MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 468 It-Tlieta, 16 ta' Jannar, 2001 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 468

It-Tlieta, 16 ta' Jannar, 2001

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-9.09 a.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tlieta, 16 ta' Jannar, 2001

WERREJ

MINUTI 280

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 280

TQEGĦID TA' KARTI 284

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR SELF LOKALI (IT-TIENI QARI)

LOCAL LOAN BILL (SECOND READING) 285

AĠĠORNAMENT 307

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 312

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 467 li saret fl-15 ta' Jannar, 2001 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

VAT - ĦLASIJIET

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Helena Dalli) staqsa lill- Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm tħallset taxxa tal-VAT minn nisa Maltin reġistrati mad-dipartiment tal-VAT f'isimhom, matul is- snin li ilha topera din it-taxxa?

ONOR.

JOHN DALLI (Ministru tal-Finanzi): Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-ammont ta' taxxa li tħallset minn persuni nisa reġistrati f'isimhom taħt l-Att ta' l-1998 dwar Taxxa fuq il-Valur Miżjud bejn l-ewwel ta' Jannar 1999 u l-aħħar ta' Settembru 2000 kien ta' Lm776,623.52.

SKEJJEL - ENERĠIJA SOLARI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jinformani jekk sarx studju matul 1-1999 u sena 2000 dwar il-possibilita' li l-iskejjel tal-gvern ikollhom sistema moderna ta' dawl permezz ta' solar energy?

Jekk le, jista' jikkonsidra li jsir dan l- istudju?

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni): Informat li t-taqsima bini ta' skejjel tad-diviżjoni ta' l-edukazzjoni s'issa m'għamlet l-ebda studju tul l-1999 u s-sena 2000 dwar il-possibilita` li l-iskejjel tal- gvern ikollhom sistema moderna ta' dawl permezz ta' solar energy.

Inżid iżda li fl-eżekuzzjoni ta' l-ippjanar ta' l-iskola ġdida sekondarja tas-subien fil-Karwija, din il-possibilita` qed tiġi kkonsidrata.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone) L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Hemm il-ħsieb li d-dipartiment ta' l-edukazzjoni jew forsi l-ministeru jagħmel dan it-tip ta' studju fil-futur?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, fid-diskussjonijiet li kelli ma' l- awtoritajiet in konnessjoni mal-bini u mar-refurbishment ta' skejjel eżistenti, jien tajthom bħala parametri għall-konsiderazzjoni l-kriterju li importanti li jaħdmu sew fuq il-konservazzjoni ta' l-ilma kif ukoll fuq l-użu ta' sorsi alternattivi ta' enerġija.

Minħabba li n-natura tal-bini ta' l-iskejjel tagħtik il-faċilita' ta' estensjoni tas-soqfa u estensjoni ta' l-arja, allura naħseb li hemm raġuni valida għaliex wieħed jikkonsidra li jagħmel użu minn dawn l-ispazji biex ikun jista' jibda jaħdem sew fuq il- konservazzjoni ta' l-ilma, permezz ta' bini ta' reservoirs u gwiebi, kif ukoll billi nużaw l-ispazji għal solar panels li jistgħu jipprovdu l- enerġija.

Jien irċevejt rapport pjuttost preliminari ħafna minn aġenzija li tieħu ħsieb dawn is-setturi ta' enerġija alternattiva u jirriżulta wkoll li jekk wieħed jagħmel l-investiment kapitali meħtieġ, jista' jkollu anke ġenerazzjoni ta' enerġija aktar milli jkollha bżonn skola partikolari, enerġija li allura tkun tista' tiġi wżata anke fil-kwartier immedjat ta' l- iskola.

Dawn huma fatturi li se nħarsu lejhom b'mod konkret fl-iddisinjar ta' l-iskola l-ġdida tal-Karwija.

Naturalment għadna fil-bidu biex naraw x'inhuwa l-investiment kapitali meħtieġ, naraw in-nefqa rikorrenti biex iżżomm dak l-investiment, isir paragun ma' x'inhija l-ispiża li nonfqu jekk nużaw is-sorsi ta' enerġija li għandna fil-preżent, imbagħad jittieħdu d-deċiżjonijiet meħtieġa.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, nitolbok tippermettili nagħmel mistoqsija fuq suġġett kompletament differenti.

Fid-dawl tal-mod kif qed tiżviluppa l-kwestjoni tal-BSE - jew kif inhi magħrufa fuq il-bniedem is- CJD - hemm xi tip ta' programmi edukattivi li qed jingħataw lit-tfal fl- iskejjel tagħna biex ikunu aktar konxji ta' din is-sitwazzjoni, li naħseb li l-Ministru jaqbel miegħi li qed tieħu b'mod aktar aċċellerat issa.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Fil-fatt fl-iskejjel tagħna nitkellmu fuq is-suġġett tal-healthy foods.

Naturalment ma nitkellmux fuqu fid-dettall ta' din it- tip ta' kondizzjoni li rrifera għaliha l-Onor.

Membru, pero' hawn biżżejjed tixrid ta' informazzjoni li anke t-tfal jirriferu għal din il-kondizzjoni.

Hemm ukoll id-diskors li jsir fil-familji, naturalment bil-mod adatt, pero' fl-iskejjel m'hemmx xi programm partikolari fuq din il-kondizzjoni li qed jitkellem fuqha l-Onor.

Membru bħalissa.

AMBJENT - ENERĠIJA SOLARI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jinformani jekk matul 1999-2000 sarx studju sabiex l-bini li jaqa' taħt ir-responsabilita' ta' dan il-ministeru jsir fuq bażi ta' sistema ta' enerġija solari?

Jekk le, jista' jikkonsidra li s-sena d-dieħla jsir dan l- istudju?

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni) (f'isem il- Ministru għall-Ambjent): Ma sar l-ebda studju fuq il-bini sabiex tintuża sistema ta' enerġija solari, għalkemm ninsab informat li l-BICC qed jikkonsidra li jniedi pubblikazzjoni fuq din il-materja.

Dawn il- pubblikazzjonijiet isiru minn żmien għall-ieħor u jitqassmu lil periti, inġiniera, studenti u kuntratturi.

TRASPORT U KOMUNIKAZZJONI - ENERĠIJA SOLARI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jinformani jekk matul 1999-2000 sarx studju sabiex il-bini li jaqa' taħt ir-responsabilita' ta' dan il- ministeru jsir fuq bażi ta' sistema ta' enerġija solari?

Jekk le, jista' jikkonsidra li sena d-dieħla jsir dan l-istudju?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li matul 1999 - 2000 ma sar l-ebda studju biex tiġi stallata xi sistema ta' enerġija solari fuq xi bini li huwa responsabbli minnu dan il-ministeru.

Lanqas mhu l-ħsieb tagħna li s- sena d-dieħla jsir xi studju fuq dan is-suġġett.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' allura l-Ministru jgħidilna kif jirrelata din il-pożizzjoni mal-pożizzjoni tal-gvern li qal li beħsiebu jinċentiva sistemi sostenibbli ta' enerġija solari.

Ma jħossx li l-gvern għandu jkollu energy policy għall-uffiċini u d-dipartimenti bil-għan li niffrankaw l-ispejjeż tad-dawl?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Speaker, personalment naħseb li jekk għandu jsir studju m'għandux isir minn erbatax-il ministeru differenti imma għandu jsir studju minn dipartiment jew ministeru wieħed, dejjem jekk ma rridux nispiċċaw naslu għal konklużjonijiet differenti.

Jien naraha xi ħaġa pożittiva li jkun hemm studju bħal dan, pero' ma naħsibx u ma nemminx li għandu jkun kulħadd għal rasu li jagħmel dan l-istudju.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Allura nista' neħodha li se jsir studju kollettiv bl-għan li forsi din is-sistema bbażata fuq l-enerġija solari tiġi introdotta fid-dipartimenti kollha tal-gvern.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien m'għedtx li hemm deċiżjoni imma għedt li jekk għandu jsir studju, aħjar isir studju wieħed.

AGRIKOLTURA U SAJD - ENERĠIJA SOLARI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jinformani jekk matul 1999-2000 sarx studju sabiex l-bini li jaqa' taħt ir-responsabilita' ta' dan il-ministeru jsir fuq bażi ta' sistema ta' enerġija solari?

Jekk le, jista' jikkonsidra li sena d- dieħla jsir dan l-istudju?

ONOR.

NINU ZAMMIT(Ministru għall-Agrikoltura u Sajd): Dan il-ministeru ma għamel l-ebda studju sabiex jibda juża enerġija solari.

Studju bħal dan isir mill-entitajiet kompetenti bħala parti minn programm imfassal mill- gvern.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sur President, l-impressjoni li kelli hija li kien hemm xi tip ta' proġettazzjoni f'dan is-sens min-naħa tal-gvern.

Jekk jiġi deċiż li biex jitwettaq ċertu żvilupp sostenibbli fil-farm sperimentali Ta' Qali tiġi mħaddma sistema ta' enerġija solari, f'dak il- każ ir-rapport irid isir mill-Korporazzjoni Enemalta?

Possibbli li rapporti bħal dawn ma jsirux mid-dipartiment ta' l-agrikoltura?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, irrid infakkar li t-tħaddim tas-sistema ta' enerġija solari ma bdietx minn sentejn ilu imma ilha mill-inqas għaxra, ħmistax-il sena.

Kien hemm anke żmien meta fil-gvern kien hemm il-Partit Laburista u f'dak il-perijodu l-ebda sistema bbażata fuq l-enerġija solari ma ġiet introdotta f'Malta.

Meta nitkellmu fuq l-enerġija solari, għandek is-solar water heating li jiena personali naqbel miegħu.

Imbagħad għandek dak li jissejjaħ l- photovoltaic, li hija xjenza li għadha fil-bidu tagħha, mhijiex cost- effective.

Jekk kemm-il darba din it-tip ta' enerġija ssir cost-effective u tkun tista' tiġi introdotta f'pajjiżna, jien ċert li l-gvern jikkonsidra li jdaħħalha f'dawk l-oqsma fejn hekk ikun jaqbel.

GĦAWDEX - ENERĠIJA SOLARI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l- Ministru tinformani jekk matul 1999-2000 sarx studju sabiex l-bini li jaqa' taħt ir-responsabilita' ta' dan il-ministeru jsir fuq bażi ta' sistema ta' enerġija solari?

Jekk le, tista' tikkonsidra li s-sena d-dieħla jsir dan l- istudju?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru għal Għawdex): Jien informat li matul is-snin 1999 u 2000 ma sar l-ebda studju rigward jekk il-bini li jaqa' taħt ir-responsabbilta' tal-ministeru jistax isir fuq bażi ta' sistema ta' enerġija solari.

Studju ta' dan it-tip isir meta jkun iż-żmien opportun.

SERVIZZI EKONOMIĊI - ENERĠIJA SOLARI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jinformani jekk matul 1999-2000 sarx studju sabiex il- bini li jaqa' taħt ir-responsabilita' ta' dan il-ministeru jsir fuq bażi ta' sistema ta' enerġija solari?

Jekk le, jista' jikkonsidra li s-sena d- dieħla jsir dan l-istudju?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru għas-Servizzi Ekonomici): Matul il- perijodu msemmi ma sar ebda studju dwar il-possibbilta' li tintuża l- enerġija solari fil-bini li jaqa' taħt ir-responsabbilta' diretta tal- ministeru.

Is-suġġeriment magħmul mill-Onor.

Interpellant ser jiġi kkonsidrat, anke jekk fil-preżent l-applikazzjoni normali ta' l-enerġija solari hija ristretta prinċipalment għall-impjanti li jsaħħnu l-ilma, liema impjanti għandhom użu limitat f'kuntest ta' uffiċini.

SANITA' - HEAD OFFICE - KONTIJIET PENDENTI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Michael Farrugia) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm kontijiet pendenti taħt Item 4 - office of the director general - fl-1 ta' Jannar 2001?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa): L-informazzjoni mitluba mill- Onor. Interpellant qed tinġabar u risposta tingħata f'xi seduta oħra.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Il-Ministru qiegħed f'pożizzjoni li jgħid jekk ġewx irrapportati xi każi ta' CJD jew xi ħaġa ekwivalenti matul dawn l-aħħar xhur.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Bi pjaċir ngħid li ma kellniex rapporti ta' din il- marda.

Bil-prekawzjonijiet li ħadna, kemm min-naħa tad-dipartiment tas- saħħa kif ukoll min-naħa tad-dipartiment ta' l-agrikoltura u sajd, ma naħsibx li tkun xi ħaġa remotissima li jista' jkollna minn dan it-tip ta' mard ġewwa pajjiżna.

Pero' ħalli nkunu fattwali, sal-lum ma kellna l-ebda rapport ta' dan it-tip.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Nista' neħodha li hemm għaddejjin diskussjonijiet bejn id-dipartiment tas-saħħa u d-dipartiment ta' l-agrikoltura għall-mod kif għandha tiġi handled din l-issue, bil-għan li jkollna protezzjoni sħiħa?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Iva, nista' nassigura lill-Onor. kollega tiegħi li din il-koperazzjoni bejn iż-żewġ dipartimenti ma kenitx biss f'dan il-każ imma hemm koperazzjoni kontinwa għaddejja.

Ovvjament we pooled our expertise f'dan il-każ partikolari u żammejna lil xulxin informati dwar x'qiegħed jiġri barra minn Malta u ħadna l-prekawzjonijiet kollha neċessarji.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Il-Ministru jista' jinformana jekk bdewx it- testijiet tal-BSE li kellhom isiru fuq il-merħla nazzjonali?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-ewwelnett ħalli nagħmilha ċara li t-testijiet jistgħu jsiru biss fuq il-karkassa ta' l-annimal u mhux fuq annimal ħaj.

Fil-fatt jien nista' ngħid li ġejt irrapportat li se jsiru testijiet fuq il- merħliet lokali, iżda l-għada kelli okkażjoni nitkellem fuq ir-radju u fil- fatt mill-ewwel għedt li kont ġejt ikkwotat ħażin.

Mr Speaker, kif kelli okkażjoni nsemmi drabi oħra, aħna bgħatna persuna biex tittestja u titgħallem it-teknika tat-testing fuq il-baqar.

Jiġifieri issa se nibdew li kull karkassa tal-baqra li tiddaħħal ġewwa l-biċċerija se tiġi ttestjata.

Kif taf ukoll, ħadna prekawzjonijiet anke oltre dawk li kienu rrakkmandati, fis-sens li fejn kienu rrakkmandati li l-laħam biex ikun eskluż mill-marda jrid ikollu anqas minn 30 xahar, aħna konna qegħdin nimportaw laħam taħt it-24 xahar, u issa, in vista ta' riċerki ġodda, dan il-perijodu niżżilnih għal 18-il xahar.

It-testing huwa mistenni li jibda l-ġimgħa d-dieħla jew il-ġimgħa ta' wara.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, x'possibbilta' hemm li nintroduċu s- sistema tal-bar coding kif hemm f'pajjiżi oħra?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: F'dan ir-rigward il-bieraħ ħarġet press release li tgħid li f'każ ta' laħam li jiġi importat minn barra, qegħdin nitolbu d- dettalji kollha fejn twieled l-għoġol jew il-baqra, fejn tkabbru u d- dettalji kollha, inkluż it-tip ta' għalf li kienet tingħata l-bhima.

B'hekk nkunu qegħdin nieħdu l-prekawzjonijiet kollha biex inkunu nafu l- oriġini u l-history kollha tal-bhima u f'liema biċċerija ġiet maqtula u f'liema impjant ġiet ippakkjata.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali) Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Informazzjoni bi tweġiba għal mistoqsijiet parlamentari nri.

22500 u 22543

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR SELF LOKALI

LOCAL LOAN BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mill-15 ta' Jannar.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

MR SPEAKER: L-Onor.

Leo Brincat huwa in possession.

ONOR.

LEO BRINCAT: Mr Speaker, kif kont qed ngħid fl-introduzzjoni ta' l- intervent tiegħi l-bieraħ, jien inħoss li mill-aspett politiku dan l-abbozz ta' liġi huwa l-pern ta' l-inkonsistenza tal-gvern Nazzjonalista.

Għaliex qed ngħid hekk?

Qed ngħid hekk għal diversi raġunijiet.

Sena ilu kienu qalu li ma kienx il-ħsieb tal-gvern li jissellef għat-tul, pero` issa l- gvern qed jitlob li jissellef sa massimu ta' Lm100 miljun.

Fil-manifest elettorali kienu qalu wkoll li jridu jnaqqsu d-dejn, pero` effettivament b'dan l-abbozz ta' liġi d-dejn se jżiduh, kemm jekk jieħdu l-Lm100 miljun kollha u anke jekk ma jeħdux il-Lm100 miljun kollha, u qalu wkoll li riedu jnaqqsu l-piż tad-dejn.

Ovvjament ġaladarba l-gvern se jissellef iżjed, il- piż tad-dejn se jiżdied u mhux se jiġi kkontrollat jew imrażżan, kif kellhom imniżżel fil-manifest elettorali.

Qalu wkoll li qed jagħlqu dak li jissejjaħ il-budgetary gap, pero` l-bieraħ fil-ftit ħin li kelli għad- dispożizzjoni tiegħi, tajt indikazzjoni ċara bil-figuri kif dan il-gap effettivament qed jitwessa' minflok m'hu qiegħed jingħalaq.

Ftit ilu l-ministru qal li m'hemmx problema ta' riżervi, imma jekk naraw x'qal il-bank ċentrali nsibu li dan qal illi jekk inqabblu r-riżervi bejn is-sena 1999 u lejn tmiem is-sena 2000 insibu li effettivament dawn naqsu b'10.5%, li f'termini ta' flus jammontaw għal Lm77.7 miljun, jiġifieri hawnhekk qed nitkellmu fuq somma sostanzjali ta' madwar Lm80 miljun.

Fis- sena finanzjarja li ntemmet f'Diċembru li għadda, il-gvern mar żmerċ anke f'dak li għandu x'jaqsam mal-privatizzazzjoni.

Il-gvern kien ilu jiftaħar li se jkollu programm robust ta' privatizzazzjoni.

Il-bieraħ erġajna smajna lill-ministru jgħid hekk fil-kontest ta' din is-sena l-ġdida li qegħdin fiha.

Ta' min jgħid li s-sena 2000 kienet ġiet deskritta saħansitra bħala s- sena tal-privatizzazzjoni min-naħa tal-gvern Nazzjonalista, u naħseb li kulħadd jaf li effettivament il-pjani tal-gvern saru suf għax is-sena li għaddiet, safejn naf jien, ma saret l-ebda privatizzazzjoni li wieħed jista' jieħu nota tagħha u jikkonsidraha bħala stat ta' fatt matul is-sena finanzjarja li għaddiet.

Imbagħad hemm l-aspett tat-taxxi.

Fl-1996 il- Partit Nazzjonalista kien wiegħed li jekk kemm-il darba jitla' fil-gvern, se jnaqqas il-piż tat-taxxi, pero` matul dawn l-aħħar tliet budgets rajna li effettivament dawn żiedu l-piż tat-taxxi b'xejn inqas minn Lm120 miljun.

Dan biex ma nsemmix ukoll dak li nġabar bejn budget u ieħor.

Dawn huma kollha indikaturi ta' kemm il-gvern preżenti għamel diversi U-turns u kutrumbajsi politiċi li wieħed ma jistax ma jeħux nota tagħhom.

Sur President, f'dawk li huma stocks u privatizzazzjoni effettivament il- gvern mar minn taħt b'Lm109.5 miljun, u din il-karba ġdida li qed issir illum b'mod sottili qed issir proprju wara kampanja sistematika fil-media Nazzjonalista fejn dawn il-leitmotif tagħhom kien li minkejja li n-nefqa tal-gvern qed tiżdied kull sena, il-ħtieġa tal-gvern li jissellef qiegħda tonqos.

Din hija l-linja tagħhom; taraha editorjalment, taraha fl-artikli li jinkitbu mill-columnists tal-Partit Nazzjonalista u, jekk m'iniex sejjer żball, smajnieha anke minn fomm il-ministru f'xi wieħed mid-diskorsi pubbliċi.

Imma minkejja dan kollu, il-gvern xorta waħda qed ikollu jirrikorri għal self ġdid.

Fil-fatt kull m'għamel is-sena l-oħra kien li feda xi stocks li kienu jagħlqu b'imgħax iktar baxx.

Jiena ngħid li d-duda ta' dan kollu hija n-nefqa rikorrenti tal-gvern.

U għaliex qed ngħid hekk?

Qed ngħid hekk fuq in-nefqa rikorrenti tal-gvern għax apparti li din se tilħaq persentaġġ record fis-sena l-ġdida li bdejna ġimgħatejn ilu, fl- ewwel 11-il xahar tas-sena l-oħra din telgħet minn Lm464.9 miljun għal Lm492 miljun, jiġifieri telgħet b'5.8%.

Dawn m'humiex xi figuri li vvintajthom jien minn żniedi imma jirriżultaw minn figuri li ppubblika l- uffiċċju ċentrali ta' l-istatistika dwar il-finanzi pubbliċi.

Għalhekk nistgħu ngħidu li hawnhekk għandna indikazzjoni li kemm is-sena li għaddiet kif ukoll is-sena li ġejja r-rata li biha n-nefqa rikorrenti se tkun qed tiżdied se tkun ikbar u iktar aċċellerata milli kienet fis-snin ta' qabel, jiġifieri l-problema ewlenija li suppost qed jindirizza dan il-gvern mhux talli m'hijiex qed tiġi indirizzata imma talli effettivament qed issir problema iktar milli kienet għal diversi gvernijiet tul is-snin ta' l- imgħoddi.

Jekk wieħed jara l-performance ta' dan il-gvern isib li din hekk qed timxi; filwaqt li n-nefqa rikorrenti qed tiżdied, in-nefqa kapitali qed tiċkien.

L-investiment produttiv u infrastrutturali saħansitra naqas fuq dak li kien bejn Jannar u Novembru ta' l-1998.

Per eżempju, bejn Jannar u Novembru ta' l-1998, fejn sa Settembru kien hemm fil-gvern il-Partit Laburista, in-nefqa kapitali ta' investiment produttiv u investiment infrastrutturali kienu qabżu t-Lm58 miljun flimkien.

Imma jekk immorru għas-sena l-oħra, għas-sena 2000, insibu li dawn, jekk jiġu magħġuna flimkien, kienu jitilgħu biss għal ftit iktar minn Lm54 miljun, jiġifieri effettivament hawnhekk għandna prova ċara li filwaqt li l-ispiża rikorrenti lill-gvern ħarbitlu kompletament, huwa qiegħed iġewweż, jissikka, inaqqas u jqaċċat min-nefqa kapitali, li tant hija importanti għall-pajjiż għal dak li huwa investiment produttiv u anke investiment infrastrutturali.

Ix-share prices tas-settur ta' l-ishma jinsabu kontinwament niżlin.

F'dan is-settur hemm feeling ta' sfiduċja kbira.

Biss biss jekk tieħu t- tliet capital companies li huma listed fuq il-Malta Stock Exchange issib li dawn qed iġibu prezz ferm iktar baxx milli kienu qed iġibu bħal dan iż- żmien sena.

Ħafna pajjiżi jgħidulek li l-andament ta' l-istock exchange huwa l-barometru ta' l-andament ta' l-affarijiet finanzjarji f'dak il- pajjiż konċernat, u jien naħseb li Malta m'għandhiex tkun eċċezzjoni.

Issa m'għandniex skużi.

Is-sena finanzjarja bdiet tirranka, il-budget il-ġdid suppost li diġa' beda jseħħ, iżda madanakollu ma smajna xejn dwar dawk il- ħafna affarijiet li kien hemm ħafna daqq tat-trombi dwarhom fil-budget, b'mod partikolari f'dak li għandu x'jaqsam mal-benchmarking, f'dak li għandu x'jaqsam mat-tnaqqis ta' l-ispiża rikorrenti u f'dak li għandu x'jaqsam mal-kisba tal-value for money.

Ikun tajjeb jekk il-ministru, minflok ma jagħtina winding up telegrafiku, kif kien l-introduzzjoni tiegħu, jagħtina indikazzjoni fuq dawn l-affarijiet għax jien naħseb li abbozz ta' liġi bħal dan li għandna quddiemna għandu jagħti lok lil din il- Kamra biex ikollna stampa iktar komprensiva ta' l-andament finanzjarju u ekonomiku tal-pajjiż.

Wara kollox ma rridux ninsew li bejn l-1999 u bejn is-sena 2000 id-dħul tal-gvern mill-għejun ewlenin tiegħu, bħalma huma d- dazju, is-sisa, il-VAT, l-income tax u l-bolla, kollha żdiedu b'mod sostanzjali.

Fil-fatt jekk m'iniex sejjer żball, dawn flimkien żdiedu b'iktar minn Lm45 miljun.

Jekk imbagħad naraw diversi trends ekonomiċi, insibu li anke hemmhekk, il- bozza l-ħamra qiegħda tixgħel.

Dan l-aħħar, per eżempju, ħarġu l-labour trends min-naħa ta' l-uffiċċju ċentrali ta' l-istatistika, u minn hemmhekk reġgħu bdew joħorġu ċerti fatturi inkwetanti wara li l-figuri għax-xhur ta' qabel kienu juru ċertu titjib.

U x'kienu dawn l-indikaturi?

Dawn l- indikaturi kienu li dawk li jaħdmu bi qligħ, naqsu b'iktar minn 560 ruħ, is- self-employed naqsu b'182 ruħ, kien hemm tnaqqis fin-numru ta' ħaddiema li jaħdmu fil-manifattura, kien hemm tnaqqis f'settur li normalment jikber u mhux jiċkien - u hawnhekk qed ngħid għas-settur tal-private market services - kien hemm tnaqqis fil-wholesale and retail u kien hemm tnaqqis saħansitra fil-hospitality workers, settur li s-soltu dejjem narawh jirranka u jiżdied.

L-unika ċaqliqa żgħira li deher li kien hemm fl-aħħar labour trends kienet fil-qasam tal-kostruzzjoni, qasam li issa l-gvern għadu kif għabbieh b'piżijiet ġodda grazzi għat-tariffi u għar-rati l-ġodda li għadha kif imponiet mingħajr konsultazzjoni ta' xejn il-planning authority.

Nispera li issa, meta jitkellmu l-membri tan-naħa l-oħra, ma jgħidulniex li qed inkunu distruttivi.

Meta jkun hemm dibattitu serju fil-parlament, aħna nagħtu l-ideat kostruttivi tagħna.

Ftit ilu, meta konna qed niddibattu l-abbozz ta' liġi ta' l-iżvilupp industrijali tal-pajjiż, żgur li kulħadd għaraf l-istand kostruttiva u proattiva li kien hemm min-naħa tagħna, bħala oppożizzjoni.

Fil-fatt minn din in-naħa tal-Kamra saru diversi suġġerimenti dwar kif tista' tissaħħaħ il-liġi li effettivament il- gvern aċċettahom tale quale, adottahom u anke inkorporahom fil-liġi hekk kif emendata.

Dan qed ngħidu biex nuri li l-oppożizzjoni preżenti taf tkun oppożizzjoni serja, kostruttiva u anke proattiva.

Iżda jekk niġu għall- gvern tal-lum insibu li dan qed jagħmel bil-maqlub ta' dak li kien għamel huwa stess fl-1995.

Għaliex qed nagħmel paragun ma' l-1995?

Għax dakinhar li daħħal il-VAT, il-gvern kien naqqas l-income tax bil-konsegwenza li bejn l-1995 u l-1996 id-dħul totali kien niżel b'6.5%, jiġifieri minn Lm99.7 miljun niżel għal Lm93.307 miljun.

Madanakollu meta issa reġgħet iddaħħlet il-VAT, il-gvern mexa mod ieħor.

Din id-darba l-gvern m'aġevolax lin-nies mill-income tax biex jikkumpensa għar-ri-introduzzjoni u għat-twessiegħ tal- VAT, imma għall-kuntrarju żied l-income tax, firex iktar il-VAT u żied il- piż tal-bolla għal sena sentejn konsekuttivi.

Meta konna fil-gvern aħna, għamilna passi li għalkemm kienu żgħar kienu importanti għax kienu fid-direzzjoni li kull gvern irid jieħu lill-pajjiż fih jekk irid imexxi l-finanzi pubbliċi b'mod san u b'mod li jrendi.

X'għamilna f'dan ir-rigward?

Fir-rigward ta' dak li hu infiq pubbliku, fir- rigward ta' dak li hu reklutaġġ pubbliku u fir-rigward ukoll ta' dak li għandu x'jaqsam ma' l-effiċjenza fis-servizz pubbliku permezz tad-diversi kumitati tal-kabinett, aħna konna ħdimna, stinkajna u pprovajna nagħtu sens ta' direzzjoni fir-rigward ta' dawn it-tliet areas tant importanti, li huma marbutin man-nefqa pubblika kollha kemm hi.

Konna ħejjejna wkoll programm ta' borrowing requirements li kien jagħti konsiderazzjoni għal programm ta' privatizzazzjoni gradwali li kellu f'moħħu l-gvern Laburista.

Id- differenza fundamentali bejn gvern u ieħor hija li aħna mhux biss sibna pajjiż mitluq imma sibna wkoll pajjiż li kellu problemi serji kemm fis- sitwazzjoni tad-deficit tal-kont kurrenti kif ukoll f'dak li għandu x'jaqsam mal-bilanċ tal-pagamenti.

Iżda agħar minn hekk konna sibna pajjiż - u ma nistax ma nħarisx lura biex inkun nista' nħares 'il quddiem - fejn l-ekonomija kienet qed tgħix u teżisti b'mod li ma kienx sostenibbli filwaqt li s-soċjeta` in ġenerali kienet qed tgħix lil hinn mill-mezzi tagħha.

Kellna żbilanċi strutturali li kienu qegħdin jimminaw l-istabilita` makro-ekonomika tal-pajjiż in ġenerali serjament, u kien għalhekk li aħna konna fassalna ċerti prijoritajiet akkost li nidhru koroh ma' l-elettorat.

Meta tlajna aħna fil- gvern sibna li kollox kien sar suf fil-jiem ta' qabel l-elezzjoni li konna rbaħna, saħansitra fis-settur tat-turiżmu, li tant niddipendu fuqu, u hekk se jerġa' jiġri jekk il-gvern jibqa' jieħu lil dan is-settur for granted u ma jikkultivahx kif hemm bżonn li jikkultivah.

Jien nazzarda ngħid li aħna niddependu żżejjed fuq it-turiżmu, u għalhekk jekk se nħallu lil dan is- settur jintelaq wisq nibża' li s-sitwazzjoni li sibna meta tlajna fil-gvern fl-1996 terġa' tirripeti ruħha.

X'kienet is-sitwazzjoni li sibna meta tlajna fil-gvern fl-1996?

Fl-1996 sibna, per eżempju, li l-arrivals, jiġifieri dawk li jiġu jżuruna, kienu naqsu b'6%.

Biżżejjed ngħid li fis-sena ta' qabel, eżattament fl-1995, diġa' kien hemm drop ta' 60,252 turist, jiġifieri ta' 5%.

Wieħed jista' jgħid l-istess għad-dħul minn dan is-sors tant importanti.

Fl-1996, per eżempju, kellna tnaqqis ta' Lm4 miljun, jew aħjar ta' 2%, wara li fl-1995 kellna tnaqqis ikbar ta' Lm9 miljun jew medja ta' 4%.

Li jolqotni f'dan kollu huwa li l-gvern, fuq diversi issues, jimxi b'kejl differenti dwar jekk ikunx fil-gvern jew inkella jekk ikunx fl-oppożizzjoni.

Ħalli nsemmi aspett ieħor fejn l-oppożizzjoni Nazzjonalista kienet timxi b'mod differenti minn kif qiegħda timxi llum.

Hawnhekk qed nirriferi għall- atteġjament lejn il-bank ċentrali.

Li jolqotni f'dan kollu huwa li filwaqt li aħna, hekk kif nuru ċerti riżervi dwar l-operat tal-bank ċentrali, malajr ikun hemm min joħroġ jgħajjarna li qegħdin nimminaw l-istituzzjonijiet tal-pajjiż, donnu l-gvern Nazzjonalista nesa kif kien jitkellem l-Onor.

Josef Bonnici dwar il-bank ċentrali fl-1998, u dan li qed ngħid jixhduh ir-records uffiċjali ta' dan il-parlament.

Fil-fatt jien erġajt ikkonsultajt dawn ir-records mill-ġdid biex żgur li ma nikkwotax b'mod żbaljat u sibt li fl-1998, apparti li l- Onor. Bonnici kien ikkritika lill-bank ċentrali għall-interest rate policies tagħhom, kien qal li kemm aħna, jiġifieri l-Partit Laburista bħala gvern, u anke l-bank ċentrali stess ma konniex qed naraw ir-realta` taċ- ċirkostanzi ekonomiċi ta' pajjiżna.

Kien qal ukoll li sfortunatament dawn kienu qegħdin jintilfu f'bidliet tekniċi li juru sitwazzjoni redikola.

Mela tajba din!

Jekk aħna nikkritikaw lill-bank ċentrali niġu akkużati li qegħdin nimminawh u li qed immorru kontra l-istituzzjonijiet ewlenin tal- pajjiż, imma meta huma jkunu fl-oppożizzjoni u jitkellmu b'dan il-mod fuq il-bank ċentrali, fejn jikkritikaw l-interest rate policy tiegħu, jgħidu li huwa maqtugħ mir-realta` u jgħidu li dan il-bank qed jintilef f'bidliet tekniċi li qed iwassluna għal sitwazzjoni redikola.

F'dak il-każ huma jkollhom blank cheque li jgħidu li jridu, anke jekk inisslu sfiduċja fl- istituzzjonijiet tal-pajjiż.

Mid-diskussjoni tal-lum wieħed kien jippretendi li konna se niġu illuminati aħjar u konna se niġu mgħarrfa għaliex il-gvern qed jgħid li jrid jissellef sa massimu ta' Lm100 miljun.

Jien naf li kull meta kellna abbozzi ta' liġijiet quddiemna bħal dik li għandna quddiemna llum, kemm taħt gvern Laburista kif ukoll meta l-Ministru Dalli kien ressaq abbozz ta' liġi simili fl-1999, il-ministru tal-finanzi, hu u jippilota dawn it-tipi ta' abbozzi ta' liġijiet, dejjem ipprova jimmotiva dak li kien wassal il- gvern biex jieħu l-pass li qed jieħu.

Nerġa' ngħid li l-bieraħ kien hemm introduzzjoni xotta daqs il-frawli min-naħa tal-ministru u ftit li xejn ipprova janima d-diskussjoni biex jiġġustifika l-pass li huwa kostrett li jieħu b'dan l-abbozz ta' liġi li għandna għad-diskussjoni quddiemna.

Jien ngħid li kieku l-andament ekonomiku tal-pajjiż qed irendi kif suppost, kieku naħseb, anzi ninsab persważ, li ma kienx ikollna bżonn nieħdu l- miżuri li qed nieħdu llum jew inkella l-extent tal-miżuri ta' kobor li għandna quddiemna llum.

Sur President, kulħadd jiftakar, per eżempju, xi plejtu kien sar meta aħna ġejna f'dan il-parlament biex nissellfu Lm110 miljun, kemm il-membri tan-naħa l-oħra riedu jkunu jafu affarijiet u dettalji qabel ma jagħtu l- barka tagħhom u fl-aħħar, wara dibattitu twil u intensiv, spiċċaw biex il- famuża barka ma jagħtuhilniex.

Madanakollu jien naħseb li d-difett fundamentali ta' dan il-gvern huwa li fl-imgħoddi, tajjeb jew ħażin, kien ħoloq speċi ta' feel-good factor artifiċjali, iżda issa m'huwiex qed jirnexxielu jagħmel dak li għamel huwa stess meta tela' fil-gvern fl-1987.

Bir-rispett kollu lejn il-ministru, naħseb li wieħed mill-fatturi ewlenin għal dan hija l-politika li miexi biha l-ministru, li qed tiġi perceived minn ħafna, anke fi ħdan il-Partit Nazzjonalista, bħala attakk frontali fuq il-kategoriji ż-żgħar u medji tas-soċjeta` Maltija bil-konsegwenza li biex forsi jtaffi xi ftit il-pillola qarsa, il-gvern, minn fuq, qed jipprova joħloq dak li jissejjaħ a false sense of securityi, jiġifieri feeling ta' sigurta` li meta tmur tfittex issib li huwa mibni fuq ir-ramel.

Iżda llum ftit għad fadal bċieċen fil-pajjiż li għadhom jibilgħu l-affarijiet kif kienu jibilgħuhom fl-imgħoddi.

Jien nippretendi, per eżempju, li fl-interventi tagħha n-naħa tal-gvern tispjegalna b'fatti konkreti kemm minn dan id-deficit financing li se jkollna nagħmlu huwa dovut għas-slowdown fl-andament ekonomiku tal-pajjiż.

Ikun interessanti li wieħed jiffriska ftit il-memorja wkoll dwar dak li kienu jgħajruna bih meta konna fil-gvern aħna dwar is-suq domestiku lokali.

Għaliex qed insemmi s-suq domestiku lokali?

Għaliex jekk bħalissa hemm settur li huwa ċatt għal kollox - u dan ħareġ anke mis-survey li ħarġet dan l-aħħar il-FOI - dan huwa proprju s-suq domestiku lokali.

Minkejja li l-membri tan-naħa l-oħra dejjem kellhom pjani biex minħabba l-adeżjoni prospettiva ta' Malta fl-Unjoni ewropea joqtlu kif jistgħu lil dan is- settur b'rata mgħaġġla, għax aħna konna bdejna nirristrutturaw bil-mod, bil- għaqal, b'mod gradwali u b'mod ippjanat kienu għajruna li s-settur tal- manifattura lokali kien qed jiġi affettwat ħażin mill-policies li kien fassal u li kien qed jattwa l-gvern Laburista.

Nerġa' ngħid li dan meta r- ristrutturar tagħna rridu nagħmluh fuq medda ta' snin itwal milli qed jagħmlu huma għax aħna rridu nagħmluh fuq medda ta' ħames u anke ta' seba' snin.

Dan l-aħħar meta kont qed niffriska ftit il-memorja tiegħi dwar x'intqal f'dibattiti preċedenti laqtuni diversi diskorsi, liema diskorsi saru minn nies li dakinhar kienu backbenchers u kienu shadow ministers ta' diversi dikasteri min-naħa ta' l-oppożizzjoni.

Dak iż-żmien dawn in-nies kienu jgawdu l-fiduċja tal-Prim Ministru, u hawn qed nirriferi fosthom għall- Ministru Louis Galea.

Għaliex minn tant nies qed insemmi lill-Ministru Galea?

Għax dakinhar hu kien tkellem - u kien tkellem fil-kontest t'abbozz ta' liġi bħal dan li għandna quddiemna llum - dwar il-ħtieġa ta' restructuring u qal li biex wieħed jagħmel restructuring ma jistax jibqa' jagħfas fuq is-settur privat għax il-problema l-kbira m'hijiex is-settur privat imma hija s-settur pubbliku.

Jien nixtieq li matul din is-sena finanzjarja naraw kemm il-gvern se jirnexxielu jagħmel restructuring tas- settur pubbliku għax sal-lum kellna ħafna kliem, kellna ħafna rettorika, kellna ħafna platitudes iżda f'termini effettivi ma sar xejn.

Ikun interessanti wkoll jekk illum wieħed jistaqsi kemm il-ministri tal-gvern għandhom il-kapaċita` li jitkellmu bl-istess mod li kienu jitkellmu bih meta kienu fuq din in-naħa tal-Kamra, jiġifieri fuq in-naħa ta' l- oppożizzjoni.

Ninsabu lejliet l-implimentazzjoni ta' ftehim kollettiv ġeneruż ħafna li ntlaħaq ma' l-unions dwar is-settur pubbliku u għalhekk jien nistaqsi: X'sar biex tittejjeb il-produttivita` fis-settur pubbliku, u x'se jsir fit-12-il xahar li ġejjin biex verament togħla l-produttivita` f'dan is-settur?

Din hija mistoqsija li llum qed jagħmilha kulħadd, imma d- duda qiegħda fil-fatt li llum għandna pajjiż u poplu mitluq.

Il-ġid tal- pajjiż ma tkejlux minn kemm jinxtraw affarijiet materjali.

Dan l-aħħar kien hemm kwestjoni fuq il-mobile phones.

Jien m'iniex se noqgħod ngħid li l-mobile phones huma ħżiena u lanqas ma jien kontra t-teknoloġija moderna, pero` jekk wieħed jaqra ċerti ġurnali barranin issib li anke f'ċerti pajjiżi tat-tielet dinja, fejn hemm livell ta' faqar li aħna lanqas biss inxommuh, ġew introdotti l-mobile phones.

Għalhekk għandna noqogħdu attenti li ma nħallux l-immaġinazzjoni tiġri bina billi nużaw il-mobile phones bħala kejl ta' affluence.

Nerġa' ngħid li ma nixtieqx niġi miżinterpretat u jkun hemm xi ħadd li jaħseb li jien qed nitkellem kontra l- firxa tal-mobile phones.

Li qed ngħid huwa biss li ma naċċettax li dan għandu jiġi konsidrat bħala indikatur ta' affluency ġdida fost is-soċjeta' ta' pajjiżna.

Meta ftit ilu kont qed nitkellem ma' bniedem politiku li ġie f'pajjiżna għal btala ta' ftit jiem, huwa qalli li baqa' skantat bit-telqa ġenerali li hawn fil-pajjiż.

Huwa kompla jgħidli li t-telqa m'hijiex qiegħda biss fil- qasam ta' l-infrastruttura jew fil-qasam ta' l-indafa imma qiegħda anke fost il-poplu in ġenerali.

Jien ngħid li dan huwa kollu kkaġunat mill- miżuri li qed jieħu l-gvern f'diversi budgets fejn il-poplu qiegħed jiġi dejjem intaxxat.

Fihom infushom dawn il-miżuri jnisslu sfiduċja u joħolqu qtigħ il-qalb.

Sfortunatament il-gvern qiegħed jieħu l-miżuri b'konsiderazzjonijiet strettament fiskali u monetarji minagħjr m'hu qed iqis l-impatt li qed iħallu dawn il-miżuri fuq is-soċjeta`.

Issa se niġi biex nitkellem dwar inċertezza partikolari oħra li hawn dwar il-welfare state u l-pensjonijiet.

Meta l-membri tan-naħa l-oħra kienu fl-oppożizzjoni ma kenux jgħidu li rridu nħallsu l-prezz ta' dak kollu li nipprovdu, kif qed jgħid il-Ministru Dalli llum f'diversi diskorsi pubbliċi li jagħmel.

Għall-kuntrarju, meta l- membri tan-naħa l-oħra kienu fl-oppożizzjoni, kien qam il-Ministru Louis Galea u kien tkaża mhux ftit b'dawk li qalu li għandna an overgenerous welfare state u qal li dawn għandhom żball.

Tliet snin ilu, meta konna qed niddiskutu abbozz ta' liġi simili għal dak li qed niddiskutu llum, l-Onor.

Louis Galea kien qal li rridu nifhmu fejn qed ninvestu għax l-investiment fil-qasam soċjali, jiġifieri fil-qasam tal-familja, ta' l-abbuż tat-tfal, tal-vjolenza domestika, ta' l-abbuż tad-drogi, tal-persuni b'diżabbilta` u tal-persuni bi problemi mentali għadu infantili.

Mela tajjeb!

Illum il- Ministru Galea qed jgħid li jeħtieġ naraw x'se nagħmlu fuq in-nefqa soċjali because welfare is spinning out of control u b'xi mod irridu nrażżnuh milli jkompli jikber, u tliet snin ilu l-istess ministru kien għajjar lill-pajjiż in ġenerali, iktar milli lill-gvern Laburista, li l-investiment fil-qasam soċjali u fil-qasam tal-welfare state kien għadu infantili, jiġifieri investiment ta' tfal, ċkejken ħafna.

Għalhekk il-poplu bilfors jitħawwad.

Lil min se jaqbad jemmen?

Lill-oppożizzjoni Nazzjonalista ta' bejn l-1996 u l-1998, li kienet qalet li ma kienx qed isir infiq biżżejjed fuq il- welfare state u li tkażat b'dawk kollha li kienu qed jgħidu li għandna welfare state ġeneruż iżżejjed, jew lill-gvern tal-lum, li jrid iġewweż kemm jista' fuq il-welfare state u l-pensjonijiet għax qed jgħid li l- pożizzjoni m'għadhiex waħda sostenibbli?

Tliet snin ilu l-Onor.

Louis Galea kien qalilna li jekk irridu nżommu koeżjoni soċjali, jekk irridu soċjeta` li ssarraf verament fit-tkattir ta' prosperita` u f'ġustizzja soċjali, irridu noqogħdu attenti kif isir id- diskors.

Dak kien il-messaġġ ta' l-Onor.

Galea dakinhar.

Għalhekk jien nistaqsi: Illum li l-Onor.

Galea huwa ministru u jinsab spalla ma' spalla mal-ministru tal-finanzi, x'se tkun ir-reazzjoni tiegħu għall-fatt li l- Onor. John Dalli diġa' għandu l-ideat fissi tiegħu dwar liema direzzjoni għandha tiġi indirizzata u kkanalizzata fiha l-welfare state, jew aħjar il- welfare society ta' pajjiżna ta' għada?

Dan jien qed ngħidu b'sens ta' responsabbilta` għax filwaqt li forsi huwa veru li r-rapport tal- pensjonijiet għadu ma tlestiex minkejja li kellu jiġi ppubblikat fl-aħħar tas-sena li għadha kif intemmet, il-feeling ġenerali, anke meta tiltaqa' fuq bażi individwali ma' membri ta' din il-kummissjoni, hija li għalkemm din il-kummissjoni qed tistudja u tikkonsidra diversi options, hi stess tgħidlek li l-ministru tal-finanzi diġa' għandu l-ideat ċari tiegħu dwar fejn irid jasal.

Għalhekk din il-kummissjoni hija finta, din il- kummissjoni hija paraventu, din il-kummissjoni hija biss front biex il- gvern, b'xi mod jew ieħor, ikun jista' jiġġustifika ċerti miżuri li beħsiebu jattwa fil-qasam soċjali, imma dwar dan nittama li jkun hemm membri oħra minn din in-naħa tal-Kamra li jidħlu f'iktar dettall.

Mr Speaker, għalkemm l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna huwa qasir fil-format tiegħu, huwa twil fil-portata tiegħu, u għalhekk jien kont nippretendi li l-ministru kien se jipprova janima d-diskussjoni fl- introduzzjoni tiegħu u mhux jagħmel introduzzjoni qasira ta' sitta jew seba' minuti, kif għamel il-bieraħ.

Jien inħoss li l-fatt li l-gvern ġie kostrett biex jieħu l-miżuri li se jkollu jieħu huwa pass ta' gvern li ġie wiċċ imb'wiċċ mar-realta`.

Huwa gvern li wara t-tgħaffiġ kollu li għamel fil-finanzi pubbliċi bejn l-1994 u l-1996, issa qed ikollu l-wiċċ jgħid li dak iż-żmien l-ekonomija tagħna kien mexxieha b'mod gradwali filwaqt li għaddieha minn tibdil kontinwu biex jaqlagħha mill-allegat staġnar ekonomiku li tan-naħa l-oħra qalu li aħna ħallejna warajna.

Jekk kien hemm xi ħaġa li spikkat fl-ipprogrammar ta' l-aħħar snin ta' gvern Nazzjonalista qabel l-elezzjoni ta' l-1996, din kienet il-mismanagement finanzjarju li l- membri tan-naħa l-oħra mexxew bih.

Imbagħad taqra x'kienu qalu fil- parlament wara li tilfu l-gvern u ssib li dawn kienu l-ħin kollu jiftaħru li sa minn mindu telgħu kienu ppreparati u kellhom programm sħiħ u intensiv ta' dak li għandhom jagħmlu, jiġifieri kienu ħasbu minn qabel dwar kif dan il-pajjiż kellu jiġi ggvernat.

Jien niftakar li meta tal-Partit Nazzjonalista kienu fil-poter fis-snin disgħin, huma kienu jgħidu li l-mutur tal-pjan tagħhom kien il-poplu nnifsu u li huma, min-naħa tagħhom, lill-poplu tawh l-għodda kollha u l-fiduċja fih innifsu biex dan il-mutur ikun jista' jaħdem tajjeb.

Imma jien nistaqsi: Kemm nistgħu nibqgħu napplikaw kliem bħal dan fiċ-ċirkostanzi tal-lum?

Kemm nistgħu nibqgħu napplikaw kliem bħal dan għaż-żmenijiet tal- lum meta, nerġa' ngħid, hawn din it-telqa kollha u l-ministeri jinsabu mexjin f'direzzjoni differenti, kulħadd għal rasu?

Kienu jgħajruna li aħna sibnieha diffiċli biex nagħtu kick-start lill-ekonomija.

Mela x'qed jagħmel il-gvern tal-lum?

Il-kummentaturi, il-kritiċi, is-sostenituri tal- media lokali u l-ispin doctors tal-Partit Nazzjonalista ammettew diversi drabi li jekk wieħed jipparaguna l-performance tal-Partit Nazzjonalista fil- gvern qabel l-1996 mal-performance tiegħu mill-1998 sal-lum, isib li dawn qed isibu diffikulta` biex joħolqu a feel-good factor fil-pajjiż.

Jien ma nistax nifhem kif filwaqt li sa ftit xhur ilu dawn in-nies ma rridux jissellfu, u kienu saħansitra kkommettew ruħhom pubblikament li ma ridux jissellfu, issa qed jispiċċaw ikollhom jirrikorru għas-self mill-ġdid bilfors.

Bilfors ikollna nirrimarkaw li dawn in-nies qed jaqgħu f'ċertu livell ta' inkompetenza teknika għax ma jafux x'iridu u kif se jiggvernaw.

Illum ġejna f'sitwazzjoni fejn ħafna esperti, jew nies li jippretenduha ta' esperti fil-management finanzjarju, bir-riżultati tagħhom qed imexxu politika bl-addoċċ.

Kif għedt fil-bidu tad-diskors tiegħi, meta tara ċ-ċerti U-turns li qed jagħmel il-gvern Nazzjonalista, bilfors ikollok tikkonkludi li dan huwa gvern mingħajr ebda foresight politiku li moħħu biss biex jiġbor ir-revenue u jieqaf hemmhekk.

Jien se nsemmi eżempju wieħed biss biex nuri l-fiduċja li konna ġġenerajna aħna meta konna fil-gvern.

Apparti s-suċċess li kellu l-gvern Laburista fil-privatisation tal-Maltacom, ta' min ifakkar li meta l- Freeport kellu bżonn bonds ta' valur sostanzjali ta' madwar $250 miljun, dawn il-bonds mhux talli kienu ġew subscribed imma talli kienu ġew oversubscribed bid-doppju.

Id-dilemma tal-gvern preżenti hija li huwa maqtugħ min-nies.

Jien ngħid li l-gvern jaf tajjeb x'inhu l-feeling tan- nies, daqskemm jaf tajjeb x'inhi r-realta` tal-lum, pero` qed jagħżel li jinqata' mill-ħteġijiet, mill-problemi u mill-aspirazzjonijiet taċ- ċittadini komuni.

Illum il-gvern qed ikollu jimxi b'dan il-mod b'riżultat ta l-ebusija ta' rasu.

Irrid ngħid ukoll li f'ħafna affarijiet il-gvern qed jimxi b'ċerta reazzjoni ta' pika ta' tfal li ma jistax ma jkollhiex effett fuq il-fiduċja tal-pajjiż in ġenerali.

Nappella sinċerament lill- gvern biex ibiddel it-tattika ġenerali tiegħu għax dawn l-affarijiet qed ikollhom il-konsegwenzi tagħhom kemm fuq il-qagħda finanzjarja tal-pajjiż u b'mod partikolari fuq l-andament ekonomiku ta' pajjiżna.

Mr Speaker, ikun tajjeb jekk infakkru lil min qed jismagħna x'kienet ir- reazzjoni ta' l-oppożizzjoni Nazzjonalista meta l-gvern Laburista kien ġie f'dan il-parlament biex jissellef.

Dakinhar il-membri ta' l-oppożizzjoni Nazzjonalista pprovaw jorbtu kemm jifilħu l-kwestjoni tas-self mal- kwestjoni ta' l-Unjoni Ewropea.

Fil-fatt dakinhar l-Onor.

Lawrence Gonzi kien qal dawn il-preċiżi kelmiet:

"Ma nistgħux niddivorzjaw il-kwestjoni tas-self mill-kwestjoni dwar l- Unjoni Ewropea."

Huwa kien qal ukoll li dawn huma żewġ affarijiet li huma magħqudin intimament ma' xulxin u aħna ma nistgħux nisseparawhom minn xulxin.

Allura jien nistaqsi: Dan x'ifisser fil-prattika llum, meta l-gvern qed jiġi hawnhekk biex jitlob biex jissellef Lm100 miljun oħra jew inkella massimu ta' Lm100 miljun, biex inkun fair mal-ministru?

Skond il-kejl tal-Partit Nazzjonalista, allura anke dan id-dibattitu għandu jkun marbut mal- kwestjoni ta' l-Unjoni Ewropea għax what is good for the goose is good for the gander.

Jekk dakinhar aħna konna ġejna kostretti nissellfu fil- parlament minħabba l-politika tagħna dwar l-Unjoni Ewropea - għax hekk qal l-Onor.

Lawrence Gonzi dakinhar - allura wieħed għandu jitfa' dan l- argument lura lin-naħa tal-gvern u jgħidilhom: Isma', allura issa intom ġejtu f'din is-sitwazzjoni wkoll proprju minħabba l-politika tagħkom dwar l- Unjoni Ewropea.

Jien ngħid li jekk aħna, bħala pajjiż, diġa' għandna problema bil-piż tad- dejn, issa mhux biss id-dejn se jiżdied imma se jiżdied il-piż innifsu għax ovvjament, jissellef kemm jissellef il-gvern - jissellef Lm40 miljun, jissellef Lm50 miljun jew jieħu l-Lm100 miljun kollha - dan mhux biss se jkollu impatt dirett fuq it-total tad-dejn tal-pajjiż imma se jkollu anke effett dirett fuq il-piż tad-dejn, dak li jissejjaħ id-debt servicing burden.

Fi kliem ieħor, biex jifhimni kulħadd, il-gvern se jispiċċa jkollu iktar imgħaxijiet x'iħallas u mhux inqas.

Lil-gvern nixtieq niftaħlu għajnejh biex jekk u meta se jissellef, jipprogramma tajjeb anke mal- privatizzazzjonijiet li qed jgħid li għandu lined up għal din is-sena.

Il- bieraħ il-ministru reġa' qal li għandu programm robust ħafna ta' privatizzazzjonijiet ippjanati jew maħsuba għas-sena 2001.

Dan qed ngħidu għax jekk is-self tal-gvern mill-pubbliku se jiġi kkombinat minħabba bad planning mal-privatisations li se jkun hawn, dment li jkunu privatisations għal sejħiet pubbliċi u mhux għal strategic partners, se jkollna suq mifqugħ bil-konsegwenza li dan jista' jkollu effett ħażin jew fuq il-ħruġ ta' l-istocks infushom li jkun qed joħroġ il- gvern jew anke fuq il-privatizzazzjoni li jkun qed jagħmel.

Naturalment dan jista' jiġri biss jekk il-gvern ikun qed imur għal sejħiet pubbliċi u mhux għal kisba ta' investiment min-naħa tas-sħab strateġiċi, kif għamel f'okkażjoni riċenti.

Dan l-appell jien qed nagħmlu b'ċerta sinċerita` għax kien hemm diversi miżuri li ħa l-gvern matul dawn l-aħħar xhur fejn deherli li ħa falza stikka fit-timing ta' ċerti miżuri li ttieħdu.

Għal xiex qed ngħid dan?

L-ewwelnett kellna diversi każi ta' stocks li ħareġ il-gvern, li għalkemm kienu rolled-over stocks, xorta kienu stocks fejn il-pubbliku, bħala pubbliku, ma tantx ikkonkorra jew ikkonkorra ferm inqas milli kien jagħmel fis-snin ta' l-imgħoddi u t-tieni nett, bil-fjask li kellu l-gvern fil- privatisation bonds wara d-disfatta li kien għamel, imbagħad il-gvern kien ħareġ jipprova jbenġilha li l-privatisation bonds ma marrux tajjeb daqskemm ħasbu minħabba li huma kienu qegħdin sempliċement jagħmlu esperiment.

Din kienet ir-reazzjoni tal-Ministru Dalli biex jimmitiga r-riżultat fqir li kien hemm fuq il-privatisation bonds.

Għalhekk jien qed nappella lill- gvern biex fuq din l-issue kollha jkollu public debt management professjonali kemm jista' jkun.

Dan m'għandux ikun punt ta' kontroversja.

Jien qed insemmi dan il-punt biss bħala suġġeriment, u naħseb li kull ministru tal-finanzi għandu jimxi ma' din il-linja kemm jista' jkun.

Fil- fatt anke meta konna fil-gvern aħna u konna se nipprivatizzaw u nissellfu, konna ngħatajna l-parir li m'għandniex nikkombinaw l-affarijiet ħalli ma nkunux qed nifqgħu s-suq innifsu.

Jien niftakar li fi żmienna, għalkemm kellna l-expertise ta' nies Maltin f'dan ir-rigward, konna ġibna konsulent mill-bank ċentrali Irlandiż espressament għal dan il-għan, u naħseb li s- suġġerimenti tiegħu kienu għenu mhux ħażin lill-andament tal-public debt management li kien hemm min-naħa tagħna bħala ministeru tal-finanzi.

Mr Speaker, f'dan l-istadju ma nistax ma nqajjimx il-kwestjoni ta' l- income tax mill-ġdid.

Nerġa' ngħid li fuq l-income tax għandna sitwazzjoni ambivalenti għall-aħħar.

Għaliex qed ngħid dan?

Għax filwaqt li għandek lill-gvern li qed jiġbor iktar flus minn qatt qabel, fl-istess ħin għandna sitwazzjoni ta' evażjoni li hija rampanti iktar minn qatt qabel, jiġifieri filwaqt li s-soċjeta` qed tiġi intaxxata iżżejjed, fl-istess waqt dawk li jevadu t-taxxa are still getting away with it.

Żgur li ħafna jiftakru li tal-Partit Nazzjonalista kienu mexxew ix-xniegħa li jekk jitla' mill-ġdid l- Onor. Alfred Sant, dan kien se jgħolli l-income tax.

Illum il-prim ministru m'huwiex l-Onor.

Alfred Sant imma huwa l-Onor.

Fenech Adami u bħala ministru tal-finanzi għandna lill-Onor.

John Dalli.

Għalhekk nafu min għollieha l-income tax, jiġifieri dik il-ħafna propaganda li kienet saret scaremongering fil-kampanja elettorali ta' l-1998 mhux biss irriżultat li ma kenitx ġustifikata imma issa qed naraw li dak li ħaddieħor għajjar lilna bih spiċċa għamlu huwa stess fl-ewwel sena, sentejn jew tlieta tiegħu li għamel fil-gvern.

Ara meta d-dħul tal-gvern Nazzjonalista kien naqas qabel l-elezzjoni ta' l-1996, x'argument kienu ġabu?

Ikun tajjeb jekk infakkru ftit li dakinhar kienu ġabu l-iskuża li setgħu jaffordjaw ċertu tnaqqis fid-dħul ta' l- income tax għax kienu fiduċjużi li l-VAT kienet se tirrendi biżżejjed biex tpatti għal dak it-tnaqqis.

Imma issa d-diska nbidlet.

Issa l-income tax żieduha kemm felħu u l-VAT firxuha kemm felħu, jiġifieri hawnhekk qed naraw right about turn mhux biss bejn dak li kien jingħad u dak li qed isir mill- Partit Nazzjonalista imma qed naraw right about turn anke bejn il-mod kif kien jamministra l-Partit Nazzjonalista ta' qabel l-1996, meta kien hemm l- istess ministru tal-finanzi li għandna llum, u kif qed jamministra l-Partit Nazzjonalista tal-lum.

Mr Speaker, ma nistax nitkellem dwar il-qagħda finanzjarja u ekonomika mingħajr ma nagħmel aċċenn għar-ristrutturazzjoni.

Qed ngħid hekk għax ħafna huma tal-fehma - u din jgħiduhielek kemm korrispondenti barranin, kemm ġurnalisti barranin li jkunu hawn Malta, kemm nies ta' l-industrija kif ukoll analisti ekonomiċi, jiġifieri m'hijiex xi ħaġa li qed tivvintaha l-oppożizzjoni - li bħalissa r-restructuring miexja b'mod piecemeal, f'ċerti areas miexja b'pass mgħaġġel iżżejjed u f'ċerti areas oħrajn miexja b'pass ta' nemla.

Fi żmienna aħna riedna nimxu bl-iktar mod ippjanat u gradwali, u dan konna rnexxielna nagħmluh għax kellna konsultazzjonijiet mal-partijiet kollha konċernati, fosthom maċ-chamber of commerce, mal- federation of industry u mal-general retailers and traders union.

Fil-fatt lil dawn l-għaqdiet tant konna qed ninvolvuhom fil-konsultazzjonijiet tagħna li dawn saħansitra sabu ruħhom parteċipi fil-proċess innifsu.

Wieħed irid ifakkar ukoll li aħna konna l-ewwel gvern li allokajna parti mill-fondi tal-privatizzazzjoni espressament għar-ristrutturazzjoni ħalli b'hekk nuru l-impenn u s-sostenn tagħna.

Aħna ma ridniex ngħinu r- ristrutturazzjoni biss bil-lip-service imma riedna ngħinuha bl-iktar ħaġa meħtieġa u essenzjali, u hawn qed nirriferi għall-fondi pubbliċi.

Mr Speaker, għalkemm kif għedt qabel, hemm oqsma li fihom fl-1996 il- Partit Nazzjonalista kien jimxi b'mod differenti minn kif inhu miexi llum, hemm oqsma oħra fejn illum qed jimxi l-istess kif kien jimxi fl-1996.

Per eżempju, kemm fil-leġislatura ta' l-1996 kif ukoll fil-leġislatura tal-lum qed imexxi b'sens ta' kafkaf.

Żgur li kulħadd jiftakar kif il-gvern preżenti qabad u ddeċieda li jneħħi 400 levy mingħajr m'għamel l-ebda konsultazzjoni mal-FOI fiż-żmien opportun.

Ikun tajjeb jekk infakkru wkoll li din m'hijiex l-ewwel darba f'din il-leġislatura li l-Partit Nazzjonalista qed jitlob li jissellef.

Il-bieraħ il-ministru qal li l- gvern qed jitlob massimu ta' Lm100 miljun, jiġifieri jista' ma jeħux il- Lm100 miljun kollha.

Din hija t-tieni darba li l-gvern Nazzjonalista qed jitlob lil din il-Kamra biex jissellef Lm100 miljun għaliex fl-1999, ftit wara li kien tela' fil- gvern - fil-fatt lanqas kien ilu fil-gvern sena - l-istess ministru tal- finanzi kien ġie f'din il-Kamra fejn talabna biex nagħtuh l-awtorizzazzjoni ħalli jissellef Lm100 miljun oħra.

Anke aħna konna ssellifna fi żmienna, u kienu għajruna ħafna fuq din il-biċċa xogħol, iżda tajjeb li wieħed ifakkar illi fil-manifest tal-Partit Nazzjonalista kienu qalu li kienu se jrażżnu u jnaqqsu d-dejn u mhux iżiduh.

Għalhekk dawn il-miżuri li għandna quddiemna llum huma fundalment kontra l-manifest elettorali tagħhom, huma kontra l- policies tagħhom u huma kontra l-platform elettorali li fuqu rebħu l- elezzjoni.

Meta nara dan kollu jien nikkonferma ħaġa waħda biss, kemm il- manifest tal-Partit Nazzjonalista m'huwiex riżultat ta' xi studji finanzjarji serji li saru min-naħa tal-partit, imma huma biss riżultat ta' esiġenzi politiċi li kellhom it-tir waħdieni li sempliċiment jipprovaw jaħtfu l-gvern fl-iqsar ħin possibbli akkost ta' kollox, anke akkost li jipprovaw jilloppjaw lill-poplu fil-proċess li jkunu qed jagħmlu.

Hawnhekk ikun tajjeb jekk wieħed ifakkar ukoll li meta fl-1999 il- Ministru Dalli kien qed jippilota liġi simili għal din biex jissellef Lm100 miljun, anke dakinhar, il-ministru kien għamel ħafna targets, liema targets erġajna smajna dwarhom b'mod riċiklat fl-aħħar budget, fil-budget ta' qablu, u f'diversi diskorsi pubbliċi li qed isiru.

Per eżempju, meta ħarist lejn id-diskors li għamel il-Ministru Dalli f'dan il-parlament proprju biex jissellef Lm100 miljun, sibt li huwa kien qal illi kien se jagħmel il-benchmarks bħala sorvelja għat-taxxi, imma bid-differenza li dakinhar kien qal li dawn m'humiex se jkunu tassattivi ma' kulħadd.

Jien ngħidlu: Allura għaliex din id-darba l-benchmarks issemmew fil-budget bħala xi trovata ġdida meta dawn, skond inti, suppost iddaħħlu fl-1999?

Kien hemm għalfejn nagħtu antiċipu ta' sentejn sħaħ dwar xi ħaġa li effettivament għadha lanqas biss seħħet u kulma ġara kien li ġiet diskussa fuq il-livell ta' l-MCED u tal-korpi kostitwiti?

Dan qed ngħidu biex nuri x'differenza hemm bejn it-tpaċpiċ u l-platitudes ta' dan il-gvern u l- poter, is-saħħa u l-kapaċita` li jattwa dawn l-affarijiet li jkun ilu jitkellem fuqhom pubblikament.

Fl-1999 il-Ministru Dalli kien qalilna: Ma jistax ikun li nibqgħu fis- sitwazzjoni li mill-irċevuti li jibgħat tabib, jirriżulta li dan ikun ra biss pazjent wieħed biss kuljum, jew inkella li spiżjar jiftaħ l-ispiżerija tiegħu ħames minuti kuljum!

Illum jien nistaqsih: X'sar matul dawn is- sentejn f'dan ir-rigward?

Is-sitwazzjoni ta' dawn il-professjonisti tjiebet?

Hemm sitwazzjoni differenti fil-ġbir tat-taxxa minn dawn in-nies, li huma professjonisti f'diversi setturi?

Issa hawnhekk irrid nagħmilha ċara li jien m'iniex qed nirriferi biss għat-tobba u għall-ispiżjara għax hemm minnhom li huma regolari f'dak li għandu x'jaqsam ma' ħlas taxxa.

Jien nistaqsi: Kien hemm xi titjib fil-ġbir tat-taxxi mingħand dawn in- nies, jew dawn għadhom jaġixxu with impunity, jiċċarġjaw li jridu, lanqas biss joħorġu rċevuta u ovvjament iħallsu taxxa ferm inqas minn dik li huma dovuti li jħallsu lill-Kaxxa ta' Malta?

Dakinhar il-ministru kien ġie hawnhekk u tkellem b'mod solenni għall-aħħar fejn kien wiegħed lil kulħadd li m'hux se jiġi ttollerat iktar aġir arroganti li jsir f'wiċċ kulħadd fejn dak li jkun ma jħallasx it-taxxa dovuta jew jaħbi kemm jaqla' biex ma jħallasx income tax.

Jien ngħid li l-ammissjoni tal-ministru, kemm fil- budget debate kif ukoll fil-budget, illi l-income tax evasion għadha waħda lampanti, hija l-ikbar konferma tal-falliment tal-politika tal-gvern anke f'dan ir-rigward.

Sur President, minkejja li għadna lanqas biss bdejna naraw ir-riżultati tat-tax compliance unit, minn hawn u ftit ġimgħat oħra dan il-unit se jerġa' jbiddel il-kap tiegħu mill-ġdid.

Ir-raġuni m'hijiex sfiduċja fil- kap - ħalli nkun ċar dwar il-persuna li qed tmexxih - imma hija li l- persuna konċernata waslet biex tispiċċa bl-eta`, pero` l-argument tiegħi huwa li minkejja li wasal biex jinbidel il-kap, għadna ma bdejniex naraw il- frott ta' din it-tax compliance unit, li skond dak li ġie miftiehem is-sajf li għadda mal-UĦM, suppost li kienet qed tagħti r-riżultati tagħha.

Fl- 1999 il-Ministru Dalli kien qalilna wkoll li fid-dipartiment tat-taxxi interni għaddej re-engineering u għalhekk jixtieq li kulħadd jibda jieħu dan id-dipartiment bis-serjeta`.

Jien nistaqsi: Dan il-famuż re- engineering kemm se jdum għaddej?

Fiex wasal?

Meta se jiġi konkluż?

Jista' l-ministru fil-winding-up, minflok ma jagħmel winding-up xott, bħalma għamel fl-introduzzjoni, jagħtina aġġornament dwar fiex wasal ir-re- engineering exercise li suppost għaddej bih id-dipartiment tat-taxxi interni?

Dawn affarijiet li jinteressaw lil kull wieħed u waħda minna, kemm lit-taxpayers, kemm lill-pensjonanti, kemm lin-nisa tad-dar, kemm lill- ħaddiema tal-fabbriki kif ukoll lill-professjonisti, li forsi huma regolari fil-ħlas tat-taxxa tagħhom u jixtiequ jaraw lil ħaddieħor ikun regolari wkoll.

Meta sentejn ilu l-ministru kien ippilota abbozz ta' liġi bħal dan fuq is-self, huwa kien qal li hemm bżonn nikkontrollaw il-ħruġ, jiġifieri effettivament il-ministru kien qed jimpenja ruħu li jrażżan kemm jista' n- nefqa pubblika, b'mod partikolari n-nefqa rikorrenti.

Imma xi nsibu meta mbagħad niġu għall-budget ta' din is-sena?

Insibu li r-rata tat-tkabbir tan-nefqa rikorrenti se tiżdied minflok m'hi se tonqos, u se tonqos b'rata ferm ikbar minn dik tas-sena 2000, li fiha nnifisha kienet diġa' rata ogħla milli kienet fis-snin ta' qabel.

Dan ifisser li hawn daħk fil-wiċċ sfaċċat fuq diversi items, u dan juri kemm il-politika ddikjarata mill-gvern sejra żmerċ fuq il-binarji kollha.

Il-gvern qalilna li twaqqaf public debt management board.

Jien naħseb li jkun tajjeb jekk ikollna rendikont dwar il-ħidma ta' dan il-bord.

Fl-opinjoni tiegħi, huwa interessanti li wieħed ikun jaf kif se jaħdem dan id-debt management board, speċjalment issa li se jkun hemm is-self u l-privatisations robusti li qal li se jkun hemm il-ministru ħalli naraw kif se jiġi managed l-istock market lokali.

Illum, bla dubju ta' xejn, meta jkun hemm xi interventi min-naħa tal-gvern se nkomplu nisimgħu li aħna, bħala Partit Laburista, allegatament farrakna l-Kaxxa ta' Malta.

Għalhekk jien bilfors ikolli mmur lura fiż- żmien biex nuri min kien dak li verament farrak il-Kaxxa ta' Malta.

Fl-1990, meta l-Partit Nazzjonalista kien ilu fil-gvern sentejn u nofs, id-dejn pubbliku kien ilaħħaq il-Lm174 miljun filwaqt li dak tal- korporazzjonijiet kien ilaħħaq il-Lm146.6 miljun, jiġifieri b'kollox it- total kollettiv bejn dejn pubbliku u dejn tal-korporazzjonijiet kien ilaħħaq it-Lm320.6 miljun.

Meta fl-1996 tlajna aħna sibna li d-dejn tal- gvern kien sploda għal Lm514.5 miljun filwaqt li dak tal-korporazzjonijiet kien tela' għal Lm462.7 miljun.

Jekk tgħodd dan id-dejn issib li b'kollox id-dejn totali jammonta għal Lm966 miljun, jiġifieri mill-1990 sa l-1996, meta tlajna fil-gvern aħna, il-collective amount ta' dejn pubbliku u dejn ta' korporazzjonijiet tela' minn Lm320 miljun għal Lm966 miljun.

Hawn qed nitkellmu fuq qabża fenomenali ta' iktar minn tliet darbiet.

Aħna ma rridux nilludu lill-poplu, kif jipprova jagħmel il-gvern.

Jekk sar investiment fl-infrastruttura, fil-biċċa kbira tiegħu l-gvern ġie ffinanzjat preċiżament mis-self tal-korporazzjonijiet infushom u mhux mill- fondi ċentrali, jiġifieri jekk inżommu dan il-fattur f'moħħna, dan iwassalna għall-konklużjoni li Lm514-il miljun minn dawn il-fondi ntużaw għall-ħajja ta' kuljum u mhux biex tiġi żviluppata l-infrastruttura, kif ħafna drabi jipprovaw jagħtu l-impressjoni min-naħa tal-gvern.

Fost affarijiet oħra lilna jgħidulna, per eżempju, li f'sentejn aħna kabbarna d- dejn tliet darbiet.

Li ma jgħidux huwa li bejn l-1987 u l-1996 huma żiedu d-dejn bi tmien darbiet, tant li mbagħad fl-1996, meta aħna tlajna fil- gvern, kellna niffinanzjaw deficit ta' Lm70 miljun li konna wrietna.

Issa nixtieq ngħaddi biex nitkellem fuq id-dipartiment tal-VAT.

Sur President, il-VAT department sar qisu xi ħaġa fewdali.

Issa hawnhekk m'iniex qed nirriferi għad-diriġenti ewlenin tiegħu jew inkella għall- istaff in ġenerali imma għall-mod kif qed jitmexxa dan id-dipartiment, forsi anke in line mal-ministeru stess.

Jien m'għandi xejn kontra l-persuni li nħatru dan l-aħħar bħala VAT inspectors, imma sirt naf, per eżempju, li dak li ġie l-ewwel fl-eżami huwa bin civil servant għoli fl-istess ministeru tal-finanzi, li jaħdem close ħafna mal-Ministru Dalli, u hemm ieħor minn madwar 14 li ġew magħżula li jiġi mill-qrib mill-assistent tal- ministru tal-finanzi.

Issa hawn jien nistaqsi: Hija serjeta` li jkollna koinċidenzi bħal dawn?

Meta lill-ministru għamiltlu parliamentary question f'dan ir-rigward, huwa qalli: Allura dawn ma kellhomx dritt japplikaw?

Dażgur li dawn kellhom dritt japplikaw!

Imma naħseb li l-poplu għandu dritt jistaqsi jekk kenitx b'ċikka li ntagħżlu dawn in-nies li huma tant qrib il-ministru nnifsu f'post daqshekk delikat bħalma huwa l-VAT department.

Jien diġa' kont urejt ċerti riżervi dwar il-fatt li fit-tax compliance unit kien hemm persuna li tiġi mill-qrib mill-ministru għax deherli li m'għandux ikun hemm nies qrib il-ministru f'dan il-unit.

Huwa importanti li kemm jista' jkun f'dawk l-affarijiet li għandhom x'jaqsmu ma' tax collection, investigations u affarijiet oħra simili nżommu 'l bogħod minn nies li b'xi mod ikunu close mal-ministri tal-ġurnata ħalli nagħtu iktar transparenza u nnisslu iktar fiduċja fost il-pubbliku f'dawn l-affarijiet.

Jien m'iniex qed ngħid li dawn in-nies se jabbużaw jew li dawn huma nies inkompetenti, biex ħadd ma jifhimni ħażin, imma jien ngħid li tkun qed tibgħat messaġġ żbaljat u li jqarraq meta tpoġġi nies bħal dawn f'dawn it- tip ta' pożizzjonijiet.

Kemm jista' jkun f'dawn il-pożizzjonijiet aħna rridu nies awtonomi li m'humiex assoċjati mal-gvern jew mal-partit tal-ġurnata ħalli b'hekk dak li jkun ikollu fiduċja fl-investigazzjonijiet li jkunu qed jagħmlu.

Ġaladarba qed nitkellmu fuq il-VAT inspectors, jien nistaqsi wkoll: Huwa veru li ċerti VAT inspectors mill-ġodda ntbagħtu fuq xogħolhom mingħajr ma lanqas biss kienu ħadu t-taħriġ bażiku?

Tant kienu għadhom ma ħadux it-taħriġ bażiku li l-VAT department lanqas kien għadu jħallashom b'ċerta allowance li huma intitolati għalihom bħala VAT inspectors.

Kif jista' jkun li filli wieħed ikun qed jaħdem il-labour department, il-ministry of works u t- tourism department u mbagħad f'daqqa waħda jsir VAT inspector biex suppost jaqbad il-ħut il-kbir?

Dan kif jista' jaqbad il-ħut il-kbir, u anke l-ħut iż-żgħir, jekk fil-field inpoġġu nies li jkunu għadhom lanqas ingħataw it- taħriġ elementari u bażiku, biex jagħmlu x-xogħol tagħhom bħala VAT inspectors?

Sur President, jekk wieħed jaqra paġni 97 u 108 tal-budget 2000 isib li kien intqal li d-dejn pubbliku kien mistenni jitla' għal Lm810 miljun, filwaqt li fi tmiem is-sena t-treasury bills kienu mistennija li jkunu jammontaw għal Lm50 miljun.

Hawnhekk qed ngħid x'ippreveda l-gvern fil- budget għas-sena 2000, liema sena ntemmet ftit ilu.

Kif għedt fil-bidu tad- diskors tiegħi, dakinhar il-ministru kien qal ukoll li fis-sena 2000 ma kellux il-ħsieb li jissellef fit-tul.

Jekk imbagħad naqbdu l-consolidated accounts structure, li ppubblika bħala forecast il-ministru fis-sena 1999, huwa kien qal li l-government debt għas-sena 2001 kellu jispiċċa b'Lm973 miljun.

Allura hawn jien nistaqsi: Liema huma l-figuri korretti minn dawn kollha?

Jekk imbagħad naraw l-estimi għall-budget ta' din is-sena, f'paġna 363 insibu li huwa kkalkolat li fi tmiem is-sena 2000 il-public debt kellu jkun ta' Lm910 miljun, u dan permezz ta' self ta' Lm760 miljun u treasury bills ta' Lm150 miljun, jiġifieri la mar on target f'dak li kien self pubbliku u lanqas mar on target f'dawk li huma treasury bills.

Jekk imbagħad niġu għas-sena li qegħdin fiha nsibu li t-tbassir tal-gvern jindika li se jkun hemm Lm867 miljun f'dawk li huma loans u Lm120 miljun f'dawk li huma treasury bills, jiġiferi jekk jiġu magħġunin flimkien dawn se jiġu jammontaw għal Lm987 miljun.

B'hekk nistgħu ngħidu li l-gvern se jkun espost għal Lm14 miljun iktar milli kien bassar il-Ministru Dalli fl- 1999 fil-consolidated accounts structure.

Jiddispjaċini ngħid li f'dak li huwa dejn pubbliku qed noqorbu sew viċin il-figura ta' Lm1 biljun lira.

Daqshekk fejjaqnieh id-dejn, u dan minkejja li l-Partit Nazzjonalista, fil- manifest elettorali tiegħu, kien qal li se jikkontrolla, iċekken u anke jrażżan id-dejn.

Dan it-tbassir juri ħaġa waħda; li għalkemm il-ministru qed jgħid li billi se jagħti lilu nnifsu l-poteri li jissellef mal-Lm100 miljun, mhux bilfors li se jissellef dan kollu, jekk imbagħad inħarsu lejn l-estimi nsibu li fil-fatt huwa kkalkolat li l-loans se jiżdiedu b'dan l- ammont sħiħ.

Għalhekk jien nistaqsi: Liema hi l-verżjoni l-korretta; dak li qal il-ministru fil-Kamra, li l-gvern mhux neċessarjament se jkollu bżonn jissellef il-Lm100 miljun li qed jiġi awtorizzat li jissellef permezz ta' dan l-abbozz ta' liġi jew inkella dak li qed jurina l-estimi, ċioe` li l-gvern se jkollu bżonn il-Lm100 miljun kollha?

Dan kollu juri ħaġa waħda; li l-gvern la għandu konsistenza fl-ippjanar tad-dejn pubbliku u lanqas għandu kontroll veru u effettiv fuq l-amministrazzjoni tal-fondi pubbliċi.

Għalhekk fil-fehma tiegħi, il-preżentazzjoni tal-budget f'dan il-parlament tilfet is-sinifikat serju tagħha u rrendiet ruħha f'eżerċizzju ta' propaganda politika.

Illum il-Ministru Dalli rrenda jum il-budget f'jum irrilevanti.

Fil-fatt il-gvern ħadha bħala regola ġenerali li fil-budget iħabbar diversi żidiet fil-prezzijiet u fit-tariffi flimkien mad-dħul ta' diversi taxxi barra l- budget.

Minkejja s-self ta' Lm100 miljun, iż-żidiet kollha fit-taxxi, it- tnaqqis fis-sussidji attwali u t-tnaqqis fis-sussidji pproġettati, il- kontinwazzjoni tal-falliment finanzjarju li mexxa l-gvern Nazzjonalista mill-1987 'l hawn, fejn qatt ma rnexxielu jibbilanċja budget, tidher ċar.

Jekk wieħed jagħmel ftit kalkoli dwar il-bilanċ tal-gvern fl-1999 u fis- sena 2000 - wieħed jista' jara kemm ma nġabrux flus mill-bejgħ ta' l-assi, per eżempju - u jqis x'se tkun il-pożizzjoni fis-sena 2001, wieħed xorta waħda jsib illi anke jekk nieħdu in konsiderazzjoni li dak li kellna ndaħħlu mis-sale of assets is-sena l-oħra ndaħħluh din is-sena, il-gvern xorta se jkollu bżonn jissellef ammonti sostanzjali ta' flus, anke jekk ma jissellifx is-somma kollha ta' Lm100 miljun li qed jgħid li għandu bżonn jissellef.

Meta kellna dibattitu simili sentejn ilu, jien kont tkellimt fit-tul dwar kif evolva d-dejn fil-pajjiż u kont fakkart kif is-Sur Anthony Galdes, dakinhar gvernatur tal-bank ċentrali, bħal dan iż-żmien għaxar snin ilu kien qal li d-deficit strutturali għandu jiġi ttrattat b'kawtela kbira għax is-sitwazzjoni faċilment tista' taħrab minn idejn dak li jkun.

Illum għandna sitwazzjoni, Sur President, fejn il-gvern qed idur għal denbu stess, u jien nixtieq li f'xi stadju jew ieħor il-ministru mhux biss jitkellem iktar fid-dettal dwar is-self imma jgħidilna wkoll dwar l- auctions ta' l-istocks li kellu jagħmel - għax huwa kien qal li se jintroduċi l-konċett ġdid ta' l-auctions - jgħidilna kemm kienu saru auctions simili, jgħidilna min kienu n-nies li kkonkorrew għal dawn l- auctions kif ukoll jekk b'dawn l-auctions tħalliex spazju biżżejjed għall- investitur iż-żgħir biex ikun jista' jagħmel il-bidding tiegħu.

Mr Speaker, sakemm ma jkollniex żvilupp ekonomiku qawwi u sostenibbli, se nkunu qed nidħlu f'diffikultajiet ġodda u kbar, jgħidu x'jgħidu tas-central office of statistics meta jippubblikaw l-istatistika tal-gvern.

Għalhekk għandna bżonn linji sodi, miri li jkunu reliable u targets li wieħed jista' jorbot fuqhom, u hawnhekk qed nirriferi kemm għall-miri ekonomiċi kif ukoll għall-miri finanzjarji tagħna.

Kif semmejt iktar kmieni, illum lanqas tista' toqgħod fuq il-consolidated account structure.

Għal min qiegħed jismagħna, il-consolidated account structure huwa dak il-ktieb blu żgħir li l-Ministru Dalli kien ħareġ fl-1999 u qal: Isma', aħna tant nippjanaw bil- quddiem u nagħmlu forecasts għas-snin li ġejjin li sa l-2004 nafu sena b'sena kemm se ndaħħlu f'taxxa, kemm se ndaħħlu mill-VAT, kemm se tkun in- nefqa rikorrrenti, kemm se jkollna spejjeż oħrajn, kemm se jkollna bżonn nissellfu, u ħafna affarijiet minn dawn.

Madanakollu llum qed naraw li dan il-consolidated accounts structure spiċċa f'dokument li ma tistax torbot fuqu u tilef ir-rilevanza tiegħu għal kollox għaliex it-targets tiegħu marru haywire.

Mr Speaker, għal din ir-raġuni jien inħoss illi din il-Kamra, meta tkun qed tiddelibera fuq dan is-suġġett, għandha tpoġġi żewġ suġġetti fil- miżien; mhux biss għandha tpoġġi l-finanzi weħedhom iżda għandha tpoġġi l- finanzi flimkien mad-direzzjoni ekonomika nnifisha.

Grazzi.

MR SPEAKER: Nirringrazzjak.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Mr Speaker, illum il-parlament qed jiddiskuti abbozz ta' liġi li qed jawtorizza lill-gvern jissellef Lm100 miljun biex ikopri n-nefqa ikbar mid-dħul li kien hemm għas-snin 1999, 2000 u 2001.

Malli l-Maltin u l-Għawdxin jisimgħu bil-Lm100 miljun żgur li jiftakru f'dawk il-ġimgħat ta' qabel l-elezzjoni li għaddiet, fejn kienu ġew imwiegħda li jekk kemm-il darba jerġa' jitla' fil-gvern il-Partit Nazzjonalista kellhom jiġru żewġ affarijiet; l-ewwelnett li l-gvern Nazzjonalista jagħti ħajja mill-ġdid lill-applikazzjoni ta' Malta għal sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea, u t-tieni nett li kif dan isir kienu se jiġu Lm100 miljun minn Brussels.

Naturalment in-nies jafu li kieku dawk il-Lm100 miljun ġew verament, ma kienx ikun hemm għalfejn ngħabbu lill-Maltin, lill-Għawdxin u lill- ġenerazzjonijiet li ġejjin b'iktar u iktar dejn biex jagħmel tajjeb għat- tmexxija ħażina tal-gvern Nazzjonalista.

Dik hija l-ewwel riflessjoni li żgur jagħmlu n-nies li jisimgħu li l-gvern qed jissellef Lm100 miljun oħra.

Imma minkejja li l-applikazzjoni għal sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea reġgħet ġiet riattivata, s'issa mhux talli l-Lm100 miljun għadhom ma ġewx imma talli l-Maltin u l-Għawdxin jafu li qed ikollhom jispiċċaw b'inqas flus f'idejhom, u dan sabiex nobdu r-regoli u l-liġijiet ta' l-Unjoni Ewropea.

Fil-fatt wieħed jista' jgħid bla tlaqliq li minflok ma ġew il- Lm100 miljun minn Brussels, il-Maltin u l-Għawdxin qed ikollhom joħorġu iktar flus f'taxxi biex idaħħlu r-regoli u l-liġijiet ta' l-Unjoni Ewropea, liema regoli u liġijiet żgur li ma tfasslux apposta għal Malta.

Sħubija f'għaqda bħal dik ta' l-Unjoni Ewropea tfisser li l-pajjiż iċedi l-poter li jmexxi lilu nnifsu u jkollu joqgħod għal kull regola ta' l-Unjoni Ewropea, anke dawk li ma jgħoddux għalih.

Din hija l-ewwel riflessjoni li jagħmlu dawk li qed isegwu l-pass li qed jieħu l-gvern li jagħti lilu nnifsu l- poter li jissellef Lm100 miljun lira.

It-tieni konsiderazzjoni li jagħmlu dawn in-nies hija li jiftakru f'waħda mill-wegħdiet ewlenin li kien għamel l-Onor.

Eddie Fenech Adami fl-10 t'Awissu ta' l-1998 ġewwa San Ġiljan fejn kien qal li l-Partit Nazzjonalista fil-gvern se jnaqqas il-piż tat-taxxi.

Minn dakinhar 'l hawn diġa' għaddew iktar minn sentejn, u għalhekk illum il-Maltin u l-Għawdxin jistgħu jgħidu jekk dik il-wegħda nżammitx jew le.

Suppost kemm fl-1999, kemm fis-sena 2000 kif ukoll fis-sena 2001, li għadna kemm bdejna, il-gvern Nazzjonalista mmexxi mill-Onor.

Fenech Adami kellu jnaqqas il-piż tat- taxxi, pero` minn Awissu ta' l-1998 sal-lum, mill-budgets biss, il-gvern ġabar Lm120 miljun iktar.

Naturalment qed nirriferi għall-budgets biss għax imbagħad hemm ħafna taxxi oħra li daħlu bejn budget u ieħor, kif ġara fil-ġimgħat li għaddew, meta wara li l-gvern Nazzjonalista tant ftaħar li l- budget li hu qed iressaq għas-sena 2001 huwa ħieles minn taxxi ġodda, malli dan il-parlament kien magħluq għall-vaganzi tal-Milied u ta' l-ewwel tas- sena daħlu taxxi ġodda kemm fil-qasam ta' l-ivvjaġġar, kemm fil-qasam tat- turiżmu kif ukoll fil-qasam ta' l-istabilimenti kummerċjali ta' l-ikel u tad-divertiment.

Fil-fatt issa se jibdew jiġu ċċarġjati taxxi ogħla anke meta japplikaw għall-permessi tal-bini.

Madanakollu l-iktar ħaġa li tweġġa' lill-Maltin u l-Għawdxin hija li l- gvern mhux biss għolla r-rata ta' l-income tax, speċjalment ta' dawk li għandhom dħul baxx u dħul medju, mhux biss daħħal il-VAT fuq il-petrol, fuq id-diesel u fuq it-telephone, mhux biss għolla l-nolijiet tat-transport pubbliku, mhux biss naqqas is-sussidju fuq il-ħobż u mhux biss il-kontijiet tad-dawl u l-ilma ma reġgħux ġew għal li kienu, skond kif kienu wegħduna, mhux biss għoliet il-bolla imma talli filwaqt li dawk li jaqilgħu dħul baxx u medju baqgħu jġorru l-ikbar piż tat-taxxi, dawk li jaqilgħu dħul għoli baqgħu jevadu t-taxxa.

Issemma ħafna drabi li l-gvern se jkun iktar effiċjenti fil-ġbir tat-taxxa, pero` fil-verita` l-gvern qed ikun iktar effiċjenti proprju fuq dawk li s'issa dejjem inqabdu fix-xibka tat-taxxa.

Madanakollu l-iktar ħaġa li tweġġa' lill-Maltin u l-Għawdxin hija li minkejja li llum qed ikollhom iħallsu iktar taxxi, dawn it-taxxi m'humiex qed imorru biex jittejbu l-iskejjel, fejn irridu nibnu l-futur ta' pajjiżna, mhux qed imorru fuq is-servizzi tas-saħħa, mhux qed imorru fuq il- ħarsien soċjali, mhux qed imorru fuq it-toroq u lanqas qed imorru fit- titjib tal-kwalita` tal-ħajja tal-Maltin u l-Għawdxin, imma qed imorru fit- tberbiq tal-flus.

Fl-istorja politika soċjali u ekonomika tal-pajjiż jirriżulta li dan huwa l-iktar gvern li jintaxxa u jberbaq.

Imma l-ikbar problema hi li parti sostanzjali mill-flus li qed jinġabru qed imorru biex jitħallsu l-imgħaxijiet fuq id-dejn.

Biżżejjed ngħid li fl-aħħar tliet snin il-Maltin u l-Għawdxin se jkunu ħarġu Lm200 miljun biex iħallsu l- imgħaxijiet tad-dejn li sar minn gvern Nazzjonalista fis-snin disgħin bil- mentalita` ta': Ħalli nissellfu; issa jħallsu ta' warajna!

Illum dan id- diskors diġa' qed jitwettaq għax l-imgħaxijiet tad-dejn qed jieklu parti kbira mill-flus li qed joħorġu ċ-ċittadini f'taxxi.

Matul din is-sena biss il-gvern se jħallas mill-inqas Lm67 miljun f'imgħaxijiet, li hija nefqa ikbar milli jonfoq il-pajjiż fil-qasam ta' l-edukazzjoni jew fil-qasam tas- saħħa.

Għalhekk meta l-pajjiż jiġi biex ifassal il-budget tiegħu jrid iwarrab mill-inqas Lm67 miljun, u dan mhux biex jiġu rranġati l-iskejjel, iċ-ċentri tas-saħħa jew l-isptarijiet imma biex jitħallsu l-imgħaxijiet.

Jien ma nixtieqx li nerġgħu mmorru lura għas-sitwazzjoni fejn pajjiżna jerġa' jsir qisu supermarket fejn il-kwalita` fil-qasam ta' l-edukazzjoni, tas-saħħa u tal-ħajja jkunu jiddependu mill-flus, imma milli jidher lejn dik id- direzzjoni qed nerġgħu mmorru.

Ta' min jgħid li s-sena l-oħra l-gvern kien warrab xi Lm64 miljun u s-sena ta' qabel kien warrab Lm62 miljun biex jitħallsu l-imgħaxijiet.

Imma minkejja li sena wara l-oħra, il-ħlas fuq l- imgħaxijiet qed ikun ikbar mill-ħlas fuq il-qasam ta' l-edukazzjoni u l- qasam tas-saħħa, il-gvern qiegħed dejjem jiftaħar li huwa jippjana l- affarijiet tiegħu, li miexi fid-direzzjoni t-tajba u li se jiżgura li l- affarijiet jimxu b'ċerta effiċjenza.

Matul dawn l-aħħar għaxar snin, l-Onor.

John Dalli għamel sena waħda biss li fiha ma kienx ministru tal-finanzi, fl-1997, u għalhekk nistgħu ngħidu li bejn l-1992 u s-sena 2001 huwa kien il-persuna responsabbli mill-finanzi tal-pajjiż, ħlief għal sena waħda biss.

Allura llum wieħed jista' jistaqsi lill-Ministru Dalli: Mid-diskorsi li għamilt fl-aħħar disa' budgets, mill- kliem kemm għaddejt għall-fatti?

Per eżempju, jekk wieħed iħares lejn paġna 72 tad-diskors tal-budget ta' l-1994 isib li l-Ministru Dalli kien għalaq id-diskors tiegħu b'dan il-kliem:

"Dan li qed inressqu m'huwiex programm ta' sena.

Aħna kommessi li nipprovdu t-tmexxija meħtieġa biex inħaffu l-proċess ħalli flimkien nagħmlu lil pajjiżna indokrat, organizzat, dixxiplinat, solidali.".

Minn dak iż-żmien 'l hawn għaddew iktar minn seba' snin u wieħed jista' jara x'fadal minn dak il-kliem.

Ħalli nislet biċċa oħra mill-istess diskors.

Dakinhar il-Ministru Dalli kien qal ukoll dan il-kliem:

"Hemm bżonn inneħħu l-ineffiċjenza li tiġi minn impjegati żejda, standards baxxi ta' produttivita`, tmexxija minn nies li jilħqu għax ikunu ilhom jaħdmu ma' dawn l-azjendi.

In-nuqqas ta' kontroll ta' kwalita` jżid l-ispejjeż u allura l-prezz.".

Kważi f'kull diskors tal-budget li l-Ministru Dalli ressaq mill-1992 'l hawn issib li dan qal li hemm bżonn li l-gvern jaħdem iktar b'inqas, li hemm bżonn li t-taxxi jintnefqu bis-serjeta` u li l-amministrazzjoni pubblika għandha tkun iktar effiċjenti.

Għaliex?

"Għax inkella jiġrilna ..."

- u hawnhekk se nerġa' nikkwota mill-istess diskors -

"... bħal dak li qed jimla xkora mtaqqba.

Għaldaqstant jeħtieġ li nħaffu biex nagħmlu r-riformi li hemm bżonn b'benefiċċju għall-ħaddiema u għall- pajjiż kollu.

Ix-xogħol irid isir b'iktar ħeffa, it-taxxi jinġabru f'waqthom u ċ-ċittadin jinqeda aħjar.".

Dan huwa kollu kliem sabiħ, pero` minkejja li issa għaddew is-snin minn mindu sar dan id-diskors, baqa' ma sar xejn f'dan ir-rigward.

Sur President, niftakar li f'okkażjoni oħra kont ikkwotajt minn ċirkolari - il-ministru tal-finanzi xejn ma kien taha pubbliċita` lil din iċ- ċirkolari, imma jien irnexxieli nikseb kopja tagħha - li kien bagħat lill- kollegi tiegħi.

Hawnhekk qed nirriferi għal ċirkolari numru 5 tat-22 ta' Frar, 1999, li l-ministru tal-finanzi kien bagħat lill-kollegi tiegħu, fejn fiha huwa qiegħed jgħid lil sħabu l-ministri:

"Fasslu l-pjani tagħkom dwar xi flus għandkom bżonn għas-snin 2000, 2001 u 2002.".

Huwa kien kompla jgħidilhom:

"Tafu li fuq dan il-pjan jiddependi x'jiġri fl-iżvilupp ekonomiku, politiku, soċjali u amministrattiv ta' dan il-pajjiż.

Huwa importanti li mmexxu l-flus li niġbru minn fuq iċ-ċittadini tajjeb biex niżguraw li l-fondi pubbliċi jintnefqu l-ewwelnett skond ir-regolamenti li għandna u t-tieni nett fl-aħjar interess ta' l-avvanz ekonomiku, soċjali u kulturali tal-pajjiż.".

Madanakollu n-nefqa tal-gvern bdiet dejjem tikber u tikber tant li n- nefqa spiċċat kibret iktar mid-dħul.

Sfortunatament il-gvern beda miexi b'mentalita` li jonfoq ħafna iktar milli jiflaħ bil-konsegwenza li fil- pajjiż daħħal kultura u darra lill-Maltin u l-Għawdxin jonfqu iktar milli jifilħu u jiddejnu.

Imbagħad f'daqqa waħda l-Ministru John Dalli qal lill- poplu: Din il-problema li niddejnu u li nonfqu ħafna iżjed milli ndaħħlu ilha li bdiet, pero` issa rridu naraw x'nagħmlu.

Il-Ministru Dalli qal lill-poplu wkoll li rridu niżguraw li kull lira li jonfoq il-gvern għandha tintnefaq kif suppost u mhux għax drajna nonfquha.

Huwa kompla jgħid lill- poplu li għal kull nefqa li tkun se ssir, għandna nistaqsu lilna nfusna: Imma jagħmel sens li ssir din in-nefqa?

Min qed jibbenefika minnha?

X'ġid qed joħroġ minnha?

Il-Ministru Dalli qal lill-poplu wkoll li huwa importanti li għal kulma nonfqu nkejlu jekk aħniex qed nilħqu l-għanijiet tagħna u niżguraw li l-inizjattivi li nieħdu jkunu qed iħallu r-riżultati mixtieqa.

Iċ-ċirkolari li semmejt l-ewwel tħeġġeġ lill-ministri biex jiżguraw li n- nefqa tkun dik li hemm imfassla fl-estimi ta' l-1999, u wissiet ukoll lill- ministri li mhux se jkun hemm iżjed budgets supplimentari.

Il-Ministru Dalli kien qalilhom ukoll li hu jispera li mhux wara li nkunu ppjanajna li nonfqu tant, sa l-aħħar tas-sena jkollu jżid in-nefqa b'xi Lm10 miljun, Lm15-il miljun jew Lm18-il miljun oħra u qalilhom li ż-żieda għandha tkun biss fejn ma nistgħux nagħmlu mod ieħor.

Issa minn mindu ħarġet iċ- ċirkolari għadda ż-żmien u għalhekk suppost li diġa' qed naraw il-frott ta' din iċ-ċirkolari.

Fost affarijiet oħra, sal-lum suppost li diġa' qed naraw ċerta dixxiplina u serjeta` fuq kif il-gvern qed jonfoq miljuni kbar ta' liri li qed jiġbor f'taxxi diretti u indiretti minn fuq il-Maltin u l- Għawdxin.

Jien nistaqsi: Veru li kull nefqa qed issir bis-serjeta`?

Veru li m'hux qed isir ħela u tberbiq?

Veru li f'kull lira li qed nonfqu qed nieħdu l-valur, il-benefiċċju u r-riżultati tagħha jew qegħdin sempliċement ngħidu ħafna diskors u m'hu qed isir xejn?

Fl-aħħar taċ-ċirkolari l-Ministru Dalli qal lil sħabu l-ministri biex jissottomettu l-pjani tagħhom sa l-aħħar t'April ta' l-1999 biex imbagħad f'Ġunju ta' l-1999 il-kabinett jagħmel draft national business plan ħalli b'hekk jiżgura li n-nefqa tkun kontrollata u ppjanata tajjeb, fis-sens li jibda jipprova jsolvi l-problemi kbar li ħoloq huwa stess minħabba li nefaq iktar milli kien jiflaħ.

Il-gvern Nazzjonalista kien ilu jgħid li l-flus m'humiex problema, sakemm imbagħad wasalna f'sitwazzjoni fejn il-flus saru problema u ma bqajniex ngħidu money no problem imma bdejna ngħidu problem no money.

Issa jien nistaqsi: Il-Ministru Dalli, jekk ikollu jagħmel analisi tal-kuxjenza, x'isib li wettaq fil-verita` miċ-ċirkolari li ħareġ fit-22 ta' Frar,1999?

Kemm fil-fatt qiegħda ssir analisi biex jiġi żgurat li kull lira tintnefaq kif suppost?

Nerġa' ngħid li minbarra li ċ- ċittadini Maltin u Għawdxin weġġgħu għax il-piż tat-taxxi qiegħed dejjem ikompli jikber, huma weġġgħu iktar meta raw li ħafna minn dawn il-flus m'humiex qed imorru biex ikollna kwalita` ta' ħajja aħjar imma qed imorru fit-tberbiq.

L-agħar ħaġa li qed tiġri hija li iktar ma dan il-pajjiż qed jitgħabba bit-taxxi u bid-dejn iktar qed ikun diffiċli għall-ekonomija li tiċċaqlaq u timxi 'l quddiem.

Il-gvern għadu jemmen li għax għandu appoġġ kbir mill- biċċa l-kbira tal-mezzi tax-xandir u mill-ġurnali, allura dawn se jibqgħu jappoġġjawh billi jgħidu li kollox sejjer tajjeb u li kulħadd jinsab miexi fid-direzzjoni t-tajba.

Madanakollu n-nies ma jiġġudikawx fuq dak li jaraw jew jisimgħu minn fuq il-mezzi tal-media imma fuq dak li jġarrbu.

Anke jekk wieħed janalizza l-istatistika mbagħbsa tal-gvern isib li l-ekonomija m'hijiex sejra tajjeb daqskemm qed ipinġiha l-gvern.

Meta jkollok ekonomija bi problemi serji u tkompli tgħabbilha t-taxxi, tkun qed tistieden iktar u iktar problemi.

Minkejja l-ftaħir li jsir min-naħa tal- gvern fuq iż-żieda fl-impjiegi, fil-verita` fil-qasam tal-manifattura u tas- servizzi l-impjiegi qed jonqsu u huwa biss fis-settur pubbliku u f'dawk il- kumpanniji li huma kkontrollati mill-gvern li l-impjiegi qed jiżdiedu.

Sur President, meta l-ministru tal-finanzi ressaq l-ewwel budget ta' din il-leġislatura, tgħidx kemm kien għamel miri fuq kif se jikkontrolla n- nefqa tal-gvern.

Per eżempju, fost affarijiet oħra huwa kien qal li se jagħmel minn kollox biex filwaqt li l-ħaddiema fis-settur privat jiżdiedu, il-ħaddiema fis-settur pubbliku jonqsu.

Imma minkejja li għaddew is-snin dawk il-miri ma ntlaħqux.

Saru diversi diskorsi min-naħa tal-gvern li d- dejn pubbliku se jiġi kkontrollat, pero` llum qed niddiskutu abbozz ta' liġi biex il-gvern jagħti lilu nnifsu l-poter li jissellef Lm100 miljun oħra.

Wara l-1987 id-dejn baqa' dejjem tiela' sabiex illum wasalna f'sitwazzjoni fejn il-pajjiż għandu Lm900 miljun dejn.

Ta' min jgħid li minbarra li dan id-dejn huwa ħażin minnu nnifsu, iġiegħel lill-pajjiż jonfoq iżjed fuq il-passat milli fuq il-futur, u pajjiż li jonfoq iżjed fuq il-passat milli fuq il-futur ikun pajjiż li l- futur tiegħu jkun jinsab mhedded.

M'hemmx dubju li bil-mod irresponsabbli li mexxa l-gvern Nazzjonalista fis-snin disgħin, illum il-pajjiż huwa mhedded minn żewġ affarijiet importanti, u dan għaliex l-ewwelnett il-gvern m'hux qed jiffaċċja l-problema tad-deficit bis-serjeta` imma qed ikompli jonfoq iktar milli jiflaħ u t-tieni nett qed jgħabbi liċ-ċittadini bit- taxxi bil-konsegwenza li qed ibaxxilhom il-kwalita` tal-ħajja tagħhom.

U mbagħad xi ngħidu għal dawk is-setturi li l-futur tal-pajjiż jiddependi fuqhom, bħas-settur turistiku u dak kummerċjali?

Il-gvern Nazzjonalista qiegħed jagħmel dak li gvern ineffiċjenti u irresponsabbli jagħmel; li sempliċiment idur fuq iċ-ċittadini u jgħabbihom b'dejjem iktar taxxi.

Biċ- ċirkolari tat-22 ta' Frar, 1999 il-ministru tal-finanzi kien intrabat li jeżamina n-nefqa tal-gvern lira b'lira, pero` llum qed naraw li minn dan kollu ma sar xejn.

Sur President, sfortunatament illum ninsabu f'sitwazzjoni fejn il-gvern qiegħed jherri l-ekonomija tal-pajjiż u jgħaffeġ liċ-ċittadini taħt il-piż kbir tat-taxxi.

Barra minn hekk, il-gvern qed jgħabbi liċ-ċittadini bir- regolamenti u bil-liġijiet ta' l-Unjoni Ewropea, li qed jxekklulu l-ħila tiegħu li jieħu d-deċiżjonijiet skond l-interessi tiegħu.

Aħna verament għandna għal xiex inkunu nkwetati għall-futur, u fil-fatt fil-pajjiż mhux biss qed tinfirex l-inċertezza imma qed jinfirex ukoll ċertu qtugħ ta' qalb u ċertu skoraġġiment soċjali u ekonomiku li huwa perikoluż.

Hemm bżonn li pajjiżna jkollu futur, kemm għat-tfal, kemm għaż-żgħażagħ kif ukoll għall- pensjonanti u l-familji tagħna.

Il-pajjiż jista' jkollu futur biss jekk ikollu tkattir ta' ġid, tkattir ta' mpjiegi u li t-tqassim ta' dan il-ġid u ta' dawn l-impjiegi jkun imqassam b'mod ġust.

Hemm bżonn li fil-pajjiż ikun hawn klima li tattira lill-kummerċjanti u lin-negozjanti.

Il-futur tagħna jiddependi fuq l-intelliġenza u fuq l-inizjattiva tan-nies iktar minn pajjiżi oħra, pero` l-gvern qed jherri dan kollu billi qed jgħabbiha b'ħafna taxxi u qed ixekkilha b'regolamenti u b'liġijiet li ma jgħoddux għar-realta` tagħna.

B'hekk il-gvern qed jagħmel l-agħar ħaġa li jista' jagħmel għax qed jattakka l-ispirtu li l-poplu jkollu bżonn biex iħares 'il quddiem.

Pajjiżna diġa' għandu problemi u sfidi kbar x'jiffaċċja.

Is-seklu 21 qed iġib miegħu tibdil kbir, kemm fil-mod kif naħsbu, kemm fil-mod kif ngħixu kif ukoll fil-mod kif naħdmu.

Għal pajjiżna l-fatt li bdejna seklu ġdid diġa' hija aġenda ta' tibdil kbir u ta' sforzi kbar li jridu jsiru, pero` l- gvern qed ikompli jgħabbi dik l-aġenda bi tmexxija ħażina, b'iktar taxxi, b'iktar dejn u bl-ebda mpenn serju biex in-nefqa u t-tmexxija tal-gvern tkun skond kemm jiflaħ il-pajjiż.

Il-gvern preżenti qiegħed iċaħħad lil pajjiżna mill-ispazju li jmexxi lilu nnifsu, bil-konsegwenza li qed ikollu jċedi l-poter li jmexxi lilu nnifsu u li jimxi f'dawk it-toroq li huma l- aħjar għalih.

Malli pajjiżna jiddeċiedi li jidħol fl-Unjoni Ewropea, huwa jkollu jitlef il-liberta` u s-sovranita` tiegħu u joqgħod għar-regoli li jeżistu u li jsiru skond l-interessi ta' pajjiżi li huma ikbar minna.

Għalhekk huwa importanti li l-poplu Malti u Għawdxi jifhem li hemm triq aħjar biex pajjiżna jimxi 'l quddiem.

Din it-triq tagħti iktar spazju, iktar liberta` u iktar opportunita` lill-Maltin u l-Għawdxin li jiżviluppaw għall-ġid tagħhom, fl-aħjar interess tagħhom u bl-aħjar mod li jistgħu.

Aħna diġa' għandna biżżejjed żvantaġġi u diffikultajiet u m'għandniex inkomplu nżiduhom, kif qed jagħmel dan il-gvern, li minn naħa waħda qiegħed jgħaffeġ lill-pajjiż u lill-poplu b'iktar taxxi u min-naħa l-oħra qiegħed irażżan lil dan il-pajjiż mil-liberta` tiegħu li jmexxi lilu nnifsu skond l- interessi tiegħu.

Il-gvern Nazzjonalista ilu sena wara l-oħra jwiegħed li qed isolvi l- problema tad-dejn, pero` kif għedt diġa', illum qed nerġgħu niddiskutu abbozz ta' liġi li jagħti lill-gvern il-poter li jissellef sa Lm100 miljun oħra biex jagħmel tajjeb għan-nefqa tiegħu, liema nefqa hija ikbar mid- dħul.

Jien diġa' semmejt f'dan id-diskors li minkejja li fi Frar ta' l- 1999 il-ministru tal-finanzi kien wissa lil sħabu l-ministri li ma jistax ikun li fil-budget ngħidu li se nonfqu mod u mbagħad nispiċċaw biex nonfqu miljuni ta' liri.

Madanakollu dan reġa' rripeta ruħu fl-1999 u fis-sena 2000 u milli jidher se jerġa' jiġri fis-sena 2001 għaliex il-gvern bl-ebda mod m'hu qiegħed jikkontrolla l-finanzi pubbliċi b'mod serju u bl-ebda mod m'hu qed jara kif kull lira li jonfoq mill-flus taċ-ċittadini jonfoqha kif suppost.

Minn naħa waħda l-gvern qed jiġbor iktar taxxi, qed jimponi fuq iċ- ċittadini u fuq is-setturi kummerċjali iktar taxxi u min-naħa l-oħra dawn it-taxxi qed imorru biex sempliċiment iberbaq iktar u biex jitma aktar il- ħuġġieġa kbira ta' dan id-dejn pubbliku, li iktar ma jgħaddi ż-żmien iktar qed jiżdied.

Dan m'huwiex dak li ġew imwegħda l-Maltin u l-Għawdxin fis- sajf ta' l-1998 waqt il-kampanja elettorali.

Il-Partit Nazzjonalista, immexxi mill-Onor.

Fenech Adami, kien wiegħed inqas taxxi, inqas dejn, iktar ġid u iktar direzzjoni mentri llum, wara sentejn, qed ninnotaw li l- affarijiet qed isir kompletament bil-maqlub u m'hemm l-ebda ħjiel li l- gvern se jbiddel ir-rotta.

Il-gvern preżenti qabad ir-rotta faċli ta' iżjed taxxi, ta' iżjed dejn u l-kliem kollu li ntqal fid-diskorsi tal- budget, fiċ-ċirkolari li semmejt u fl-ittri uffiċjali li jibgħat il- ministru tal-finanzi lil sħabu l-ministri jibqgħu biss kliem u m'hemm l- ebda mpenn serju biex il-gvern imexxi l-finanzi tiegħu bl-għaqal u bis- serjeta` li hemm bżonn.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): Onor, Bartolo, ikolli nwaqqfek għax skadielek il-ħin.

Biex tkompli tinstema' għandek bżonn extension.

Min qed jipproponi?

ONOR NOEL FARRUGIA: Nipproponi li jkompli jinstema'.

THE DEPUTY SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR CHRIS CARDONA: Nissekonda.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Onor.

Bartolo jkompli jitkellem.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

Il-mozzjoni m'għaddietx.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Noel Farrugia, on a point of order.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sur President, niġbidlek l-attenzjoni li m'hawnx quorum.

THE DEPUTY SPEAKER: Is-seduta hija sospiża għal ħames minuti.

Is-Seduta ġiet sospiża fil-11.17 a.m. u rriżumiet ħames minuti wara.

MR SPEAKER: Is-seduta tista' tkompli.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Noel Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, din in-naħa tal-Kamra qed tirrimarka li għal darb'oħra l-gvern se jżid it-taxxi fuq il-poplu sabiex ikun jista' jwettaq il-politika tiegħu, politika li m'hemmx dubju li matul dawn l-aħħar sentejn ikkonfermat li mhux biss il-gvern qed jiffaċċja diffikultajiet kbar sabiex ikun jista' jwettaq it-tmexxija li tirrikjedi l-aġenda tiegħu, imma li din il-politika ġabet żvantaġġi u sagrifiċċji kbar fil-gżejjer tagħna.

Ma nistgħux ngħidu li hemm settur partikolari li matul dawn is-sentejn il- poplu ra bidla fih.

L-unika ħaġa li ra l-poplu matul dawn is-sentejn hija li t-taxxi fuq iċ-ċittadini Maltin u Għawdxin komplew jagħfsu b'mod li affettwawlhom saħansitra l-livell ta' l-għajxien tagħhom.

Imma minkejja dan kollu, m'hijiex issir evalwazzjoni matura min-naħa tal-gvern sabiex tinstab l-aħjar direzzjoni politika.

Filwaqt li qed noqogħdu ndoqqu ħafna trombi fuq kemm il-Maltin u l- Għawdxin għandhom kwalita` ta' ħajja aħjar, irridu niftakru li kull sena matul dawn l-aħħar snin bdew jitnaqqru l-iktar affarijiet għeżież li kellhom iż-żewġ gvernijiet ta' pajjiżna, u hawn qed nirriferi għall- benefiċċji soċjali.

Biżżejjed ngħid li matul dawn l-aħħar snin 'il fuq minn 11,000 familja tilfu l-benefiċċji taċ-children allowance, liema benefiċċji fis-snin l-imgħoddija l-istess gvern Nazzjonalista kien jiggarantixxiehom lit-tfal tal-poplu - u sewwa kien jagħmel - anke jekk kemm-il darba l-ġenituri tagħhom ma kenux iħallsu dik li dak iż-żmien huma kienu jsejħu "l-bolla balla".

Kieku l-gvern qed jiddejjen biex is-soċjeta` tagħna tkun tista' tgħix aħjar u anke jkollha standards aħjar, kont nifhem għaliex il-gvern qed jiddejjen, imma li qed jagħmel il-gvern huwa li qed jonfoq u jiddejjen biex jakkomoda l-aġenda tiegħu u jissodisfa l-ossessjoni sfrenata li jintegra s- sistemi tal-poplu tagħna ma' dawk tal-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea.

Jidher ċar li s-snien tal-politika tal-gvern qed jitnawru u m'għadx għandhom dik is-saħħa tal-gidma li l-policy tal-gvern għandu jkollha biex issaħħaħ l- attivita` ekonomika u soċjali ta' pajjiżna.

Mela joħroġ ċar illi filwaqt li l-gvern qiegħed iġib fix-xejn il-benefiċċji u s-servizzi soċjali li għandhom iċ-ċittadini Maltin u Għawdxin sabiex jassiguraw li jkollhom kwalita` ta' ħajja aħjar, fl-istess ħin il-politika tal-gvern m'hijiex tattira investiment.

Dawn huma fatti li jispjegaw ċar lill-poplu li dawn il-Lm100 miljun m'huma xejn ħlief djun li minħabba fihom, il-poplu se jkompli jiġi ntaxxat.

Kull wieħed u waħda minna qed nesperjenzaw dan li qed ngħid, u dan kollu għaliex il-gvern preżenti qed jinsa li l-prijorita` ta' l-aġenda tiegħu hi li jġib ir-rwol ekonomiku 'l quddiem u jtejjeb il- livell soċjali tal-poplu tiegħu.

Il-gvern Nazzjonalista huwa ossessjonat li jsieħeb lil pajjiżna fl-Unjoni Ewropea, u dan minkejja li s-sistemi li qed idaħħal biex ikun konformi mar- regoli u mal-liġijiet ta' l-Unjoni ma japplikawx għal pajjiżna imma japplikaw għal pajjiżi ħafna ikbar minna, għalkemm kien hemm każi fejn pajjiż, kbir kemm hu kbir, xorta mar ħażin meta beda jadotta r-regoli u l- liġijiet ta' l-Unjoni.

Il-gvern tant huwa konxju ta' din is-sitwazzjoni li lill-poplu tagħna qed jipprova jdaħħallu l-mentalita` li dawn il-bidliet li aħna qed nagħmlu huma marbuta ma' xi sistema ta' globalizzazzjoni tad-WTO.

Jien m'għandix dubju li parti mid-dejn se jmur biex ninvestu ħalli nkunu bħal ħaddieħor.

Il-gvern qed jipprova jġib l-argument li l-Unjoni Ewropea qed tagħmel ċerti regoli biex timxi fl-istess direzzjoni li qed jimxu fiha ċerti organizzazzjonijiet dinjija, bħalma hi d-WTO.

Ikun tajjeb jekk ngħidu li Malta, bil-politika li kellha matul is-seklu li għadda, qatt ma kellha problemi mad-WTO dwar, per eżempju, is-sistemi ta' levies li introduċiet biex f'pajjiżna ssaħħet il-protezzjoni għall- industrija lokali u għall-attivita` ekonomika biex minnha nħoloq il-ġid, inħolqu l-impjiegi u nħolqu x-xogħlijiet.

M'hemmx dubju li matul dawn l- aħħar sentejn l-impjiegi f'ċerti industriji bdew jinxfu, speċjalment fl- industriji tal-qasam ta' l-ikel u ta' l-agro-industrija, li għadhom sal-lum bla direzzjoni.

Mela ma kenitx Malta u l-politika tagħha li kellha dawn id- diffikultajiet li jnawru s-sistemi li aħna rridu naġġornaw biex inkunu konformi mal-globalizzazzjoni imma kienet l-Unjoni Ewropea stess.

U l- Unjoni Ewropea għaliex kellha dan l-inkwiet mad-WTO?

Għax ċerti sistemi, speċjalment dawk tal-politika komuni tal-biedja ta' l-Unjoni Ewropea, filwaqt li kienu qegħdin iġibu l-impjiegi tal-bdiewa u tar-raħħala tal- pajjiżi membri fix-xejn, fl-istess nifs kienu qed ipoġġu prezzijiet għoljin fuq il-familji tal-pajjiżi membri, u dan għednieh aħna minn din in-naħa tal- Kamra mhux bħala kritika lill-gvern imma biex nuru li aħna, bħala oppożizzjoni, minn dejjem konna kredibbli, sia f'dak li niddibattu f'dan il- parlament u barra minnu u sia fir-riċerka li nagħmlu.

Jien niftakar li s-sena li għaddiet kont ikkwotajt u għamilt riferenza għar-rapporti li għamlet l-OECD f'dan ir-rigward fejn din ikkonfermat illi t-taxxi diretti u indiretti li qed tikkawża l-politika komuni tal-biedja ta' l-Unjoni Ewropea fuq il-pajjiżi membri huma at farmgate level - jiġifieri mhux at sale point - fil-livell ta' Euro 127 biljun fis-sena.

Allura, Mr Speaker, aħna hawnhekk li qed nirrappreżentaw lill-oppożizzjoni Laburista f'dan il-parlament u li qed niddikjaraw li dawn il-Lm100 miljun ma jfissru xejn ħlief konferma tal-gvern li se jkompli jintaxxa, jintaxxa u jintaxxa lill-poplu tagħna kollu, anke akkost li jnawwarlu l-benefiċċji soċjali, qed nagħmlu xi ħaġa ta' barra minn hawn?

Aħna qed nipprovaw nimminaw l-istituzzjonijiet tal-pajjiż meta kellna lill-kap ta' l- oppożizzjoni hawnhekk jikkonferma u jagħmel dikjarazzjoni ċara li minn dak li analizza hu, bil-kapaċita` tiegħu, sab li l-istatistika hi mbagħbsa u m'hi qed tagħti indikazzjoni ta' xejn tal-qagħda ekonomika f'pajjiżna?

Allura aħna possibbli li m'aħniex ngħixu fl-istess gżira li jgħixu fiha l- membri tan-naħa l-oħra?

Aħna dawn id-diffikultajiet nisimgħuhom kontinwament u għandna sinjali ċari dwarhom.

Allura possibbli li aħna ma nifhmu f'xejn?

Allura possibbli li tan-naħa l-oħra biss għandhom policy li tabilħaqq qiegħda ġġib 'il quddiem dak li għandu bżonn il-poplu tagħna biex jgħix ħieles, jgħix sovran u jkollu kwalita` ta' ħajja aħjar?

Irrid ngħid ukoll li l-gvern preżenti qed ipoġġi sistemi ta' taxxi fuq il- poplu tagħna biex imbagħad minnhom jipprova jnawwarlu anke l-istandards ta' l-għajxien tiegħu, u dan juri kemm il-gvern għadu m'huwiex konxju ta' l- impatt negattiv li se tkompli ġġib f'pajjiżna l-politika tas-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea f'dak li għandu x'jaqsam ma' taxxi.

Nerġa' nikkonferma li dawn il-Lm100 miljun m'huma xejn ħlief metodu ieħor ta' kif 'il quddiem il-gvern se jkollu skuża biex jerġa' jżid iktar taxxi.

Bis- sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea, filwaqt li se nneħħu l-ftit protezzjoni li għandha l-agro-industrija lokali, li għandu s-settur tal- biedja u li għandhom l-industriji relatati mal-biedja, mas-sajd u ma' l- akwakultura, se ndaħħlu levies ta' protezzjoni ħafna ikbar li jipproteġu lill-bdiewa, lir-raħħala u forsi anke lis-sajjieda tal-pajjiżi membri, u dan minkejja li din il-produzzjoni f'Malta la qatt ipproduċejnieha u lanqas nistgħu nipproduċuha minħabba l-limitazzjoni li toffri d-daqs ġeografiku t'art twelidna.

Qatt m'huwa possibbli li pajjiżna jkabbar id-daqs ta' l- art tiegħu, la bis-sussidju, la bl-istudji u lanqas bl-esperti li jinġiebu mill-Unjoni Ewropea.

Imma minkejja din is-sitwazzjoni, u minkejja wkoll li l-istudji li għamlu esperti oħra u minkejja li l-NPAA jikkonferma dawn l-iżvantaġġi u l- limitazzjonijiet li se jkollha ġġorr u tgħabbi Malta fuqha, min-naħa tiegħu l-gvern qed ikompli jiġi f'dan il-parlament japprova dawn l-abbozzi ta' liġi biex aħna, minn dan il-parlament, inkomplu napprovaw dawn id-djun ħalli xi darba nsiru membri ta' l-Unjoni Ewropea.

Imma l-gvern qed jispjegalna x'se tiswa lill-poplu tagħna - sia mil-lat ta' industrija tat- turiżmu, sia mil-lat ta' konsumatur u sia mil-lat ta' kwalita` tal-ħajja - is-sitwazzjoni ta' kontrolli, ta' kwoti u ta' dazji, mhux biss fuq il- prodotti ta' l-ikel imma wkoll fuq il-materja prima ta' l-industriji tagħna?

Jien, per eżempju, inġib bħala każ il-kwestjoni tal-laħam aħmar.

Sal-lum il-gvern żgur li jaf - issa ma jistax jgħid li ma jafx wara li ilu sentejn fil-gvern - illi wara li Malta se ssir membru ta' l-Unjoni Ewropea, se tkun soġġetta għall-kwoti u għall-kontrolli fuq l-importazzjoni tal-laħam magħruf ma' l-erbat irjieħ tad-dinja bħala n-New Zealand lamb.

Illum hemm fatti ċari li filwaqt li importatur Malti li jimporta dan it-tip ta' laħam li m'għandux levy ta' protezzjoni fuqu minħabba li ma jipproduċuhx ir-raħħala u l-bdiewa tagħna, allura m'hemmx bżonn ikollna din il-levy ta' protezzjoni, bis-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea dak l- importatur li jimporta dan il-laħam u jħallas madwar US$3,000 għal tunnellata metrika, b'kawża tat-TARIC ikollu jħallas il-prezz ta' US$15,000 għall-istess tunnellata metrika.

Dawn huma r-raġunijiet li aħna, minn din in-naħa, qed insostnu li sia l-abbozz ta' liġi li qed jippreżenta l- Ministru Dalli llum u sia l-politika tas-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea se jfissru taxxi, taxxi u iktar taxxi.

Aħna qed ngħidu dan mhux biex inkunu rettoriċi jew biex in-naħa tal-gvern jiġu jakkużawna li m'għandniex xi ngħidu jew li m'għandniex fuq xiex nitkellmu, imma biex nikkonfermaw sia lilhom stess, sia lil din il-Kamra u sia lill-poplu li dawn huma sitwazzjonijiet li hemm bżonn nieqfulhom, u nieqfulhom bis- serjeta`.

Mr Speaker, il-gvern qed jiddejjen biex ikun jista' jintegra dawk is- sistemi li, skond hu, se jrendu għall-ġid komuni tal-poplu.

Issa aħna lill- gvern kellimnieh fuq is-settur ta' l-akwakultura u għidnielu li teżisti sitwazzjoni fejn l-industrija lokali ta' l-akwakultura għadha m'hijiex protetta fid-dawl tal-15% li ssostni bħala taxxa fuq importazzjoni ta' l- ikel li ġejja mill-pajjiżi li m'humiex membri ta' l-Unjoni Ewropea.

Għalhekk aħna staqsejna: Il-gvern kif se jittekilja din il-problema meta jaf li pajjiżi applikanti oħra ġew eżentati minn taxxi simili fuq il- biedja u fuq is-sajd għal-livell ta' 77% li l-Unjoni timponi fuq prodotti tal-biedja u ta' l-ikel li jkunu ġejjin minn pajjiżi barra l-Unjoni.

Aħna spiss nisimgħu lil min jgħid kemm hu importanti s-settur ta' l- akwakultura fil-kwadru ta' l-attivita` ekonomika ta' pajjiżna u għalhekk jien nistaqsi wkoll: Allura l-fatt li sa għaxar snin ilu l-prezz kien mod u kompla nieżel, il-fatt li minkejja li hemm dawn id-diffikultajiet, il- pagi u s-sistemi ta' produzzjoni komplew żdiedu matul dawn l-aħħar snin, din l-industrija kif se tkun tista' tiġi inċentivata u supported biex tegħleb l-upgrading li jkun marbut ma' l-istess industrija?

Jien m'iniex se ngħid dan biex noqgħod nikkritika lill-ministru konċernat, imma sal-lum għad ma ħarġitx policy ċara dwar din l-industrija.

L-ewwel semmejt il- kwestjoni tal-materja prima, minbarra l-prodotti ta' l-ikel.

Il-materja prima se tkun suġġett ta' kwota, ta' kontrolli u ta' dazji jekk kemm-il darba tiġi importata mill-pajjiżi li ma jkunux membri, u dan apparti li se jintilfu benefiċċji oħra li llum huma marbuta fuq din l-importazzjoni tal- materja prima jekk kemm-il darba s-sorsi tal-materja prima, filwaqt li ma jiġux mill-pajjiżi ta' barra l-Unjoni Ewropea, jiġu minn ġol-pajjiżi ta' l- Unjoni Ewropea.

Mr Speaker, dawn l-affarijiet ifissru taxxi, taxxi u taxxi.

Il-gvern tant marad u tant ġie infettat bil-mod ta' kif se jdaħħal it-taxxi li din il-ġimgħa stess għoġbu jgħolli t-tariffi tal-qrati, ta' l-insinwa u tal- planning authority.

Biżżejjed ngħid li llum nutar li jordna riċerka minflok Lm5 qed jeħel Lm60 u familja bi dħul medju jew żgħir li tagħmel mandat ta' inibizzjoni, illum minn Lm5 qed tkun trid tħallas Lm85, u dan minbarra l-ispejjeż ta' l-avukat.

Dawn huma affarijiet li aħna m'aħniex qed ngħiduhom biex noqogħdu nagħmlu ċ-ċirku propagandesk tagħna, imma ma nistgħux ma nġibuhomx bħala eżempji ċari biex nuru kif dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna ma jfisser xejn ħlief mod kif il-gvern ikompli jgħabbi t-taxxi fuq id-diversi kategoriji tas-soċjeta` tagħna.

Dan huwa żball li hemm bżonn li l-gvern jirrealizzah.

Hemm bżonn li l-gvern jaċċetta l-fatt - u dan diġa' għedtu f'okkażjonijiet oħra - li mhux biss il- qagħda ekonomika tiegħu, bħala gvern, hija mnawwra imma anke l-qagħda ekonomika ta' pajjiżna.

Aħna nafu li l-gvern għandu l-għan li kemm jista' jkun jinċentiva l-industriji, speċjalment dawk li jipproduċu kemm għas-suq lokali u kif ukoll għas-suq ta' l-esportazzjoni.

Nieħdu, per eżempju, il- qasam tal-biedja.

Lin-nies ilna ħafna ngħidulhom: Se jkollkom suq ta' 400 miljun ruħ u se jiġu xita ta' sussidji mill-Unjoni Ewropea.

Imma l-bdiewa, ir-raħħala u n- nies tax-xogħol x'isibu, Mr Speaker?

Isibu li dawn is-swieq ta' 400 miljun ruħ qisu hemm il-purtiera tal-ħadid biex tifdihom u li dawn l-imbierka sussidji li kellhom jiġu biex jgħinu lill-bdiewa tagħna jipproduċu jew jinvestu b'mod li jkunu jistgħu jinċentivaw iktar is-sistemi tal- produzzjoni tagħhom ma wasslu mkien.

Hemm bżonn li l-gvern jirrealizza li qed jieħu għażla ta' gvern fatat għax tisma' l-ħsejjes u ma tara xejn.

Tisma' ħafna affarijiet li jwerrċuk daqskemm taħseb li se tmur għall-aħjar u mbagħad x'ħin tmur u tagħmel evalwazzjoni ssib waħx.

Dawn huma affarijiet illi jirriżultaw anke mil-lat ta' kif qed jiġu handled in- negozjati bejn Malta u l-Unjoni Ewropea.

Jien ma nistax nifhem kif se jiġi s-sussidju jekk l-istess rapport ta' l-NPAA qed jgħid li Malta hija inqas kompettitiva.

Jien poġġejt fuq il-Mejda tal-Kamra anke artiklu li deher f"The Sunday Times" ta' dan ix-xahar li jgħid li għalkemm dan is-settur jipproduċi 10,000 tunnellata, għadu m'hux kapaċi jkun produttiv.

Mela aħna nafu b'din is-sitwazzjoni, nafu x'qed jiġrilhom il-bdiewa tal-pajjiżi membri minkejja li għandhom uċuh ħafna ikbar minn tagħna u mbagħad niġu hawn, noqogħdu nitkellmu mal-bdiewa u noqogħdu nonfqu l-flus biex nintroduċu dawk li jsejħulhom il-producers' organisation.

Jien naf lil ħafna nies esperti f'Malta li ilhom ġejjin u sejrin il-Portugal għal 20 sena biex jaraw x'għamel il-Portugal f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-agrikoltura.

Issa hawnhekk m'iniex se noqgħod ngħid x'irriżulta matul dawn l-aħħar għaxar snin fis-settur agrikolu tal-Portugal, imma aħna nistgħu nintegraw l-istess sistemi li tintroduċi l-Unjoni Ewropea f'dak li jirrigwarda l-producers organisation?

Aħna se mmorru nfehmuh lil dak il-produttur bidwi li, per eżempju, jipproduċi t-tadam fil-Qammiegħ, illi ċ-ċens tiegħu ġie rivedut minn Lm1 għal Lm125 it-tomna ħalli meta f'Malta jkollna s-sistema tal-producers organisation, tagħtih 2c extra bħala sussidju fuq dak it-tadam li hu jkun ta lil din l-industrija biex tipproċessah?

Min-naħa tiegħu, il-gvern qed jipprova jagħmel propaganda rħisa, ta' ngann u qarrieqa li huwa qed iraħħas l-affarijiet.

Imma issa ħalli nkompli nissostanzja dak li kont qed ngħid dwar l-inkwiet li għandha u li se jkollha Malta mad-WTO fid-dawl tas- sħubija sħiħa ta' Malta fl-Unjoni Ewropea.

Bla ebda dubju, li se jiġri issa huwa li se nraħħsu t-tadam b'xi 2c jew 4c-il kilo biex nidhru ħelwin mal-konsumatur u mbagħad, fuq prodotti partikolari ...

L-ewwel semmejt in- New Zealand lamb u issa se nsemmi n-New Zealand beef.

Jien u ħafna familji oħra, meta naraw dan l-inkwiet bilfors ikollna nħarsu lejn dan it-tip ta' prodott għax dan huwa l-uniku prodott fid-dinja li għadu jikber u huwa frott ta' sistema naturali.

Madanakollu peress li filwaqt li llum m'hemmx levy fuq dan il-prodott u jekk kemm-il darba nidħlu fl-Unjoni Ewropea se jkun hemm levy fuqu, il-prezz ta' dan il-prodott se jirdoppja.

Biżżejjed ngħid li minħabba din il-levy, filwaqt li meta dan il- beef jiġi importat ikun US$9,000 tunnellata metrika, huwa jitla' fil- livelli ta' US$17,000 tunnellata metrika għall-istess importaturi.

Allura aħna kif nistgħu ma nkomplux nispjegaw lill-poplu li d-direzzjoni politika li qabad il-gvern se tfisser biss taxxi, taxxi u taxxi fuq is-soċjeta` tagħna?

Dawn huma affarijiet li m'hemmx dubju li llum qegħdin jeffettwawna iktar fil-laħam il-ħaj, u dan għaliex m'hemmx l-għaqal tal-gvern.

Ħalli nġib eżempju ċkejken.

Aħna llum m'għadx għandna l-Mid-Med Bank għax illum il-Mid-Med Bank sar l- HSBC.

Issa kulmin jitkellem fuq il-privatizzazzjoni ma jmurx jgħid lill- istudenti ta' l-universita`: Isma', tafu għaliex qed nitkellmu aħna, bħala gvern Nazzjonalista, fuq il-privatizzazzjoni?

Għax darba kien hemm gvernijiet Laburisti, dawn il-gvernijiet Laburisti f'pajjiżna – u jien insellmilhom lil dawn il-gvernijiet Laburisti u lill-ministri Laburisti li ħadmu taħt il-gvernijiet ta' l-imgħoddi – kienu għaqlin biżżejjed biex il- Barclays Bank għamluh il-Mid-Med Bank ħalli b'hekk ikollna banek sodi li jkunu kapaċi jiffinanzjaw żvilupp bħall-kumpannija ta' l-ajru, l-Air Malta.

Issa rridu niftakru li aħna, wara 180 sena kolonja ta' l-imperu Ingliż, li m'hemmx dubju li fl-aħħar snin tiegħu kellu l-aqwa sistema ta' air force, qatt ma kienu jilħqu bdoti, la biex ikunu inġiniera, la biex isuqu l- helicopters u lanqas biex isuqu l-ajruplani, imma, tajjeb jew ħażin, il-Mid- Med Bank kien ikkontribwixxa biex f'pajjiżna nħolqot era ġdida fejn iż- żgħażagħ tagħna setgħu jgawdu minn opportunitajiet ta' xogħol.

Imbagħad tan-naħa l-oħra qabdu u biegħu dan il-bank għax qalu li jaqblu mal- privatizzazzjoni!

Illum ħafna mill-businessmen tagħna qed jagħmlu l-projections tagħhom, imma qed ifallulhom.

Mela żgur li hemm bżonn ta' bank li jagħti daqsxejn ta' nifs, bank li jkun qiegħed iktar komuni mar-realta` li mhux qed jesperjenza l-HSBC fil-qafas globali – dak aħna x'għandna x'naqsmu miegħu? – imma f'qafas li jkollu esperjenza u background tal-gżejjer tagħna.

Madanakollu din it-tip ta' għażla ntilfet ukoll illum, u dan huwa ħażin għan-naħa tal-gvern għax dan kien pern importanti.

Illum ħafna nies qed jiġu injettati bħala managers ta' l-HSBC, bħala esperti ta' l-istess bank, bis-sistemi ta' l-HSBC, li huwa bank imxerred mad-dinja kollha.

Pero` l- HSBC x'jinteressah mill-problemi li għandhom Ċikku, Peppi u Żeppi?

L-HSBC li jinteressah biss huwa li jaqta' l-ispejjeż, li jnaqqas lill-impjegati u li jżid il-fees fuq dik il-ħaġa u fuq l-oħra.

In-naħa l-oħra tal-Kamra tinsab għaddejja żżid it-taxxi fuq il-poplu Malti u Għawdxi mingħajr m'hi qed tirrealizza f'liema diffikultajiet tinsab is-soċjeta` tagħna.

Ara li kieku l-Ministru Dalli kien qed jippreżenta dan l-abbozz ta' liġi biex jiddejjen Lm1 miljun u konna qed naraw ċertu progress fil-pajjiż, kieku kont naqbel mal-gvern li jiddejjen, imma sfortunatament illum m'aħna qed naraw xejn minn dan.

Meta naraw li filwaqt illi l-gvern Nazzjonalista, qabel l-elezzjoni kien assigura lill-poplu Malti u Għawdxi minn kwalita` ta' ħajja aħjar, illum, li ninsabu fit-tieni sena ta' dan il-gvern, qed nirrealizzaw li dawn l- abbozzi ta' liġijiet li l-gvern qed ipoġġi quddiemna ma jfissru xejn ħlief djun u iktar taxxi fuq is-soċjeta` tagħna nindunaw bl-ingann tal-gvern preżenti.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Nirringrazzjak.

Sar il-ħin.

Nitlob lill-Viċi Prim Ministru biex, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

F'nofsinhar id-diskussjoni kienet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, nipproponi l-aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tlieta, 16 ta' Jannar fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Abbozz ta' Liġi dwar Self Lokali - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li Jimplimenta Miżuri ta' l-Estimi - Tieni Qari:

Abbozz ta' Liġi dwar it-Ratifika ta' Trattati (Sant' Anġlu) - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Dazji ta' Importazzjoni - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kontroll tal-Pestiċidi - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta (Emenda Nru 2) - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Amministrazzjoni ta' Art tal-Gvern - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Condominia - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' l-Erarju – Tieni Qari (Kont.);

Riżoluzzjoni tal-Prim Ministru dwar il-qagħda fil-pajjiż – Kontinwazzjoni;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Iżvilupp Industrijali - Tielet Qari; u

Abbozz ta' Liġi dwar is-Sigurezza Ġenerali u Kwalita' tal-Prodotti - Tielet Qari.

Abbozz ta' Liġi dwar il-Protezzjoni u l-Privatezza tad-Data – Kumitat Permanenti;

Abozz ta' Liġi dwar il-Proċeduri Legali - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza tad-Dwana – Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Michael Asciak.

ONOR.

MICHAEL ASCIAK: Mr Speaker, fl-ewwel ta' Jannar ta' din is-sena bdejna t-tielet millennju u f'dan il-parlament din is-sena ġraw erba' avvenimenti li juru bl-iktar mod ċar li l-Partit Laburista żgur mhux lest biex imexxi lil Malta fil-millennju l-ġdid li dħalna fih.

Il-Partit Laburista f'dawn l-erba' avvenimenti wera b'mod ċar lill-poplu Malti li huwa l-Partit Nazzjonalista li qed jagħraf is-sinjali taż-żminijiet waqt li hu qiegħed ikaxkar saqajh u qiegħed jipprova jraqqa' l-pannu bil-qara' aħmar, partikolarment fuq il-politika Ewropea tiegħu li hija żgwidata għall- aħħar, politika li anki ħafna laburisti stess igħidulek li hija żbaljata.

Dawn l-erba' avvenimenti juru kemm il-Partit Laburista għadu ma aġġornax ruħu għaż-żminijiet moderni u għadu lura fil-ħsieb politiku.

Għadu mhux kapaċi jfarfar l-irmied ta' l-imgħoddi, ineħħi l-ankri ta' l-imgħoddi u jkun verament partit modern, partit li jista' joffri xi forma ta' gvern alternattiv.

L-Onor.

Leo Brincat, bl-interpellanza famuża tiegħu tal-ġimgħa l-oħra, wera kemm il-Partit Laburista mhux aġġornat fil-metodi kif għandhom jiġu indirizzati ċerti issues, speċjalment fejn tidħol il-mediċina u fejn tidħol mediċina veterinarja.

Fl-opinjoni tiegħi għamel l-ikbar żball li seta' jagħmel politiku f'kull pajjiż.

Il-politiċi taż-żewġ naħat tal-Kamra f'kull pajjiż joqogħdu attenti li ma joħolqux paniku fil-pubbliku qabel igħidu ċerti affarijiet.

Normalment l-approach ideali minn membru ta' l- oppożizzjoni li jkun irid iqajjem każ li jista' joħloq paniku fil-pajjiż jew ħsara lil ċerti setturi - f'dan il-każ dak tal-bejjiegħa taċ-ċanga u anki s-settur ta' dawk li jrabbu ċ-ċanga f'Malta - ikun li jkellem l- uffiċċju tad-dwana direttament jew inkella jkellem personalment lill-Onor.

John Dalli fl-uffiċċju tiegħu jew permezz tat-telefon.

Imbagħad ħalli jekk id-dipartiment ma jeħux azzjoni, jekk il-ministru ma jeħux azzjoni, iqajjimha fil-parlament.

Li taqbad u tqajjem każ bħal dan fil-parlament hija irresponsabbilta' kbira għaliex imbagħad in-nies, li ma jkunux midħla tas-suġġett, tkompli xxerred ħafna xnigħat u b'hekk issir ħafna iktar ħsara milli ġid.

Jekk jirriżulta li r-rapport ikun falz tkun saret ħafna ħsara lil ħafna nies.

Aħna poplu żgħir u niddependu minn xulxin biex naqilgħu l-għajxien tagħna u naħseb li dan kien każ, bħal każi oħra mediċi, li jistgħu joħolqu problema fil-pajjiż.

Hu tajjeb li jkun hemm il-prudenza miż-żewġ naħat tal-Kamra.

Qabel ma ngħidu ċerti affarijiet fil-pubbliku, speċjalment meta jkunu affarijiet ta' saħħa, l-ewwel għandna nindirizzawhom lill-awtoritajiet direttament.

Imbagħad jekk l-awtoritajiet ma jeħdux azzjoni u l-membru jħoss li għandu jqajjem il-każ fil-Kamra, imbagħad jista' jagħmel dan bid- dritt kollu.

M'għandniex l-ewwel inqajmu l-paniku u mbagħad nippruvaw nindirizzawh.

It-tieni punt huwa d-dikjarazzjoni ta' l-Onor.

George Vella li l-kuntratt li reħbet it-tarzna fuq il-USS La Salle jmur kontra l-Kostituzzjoni.

Għandna pajjiż li ilu jitħabat snin kbar biex it-tarzna tagħna ssir waħda moderna li taqla' l-flus hi minflok ma jippompjawhomlha l-gvern u l-poplu Malti sena wara l-oħra.

It-tarzna tagħna għandha l-potenzjal.

It-tarzna tagħna hija sengħa li m'għandhiex tintilef, pero' t-tarzna tagħna xi darba trid tibda trendi l-flus, trid tkun kapaċi toqgħod fuq saqajha, trid tkun kapaċi tikkompeti u trid tkun kapaċi tagħmel dak li jagħmlu kumpanniji u ażjendi oħra.

Illum, ħlief fil-qasam tas-servizzi soċjali, m'għandekx kumpanniji li sempliċiment qegħdin hemm biex jitilfu l-flus.

Irid ikollok kumpanniji li huma ażjendi kummerċjali, li they pay their way u li kapaċi jaqilgħu l-flus.

Dak għandu jkun it-tir tat-tarzna tagħna.

Mr. Speaker, iċ-ċirkostanzi fid-dinja llum m'għadhomx li kienu ħmistax-il sena ilu u naħseb li ladarba dan hu vapur awżiljari, iktar u iktar għandna naċċettawh.

Vapur awżiljari huwa supply ship pjuttost milli kwalunkwe ħaġa oħra u jekk ikollu armamenti jkunu purament għad-difiża tiegħu.

Naħseb li wasal iż-żmien li nħarsu waħda sew lejna nfusna.

Ftit ilu kien hemm intervista fil-gazzetti ma' l-Ambaxxatur Svediż għal Malta, fejn qal b'mod ċar li minn mindu spiċċat il-konfrontazzjoni bejn is-superpotenzi, ir- Russja u l-Istati Uniti, għalkemm pajjiżu xorta jrid iħaddem il-politika tan-newtralita', hu fatt li wieħed irid iħares lejn in-newtralita' b'lenti ġdida, b'lenti li tieħu rikonoxxenza ta' din ir-realta' ġdida.

Fl- opinjoni tiegħi, meta l-Ġermaniżi fit-Tieni Gwerra kienu qed jagħmlu dak li kienu qed jagħmlu fil-kumplament ta' l-Ewropa, pjuttost l-Isvezja abbużat min-newtralita' tagħha biex tħalli lill-Ġermaniżi jgħaddu minn fuq id-drittijiet umani u d-drittijiet fundamentali tan-Norveġja, ta' pajjiżi bħan-Netherlands, il-Belġju u pajjiżi oħra fil-viċinanzi.

Imma ma rridx nidħol f'dak l-argument.

Din il-kwestjoni kienet qamet ftit tas-snin ilu meta kien hemm diskussjoni fil-pajjiż dwar jekk il-biċċa xogħol kenitx tmur kontra l- Kostituzzjoni u jekk it-tarzna kellhiex titfa' tender għal dan ix-xogħol.

Issa li t-tarzna rnexxielha tieħu xogħol ta' Lm3 miljun, ma nistax nimmaġina kif il-Partit Laburista, permezz ta' l-Onor.

George Vella, qed jerġa' jqajjem dawn id-dubji.

Fiċ-ċirkostanzi ġodda tar-realta' politika, għalkemm in-newtralita' tagħna għandna nżommuha, wieħed irid jara r- realtajiet ġodda li l-ġlieda bejn is-superpotenzi m'għadhiex teżisti.

F'dan il-kuntest u wkoll għall-fatt li hu vapur awżiljarju, naħseb li t-tarzna ta' Malta u l-poplu Malti m'għandux ikollhom problemi biex jaċċettaw li jsir ix-xogħol.

Fuq kollox il-flus li niksbu mit-tiswija ta' dan il-vapur jgħinu sabiex il-pajjiż imur 'il quddiem.

Jekk il-Partit Laburista se joġġezzjona għal dawn it-tip ta' kuntratti allura jrid jitfa' l-ażjenda tat- tarzna u l-poplu Malti lura u donnu li ma jridx iħalli lill-poplu Malti jiġi fuq saqajh.

Din hija serja għaliex illum qegħdin ngħixu f'dinja kompetittiva fejn kulħadd jiġġieled għal biċċa ħobż.

Fil-Mediterran hawn ħafna tarznari u allura hu importanti li f'din il-biċċa xogħol ma noqogħdux indaħħlu l-politika imma mpoġġu l-irjus ma' xulxin ħalli nagħmlu dak li hemm bżonn biex it-tarzna tagħna tiġi fuq saqajha.

It-tielet avveniment hija d-dikjarazzjoni li għamel l-Onor.

Michael Farruġia, liema dikjarazzjoni tefgħet - m'inix se nidħol fil-mertu jekk il- każ kienx apposta jew le - dell ikrah fuq il-fatt.

Żgur li hi informazzjoni ħażina.

Forsi bi żvista ma qarax it-titlu tal-legal notice!

MR SPEAKER: Ippermettili ftit, Onor. Asciak.

L-Onor.

Michael Farrugia, on a point of order.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Mr Speaker, ma nixtieqx li l-Onor.

Membru tan- naħa tal-gvern jiġi misled minn dak li ntqal fil-ġurnali.

Jien kont nissuġġerilu li jaqra l-istqarrijiet jew inkella d-diskorsi li jien għamilt f'dan il-parlament.

Il-bieraħ spjegajt id-diżgwid li deher f'ċerta sezzjoni ta' l-istampa.

Lill-Onor.

Membru lest li nurih l-istqarrijiet kollha li għamilt jien, ħalli jkun jaf kemm fil-ġurnali ma kienx hemm il-verita'.

ONOR.

MICHAEL ASCIAK: Mr Speaker, inħoss li jekk it-titlu kien jaf bih, dak li ntqal u dak li fil-fatt intqal fuq is-Super One, kien misleading għall-poplu Malti kollu.

Dak l-istazzjon ta l-impressjoni li s-servizzi fil- polikliniċi kienu se jsiru bi ħlas.

Issa jien kont naħdem f'din l-imbierka occupational health unit li semma hu u bħalu ma naqbilx li servizzi tal-gvern, flus il-poplu Malti, għandhom jintużaw minn kumpanniji privati.

Il-kumpannija hija entita' awtonoma, għandha l-mezzi tagħha u jekk hi trid tagħmel pre-employment examination lill-impjegati tagħha sempliċement għandha tħallas għalih.

M'għandux ikun li kumpannija privata tabbuża minn servizz tal-gvern li qiegħed hemm biex jaqdi lid-dipartimenti tal-gvern u lill-kumpanniji parastatali.

Wara kollox il-poplu Malti u Għawdxi qed iħallas it-taxxi għal dan is-servizz.

Imma l- bieraħ l-Onor.

Farrugia mar żmerċ f'dak li qal għax m'hu veru xejn li din hi xi forma ta' taxxa ġdida jew li din se tissettja xi sistema ġdida.

Il- gvern iħoss li dawk huma l-fees li għandu jiċċarġja lill-kumpanniji li jridu jużaw is-servizzi tiegħu.

Jekk xi kumpannija privata tħoss li m'għandhiex tħallas dawk il-fees dejjem tista' tuża servizzi oħra.

Lanqas m'hemm l-ebda implikazzjoni li dawn il-fees issa għandhom jidħlu fil- professjoni medika, la fil-polikliniċi u lanqas fis-servizz li jingħata mit- tobba privati.

Dan assolutament mhux vera.

Fl-opinjoni tiegħi l-argument huwa misleading, bħalma kienet l-istqarrija oriġinali.

Biss infakkar li meta l-Onor.

Farruġia kien hu ministru tas-saħħa, kien qal ħaġa li naqbel magħha jien ukoll.

L-Onor.

Michael Farrugia kien qal li l-gvern huwa responsabbli li jwitti l-kamp tal-futbol li kull entita' kummerċjali jew professjonali hawn Malta tilgħab fuqu.

Il-gvern huwa responsabbli iktar fis-soċjeta' demokratika tal- lum li jagħmel dak li ngħidulu a level playing-field, jiġifieri li l-kamp li jaħdmu fuqu n-nies f'ċerti professjonijiet ikun l-istess għal kulħadd.

Inħoss sinċerament li l-gvernijiet kollha sal-lum naqsu li jirrevedu t- tariffa minima tat-tobba li l-aħħar li saret kienet bejn l-aħħar ta' l- erbgħinijiet u l-bidu tal-ħamsinijiet.

Il-miżata ta' dakinhar hija baxxa immens għall-ġranet tal-lum u dan iwassal għal ħafna abbużi.

Jien m'inix se nidħol f'dettalji, pero' dan iwassal għal ħafna abbużi.

Naf li l-medical council għal darba, tnejn, tlieta - anke meta l-Onor.

Michael Farrugia kien ministru - talab li ssir reviżjoni tal-miżata.

Sfortunatament il-gvern qatt ma ħa d-deċiżjoni.

Jien nitlob lill-gvern li jkun kuraġġuż u joħloq dik li hija level playing-field għall-professjoni tagħna biex almenu ma jsirux ċerti abbużi.

Din mhux kwistjoni li tgħolli jew li tħalli lil min ma jistax jaffordja mingħajr kura, għaliex l-ebda tabib hawn Malta qatt m'għamel dawk l-affarijiet, u jekk xi ħadd jiġi dahru mal-ħajt, hemm is- servizz tal-health centres li huwa b'xejn.

Bħalma ġara fil-każ ta' l-avukati meta l-Ministru Michael Refalo kien ministru tal-ġustizzja - u naqlagħlu l-kappell - meta l-miżati ta' l- avukati ġew irranġati bi qbil mal-kamra ta' l-avukati, jien ukoll nippretendi li fis-sena 2001 il-miżati tat-tobba ma jibqgħux dawk li kienu fl-1945 jew fl-1950, għaliex nerġa' ngħid li qed isiru ħafna abbużi.

Min jaħdem għal rasu biss irid iħabbat wiċċu ma' nies li jaħdmu mal-gvern u jaħdmu privat.

Min jaħdem mal-gvern u għandu paga oħra dieħla jista' jabbuża ħafna aktar mill-fees milli jabbuża dak li jaħdem għal rasu biss.

Jien f'dawn l-affarijiet ma ndurx ma' rkejjen, dak li hu sew irid isir.

Il- gvern hemm bżonn li jieħu deċiżjoni fuq din il-biċċa xogħol.

Naf li se titbiddel il-liġi tal-medical council, pero' ma nafx jekk din il-ħaġa hijiex se tiġi kkunsidrata bħala parti mit-tibdil.

Ir-raba' u l-aħħar avveniment li seħħ din il-ġimgħa, jew fil-bidu tal- ġimgħa l-oħra, kienet l-istqarrija ta' Dr Alfred Sant fuq il-viżta li għamel Bertie Ahern f'Malta.

Kultant tibda taħseb li qed tgħix f'żewġ pjaneti differenti, bejn dak li qal il-Prim Ministru Irlandiż u dak li jsostni l-Partit Laburista.

Dan għaliex jekk taqra x'qal Ahern fil-gazzetti ssib li ħafna minn dak li qal fil-fatt imur kontra l-pożizzjoni li għandu l- Partit Laburista.

Huwa pajjiż żgħir bħal tagħna, hu pajjiż newtrali bħal tagħna, hija gżira bħalma hija gżira tagħna, huwa pajjiż kattoliku bħalma huwa pajjiżna u huwa pajjiż li hu l-unika kolonja li kellha l-Ingilterra fl- Ewropa barra pajjiżna.

Jiġifieri għandna ħafna in komuni u ħafna minn dak li qal il-Prim Ministru Irlandiż jgħodd ukoll għal Malta.

Bertie Ahern qal affarijiet li skond il-Partit Laburista, li qiegħed jibqa' jdeffes rasu fir-ramel, m'humiex korretti.

Issa dan qal li l-Unjoni Ewropea tagħti ċ-ċans li pajjiżi żgħar bħall-Irlanda jressqu l-argumenti tagħhom quddiem il-pajjiżi l-oħra ta' l-Unjoni Ewropea u jinfluwenzaw il- politika Ewropea.

Mela kieku baqgħu barra dawn ma kienx ikollhom dan iċ- ċans!

X'qal iktar, Mr Speaker?

Qal li l-ismall and medium size enterprises kellhom suċċess kbir minn mindu l-Irlanda saret membru ta' l-Unjoni Ewropea fil-bidu tas-snin sebgħin.

L-SMEs kellhom suċċessi kbar u żdiedu l-opportunitajiet ta' xogħol għall-ħaddiema u għal dawn il-kumpanniji żgħar f'pajjiżu.

Qal ukoll li din id-deċiżjoni li jidħlu fl-Unjoni Ewropea kienet deċiżjoni li l-Irlanda ħadet biex ma tibqax tħares 'il ġewwa lejn pajjiżha, tipproteġi l-industriji tagħha u tkun magħluqa bil-monopolji.

Minflok għamlet hekk, l-Irlanda ddeċidiet li tħares 'il barra u tiftaħ is-swieq tagħha bħalma qed nagħmlu aħna.

(Interruzzjonijiet) Dażgur, għadna niftakru fiż-żmien meta konna nġibu ċ-ċikkulata u t-toothpaste minn barra.

Kemm konna qegħdin tajjeb!

Issa għaliex ftaħna s-swieq mhux talli n-nies ma spiċċawx mix-xogħol, talli hawn iktar ħafna nies jaħdmu u l-poplu Malti għandu l-għażla.

Issa qed niftħu f'affarijiet oħra li qabel kienu protetti u monopolizzati.

Dan wassal biex fl-Irlanda - u hekk se jiġri f'Malta - tikber il-prosperita' u l-ġid.

Mela fil-każ ta' l-Irlanda ġara pjuttost il- kontra ta' dak li jgħidu tal-Partit Laburista li b'din il-politika se jiżdied il-qagħad u se jonqos ix-xogħol u l-ekonomija se tmur il-baħar.

F'dan il-pajjiż ix-xogħol żdied u l-ekonomija ssaħħet immens tant li llum l- Irlanda għandha ekonomija aktar b'saħħitha minn dik ta' l-Ingilterra.

Mr Speaker, x'qal ukoll il-Prim Ministru Irlandiż?

Qal li din il-bidla bejn stat li kien relattivament fqir għal stat relattivament sinjur saret f'temp ta' ġenerazzjoni.

Aħna ngħidu li rridu nidħlu fl-Unjoni Ewropea għat-tfal tagħna wkoll.

F'temp ta' ħmistax, għoxrin sena, l-Unjoni Ewropea u l-Irlanda rnexxilhom jaħdmu flimkien biex l-Irlanda llum hija waħda mill- iktar pajjiżi sinjuri ta' l-Ewropa.

(Interruzzjonijiet) Jekk mhux l-iktar, waħda mill-iktar.

Qal ukoll li għalkemm pajjiżu huwa pajjiż newtrali, ma jħossx li l- Unjoni Ewropea affettwat in-newtralita' tiegħu.

Irid ikompli jħaddan in- newtralita' ta' pajjiżu, ta' l-Irlanda, u jħoss anzi li l-Unjoni Ewropea wasslet biex il-politika tan-newtralita' ta' pajjiżu tissaħħaħ iktar.

Kienu lesti wkoll li jieħdu sehem f'din il-forza li kienet se tagħmel l- Unjoni Ewropea li kellha tintuża f'emerġenzi ċivili u għaż-żamma tal-paċi.

Fuq kollox hawnhekk qed nitkellmu fuq il-paċi u l-progress.

Il-prosperita' u l-paċi huma l-ġebel tax-xewka ta' l-Unjoni Ewropea.

Din ma rridux ninsewha.

Mr. Speaker, Bertie Ahern qal ukoll li ħafna min-nies fl-Irlanda li kienu kontra l-Unjoni Ewropea, bħalma kienu fil-Greċja u fl-Ingilterra, wara d- dħul imbagħad dawru l-opinjoni tagħhom.

M'għandix dubju li hekk se jiġri lill-Partit Laburista għaliex ħafna milli jgħidu ma jagħmilx sens.

Wara kollox, kif jgħid il-Malti: Ir-raġuni ma tridx forza.

Pero' fid-dawl ta' dan kollu, l-Onor.

Alfred Sant jibqa' jisħaq li l-viżjoni tiegħu u dik tal- Partit Laburista ta' Malta, ta' Svizzera fil-Mediterran, hija l-viżjoni li l-iktar li tixraq lill-poplu Malti.

Din l-Isvizzera fil-Mediterran m'hija xejn iktar minn żona ta' kummerċ industrijali ħieles, liema politika meta ġie Malta Romano Prodi qal ċar u tond li għalih dik it-tip ta' politika is not an option, speċjalment bir-regolamenti tad-WTO, li xorta tobbliga ħafna pajjiżi li jneħħu d-dazji.

Mr Speaker, din il-politika reġa' rmieha barra mit-tieqa l-Prim Ministru Irlandiż meta stqarr b'mod ċar li llum fl-Ewropa ħadd m'hu qed ifittex dik it-tip ta' relazzjoni u li l-Unjoni Ewropea ma kenitx disposta li tiddiskuti ma' Malta dik it-tip ta' relazzjoni.

Il-frażi "it is not on the table" għalija tfisser li l-Unjoni Ewropea m'hijiex interessata li tiddiskuti dik it-tip ta' relazzjoni.

Aħna mbagħad fuq kollox m'għandniex bżonn la lil Romano Prodi u lanqas għandna bżonn lil Bertie Ahern biex jgħidulna li dik it-tip ta' sistema ma taħdimx għaliex aħna fuq kollox kellna l-fortuna - jew l-isfortuna, ħares lejha minn liema naħa trid - li kellna lill-Partit Laburista li dam sentejn fil-gvern li pprova jimxi fuq din il-politika ta' żona industrijali ħielsa u rriżulta li fil-pajjiż f'sentejn żarmaw dak kollu li kien hemm iżomm il-politika ekonomika Maltija miexja fuq ir-rubini.

F'dawk is-sentejn fil-pajjiż daħlu kemm Alla ħalaq taxxi bla kuxjenza soċjali.

Kellna sitwazzjoni fejn fil-pajjiż il-qagħad żdied b'mod profond u l-ekonomija tal-pajjiż marret piu o meno l-baħar.

Dan kollu għax il-Partit Laburista webbes rasu, ma semax la minn Lino Spiteri u lanqas minn George Abela u lanqas mill-ebda qaddis ieħor.

Żgur li ma semgħux minn din in-naħa għax konna wissejnihom li ċerti passi żgur li kienu se jagħmlu ħsara lill- ekonomija Maltija.

Għax neħħew il-VAT u daħħlu s-CET ħolqu diżastru sħiħ u ħafna nies bdew jagħmlu l-brejkijiet fuq is-sistemi ekonomiċi tagħna.

Nafu dan għaliex imbagħad kellha anki titbiddel dik is-sistema tas-CET.

Nafu li ħafna investituri li kienu interessati jiġu Malta ma nvestewx f'pajjiżna minħabba din is-sistema.

Jien nitlob lill-Partit Laburista li jqum mir-raqda tiegħu - qegħdin fit- tielet millennju, bdejna s-sena 2001 - u joffri verament lill-poplu Malti alternattiva vera u serja li tfittex il-ġid tal-poplu Malti, bħalma hija dik tal-Partit Nazzjonalista.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal-lejla, it-Tlieta 16 ta Jannar, 2001 fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fin-12.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

POLICY AND PLANNING - ITEM 5

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm kien il-valur tal-kontijiet pendenti taħt Item 5 - policy and planning - fl-1 ta' Jannar 2001?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant qed tinġabar u tingħata risposta f'xi seduta oħra.

FINANCE AND ADMINISTRATION - ITEM 6

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm kien il-valur tal-kontijiet pendenti taħt Item 6 - finance and administration - fl-1 ta' Jannar 2001?

ONOR.

HUMAN RESOURCES - ITEM 7

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm kien il-valur tal-kontijiet pendenti taħt Item 7 - human resources - fl-1 ta' Jannar 2001?

ONOR.

INSTITUTIONAL HEALTH CARE - ITEM 8

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm kien il-valur tal-kontijiet pendenti taħt Item 8 - institutional health care - fl-1 ta' Jannar 2001?

ONOR.

AGRIKOLTURA U SAJD - KARTI BLA WATERMARK

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid fid-dekasteru tiegħu, cost centre b'cost centre, kemm kienet in-nefqa għax-xiri ta' karti bla watermark fis-sena 2000?

Kemm inxtraw riżmi ta' karti bla watermark għal kull cost centre?

Minn fejn inxtraw?

ONOR.

NINU ZAMMIT: L-informazzjoni għadha qed tinġabar u risposta tingħata f'xi seduta oħra.

BENEFIĊĊJI SOĊJALI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk persuna li tkun tilfet il-pala ta' idejha hijiex intitolata għal xi benefiċċju?

X'tip ta' benefiċċju hu dan?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li persuna li tkun tilfet il-pala ta' idejha m'hi ntitolata għal ebda benefiċċju partikolari, li hu marbut mal-kundizzjoni fiżika tagħha.

Madankollu d-dipartiment tas-sigurta' soċjali jħallas diversi benefiċċji, kemm kontributorji u kemm mhux kontributorji, li l-persuna konċernata tista' tkun intitolata għalihom jekk tissodisfa l-kundizzjonijiet marbuta magħhom.

Huwa għalhekk suġġerit li l-persuna tirrikorri għand l-uffiċjal distrettwali tad-dipartiment inkarigat mill-customer care jew fl-uffiċċju distrettwali tal-lokal tagħha fejn tingħata parir dwar liema benefiċċji jistgħu japplikaw fil-każ tagħha.

SKEJJEL - LORENZO GAFA'

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid fiex waslu x-xogħlijiet fl-iskola Lorenzo Gafa'?

Meta se jitlesta kull xogħol?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li x-xogħlijiet ta' ġebel u konkos fuq il- blokk il-ġdid huma lesti u ngħata bidu għal xogħlijiet ta' servizzi elettriċi u mekkaniċi.

Sejra tkun ippublikata offerta għal xogħlijiet ta' finitura biex jitlesta dan il-blokk u ssir ir-riabilitazzjoni ta' l- eżistenti.

Hu previst li x-xogħol kollu jitlesta sa l-aħħar ta' din is- sena.

KOTTONERA - TRASPORT PUBBLIKU

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jara x'inhi l-possibbilta' li ssir rotta diretta mill-Kottonera lejn l-Isptar San Luqa kull filgħodu kif isir f'lokalitajiet oħra?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li minħabba nuqqas ta' patrunaġġ fuq din ir-rotta, dan il-vjaġġ mhux qiegħed fuq skeda regolari.

Madankollu, jien informat li jekk tinħass il-ħtieġa dan il-vjaġġ ikun jista' jsir.

KOTTONERA - BIEB IS-SULTAN

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma l-pjani għal din is-sena għal xogħol fuq Bieb is-Sultan, Kottonera?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nitlob l-Onor.

Membru jagħmel il-mistoqsija lill- ministru responsabbli mill-Cottonera rehabilitation committee.

DJAR - AKKOMODAZZJONI SOĊJALI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti lista ta' persuni li għandhom applikazzjoni mad-dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali?

Minn liema lokalita' ġejjin?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra iktar kmieni f'din is-seduta.

UNEMPLOYMENT BENEFITS

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm tħallsu unemployment benefits fis-sena 2000 f'kull uffiċċju distrettwali?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant illi l-lokalita' ta' fejn wieħed joqgħod mhix kundizzjoni li biha persuna tikkwalifika għall- benefiċċju tad-disimpjieg u għaldaqstant ma tinżammx statistika kif mitluba mill-Onor.

Interpellant.

Dwar l-ammont ta' benefiċċji tad-diżimpjieg imħallsa s-sena li għaddiet, l-informazzjoni li għandu d-dipartiment sal-lum hija li bejn Jannar u Novembru 2000 tħallsu Lm444,510 bħala benefiċċju għad-disimpjieg u Lm293,956 bħala benefiċċju speċjali għad-disimpjieg.

DJAR - AKKOMODAZZJONI SOĊJALI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid mill- postijiet ta' l-awtorita' tad-djar li ħerġin għall-bejgħ kemm minnhom se jkunu riżervati għal persuni b'diżabilita'?

Fis-sistema tal-punti, kif emendata, min hu wheelchair bound se jingħata priorita' fuq applikanti oħra?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-awtorita' tad-djar tirriżerva 12% tal-postijiet li toħroġ għall-bejgħ għall-persuni li jkollhom xi waħda mid-diżabilitajiet elenkati fit-tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra iktar kmieni f'din is-seduta.

SKEJJEL - FURJANA

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jara li jiġi rimedjat il-fatt li Year 5a fl- iskola primarja fil-Furjana għadhom bla tagħlim u taħriġ fl-IT?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-project office tad-dipartiment ta' l-edukazzjoni qiegħed jagħmel ħiltu kollha biex ikun hemm soluzzjoni mmedjat f'dan ir- rigward.

INTERNETT SERVICE PROVIDER

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm persuni u kumpanniji li qed jużaw is-servizz ta' l-internet service provider bħalissa?

Kemm kien hemm sa l-aħħar tas-sena 1999?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li n-numru ta' persuni jew kumpanniji li qed jużaw is-servizz ta' l-internet service providers kien hekk:

|31 ta' Marzu 2000 |21,259 | |31 ta' Ottubru 2000 |30,777 |

Jidher ukoll li n-numru f`Ottubru 1999 kien ta` madwar 13,000.

SPORT - ŻWIEMEL

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk id-dipartiment ta' l-isport għandux xi pjan biex jipprovdi post għad-dilettanti taż-żwiemel - mhux tat-tiġrija - biex ma jkomplux jużaw toroq pubbliċi, speċjalment il-Ħadd filgħodu, b'periklu għalihom u għal min ikun għaddej?

ONOR.

LOUIS GALEA: Hemm il-ħsieb li l-korsa l-antika li hemm fil-Marsa tiġi rranġata sabiex id-dilettanti taż-żwiemel, li fil-preżent qed jipprattikaw id-delizju tagħhom fit-toroq, jibdew jużaw l-imsemmija korsa.

Il-Marsa complex co-ordinating board, flimkien mad-dipartiment taż- żgħażagħ u sport qed jippjanaw biex jitfassal master plan dwar upgrading u użu aħjar tal-kumpless sportiv tal-Marsa fejn fost faċilitajiet oħra, ser ikopri korsa għad-dilettanti taż-żwiemel - mhux tat-tiġrija.

MALTAPOST

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid meta ċittadin iħallas il-kont tat- telefon, dawl u ilma jew xi ħlas tal-Melita Cable fl-uffiċċju tal-posta, xi ħlas jew perċentaġġ tieħu l-Maltapost f'kull każ?

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-informazzjoni mitluba hija ta' natura kummerċjali u għaldaqstant ma jkunx fl-interess tal-kumpanija li tiġi ppubblikata.

DIPARTIMENT TAL-LOTTU

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid matul is-sena 2000 kemm kien it-total ta' flus li ntlagħbu fuq:

(1) il-lottu tas-Sibt; (2) fuq is-Super Five; (3) il-Lotterija Nazzjonali; (4) logħob ieħor organizzat mid-dipartiment tal-Lotto?

X'kien ir-rebħ f'kull każ?

Kemm kien hemm rebħ li ma ġiex imsarraf?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onorevoli Interpellant li d-Dipartiment tal-Lottu għadu mhux f'pożizzjoni li jagħti l-informazzjoni mitluba minħabba li l-figuri għadhom qed jiġu kompilati.

Barra dan kull logħba għandha ż-żmien tagħha sakemm wieħed jista jippreżenta l-biljetti biex jiġu msarrfa.

Għaldaqstant risposta tkun tista' tingħata f'xi seduta oħra.

KIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk tinżammx statistika dwar bookings u ħlas ta' kiri ta' karozzi minn Maltin meta jsiefru barra minn Malta, permezz ta' rappreżentanti lokali ta' aġenziji ta' car hire internazzjonali?

Jekk fl-affermattiv, kemm kien hemm, sena b'sena, f'dawn l-aħħar għaxar snin?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li ma tinżammx statistika uffiċċjali dwar l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant.

SEPARAZZJONI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid matul is-sena 2000, kemm tressqu każi ġodda ta' separazzjoni miż-żwieġ quddiem il-Qrati Maltin?

Minbarra l-kawżi ġodda, x'inhu n-numru pendenti ta' kawżi ta' separazzjoni ta' żwieġ?

Kemm-il każ ġie deċiż fl-2000 u f'kemm minnhom ingħatat deċisjoni ta' separazzjoni?

Kemm-il każ li ġie ippreżentat il-Qorti wara ġie irtirat?

ONOR.

AUSTIN GATT: Matul is-sena 2000 tressqu 150 każ ġdid ta' separazzjoni miż-żwieġ fil-Qrati Maltin, 17 minnhom huma rikorsi konnessi ma' l-istess kważi.

Bħalissa hemm 557 każi ta' separazzjonijiet pendenti, 95 minnhom huma rikorsi konnessi ma' l-istess kawżi.

Ġew deċiżi 68 kawża ta' separazzjoni matul is-sena 2000 li minnhom kien hemm 6 rikors degretati.

Matul is-sena 2000 ġew irtirati (ċeduti) 70 każ ta' separazzjoni li fosthom kien hemm 7 rikors konnessi ma' l-istess każi.

Tnejn (2) minn dawn il-każi li ġew irtirati huma tas-sena 2000.

Kien hemm ukoll 20 każ li ġew abbandunati (deżerti)

PULIZIJA - IMMIGRANTI LLEGALI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm inqabdu immigranti llegali sena b'sena f'dawn l-aħħar għaxar snin?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant huwa kif ġej:

|19|19|199|19|19|19|19|19|19|20| |91|92|3 |94|95|96|97|98|99|00| |38|68|722|39|30|18|39|46|61|53| |0 |7 | |9 |3 |9 |4 |3 |6 |1 |

STUDENTI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa stmat li se jispiċċaw studenti mit- tagħlim sekondarju tagħhom fl-aħħar ta'din is-sena skolastika?

Jista' jagħti breakdown ta' kemm huma subien, bniet mill-iskejjel ta' l- Istat, privati u tal-knisja?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li huwa stmat li numru ta' studenti li se jispiċċaw sa l-aħħar ta' din is-sena skolastika huwa hekk:-

Subien Bniet Total

General Secondary Schools 507 738 1245 Junior Lyceums 625 1170 1795 Boys'/Girls' Schools 145 78 223 Skejjel tal-Knisja 735 589 1324 Skejjel Indipendenti 197 96 293

KAROZZI TAL-LINJA ĠODDA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'kien ir-rispons tas-sidien tal- karozzi tal-linja għall-aħħar proposti tal-gvern biex jixtru vetturi ġodda?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li wara li ġew pubblikati fil-Gazzetta tal-gvern l-ispecifications ġodda, l-Assoċjazzjoni tat-Trasport Pubbliku għadha qed tikkunsidra r-reazzjoni uffiċjali tagħha.

UFFIĊJALI TAL-GVERN - KORSIJIET

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien l-għadd ta' uffiċċjali tal- Ministeru li għamlu korsijiet barra min Malta s-sena l-oħra?

Kemm saru Malta u kemm kienet in-nefqa pubblika għal dan?

X'tip ta' korsijiet kienu?

ONOR.

JOE BORG: Risposta tingħata f'seduta oħra.

TWELID

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm twieldu tfal min ommijiet mħux miżżewġa ġo l-isptar St Lukes u dak ta' Għawdex is-sena l-oħra?

X'eta kellhom f'kull każ?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninsab infurmat li d-Dipartiment ta' l- Informazzjoni fuq is-Saħħa għandu l-istatistika fuq it-twelid mill- isptarijiet Karin Grech (KGH) u Gozo General (GGH) f'Għawdex għall-perjodu bejn Jannar u Settembru 2000.

Din l-istatistika tinġabar b'mod volontarju għall-National Obstetric Information System (NOIS)-WHO-OBSQID Project.

Kien hemm 299 trabi li twieldu f'KGH u GGH għall-ewwel disa' xhur tas-sena 2000 lil 297 ommijiet (Maltin u barranin) li kienu rreġistrati 'mhux miżżewġa'.

It-tabella hawn taħt turi l-eta' ta' dawn l-ommijiet:

|Eta' (snin) |Numru ta' ommijiet| |<15 | 3 | |15 - 19 |112 | |20 - 24 |108 | |25 - 29 | 42 | |30 - 34 | 21 | |35 - 39 | 9 | |40 - 44 | 1 | |45 + | 0 | |Mhux | 1 | |speċifikat | |

SERVIZZ PUBBLIKU - IMPJEGATI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hu l-għadd ta' ħaddiema f'dipartimenti tal-Gvern li għandhom permess jagħmlu xogħol barrani, jiġifieri mal-privat jew għal rashom?

F'liema dipartimenti qegħdin?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab infurmat illi skond iċ-Ċirkolari MPO/B1/4/45 li ħarġet fit-22 ta' Marzu 1995, is-Segretarji Permanenti fil- Ministeri ġew awtorizzati jagħtu l-approvazzjoni huma lil dawk l-uffiċċjali pubbliċi li jkunu jixtiequ jagħmlu xi xogħol wara l-ħin normali tax-xogħol.

Għar-rigward id-dekasteru tiegħi, ninsab infurmat illi n-numru ta' mpjegati li għandhom il-permess meħtieġ sabiex jagħmlu xogħol barrani huwa ta' 124 minn ma' l-Armata u 7 fl-OPM.

Dan ma jfissirx neċessarjament li dawn kollha effettivament qed jagħmlu xogħol ieħor.

Jekk l-Onorevoli Interpellant jixtieq informazzjoni dwar il-Ministeri l- oħra nistiednu jagħmel l-istess mistoqsija lill-Ministri rispettivi.

SKEMA NRU.

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Għar-rigward ta' skema Nru. 8 maħruġa fid-19 ta' Novembru 1999 jista' l-Viċi Prim Mnistru jgħid kemm-il unit ġew offruti?

Fiex kienu jikkonsistu, eż. flats, djar, eċċ., rispettivament?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-Tweġiba li jien tajt għall-Mistoqsija Parlamentari Numru 22570 f'Seduta 467.

SERVIZZ PUBBLIKU - IMPJEGATI - PART-TIME

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid kemm hu l-għadd ta' ħaddiema li b'żieda ma' l-impieġ regolari tagħhom, qed jagħmlu xogħol part-time mal-privat u jħallsu taxxa fuq ix-xogħol part-time bil-15 fil-mija skond il-liġi ta' l-Income Tax?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onorevoli Interpellant li matul is-sena 1999 11,207 ħaddiem kellhom xogħol part-time li ħallsu taxxa ta' 15 fil- mija skond il-liġi.

Minn dawn 1,112 huma nisa miżżewwġa.

SKEMA NRU.

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: B'riferenza għal Skema Nru. 8 jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid, fil-każ li kien hemm applikanti, jekk humiex għaddejjin diskussjonijiet ma' l-applikanti?

Ma' min qed isiru dawn id- diskussjonijiet?

Ma' min saru sa issa?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Bħalissa għaddejjin diskussjonijiet ma' 3 applikanti.

Dawn l-applikanti huma Joe Paul Co Ltd., Bezzina Brothers Ltd u Sur Anthony Ellul.

Għaddejja wkoll korrispondenza ma' Messrs.

George Fenech u Joseph Cutajar.

S'issa ġew konklużi l-kuntratti mas-Sinjuri Bartolo, Camilleri u Muscat u Fenech Azzopardi (Styles) Ltd.

Bħalissa, l-Awtorita' tad-Djar għaddiet l- inkartament lin-Nutar Prinċipali tal-Gvern biex isiru l-kuntratti ma' P&S Ltd., Emanuel Gatt u Nancy Agius.

Saru diskussjonijiet ukoll mas-Sur Santino Gauci, l-Perit Charles Mangion u Jesmond u Diane Dalli.

ĊANGA - IMPORTAZZJONI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid kemm ġew impurtati (a) ċanga u (b) prodotti taċ-ċanga ta' oriġini Franċiza matul din is-sena u s-sena l-oħra?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onorevoli Interpellant li matul is-sena 2000 kien hemm dawn l-importazzjonijiet ta' oriġini Franċiża :

Ċanga 946,428 kilos

Prodotti taċ-ċanga 107,303 kilos

Ma kienx hemm importazzjoni bejn l-1 u l-10 ta' Jannar 2001.

LIBRERIJA PUBBLIKA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien l-għadd ta' (a) kotba (b) pubblikazzjonijiet Maltin skond il-Liġi li ġew depositati fil-Librerija Pubblika matul din is-sena u s-sena l-oħra?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-għadd ta' kotba u pubblikazzjonijiet Maltin skond il-Liġi li ġew depositati fil-Librerija Pubblika matul is-sena 2000 u din is-sena kien:

Sena Kotba Pubblikazzjonijiet 2000 414 575 2001 (sa l-10 ta' Jannar 2001) 13 10

SKEMA NRU.

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: B'riferenza għal Skema 8 maħruġa fid-19 ta' Novembru, 1999 jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid, fil-każ li kien hemm applikanti, ma' min ġew finalizzati l-offerti?

Kemm hu n-numru ta' units?

Kemm hu l-ammont fi flus?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Qiegħed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra Tabella bl- informazzjoni mitluba.

SKEMA NRU.

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Fir-rigward ta' Skema Nru. 8 maħruġa fid-19 ta' Novembru, 1999 jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm kien hemm applikanti, jekk kienx hemm applikanti li kienu applikaw ukoll taħt l-iskema ntrodotta mill-gvern Laburista bejn l-1996-1998?

Min kienu, jekk fl-affermattiv?

Kemm-il unit offrew u kemm hu l-ammont ta' flus involut?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Dwar l-ewwel parti tal-Mistoqsija nirreferi lill- Onor. Interpellant għat-Tweġiba li jien tajt għall-Mistoqsija Numru 22570 f'Seduta 467.

Qiegħed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra Tabella bl- informazzjoni mitluba fil-kumplament tal-Mistoqsija.

SKEMA NRU.

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Għar-rigward ta' Skema Nru. 8 maħruġa fid-19 ta' Novembru, 1999, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid, f'każ li kien hemm applikazzjonijiet u ġew finalizzati, meta se jiġu ffirmati il-konvenju jew il-kuntratt għar-rigward ta' l-istess?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-Tweġiba li jien tajt għall-Mistoqsija Parlamentari Numru 22578 f'din l-istess Seduta.

GĦAXAQ - TRIQ IL-FIDLOQQOM - TOROQ

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta din l-amministrazzjoni beħsiebha tirranġa u tagħti wiċċ ġdid lil Triq il-Fidloqqom f'Ħal Għaxaq?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li d-Dipartiment diġa kellu laqgħat mal- Kunsill ta` Ħal Għaxaq biex isiru Triq it-Tillieri, Millieri, Ħobbejża, l- Isfejġel, Ħabb il-Qamħ, Fidloqqom, Lellux u n-Niġen.

Fil-preżent qed jiġu ppreparati l-istejjem għal dan ix-xogħol.

SKEJJEL - BIRGU - SKOLA LORENZO GAFA

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jinforma l-Kamra x'xogħlijiet jonqsu li jsiru ġewwa l-iskola Lorenza Gafa, u jistgħux jiġu indikati jekk kemm-il darba tteħdux passi legali kontra d-dewmien imprevist?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li fl-Iskola Sekondarja Lorenzo Gafa' fil- Birgu jonqos isiru xogħlijiet ta' servizzi elettriċi u mekkaniċi li għalihom diġa` ġie mogħti kuntratt relattiv.

Sejra tkun ippubblikata offerta għal xogħlijiet ta' finitura fuq il-blokk il-ġdid li nbena diġa`.

Ma jidhirx li hu l-każ li d-Dipartiment tal-Kuntratti għandu jieħu passi legali kontra d-dewmien imprevist peress li saru xogħlijiet addizzjonali fuq kuntratt għal xogħlijiet ta' ġebel u konkos li fih kien hemm ukoll xogħlijiet ta' finitura li, peress li kien hemm varjazzjoni sostanzjali b'riżultat ta' problemi estensivi strutturali, id-Dipartiment tal-Kuntratti jippreferi li tiġi ppubblikata offerta ġdida għax-xogħlijiet li fadal.

BORMLA - TRIQ BORMLA WHARF

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jikkonsidra li jsir rapport peritali fuq x-xogħlijiet li hemm bżonn isiru ġewwa Triq Bormla Wharf, Bormla in vista ta' l-umdita' u inkonvenjenti kbar li r-residenti qegħdin ibatu?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nitlob lill-Onorevoli Interpellant jagħmel din il-mistoqsija lill-Ministru konċernat.

UĦM - KONFERENZA ĠENERALI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li ċirkolari bl-avviż għall- Konferenza Ġenerali organizzata mill-UĦM (li kopja tagħha qiegħed nibgħat separatament) intbagħtet lill-numru ta' Kunsilli Lokali, dipartimenti u entitajiet oħra f'envelope tal-Gvern u posta mħallsa mill-gvern, (liema fotokopja ta' l-envelope qiegħed nibgħat ukoll separatament ma' din il- mistoqsija) flimkien ma' memo 01/2001 maħruġa mid-Dipartiment tal-Kunsilli lokali u ffirmata mid-Direttur tal-Kunsilli Lokali (li kopja tagħha wkoll qiegħed nibgħat separatament)?

Jista' l-Ministru jgħid min huwa responsabbli għal dan?

X' passi itieħdu u jew ser jittieħdu?

ONOR.

AUSTIN GATT: Mill-investigazzjoni li saret mid-Dipartiment jirriżulta li r-rappreżentant tal-U.Ħ.M fid-Dipartiment tal-Kunsilli Lokali inklużi l-Kunsilli Lokali, ġie mitlub mill-U.Ħ.M biex iġib għall-attenzjoni tal-membri ċirkulari tal-Union.

Fil-fatt din iċ-ċirkulari ntbagħtet ma' ċirkulari oħra tad-Dipartiment.

Id-Direttur tad-Dipartiment tal-Kunsilli Lokali qed jieħu passi skond il- Proċedura tad-Dixxiplina tar-Regolament tal-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku.