilupp bħal dan ikun kompliċi tal- ħerba li qed issir.

Biex tgħaqqad, mhu qed jintalab l-ebda studju jew analiżi dwar id-diżastru ambjentali li qed isir.

Dawn huma affarijiet li ma jitwemmnux.

Irrid ngħid ukoll li minkejja li jien ktibt lill-MEPA dwar dan il-każ, ħlief risposta dwar il-pjanta ma ħadtx, jiġifieri sal-lum għadni ma nafx jekk min hu responsabbli huwiex se jittella' quddiem il- bord, u ħafna mill-mistoqsijiet li għamilt għadhom ma ngħatawx tweġiba.

Fil-fatt fit-8 ta' Novembru jien ktibt ittra lill-bord fejn tlabt biex min hu responsabbli għal dan id-diżastru ambjentali jittella' quddiem il-bord u mbagħad għamilt ukoll mistoqsijiet oħra biex nara għaliex qed ikun hemm min qed jippermetti li jibqgħu jsiru dawn l-affarijiet, pero` kif għedt diġa`, sal-lum għadni ma ngħatajtx tweġiba.

Ħalli nsemmi każ ieħor.

Dan il-każ jikkonċerna l-family care supermarket li jinsab fi Triq tal-Labour ġewwa n-Naxxar, u każ bħal dan jagħti prova ta' kemm il-MEPA ma tittrattax lil kulħadd l-istess.

Jien nistaqsi: Jekk dak li sar f'dan il-każ m'huwiex korruzzjoni, x'inhu?

Fil-fatt ikun interessanti jekk ngħid li l-applikazzjoni għall-iżvilupp ta' dan is- supermarket, li għandu madwar tomna art, ġiet aċċettata u nħareġ il-permess fi ftit sigħat.

Dan mhux każ li seħħ snin ilu, meta kien hemm il-PAPB tafux, imma seħħ proprju issa, meta suppost hemm it-trasparenza u meta suppost l-affarijiet mexjin sew!

Il-MEPA sostniet bl-aktar mod pervers li jekk tgħaqqad erbat iħwienet flimkien biex tiftaħ supermarket m'għandekx bżonn permess għall-iżvilupp, u fil-fatt din l-awtorita` tat il-clearance tagħha fl-istess ġurnata li rċeviet il-pjanti għall-iżvilupp.

Hawnhekk ta' min jgħid ukoll li l-uffiċjal tal-MEPA li huwa involut f'dan il-każ, il-general development officer Arthur Abela, diġa` kellu kwestjoni ma' l-union fuq każ ieħor ta' korruzzjoni li seħħ fi żmien l- amministrazzjoni Laburista u kien sospiż, imma somehow, għax dan l-uffiċjal huwa Nazzjonalist ferventi, ħallewh jaħdem mal-MEPA.

Fl-aħħar tad-diskors tiegħi se nqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra kopja tad-dokumenti li għandi dwar dan il-każ, fejn minn dawn id-dokumenti joħroġ ċar li l-mod kif imxew l-affarijiet f'dan il-każ huwa stramb għall-aħħar.

Biżżejjed ngħid li f'dan il-każ, il-permess għall-iżvilupp ħareġ f'inqas minn tmien sigħat li tressqet l-applikazzjoni quddiem il-MEPA.

Jekk il-MEPA tkun effiċjenti daqshekk fl-applikazzjonijiet kollha li jitressqu quddiemha, żgur li ma jsirx tgergir dwar dewmien żejjed fil-ħruġ ta' permessi!

F'dan il-każ tant iddaħħlet il-korruzzjoni li filwaqt li normalment biex joħroġ permess għal żvilupp bħal dak - fejn fost affarijiet oħra jinvolvi saħansitra parking space għal iktar minn 75 karozza - l-applikant ikollu jħallas kontribuzzjoni ta' iktar minn Lm80,000, sid dan is-supermarket tafu kemm ħallas bħala kontribuzzjoni?

Lm10 biss!

Imbagħad għax mara anzjana tbiddel il-gallerija tagħha mill-injam għall-aluminium mingħajr permess, teħel multa ta' mijiet ta' liri!

Dan qed ngħidu biex dak li jkun jara kemm il-MEPA timxi differenti ma' min hu dgħajjef u ma' min hu b'saħħtu!

U mbagħad jgħidu li m'hemmx provi li l-MEPA ma tittrattax lil kulħadd l- istess!

Din hija r-riforma li għamel il-gvern Nazzjonalista fil-MEPA skond il-wegħda elettorali ta' l-1998!

Din hija r-realta` stramba u korrotta tal- MEPA!

Hawnhekk se nsemmi każ ieħor, li diġa` semmieh is-segretarju parlamentari, li jikkonċerna l-ismall and medium enterprises fejn qed jipprovaw isibu post għal industriji żgħar.

Ikun tajjeb li ngħid li dawn l-affarijiet saru biex isiru l-abbużi wkoll.

Per eżempju, saret applikazzjoni - applikazzjoni numru 6185 ta' l-1998 - biex jinġieb permess għal żvilupp f'area li l-MEPA kienet oġġezzjonat li jsir żvilupp fiha, u fil-fatt rebħet l-appell li sar, imma minkejja dan, għax l-applikant huwa bażużlu Nazzjonalist, din l-istess area hija indikata li dan jista' jeħodha għax raw kif isibulu mod biex minflok mill-bieb jidħol mit-tieqa.

Dawn huma l- ħneżrijiet li qed isiru fil-MEPA!

Issa ħalli nsemmi r-raġuni vera għaliex l-awtorita` ta' l-ippjanar u d- dipartiment tal-ħarsien ta' l-ambjent ġew merged flimkien, u nagħti prova ta' kemm dak li qalu huwa kollu gideb.

Fil-fatt dan il-merger huwa żwieġ sforzat biex b'hekk titneħħa l-identita` tad-dipartiment għall-ħarsien ta' l-ambjent li kien waqqaf l-istess gvern Nazzjonalista wara liġi li għaddiet aktar minn għaxar snin ilu.

M'huwiex minnu li l-għaqda bejn id-dipartiment għall-ħarsien ta' l-ambjent u l-awtorita` ta' l-ippjanar saret minħabba l- Unjoni Ewropea, kif hawn min qed jgħid imma din saret biex jiġi fformat il- mostru li kien spjegah tajjeb iċ-Ċumpaqq u li ma kienx hemm bżonnu.

Dan juri n-nuqqas ta' professjonalita` li jeżisti fil-ħarsien ta' l-ambjent u huwa prova ċara li min qed jagħmel dawn ir-rakkmandazzjonijiet qed jiddetta lill-Kabinett Nazzjonalista u qed jesponihom għar-redikolu.

Għall- mument ħalli ninsew il-kritika ħarxa li qalgħu n-Nazzjonalisti mill- kummissjoni ta' l-Unjoni Ewropea talli ħadu dan il-pass, liema kritika ġiet fuqhom bħala sajjetta fil-bnazzi.

In-Nazzjonalisti ilhom għal aktar minn sentejn u nofs iwiegħdu lil Brussels li se joħolqu entita` awtonoma fuq l- ambjent imma wara pressjoni qawwija li saret minn supporters Nazzjonalisti fl-awtorita` ta' l-ippjanar, inbidel kollox u f'daqqa waħda ħarġet fil- beraħ il-proposta tal-merger.

Il-fatt li din id-deċiżjoni ttieħdet b'mod mgħaġġel ħafna huwa sinjal ċar tal-paniku li ħakem lill-gvern Nazzjonalista.

Ikun tajjeb jekk wieħed ifakkar ukoll li fin-national plan for the adoption of the acquis il-gvern Nazzjonalista kien wiegħed li se jsaħħaħ id-dipartiment għall-ħarsien ta' l-ambjent u mhux li se jgħaqqdu ma' l-awtorita` ta' l-ippjanar.

Lanqas meta ddiskutejna l-abbozz ta' liġi dwar l-ambjent u l-abbozz ta' liġi dwar l-awtorita` ta' l-ippjanar, ma kien hemm l-ebda indikazzjoni li se jkun hemm din il-merger.

Inżid ngħid li l- uffiċjali tal-management efficiency unit, li kienu tħallsu eluf ta' liri mit-taxxi tal-poplu biex iservu bħala konsulenti tal-Prim Ministru, tawh il- parir li sa Diċembru, 2002 id-dipartiment għall-ħarsien ta' l-ambjent kellu jissaħħaħ u li wieħed ried jara x'se jagħmel biex jispiċċa l-konflitt li kien jeżisti fix-xogħol li kien qed jagħmel id-dipartiment għall-ħarsien ta' l-ambjent u fix-xogħol li kienet qed tagħmel l-awtorita` ta' l- ippjanar.

Allura kif imbagħad f'daqqa waħda l-gvern ippropona li d- dipartiment għall-ħarsien ta' l-ambjent u l-awtorita` ta' l-ippjanar jaħdmu flimkien taħt saqaf wieħed u jiġu kkontrollati mill-istess nies?!

Hawhekk l-ipokresija toħroġ b'mod ċar.

Jien nistaqsi: Min ta l-parir u l-ordni biex isir proprju l-kuntrarju ta' dak li ġie rrikkmandat?

Il-partit Nazzjonalista għalhekk dejjem ifalli; għax m'għandux għal qalbu l-interess nazzjonali imma l-ewwel u qabel kollox għalih jiġu l-bżonnijiet tal-ħbieb tal-ħbieb.

L-uffiċjali tad-dipartiment għall-ħarsien ta' l-ambjent għamlu snin sħaħ imċaħħda milli jieħdu promotion, u Alla jbierek, meta kienet tinġieb l- iskuża li m'hemmx flus biżżejjed, il-UĦM kienet tibqa' b'ħalqha magħluq.

Ara għas-salarji u għal benefiċċji oħra lill-ħbieb tal-ħbieb fil-MEPA, f'dak il-każ kien hemm flus biżżejjed!

Inkredibbli, Mr Speaker!

Meta sar dan il-merger, jew aħjar meta r-responsabbilta` li kellu d- dipartiment għall-ħarsien ta' l-ambjent ittieħdet mill-awtorita` ta' l- ippjanar, x'ġara?

L-ex-impjegati tad-dipartiment għall-ħarsien ta' l- ambjent ġew imċanfra, immolestati, mhedda u x'naf jien filwaqt li x-xogħol li huma kienu ilhom jagħmlu għal snin twal, beda jsir mill-impjegati ta' l- awtorita` ta' l-ippjanar, li minkejja li huma mħallsin iktar milli kienu mħallsa l-ex-impjegati tad-dipartiment ta' l-ambjent, xorta waħda ma waslu mkien.

Ta' min jgħid ukoll li sadanittant il-liġi dwar il-protezzjoni ta' l-ambjent u l-liġi dwar l-iżvilupp ta' l-ippjanar kienu għadhom ma ġewx amalgamati f'att wieħed u allura l-konfużjoni fil-MEPA aktar bdiet tikber.

Biżżejjed ngħid li fil-bord tal-MEPA tista' tgħid li għad hemm l-istess nies li kien hemm fil-bord ta' l-awtorita` ta' l-ippjanar, li l-maġġoranza tagħhom ġew appuntati politikament, u minkejja li fil-position paper il- gvern Nazzjonalista kien wiegħed li l-awtorita` li kien se jwaqqaf kienet se tkun awtonoma, il-MEPA hija ferm 'il bogħod mill-awtonomija li kien qed jippriedka li se jkun hemm il-gvern fl-awtorita` li kien se jwaqqaf, għax kull pass li jittieħed, irid jiġi approvat minn dawk appuntati politikament.

Fil-fatt huwa għalhekk li l-gvern Nazzjonalista qala' ċanfira mill-Unjoni Ewropea.

Issa l-gvern Nazzjonalista qed jistenna l- elezzjoni tgħaddi biex mingħalih jerġa` jmur għall-pjan oriġinali meta jkun fil-gvern, imma jien nista' naċċertah li se jkun gvern Laburista li jagħmel dan.

Biex ikomplu jitfgħu l-melħ fuq il-ferita fil-MEPA ġie appuntat direttur li m'għandu esperjenza ta' xejn f'dan il-qasam, u dan minkejja li kien wieħed mir-rekwiżiti biex wieħed jiġi appuntat bħala direttur.

Fil-fatt dan id- direttur m'għandu l-ebda kredenzjali ħlief għal kredenzjal wieħed; li kien kandidat Nazzjonalista.

Din hija l-unika kwalifika li għandu dan id- direttur, u ta' dan sab ruħu ppremjat fuq is-siġġu tal-poter, b'salarju fenomenali mingħajr lanqas biss ma jaf x'għandu jagħmel ħlief li jhedded lil ta' taħtu, jittrattahom qisu skjavi u joħloq kaos sħiħ bid- diskriminazzjoni li jagħmel!

Qalu li ġie magħżul hu sabiex fil-MEPA tinżamm id-dixxiplina, pero` l-verita` hi li kemm ilu direttur dan l- individwu, ħafna affarijiet marru lura jew waqfu, u dan apparti l- fissazzjoni tiegħu, li qabżet kull limitu!

Biżżejjed insemmi li minkejja li f'Ottubru suppost kellu jibda twinning project, għalkemm issa wasalna f'Diċembru ma smajna xejn iktar dwar dan il-proġett, la mid-direttur u lanqas mill-awtorità.

L-istess nistgħu ngħidu għall-programmi ta' monitoring li kellhom isiru u tal-bio-diversità.

Fuq il-proġetti dwar l- iskart, dwar il-GMOs, dwar l-ambjent marittimu u dwar il-kwalita` ta' l- arja ma nħareġ l-ebda rapport.

Imbagħad xi ngħidu dwar ix-xiri ta' l- apparat?

Per eżempju, dwar il-mobile unit il-ġdid li nista' ngħid huwa li lanqas l-iskeletru tiegħu għadu ma eżista s'issa mhux imbilli qal is- Segretarju Parlamentari.

Sirt naf li biex tgħaxxaqha, id-direttur il-ġdid diġa` kellu nkwiet kważi ma' kulħadd, saħansitra mal-gvern innifsu għax dan kemm-il darba ġie kkwotat li qal li l-gvern ma wasalx.

Per eżempju, fil- ġurnal "Engineering Today" dan id-direttur ġie kkwotat li qal - fil-fatt fl- aħħar tad-diskors tiegħi se nqiegħed dan id-dokument fuq il-Mejda tal- Kamra, u hawnhekk se nikkwota bl-Ingliż biex ma niġix miżinterpretat - illi:

"Nothing had been done for the environment and so much was still to be done that he ...",

- hawnhekk id-dokument qed jirriferi għad-direttur -

"... felt a moral obbligation to join MEPA.".

Hawnhekk jien ngħid lid-direttur: Nirringrazzjak, Sur direttur, talli qed tiċċertifika li l-gvern Nazzjonalista tiegħek, li ilu fil-gvern sa mill- 1987 ħlief għal 22 xahar, m'għamel xejn f'dan il-qasam!

Fil-fatt anke fir- rapport annwali tal-MEPA, id-direttur qal li hu wasal fil-MEPA meta x- xenarju kien diġà lest.

Issa nispera li d-direttur ma jipprovax ifarfar ir- responsabbilta` tiegħu u jitfagħha fuq ħaddieħor!

Id-direttur ġie kkwotat ukoll li qal illi l-programmi li jsiru, isiru għalxejn jekk ma jkunx hemm monitoring u inforzar tas-sistema, u jidher ċar li hemm ħafna xi jsir u li għadna lanqas biss bdejna.

Mr Speaker, jien nistaqsi: Xi provi aktar għandu bżonn iċ-ċittadin meta lejliet l-elezzjoni, id-direttur tal-MEPA, li huwa ex-kandidat Nazzjonalista, qed jgħid li matul dawn l-aħħar snin ma sar xejn?

Fil-fatt kienu ħafna dawk l-impjegati li għażlu li jitilqu mill-MEPA, u kien hemm ħafna oħrajn li nżammu hemm bħala priġunieri, qishom skjavi, jistennew lil ħaddieħor jeħdilhom xogħolhom.

Issa jien ma nafx x'insult ikbar hemm milli jkun hemm rekluti ġodda li jkollhom paga aktar minnek u inti tiġi mhedded u ordnat biex tgħallem lil dawn ir-rekluti dak kollu li tkun taf!

Quddiem dan kollu, il-UĦM xorta waħda baqgħet ħalqha magħluq u għamlet minn kollox biex tipprova ssalva wiċċ dan il-gvern diżonest minflok tipproteġi d- drittijiet tal-ħaddiema.

Jien nistaqsi: Għaliex il-gvern Nazzjonalista ħa dan il-pass tal-merger; ried jaħbi xi ħaġa?

Dażgur li ried jaħbi!

Mr Speaker, huwa fatt magħruf li mill-1987 'l hawn il-gvern Nazzjonalista m'għamel xejn tanġibbli biex jipproteġi lill-ambjent għax huwa ossessjonat biss li jsieħeb lil pajjiżna ma' l-Unjoni Ewropea.

Kulma għamlu n- Nazzjonalisti kienu rapporti fuq rapporti, studji fuq studji u wegħdiet fuq wegħdiet, li ġew miġbura f'dawk li huma jsejħulu bħala national position paper, allavolja l-pożizzjoni tixxengel 'l hinn u 'l hawn kull siegħa, imma nsomma!

Biżżejjed ngħid li mill-1999 'l hawn l-NPAA inbidel mill-inqas 30 darba.

Li riedu verament in-Nazzjonalisti kien li jibdlu l-uċuħ u jkollhom "yes-men", bħalma huma l-impjegati ta' l-MIC u d-direttur tal-MEPA.

Ara mbagħad lill-kummissjoni ta' l-Unjoni Ewropea jgħidulha li mexjin u li kollox huwa finalizzat, u dan meta għandna provi li lanqas biss għadna bdejna.

Hemm raġuni oħra wkoll għaliex in-Nazzjonalisti ddeċidew li jgħaqqdu d- dipartiment ta' l-ambjent u l-MEPA flimkien, u din ir-raġuni hija li riedu jaħbu l-fatti.

Per eżempju, l-oppożizzjoni Laburista kienet ilha tgħid lill-gvern li l-baħar kien ikkontaminat u li ħafna nies, inklużi tfal, kienu qed ibatu minn infezzjonijiet ikkaġunati mill-pollution, pero` l- gvern baqa' jinsisti li meta jibgħat il-kampjuni lil kumpannija privata bl- isem qarrieqi ta' Malta national laboratory company limited, biex dak li jkun jieħu l-impressjoni li din hija kumpannija tal-gvern - u ta' min jgħid li din il-kumpannija hija mmexxija minn Nazzjonalist magħruf - ma jirriżulta xejn minn dan kollu.

Din hi l-istess storja tal-Magħtab fejn minkejja li kemm l-esperti Maltin kif ukoll l-esperti li nġabu mill- Greenpeace qalu li hemm kontaminazzjoni, il-ministru baqa' jinsisti li hu jirriżultalu li fil-Magħtab m'hemmx kontaminazzjoni.

Dawn huma affarijiet li ma jitwemmnux.

Għalhekk ikun tajjeb jekk min jieħu l-kampjuni biex joħroġ ir-riżultat jgħid x'inhu jiġri u jgħid li apparti s-salarji fenomenali u l-benefiċċji li jieħdu ċerti nies li huma midħla mal-gvern Nazzjonalista, filwaqt li żmien il-gvern Laburista l-analisi ta' kull kampjun ta' l-ilma baħar kienet issir b'xejn mil-laboratorju ta' Sant'Antnin jew mill-Evans Laboratory, illum li din l-analiżi qed issir mill-Malta national laboratory company limited kull kampjun qed iqum liċ- ċittadin 'il fuq minn Lm150.

Mhux diżonesta` din?!

Ikun tajjeb jekk insemmi wkoll li l-uniku stazzjon għall-kontroll ta' l-arja li għamlu n-Nazzjonalisti matul dawn l-aħħar erba' snin kien ġie ordnat fl-1997 mill-gvern Laburista, u biex ħadmuh kienu damu sentejn.

Fil-fatt kemm ilhom fil-gvern matul dawn l-aħħar erba' snin tista' tgħid li ma ħadmu l-ebda stazzjon mobbli ieħor jew fiss.

Issa jinsabu mifxulin u qed jaraw kif jagħmlu biex jipprovaw iħaddmu wieħed, u dan meta fin-national position paper kienu wegħdu li se jibda jaħdem sa l- aħħar tas-sena 2001, jiġifieri diġà ttardjaw b'sena.

Il-gvern Nazzjonalista kien wiegħed ukoll li sa l-aħħar ta' din is-sena Malta kienet se tkun qed tobdi d-direttivi ta' l-Unjoni Ewropea dwar il-kwalita` ta' l-arja.

Dan xi jfisser, Mr Speaker?

Dan ifisser li jrid ikun hemm mill-inqas ħames stazzjonijiet oħra, u hawnhekk ikun tajjeb jekk ngħid li l-MEPA għadha lanqas biss ħarġet l-offerti għax-xiri tagħhom.

Dan kollu qed isir minkejja li l-MEPA twaqqfet din is-sena stess u minkejja li issa għandna l- merger u għandna direttur ġdid.

Imma din x'ipokresija hi?

Liċ-chairman u lid-direttur tal-MEPA jien ngħidilhom: Fallejtu bil-kbir!

Meta l- istazzjon kien immexxi mid-dipartiment għall-ħarsien ta' l-ambjent, l- informazzjoni dwar il-kwalita` ta' arja kienet tiġi miġbura fl-istate of the environment report, liema rapport illum il-MEPA qiegħda tipprova tagħmlu tagħha.

Allura jien nistaqsi liċ-chairman: Kemm-il ġurnata ħadem din is-sena dan l-istazzjon?

Nispera li ningħata tweġiba għax issa dan l- istazzjon ilu iktar minn sitt xhur li tħalla jitmermer u ma saret ebda osservazzjoni.

X'se jgħidulu lill-poplu?

Għallinqas fil-passat kienu jidhru xi riżultati fuq il-website tad-dipartiment għall-ħarsien ta' l- ambjent pero` kemm ilha li twaqqfet il-MEPA, morna lura sew, anke f'dan il- qasam, u l-poplu tħalla fl-għama.

Ara aħna wegħedna li nippubblikaw kull riżultat biex kulħadd ikun jaf x'inhi s-sitwazzjoni ta' pajjiżna.

Jekk wieħed jara l-istate of the environment report li ġie ppubblikat dan l- aħħar isib li matul dawn l-aħħar tliet snin il-gvern Nazzjonalista ...

U l- gvern Nazzjonalista kien jaf li l-livell ta' carcinogenic benzene kien għoli, imma madanakollu la qatt ma qal dan u lanqas qatt ma ħa azzjoni.

L- istess nistgħu ngħidu għall-Pm10, li kien 'il fuq mil-livell stipulat mill- World health organisation u mill-European Union.

Issa hawn ta' min ifakkar ukoll li dawn kienu wegħduna li se jinvestigaw minn fejn ġej dan it-tniġġis imma minn dan kollu ma sar xejn.

Kienu wegħduna wkoll li matul din is-sena t-tniġġis ta' l-arja kellu jonqos.

Issa nispera li ċ-chairman tal-MEPA ma jipprovax ifarfar ir-responsabbilta` tiegħu minn fuq spallejh u jipprova jitfagħha fuq nies innoċenti.

Diġa` saru żewġ investigazzjonijiet u ċ-chairman jaf li r-riżultati ta' dawn l- investigazzjonijiet juru b'mod ċar li fil-MEPA hemm taħwid u burokrazija li huma kawża ta' l-inkompetenza u tal-ġlied li nqala' bejn il-ħbieb Nazzjonalisti, speċjalment minn kemm ilu appuntat id-direttur il-ġdid.

Fil- fatt iI-MEPA m'hijiex titkellem dwar dan kollu għax hija ma tistax tmur kontra n-Nazzjonalisti li għandhom ċertu saħħa.

Fil-MEPA qed tirrenja inġustizzja kbira.

Biżżejjed ngħid li filwaqt li dawk l-uffiċjali li huma onesti u li jagħmlu l-almu tagħhom huma mhedda l-ħin kollu, dawk ta' għajnejhom blu jagħmlu li jridu, jieħdu l-leave meta jridu u mas-2.00 p.m. jitilqu lejn id-dar jew inkella jmorru jagħmlu xi xogħol part-time, u dan bħala premju minħabba li jispjunaw, jissemmgħu u jigdbu fuq sħabhom tax- xogħol.

Skond l-ombudsman stess, il-MEPA jistħoqqilha l-akbar academy award għall- inġustizzji li qed isiru hemmhekk.

Matul dawn l-aħħar ġranet ġew ikellmuni diversi ħaddiema tal-MEPA ex-Nazzjonalisti, u dawn qaluli li għandhom seba' mitt sena sakemm jerġa` jitla' fil-gvern il-partit Laburista.

Dan juri d- disperazzjoni li jinsabu fiha ħafna mill-ħaddiema tal-MEPA.

Fil-MEPA jekk ma jkollokx parrinu tiġi msawwat filwaqt li jekk ikollok parrinu tagħmel li trid, speċjalment fil-mapping unit fejn hemm il-benniena ta' Matthew Gatt.

Illum din hija abbandunata.

Biżżejjed ngħid li minkejja li hu jaf li ħafna mill-ħaddiema qegħdin f'konflitt mal-kodiċi ta' l-etika tal-MEPA billi qed jagħmlu xogħol part-time bil-moħbi, m'hu qed jieħu l-ebda passi kontrihom sempliċement għaliex dawn huma Nazzjonalisti.

Ara li kieku dawn ikunu Laburisti, jittieħdu l-passi kontrihom f'ħakka ta' għajn!

Ta' min isemmi wkoll li fil-MEPA hemm min jitħallas doppju tax-xogħol li jagħmel.

Per eżempju, l-impjegati ta' l-EMU u tad-direttorat ta' l-ippjanar jitħallsu kemm mill-MEPA kif ukoll mill-fondi li hemm fil-proġett "CAMP".

L-information technology unit hija l-għanqbuta ta' spjunaġġ u l-id moħbija wara l-MEPA li biha l-workers' right for privacy u l-intellectual and human rights tagħhom ġew ridotti fix-xejn.

Dan biex ma nsemmix ukoll l-e-mails li jiġu interċettati, mibdula, emendati u mgħoddija lil ħaddieħor.

Nerġa` nenfasizza li l-merger bejn il-MEPA u d-dipartiment għall-ħarsien ta' l- ambjent saret biex titneħħa l-identita` tad-dipartiment darba għal dejjem, u dan meta minkejja r-riżorsi limitati li kellu dan id-dipartiment, kien qed jaqdi l-funzjoni tiegħu skond il-liġi.

Mr Speaker, parti mir-raġuni għaliex il-gvern għaqqad lid-dipartiment għall- ħarsien ta' l-ambjent u lill-awtorita` ta' l-ippjanar flimkien m'hijiex l- Unjoni Ewropea imma huma l-istudji ambjentali li saru fuq l-isptar il-ġdid "Mater Dei".

Hawnhekk se nirriferi għall-korrispondenza twila li bagħat id- direttur tad-dipartiment ta' l-ambjent lill-awtorita` ta' l-ippjanar fis-27 ta' Marzu, 2000 - fil-fatt fl-aħħar tad-diskors tiegħi se nqiegħed kopja ta' din il-korrispondenza fuq il-mejda tal-Kamra - fejn fiha stqarr li l- istudju fuq l-impatt ambjentali ta' l-isptar il-ġdid huwa inaċċettabbli.

Madankollu skond l-awtorita` ta' l-ippjanar, id-dipartiment għall-ħarsien ta' l-ambjent tawwal ilsienu meta stqarr li l-istudju ambjentali li sar iħalli impatt negattiv fuq l-isptar "Mater Dei".

Fil-korrispondenza msemmija, id-dipartiment għall-ħarsien ta' l-ambjent iċċita minn paġna 26 ta' l-environmental impact assessment u rrimarka li dan il-fatt huwa disturbanti.

Fl-istess korrispondenza, id-dipartiment għall-ħarsien ta' l- ambjent qal - u hawnhekk se nikkwota - li:

"The comment of page 26 of the environment impact assessment, states that the new hospital project, especially its location and dimensions embodies all the negative aspects of local trends in development.".

Imbagħad ikompli jgħid:

"What the second objective of the structure plan aims to keep in check, is particulary disturbing.".

Sa dak iż-żmien l-environmental impact assessment kien responsabbli għalihom id-dipartiment tal-ħarsien ta' l-ambjent.

Il-konsulenti kienu japprovawhom huma.

L-awtorita' ta' l-ippjanar riedet li jkollha kontroll fuq min ikunu l-konsulenti u fuq il-konsultazzjonijiet magħhom biex jekk dawn ma jkunux lesti li jbiddlu l-opinjoni professjonali tagħhom, kif ġara f'dan il-każ, jitwarbu u ma jitħallewx jagħmlu dawn l-istudji.

Din hija r- raġuni għaliex l-awtorita` ta` l-ippjanar saret MEPA u mhux dik li ta s- segretarju parlamentari.

Sur President, is-segretarju parlamentari semma l-kaċċa.

Tajjeb li ngħid li fil-MEPA hemm strateġiji oħra li qegħdin jinżammu moħbija għax għadhom konnessjoni ma' temi politiċi sensittivi.

Għalhekk qegħdin jaraw li strateġiji bħal dawn ma joħorġux fil-beraħ, l-iżjed issa li riesqa l- elezzjoni.

Dawn jirigwardaw it-tema tal-kaċċaturi.

In-Nazzjonalisti qalu li jridu jħallu lir-rappreżentanti tal-kaċċaturi jieħdu sehem fin-negozjati li qed isiru ma` l-Unjoni, imma din kienet sempliċiment gimmick.

Illum il- gvern reġa` ftaħar li ġab pakkett tajjeb minn Brussels, imma jaf li mhux qed jgħid il-verita`.

Li mhux qiegħed jgħid huwa li hemm mezzi u metodi kif il-gvern Nazzjonalista, kieku jerġa` jitla` fil-gvern wara l-elezzjoni li ġejja, iwaqqaf il-kaċċa u l-insib.

Tajjeb li ngħid li diġa' hemm pjan li l- gvern Nazzjonalista se jkollu jbaxxi rasu għal dak li qed tgħid Brussels.

U x'inhu dan il-pjan?

Hemm tliet elementi.

Id-direttur ta' l-ambjent flimkien mal-ministru qed jaħdmu fuq dan li se nsemmi.

Se jifirxu r-regoli tal-bird directive u jpoġġuhom f'liġijiet separati b'tali mod li min hu beċċen diffiċli jinduna bit-tibdil.

Qegħdin ukoll jaraw il-postijiet skedati fejn l-aktar isiru kaċċa u nsib u filwaqt li n-nassaba u l- kaċċaturi jibqgħu jħallsu l-liċenzja xorta jonqsu l-postijiet fejn jistgħu jsiru l-kaċċa u l-insib.

Għaliex?

Għaliex il-heritage management qed jipprepara skema biex wara l-elezzjoni ma jkunx jista` jsir insib f'ċerti areas għaliex ikunu skedati.

Għalhekk il-planning authority issa ħadet f'idejja l-permessi tal-kaċċa, għax dawn qed jiġu manipulati.

Jien mhux qed ngħid li jien favur jew jien kontra l-kaċċa u l-insib, imma la s- segretarju parlametnari semma dawn l-affarijiet ikun tajjeb li wieħed jgħid il-verita`.

Sur President, is-segretarju parlamentari semma wkoll it-trab li ġie mill- vulkan.

Jiena kont diġa` tkellimt dwar din il-kwestjoni.

Pero` hawnhekk irrid nerġa` nfakkar lis-segretarju parlamentari u lill-ministru fl-Att dwar il-Ħarsien ta' l-Ambjent li għadda minn dan il-parlament is-sena li għaddiet.

Skond dan l-att il-gvern qiegħed fl-obbligu li jimmaniġġja sitwazzjonijiet li jistgħu jwasslu għal emerġenza ambjentali.

Dan ifisser li l-gvern għandu jkollu pjani ta' kontinġenza f'każ ta' bżonn.

Jien kont urejtkom li hemm il-liġi u wrejtkom ukoll li m'hemm ħadd responsabbli biex jimxi skond dik il-liġi.

Jiena ma kkritikajtx lill-gvern għax ġie t-trab hawnhekk.

Jien għedt li jekk jistgħu jittieħdu prekawzjonijiet jittieħdu.

M'għedtx li dan it-trab m'għandux jiġi fuq pajjiżna.

Minflok qaluli grazzi, għax ġbidtilhom l-attenzjoni għax ħadd ma kien jaf x'għandu jagħmel u lil min għandu jikkuntatja biex jieħu parir, ħarġu jattakkawni fuq il-gazzetti tagħhom biex jipprovaw jiskreditawni.

Din hija irresponsabbilta` grassa.

Sur President, s-segretarju parlamentari semma wkoll l-applikazzjonijiet u qal li qatt ma kien hemm applikazzjonijiet pendenti inqas milli hemm illum.

Hawnhekk tajjeb li ngħid li qatt ma ġew deċiżi applikazzjonijiet daqs meta fil-gvern kien hemm il-Partit Laburista.

Fil-fatt nista` ngħidlek li bejn l-1997 u l-1998 kienu ġew deċiżi 9,243 applikazzjoni.

Kemm ġew deċiżi din is-sena?

Din is-sena ġew deċiżi 8,175, u dan meta llum hemm tliet direttorati u mhux wieħed bħal meta kien hemm il-gvern Laburista.

Imma dawn ma ssemmuhomx.

U xi ngħidu għad- direct actions.

Għax ma tgħidux li lill-ħbieb tal-ħbieb tissanzjonawlhom u ż-żgħir jibqa` jsaffar.

Dak li jmisskom issemmu.

Sur President, jekk tħares r-rekord ta' l-arroganza tal-MEPA u ta' dan il- gvern tara abbużi u korruzzjoni lampanti.

Per eżempju, jekk wieħed imur il- Kottonera jista` jara l-qerda li qiegħda ssir bil-barka ta' l-esperti ħbieb tal-ħbieb tal-MEPA.

Illum mhux il-Partit Laburista biss jikkonferma dan, imma anke l-istess Prim Ministru ta` dan il-gvern għajjien.

Il-proġett tal- Kottonera huwa proġett spekulattiv fejn art pubblika ngħatat lill-privat għal żvilupp xejn aċċettabbli għall-ambjent.

Kulħadd qal li dak l- iżvilupp huwa monstru imma safrattant hemm qiegħed, u bl-approvazzjoni tal- MEPA.

Dan l-iżvilupp qed isir bla ebda studju ambjentali, ħlief l-imsejjaħ environmental impact assessment fuq il-marina.

Tajjeb li ngħid ukoll li l- infrastruttura tat-toroq u tad-drenaġġ ma tiflaħx għal dan l-iżvilupp spekulattiv.

Sur President, biex inkompli fuq l-istess linja spekulattiva, il-ġrieden li gerrmu l-ekonomija biex itejbu l-qagħda finanzjarja tagħhom, issa tefgħu għajnejhom fuq Ħondoq ir-Rummien.

Meta l-partit Laburista tkellem fuq il- yatch marina kulħadd kien qabeż.

Issa dawn l-istess nies baqgħu siekta quddiem l-iżvilupp spekulattiv ta` Ħondoq ir-Rummien.

In-nies tal-Qala, f'referendum ivvotaw kontra dan l-iżvilupp.

Imma tajjeb li ngħid li l- lobbing fil-MEPA jindika li dan il-proġett għandu jingħata taħt forma jew oħra.

Per eżempju, bħala estensjoni tal-barriera li hemm fl-inħawi bl- iskuża li għandhom bżonn materja prima u mbagħad wara t-tqattigħ ta' din il- materja prima jirrestawraw din il-barriera u jsir il-proġett li għalih in- nies tal-Qala qalu le, u qalu le bil-kbir.

Dan huwa eżempju ieħor ta' spekulazzjoni bla rażan.

Min dawn hemm kemm trid.

Sur President, ta' min ukoll isemmi l-iżvilupp tal-Kalkara, liema żvilupp skond s-segretarju parlamentari salva l-wied.

Il-wied aħna se nsalvawh għax se nwaqqfu kull tip ta` żvilupp.

Meta kien hemm il-partit Laburista fil- gvern, iż-żgħażagħ Nazzjonalisti - probabbilment inti kont magħhom – qalu jekk dan il-wied jiġi żviluppat ikun sar skandlu.

(Interruzzjonijiet) Inġiblek il-prova.

Inġiblek il-ġurnal tagħkom u npoġġihulek fuq il-mejda tal-Kamra ħalli tara x'kienu qalu.

Dawn kienu qali li hemm m'għandux isir żvilupp għax dak huwa l-uniku pulmun li hemm fil-Kalkara.

In-Nazzjonalisti qaluh dan.

Dawn huma affarijiet li ma jitwemmnux.

(Interruzzjonijiet) Qed ngħidlek x'qalu ż-żgħażagħ tagħkom stess.

Għaliex iridu jagħmluh dan l- iżvilupp?

Dan l-iżvilupp iridu jagħmluh biex xi nies, fosthom nies fil- partit Nazzjonalista jsiru miljunarji għax art għammiela se ssir art fabbrikabbli biex art li kienet tiswa Lm5,000 it-tomna ġiet tiswa` Lm0.5 miljun.

Dan huwa l-iżvilupp tal-Kalkara.

Iridu jeqirdu wied biex il-ħbieb tal-klikka jerdgħu minn fuq l-ambjent bil-barka tal-MEPA.

Is-segretarju parlamentari responsabbli mill-MEPA, George Pullicino, u d-deputat Nazzjonalista Carmelo Mifsud Bonnici li wkoll qiegħed fuq il-bord tal-MEPA kienu jafu li sħabhom għandhom interessi fl-artijiet ta' l-inħawi u 'l quddiem għad joħorġu affarijiet oħra.

sħabhom għandhom interessi fl-artijiet ta' l-inħawi.

Apparti minn dan 'il quddiem għad joħorġu affarijiet oħra.

Allura x'inhi l-alternattivi għal dawn il-ħneżrijiet li qed isiru?

L-alternattiva hi li gvern Laburista ġdid jerġa' jagħti saħħa lid-dipartiment għall-ħarsien ta' l-ambjent u jagħmel ministeru speċifiku għalih u mhux jaqsmu biċċiet biex ma jħammarx wiċċ il- Ministru Francis Zammit Dimech għaliex falla totalment u jitfgħu fil- livell ta' segretarju parlamentari mingħajr esperjenza.

L-awtorità għandha ssir accountable u l-uffiċjali f'kull livell, inkluż id- direttur ̧ iridu jġorru r-responsabbiltà ta' xogħolhom.

Min abbuża jrid jirrispondi għall-aġir tiegħu u dan jinkludu lilek, Dr Cassar, lilek segretarju tal-bord u lilek Adrian Mallia.

Hawnhekk nixtieq nistaqsi: Accountability tfisser li jkollok membri tad-direttorat b'konflitti ta' interess bħal Adrian Mallia, bħas-Sur Chris Falzon u bħal membri oħrajn tal-MEPA li jinqdew bil-pożizzjoni uffiċjali tagħhom biex jagħmlu konsulenzi privati?

Permessi bħal dawn ̧ bħal fil-każ tal-Medserv, għandhom jiġu rtirati u n-nies responsabli għal xi abbużi jiġu nvestigati u proċessati skond il-liġi, inkluż lilek Sur direttur, inkluż lilek Sur segretarju u nkluż lilek Adrian Mallia.

M'hemmx ħniena għal min jabbuża b'mod speċjali għal min hu korrott.

We mean business għax il-korruzzjoni rridu neqirduha bl-għeruq u x-xniexel.

Ma jistax ikun li jkun hemm il- provi tal-korruzzjoni u l-affarijiet jibqgħu għaddejjin qisu ma ġara xejn.

Issemmew ħafna affarijiet mis-segretarju parlamentari biex taparsi qed isiru ħafna affarijiet fil-qasam ta' l-ambjent.

Meta konna qegħdin nitkellmu dwar ir-rapport tal-MEPA is-segretarju parlamentari għoġbu jirrispondi lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

Pero' dawn tant ma jafux x'inhuma jagħmlu u tant tathom ferneżija bid-dokument li għamilna dwar l-ambjent li fih involvejna lil kulħadd, li min hemm fl-ogħla kariga ta' l-awtorità ta' l-ippjanar kien stqarr li l-oppożizzjoni għandha dokument dwar l-ambjent u l-gvern m'għandux strateġija dwar dan il-qasam ̧ għalkemm issa qed jipprovaw jagħmlu xi ħaġa.

Fl-istess waqt li jgħidu li dan ir-rapport ma fih xejn jistaqsu kif se nagħmlu dawn l-affarijiet kollha u minn fejn se nġibu l-flus.

Allura jekk dan ir-rapport ma fih xejn kif jiġu jistaqsu minn fejn se nġibu l-flus biex inwettqu l-affarijiet?

MR SPEAKER: Ikkonkludi, jekk jogħġbok.

ONOR.

JOE MIZZI: Iva, se nikkonkludi, Sur President.

Jien m'għandix għalfejn nipprova nipperswadi lill-poplu Malti u Għawdxi kollu dwar x'inhu jiġri fil-MEPA u x'taħwid u korruzzjoni hemm.

Per eżempju, lill-Isqof żgur mhux jien għedtlu biex joħroġ igħid li qed jimxu l-flus fil-MEPA.

Pero' minkejja dan qisu mhu qed jiġri xejn.

Imbagħad jiġi s-segretarju parlamentari jiftaħar li l-awtorità hija awtonoma u ma jindaħalx imma allaħares ngħid kemm hemm provi li jindaħal!

U mhux iċ-chairman qiegħed hemm għalxejn, qisu pupu!

Kemm hemm affarijiet!

Din hija sitwazzjoni tal-mistħija u gvern Laburista ġdid żgur li mhux se jħalli dawn il- ħneżrijiet isiru, Sur President.

Qabel nikkonkludi nitlob il-permess tal-Kamra biex inqiegħed xi dokumenti fuq il-mejda tal-Kamra.

MR SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

JOE MIZZI: Inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Kopja ta' stqarrija maħruġa mill-Awtorità ta' Malta dwar l-Ambjent u l-Ippjanar (MEPA) fit-3 ta' Novembru 2002, dwar "Assigurazzjoni li mhux se jiġi trattat materjal perikoluż";

Kopja ta' korrispondenza mibgħuta mill-Awtorità ta' Malta dwar l- Ambjent u l-Ippjanar (MEPA) fil-31 ta' Ottubru 2002 lill-Medserv dwar permess għal żvilupp ta' cutting treatment plant fil-Medserv Base Malta Freeport, Birzebbugia, flimkien ma' rapporti dwar l-istess żvilupp;

Estratti mill-Policy and Design Guidance ta' l-Awtorità ta' Malta dwar l-Ambjent u l-Ippjanar (MEPA) dwar environmental impact assessments, flimkien ma' pjanta ta' barriera fil-Qala, Għawdex;

Kopja ta' korrispondenza ta' l-Awtorita' ta' Malta dwar l-Ambjent u l-Ippjanar (MEPA) dwar proprjeta` kummerċjali fi Triq in-Nissieġ, Naxxar;

Kopja ta' ittra datata 27 ta' Marzu 2000 mibgħuta mid-Direttur fid- Dipartiment għall-Ħarsien ta' l-Ambjent lill-Awtorità ta' Malta dwar l- Ambjent u l-Ippjanar (MEPA) dwar estensjoni ta' l-isptar il-ġdid f'Tal- Qroqq, Msida; u

Kopja ta' intervista mad-Direttur għall-Ħarsien ta' l-Ambjent fi ħdan l-Awtorità ta' Malta dwar l-Ambjent u l-Ippjanar (MEPA) li deher fil-ħarġa ta' "Engineering Today" ta' Ottubru 2002.

MR SPEAKER: Grazzi.

Issa nsejjaħ lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent biex jagħmel il-winding up.

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent): Sur President, bil-mod kif esprima ruħu l-Onor.

Mizzi qisna qegħdin lejliet ir- rivoluzzjoni Franċiża fejn Madame Dufarge tgħidilna min se jaqta' ras min kieku kellu jkun hemm partit Laburista fil-gvern.

Imn'Alla tkellem l-Onor.

Mizzi għax ħadna ftit togħma qarsa ta' x'jiġri li kieku kellu jitla' fil- gvern il-partit tiegħu.

Illum kulħadd sema' kif il-partit Laburista rappreżentat mill-Onor.

Mizzi jittratta problemi ta' din is-serjetà.

Dawn isemmu n-nies b'isimhom u jgħidulhom li se jkollhom jagħtu rendikont, qisu ġejja r-rivoluzzjoni u se jaqtgħu l-irjus tan-nies.

Dan ma jagħmluhx f'dan il-kamp biss imma jagħmluh f'diversi kampijiet oħrajn.

Id-diskors ta' l-Onor.

Mizzi qisu l-vulkan ta' l-Etna li jiżbroffa 'l hawn u 'l hinn b'ħafna b'fixfixo' ta' ideat u allegazzjonijiet u b'ħafna akkużi li m'għandhux l-iċken prova ta' waħda minnhom.

Ovvjament kieku kien hemm l- iċken prova aħna nieħdu l-passi kif dejjem nagħmlu.

Per eżempju, darba minnhom kien qal li hemm il-korruzzjoni fl-alignment tat-telgħa tax- Xemxija.

Fil-pront jien informajt lill-kummissjoni li tinvestiga l- korruzzjoni pero' din ħarġet rapport li ma kien hemm ebda ħjiel ta' xi korruzzjoni f'dan il-każ.

(Interruzzjonijiet) L-aqwa li nkunu għedna xi ħaġa fuq xi ħadd u li nkunu ħammiġnih.

Dan bħal meta ħolqu paniku billi qalu lin-nies li hemm xi periklu mill-irmied ta' l-Etna li jiżbroffa 100 mil 'il bogħod minn Malta.

Jien ma nafx jekk nistgħux nieħdu xi prekawzjonijiet f'dan ir-rigward; forsi nistgħu nonfħu l-irmied li jkun ġej mill-Etna!

Għas-saħħa pubblika ma kien hemm l-ebda theddida għax kieku konna nieħdu l-miżuri neċessarji.

Jista' jkun li forsi kellna nqassmu l- maskri?!

Lanqas Catania m'għamluha din.

Li għamlu kien li hemmhekk qassmu l-ixkupi u l-maskri wara li l-Etna kien ilu jiżbroffa ħafna.

Imbagħad jiġi l-Onor.

Mizzi jgħidilna li l-gvern kien passiv quddiem l-iżbroff ta' l- Etna li kien l-oġġett tar-redikolu tal-gazzetti kollha, ħlief naturalment tal-gazzetti "It-Torċa" u "L-orizzont".

Pero' kulħadd tbissem u daħak b'dak li qal ix-shadow minister ta' l-ambjent tagħna.

Dan semma ħafna taħwid.

Per eżempju ̧ dan ħaseb li l-Medserv hija kumpannija privata.

Il-Medserv mhijiex kumpannija privata imma kienet kumpannija tal-gvern u għadha tal-gvern.

Din applikat għall-permess sabiex biċċiet ta' ġebel u blat li jintuża fit-tħaffir taż-żejt u li jkun diġà ġie ttrattat fuq l-oil rig, jiġi fil-Freeport, li hija żona industrijali ta' Malta u jitħallat mas-siment għall-produzzjoni tal-hard concrete.

B'hekk innaqqsu d-domanda fuq il-barrieri li hawn f'Malta għall- produzzjoni tal-concrete.

Din hija bbażata fuq rapporti ta' nies responsabbli bħalma huwa l-Profs.

Alfred Vella.

Jien naħseb li kultant l- Onor. Mizzi ma jkunx jifhem dak li hemm fir-rapport għax filwaqt li qed igħid x'periklu hemm minn din l-applikazzjoni fl-istess ħin jikkwota mir- rapporti li jgħidu li dan il-periklu huwa negliġibbli.

Issa dan jew ma jafx xi tfisser il-kelma "negliġibbli" jew ma nafx għax dan ikun qed iwaqqa' t-teżi li jkun qiegħed jgħid dak il-ħin stess.

Jien niżżilt 16- il punt u m'għandix ħin nirrispondi għalihom imma li jdejjaqni hu li lanqas feel ta' loġika m'hemm f'din il-kritika.

L-istess, per eżempju, fuq is-supermarket tan-Naxxar.

Jaf l-Onor.

Mizzi li tant ma ħarġux permessi dwar dan l-istabbiliment kummerċjali li s-sid għamel kawża kontra l-awtorità ta' l-ippjanar għaliex din ma ħarġitlux il- permessi neċessarji?

Jaf l-Onor.

Mizzi li wieħed minn sħabu d-deputati staqsiena mistoqsija għaliex dan is-supermarket għadu ma bediex jopera?

Mela dan ikkritika lill-awtorità għax din ħarġet xi permessi u fl-istess ħin ikolli domandi minn deputati tagħhom għaliex għadu ma bediex jopera s- supermarket ġewwa n-Naxxar.

Allura dan lanqas konsultazzjoni ma' sħabu ma jagħmel qabel ma jagħmel ċerta kritika.

Issa se ngħid xi ħaġa dwar il-kwestjoni tat-tuna penning.

Fil-fatt huwa diffiċli li wieħed jispjega l-pożizzjoni tiegħu għaliex kien ivvota iva meta kien kontra xi ħaġa.

Niftakar li s-sena li għaddiet għamel xi nofs siegħa jispjegalna għalfejn ivvota iva meta ried jivvota le u kien semmielna xi fish farm partikolari.

Però kien qalilna li kieku l-maġġoranza kienet tkun żgħira, kieku kien jivvota le.

Jiġifieri jivvota iva jew le fuq it-tuna pennings skond x'tip ta' maġġoranza jkun hemm favur jew kontra applikazzjoni.

Jiġifieri anke llum, wara sena erġajna nipprovaw niġġustifikaw għaliex fuq fish farm ivvota favur meta fil-fatt kien kontra l-proġett.

Aħseb u ara kieku kien verament kontrieh x'kien jagħmel!

Beda jikkritika wkoll lill-planning authority minħabba t-taħwid li hemm fil- mapping unit.

Tista' tikkritika lill-planning authority fuq kollox!

Anke jien ġieli nikkritikaha għax ħafna mid-deċiżjonijiet fuq proġetti individwali naqbel magħhom, imma oħrajn ma naqbilx magħhom.

Jien qatt ma nesprimi ruħi qabel fuq proġetti individwali għax l-ewwelnett, bil-liġi kif inhi, hemm ċerti proġetti li jistgħu jispiċċaw quddiem l-iskrivanija tal- ministru, u jekk nesprimi ruħi qabel nista' nippreġudika l-pożizzjoni.

Però żgurissimmu li ma tistax tikkritika lill-planning authority fuq il- mapping unit u l-website li saret mill-awtorità ta' l-ippjanar.

Din hija state of the art li saret mingħajr ma nqabbdu konsulenti minn barra.

Jiġifieri ma kien hemm l-ebda kontribut barrani, ħlief mill-ħaddiema tal- planning authority stess, sabiex saret din il-website.

U permezz ta' din il-website illum wieħed jista' mill-kumdità ta' daru jniżżel il-mappa li hemm fil-mapping unit tal-planning authority.

Tant hija tajba din is- sistema tal-mapep f'pajjiżna li l-periti u d-dipartimenti tal-gvern u l- lands department u l-joint office, u kull min għandu x'jaqsam ma' l-użu ta' l-art jużaw proprju s-sistema tal-planning authority.

Imma xorta waħda, jew biex nattakkaw in-nies u nsemmuhom b'isimhom, Ċikku, Sempronju u Tizju, jew inkella għax għandna skop ieħor, iktar milli nattakkaw għaliex l-oġġett huwa ħażin, nattakkaw għax għamlu xi ħadd li rridu nikkrittkawh.

Mela allura bilfors l-oġġett huwa ħażin.

L-Onor.

Mizzi qal ukoll li l-planning authority qed tagħmel tapping ta' l-e- mail tan-nies.

Anzi, dak inti trid tagħmlu għax hawnhekk għandi ittra ta' l-Onor.

Joe Mizzi fejn qiegħed jitlob lill-awtorità ta' l-ippjanar li jara mhux biss e-mails li jibgħat mpjegat ta' l-awtorità lil impjegat ieħor, imma anke l-e-mails li jitħassru.

Jiġifieri li jien nibgħat e-mail lil xi ħaddieħor fl-awtorità għax huma għandhom is-sistema tagħhom, mhux is- sistema tal-MITTS, u hu talab permess taċ-chairman - li naturalment ġie rifjutat fuq parir ta' l-avukat ta' l-awtorità stess u anke fuq parir ieħor ta' l-avukat ġenerali għax jien ridt nipproteġi anke s-sitwazzjoni tal- gvern - biex jara l-e-mails li tħassru.

Peress li l-Onor.

Mizzi huwa rappreżentant ta' l-oppożizzjoni fuq il-bord ta' l-awtorità, huwa qed jitlob li jara - u dan huwa kontenut f'ittra ta' l- 20 ta' Novembru - li jara e-mails li ġew imħassra min-network elettroniku ta' l-awtorità.

Issa hawn ċerti nies li jħossuhom importanti billi jallegaw li qed jiġu tapped.

Tnax-il sena ilu wkoll kien qalilna li anke t- telefon tiegħu ġie tapped.

Imma meta fittixt xi provi kien hemm li ġie tapped skoprejna li ma kien hemm xejn, sempliċement tefagħha hekk!

Però tħossok importanti meta tgħid li għandek it-telephone tapped.

Issa qed jgħid li l-planning authority qed tagħmel tapping ta' l-e-mails.

Qed jgħid hekk għax l-awtorità għandha l-management tas-sistema interna tagħha stess, u għandha dritt li tara li ma tiġix abbużata għal skopijiet li m'humiex dawk li wieħed jikkomunika bejn persuna u oħra.

Fil-fatt kien hemm xi nies li abbużaw mis-sistema u ġew ammoniti u dixxiplinati bħala impjegati.

Allura dan huwa tapping, però mbagħad li hu stess jitlob li jara e-mails imħassra bejn impjegat u ieħor, dak m'huwiex tapping?

Issa niġi għall-kwestjoni ta' l-amalgamazzjoni tad-dipartiment ta' l- ambjent u l-MEPA.

Sur President, il-fatt li jkollok ministru separat għall- ambjent ma jfissirx li bilfors irid ikollok dipartiment ta' l-ambjent.

M'hu veru xejn.

Iż-żewġ affarijiet m'humiex inkompatibbli.

L- amalgamazzjoni tad-dipartiment ta' l-ambjent mal-MEPA sar biex jissaħaħ id- dipartiment ta' l-ambjent għax ikun qed jifforma parti minn organizzazzjoni waħda.

Jagħmel sens li kull darba li jkun hemm xi environmental impact assessment, l-ewwel imur id-dipartiment ta' l-ambjent, u mbagħad jerġgħu jarawh id-dipartiment ta' l-ambjent għax diġà kellna dipartiment żgħir ta' l-ambjent ġol-MEPA stess!

Dan pajjiż ta' 313-il kilometru kwadru, allura jagħmel sens li jkollna din id-dupplikazzjoni tar-riżorsi?

Issa jekk hemm xi ħadd li m'għoġbux li mid- dipartiment ta' l-ambjent jassimila ruħu mal-planning authority għandu kull dritt li ma jmurx.

Naturalment issa ma jipprettendix li jieħu l-istess benefiċċji bħal ħaddieħor.

Qed noffrulu l-possibbiltà li jitlaq mid- dipartiment tal-gvern u jidħol impjegat mal-planning authority - jista' jirrifjuta li jagħmilha - u jekk jaċċetta li jagħmilha jiġi assimilat fil- kondizzjonijiet kollha bħall-impjegati tal-planning authority.

F'dan il-proċess lanqas kellna bżonn in-nies kollha li kienu jaħdmu fid- dipartiment ta' l-ambjent, għax inkella tkun għamilt dupplikazzjoni xorta waħda.

Jiġifieri jekk għandek messaġġier diġà qiegħed fil-planning authority noqgħod nieħu l-messaġġier tad-dipartiment tal-ħarsien ta' l- ambjent ukoll?

Ma tagħmilx sens.

Allura saret l-amalgamazzjoni, imma ma ġiex kulħadd mal-planning authority.

Il-gvern għandu dritt jgħid li 40, 50 ruħ se jaħdmu mal-planning authority.

Ħafna minnhom jagħżlu li jidħlu ma' l-awtorità ta' l-ippjanar u jsiru mpjegati tagħha u min ma jaċċettax jista' jkun seconded.

Anzi l-liġi stess tagħti d-dritt lill-Prim Ministru jew lill-ministru li jindividwa lin-nies fiċ-Ċivil li jistgħu jmorru jaħdmu, mhux ma' kuntratturi, imma ma' korporazzjoni pubblika bħalma hija l-Malta environment and planning authority.

Sur President, jien ma nistax nifhem għaliex l-Onor.

Mizzi qal li minħabba l-amalgamazzjoni m'humiex isiru testijiet ta' l-arja.

Dawn kienu Kordin u, safejn naf jien il-unit baqgħet Kordin ukoll.

Jekk kienu jittestjaw l-arja qabel l-amalgamazzjoni naħseb għandhom jibqgħu jittestjaw l-arja wara l- amalgamazzjoni wkoll.

Jekk l-equipment kien jaħdem qed nassumi li l- equipment baqa' jaħdem għall-ittestjar ta' l-ajru.

Safejn naf jien hemm nies kompetenti li jagħmlu dan ix-xogħol, jiġifieri m'għandi l-ebda raġuni għaliex għandi nemmen l-allegazzjoni ta' l-Onor.

Mizzi li minħabba l- amalgamazzjoni m'għadhiex tiġi ttestjata l-arja.

U safejn naf jien l-arja għadha tiġi ttestjata.

Però nwiegħdu li niċċekkja jekk hix qed tiġi ttestjata u nistaqsi lin-nies li huma responsabli għal dan il-unit x'għandhom jgħidu għal din il-kritika li għamlilhom l-Onor.Mizzi.

Hemm direttur u grupp ta' nies li jittestjaw l-arja li qed jiġu kkritikati u mgħajra li m'humiex qed jagħmlu xogħolhom.

Jien naħseb li qed jagħmluh xogħolhom u l-amalgamazzjoni bl-ebda mod ma fixxklithom milli jkomplu jagħmlu x-xogħol tagħhom.

Sur Presidenti, ma fhimtx lanqas l-allegazzjoni li saret dwar il-kaċċa u l- insib għal diversi raġunijiet.

L-ewwel ħaġa kont naħseb li l-għasafar huma annimali wkoll.

Dan qed ngħidu għax lill-Onor.

Mizzi nisimgħuh jitkellem ħafna dwar il-welfare ta' l-annimali u m'ilux hawnhekk kellna protesta biex isir enforcement tal-liġijiet dwar il-welfare ta' l-annimali.

Jiġifieri naħseb li l-Onor.

Mizzi jaqbel miegħi li l-liġijiet tal-pajjiż dwar kaċċa u nsib għandhom jiġu osservati u mhux liberalizzati.

Però m'hu veru assolutament xejn li, kif qal hu, aħna se niskedaw l-areas biex jonqos l-insib.

Kif dejjem għedna, se jiġu reġistrati l-inħawi ta' fejn isir l- insib u mhux l-area partikolari mill-pjanti.

Jiġifieri meta tagħmel il- carnet de chasse illum diġà huwa obbligu legali li tgħid fejn hi l-area fejn hu l-mansab tiegħek.

Nisperaw li nippubblikaw ir-regolamenti li jirriflettu eżatt dak li għedna li sejrin nagħmlu, imma mhux se jidħlu in vigore issa, ħlief it-twaqqif ta' l-Ornis committee.

Naħseb l-Onor.

Mizzi jaqbel mat-twaqqif ta' l-Ornis committee li fih se jkun hemm żewġ rapreżentanti ta' l-għaqdiet ta' l-ambjent u żewġ rappreżentanti ta' l-għaqdiet tal-kaċċa u n-nassaba, b'chairman indipendenti li se jħejju l-pjani għall-futur.

F'dawn il-pjani tal-futur m'hemmx dawn l-affarijiet li semma l-Onor.

Mizzi.

L-ewwelnett għadu lanqas biss twaqqaf dan.

Jiġifieri ma nistax nifhem kif nistgħu ngħidu mal-ewwel x'sejrin jagħmlu qabel ma għadu twaqqaf u għadhom lanqas intgħażlu n-nies.

Dan il-kumitat se jagħmel studju, partikolarment fuq l-insib minħabba li aħna għedna li l-liċenzji tan-nassaba ma joħorġux ġodda wara l-31 ta' Lulju tat-2002.

Però l-kaċċa fir-rebbiegħa xorta waħda se tibqa' fuq il-gamiem u s-summien kif fil-fatt hija fil-prattika, għax fir-realtà dak li jsir fil- kaċċa tar-rebbiegħa.

Jiġifieri f'dak kollu li qal l-Onor.

Mizzi m'hemmx l- iċken ħjiel ta' xi abbuż jew inkella ta' xi korruzzjoni, u li kieku kien hemm jien stess kont inressaqha, kif diġà għamilt, quddiem il-kummissjoni tal-korruzzjoni.

Ta' min jgħid ukoll li meta xi ħadd jagħmel xi allegazzjoni ta' korruzzjoni u dik il-kummissjoni tgħid li m'hemmx dan il-ħjiel ta' korruzzjoni, dak li jkun irid jerfa' wkoll daqsxejn - daqsxejn taf! - ta' responsabbiltà politika wkoll.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Se npoġġi l-mistoqsija fuq il-mozzjoni.

Il- mistoqsija hija li l-Kamra tapprova l-estimi tad-dħul u infiq ta' l- Awtorità ta' Malta dwar l-Ambjent u l-Ippjanar għas-sena 2002-2003.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

MR SPEAKER: Din id-division tittieħed minn hawn u 20 minuta oħra.

Billi ntalbet votazzjoni, il-Kamra kienet sospiża fid-9.00 p.m. u rriżumiet 20 minuta wara.

MR SPEAKER: Se nerġa' npoġġi l-mistoqsija fuq il-mozzjoni.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

VOTAZZJONI NRU.

367 FAVUR: 30

L-Onor. | | | |Abela Anthony |Galea Censu | |Agius Francis |Galea Mario | |Azzopardi |Gatt Austin | |Frederick | | |Azzopardi Jason |Gonzi Lawrence | |Bonnici Josef |Mifsud Bonnici | | |Antoine | |Bonnici Michael |Mifsud Bonnici | | |Carmelo | |Borg Joe |Mugliett Jesmond| |Borg Tonio |Muscat Claude | |Cristina Dolores |Pullicino George| |D'Amato Helen |Pullicino | | |Orlando Jeffrey | |Debono Giovanna |Refalo Michael | |Deguara Louis |Vassallo Edwin | |Farrugia Jean |Vella John | |Pierre | | |Fenech Adami |Zammit Ninu | |Eddie | | |Frendo Michael |Zammit Dimech | | |Francis |

KONTRA: 23

L-Onor. | | | |Abela Carmelo |Farrugia Angelo | |Agius Chris |Farrugia Michael| |Bartolo Evarist |Farrugia Noel | |Borg Karmenu |Herrera Jose' | |Buhagiar Charles |Law Rita | |Buhagiar Louis |Mizzi Joe | |Cardona Chris |Refalo Anton | |Chircop Karl |Sammut Joseph | |Cilia Joe |Sant Alfred | |Coleiro Marie |Vassallo Adrian | |Louise | | |Cuschieri Joseph |Vella George | |Debono Grech Joe | |

Il-mozzjoni għaddiet.

MR SPEAKER: Nitlob lill-Viċi Prim Ministru biex, jekk jogħġbu, jressaq l- aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, nipproponi l-aġġornament tal-Kamra għal nhar l-Erbgħa, 4 ta' Diċembru 2002, fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Mozzjoni biex il-Kamra tmur f'Kumitat ta' Provvista għall-konsiderazzjoni ta' l-Estimi Ġenerali ta' Spiża għas-sena 2003 (It-Tieni Jum Imħolli kollu għall-Gvern).

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Michael Farrugia.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Sur President, jekk hawn ħaġa li hija verament inkwetanti ġewwa pajjiżna, din hi s-sitwazzjoni li fiha qiegħed l-ambjent b'mod speċjali dawk l-attivitajiet li kontinwament qed iħammġu l-arja bid- dħaħen u gassijiet kif ukoll il-miżbliet ġewwa pajjiżna.

Aħna t-tobba qed niltaqgħu ma' każijiet, aktar minn qatt qabel, li jirriflettu s-sitwazzjoni allarmanti tan-tniġġiż ta' l-ambjent ġewwa pajjiżna.

Fil-fatt, dan ninnutawh meta nħarsu lejn in-numru ta' każijiet rigward problemi respiratorji ġewwa pajjiżna.

Meta wieħed iqabbel is- sitwazzjoni tal-problemi respiratorji f'Malta ma barra, nsibu li aħna għandna rata għolja ta' mard li jinvolvu l-bronki – eżempju ta' dan hu l- asthma - hayfevers, u allerġiji relatati mas-sistema respiratorja.

Jekk wieħed jara f'liema lokalitajiet hemm l-ogħla inċidenza ta' dawn it-tip ta' problemi, wieħed isib li dawn il-lokalitajiet għandhom erba' fatturi kardinali.

Dawn l-erba' fatturi kardinali huma l-karozzi, ċ-ċmieni tal- power station, it-trab fin li jkun ġej minn barrieri u l-miżbliet u mill- istudji li saru, irriżulta li kull fejn hemm dawn il-fatturi, il-mard qiegħed jiżdied.

Mingħajr il-bżonn li jsir l-ittestjar tal-kwalita` ta' l- arja, wieħed malajr jasal għall-konklużjoni li s-sitwazzjoni qed tiggrava meta jara l-prevalenza ta' dan it-tip ta' mard respiratorju.

Issa se nagħti ħarsa għal dak li qed issir f'pajjiżna biex intejbu din is- sitwazzjoni u nibda bit-trasport pubbliku.

Sur President, it-trasport pubbliku leaves much to be desired u dan qed jirrifletti ruħu fiż-żieda esaġerata ta' karozzi li jiġru fit-toroq b'mod speċjali fir-rush hours ta' bejn is-7:30 a.m. u d-9:00 a.m. u bejn l-4:00 p.m. u s-6:00 p.m.

F'dawn ir-rush hours, ikollok queue ta' karozzi - li qatt ma jispiċċa – li jkunu għaddejjin bil-mod u għalhekk l-emmissjoni tad-dħaħen jkunu kontinwi u iżjed intensi għax il-karozzi jkunu għaddejjin b'gears baxxi u hu fatt magħruf li meta karozza tkun għaddejja b'gears baxxi, din temmetti aktar dħaħen u aktar partiċelli żgħar speċjalment jekk il-vettura tkun ta' ċerta kobor bħal trakkijiet u karozzi tal-linja.

Dan kollu jirriżulta min-nuqqas ta' effiċjenza fit-trasport pubbliku għaliex kieku dan jkun effiċjenti, kieku wieħed jagħżel lilu u mhux il- karozza privata tiegħu.

Biżżejjed insemmi l-problema biex wieħed isib jipparkja u d-distanza li wieħed irid jagħmel min-naħa għall-oħra meta ħafna drabi, it-trasport pubbliku jwasslu aktar viċin ta' fejn irid imur.

Jekk mhux se nieħdu passi konkreti fuq din il-problema, se jkollna ħafna problemi relatati ta' saħħa li fil-fatt diġa` qed jiżdiedu.

Il-gvern x'inhu jagħmel f'dan ir-rigward?

Tisma ħafna paroli imma fil-konkret ma ssir xejn sabiex in-nies jiġu aġevolati biex jużaw is-servizz pubbliku flok il- karozzi privati tagħhom.

L-istess ħaġa fuq il-power station fejn kemm il- darba nisimgħu li l-gvern jgħid li jrid jikkontrolla l-partiċelli ż-żgħar u l-gassijiet li joħorġu miċ-ċmieni tal-power stations.

Mhux l-ewwel darba li nisimgħu l-commitment li l-gvern irid jagħlaq il-power station tal-Marsa u meta din tismagħha, kważi jaqbdek id-daħk għax meta l-power station ta' Delimara waqfet, tal-Marsa ittripjat u spiċċajna b'żewġ power stations ma jaħdmux għal sigħat twal.

Tista' timmaġina kemm hu kredibbli dan il-gvern meta jgħid li jekk il-power station tal-Marsa ma tkunx tista' tilħaq il- livelli li huma aċċettabli internazzjonalment, din tingħalaq.

U minflokha x'se jsir?

Meta waqfet il-power station tal-Marsa u bdiet taħdem biss tad- Delimara, ma' kienx hawn elettriku biex jissuplixxi kullimkien u kellha titħaddem tal-Marsa biex is-servizz ta' l-elettriku beda jingħata lil Malta u Għawdex kollu.

Fuq il-miżbliet l-istess storja, Sur President.

Ġibna esperti minn barra biex jagħmlu l-istudji - għax jekk id-dipartiment ta' l-ambjent m'għamel xejn, dan għamel patafjun studji - imma imbagħad, meta ġejna biex nikkonkrettiżaw dawk l-istudji, kull m'għamilna kien studju biex nikkonkrettiżaw l-istudji li konna għamilna qabel!

Konkretament ma sar xejn!

Sur President, jiena smajt kemm il-ministru Francis Zammit Dimech u kemm is- segretarju parlamentari fil-Ministeru ta' l-Intern u l-Ambjent jgħidu li l- miżbliet iridu jibqgħu jiffunzjonaw sa l-2004.

Dan ifisser li jekk ikun hemm gvern Nazzjonalista, dawn il-miżbliet se jibqgħu hemmhekk.

Jekk Allaħares qatt, Malta terġa ttella' l-partit Nazzjonalista fil-gvern, mhux il-miżbla tisparixxi imma t-taxxi tal-poplu sabiex inħallsu l-multi lill- Brussell talli l-miżbliet tal-Magħtab u ta' Qortin ikunu għadhom hemmhekk.

Jiena, persważ li dan hu minnu għax ir-rata li s'issa imxejna biha, ma tawgura xejn tajjeb.

Billi ġabu esperti minn barra biex kważi jgħidulna li fil-miżbla tal-Magħtab m'hemmx problemi tossiċi, ħadd mhux se jemmina din għax jekk nemmnu din, nibdew nemmnu f'kollox!

L-istess problema anke fejn jidħol il-baħar ta' ħdejn il-miżbla tal-Magħtab fejn jridu jbellugħilna li l-metalli tqal ma jissipjawx sa ħdejn il-baħar.

Ara kif jista' jkun dan meta l-istess miżbla waslet ħdejn il-baħar u kullma hemm li jaqsam il- miżbla mill-baħar huwa ftit metri li jinkludu l-wisa' tat-triq li issa ddejqet.

Hu fatt tal-mistħija u kundanabbli li f'dawn l-aħħar 14-il sena ta' amministrazzjoni nazzjonalista, il-miżbla tal-Magħtab tkabbret billi saret espropjazzjoni ta' art viċina.

Din il-miżbla kompliet tikber aktar minn dak il-limitu, għoliet 'il fuq u twessgħet il-base tagħha b'konsegwenza li llum il-ġurnata, l-miżbla qegħda ftit metri l-bogħod mill- baħar.

Minkejja dan kollu, jiġi xi ħadd u jipprova jbellagħhielna li m'hemmx metalli tqal fil-baħar bħal ma jridu jbellgħuhielna li ma hemmx il- problema tad-diossina.

Issa l-problema tad-diossina hija xi ħaġa gravi li ma taffetwax biss il-bniedem imma taffetwa l-ħamrija, it-tjur, l-annimali u kull ħaġa oħra.

Jiena persważ li l-ministru, li qabel kien ta' l-ambjent, semma l-2004 għax dak iż-żmien, l-elezzjoni tkun għaddiet u din tkun wegħda oħra li l-partit Nazzjonalista jagħmel qabel l-elezzjoni u imbagħad ma jżommiex bħal ma għamel fuq wegħdiet oħrajn.

Xebgħu iwegħdu lin-naħat tagħna, tat-12-il distreet, li din il-miżbla se jagħluqha fl-2004 pero` jiena persważ li din il-wegħda ma tinżammx għax m'hemmx impenn biex din titneħħa.

Ara jekk jitla' l-partit Laburista, aħna nkunu diġa` committed għax konna diġa` qed nagħmlu l-preparamenti kollha – meta konna fil-gvern - u konna diġa` mexjin 'il quddiem imma malli tela' gvern Nazzjonalista, minflok kompla miexi fuq dak li għamilna aħna, qabad u rema kollox.

Din ma ġratx biss fl-ambjent, ġrat ukoll fis-saħħa fejn aħna bdejna pataflun affarijiet u malli telgħu huma, intrema kollox għas-sempliċi raġuni li dawn kienu mibdija minn gvern Laburista.

Il-pjanijiet qegħdin hemmhekk u diġa` qegħdin nagħmlu l-preparamenti biex kif inkunu fil-gvern fi ftit xhur oħra, mill-ewwel nibdew nibdlu dawn l- affarijiet f'pajjiżna għax bis-serjeta`, aħna nemmnu li hemm bżonn li dawn jinbidlu.

Hemm bżonn li ssir evalwazzjoni tal-problema tat-trab fl-ambjent speċjalment fejn jidħlu l-barrieri.

Hemmhekk għandna problema kbira li trid tiġi tackled bl-għan li nikkontrollaw dawn it-trabijiet għax diġa` għandna problema li l-ambjent tagħna ma tantx jara xita u allura t-trab fl-arja tagħna jiżdied faċilment.

Biżżejjed wieħed iħares lejn kif titjieb il- viżibilita` meta jagħmlu xi jumejn xita biex jifhem il-problema tal- kontaminazzjoni ta' l-arja.

Sur President, aħna se nkunu mpenjati li nbidlu dawn l-affarijiet, mhux għall-wiċċ l-UE imma għas-saħħa tal-Maltin u l-Għawdxin għax din tiġi qabel kull regolament jew direttiva ta' l-UE jew liġi internazzjonali.

Kemm konna nisimgħu li se jittieħdu passi biex iċ-ċmieni tal-power station ma jkomplux jitfgħu ċertu partiċelli u gassijiet fl-arja?

Mela waqt li l-gvern jonfoq mijiet ta' eluf ta' liri fil-karozzi għall-ministri u n-nies ta' ġewwa li jieħdu the job for the boys, dan m'għandux flus biex jagħmel filters għall- ġid tal-poplu Malti u Għawdxi.

Qalilna li forsi jagħmlu waħda fl-2004 u waħda fl-2005.

Hekk jistmaħ dan il-gvern lill-poplu Malti u Għawdxi?!

Għall-partit Laburista, il-poplu Malti u Għawdxi u s-saħħa tiegħu jiġu l- ewwel u qabel kollox u aħna sejrin intejbu l-ambjent sabiex intejbu s-saħħa tal-Maltin u l-Għawdxin.

X'jiswa li l-gvern jinvesti fl-isptarijiet meta l- istess gvern qed imarrad lill-poplu Malti u Għawdxi u mhux qed jieħu l- inizjattivi biex iwaqqaf dan?

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Sammut.

ONOR.

JOSEPH SAMMUT: Grazzi, Sur President. nixtieq nieħu dawn il-ftit minuti biex l-ewwelnett nikkjarifika punt li fl-opinjoni tiegħi huwa skorrett minn fuq sa isfel, liema punt għamel aċċenn għalih l-Onor.

Lawrence Gonzi fid-diskors tiegħu dwar ir-rapport tal-housing fejn il- Ministru Gonzi allega li jien għandi interess personali.

Nammetti li m'hijiex ċara f'liema kuntest ġie allegat li għandi interess personali pero` milli qrajt, jista' jkun hemm wieħed minn erbgħa ta' fejn hu allega li għandi interess personali.

Huwa kien qiegħed jirreferi għal parti fejn jien tkellimt dwar it-tender ta' Strada Sant Ursula, kantuniera ma' Triq il-Bjar, Valletta.

U hemmhekk semmejt żewġ kumpanniji li kienu daħlu għal din it-tender, liema kumpanniji jisimhom Casbon Construction u Carnik Construction.

L-Onor.

Gonzi qal li jiena għandi interess, naf li għandi interess u qalli biex niddikjarah.

Sur President, nixtieq nagħmilha ċara li fejn jidħlu l- kumpanniji Casbon Construction u Carnik Construction, jiena m'għandi l-ebda interess ta' l-ebda natura, la huma klijenti tiegħi u lanqas biss naf min huma.

L-uniku interess li kelli huwa li nġib għall-attenzjoni ta' din il- Kamra li f'dik it-tender saru irregolaritajiet u l-affarijiet ma imxewx kif kellhom jimxu.

Tender li kellu jiswa lill-pajjiż Lm400,000 ġie jiswa kważi Lm1 miljun.

Jiena nibqa' ninsisti li hemmhekk għandhom jibqgħu jsiru l- investigazzjonijiet li għandhom jsiru dwar il-mod kif ħarġet il- kwotazzjoni.

Issa jekk kien qed jirreferi għal kumpanniji oħra, jiena għandi interess f'kumpanniji oħra imma l-interess tiegħi m'huwiex personali.

Huma kumpanniji li jiena ninsab appuntat bħala konsulent tagħhom fil-prattika tiegħi ta' kuljum u hemm kumpanniji oħra li apparti li jien konsulent tagħhom, jiena namministahom.

Dak mhux interess personali imma x-xogħol tiegħi u naħseb li għandi kull dritt li nagħmlu bħal kwalunkwe professjonist ieħor pero` dak hu l-interess tiegħi.

Jekk l-Onor.

Gonzi għandu xi ħjiel ta' xi interess personali ieħor fejn tidħol dik it-tender, jiena nitolbu jpoġġi din l-informazzjoni fuq il- Mejda tal-Kamra u jekk irid, jieħu l-passi jew itini ċ-ċans li nirrispondi għal dawn l-allegazzjonijiet.

L-importanti li din tiġi ċċarata għax tajjeb li l-affarijiet jkunu koretti.

Waqt li semma dan kollu, daħlet fil-kwestjoni il-fatt li jien semmejt il- housing authority u Lorna Pavia u għalhekk, jiena għedt li s-sitwazzjoni mhux ċara.

Għax filwaqt li l-Onor.

Gonzi kien qed isemmi dawn iż-żewġ kumpanniji, dan daħħal il-kwestjoni ta' Lorna Pavia u ta' x'jifhem li jien għandi xi interess f'dan il-każ ukoll.

Hawnhekk, jiena nassigura lill- Onor. Gonzi li jiena m'għandi ebda interess fejn jidħol il-każ ta' Lorna Pavia.

Sur President, jiena m'għandi l-ebda interess personali meta nitkellem u nindirizza dan il-parlament.

Il-kritika tiegħi kienet dwar il-mod ta' kif din il-persuna ġiet promossa f'perjodu qasir biex tieħu kariga daqshekk għolja u dan ġara meta kien hemm tant applikazzjonijiet li jinvolvu sew irġiel u sew nisa, għax kien hemm min anke ħaseb li jien għandi xi ħaġa kontra n-nisa u dan mhux minnu.

Dik hi l-kritika tiegħi u mhux għax għandi interess li xi ħadd ieħor jieħu din il-pożizzjoni.

L-uniku interess tiegħi hu li l-affariijet isiru b'mod sew u li forsi nissuġġerixxi kif dan għandu jsir.

Fl-aħħar mill-aħħar, jien nemmen li l- Ministru mhux omnipotenti u mhuwiex f'pożizzjoni li jara kollox u għalhekk naħseb li jkun sew li hawnhekk jiġu diskussi dawn l-affarijiet.

Fir-rigward ta' Lorna Pavia, nerġa` ngħid li m'għandix interess fejn tidħol din il- persuna ħlief li ma naqbilx kif imxew l-affarijiet u sejjer inressaq punti oħrajn meta jkun il-mument opportun.

Sur President, nixtieq nirrimarka xi ħaġa dwar il-ħlas tat-taxxi u l- interessi.

Jiena naqbel mal-ministru tal-Finanzi meta qal li se jkun hemm miżuri biex jkun hemm xi tnaqqis fil-penali u naħseb li dan hu opportun.

Naħseb li r-rata ta' imgħaxxijiet li qed tiġi inflitta, hija waħda eċċessiva u qegħda tiġi mqabbla kważi, kważi ma l-usura.

L-ammont ta' penali li qed jirriżulta minħabba nuqqas ta' pagamenti fil-ħin huma eċċessiv u naħseb li flok ma l-gvern jinqeda bl-iskuża ta' l-interessi biex jiġbor aktar flus, dan għandu jieħu azzjoni diretta u fil-pront biex jinġabru dawn il-flus inkella niġu f'sitwazzjoni fejn persuna li trid tħallas Lm 3,000, tispiċċa trid tħallas Lm 5,000 oħra f'penali!

Dawn huma affarijiet li naħseb li għandhom jiġu korretti u ma naħsibx li hu ġust li ċ- ċittadin Malti ġie suġġett għal dan it-tip ta' penali b' interessi daqshekk għoljin.

Punt ieħor li xtaqt nitkellem dwaru hu l-miżbla ta' Fulija fejn qed nisimgħu ħafna diskors fuq il-miżbla tal-Magħtab bħalli kieku din kienet il- prijorita` assoluta ġo Malta, mhux għax m'hiex f'ċerti każi, pero` importanti li nifhmu li hemm din il-miżbla ta' Fulija li darba kienet wied u dan ifisser li meta l-ilma jgħaddi minn hemm, dan iġorr il-ħmieġ lejn il- baħar.

Sa fejn naf jiena din il-miżbla m'għadhiex tintuża bħala miżbla per se pero` naf li għadu jidħol xi tip ta' materjal ġo fiha bil-konsegwenza li aktar ma jgħaddi ż-żmien, aktar dan il-materjal qed imur lejn il-baħar.

Wieħed jistenna li minn ġurnata għall-oħra, dan jispiċċa kollu fil-baħar b'konsegwenza li l-baħar ikompli jitniġġeż iżjed milli hu.

Għal din ir- raġuni, jiena naħseb li ta min isiru studji fuq din il-miżbla u fuq x'intefa u x'qiegħed jintefa ġo fiha għax dak iż-żmien, ma kienx hemm kuxjenza dwar l-ambjent b'saħħitha daqs kemm hi llum, avolja jiena naħseb li għandna naħdmu biex din il-kuxjenza ambjentali insaħħuha iżjed.

Barra min hekk, din l-area tinsab fi stat ta' abbandun u naħseb wasal iż- żmien li jibdew jitfasslu xi proġetti biex din tiġi riabilitata.

Naf li hemm talba mill-għaqda tad-dilettanti ta' l-insib u l-kaċċa fiż-Żurrieq, li xtaqu jagħmlu range tal-plattini f'din l-area u naħseb li idejat bħal dawn għandhom jiġu nkorraġiti ħalli l-postijiet li huma mitluqin, jibdew jintużaw.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hi aġġornata għal għada l-Erbgħa, 4 ta' Diċembru, 2002 fis-6:00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill- Viċi Prim Ministru.

Fl-9.50 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

DIPARTIMENT TA' L-ARTIJIET - SAN ĠILJAN - TRIQ IL-MENSIJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid meta se jitħallsu l-persuni, li isimhom qed jintbaghat separatament, li tteħditilhom biċċa art taħt il-pont reġjonali biex issir triq ta' aċċess pubbliku għar-residenti li joqogħdu fi blokk ġdid fl-inħawi?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi d-dipartiment ta' l-artijiet qiegħed jiġbor ir-riċerki rilevanti biex jiġi legalment stabilit min huma s- sidien ta' l-art indikata biex ikun jista' jitħallas il-kumpens miftiehem.

TURIŻMU - TARIFFI AMMINISTRATTIVI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' il- Ministru jgħid kemm żdiedu t-tariffi u l-fees amministrattivi f'dipartimenti/awtoritajiet/organizzazzjonijiet/entitajiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu fis-sena 2002?

Kien hemm xi għoli fil-prezzijiet ta' xi servizzi li jagħtu dawn id-dipartimenti, awtoritajiet jew organizzazzjonijiet?

ONOR.

MICHAEL REFALO: L-informazzjoni qed tinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

AGRIKOLTURA U SAJD - TARIFFI AMMINISTRATTIVI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' il-Ministru jgħid kemm żdiedu t-tariffi u l-fees amministrattivi f'dipartimenti/awtoritajiet/organizzazzjonijiet/entitajiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu fis-sena 2002?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Jien informat li din is-sena ma kien hemm ebda żieda f'tariffi u fees amministrattivi f'diviżjonijiet/dipartimenti li jaqgħu taħt il-ministeru tiegħi.

Kien hemm xi żidiet fil-prezz ta' siġar tal- frott u taż-żebbuġ u tad-dwieli li se jinbigħu fil-ġimgħat li ġejjin.

Din iż-żieda tvarja minn 5c għal 75c-il siġra.

Kif forsi jaf l-Onor.

Interpellant, dawn il-prezzijiet huma sussidjati u huma ferm orħos minn dawk mibjugħa kummerċjalment.

TRASPORT U KOMUNIKAZZJONI - TARIFFI AMMINISTRATTIVI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm żdiedu t-tariffi u l-fees amministrattivi f'dipartimenti/awtoritajiet/organizzazzjonijiet/entitajiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu fis-sena 2002?

Kien hemm xi għoli fil- prezzijiet ta' xi servizzi li jagħtu dawn id-dipartimenti, awtoritajiet jew organizzazzjonijiet?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant.

RIŻORSI U L-INFRASTRUTTURA - TARIFFI AMMINISTRATTIVI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u l- Infrastruttura: Jista' il-Ministru jgħid kemm żdiedu t-tariffi u l-fees amministrattivi f'dipartimenti/awtoritajiet/organizzazzjonijiet/entitajiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu fis-sena 2002?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Kien hemm żidiet fit-tariffi għall-kors għall-bennejja fil-building industry consultative council u għal-liċenzja fis-settur tal-bunkering fl-awtorita' ta' Malta dwar ir-riżorsi.

SAĦĦA - TARIFFI AMMINISTRATTIVI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' il- Ministru jgħid kemm żdiedu t-tariffi u l-fees amministrattivi f'dipartimenti/awtoritajiet/organizzazzjonijiet/entitajiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu fis-sena 2002?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Id-diviżjoni tas-saħħa biddlet it-tariffi u fees amministrattivi għal pazjenti barranin li jieħdu servizz fl-isptarijiet u kliniċi Maltin b'avviż legali 147 tas-sena 2002.

Matul din is-sena ġiet introdotta fee ġdida ta' Lm1 per foodhandler registere.

SERVIZZI EKONOMIĊI - TARIFFI AMMINISTRATTIVI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jgħid kemm żdiedu t-tariffi u l-fees amministrattivi f'dipartimenti/awtoritajiet/organizzazzjonijiet/entitajiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu fis-sena 2002?

Kien hemm xi għoli fil-prezzijiet ta' xi servizzi li jagħtu dawn id-dipartimenti, awtoritajiet jew organizzazzjonijiet?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninsab informat li matul din is-sena kien hemm żewġ entitajiet li jifformaw parti mid-dekasteru tal-ministeru tiegħi li żiedu t- tariffi amministrattivi.

B'effett mit-2 ta' Jannar it-trade licensing services, li qabel kienu jiġu provduti mid-dipartiment tal-pulizija, bdew jingħataw mid-diviżjoni tal- forensika tal-Malta national laboratory company limited għall-ħlas ta' Lm5.75, VAT inkluża.

B'seħħ mit-13 ta' Awissu kien hemm żieda fit-tariffi tal-pustaġġ, skond kif provdut f'avviż legali 229 ta' l-2002.

QRATI - KAWŻI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' il-Ministru jagħti l-figuri ta' kemm hemm kawżi li ilhom għaddejjin għal għaxar snin jew aktar fil-prim'awla tal-qorti ċivili?

Quddiem liema mħallfin qegħdin?

Jista' jgħid kemm ilha l-aktar waħda?

Għaliex każi quddiem din il-qorti ma jibdewx u jintemmu fi żmien raġunevoli u mhux wara seduti qosra jiġu differiti għal tlieta jew erba' xhur wara?

X'qed isir biex ħafna minn dawn il-kawżi jitħaffu, speċjalment meta s- seduta ta' kull tliet xhur qed issir regolarment?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li risposta tingħata f'xi seduta oħra.

ĦLAS TA' ARRETRATI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid meta l-persuna, li d-dettalji tagħha qed jingħataw b'mod separat, ser tieħu l-arretrati li kienu dovuti lir-raġel tagħha?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien informat li d-dipartiment qiegħed jinvestiga l-każ tal-persuna indikata mill-Onor.

Interpellant.

Aktar 'il quddiem id-dipartiment ser jinforma bl-eżitu tal-każ direttament lill-persuna konċernata.

DIPARTIMENT TAD-DRENAĠĠ - ALLOWANCE

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u l- Infrastruttura: B'riferenza għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari 37100, jista' il-Ministru jagħti l-persentaġġ ta' drainage allowance, kull xahar separatament, għal dawn l-aħħar erba' snin li ġie mħallas dan l- uffiċjal kif ġie mitlub fil-mistoqsija?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li l-uffiċjal imsemmi tħallas dawn l-ammonti fi drainage allowance:

|Xahar |1999 |2000 |2001 |2002 | | |Lm |Lm |Lm |Lm | |Jar |29.81 |71.06 |57.73 |64.71 | |Frar |34.78 |67.63 |94.86 |96.23 | |Marzu |25.32 |75.77 |94.86 |85.29 | |April |32.07 |68.55 |90.55 |61.23 | |Mejju |20.26 |72.16 |77.62 |74.36 | |Ġunju |90.05 |119.06|90.55 |87.48 | |Lulju |NIL |72.15 |77.65 |83.10 | |Awissu|138.74|72.16 |94.91 |NIL | |Settem|74.45 |72.16 |94.91 |NIL | |bru | | | | | |Ottubr|67.68 |64.94 |73.34 |262.43| |u | | | | | |Novemb|67.68 |68.55 |64.71 | | |ru | | | | | |Diċemb|58.80 |61.34 |77.65 | | |ru | | | | |

BLATA L-BAJDA - XOGĦOL TA' LANDSCAPING

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid jekk ix-xogħol ta' landscaping li qiegħed isir madwar il-monument ta' Spencer fil-Blata l-Bajda għandux bżonn permess ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar peress li jinvolvi bdil tas-siġar eżistenti?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi għal dak it-tip ta' xogħol li qiegħed isir madwar il-monument ta` Spencer il-Blata l-Bajda mhux meħtieġ permess min-naħa tal-MEPA.

BUS SHELTERS

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid ta' min hi r-responsabbilta` għal bus shelters f'toroq arterjali u distributorji?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li r-responsabbilta` għal bus shelters ġiet devoluta lill-kunsilli lokali permezz ta' avviż legali 292 ta' l-2001.

SPTAR SAN LUQA - PARKING AREA

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' il-Ministru jgħid x'arranġamenti saru dwar il-parking area li nbniet ħdejn l-isptar San Luqa, kemm għall-viżitaturi fl-isptar kif ukoll għall-istaff ta' l-isptar?

Veru li din qed tiġi operata minn ditta privata?

X'inhu l-ħlas li qed tirċievi din id-ditta?

X'inhuma t-tariffi li qed iħallsu dawk li jipparkjaw f'din il-parking area?

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-parking area li nbniet ħdejn l-isptar San Luqa għaddiet għand il-kunsill lokali tal-Pieta' b'kera mid-dipartiment ta' l- artijiet u l-operat tagħha qiegħed isir mill-kunsill.

Peress li l-kunsilli lokali huma korpi statutorji ta' gvern lokali b'personalita` legali distinta fil-qadi tal-funzjonijiet tagħhom jaġixxu skond il-prioritajiet, esiġenzi u l-mezzi tagħhom.

Għaldaqstant nissuġġerixxi lill-Onor.

Membru jirriferi l-mistoqsija tiegħu lill-kunsill tal-lokalita` billi l-funzjoni li qed jirriferi għaliha fil-fatt hija waħda mir-responsabbiltajiet tal-kunsilli.