MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 433 L-Erbgħa, 22 ta' Novembru, 2000 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 433

L-Erbgħa, 22 ta' Novembru, 2000

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-9.10 a.m.

Talba

SEDUTA NRU.

L-Erbgħa, 22 ta' Novembru, 2000

WERREJ MINUTI 500

RULING 500

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 500

TQEGĦID TA' KARTI 504

MOZZJONIJIET

ESTIMI TA' NFIQ TA' L-AWTORITA' TAD-DJAR GĦAS-SENA 2000-2001 504

AĠĠORNAMENT 529

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 534

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 432 li saret fil-21 ta' Novembru, 2000 ġew konfermati.

RULING

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): B'riferenza għall-każ ta' ksur ta' privileġġ imqajjem mill-Onor.

Joe Mizzi fis-seduta ta' nhar il-Ġimgħa, 17 ta' Novembru, 2000 dwar l-istqarrija għall-istampa maħruġa mill-Media Link Communications fil-15 ta' Novembru 2000, is-Sedja eżaminat bir-reqqa l- istqarrija msemmija, eżaminat it-transcript mhux uffiċjali tad-diskors ta' l-Onor Mizzi u eżaminat ukoll it-transcript mhux uffiċjali ta' l-aħħar laqgħa tal-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra li saret fil-15 ta' Novembru 2000.

Minn dan l-eżami s-Sedja waslet għall-konklużjoni li l-każ imqajjem mill- Onor. Mizzi ma jikkostitwixxix ksur ta' privileġġ skond il-kriterji stabiliti fis-subartikolu (4) ta' l-artikolu 11 ta' l-Ordinanza dwar il- Privileġġi u s-Setghat tal-Kamra tad-Deputati (Kap. 113 tal-Ligijiet ta' Malta).

Minkejja dan kollu, is-Sedja tirrepeti l-appell li sar diversi drabi f'rulings preċedenti li l-ġurnalisti u l-membri tal-media għandhom l- obbligu li jirrapportaw fedelment u bl-aħjar abbiltà dak li jkun għaddej fil-kors tal-proċeduri tal-Kamra u l-Kumitati tagħha, mingħajr ma jinġibdu konklużjonijiet estranei għall-istess proċeduri.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

SPTAR SAN LUQA - INKJESTI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa): Jien informat li ma tinfetaħx inkjesta kull meta jkun hemm mewt fl-Isptar San Luqa.

Huma ċ-ċirkostanzi tal-mewt li jiddettaw jekk tinfetaħx inkjesta jew le.

Il-familjari għandhom dritt li jaraw biss ir-records mediċi tal-persuna mejta, u dan wara li d-divizjoni tistabilixxi d-dritt legali tagħhom għall- aċċess għat-tali records mediċi.

Dan għaliex l-inkjesti infushom isiru għal għanijiet amministrattivi.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sur President, jekk fhimt sew jeżisti xi dritt li fejn ikun hemm xi inċident fatali, l-awtoritajiet tal-pulizija jistgħu jitolbu li ssir awtopsja biex jistabilixxu l-kawża tal-mewt?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Mr Speaker, iva dan id-dritt jeżisti u lill- pulizija ħadd m'hu se jeħodulha.

Aħna konna qegħdin ngħidu għall-inkjesta li ssir min-naħa tad-diviżjoni biex tara jekk setax kien hemm xi nuqqasijiet, imma l-pulizija dejjem għandha d-dritt li f'kull każ tagħmel inkjesta.

Aħna ġeneralment nagħmlu inkjesti awtomatikament meta jkollok mewt li m'hijiex mistennija jew inkella mewt f'età żgħira.

Infatti jekk wieħed jara l-erba' inkjesti li hemm isib li tlieta minnhom diġà ġew konklużi.

Jekk irid ngħaddilu l-informazzjoni konfidenzjalment, minħabba li hawn l-ismijiet tal-pazjenti.

SAĦĦA - OUTPATIENT DEPARTMENT

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid meta huwa available l-ewwel appuntament għal kull konsulent fl-outpatient department u x'tip ta' xogħol jagħmel kull konsulent in kwestjoni?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

MR SPEAKER: L-Onor.

Michael Asciak, domanda supplimentari.

ONOR.

MICHAEL ASCIAK: Mr Speaker, bħalissa fuq is-Super 1 qed isir rapportaġġ irresponsabbli immens fir-rigward tal-polikliniċi għaliex qegħdin jgħidu li dawn huma magħluqin bil-lejl.

Dan qiegħed jissarraf f'inkonvenjent kbir lill-pazjenti.

Jien kelli każ ta' pazjent li baqa' jissapporti l-uġigħ f'sidru l-lejl kollu, peress li tas-Super 1 kontinwament jagħtu l-impressjoni li l-polikliniċi kollha magħluqin bil- lejl, meta dan m'huwiex il-każ.

Ma jidhirlux il-Ministru li dan it-tip ta' rapportaġġ huwa irresponsabbli, biex ma ngħidx immorali?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Naħseb li huwa l-obbligu ta' kull persuna li xogħolha huwa fil-media li tgħaddi informazzjoni korretta lis-semmiegħa.

Kemm-il darba għamilna dikjarazzjonijiet pubbliċi li, anke fil-każ ta' health centres fejn minħabba nuqqas ta' tobba, is-servizz li qegħdin jagħtu huwa temporanjament ristrett, xorta waħda jeżistu health centres oħra u każi urġenti dejjem jistgħu jiġu riferuti l-isptar.

M'iniex se nidħol fil- mertu jekk dan huwiex immorali, però żgur li mhux korrett li fuq stazzjon tar-radju jew stazzjon televiżiv jew fil-gazzetta tingħata informazzjoni ħażina lill-pubbliku.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, bir-rispett kollu ma nafx għalfejn jitqanqlu dawn l-affarijiet.

Ma nafx jekk il-Ministru jarahiex morali jew immorali li ċ-ċentru tas-saħħa tar-Rabat qed ikun magħluq prattikament mill- 5.00 p.m. sat-8.00 a.m. ta' l-għada?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Biex inkunu preċiżi rridu ngħidu li l-Onor.

Asciak qal li tas-Super I ripetutament qed ixandru li l-health centres kollha qed ikunu magħluqin bil-lejl.

Iva, dik informazzjoni skorretta għaliex ma taqbilx mal-fatti.

Anzi aħna kemm-il darba stqarrejna li meta jkun hemm health centre magħluqa bil-lejl, ovvjament ikun hemm health centre oħra fil- viċin li tkun miftuħa u allura wieħed jista' jirrikorri hemm.

Hawnhekk irrid inżid xi ħaġa li naħseb hija interessanti.

Minkejja dan il-ħafna għajdut fuq in-nuqqas ta' servizzi li hemm fiċ- ċentri tas-saħħa minħabba li qegħdin jingħalqu bil-lejl, xi għaxart ijiem ilu fiċ-ċentru tas-saħħa tal-Furjana marru tlieta min-nies bejn is-1.00 a.m. u t-3.00 a.m. biex jibdlu l-faxxa, il-bqija ma kien hemm l-ebda call oħra fil-health centre.

Naħseb li wieħed irid iżomm quddiem għajnejh dawn l-affarijiet.

Meta aħna għamilna breakdown ta' kemm verament ikun hemm emerġenzi matul l-iljieli ġewwa l-health centres sibna li dawn ikunu minimi.

Iżda nirrepeti li ma kenitx dik ir-raġuni li tnaqqsu s-servizzi ġewwa ċ- ċentri tas-saħħa minn wara ċertu ħin.

Kienet biss miżura temporanja li kellna nieħdu kontra qalbna minħabba nuqqas fil-complement tat-tobba li għandna fil-preżent.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Ladarba l-Ministru għoġbu jagħti din l- informazzjoni dwar iċ-ċentru tas-saħħa tal-Furjana, għandu l-istess informazzjoni dwar iċ-ċentru tas-saħħa tar-Rabat u ċ-ċentru tas-saħħa ta' Ħal Qormi?

Kemm ċittadini mill-istess lokalitajiet u l-periferiji tagħhom, inkluż Ħad-Dingli u Ħaż-Żebbuġ, imorru fiċ-ċentru tas-saħħa filgħaxija u bil-lejl?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ovvjament m'għandix din l-informazzjoni hawnhekk però, jekk niftakar sew, mill-informazzjoni li konna ġbarna dwar kemm imorru nies fiċ-ċentri ta' Ħal Qormi u tar-Rabat - naturalment meta kienu jkunu miftuħin il-lejl kollu - in-numru kien wieħed minimu.

U f'kull każ li konna rajna ma kienx hemm indikazzjoni li kienet xi ħaġa li kienet se tagħmel differenza jekk wieħed jinqediex ġewwa l-health centre tar-Rabat jew ġewwa l-health centre tal-Mosta.

Naħseb li l-poplu llum sar ukoll iżjed konxju dwar meta għandu juża s- servizz tat-tobba bil-lejl - niftakar li meta ggradwajna fl-1973, min jaf kemm-il darba kienu joħorġuna bil-lejl għaliex it-tfal kien ikollhom id- deni jew għaliex it-tfal kien ikollhom rash - u llum l-poplu eduka ruħu fis- sens li ċerti kondizzjonijiet li qabel kienu jidhru allarmanti - dejjem qed nitkellmu meta jkunu nvoluti trabi żgħar u ġeneralment ikunu każi fejn ikun hemm deni għoli ħafna - il-ġenituri stess jafu jipprovdu l-first treatment.

Jiġifieri jafu li l-ewwel prijorità f'dawn il-każi hi li tbaxxi d-deni u ħafna minnhom, meta ma jarawx sinjali oħra li jinkwetawhom, jittrattawhom huma stess u jużaw is-servizz tat-tobba matul il-ġurnata.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jiġifieri l-Ministru qed jagħtina x'nifhmu li qatt ma waslu lmenti, la mill-kunsill lokali tar-Rabat u lanqas minn daj ta' Ħal Qormi, dwar problemi li qed jiltaqgħu magħhom, partikolarment l-anzjani, meta jirrikorru għaċ-ċentru tas-saħħa fil-lokal tagħhom u jsibuha magħluqa?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Naħseb li x-xewqa tal-kunsilli lokali, bħal dik tad- dipartiment tas-saħħa, li jerġgħu jinfetħu l-health centres.

Ovvjament il- complaints dejjem jaslu għaliex meta kontra qalbek kellek tirrestrinġi servizz, min kien imdorri jimla riċetta tal-mediċini filgħaxija jew min kien imdorri jiċċekkja l-pressjoni u z-zokkor f'xi l-10.00 p.m. jew il- 11.00 p.m., dik jista' jiddeskriviha bħala inkonvenjent.

Iżda kemm il- klijenti kif ukoll il-kunsilli lokali ma jarawx il-complaints mill- perspettiva medika, imma jkunu qegħdin jarawhom biss mill-perspettiva li xi ħadd fittex dak is-servizz u dak is-servizz ma kienx available.

Però meta aħna mmorru lura u naraw x'kienu l-każi li kienu jirrikorru fiċ-ċentri tas- saħħa mit-8.00 p.m. sat-8.00 a.m. - mhux qed nitkellmu fuq il-health centre tar-Rabat biss, isib li ħafna drabi kienu jmorru biss għal trattament.

Għadni kemm ikkwotajt każ li ġara għaxart ijiem ilu fiċ-ċentru tas-saħħa tal-Furjana, fejn kellek tliet każi li marru biex jibdlu l-faxxa bejn is- 1.00 a.m. u t-3.00 a.m. Kien hemm każ ieħor ta' individwu mill-Gżira li ċempel lit-tabib tal-Furjana għaliex ried ikellmu.

It-tabib tal-Furjana qallu biex imur il-health centre tal-Gżira, imma dan baqa' jinsisti u mar minn rajh ġewwa l-health centre tal-Furjana fis-1.30 a.m. biex jistaqsih jekk pilloli li kien ilu jieħu 20 sena jistax jieħu l-asperina magħhom.

Issa li kieku dak il-pazjent sab il-health centre magħluqa kien jagħmel complaint għaliex ma ħax is-servizz.

Però ma naħsibx li huwa sew li wieħed ifettillu li fis-1.30 a.m. imur fiċ-ċentru tas-saħħa - lanqas imur fiċ- ċentru tas-saħħa tal-lokalità tiegħu, minkejja li f'dan il-każ iċ-ċentru tas-saħħa kien miftuħ ukoll - tal-Furjana biex jistaqsi lit-tabib jekk jistax jieħu asperina ma' pillola li kien ilu jieħu 20 sena!

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Ministru, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari int kont għedtli li fiċ-ċentru tas-saħħa tar-Rabat jiġu ttrattati 'l fuq minn 75,000 każ matul sena.

Jiġifieri dawn kollha każi li jiġu ttrattati prattikament bejn it-8.00 a.m. u l-5.00 p.m.?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Le, jiena mhux qed ngħid hekk.

Fil-fatt anke l- amministrazzjoni preċedenti kienet qed tara n-nuqqas li għandna fis-sistema u kellha raġun li kienet qed tagħmel ċerti studji.

Jiena qiegħed ngħid li jekk inti tara x'inhuma d-difetti fiċ-ċentri tas-saħħa issib li huma primarjament tnejn, jiġifieri li m'għandekx kontinwità ta' l-istess tabib u li m'għandekx sistema ta' appuntamenti.

Jiġifieri ma kien hemm l-ebda restrizzjoni li tmur wara l-5.00 p.m. għal każi ta' rutina, per eżempju, biex tiċċekkja l-pressjoni jew xi ħaġa oħra.

Naħseb li huwa għaqli li l- ikbar demand fuq iċ-ċentri tas-saħħa tkun matul il-ġurnata.

Anke fis- settur privat, allaħares bejn it-8.00 p.m. u t-8.00 a.m. it-tobba privati jkollhom l-istess workload ta' matul il-ġurnata.

Għaliex?

Għaliex matul il-ġurnata ovvjament wieħed jista' jqassam ix-xogħol u l-ħin skond id- domanda li jkollu.

Però wieħed qatt ma jmur għand it-tabib privat tiegħu biex ibiddel il-faxxa jew jiċċekkja l-pressjoni jew iz-zokkor fis-1.30 a.m. jew fis-2.30 a.m. Għaliex għand it-tabib privat iħoss li m'għandux imur dak il-ħin, però jekk hemm servizz tal-gvern li jista' jiġi abbużat - u f'dawn il-każi li semmejt huma każi li qegħdin jiġu abbużati - ovvjament wieħed jiġi jaqa' u jqum!

Naħseb li ħaġa importanti li ssir - konna bdejniha fl-1995/1996 u komplejtuha intom, u se nipprovaw nagħtuha enfasi ikbar fix-xhur li ġejjin - hija li nipprovaw nedukaw lill-poplu biex inqassmu s-supply tat-tobba li għandna meta jkun hemm l-iktar bżonn ta' dawn is-servizzi.

Fil-fatt in- numru ta' tobba li jkun hemm matul il-ġurnata mhuwiex l-istess numru ta' tobba li jkun hemm matul il-lejl.

U r-raġuni hija ovvja.

Waqt li ma nistax neskludi li jkun hemm ċerti każi li jkollhom bżonn jirrikorru fiċ- ċentru tas-saħħa, però ma noqogħdux inġibu d-dinja fit-tarf.

Waqt li wieħed jixtieq li ċ-ċentri tas-saħħa jiftaħhom għal 24 siegħa kif kienu qabel, ma naħsibx li tagħmel xi differenza enormi jekk flok ma jinqeda r- Rabat jinqeda l-Mosta.

Niftakru li l-Mosta hija fully equipped biex tlaħħaq, anke bħala numru ta' tobba.

Anke dawk il-każi li jkollhom bżonn vista tat-tabib id-dar, din tiġi wkoll covered miċ-ċentru tas-saħħa tal-Mosta.

Jiġifieri minkejja li m'għadniex nipprovdu s-servizzi għal 24 siegħa miċ-ċentru tas-saħħa tar- Rabat, dawk il-każi li ma jkunux jistgħu joħorġu mid-dar xorta għadhom jistgħu jitolbu s-servizz ta' tabib fid-dar.

Jiġifieri l-każi li verament huma urġenti u li ma jistgħux jiċċaqilqu minn djarhom u jkollhom bżonn kura medika, dan is-servizz huwa covered miċ-ċentru tas-saħħa tal-Mosta.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru Josef Bonnici.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

JOSEF BONNICI (Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Listi ta' membri fuq bordijiet li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tiegħi, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern): Mr Speaker, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Listi tal-membri fuq bordijiet li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tiegħi, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Ninu Zammit.

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għall-Agrikoltura u Sajd): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' ċirkolari maħruġa mill-ministeru fis-27 ta' Ottubru 2000 dwar avvenimenti li għandhom x'jaqsmu ma' l-agrikoltura u sajd matul l- 2001, bi tweġba għal mistoqsija parlamentari nru.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet.

L-Aġent Prim Ministru.

MOZZJONIJIET

ESTIMI TA' NFIQ TA' L-AWTORITA' TAD-DJAR GĦAS-SENA 2000-2001

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Aġent Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Mr Speaker, nipproponi li l-Kamra tapprova l-Estimi ta' Infiq ta' l-Awtorità tad-Djar għall-perijodu mill-1 ta' Ottubru 2000 sat-30 ta' Settembru 2001.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Infakkar lill-Kamra li d-diskussjoni fuq din il-mozzjoni għandha tieħu żewġ seduti, bil-ħin jinqasam indaqs bejn kelliema tal-gvern u kelliema ta' l-oppożizzjoni, u bil-winding-up għall-gvern.

Rimarki?

L- Aġent Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, se nagħmel introduzzjoni qasira ħafna għaliex il-kontenut tar-rapport ta' l-awtorità tad-djar huwa kollu fir- rapport li tqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra.

Għalhekk minħabba l-proċedura li se nużaw, li nalternaw kemm jista' jkun il-kelliema, se nsegwi d-diskors taż-żewġ naħat tal-Kamra u mbagħad fl-għeluq ta' dan id-dibattitu nkun nista' nwieġeb għall-punti li jkunu tressqu.

MR SPEAKER: Grazzi.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Michael Asciak.

ONOR.

MICHAEL ASCIAK: Mr Speaker, għandna quddiemna r-rapport finanzjarju l-estimi ta' nfiq ta' l-awtorità tad-djar għas-sena 2000/2001 u fil-ftit ħin li għandi rrid nillimita ruħi għal żewġ punti partikolari.

L- ewwel wieħed huwa fuq is-sistema li biha kienu qed jiġu allokati l-punti.

Fil-qasam tad-djar għandna d-dipartimenti tas-social housing u l-awtorità tad-djar.

Issa dan il-fatt kien iħawwad lili, aħseb u ara lin-nies li forsi l-livell ta' l-edukazzjoni tagħhom ikun baxx jew ikunu illitterati, kif normalment ikunu n-nies li jkollhom problemi ta' housing.

Jien dejjem kelli premessa li iktar ma tkun ikkomplikata s-sistema iktar issib min jabbuża minnha u iktar se ssib li min veru jkollu bżonn ma jibbenefikax minnha.

Jien naħseb li l-housing authority u d-dipartiment tas-social housing qed jagħmlu biċċa xogħol sew ħafna li jamalgamaw is- sistema li biha jagħtu l-punti lil min għandu bżonn housing soċjali.

B'dan il-mod, din issir iktar user friendly, iktar sempliċi.

L-ideali hu li bniedem li għandu bżonn social housing imur quddiem id-dipartiment jew l- awtorità, jagħti ismu u kunjomu u x-xogħol isir mid-dipartiment tal-gvern ikkonċernat jew mill-awtorità tad-djar.

B'hekk ikollna sistema ta' punti li hija across the board u ma jidħlux ħafna abbużi li drajniehom issa.

Per eżempju, hawn tliet kwarti ta' Malta marida bl-ażma.

Hawn nies li jmorru japplikaw fid-department for social housing li għandhom karozzi ta' Lm30,000 jew għandhom il-jottijiet.

B'din is-sistema nkunu nistgħu nindirizzaw il-problemi ta' min verament għandu bżonn u naqtgħu dawn l- abbużi darba għal dejjem.

Mr Speaker, is-sistema li qed tiġi proposta, li waslet biex tiġi addottata fil-bidu tas-sena d-dieħla, tistipula li l-allokazzjonijiet isiru mill-allocations board.

Għalhekk se jkun hemm ċentralizzazzjoni ta' l- allokazzjonijiet li hija idea tajba.

Se jsiru innovazzjonijiet dwar in- numru ta' kmamar, fis-sens li jekk ikollok boxroom ma tgħoddhiex bħala kamra.

Se jiġu allokati iżjed punti lil min għandu faċilitajiet sanitarji li jkunu qegħdin, per eżempju, f'bitħa jew f'gallarija jew għal dawk li joqogħdu f'post below street level.

Il-kondizzjonijiet mediċi li minħabba fihom jingħataw extra points jridu jkunu dawk li jinvolvu problemi ta' mobilità, u mhux tliet kwarti ta' Malta jirrapportaw li għandhom l-ażma, li jbatu b'qalbhom, bil-pressjoni jew xi ħaġa hekk li, għalkemm huma rilevanti, jistgħu jiġu abbużati faċilment.

Mr Speaker, se jibda jsir ukoll social condition report ta' kull applikant minn qualified social worker.

Dan huwa importanti għaliex is- social worker se jkun qiegħed f'pożizzjoni aħjar li jelenka ċerti problemi li ma tantx tista' tpoġġihom fuq il-karta meta timtela l-formola oriġinali.

Min jaqla' iktar minn Lm4,000 mhux se jkun jista' japplika għal social housing għaliex qed naraw li qed japplikaw nies b'income li jaqbeż it- Lm8,000 jew, kif diġà semmejt, għandhom karozza ta' Lm30,000.

Lanqas jien, li ilni naħdem tabib 20 sena, m'għandi karozza li tiswa daqshekk, aħseb u ara persuna li qed tapplika għal social housing li allura ma tistax taffordja tixtri d-dar tagħha.

Irridu nikkonsidraw ukoll familji bħas- single parent families li jinqabdu f'ċerti ċirkostanzi u jkollhom jikru flat Buġibba jew il-Qawra bi Lm80 fix-xahar.

Allura wieħed irid jagħti punti partikolari lil min ikun jinsab f'din is-sitwazzjoni unfair.

Bħalma jiġri meta ssir applikazzjoni għal servizzi soċjali oħrajn, għandhom ikunu investigati l-assets kapitali ta' persuna li tapplika għal social housing għaliex hemmhekk jibdew ħerġin is-sorpriżi.

Irridu nkunu ċerti wkoll li jekk hemm skema tad-djar li tgħin biex wieħed jirranġa s- saqaf jew il-gallarija, jekk ikun il-każ, wieħed juża dik l-iskema u mhux japplika għal alternative accommodation, sempliċement għaliex ikun irid jitlaq 'il barra minn fejn joqgħod.

Ġieli jkun hemm każi ta' xi ħadd li jkun joqgħod f'post u jkun irid imur joqgħod bilfors f'Birkirkara, per eżempju, għaliex oriġinarjament ikun minn dak ir-raħal.

Allura minħabba li jkollu d-dar b'saqaf li joqtor xi ftit, jagħmel premessa li jrid alternative accommodation meta bil-loans ta' l-iskemi tal-housing authority faċilment jista' jirranġa l-gallarija jew s-saqaf tiegħu.

Ħaġa li fl- opinjoni tiegħi hija tajba huwa l-fatt li se jibdew jitnaqqsu punti għal dawk li jirrifjutaw akkomodazzjoni alternattiva li jkun offrielhom id- dipartiment mingħajr raġuni valida.

Punt ieħor importanti huwa li l-list of applicants u l-points allokati se jibdew jiġu ppubblikati.

It-tieni punt li rrid nitkellem fuqu huwa l-kwestjoni tas-slum clearance.

Il-gvern baqa' għaddej bis-slum clearance projects u llum għandna proġetti f'diversi nħawi ta' Malta, partikolarment fil-Kottonera.

Jekk wieħed iħares biss lejn Bormla, jara li phase I fi Triq San Ġwann hija lesta u se jiġu allokati 20 unit, u se jibda phase 2 fejn se jinbnew 49 unit ġdid.

Fi Triq Erin Serracino Inglott, Bormla, se taqa' ammont ta' proprjetà li se tiġi allokata wkoll f'units.

Fi Srejdek Lane hemm erba' units, fi Triq San Franġisk hemm erba' units u se jibda dalwaqt it-tieni fażi tal-proġett ta' Sant'Elena li jinvolvi 27 unit.

L-Isla wkoll, fi Triq San Filep se jkun hemm tliet units, u f'Pope Alexander Street, il-Birgu hemm tliet units.

Sur President, kontra problemi kbar legali se jitkompla wkoll l-Għajn tal- Ħasselin l-Imsida, u f'dik l-area ta' Conception Street se jibda phase 2 u phase 3 tas-slum clearance.

Phase 2 tinvolvi 30 unit u phase 3 tinvolvi 55 unit.

Nerġa' ngħid li kulħadd konxju li kien hemm problemi legali kbar f'dawn l-areas u l-gvern u l-awtorità tad-djar għamlu sforz enormi biex fil- fatt ikunu jistgħu jkomplu b'dan il-proġett.

Mr Speaker, ħafna minn dawn il-proġetti ta' slum clearance għandhom magħhom ammont kbir ta' garaxxijiet li ma qgħadtx insemmihom bħala accommodation units, però ovvjament iridu jiġu nklużi mal-figuri li semmejt.

L-aħħar proġett li nixtieq insemmi, li proprjament ma jaqax taħt slum clearance, imma taħt problema ta' flooding, huwa fil-wied ta' Birkirkara fejn kien hemm block flats li jappartjeni għall-privat.

Proprju minħabba li kien mibni fil-wied, dan il-block flats kien qed iżid il-problema tal- flooding għax meta l-wied jimtela bl-ilma ma jkunx jista' jgħaddi u jiskula daqshekk malajr.

Qed nirriferi għall-block li kien hemm f'Cane Street, corner ma' Mannarino Road.

Dan il-proġett issa qiegħed f'idejn l-awtorità tad-djar u l-kunsill lokali ta' Birkirkara kien ilu jimmira biex dan isir.

Fil-fatt ħarġu l-permessi tal-bini biex dan il-proġett jibda u se jitwaqqa' dan il-blokk għaliex sar ftehim ma' l-inkwilini li jew jieħdu reward finanzjarju talli jkunu ħarġu mid-dar jew jingħataw akkomodazzjoni fl- istess blokk meta jitlesta.

Kien hemm anke problema bil-mużew tal-bniet li kien proprju fil-wied u kien perikoluż immens minħabba l-għargħar u issa ngħataw post ieħor iktar 'il fuq.

Mr Speaker, dawn huma xi punti li juru li l-awtorità tad-djar għamlet ix- xogħol tagħha s-sena li għaddiet.

Nerġa' ngħid li dan il-proġett ta' Birkirkara se jipprovdi 29 unit li minnhom se jieħdu l-familji li joqogħdu f'dak il-block stess, però se jibqa' ħafna units oħra li jistgħu jingħataw għal akkomodazzjoni soċjali.

Din hija miżura waħda li se ttaffi l-problema tal-flooding.

Qatt m'aħna se nsolvu għal kollox il-problema ta' l- għargħar fil-wied għaliex ħafna mill-problema tal-wied ta' Birkirkara ġejja mill-fatt li nbena l-Mosta, in-Naxxar, Ħal Lija, Ħ'Attard u ħafna mir-run- off water li qabel kien jiġi assorbit mill-għelieqi issa qed jiġri fuq l- uċuh tat-toroq u jispiċċa f'Birkirkara.

Sur President, biex wieħed isolvi l-problema tal-Wied ta' Birkirkara jrid jilqa' l-ilma qabel jasal fil-wied, imma lanqas dan m'hu possibbli għaliex mhux se tlaħħaq ma' l-ammont kbir ta' ilma li jinżel, tant li l-livell tal- wied ġieli jogħla b'sitt piedi u jidħol sa l-ewwel sular tad-djar.

L-unika soluzzjoni biex teħles mill-problema hija li jitħaffer tunnel minn taħt Birkirkara kollu biex l-ilma jmur fih u jibqa' sejjer fil-baħar.

Din ovvjament tkun spiża enormi, imma hija ħaġa li jrid iżommha f'moħħu kwalunkwe gvern li jkun hemm.

Però żgur li l-proġett ta' Cane Street u Mannarino Road se jgħin biex il-problema tittaffa ħalli meta negħrqu flok indumu mgħarrqin xi erba' sigħat indumu mgħarrqin nofs siegħa, u l-livell ta' l-għargħar ma jkunx għoli daqskemm ikun bħalissa minħabba l-problema tal-bini li qiegħed jaqsam il-wied minn naħa għall-oħra.

Ma nafx min bnieh dak il-bini, però ma tantx kienet idea tajba.

Għalhekk inħoss li l- awtorità tad-djar qed tagħmel xogħolha meta ressqet dan ir-rapport serju u ċertament napprovah.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Marie Louise Coleiro.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO: Mr Speaker, l-Onor.

Asciak spiċċa billi qal li r-rapport ta' l-awtorità tad-djar huwa rapport serju.

Jien mhux qed ngħid li mhux serju imma żgur li it falls short minn ċerta informazzjoni li għandna bżonn biex inkunu nistgħu niddiskutu bis-serjetà l-politika tal- housing soċjali f'pajjiżna.

Din il-problema issa ilha s-snin magħna, minn sena għall-oħra dejjem ngħidu l-istess affarijiet, u n-nies li tant għandhom bżonn xi tip ta' soluzzjoni jibqgħu jistennew.

Jien mhux qed nirriferi għal dawk in-nies li jaf l-Onor.

Michael Asciak, li għandhom karozza ta' Lm30,000 jew għandhom xi yacht.

Mr Speaker, jien naf nies li verament qegħdin ibatu jew għax jgħixu f'periklu kontinwu jew għax jgħixu f'postijiet li tant huma substandard li lanqas biss kamra tal-banju jew faċilità sanitarja bażika m'għandhom.

Dawn in-nies għandhom bżonn alternative accommodation immedjatament.

Sena wara l-oħra niġu hawnhekk ngħidu l-istess affarijiet, tiġi s-sena ta' wara u ftit li xejn inkunu qdifna biex il-problema ma tibqax akuta kif għadha sal- lum.

Fl-idea tiegħi r-rapport falls short milli jagħtina l-istampa eżatta ta' kif inhi l-qagħda f'dan il-qasam.

Ma rridx ninftiehem li qed nara kollox ħażin għaliex huwa tajjeb, per eżempju, li l-awtorità llum għandha r- research and policy development unit.

Imma in vista tal-fatt li għandna dawn il-units li qed jagħmlu riċerka, li permezz tagħha ssir l-analiżi ħalli joħorġu l-indikaturi biex il-politika tagħna f'dan ir-rigward tiġi żviluppata aħjar, kont nistenna li f'dan ir-rapport ta' ħidma jkollna aktar tagħrif.

Kont nippretendi li jkollna aktar statistika u aktar analiżi minn dan ir-research and policy development unit, ħalli nkunu nafu fuq liema bażi qed tiġi żviluppata ċerta policy biex nifhmu kif se tiġi tackled il- problema tal-housing soċjali.

Jien iddiżappuntajt ruħi li f'rapport bħal dan lanqas insib almenu kemm fadlilna każi ta' social housing pendenti.

Issa nispera li ma jqumx l- Aġent Prim Ministru u jgħid, kif kien qal is-sena li għaddiet, li aħna qed niddiskutu l-awtorità tad-djar.

Is-sena li għaddiet hekk qalli, bħallikieku kont xi waħda storduta.

Jien kont naf x'qed ngħid.

Jekk qed nitkellmu fuq entità li fl-aħħar mill-aħħar qed tipprovdi l-units fejn joqogħdu n-nies, jiena ma jidhirlix li jrid ikun bilfors id-dipartiment biex jipprovdi l-informazzjoni dwar każijiet ta' social housing pendenti.

Li kieku mhux għaliex għandna problema ta' nies li l-mezzi finanzjarji tagħhom huma limitati, u allura qatt ma jistgħu jkunu biżżejjed fuq saqajhom ħalli on their own steam ikollhom akkomodazzjoni xierqa, kieku lanqas għandna bżonn ikollna awtorità tad-djar u lanqas dipartiment ta' l- akkomodazzjoni soċjali.

Jien ngħid li llum iktar u iktar kellu jkollna iżjed informazzjoni dwar każijiet pendenti għaliex, kif qal qabli l-Onor.

Michael Asciak, se ssir l- amalgamazzjoni ta' l-awtorità tad-djar u d-dipartiment ta' l-akkomodazzjoni soċjali.

Jien inħoss li jagħmel sens li jkollna networking ta' dawn iż- żewġ entitajiet tal-gvern li, wara kollox, it-tnejn jaħdmu biex jipprovdu akkomodazzjoni għal dawk li huma batuti finanzjarjament u waħedhom m'humiex f'qagħda li jiksbu akkomodazzjoni diċenti, kif għandu jkollu kull bniedem.

Fil-ftit ħin li għandi se nipprova nifli r-rapport billi nimxi b'ċerta kronoloġija għaliex imbagħad il-kollegi tiegħi se jkomplu jiżvolġu l- argumenti fuq dan il-qasam.

Xtaqt nagħmel xi mistoqsijiet ħalli meta jagħmel il-winding up l-Aġent Prim Ministru, nittama li jkun jista' jirrispondi.

Fir-rapport jingħad li filwaqt li d-dipartiment se jgħaddi xi responsabbiltajiet li għandu lill-awtorità, se jiżviluppa l-kompetenzi neċessarji biex jassumi rwol kordinattiv u regolatorju.

Nixtieq li kieku l- Aġent Prim Ministru jispjega x'se jkun qed jirregola.

Se jkun qiegħed jirregola l-awtorità?

Se jkollu xi setgħat ġodda dan id-dipartiment?

Se jkun qed jirregola l-kwestjoni tal-housing anke fejn għandu x'jaqsam il- privat?

Jeħtieġ inkunu nafu eżattament x'se jkun qed jiġri.

Filwaqt li ma tistax tgħid li hija ħaġa ħażina li entità li taħdem f'dan il-qasam tkun under continuous review u tagħmel upgrades fejn hemm bżonn, imma aħna hawnhekk m'aħniex qegħdin niddiskutu l-ewwel sena ta' ħidma ta' gvern Nazzjonalista permezz ta' l-awtorità tad-djar.

Qegħdin niddiskutu t-tieni sena, anzi issa dħalna fit-tielet sena.

Se nibqgħu għaddejjin niddiskutu reviews, operational organisation ġdida u sadanittant se tibqa' titwal il- lista tan-nies li qegħdin jistennew li xi darba l-Mulej jiftakar fihom u jagħtihom il-ħniena permezz tal-gvern.

Ngħid dan ukoll in vista tal-kritika li kien għamel l-Aġent Prim Ministru s-sena li għaddiet meta qal li l-gvern Laburista preċedenti ma ffokkax biżżejjed fuq il-kirjiet.

Għalhekk jiena nixtieq nistaqsi x'kirjiet għamlet l-awtorità tad-djar matul din is-sena?

Qed insemmi l-kirjiet għaliex dawn huma wieħed mill-mezzi ta' kif nies li jaqgħu fil-low income band xi darba jistgħu jkollhom il-unit ta' akkomodazzjoni diċenti tagħhom.

Fir-rapport ma stajtx insib x'postijiet ħarġet għall-kiri din is-sena l- awtorità tad-djar.

Jien immur sikwit fl-uffiċini ta' l-awtorità tad-djar b'xi persuni li jkollhom bżonn għajnuna għaliex, kif semma qabli l-Onor.

Michael Asciak, ċerti nies ma jkunux jafu kif jimlew il-formoli jew ma jkunux jafu taħt liema skema ta' għajnuna jistgħu japplikaw.

Għaldaqstant jien staqsejt kemm-il darba fuq dawn il-kirjiet, imma mill-aħħar tas-sena li għaddiet sal-lum dejjem qaluli li l-awtorità tad-djar għandha numru ta' units li se toħroġhom għall-kiri u sal-lum għadhom ma ħarġux.

Mr Speaker, skond l-aħħar informazzjoni li ħadt mill-awtorità tad-djar, jidher li l-policy ta' l-awtorità se tkun li dawn il-housing units għall- kiri issa se jkunu allokati lin-nies li diġà għandhom applikazzjoni mad- dipartiment tas-social housing.

Dan jagħmel sens, imma hemm aspett ieħor li rridu nikkonsidraw, u nħoss li nkun qed nonqos jekk ma nsemmihx hawnhekk.

Jekk l-awtorità se tadotta din il-policy, x'se jiġri minn dawk l- għarajjes b'income baxx li la huma f'qagħda li jduru għal xiri ta' units mingħand l-istess awtorità, u inqas u inqas huma f'qagħda li jixtru jew jikru mingħand il-privat?

Ma rridx ninftiehem ħażin għaliex huwa tajjeb li min ilu jistenna jingħata preferenza, però min-naħa l-oħra hemm din il- kategorija ta' nies f'pajjiżna li rridu nieħdu ħsiebhom ukoll.

Qed inqajjem dan il-punt għaliex jekk ma naqbdux il-problema at source, 'il quddiem din timmultiplika ruħha għal dawn it-tip ta' għarajjes.

Mr Speaker, nafu b'numru sostanzjali ta' għarajjes, li ma jkunux f'qagħda li jidħlu għal commitments ta' xiri jew ta' kiri mingħand il-privat u mingħand il-gvern qatt ma tiġihom l-opportunità li jixtru jew jikru dar, li jiżżewġu xorta għaliex ikunu ilhom jistennew u jispiċċaw jgħixu mal-parents tagħhom.

Nafu b'każi fejn ġewwa appartamenti, xi kultant tal-gvern stess, fi spazji limitati jgħixu tnejn jew tliet familji.

Imbagħad jibdew ġejjin it-tfal u l-problema tibda timmultiplika ruħha.

Qed insemmi dan il-punt għaliex irridu noqogħdu attenti li nkunu qed naħsbu f'kull settur.

Mhux biżżejjed li naraw kemm hemm jistennew fuq il-lista tas-social housing department u nserrħu moħħna li se tibda nieżla dik il-figura għaliex se nallokaw il-units kollha available f'dik id-direzzjoni, u mbagħad ngħidu kemm ħdimna għaliex minn 4,000 niżżilniehom għal 2,000!

Noqogħdu attenti għaliex aħna rridu nittekkiljaw dan il-qasam bis-serjetà, bħal kwalunkwe qasam ieħor wara kollox.

Imma dan huwa wieħed mill-oqsma fundamentali għaliex jekk il-bniedem ma jkollux dar diċenti, ma jkollux ix-xogħol, ma jkollux edukazzjoni tajba u ma jkollux saħħa, tkun qed tonqoslu d-dinjità tiegħu.

Irridu nittekkiljaw bl-aktar mod oġġettiv id-diffikultajiet reali li għandna bl-għan li nsolvuhom għal dejjem.

Jiena ħadt ġost ukoll li kien hemm focus aħjar fuq l-akkomodazzjoni għal persuni b'diżabilità għax minn tabelli li hawn f'dan ir-rapport jidher li ġew preferuti numru ta' għarajjes b'diżabilità.

Jidher li kien hemm focus ukoll fuq dawk li kienu jbatu minn kondizzjoni mentali imma llum jistgħu jiġu riabilitati fil-komunità.

Imma mbagħad inħossni nkwetata - u nixtieq li jkollna tweġibiet għal dawn -għaliex ma jidhirx li kien hemm focus biżżejjed, anzi ma jidher imkien, fuq nisa li jispiċċaw ġewwa shelters minħabba vjolenza domestika jew minħabba diffikultajiet oħra fiż-żwieġ tagħhom.

Nafu li għandna nisa mifrudin saħansitra minn uliedhom għaliex m'għandhomx fejn imorru.

Dawn m'humiex indipendenti finanzjarjament u jgħixu biss bl-assistenza soċjali u żgur li m'humiex f'qagħda li jmorru jikru dar.

Hemm uħud jispiċċaw jissallbu biex jerġgħu jiġbru lil uliedhom flimkien u jaraw kif jagħmlu biex iġebbdu l-flus, mhux biex jieklu, imma biex iħallsu l-kera, basta dik l-omm terġa' tiġbor lil uliedha!

Hawnhekk irrid nistaqsi jekk l-awtorità tad-djar għandhiex policy għas- sena li ġejja - għax naħseb li mhux wasal iż-żmien, imma qegħdin tard fuqha din, iżda għall-magħmul m'hemmx kunsill! - biex dawn it-tip ta' każijiet jitwaddbu fuq il-fast track system.

Hemm każijiet fejn l-ulied spiċċaw mifrudin minn ma' l-omm għaliex m'għandhomx akkomodazzjoni alternattiva.

Imbagħad hemm numru sostanzjali ta' familji b'ġenitur wieħed, partikolarment nisa, li spiċċaw imsallba biex jikru post tal-privat bi Lm80, Lm100 u fuq il-Lm100 fix-xahar u qed jgħixu f'faqar kbir dawn.

Fil- massa assoluta tagħhom dawn huma nisa, biex ma ngħidx kollha kemm huma, għaliex lanqas naf jien.

U nittama li r-research and development unit xi darba jibda jagħtina dawl fuq ir-riċerka li qed issir, għaliex din għandna tkun ukoll parti mill-politika tal-housing tagħna.

Nerġa' ngħid li hemm numru sostanzjal ta' familji b'ġenitur wieħed, bi tfal żgħar li qed jgħixu fil-faqar minħabba li dawn l-ommijiet ma kellhomx alternattiva biex jgħaqqdu l-familja flimkien, ħlief li jmorru jissallbu u l-ftit dħul li għandhom kważi kważi qegħdin jippumpjawha kollha fil-ħlas tal-kera tad- dar.

Issa niġu għall-iskemi l-ġodda.

Wieħed jista' jgħid li prima facie sar titjib.

Jien naħseb li ladarba familja daret għall-iskema ta' l-awtorità tad-djar biex tirranġa darha, din ma tiflaħx financially.

Naturalment irid ikun hemm skrutinju strett għaliex hemm min jabbuża.

Jiena ma rridx nemmen li l-massa assoluta tabbuża.

Jien nemmen li l-massa assoluta hija ġenwina, però hemm dak in-nukleu ta' nies li dejjem jaraw kif joborxu minn kullimkien.

Lil dawk irridu naqbduhom għaliex dawk qed jisirqu.

Imma meta jkunu każijiet ġenwini, l-ispejjeż inizjali biex japplikaw għal xi skema kienu ħafna għalihom.

Min hu constrained financially anke Lm5 huma ħafna għalih, aħseb u ara Lm60 jew Lm70 kif ġieli telgħu l-ispejjeż!

Jien naf b'każijiet ta' familji li jgħixu biss bl-unemployment benefit u biċ- children allowance.

Mr Speaker, qed jiġini f'moħħi każ partikolari ta' familja li bikkietni.

Kienet se tibda l-iskola u l-omm qaltli li ma kenitx se tibgħat lit-tfal l- iskola għaliex ma kellhiex flus biex tixtrilhom l-uniformi peress li ċ-ċekk ta' l-unemployment benefit inzerta ttardja.

Dawn l-estremitajiet ta' faqar jeżistu f'pajjiżna u għal dawn il-familji huma wisq anke dawk il-Lm5 li jintalbu jħallsu meta japplikaw għal xi skema biex jirranġaw djarhom.

Forsi tgħiduli li din irranġat ruħha għax issa ġiet li min ma jiflaħx iħallas Lm5 initially u l-kumplament jinqatgħulu mis-somma li tiġi allokata għal dak l-irranġar.

Allura aħna għamilna faċċata biex jien l-ewwel waħda nipprova nsodd ħalqi u ma nkomplix nikkritika.

Imma se nkompli nikkritikaha jien għaliex jekk bniedem, li ġie allokat Lm1,200 biex jirranġa daru, se teħodlu xi Lm60 ta' l-ispejjeż inizjali, allura inti naqqastlu mill-ammont li qed tallokalu biex jirranġa d-dar.

Din ma tagħmilx sens għalija.

Jew se nagħmlu l-affarijiet sew jew ma nagħmlu xejn!

Jew qed nimxu fuq il-prinċipju li vera hawn nies fil-bżonn jew m'aħniex.

Mr Speaker, jien ippretendejt li fir-rapport ta' l-awtorità tad-djar insib ftit iktar dettalji fuq il-public private partnerships ħalli nifhmu eżattament x'qed jiġri, u mhux ikollna noqogħdu nagħmlu mistoqsijiet parlamentari u ma nafux jekk ikollniex tweġibiet.

Għaliex m'għandniex aktar informazzjoni fuq il-public private partnerships?

X'hemm ippjanat?

Xtaqt nirriferi għad-diversi tabelli f'paġni 7, 8, 10 u 11 fejn hemm postijiet għall-bejgħ.

Jiġifieri ż-żewġ avviżi 63 u 64, li ħarġet l- awtorità biex sar il-bejgħ, imma mbagħad hemm tabella li turi l-postijiet għall-bejgħ bejn l-1988 u l-2000.

Jiena ma nafx ir-research and policy development unit x'qed jagħmel fuq din għaliex allavolja t-tabelli huma xotti, imma xorta jindikaw ċerti affarijiet prima facie.

Mill-ftit informazzjoni li għandi l-ewwelnett jidher li hawn kategorija ta' nies li qegħdin f'qagħda li jixtru l-postijiet għall-bejgħ issussidjati li tagħti l- awtorità u mhux jintefgħu fil-lista tas-social housing għall-eternità.

Imma s-supply hija żgħira wisq.

Issa dan huwa mezz kif il-gvern, minkejja li ma jkunx qed jiġbor flusu kollha lura - qed nieħu in konsiderazzjoni l- problema tal-finanzi - ikun jista' jiġbor ħafna minn dawn l-ispejjeż lura.

Per eżempju, tinkwetani l-kategorija li taqa' taħt l-avviż numru 63 ta' l-18th March, 1999, għaliex kien hemm 1,217 applikant u ħadu 184 unit.

Jiġifieri 15% biss inqdew.

Imbagħad fil-kategorija li taqa' taħt avviz numru 64 li ħareġ f'Mejju ta' din is-sena, applikaw 586 persuna u ħadu 215, jiġifieri nqdew 37%, naturalment skond is-supply li kien hemm.

Però ma nistgħux inserrħu rasna li għoliet ir-rata ta' dawk li qed jinqdew għaliex wieħed irid iqis kemm l-applikanti niżlu drastikament.

Hawnhekk żgur kien hemm lok li r-research and development department jindaga u janalizza x'ġara u kont nistenna li naraw xi ħaġa f'dan is-sens fir-rapport.

L-aħħar darba, meta konna qed niddiskutu r-rapport ta' l-ETC l-Aġent Prim Ministru ġab ir-raġuni li dak kien rapport ta' ħidma.

(Interruzzjonijiet) U tajtni raġun.

Imma mbagħad qlajtilna kemm flaħt, kif inhu l-istil tiegħek!

Imma issa drajnieh.

(Interruzzjonijiet)

Il-punt hu li r-rapporti ta' ħidma jridu jkunu iktar dettaljati jekk irridu nanalizzaw u niddiskutu bis-serjetà.

F'oqsma bħal dawn m'hemmx kuluri politiċi.

Min għandu problema ta' housing, jista' jkun Laburist u kemm Nazzjonalist, qed nagħmlu inġustizzja miegħu.

M'aħniex fil-prattika nwettqu l-ġustizzja soċjali.

Mela jekk irridu naħdmu bis-serjetà jrid ikollna l-informazzjoni ħalli anke minn din in-naħa nkunu nistgħu ngħinu.

Tistennewniex li niġu ngħidulkom prosit għal kollox għaliex huwa xogħolna li nikkritikaw b'mod kostruttiv meta tgħinuna billi tagħtuna l- informazzjoni.

Il-persentaġġ globali ta' 12-il sena ta' dawk li applikaw biex jixtru l-units ta' l-awtorità u attwalment inqdew kien ta' 20%.

Dawn il-figuri huma telling ħafna, u jekk ikollna iktar informazzjoni u aktar analisi nkunu nistgħu niskopru jekk dawn qatgħux qalbhom, jekk hux qed jaraw il-units għoljin wisq, jew jekk hemmx raġunijiet oħrajn.

Niġi għall- aħħar punt tiegħi għaliex qed jiġbduli l-attenzjoni biex nagħlaq.

Hawnhekk m'aħniex nitkellmu fuq il-kapriċċi, imma fuq dritt bażiku ta' kull ċittadin li jkollu dar diċenti.

Għalhekk hemm l-istrutturi ta' l- Istat biex joffru housing diċenti lil min huwa batut finanzjarjament.

Apparti minn hekk, hemm ukoll il-prinċipju li kemm jista' jkun iċ-ċittadini jkunu sidien ta' darhom.

Dan il-prinċipju bdejnieh aħna bħala partit fil- gvern tul iż-żmenijiet u ġie adottat mill-gvern Nazzjonalista wkoll tul il- leġislaturi li għaddew.

Imma nistgħu ngħinu lin-nies isiru sidien ta' darhom billi l-affarijiet nagħmluhom b'naqra iktar sens, u mhux inħajru lin- nies biex jixtru l-post tal-gvern li qed jgħixu fih, jagħmlu l-konvenju fi Frar ta' din is-sena u sal-lum, għaxar xhur wara, għadhom m'għamlux il- kuntratt, meta skadielhom it-terminu tal-konvenju.

Dawn imorru jirranġaw il-loan mal-bank malajr malajr għaliex tant ikollhom entużjażm u forsi fi żmien xahar jirranġa l-proċedura mal-bank, allura minn Marzu 'l hawn għandu loan, qed iħallas l-interessi fuqha, u għadu s'issa m'għamilx il-kuntratt.

Jiġifieri dan qed iħallas l-interessi għalxejn għaliex lanqas qed jaqta' minn x'imkien għax kuntratt ma sarx.

Sadanittant dan kellu jħallas xi pagament ieħor tal-kera.

Mr Speaker, filwaq t li qed inħeġġu lin-nies biex isiru sid ta' darhom, għaliex anke l-gvern jaqbillu peress li se jdaħħal ftit kapital biex imbagħad jgħaddih lil xi ħaddieħor li huwa iktar fil-bżonn, qed inkomplu nrossu lil dawn in-nies għaliex ħafna minnhom ikunu daru għal kull ħaġa li jkollhom biex jixtru d-dar li ħadmu għaliha ħalli mbagħad jgħadduha lil uliedhom.

Dan hu l-mod ta' kif jaħseb il-Malti, u naħseb li aħna lkoll konxji ta' kif jaħsbuha l-ġenituri Maltin.

Imma ejja nagħmlu l-affarijiet bis-serjetà.

M'għandniex inġiegħlu lin-nies itajru l-liri fil-vojt.

Min huwa ristrett finanzjarjament, jekk teħodlu dik in-naqra li jkollu tkompli tagħsru, filwaqt li min huwa tajjeb finanzjarjament, jekk teħodlu l-ħafna jibqa' tajjeb.

Imma hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq qasam li jirrigwarda nies li l-mezzi finanzjarji tagħhom huma limitati.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Tony Abela.

ONOR.

TONY ABELA: Mr Speaker, inkompli fejn waqfet l-Onor.

Coleiro billi nikkonferma li din m'hijiex kwestjoni ta' prinċipju politiku.

Filwaqt li rridu nirrikonoxxu x-xogħol utli li qiegħda tagħmel l-awtorità tad-djar, se nsemmi ftit nuqqasijiet li jien nara fil-konfront ta' l-awtorità, però se nsemmi wkoll xi nuqqasijit kbar li taffronta l-awtorità fit-tħejjija u t- twettiq tax-xogħol tagħha.

L-Onor.

Coleiro semmiet li kien hemm min għamel konvenju fi Frar li għadda biex jixtri dar tal-gvern u għalkemm il-konvenju għalaq, dan il- kuntratt baqa' ma sarx.

Iżda ninforma lill-Onor.

Membru li dan il-konvenju ma jagħlaqx għax dan ikun open-ended sa wara li l-istess awtorità tirċievi d-dettalji relattivi mil-lands.

Apparti minn hekk, aħna nafu li konvenju jista' jkun għal terminu ta' ħames snin.

Però nammetti wkoll li hawn min ikun intrabat ma' l-awtorità li se jieħu self minħabba raġunijiet li se nsemmi iktar 'il quddiem, u dawn effettivament, għalkemm ma jkunux qegħdin iħallsu l-imgħax fuq il-loan ladarba din ma tkunx inġibdet, imma jkunu qegħdin iħallsu l-life insurance, il-house insurance u jkunu għamlu ċerti spejjeż li altrimenti ma kienx ikollhom bżonn jagħmluhom.

Mr Speaker, fil-professjoni tiegħi jien ikolli x'naqsam ma' l-awtorità tad-djar bħala nutar ta' partijiet, taħt il-kappa politika u anke bħala ċittadin.

Jekk wieħed jara l-kontijiet tant spjegati tajjeb mill- accounting firm tagħhom rigward dak li suppost idaħħlu u dak li għandhom f'idejhom biex jużaw, bilfors ikollu jistaqsi għaliex ċerti flus ma jidħlux.

Meta nindagaw għaliex, jirriżulta li fi żmien ġimgħat, biex ma ngħidx jiem, minn meta l-awtorità tagħmel konvenju ma' xi ħadd, din tikteb lid-dipartiment ta' l-artijiet biex jagħtiha l-irjiħ, it-titolu u dettalji oħra li jkollha bżonn għall-kuntratt biex ikun jista' jsir it-trasferiment bħala l-att finali ta' dak il-konvenju li jkun sar mal-benefiċjarju.

U minkejja li ħafna benefiċjarji qed jispiċċaw imorru l-lands huma, peress li qed indumu x-xhur u f'ċerti każi wasalna anke biex nagħmlu l-cake ta' l- ewwel anniversarju, qiegħed jirriżulta li għal xi raġuni l-lands m'humiex jibagħtu l-informazzjoni meħtieġa lura lill-awtorità tad-djar.

Wieħed jieħu dawk il-passi kollha li huma meħtieġa biex jagħmel il-kuntratt relattiv, imbagħad l-awtorità - li min-naħa tagħha tkun diġà orjentat dawk l-ammonti finanzjarji għal skopijiet oħra soċjali sabiex jibbenefikaw minnhom nies oħrajn - tibqa' tistenna dawn id-dettalji min-naħa tal-lands li kull darba jgħidulha li hemm xogħlijiet oħra iżjed importanti u għal xi skuża jew oħra, ma jgħaddulhiex id-dettalji dwar l-irjieħ u t-titolu tal-proprjetà.

Mr Speaker, jiddispjaċini ngħid li xi kultant ikun hemm dewmien mill- periti ta' l-awtorità biex jagħtu valutazzjoni ta' proprjetà, apparti li xi kultant dawn jagħtu prezzijiet, valuri, ħafna iżjed milli bniedem jistenna.

Però dawk huma affarijiet li ġeneralment bniedem jitkellimhom u, ħażin jew tajjeb, jasal għal xi tip ta' soluzzjoni ma' l-awtorità.

Però għalija mhux aċċettabbli li l-awtorità tapplika lil-lands biex jagħtiha ċerti dettalji dwar proprjetà, li bieb ma' bieb magħha jkun hemm proprjetà li diġà ħarġulha l-irjieħ, in-numru ta' reġistrazzjoni, u ġiet akkwistatha bl- istess titolu, permezz ta' ordni presidenzjali jew tal-gvernatur, imbagħad idumu x-xhur jibkulhom biex jagħtuhom id-dettalji dwar proprjetà li tkun maġenbha eżatt.

Mr Speaker, sfortunatament jonqos il-koordinament bejn l-awtorità tad- djar u dipartimenti oħra, u nispera li bil-kuraġġ taż-żieda li tahom fil- budget ikunu iktar progressivi fix-xogħol tagħhom u jgħaġġlu iżjed biex jgħaddu dik l-informazzjoni li jitolbuhom.

Jien nistenna riżultati ta' dak li ngħata fil-budget u nispera li jonqos it-tnikkir minn ċertu dipartiment fir-relazzjoni ma' awtorità jew dipartiment ieħor.

Kull impjegat ma' l- awtorità għandu jħoss impenn fejn jikkonċerna l-housing tal-poplu Malti.

M'hemmx dubju li s-66 membru ta' din il-Kamra, 65 aħna u inti, Mr Speaker, kif ukoll il-poplu kollu li jismagħna jew li jindenja ruħu jara x'qed jiġri hawn, jaċċetta li hija r-responsabbiltà ta' kull wieħed minna li ntaffu din il-problema.

Però rridu ngħidu wkoll li bix-xogħol li qed isir il-problema qiegħda tittaffa.

Qegħdin jiġu aġġornati l-affarijiet biex bniedem ikun iżjed up-to- date, u rridu ngħidu li x'ħin niżnu l-affarijiet, minn sena għall-oħra - issa mhux qed ngħid taħt gvern Nazzjonalista u taħt gvern Labursita - qed jirriżulta biċ-ċar li hemm impenn sħiħ min-naħa ta' l-awtorità tad-djar per se.

Per eżempju, ħaġa li hija favur l-awtorità hija li din hija waħda mill- ftit awtoritajiet, differenti mid-dipartimenti, li ċċempel x'ħin iċċempel xi ħadd jirrispondik, u ġeneralment l-impjegati t'hemmhekk la jkunu qed jieħdu t-te' u la jkunu qegħdin f'meeting u lanqas ikunu f'konferenza barra.

Xi kultant tispiċċa ċċempel liċ-chairperson u taqilgħek hi, xi kultant iċċempel liċ-chief executive, xi kultant iċċempel lill-inqas impjegata, imma xi ħadd jirrispondik.

U safejn nista' nara jiena, ħadd mill-impjegati ma jirraġuna b'mod li huwa jagħmel xogħol partikolari biss, u jekk issaqsih domanda li għandha x'taqsam miegħu pero' mhux ix-xogħol tiegħu eżatt, ma jaralekx il-files.

Jiġifieri din hija waħda mill- awtoritajiet li kien ħaqqha din iż-żieda li ngħatat, għax dawk in-nies jagħmluh id-dover tagħhom, by and large.

All right, ikun hemm xi wieħed li jiskiddja xi naqra, però naħseb anke hawn ġew hawn min jiskiddja minna.

Mr Speaker, il-bieraħ tħabbar il-quality service charter u l-Aġent Prim Ministru ħabbrilna a better life li qed nipprovaw nagħtu lil dawn in-nies.

Imbagħad irridu ngħidu li n-nies iridu jgħinu lill-awtorità wkoll.

F'liema sens?

Per eżempju, minn 650 spezzjoni li saret irriżulta li 120 m'għadx fadlilhom il-problema ta' akkomodazzjoni li kellhom.

Huwa irrilevanti jekk solvewhiex permezz ta' l-awtorità jew permezz ta' xi ħadd ieħor.

Bħalma marru b'ċertu speed jitolbu l-għajnuna mill-awtorità, kienet tkun daqstant diffiċli kieku kitbu ittra lill-awtorità biex jgħidulha li l- problema tagħhom ġiet solvuta ħalli taqtagħhom minn ġo dik il-lista.

B'dan il-mod, minflok li l-awtorità torjenta ruħha għal 3,500, tkun tista' torjenta ruħha aħjar għall-2,800 ruħ, għax jekk tnaqqas 20% minn 3,400, se jirriżulta li l-awtorità għandha 680 inqas għal min tipprovdi housing.

Mela minn 3,400 ninżlu għal 2,800 applikant li vera għandhom bżonn ta' akkomodazzjoni.

Allura wieħed ikun jista' jorjenta l-mezzi tiegħu aħjar u ma jaħlix ħin ta' l-impjegati biex jipprovaw ilestu skemi biex jaqdu lil nies li jkunu diġà solvew il-problema tagħhom.

Mr Speaker, ħaġa oħra li xtaqt insemmi hija li xbajt immur fuq ċerti każi fid-dipartiment għal akkomodazzjoni soċjali u jgħiduli li għad m'għandhomx avukat.

Il-housing authority dejjem kellha avukat s'issa, u nispera li meta jamalgamaw din il-firm ta' avukati u nies oħrajn magħhom ikomplu jagħtu x-xogħol stupend li taw s'issa u jagħtu din l-assistenza anke f'każi li jikkonċernaw xogħol tad-dipartiment li issa se jmur taħt l- awtorità.

B'dan il-mod ma jkollniex il-problema li tmur għal risposta u l- iskuża tkun li m'għandhomx avukat mingħand min jieħdu l-parir biex joħorġulek l-ittra.

Mr Speaker, nixtieq issa nitkellem fuq is-sussidju li l-awtorità tagħti lil nies, li m'għandhomx dħul ta' 'l fuq minn Lm7,000, fuq proprjetà li jixtru mill-privat taħt il-valur komplet ta' Lm35,000.

L-awtorità tad-djar tagħti sussidju fuq proporzjon mis-self li huma jieħdu mill-bank.

Flok ma l-awtorità toqgħod tagħmel spejjeż li terġa' titlobhom lin-nies li jkunu se jieħdu din l-għajnuna, kull nutar li jagħmel konvenju f'dan is-sens ikun għamel ir-riċerki minħabba s-self li jkun se jsir mal-bank.

Għaldaqstant jien ma nara l-ebda diffikultà daparti tan-nutara li meta jmorru japplikaw, jipprovdu photocopy tar-riċerki li bħalhom iridu jagħtu sett lill-bank biex joħroġ dan is-self ħalli jassiguraw li m'għandhomx proprjetà oħra.

F'dan il-każ, flok li dawn il-klijenti jew benefiċċjarji jkunu qegħdin iħallsu doppju ta' xogħol li jsir darbtejn, ix-xogħol effetivament isir darba u forsi jnaqqas il-perijodu ta' żmien li dawn in-nies idumu biex jieħdu r- riċerki tagħhom.

Iżda jien ma naqbilx ma' l-awtorità f'dan is-sens, Mr Speaker.

Jien nemmen li klijent għandu dritt jagħżel hu fejn jagħmel riċerki u klijent għandu d-dritt li jġib il-pjanta hu bla ma noqogħdu nissikkawh dwar min u kif jagħmel ir-riċerki.

Mela, jekk tiġi klijenta għandi li trid tagħmel riċerka fuq proprjetà biex tieħu l-benefiċċju li qed insemmu hawnhekk, jien ikolli nibgħat skrivan - kif għandi d-dritt li nagħmel bil- liġi - f'dik is-sezzjoni ta' l-Insinwa li llum tagħmel ir-riċerki, u dan jara li minn meta kellha 16-il sena 'l hawn din il-persuna ma tkunx ħadet ipoteki jew xtrat proprjetà.

Jiena niffirma dik ir-riċerka u nassumi r- responsabbiltà tagħha.

Jekk l-awtorità trid tiċċekkja jekk għamiltx il- homework tiegħi sew, tiċċekkjah.

Jekk issib żball tiċċarġja lill-klijenti, pero' jekk l-affarijiet ikunu saru sew daparti tan-nutar, fl-opinjoni tiegħi l-awtorità la għandha dritt u lanqas għandha tesiġi li r-riċerki bilfors isiru għand firm partikolari, għaliex sal-lum ma ngħatatx il- garanzija ta' dawk ir-riċerki.

Meta mbagħad tingħata forsi jkollha raġun.

Mr Speaker, l-istess ħaġa qed tgħid rigward il-pjanti.

Ġieli jkollok min japplika għal dan is-sussidju u mir-riċerki jirriżulta li dawn għandhom xi sehem ġej minn wirt jew xi kwota minn proprjetà li la jkollhom il-pussess tagħha u wisq inqas tkun proprjetà li jistgħu jibbenefikaw f'sens realistiku finanazjarju minnha.

Għaldaqstant, jiena ma narax għaliex bniedem m'għandux jaqbad is-site plans li joħorġu uffiċjalment mill-works department, jagħmel photocopy ta' dik il-parti, u jimmarka fejn hi s-site b'mod li tidher sewwa.

Jekk jirriżulta li din hija outside scheme, m'għandniex għalfejn nagħmlu l-ħajja ta' dak li jkun martirju u nġegħluh iġib pjanti oħra għax din mhix maħruġa minn hemm u din ma togħġobniex għax maħruġa min-naħa l-oħra.

Jiena naħseb li, kif kienet qed tgħid l-Onor.

Coleiro, hemm persentaġġ żgħir ta' nies li jipprovaw iqarrqu, u l- maġġoranza tan-nies li għandhom bżonn jistħu jmorru għand id-dipartiment għall-għajnuna.

Mhux għax m'għandhomx dritt, però f'dan il-pajjiż liċ- ċittadin għandu ċertu orgolju li jrid ikun veru dahru mal-ħajt, b'id waħda wara u id quddiem, biex imur fid-dipartiment għall-għajuna.

Għaldaqstant jiena naħseb li ċerti spejjeż jistgħu jiġu evitati mill-iskema.

Ma ngħidx li kollha jistgħu jiġu evitati, però partijiet minnhom jistgħu jiġu evitati.

Mr Speaker, punt ieħor li xtaqt insemmi fuq l-awtorità, which is very commendable għalija, huwa li skond paġna 30 u 31 tar-rapport li għandna quddiemna, l-awtorità bħalissa għandha 450 proprjetà biex jinbnew fi proġetti għall-ġejjieni, mifruxa mal-biċċa l-kbira tal-pajjiż.

Veru li Għawdex hemm ix-Xewkija biss, però għal Malta hemm diversi lokalitajiet.

Dan juri l-ħeġġa u x-xogħol b'risq li nsolvu dawn il-problemi.

Għaldaqstant wieħed irid japprezza li x-xogħol qiegħed isir b'serjetà u hemm tfassil ta' pjani reali għal quddiem.

Issa iktar minn hekk, l-awtorità se tassumi responsabbiltajiet ġodda tad- dipartiment ta' l-akkomodazzjoni soċjali.

Jien nawguralha għaliex dawn se jkunu piżijiet iktar diffiċli milli għandha sal-lum, għax il-maġġoranza tan- nies li jmorru għandha llum biex jixtru proprjetà, huma nies li, ftit jew ħafna, kapaċi jġemmgħu flus, għax jixtru, għalkemm bi prezz issussidjat, imma jixtru.

Issa l-awtorità se jkollha l-piż ta' nies li huma ta' livell iktar sfortunat milli għandha sal-lum.

U nispera li ma nippretendux miraklu l-għada li l-files ta' dawn in-nies jidħlu għand l-awtorità.

Jiena wieħed min-nies li xi kultant taqbiżli ċ-ċinga, Mr Speaker, u taqbiżli għaliex ma nkunx nista' naqdi lil dak li jkun.

Jien ma mmurx nitlob lill- awtorità biex jagħtu xi ħaġa lill-familjari tiegħi, anzi jekk ikunu jiġu minni u tkun problema ta' affarijiet żgħar, nipprova nsolvihielu anke minn buti, biex ma jgħidux li l-kuġin ta' dak jew Ċikku mar hemmhekk biex jinqeda.

Mr Speaker, irridu nirrealizzaw l-impenn li se tidħol għalih l-awtorità llum b'kuraġġ daparti ta' dan il-gvern.

Fil-futur irridu noqtlu l-idea li hemm sal-lum tad-dipartiment tas-social housing, li meta tmur hemmhekk Alla jrid jgħinek biex tipprova tinqeda, u se nidħlu b'kuraġġ ġdid biex din il- problema ma noqogħdux inħarsu lejha imma nittekiljawha.

Però mil-lum qed navża wkoll lill-awtorità biex fejn hemm proprjetajiet li ġew iddikjarati li huma kundannabbli, jekk hemm bżonn tqabbad perit ieħor ma' dawk li għandha, tibgħathom jiċċekjaw dawn il-postijiet u jekk huma veru fi stat ħażin jaqbdu u jagħtuhom lura mal-ewwel lis-sid, sakemm hu jiffirma indennizz li ma jistax ifittxek għal tip ta' maintenance jew tranġar wara.

L-awtorità trid tkopri lilha nnifisha wkoll minn dan, però jekk is-social housing jiġi taħtha, ma jagħmilx sens li jibqgħu jipperpetwaw fil-pussess ta' proprjet li qed tagħmilhom legalment liable li jħallsu l-ispejjeż tagħhom.

Jiena naħseb li l-awtorità għandha torjenta ruħha f'dan il-pass ġdid li qed tieħu.

Daparti tiegħi jien lest li fejn nista' ngħin, bħalma naħseb li lesti jgħinu l-membri kollha ta' hawnhekk.

Jien nemmen li l-awtorità sal-lum irnexxiet, forsi mhux kollox kif xtaqna, imma by and large irnexxiet, u nispera li għada pitgħada l-awtorità tkompli ttaffi l-problema li kienet, għada, u xi ftit jew wisq tibqa' magħna.

Nirringrazzjak, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Karl Chircop.

ONOR.

KARL CHIRCOP: Mr Speaker, illum qed niddiskutu r-rapport u l- estimi ta' nfiq tal-housing authority li għandha importanza notevoli ġewwa pajjiżna.

Mill-awtoritajiet li twaqqfu xi żmien ilu, naħseb hija waħda mill-uniċi li baqgħet teżisti għal medda twila ta' żmien.

Fil-fatt l- awtorità twaqqfet minn amministrazzjoni Laburista fl-1976.

Allura l- awtorità tista' tiftaħar b'esperjenza ta' servizz lill-poplu Malti fil- qasam tal-housing, kemm fi żmien gvern Laburista, kif ukoll fi żmien gvern Nazzjonalista.

Però lil hinn minn kull nota partiġjana, Mr Speaker, naħseb li kull wieħed u waħda minna jaqbel li t-twaqqif tal-housing authority innifisha kien pass importanti ħafna fl-istorja tal-housing ġewwa pajjiżna.

Kulħadd jaf li l-partit Laburista kien, wara kollox, il-pijunier f'dan il-qasam, anke meta ta l-bidu għall-bini ta' għexieren u għexieren ta' housing estates madwar il-gżejjer tagħna.

U kompla biex anke sebbaħ l-istess housing estates b'ħidmietu matul l-aħħar leġislatura Laburista.

Bir-raġun li fil-fatt aħna ta' din in-naħa nħossuna kburin meta nħarsu madwarna u naraw dawn il-housing estates li joffru sors ta' eżistenza, u anke identifikazzjoni għal dawn l-inkwilini li jgħammru ġewwa fihom, nies li fil- maġġor parti tagħhom lanqas biss kienu jafu xi tfisser li jkollok darek qabel ma ngħataw iċ-ċwievet ta' dawn il-postijiet.

Fil-fatt l-istatistika titkellem waħedha dwar min għamel l-iktar f'dan il-qasam.

Per eżempju, naraw li taħt amministrazzjonijiet Laburisti ta' bejn l-1980 u l-1987 kienu tqassmu madwar 10,000 housing units, u min-naħa l-oħra bejn l-1988 u l-1994 taħt gvern Nazzjonalista kienu ġew provduti 4,000 biss.

Sfortunatament ukoll, ma tantx għandna għalfejn immorru daqshekk 'il bogħod, anke jekk inqabblu dawn is-sentejn tal-ħidma ta' dan il-gvern ma' dawk is-sentejn ta' ħidmet il-gvern Laburista preċedenti, naraw li fil-fatt inżammew l-istess perċentwali.

Skond risposta parlamentari li tani l- Ministru Gonzi stess, naraw li bejn l-1996 u l-1998 kienu tqassmu b'kollox 'il fuq minn 550 unit.

Min-naħa l-oħra, minn mindu bdiet din l- amministrazzjoni, minn Settembru ta' l-1998 s'issa, tqassmu inqas minn 240 unit b'kollox.

Imma apparti dan kollu, għax ma rridx ninstema' li jiena partiġjan iż-żejjed, importanti li l-figuri neżaminawhom bl-iktar mod xjentifiku.

U apparti dan kollu nħoss li l-futur tal-qasam tal-housing ġewwa pajjiżna għandu jimxi fuq żewġ binarji li għandhom jikkumplimentaw lil xulxin.

Nemmen li l-iktar binarju importanti fil-qasam tal-housing huwa proprju l- aspett soċjali, li għandu jiġi l-ewwel u qabel kollox.

Dan għandu jiġi rifless kemm f'dak li għandu x'jaqsam ma' sussidji li jinħarġu mill-istess awtorità, kif ukoll għal meta niġu biex inqassmu housing units kompleti.

Il- binarju l-ieħor li nemmen li għandna nagħtuh ħafna aktar importanza milli qed nagħtuh fil-preżent huwa proprju l-kwestjoni tal-public private partnership fil-qasam tal-housing.

Nemmen li dawn iż-żewġ estremi, kemm l- estrem tas-social housing kif ukoll il-public private partnership, għandna npoġġuhom jaħdmu flimkien ħalli bil-profitt li jirrużulta lill-istess awtorità mill-qasam tal-public private partnership, wieħed ikun jista' jgħin aktar il-qasam tal-housing soċjali.

Mr Speaker, issa li qed ngħaddu għal dan il-pass importanti fejn se namalgamaw id-dipartiment tas-social housing fi ħdan l-awtorità tad-djar, huwa ferm importanti li nibqgħu nagħtu l-importanza lill-qasam soċjali tal- housing.

Importanti li l-ministru jiżgura li b'xi mod jew ieħor din il- possibbiltà ma jħallihiex issir realtà.

Wara kollox iż-żewġ naħat għandhom għal qalbhom dan is-suġġett u ż-żewġ naħat ħadmu għalih fil-passat.

Allura naħseb li huwa importanti li l-Ministru Gonzi jiżgura li ladarba d- dipartiment tas-social housing isir part and parcel mill-awtorità, dan ma jitnaqqaslux l-importanza tiegħu.

Il-qasam tas-social housing ma nistgħux neżaminawh bl-istess lenti li neżaminaw xi kontijiet finanazjarji bil-calculator, kif iħobb jingħad hawn ġew, imma importanti li l-gvern jagħtih l-importanza li tixraqlu.

Sfortunatament jien inħoss li dan mhux qed isir tajjeb biżżejjed, jekk nagħtu titwila lejn kemm tqassmu postijiet lin-nies b'diżabilità matul l- aħħar sena.

Wieħed jista' jagħmel riferenza għal paġni 7 u 8 ta' dan ir- rapport fejn hemm imniżżlin tliet kategoriji, u jara li fil-fatt l- awtorità pprovdiet 24 unit b'kollox li għalihom applikaw sitt familji biss.

Hawnhekk mhux qed nattakka l-fatt li tqassmu ftit wisq postijiet għall- persuni b'diżabilità, iżda forsi iktar għandna nenfasizzaw il-fatt li l- awtorità mhux qed jirnexxilha tibni postijiet adegwati għall-ħteġijiet ta' dawn in-nies.

Meta ngħidu li l-awtorità pprovdiet 24 unit u applikaw sitt familji biss ifisser li kwart biss ta' dawk il-housing units se jiġu jew ġew utilizzati mill-familji li fil-fatt għandhom xi persuni b'diżabilità ġewwa ħdanhom.

Importanti li nżommu quddiem moħħna ċerti aspetti soċjali meta nkunu qed infasslu dawn il-postijiet.

Ma nistax nifhem, per eżempju, kif il-ministru stess lanqas biss irrisponda l-mistoqsija parlamentari numru 20,354 tat-23 ta' Ottubru, fejn kont staqsejtu kemm ġew provduti housing units b'kera mid-dipatiment tas-social housing u mill-housing authority flimkien, kemm taħt gvern Laburista kif ukoll taħt l-istess gvern Nazzjonalista.

Fil-fatt dawn in-numri tant huma żgħar li ma tantx hemm fiex wieħed jinfixel.

Mr Speaker, jekk niġu għall-iskemi li toffri l-istess awtorità tad-djar insibu li sfortunatament l-istess storja qed tirrepeti ruħha għal dak li għandu x'jaqsam ma' voti ta' somom ta' flus.

Sfortunatament dejjem qed tiġi vvotata somma li mbagħad perċentwal qawwi minnha lanqas jiġi minfuq.

Per eżempju, fis-sena 1993-94 ġiet stmata somma ta' Lm3.1 miljun li minnhom fil-fatt ġew utilizzati 2.7 miljun biss.

Fl-1994-95 ġara l-istess ħaġa, minn Lm2.8 miljun stmati kienu ġew minfuqa biss Lm1.8 miljun.

Fil-fatt naraw li anke għas-sena 1998-99, il-gvern kien stima li se jonfoq madwar Lm700,000 f'sussidji għall-iskema ta' l-awtorità, imma minflok kien nefaq xi ħaġa fuq it-Lm300,000.

Għas-sena rikorrenti, il-gvern reġa' għamel l- istess ħaġa, kien stima li kellu bżonn Lm700,000 imma fil-fatt se jkun ħallas biss l-ammont ta' kważi Lm400,000, jiġifieri iktar minn Lm300,000 inqas.

Mr Speaker, jekk nanalizzaw it-tabella li għandna f'paġna 15 li tagħmel riferenza għal-lista ta' skemi ta' l-awtorità kif ġew riveduti, insibu li, kif diġà għedt, il-gvern ivvota Lm700,000 għal dawn l-iskemi u l-għotjiet li ġew approvati kienu jammontaw għal inqas minn Lm600,000.

Imbagħad wieħed isib nota taħt din it-tabella li tgħid li dawn l-applikazzjonijiet mhux kollha għadhom ġew finalizzati minħabba li kien hemm xi applikanti li ma ppreżentawx id-dokumenti neċessarji biex isir il-ħlas.

Possibbli li l- ammont ta' applikazzjonijiet mhux finalizzati huwa tali li jlaħħaq b'kemm jiswew Lm200,000 agreements ta' skemi ta' sussidji!

Mr Speaker, jien mhux qed ngħid li f'pajjiżna ma jinħolqux diffikultajiet, kif semma wkoll l-Onor.

Tony Abela, ta' natura amministrattiva, forsi anke jkun hemm daqsxejn tkaxkir tas-saqajn mill-aspett legali, imma xorta nħoss li dan l-ammont kien xi ftit esaġerat.

Qed ngħid hekk għax kull darba li nagħmel riferenza ta' din ix-xorta, imbagħad iqum il-Ministru Gonzi fil- winding-up tiegħu u dejjem jirrispondini billi jgħid li fil-fatt għad hemm diversi skemi li l-ħlas tagħhom ġie approvat, imma fil-fatt għadhom ma ġewx finalizzati.

Imma min-naħa l-oħra ma jidhirlux il-ministru li kulħadd jaf jagħmel daqsxejn tas-somom u jekk wieħed jara t-trends minn sena għall- oħra, wieħed jirrealizza li bil-mod il-mod dawn tnaqqsu?

U min-naħa l- oħra, jekk se noqogħdu nġorru l-figuri minn sena għall-oħra, wisq nibża' li nistgħu niżgwidaw lill-poplu u fil-fatt ma nkunux qed nagħtu stampa ċara ta' x'inhu qiegħed jiġri.

Fis-sena 1997-98 aħna konna tellajna n-nefqa soċjali għall-massimu ta' Lm3.7 miljun, imma sfotunatament din reġgħet tnaqqset għal kważi Lm2 miljun din is-sena.

Jiġifieri hawnhekk qegħdin naraw li n-nefqa soċjali tnaqqset bi kważi 40%.

Inutli noqogħdu ngħidu li l-figuri jidhru baxxi għax għad hemm kontijiet pendenti.

Jekk dan huwa minnu, jien nistenna li s-sena d-dieħla l-awtorità telenkalna l-ammont ta' l-ispiża li ġiet carried over mis-sens ta' qabel, ħalli b'hekk u b'hekk biss nemmen li verament nistgħu nkunu trasparenti fil-kalkoli tagħna u li nkunu onesti mal-poplu.

Mr Speaker, li kieku wieħed kellu jagħti ħarsa lejn in-nefqiet kapitali ta' l-awtorità tad-djar matul is-snin 1997-99 insibu li filwaqt li fl-1997 il-gvern Laburista kien nefaq is-somma ta' 'l fuq minn Lm10 miljun, sa din is-sena rikorrenti l-gvern naqqas in-nefqa b'40%, għal 6.5 miljun.

Ninnota b'sodisfazzjon, għall-ġid tal-poplu kollu, li almenu n-nefqa kapitali għal din l-istess sena rikorrenti xorta waħda żdiedet b' Lm0.5 miljun, u jidher li fl-estimi tas-sena d-dieħla l-vot kapitali ġie wkoll miżjud b'Lm0.5 miljun ieħor.

Min-naħa l-oħra, kemm fil-fatt sejrin jintnefqu jew le dawn il-flus, wieħed għad irid jara, imma jiena nawgura li fil-fatt il-gvern mhux Lm0.5 miljun biss jonfoq, speċjalment issa li minn din is-sena se jkollna d-dipartiment tas-social housing fi ħdan l-awtorità, imma anke ħafna u ħafna iktar.

Mr Speaker, niġi għall-kwestjoni tal-public private partnership.

Nixtieq infaħħar lill-awtorità fuq il-ħruġ ta' skema T, għalkemm forsi tinstema' li hija skema żgħira fl-ammont finanzjarju li ġġorr magħha għaliex jidhirli li kulma kien hemm kienu xi Lm4,000.

Però nixtieq infaħħar lill-awtorità u nħeġġiġha sabiex din l-iskema tagħtiha l-weight meħtieġ, kemm f'dak li għandu x'jaqsam mar-riżorsi umani biex tiġi amministrata iktar faċilment, kif ukoll fir-riżorsi finanzjarji.

Jien nemmen li din hija l-way forward li anke l-istess partit Laburista, fiż- żmien qasir li għamel fil-gvern, kien ħadem bis-sħiħ biex imexxi 'l quddiem.

Issa kienu x'kienu l-irwiefen politiċi li kienu nqalgħu, xorta jibqa' l-fatt li konna pprovajna nixprunaw din l-idea.

Skema T hija skema li tagħti sussidju fuq xogħlijiet ta' rranġar fid-djar privati li huma vojta biex jinkrew lill-Maltin.

Meta wieħed jara l-miżerja ta' applikazzjonijiet li rċeviet l-awtorità tad-djar għal din l-istess skema vantaġġjuża, li kienu tnejn biss, wieħed bilfors iqajjem ċerti mistoqsijiet.

L-ewwelnett, dan l-ammont ta' applikazzjonijiet jikkorrispondi ma' l-eluf ta' djar vojta tal-privat li għandna ġewwa pajjiżna?

Żgur li le!

Kulħadd jaf li hawn eluf u eluf ta' postijiet battala, allura x'inhu jżomm lill-Maltin li japplikaw għal skemi bħal dawn?

Żgur li hemm aktar minn risposta waħda, imma ninsab ċert li l-aktar ġewża iebsa li rridu nkissru hawnhekk hija l-kwestjoni tar-reviżjoni tal-liġi tal- kera, ħaġa li sfortutament mhux qed tingħata importanza biżżejjed, almenu għalissa, minn dan il-gvern.

Mr Speaker, irrid ngħid ukoll li aħna ninsabu kommessi li nikkollaboraw mal-gvern f'din il-kwestjoni.

Il-Partit Laburista kien ikkommetta ruħu li jaħdem bis-sħiħ f'dan il-qasam u kien proprju għalhekk li waqqafna kummissjoni.

U hawnhekk nixtieq nistaqsi x'sar eżattament minn din il- kummissjoni dwar ir-reviżjoni tal-liġijiet tal-kera?

Importanti li l- ministru jiftaħ iktar fuq dan il-punt.

Sabiex inkomplu nkabbru s-supply ta' housing units fi żmienna konna waqqafna l-Kummissjoni KMB li xogħolha kien li tiġbor l-informazzjoni meħtieġa rigward dawk il-biċċiet ta' l-art li kienu mixtrijin mill-gvern mingħand il-knisja u li setgħu jiġu utilizzati għal skopijiet ta' housing.

Naturlament dan ix-xogħol kien qed isir b'kooperazzjoni sħiħa ma' l-istaff tal-joint office, u tajjeb li l- ministru jagħmel riferenza għal dan kollu fil-winding-up.

Fi żmienna konna wettaqna reviżjonijiet fil-kondizzjonijiet tal-kera għall-inkwilini ta' postijiet tal-gvern.

Bażikament it-tibdil li għamilna kien jinkludi t- tnaqqis ta' saffi jew gruppamenti ta' income brackets ta' dawn l-inkwilini, kif ukoll irranġajnielhom is-ceiling.

Veru li b'din ir-reviżjoni forsi kien hemm min għolietlu xi ftit il-kera, imma li kieku ħallejna l- affarijiet kif kienu ppjanati mill-gvern preċedenti, dawn l-inkwilini kien se jkollhom żidiet ferm ogħla fil-kera futura tagħhom.

Għal xi raġuni l- kera telgħetilhom m'għola s-smewwiet u sfortunatament kien hemm każi fejn il-kera żdiedet b'400%.

Mr Speaker, fi żmien gvern Laburista ħdimna wkoll fuq it-twaqqigħ ta' slum areas fejn konna għamilna enfasi biex kemm jista' jkun ma noħolqux spostamenti soċjali, u dawn in-nies li nkunu ħriġna mill-islum areas nerġgħu nallokawlhom post fl-istess area fejn ikunu għexu.

Nappella wkoll lill-gvern biex ma jorqodx f'dak li għandu x'jaqsam ma' tisbiħ u anke tindif ta' l-istess housing estates għaliex sfortunatament, minn dak li nara b'għajnejja stess, dawn il-postijiet qed jerġgħu jiġu żdingati.

U hekk kif is-soċjetà tagħna tiżviluppa, il-bżonnijiet tas-soċjetà tagħna wkoll jinbidlu.

U bħala riflessjoni ta' dan it-tibdil naraw kif ir-rwol ta' l-istess awtorità tad-djar għandha wkoll tittrasforma ruħha.

Mr Speaker, ħafna policies tal-housing authority għandhom jiġu aġġornati biex jirriflettu t-tibdil ekoloġiku, demografiku u soċjo-ekonomiku ta' pajjiżna.

Waħda mill-affarijiet li rrid nsemmi hija proprju l-kwestjoni ta' single parent families.

Mill-istess rapport ta' l-awtorità naraw li d- domanda ta' single parent families qiegħda tikber u sfortunatament l- awtorità mhix qiegħda tipprovdi biżżejjed units għal dawn il-single parent families.

Tista' tgħid li din hija problema soċjali li fil-fatt qiegħda tikber fil-pajjiżi kollha, sfortunatament anke ġewwa pajjiżna.

Għalhekk huwa importanti li l-housing authority tirrivedi l-policies tagħha biex inkunu nistgħu nilqgħu verament għal din id-domanda li dejjem qiegħda tiżdied ta' single parent families li ħafna drabi jkunu single mothers.

Allura hemm bżonn akut li nissodisfaw lil dawn it-tip ta' familji.

Mr Speaker, nagħlaq billi ngħid li huwa importanti li l-awtorità taħdem id f'id mhux biss mal-ministeru tal-politika soċjali, imma anke mal- kunsilli lokali għal dak li għandu x'jaqsam ma' problemi li jistgħu jinqalgħu f'ċerti lokalitajiet.

Qed ngħid dan minħabba dak il-każ li ġara fi flats Indipendenza ġewwa Santa Luċija fejn ġie kommess dak id-double murder.

Fil-fatt irrid nirrispondi għal xi kummenti tal-media li kkummentaw kif jista' jkun li 26 familja lanqas biss indunaw li l-koppja kienu ilhom maqtula.

Sfortunatament li ġara kien - u nista' nixhdu jiena stess dan - li tant hemm ħmieġ u rieħa tinten tiela' mill-basement li r- residenti ma ndunawx li dik ir-rieħa tinten tal-koppja maqtula kienet ħierġa mill-flat tagħhom, imma ħasbu li kienu tiela' mill-basement.

Meta staqsejt lill-Ministru Gonzi min hu responsabbli mit-tindif tal- basement ta' dan l-appartament kbir li oriġinarjament kien imfassal minn Ċensu Moran bħala dar għall-anzjani, il-ministru rrispondieni billi qalli li l-gvern mhux responsabbli mit-tindif ta' dan il-basement.

Sussegwentement kienu għaddewli kopja ta' parti minn gazzetta tal-gvern tat- 12 ta' Marzu ta' l-1993 fejn l-istess gvern qiegħed jirriklama biex ibigħ il-units li hemm f'dan il-basement.

Allura erġajt staqsejt lill-ministru kif seta' jgħid li l-gvern mhux responsabbli mill-maintanance ta' dan il- basement meta fl-1993 il-gvern stess kien irriklama biex il-basement jinbigħ.

Il-ministru mbagħad qalli li l-gvern huwa responsabbli mill-units biss tal-basement imma l-common area, jiġifieri l-kuritur ta' ġol-basement, huma responsabbli mit-tindif tiegħu l-istess inkwilini li jabitaw fuq.

Issa għadni anke kif ġejt informat mill-istess kunsill ta' Santa Luċija - għax il-kwestjoni kien daħal fiha anke l-kunsill ta' Santa Luċija - li l- basement huwa imbarrat, hemm bieb bil-katnazz, jiġifieri lanqas l-istess residenti m'għandhom aċċess għall-partijiet komuni mill-istess basement biex dan jiġi mnaddaf.

Jien nappella lill-awtorità biex fejn ikun hemm problemi ta' dan it-tip - li jistgħu jinstemgħu ċuċeski, ħa ngħid il-verità - b'daqsxejn aktar koperazzjoni mal-kunsilli lokali nkunu nistgħu naġevolaw lil dawn ir-residenti.

Irrid ngħid li dan il-block hu wieħed mill-isbaħ blocks li qatt ħarġet il-housing authority u ħafna mill-familji li jgħixu fih huma bonafide u naħseb li b'daqsxejn iktar koperazzjoni wieħed ikun jista' jasal għal xi forma ta' kompromess dwar din il-kwestjoni li għada pendenti s'issa.

Għadni kif dħalt proprju l-bieraħ f'dan il-block u xammejt rieħa tinten pesti tiela' mill-istess basement tal-block flats Indipendenza.

Jien nagħlaq hawn billi nawgura lill-awtorità li se jkollha challange ikbar din is-sena peress li se tinkorpora fi ħdanha d-dipartiment tal- housing soċjali.

In vista tal-fatt li f'dan il-qasam dejjem kienu qed jintnefqu flus inqas milli jkunu vvotati, importanti li l-housing authority ma tibqax tagħmel hekk, imma tenfasizza l-ħidma tagħha lejn l- aspett soċjali tal-housing.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Dolores Cristina.

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Mr Speaker, f'dan ir-rapport u f'dawn l-estimi ta' l-awtorità tad-djar joħroġ ċar il-punt kruċjali, il-bażi politika tal- gvern f'dik li hija akkomodazzjoni soċjali.

Infatti dik li għandu jsir l- aħjar użu tar-riżorsi għal min hu l-aktar fil-bżonn, u din għandha tibqa' il-punto di partenza u nżommu dejjem dan il-għan quddiem għajnejna.

Illum il-fatt li persuna tgħix f'dar diċenti huwa meqjus bħala dritt soċjali u n-nuqqas ta' post diċenti fejn persuna tgħix hu meqjus ukoll bħala ċaħda ta' dritt soċjali.

Huwa faċli li nitkellmu fuq id-drittijiet soċjali, li nagħrfuhom u nixtiequ li nwettquhom, imma r-realtà turina li t- twettiq ta' ħafna minn dawn id-drittijiet soċjali, mhuwiex ħaġa li tfaqqa' subgħajk u sseħħ għaliex fil-verità jeħtieġu viżjoni u fuq kollox, riżorsi kbar.

Tul is-snin rajna l-aspettattivi tagħna lkoll jogħlew u filwaqt li ftit tas-snin ilu dar li kienet tkun mingħajr faċilitajiet sanitarji kienet xi ħaġa aċċettabbli, illum din m'għadhiex.

Naraw ukoll li d-definizzjoni ta' dar diċenti evolviet ukoll matul is-snin, biex dak li darba waħda, mhux tant żmien ilu, kien meqjus bħala lussu illum sar neċessità.

Jiena dejjem nemmen li ħarsa qasira lura tagħmlilna kuraġġ, turina kemm imxejna 'il quddiem, u turina wkoll kemm għad fadlilna x'nagħmlu.

Mr Speaker, id-dmir li kull persuna jkollha aċċess għal dar diċenti waqa', bħal ħafna affarijiet, fuq spallejn l-istat proprju tul is-seklu li għadu kif spiċċa.

Kellna l-akbar kriżijiet fil-qasam tal-housing waqt jew proprju wara ż-żewġ gwerer dinjija, fejn kellna tiġrif ta' ħafna bini li dawn il-gwerer ġabu magħhom, u dak iż-żmien l-istat kien intervjena bi proġetti ta' rikostruzzjoni finanzjati mill-fondi li konna nsejħulhom tal- war damage.

Kien intervjena wkoll permezz ta' liġijiet tal-kera li ffriżaw il-kirjiet għal-livell ta' qabel it-tieni gwerra, biex jagħti protezzjoni lill-inkwilini ħalli dawn ma jsbiux ruħhom barra fit-triq.

Dawn kienu miżuri meħtieġa u għaqlin għal dak iż-żmien, iżda llum minkejja tibdil li sar f'dawn il-liġijiet ftit ta' snin ilu, inħossu l-effetti negattivi tagħhom.

Wieħed irid jammetti li nħolqu ċirkostanzi inġusti fil-konfront ta' ħafna sidien.

Kien lejn nofs is-snin sittin li rajna shift fis-suq tal-kera lejn dak tal-home ownership u l-gvern ta' dak iż-żmien, gvern Nazzjonalista, beda jqassam l-ewwel plots tal-home ownership scheme u kellna aktar Maltin, fil- faxxa hekk imsejħa ta' dħul medju, li bdew isiru sidien ta' djarhom.

Din hija policy li, kif qal l-Onor.

Karl Chircop, baqgħet timxi tul amministrazzjonijiet differenti, però kompliet żdiedet il-problema reali u serja ħafna ta' min ma kienx jiflaħ la jixtri fejn joqgħod u lanqas kien isib jikri minħabba ċirkostanzi li seħħew fis-suq tal-kiri.

U n-numru ta' dawk li verament fil-bżonn kompla jiżdied u kompla jiżdied għal ħafna raġunijiet.

Hawnhekk irrid ngħid li mhux l-inqas fost dawn ir-raġunijiet kien il-fatt li t-tqassim tad-djar u l-proprjetà tal-gvern kien taħt diskrezzjoni ministerjali u kienu jgħaddu biss għand il-ħbieb, il-ħbieb tal- ħbieb, għand tal-qalba u kienu wkoll jitpartu ma' vot elettorali.

Naħseb li lkoll niftakru, għalkemm ħafna minna jixtiequ jinsew, iż- żmenijiet meta l-fatt li tieħu post tal-gvern kien kważi status symbol, u kellna nies bi dħul tajjeb, li kellhom proprjetà tagħhom, li kienu jiġġieldu u kienu jieħdu dak li riedu, speċjalment meta kellhom il- qaddisin.

Għalhekk rajna l-housing estates tagħna jimtlew b'inkwilini li finanzjarjament kienu jifilħu jieħdu ħsieb tagħhom infushom, filwaqt li dawk li kienu verament fil-bżonn baqgħu barra u baqgħu lura.

L-idea li tieħu l-post tal-gvern bi pjaċir trawmet f'ħafna mħuħ fis-snin sebgħin u tmenin u għalkemm illum naqqset u naqqset ħafna, għad hemm min ma fehemx li l-idea li tieħu post tal-gvern - għax bqajna nsejħulhom hekk - bi pjaċir spiċċat u li daħlet sistema bbażata fuq punti li tkejjel il-bżonnijiet reali ta' l-applikanti.

Naħseb li d-deputati kollha hawn ġew bħali ta' spiss ikollhom talbiet mill- kostitwenti għal postijiet tal-gvern.

Naħseb li bħali għadhom jiltaqgħu ma' nies li ma fehmux li l-allokazzjoni ta' djar u appartamenti tal-gvern resqet lejn metodu li hu mill-aktar ġust, ekwu u trasparenti u li ma jħallix lok li xi ħadd jgħaddi kelma lil xi ħadd.

Huwa tajjeb li wieħed jgħin b'mod prattiku lil dak li jkun, bħalma qalet l-Onor.

Marie Louise Coleiro, imma li wieħed jgħaddi kelma ta' ħbieb m'għadhiex teżisti.

Is- sistema tal-punti kif kienet titħaddem wara l-1987 ressqitna lejn sistema li ġabet magħha iktar kontroll u iktar accountability, imma xorta waħda kellha nuqqasijiet pjuttost kbar, ħalliet ukoll il-possibbiltà ta' abbuż min-naħa ta' l-applikanti, waqt li kienet nieqsa mis-sensittività lejn faxxa ta' nies li verament kienu fil-bżonn għaliex kienet tinjora ħafna ċirkostanzi tal-ħajja tagħhom.

Il-qasam tal-housing tul is-snin - u ma naħsibx li din hija problema ta' pajjiżna biss - jibqa' joħloq problema kbira u l-ebda numru ta' ċerimonji simboliċi, għalkemm fihom infushom huma ġesti sbieħ, m'huma se jtaffu din il-problema.

L-unika ħaġa li ttaffi l-problema hija strateġija dinamika, hija politika aggressiva u riżorsi adegwati.

Aħna għandna ħafna anzjani li joqogħdu fi djar li mhumiex addattati la għall-età u lanqas għall-istat fiżiku tagħhom.

Għandna anzjani li jgħixu fi djar li biż-żmien u b'nuqqas ta' manutenzjoni saru strutturalment perikolużi.

Għandna wkoll familji kbar bi dħul baxx li jgħixu f'appartamenti jew djar żgħar wisq għan-numru tagħhom, u djar li neqsin ukoll minn faċilitajiet bażiċi.

Għandna wkoll żieda sostanzjali ta' koppji separati għaliex is-soċjetà waslet f'dawn iċ- ċirkostanzi, u żieda ta' single mothers.

Għandna koppji għarajjes li, minkejja l-fatt li t-tnejn ikunu jaħdmu, għandhom dħul baxx bejniethom ukoll.

Għandna familji b'membru b'diżabilità li jirrikjedu akkomodazzjoni addattata għall-ħteġijiet speċjali tiegħu.

Għandna nies li ħerġin ukoll minn żmien twil ta' kura istituzzjonali li għandhom bżonn jinserixxu ruħhom fis-soċjetà.

Għandna nies li huma qiegħda u nies li jgħixu b'benefiċċji soċjali biss.

Insibu wkoll ħafna proprjetà privata fi stat dilapidat għall- aħħar u b'inkwilini li m'għandhomx fejn imorru jekk joħorġu minn hemm.

U fejn qabel kellna l-extended family, fejn kellek iktar minn ġenerazzjoni waħda taħt l-istess dar, illum qed nersqu lejn il-fenomenu fejn is-single person units qed jiżdiedu, bi tfal adulti wkoll li jitilqu mid-dar u jgħixu għal rashom.

U għandek ħafna nies li kollha mingħalihom li jistgħu jmorru għand il-gvern u jitolbu l-akkomodazzjoni mingħandu.

Dawn il-fatturi kollha wasslu biex in-numru ta' applikazzjonijiet għall- akkomodazzjoni soċjali jiżdied tul is-snin.

Mela b'riżorsi limitati u b'numru ta' applikazzjonijiet sostanzjali fejn se titqiegħed il-prijorità?

Il-prijorità trid żgur tingħata lil dawk li qegħdin fil-bżonn minħabba s- sitwazzjoni finanzjarja tagħhom, lil dawk li għandhom problemi soċjali, lil dawk li huma fil-bżonn immedjat ta' housing minħabba ċirkostanzi meqjusa bħala urġenti.

Minn studju li għamlet Sue Vella jidher li mit-3,300 applikazzjoni li kien hemm pendenti quddiem id-dipartiment ta' l- akkomodazzjoni soċjali f'Ottubru tas-sena li għaddiet, kien hemm 2,800 li indikaw dħul ta' anqas minn Lm4,000 fis-sena u 500 li indikaw dħul ta' aktar minn Lm4,000.

Nofs l-applikanti attwalment iddikjaraw dħul ta' anqas minn Lm1,920 fis-sena, jiġifieri mal-Lm160 fix-xahar.

Aħna lkoll nafu fejn iwasslu Lm160 fix-xahar illum, speċjalment meta jkollok il-familja.

Imbagħad kien hemm faxxa wiesgħa ta' applikanti, mat-18%, li ħassew li kienu eliġibbli għall-akkomodazzjoni soċjali minkejja l-fatt li d-dħul tagħhom laħħaq l-Lm400 fix-xahar.

Wieħed hawnhekk ma jridx jaqta' fil- qasir però jrid jara wkoll il-ħteġijiet ta' dawn l-applikanti li, minkejja d-dħul finanzjarju tagħhom, xorta ħassew li kellhom id-dritt li jitolbu l- akkomodazzjoni soċjali.

Fil-fatt, meta wieħed iħares aktar mill-qrib, jirriżulta li jkun hemm numru ta' applikanti b'membru tal-familja b'diżabilità jew b'mard jew b'xi bżonnijiet li jwasslu għal din l- applikazzjoni.

Ħarist ukoll lejn studju li għamel ftit tax-xhur ilu Fr Charles Tabone dwar il-bżonnijiet fil-qasam tal-housing.

Fih Fr Tabone identifika tliet gruppi f'termini ta' dik li hi msejħa housing affordability, dawk li jgħixu f'faqar relattiv, dawk li għandhom problemi soċjali u dawk li għandhom jitqiesu bħala każi urġenti.

Fl-ewwel lista tal-faqar relattiv, li wieħed irid jiffoka ħafna fuqha, Fr Tabone jniżżel il-familji li għandhom dħul baxx mhux ħażin, speċjalment familji numerużi, dawk li huma mingħajr xogħol, dawk li jgħixu biss mill-benefiċċji soċjali, single parents, dawk li ħarġu mill-ħabs u l-pensjonanti.

Dawn huma l-iktar gruppi li jidhru vulnerabbli.

Taħt il-lista ta' dawk bi problemi soċjali nsibu nies li jgħixu f'substandard housing jew għaliex ilhom jgħixu hemm u baqgħu hemmhekk, jew għaliex m'għandhomx flus għall-manutenzjoni.

Hemm ukoll nies li jgħixu fi djar li mhux biss għandhom bżonn manutenzjoni, imma anke tiswija strutturali.

Hemm persuni b'diżabilità u anke anzjani li għandhom bżonn ibiddlu l-post fejn joqogħdu, però lanqas huma stess ma jafu x'iridu jagħmlu u fejn iridu jmorru.

Għandek persuni b'diżabilità mentali, familji li xi ħadd mill-membri tagħhom għandu problemi ta' alkoħol, ta' droga, logħob ta' l-azzard jew xi problema simili.

Imbagħad fil-lista urġenti tan-nies li litteralment is-saqaf se jaqa' fuqhom hemm żgħażagħ li ħerġin minn istituti, nies separati li jispiċċaw mingħajr dar, u membri tal-familji li jkollhom jitilqu mid-dar tal-familja minħabba vjolenza jew abbuż.

Kumment li jinsab ukoll f'dan l-istudju ta' Fr Charles Tabone u dak tal-ministeru għall-politika soċjali, f'Marzu ta' din is-sena, qal li fost dawk li baqgħu b'xejn mingħand il-housing authority, speċjalment fejn jidħol il-kiri, huma proprju wħud minn dawk li l-aktar għandhom bżonn.

Għalhekk, Sur President, naħseb li wieħed irid jiffoka ftit fuq is-sistema ġdida ta' punti, li dalgħodu tkellimna fuqha f'din il-Kamra bosta drabi, li naħseb għandha twassal biex dawk li l-aktar huma fil-bżonn, ikunu dawk li jieħdu.

Din is-sistema telimina wkoll l- abbuż li jista' jsir minn dawk li għadhom ma fehmux li l-għan ewlieni ta' l- awtorità tad-djar jibqa' li taqdi lil min għandu diffikultajiet reali u m'għandux il-mezzi li jsolvu l-problemi tiegħu waħdu.

Waqt li l-amalgamazzjoni ta' l-oqsma pubbliċi li jaħdmu fil-qasam tad- djar kompla fix-xhur li għaddew, sar xogħol ieħor siewi ħafna biex is- sistema tal-punti li jintużaw mid-dipartiment u mill-awtorità wkoll, jiġu integrati kollha f'sistema waħda.

Ngħid il-verità, s'issa kellna ċerta konfużjoni u n-nies dejjem jistaqsu fejn iridu jmorru, jekk hux id- dipartiment jew l-awtorità, u trid tindikalhom fejn qegħdin.

Però l- konfużjoni kienet kbira u issa se naraw sistema li żgur se jirnexxilha tidentifika każi l-aktar urġenti u fil-prijorità tagħhom.

Kif kienet qabel, is-sistema kienet ibbażata ħafna fuq il-kondizzjoni tal- post fejn kien joqgħod l-applikant waqt li tefa' l-applikazzjoni, però kienet tinjora ħafna ħwejjeġ oħra.

Per eżempju, kienet tħares lejn in- numru tal-membri tal-familja, lejn l-età tagħhom, tħares ukoll lejn il- kondizzjonijiet tas-saħħa, però kienet ibbażata wisq fuq il-kondizzjoni tal- post. Dan l-aħħar mort għand familja ta' erbgħa min-nies f'San Pawl il- Baħar, li għandhom flat bellezza, però dawn qed iħallsu Lm90 fix-xahar meta d-dħul ta' din il-familja ta' erbgħa huwa ta' madwar Lm3,500 fis-sena.

Iżda dawn ma kellhomx alternattiva oħra għaliex il-post li kienu joqogħdu fih qabel kien qed jaqa' madwarhom.

Issa ħalliha li l-post fejn kienu joqogħdu qabel kien proprjetà privata għaliex dik hija issue differenti.

Il-fatt jibqa' li din il-familja b'żewġt itfal tħallas kważi 30% tad-dħul tagħha għall-flat fejn toqgħod.

L-istess fil-każ ta' mara separata, nies li jsibu ruħhom barra mid-dar tal-familja, dawn jieħdu zero points għaliex il-post fejn qed joqogħdu huwa f'kondizzjoni tajba u l-evalwazzjoni ta' l-applikazzjoni kienet issir fuq il-kondizzjoni tal-post.

Zero points ukoll jieħdu dawk li qegħdin f'"Dar Merħba Bik", "Villa Chelsea", f'istituzzjonijiet oħra u jixtieq joħorġu barra minn hemm.

Dawn isibu ruħhom verament 'l isfel fil-lista ta' l- applikanti.

It's a no-win situation.

Kif kienet taħdem is-sistema qabel, l-iktar nies li għandhom bżonn kienu jibqgħu 'l isfel.

Is-sistema li se jkollna almenu se tiddistingwi biżżejjed il-problemi reali.

Se tiddistingwi l-problemi strutturali li jkun hemm fil-fond.

Per eżempju, qabel kienet li jekk inti għandek ftit xquq fis-saqaf, u jekk inti għandek it-travu se jaqa' fuq rasek, kważi kważi ngħidulha l-istess ħaġa u nibqgħu għaddejjin.

Però s-sistema l-ġdida tagħmel distinzjonijiet fini li jeħtieġ biex verament tkun ġusta.

Issa se tħares lejn in-numru ta' kmamar, billi talloka punti għal kmamar li huma verament kmamar u mhux gabubi, boxrooms jew toilets, u tikkwalifika t-tip ta' kmamar.

Fejn qabel min kellu toilet biss fil-bitħa xorta kien meqjus li kellu faċilità sanitarja, issa l-punti għal dawn il-faċilitajiet se jingħataw skond l-aċċess u skond il-kumdità.

Se jingħataw ukoll aktar punti lill-applikanti li jgħixu f'basements jew f'appartamenti taħt il-livell tat-triq bil-problemi li din is-sitwazzjoni nafu li ġġib magħha.

Qabel kien biżżejjed li membru tal- familja jġib ċertifikat mediku li juri li jbati minn kondizzjoni medika.

L- Onor. Asciak qal li għandna nofs Malta tbati bl-ażma, per eżempju, għaliex kienu affarijiet li jħallu lok għal ħafna abbuż.

Però bis-sistema l-ġdida, il-punti se jingħataw għal kondizzjoni medika li tinvolvi ħafna l-problema ta' mobilità.

B'hekk se jonqsu ċ-ċertifikati mediċi vagi ta' kondizzjonijiet li m'humiex relatati mal-kondizzjoni tad-dar fejn l- applikant ikun joqgħod.

Hemm tibdil sinifikanti ieħor bl-introduzzjoni ta' punti żejda li jingħataw skond rapport imħejji minn social worker li jidentifika l- kondizzjonijiet soċjali ta' l-applikant u tal-familja tiegħu jew tagħha.

Fl-opinjoni tiegħi, waħda mill-affarijiet li kienu l-aktar jistunaw fis- sistema l-qadima, kienet li xi ħadd bi dħul ta' aktar minn Lm8,000 fis- sena, seta' jitqies eliġibbli u jitla' 'l fuq fil-lista, jekk il-punti kollha akkumulati jaqbżu lil dawk ta' familji oħra bi dħul ferm aktar baxx imma b'inqas punti.

Jien ma nafx hijiex opinjoni żbaljata tiegħi, imma jiena ngħid jekk min għandu dħul ta' Lm8,000 għandna ngħidu li għandu dritt ukoll għall-akkomodazzjoni soċjali u jekk ikollu punti akkumulati jitla' 'l fuq fil-lista wkoll, allura verament qegħdin ngħixu f'dak li nsejjaħlu sugar daddy land.

Sur President, naħseb li l-benchmarks tad-dħul ġodda huma ħafna iktar realistiċi meta qed ngħidu li, skond is-sistema l-ġdida l-applikant ma jistax ikollu dħul ta' aktar minn Lm4,000 f'każ ta' koppja miżżewġa u ta' Lm3,000 f'każ ta' persuna waħeda b'allokazzjoni ta' Lm300 għal kull membru tal-familja taħt it-18 sakemm din l-allokazzjoni ma taqbiżx l-Lm1,000.

L- applikanti li ma jidħlux f'dawn il-parametri mill-ewwel jitqiesu skwalifikati.

Se jingħataw ukoll punti extra lill-familji li jgħixu f'furnished flats b'kera għolja, punt li semmejt l-ewwel.

Nispera li issa ma narawx moviment kbir lejn il-furnished flats biex isiru eliġibbli għal post tal-gvern ukoll!

Ħaġa oħra tajba hija li kull applikant irid jawtorizza lid-dipartiment biex ikun skrutinat id-dħul tiegħu, kif ukoll l- assi personali, ħalli għal darb'oħra jkun eliminat l-abbuż.

Applikanti li jgħixu f'kondizzjonijiet perikolużi jistgħu jkunu offruti soluzzjoni ta' tiswija strutturali.

Illum għandna nies li jgħixu f'post perikoluż, però ma jridux li ssirilhom tiswija għaliex jgħidulek li jippreferu post ġdid.

Però l-ewwel option ta' tiswija, jekk din tkun teżisti, għandha tkun offruta u aħjar wieħed jaħseb li jaċċettaha.

Naħseb li huwa tajjeb ukoll il-kunċett ta' negative points meta l-applikanti jirrifjutaw b'kapriċċ post li jkun offrut lilhom, speċjalment meta tara nies li joqogħdu n-naħat ta' Tas-Sliema li ma jridux joħorġu mill-ambjent li jgħixu fih.

Issa nista' nifhem li wieħed ikun dara dak l-ambjent u ma jridx joħroġ, però ma jistax ikun li l-awtorità tad-djar toqgħod tagħti l- postijiet eżattament skond kif iridhom l-applikant.

Bħalissa għaddej eżerċizzju ta' spezzjoni mill-awtorità tad-djar f'residenzi ta' l- applikanti biex l-applikant ukoll ikun jista' jingħata punti li jistħoqqlu.

Dan l-eżerċizzju li qiegħed isir bil-mod il-mod minn esperti, mistenni jintemm fix-xhur li ġejjin.

Sur President, il-cliche' tgħid li ebda sistema m'hi perfetta.

Bla dubju ta' xejn, din is-sistema ġdida hi ħafna aħjar minn dawk ta' qabilha għaliex tħares lejn bżonnijiet reali, bżonnijiet tanġibbli bl-aktar mod ġust u ekwu.

Naħseb li l-proposta tal-ministeru tal-politika soċjali li jitwaqqaf allocations board biex jagħmel skrutinju sħiħ ta' l-allokazzjonijiet ta' postijiet tal-gvern skond il-ħtieġa ta' l-applikant, kif ukoll il-proposta l-oħra, li jkun hemm computer terminal fl-awtorità tad-djar u fid- dipartment biex l-applikanti stess jieħdu l-informazzjoni li jixtiequ dwar fejn qegħdin fil-lista, il-punti li għandhom, u l-assessment li sar dwarhom, huma wkoll passi biex nersqu lejn sistema verament trasparenti.

B'dan il-mod naslu għal dak li semmejt fil-bidu, it-twettiq ta' politika ta' gvern Nazzjonalista fejn dejjem isir l-aħjar użu tar-riżorsi għal dawk li huma l-aktar fil-bżonn.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): Grazzi.

Aktar rimarki?

L- Onor. Rita Law.

ONOR.

RITA LAW: Sur President, qed nitkellmu fuq ir-rapport u l-estimi finanzjarji ta' l-awtorità tad-djar, wieħed mill-oqsma importanti ferm f'pajjiżna.

Kif qalet l-Onor.

Dolores Cristina, il-problema tal-housing ilha ġejja minn ħafna u ħafna snin ilu u r-responsabbiltà ta' kull gvern hija li jara li min ikun qed jagħmel talba għal akkomodazzjoni soċjali jkun verament eliġibbli għal din l-għajnuna.

Però, min-naħa l-oħra, fejn tidħol l-akkomodazzjoni soċjali il-gvern ma jridx joqgħod iqis il-problema finanzjarja tal-pajjiż għaliex huwa dritt fundamentali ta' kull persuna li jkollha dar diċenti fejn tgħix, u n-nuqqas ta' dan jista' joħloq problemi soċjali kbar.

Sur President, jien nisma' ħafna ilmenti f'dan ir-rigward fid-distrett tiegħi.

Fil-Kottonera naf koppji li kienu ilhom li applikaw għal akkomodazzjoni alternattiva għal ħafna u ħafna snin, u dawn tant kienu imdejqin f'dak l-ambjent li kienu jgħixu fih, li spiċċaw biex anke sseparaw minħabba l-problemi li kellhom.

Meta jkollok familji bħalma hemm fil- Kottonera, li għandhom medja ta' tlieta jew erbat itfal u jgħixu f'kamra waħda, hija sitwazzjoni li żgur m'hijiex aċċettabbli.

Jekk wieħed jgħid li għandu kuxjenza soċjali bilfors irid jittratta bis-serjetà il-problemi li għandhom dawn il-familji minħabba li m'għandhomx dar diċenti fejn jgħixu.

Fil-ftit ħin li għandi, se nipprova nagħti stampa ta' sitwazzjonijiet differenti ta' familji li qegħdin jitolbu l-għajnuna permezz ta' l-iskemi ta' l-awtorità tad-djar.

Kif diġà għedt, fil-Kottonera aħna għandna nies b'erbat itfal jgħixu ġo kamra tas-sodda waħda.

Dawn huma familji bi dħul baxx ħafna u għalkemm il-gvern joħroġ djar għall-bejgħ b'sussidju, dawn xorta ma jistgħux jixtruhom għaliex jekk ikollhom iħallsu Lm90 fix-xahar fuq il-loan li jkunu ħadu mill-bank, x'se jibqgħalhom mill-paga tagħhom?

Naf żgur li hemm ħafna familji li jaqtgħu qalbhom jixtru dar għaliex ma jkunux jistgħu jlaħħqu ma' dawn il-pagamenti u jgħajxu l-familja mill-paga miżera tagħhom.

Fir-rapport ta' l-awtorità tad-djar ta' din is-sena interessatni tabella dwar familji li għandhom persuni b'diżabilità.

Dawn il-familji li jiffaċċjaw problemi u spejjeż partikolari minħabba li jkollhom persuna b'diżabilità, iktar u iktar jaqtgħu qalbhom biex jixtru xi post milli tkun qed toffri l-awtorità.

Issa l-ministru forsi jgħidilna li jekk id- diżabilità għandha x'taqsam mal-mobilità tal-persuna, u dan ikun joqgħod ġo flat, il-problema tista' ssolviha billi jsir lift.

Dan huwa veru, imma meta tkellimt ma' familja mill-Birgu li xtaqet li jkollha lift, din qaltli li waħda mill-kondizzjonijiet ta' din l-iskema partikolari tgħid li meta l- lift ikollu bżonn xi maintenance, iridu jħallsu għaliha r-residenti.

M'iniex qed ngħid li kulħadd għandu jieħu kollox b'xejn mingħand il-gvern, però hawnhekk qed nitkellmu dwar familji bi dħul baxx li ma jifilħux għal spejjeż żejda.

Sur President, jien naf familji ġo Bormla u anke ġol-Birgu li jgħixu fi djar li huma mgħarrqin bl-umdità, għaliex jgħixu taħt il-livell ta' l-art, ġo kantini taħt il-livell tat-triq.

U meta dawn imorru fid-dipartiament biex jiċċekkjaw fejn waslet l-applikazzjoni tagħhom fil-lista tas-social accommodation, dejjem jgħidulhom li għad m'għandhomx punti biżżejjed jew inkella li għad hemm lista twila qabilhom.

Minkejja li hemm din id-domanda kbira għal akkomodazzjoni soċjali, inħoss li l-gvern mhux qed jaħdem biżżejjed u bis-serjetà biex jalloka postijiet għal dawn in-nies.

Se nagħti ħarsa lejn avviż numru 63 tat-18 ta' Marzu fejn l-awtorità tad- djar kienet ħarġet postijiet għall-bejgħ, li minnhom kulma bbenefikaw mill- Kottonera kienu tnejn mill-Kalkara li ħadu maisonettes, u wieħed mill- Kalkara u ieħor mill-Birgu li ħadu appartament.

Kif nistgħu nfejqu l- problema fil-Kottonera fejn in-nies finanzjarjament ma jifilħux għal dawn it-tip ta' postijiet?

Aħna nkunu qed nidħku b'dawn in-nies meta noffrulhom dawn it-tip ta' postijiet!

Irridu nkunu iktar sensibbli għall-problemi tagħhom u nifhmu aktar is-sitwazzjoni li jinsabu fiha.

Bil-mod kif qed imexxi dan il-gvern inħoss li l-problema ta' dawn in-nies aktar qiegħda tikber għaliex il-pagi tagħhom aktar qegħdin jitnaqqru, allura inqas se jkollhom iċ-ċans li xi darba jipprovaw jieħdu xi post li joffru dawn l- iskemi ta' l-awtorità tad-djar.

Fit-30 ta' Mejju, 2000, taħt avviż numru 64, l-awtorità tad-djar ħarġet għall-bejgħ appartamenti, djar, cluster houses, maisonettes u garaxxijiet f'diversi lokalitajiet.

Imma fil-Kottonera kulma bbenefikaw kienu wieħed mill-Birgu li ħa appartament, u tnejn minn Bormla li ħadu djar.

Meta tkellimt ma' nies li joqogħdu fi djar u appartamenti tal-gvern li l- awtorità tikri bi prezz sussidjat, dawn qaluli li l-kera tagħhom qed togħla m'ogħla s-smewwiet.

Kien hemm familja li qaltli li s-sena l-oħra l-kera tagħha kienet Lm63 u din is-sena għoliet għal Lm190 għaliex il-mara ħarġet tagħmel part-time job biex tipprova tgħin lill-familja.

Fi kliem ieħor, minkejja li dan il-gvern qed joħroġ skemi ġodda u jbiddel oħrajn, mhuwiex qed jagħmel assessment tajjeb tal-problemi finanzjarji tal-familji.

Din il- ġimgħa stess staqsejt lill-ministru jekk sarx xi studju mill-welfare department biex jara x'saħħa għandha l-familja Maltija, però Alla jbierek hawnhekk ukoll il-gvern qiegħed lura f'dawn l-istudji.

Issa ħalli nitkellem ftit fuq xi skemi.

Dan l-aħħar kont qed nitkellem ma' persuna li tħajret tapplika għall-iskema "W" li tagħti sussidju fuq xogħlijiet ta' rranġar fi djar proprjetà tal-gvern.

Mela biex applika għal din l-iskema, l-ewwelnett dan il-bniedem kellu jħallas għall-formola, ħallas Lm10 oħra meta tahom il-formola u kellu jħallas Lm29 għar-riċerki.

Alla jbierek wara ftit ta' żmien reġgħu bagħtulu biex iħallas Lm10 oħra minħabba xi riċerki addizzjonali.

Dan kellu bżonn anke perit u weħel Lm74 oħra.

Wara ħafna ġiri biex ġab din il-karta u l-oħra, finalment irċieva karta mill-inspector ta' l-awtorità tad-djar li marret tagħmillu spezzjoni fuq il-post, fejn qaltlu li ma kienx intitolat għal dik l-għajnuna.

Allura x'qed ngħidu b'dan kollu?

Il-customer care department ta' l-awtorità jrid joqgħod attent li dawn l-affarijiet ma jsirux għaliex in-nies li verament ikollhom bżonn din l-għajnuna jispiċċaw f'sitwazzjoni agħar.

Allura wieħed irid joqgħod attent li almenu ma jħallihomx jagħmlu ċerti spejjeż u mbagħad tiġi rrifjutata l-applikazzjoni tagħhom.

Sur President, irrid ngħid li anke s-sistema li biha titmexxa din l- iskema "W" ukoll qed toħloq ċerti problemi.

Ejja nieħdu każ ta' persuna li trid tibdel il-madum u trid tbiddel il-kamra tal-banju.

Meta jmur l- inspector fuq il-post u jistima l-ammont ta' flus li l-applikant għandu jieħu biex ikun jista' jibdilhom, l-awtorità m'hijiex qed tistabbilixxi l- ammonti separati ta' kemm se jonfoq fuq il-madum u kemm se jonfoq fuq il- kamra tal-banju.

Allura jista' jiġri li, per eżempju, il-persuna tonfoq iktar minn dak li jkun stmat fuq il-madum, minkejja li tkun ipprovat tillimita n-nefqa għal dak l-ammont li tkun tatha l-awtorità.

Għaldqstant meta dawn l-applikanti jmorru biex jieħdu l-ispejjeż li jkunu għamlu, l- awtorità qed tnaqqsilhom ammont sostanzjali minn dak li jkun ġie allokat lilhom.

Sur President, nagħlaq billi ngħid li jeħtieġ inħarsu lejn il-problema tal-housing verament bis-serjetà, speċjalment fejn jidħlu l-persuni b'diżabilità.

Wieħed jinnota li n-numru ta' units available qed ikun ħafna ikbar min-numru ta' nies li japplikaw għalihom.

Dan jista' jfisser li mhux qed issir exposure biżżejjed ta' din l-iskema jew inkella l-awtorità mhijiex qiegħda toffri skema tajba biżżejjed li tieħu in konsiderazzjoni l- ispejjeż tal-familji ta' dawn il-persuni b'diżabilità.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Jean Pierre Farrugia.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Sur President, peress li issa ngħatat spinta biex issir l-amalgamazzjoni tas-servizzi mogħtija mid-dipartiment għall- akkomodazzjoni soċjali ma' l-operat ta' l-awtorità tad-djar, wieħed jista' jinkwadra s-settur kollu tal-housing fid-diskussjoni ta' dan ir-rapport.

Fil-futur qarib se jkollna struttura waħda komprensiva li taqdi l-ħteġijiet ta' dawk li japplikaw għad-diversi skemi tal-housing authority.

Għaliex sal-lum ħafna nies ma kenux ikunu jafu eżattament għandhomx imorru għand id- dipartiment jew inkella għand l-awtorità.

Sur President, l-awtorità se jkollha sistema ta' punti trasparenti li tiġbor fiha, f'lista waħda, lil kull min qed japplika biex jikri akkomodazzjoni mill-gvern.

Skond iċ-charter li tħabbar il-bieraħ, se jkollna sistema li biha wieħed jista' anke jappella jekk iħoss li l- awtorità ma kenitx ġusta miegħu.

Bla dubju dawn huma passi oħrajn 'il quddiem.

U hawnhekk ma rridx nirriferi għall-aħħar amministrazzjoni Laburista imma, bir-rispett kollu, jekk wieħed irid ikejjel ma' l- amministrazzjonijiet Laburisti ta' qabel dik, ma tantx hemm fuqiex tkejjel għaliex ma tridx wisq biex tkun aħjar.

Ovvjament is-sistema tal-punti diġà hija aħjar kif inhi, imma l-awtorità tad-djar qed tkompli ttejjibha ħalli tkun iktar tirrispekkja l-problemi soċjali ta' kull każ.

Fil-programm elettorali tiegħu, il-Partit Nazzjonalista qal ċar u tond li:

"Fil-qasam tad-djar il-Partit Nazzjonalista fil-gvern beħsiebu jimbotta fuq linji alternattivi u komplimentari għall-politika li jingħataw aktar artijiet għall-bini li sal-lum għadhom kampanja.

Għalhekk gvern Nazzjonalista jaħdem biex nużaw ħafna djar li huma vojta, jidħol sħab mal-privat biex jissewwew jew jagħti sussidji għall- istess skop jew jixtrihom u jqassamhom skond il-proċeduri trasparenti diġà stabbiliti."

Dan huwa konsistenti mal-konklużjonijiet ta' l-istructure plan monitoring reports ta' l-awtorità ta' l-ippjanar għall-perijodi 1990/1995 u 1996/1997 li jgħidu li s-supply ta' l-art fl-iskemi eżistenti jista' jakkomoda madwar 61,000 unit, filwaqt li d-domanda m'għandhiex tkun ta' aktar minn 34,700 unit.

B'hekk l-industrija tal-kostruzzjoni għandha tiddiversifika u tikkonċentra fuq ir-riabilitazzjoni taċ-ċentri urbani storiċi li fihom qed jgħixu anqas nies u li fihom żdiedu d-djar vojta.

Irrid ngħid ukoll li fis-census ta' l-1995 irriżulta li minn total ta' 155,202 dar f'pajjiżna 23% jew allura 35,696, huma parzjalment użati jew vojta.

Meta wieħed jara l-istatistika jsib li bejn l-1967 sa l-1995 kellna żieda ta' djar li huma parzjalment użati jew vojta f'pajjiżna, infatti l- persentaġġ minn 14.9% fl-1967 tela' għal 19.2% fl-1985, u reġa' tela' għal 23% fl-1995.

F'dan il-housing stock survey l-awtorità ta' l-ippjanar kienet ikklassifikat ukoll id-diversi forom ta' djar parzjalment użati, u rriżulta li minn total ta' 35,696, 25% biss jew madwar 9,000 jistgħu jinkrew mingħajr xkiel.

Madanakollu dan hu numru ta' djar sostanzjali darbtejn u nofs aktar min-numru ta' applikazzjonijiet pendenti quddiem id- dipartiment ta' l-akkomodazzjoni soċjali, li bħalissa huwa ta' 3,610 waqt li s-sena l-oħra kien ta' 3,274.

Mindu saru dawn is-surveys li kkwotajt kien hawn ċerti żviluppi sostanzjali.

Fl-1992 taħt amministrazzjoni Nazzjonalista d-derequisition bdiet tingħata b'aktar faċilità f'każijiet li fihom id-djar rekwiżizzjonati jkunu meħtieġa għal skop ta' residenza ordinarja mis-sid jew mit-tfal tiegħu.

Fl-1995 taħt l-amministrazzjoni Nazzjonalista ġie emendat l-Att dwar id-Djar u b'seħħ mill-1 ta' Marzu, 1995 id-direttur għall- akkomodazzjoni soċjali ma seta' jirrikwiżizzjona ebda fond.

Taħt amministrazzjon Nazzjonalista ġew liberalizzati l-kirjiet il-ġodda mill-1 ta' Ġunju ta' l-1995.

B'hekk naqas il-kontroll ta' l-Istat.

Is-sena li għaddiet id-dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali alloka biss mal-171 dar, 21 darba anqas min-numru ta' applikazzjonijiet pendenti, jiġifieri mit-3,600 li semmejt.

F'sejħa waħda għall-applikazzjonijiet għal djar għall-bejgħ matul is-sena li għaddiet, l-awtorità tad-djar kellha 586 applikazzjoni għal 215-il unit, jiġifieri 2.7 darbiet aktar.

Xorta huwa numru kbir, imma huwa iżgħar milli kien is-sena ta' qabel.

Is-sena l- oħra l-awtorità tad-djar kellha 1,217-il applikazzjoni għal 184 unit.

Jiġifieri n-numru ta' applikazzjonijiet kien 6.6 darbiet aktar min-numru ta' units li qassmet l-awtorità.

L-awtorità tad-djar minn din is-sena reġgħet bdiet toffri djar għall-kiri wkoll mingħajr il-ħtieġa ta' sejħiet għall-applikazzjonijiet ġodda.

Dan huwa punt importanti għaliex kien hemm każijiet ta' persuni li għandhom bżonn akkomodazzjoni alternattiva minħabba diversi ċirkostanzi, li ma kellhomx għalfejn japplikaw quddiem l-awtorità tad-djar peress li diġà kellhom applikazzjoni quddiem id-dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali.

Allura mingħajr il-ħtieġa li jerġgħu japplikaw, l-awtorità tad-djar qiegħda tispezzjona dawn it-3,610 applikanti quddiem id-dipartiment għall- akkomodazzjoni soċjali u fil-fatt skond dan ir-rapport stess qed tintrabat li kull sena tipprovdi mal-120 appartament ġdid għall-iktar każi serji.

Kif diġà semma l-Onor.

Tony Abela, jirriżulta li minn 650 spezzjoni li saru s'issa mill-awtorità tad-djar, 20% ta' l-applikazzjonijiet, jiġifieri 130 każ, diġà ġew riżolti.

Allura jiena nappella wkoll, bħalma għamel il- kollega tiegħi, li kulmin isib soluzzjoni għall-problema tiegħu għandu jinforma lid-dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali li l-każ tiegħu jkun ġie riżolt ħalli jinqata' minn fuq il-lista ta' applikazzjonijiet pendenti.

Sur President, l-Istat ma jistax u fi kwalunkwe każ m'għandux jipprova jsolvi l-problema ta' kull min qed ifittex fejn joqgħod mingħajr is-settur privat.

Dan huwa ovvju fejn jidħol xiri ta' proprjetà għal min jiflaħ iħallas.

Iżda hu l-każ ukoll fil-qasam tal-kirijiet.

Għalhekk m'hemmx dubju li hi meħtieġa r-reviżjoni fil-liġijiet tal-kera.

Fil-fatt il-gvern għadu qed jistenna li jiġi ppreżentat ir-rapport tal-kummissjoni maħtura għal dan il-għan.

Ir-reviżjoni tal-liġijiet tal-kera għandha twassal ukoll sabiex isseħħ ġustizzja mas-sidien ta' djar b'kirijiet qabel Ġunju 1995.

Primarjament billi ma jibqgħux iffriżati l-kirijiet b'rati redikoli li mhumiex ġusti u anke billi l-kirja ma tibqax tintiret minn ġenerazzjoni għal oħra.

Fir-reviżjoni tal-liġijiet tal-kera għandu jiġi determinat ukoll min hu responsabbli għall-manutenzjoni tal-bini, jekk hux is-sid waħdu, il-kerrej waħdu jew inkella t-tnejn.

Dan hu konformi mal-programm elettorali tal-Partit Nazzjonalista li jgħid aktar:

"Gvern Nazzjonalista jinkoraġġixxi li tintuża s-sistema tal-kiri billi jiżdied is-sussidju.

Illum Lm200 fis-sena huwa l-massimu lil min jikri lill-familji.".

Fil-fatt l-awtorità tad-djar diġà toffri sussidju, skond id-dħul finanzjarju tal-familja li tikri l-fond mingħand is-sid.

Taħt din l-iskema, id-dħul annwali ta' l-applikant tela' sa Lm5,000 u l- applikant ma jridx ikollu assi kapitali ta' aktar minn Lm12,000.

Is- sussidju annwali fuq il-kera tela' minn massimu ta' Lm215 għal Lm315.

Taħt skema ġdida l-awtorità tad-djar tagħti self issussidjat fuq Lm5,000 bir- rata ta' 3.5% fis-sena biex sidien jirranġaw id-djar vojta privati li għandhom bżonn ta' titjib ħalli jinkrew liċ-ċittadini Maltin.

Jekk ix- xogħlijiet se jsiru mill-inkwilini prospettivi tingħata għotja sa massimu ta' Lm2,500.

Madanakollu, mill-1995 'il hawn, minn meta ġew liberalizzati l-kirijiet il-ġodda, ma tantx żdied in-numru ta' djar li jingħataw għall- kiri.

Is-sidien fil-biċċa l-kbira xorta baqgħu lura milli jikru lill- Maltin, u min kera ħafna drabi għolla l-kera b'mod sproporzjonat.

Fis-sitwazzjoni finanzjarja preżenti tal-pajjiż, il-budget ta' l-awtorità tad-djar żgur li mhux se jlaħħaq mas-sussidji li jitolbu l-inkwilini.

Is- sussidji diġà jingħataw skond il-kera u d-dħul finanzjarju ta' l- inkwilini, iżda sew il-kera kif ukoll is-sussidju lill-inkwilini jridu jirriflettu l-kwalità tad-dar li tinkera, il-lokalità fejn qiegħda d-dar, in-numru ta' kmamar, in-numru ta' taraġ, l-istat ta' l-infrastruttura u l- bini tad-dar, kif ukoll min se jintrabat li jieħu ħsieb il-manutenzjoni tad- dar.

Fi kwalunkwe każ, iż-żidiet fil-kirjiet iridu jkunu gradwali b'mod li, biex issir ġustizzja mal-ġenerazzjonijiet li jridu jiġu warajna, ma jinħlewx id-djar ivojta, u biex issir ġustizzja mas-sidien li ilhom għexieren ta' snin b'kirijiet iffriżati, mill-banda l-oħra ma ssirx inġustizzja ma' l-inkwilini, la permezz ta' kirijiet esaġerati li ma jifilħux għalihom, u lanqas b'inċertezza minħabba kuntratti li jkunu jridu jiġġeddu wara ftit żmien.

Lanqas m'għandu jkun hemm piż finanzjarju żejjed fuq il-finanzi tal-gvern billi ż-żieda fin-nefqa minħabba iktar talbiet għal sussidji fuq il- kirijiet fuq ir-residenzi privati, kif ukoll minħabba żieda fl-indiċi tal- prezzijiet minħabba l-fatt li jogħlew il-kirijiet, tiġi kkumpensata minn tnaqqis fin-nefqa fuq bini ta' djar ġodda mill-awtortà tad-djar.

Jekk wieħed iħares lejn l-estimi jsib li għas-sena li ġejja 99% tan-nefqa kapitali stmata u 42% tan-nefqa soċjali stmata, jiġifieri sussidji, se jmorru għall-bini ġdid.

Allura jekk wieħed jipprova juża l-bini vojt f'pajjiżna jista' jnaqqas l-ispiża tal-gvern anke għal dak li jirrigwarda bini ġdid.

Sur President, illum ta' min ifaħħar lill-awtorità tad-djar għaliex fejn qabel, biex wieħed isir jaf xi skemi toffri l-awtorità, ried bilfors imur għand l-awtorità tad-dajr, illum l-awtortà qed tmur għand in-nies hi.

Fl- opinjoni tiegħi din hija l-iktar bidla importanti li ġrat tul dawn l-aħħar snin, il-fatt li l-awtorità tiġri wara n-nies minflok in-nies jiġru warajha.

Riżultat ta' dan kien hemm żieda qawwija fin-numru ta' applikanti għal skemi ta' sussidji.

Fil-fatt jekk tqabbel din is-sena mas-sena l- oħra, għal dak li jirrigwarda sussidju għal xiri ta' postijiet tal-gvern, sussidju fuq il-kera ta' postijiet privati, u għotjiet għal xogħlijiet sew f'postijiet tal-gvern kif ukoll tal-privat, issib li kien hemm żieda ta' 7% minn Settembru 1998/1999 għal Settembru 1999/2000.

Iżda s-sena li għaddiet l-awtorità tad-djar ma kellhiex biżżejjed flus biex tiffinanzja din iż-żieda ta' dawn l-applikazzjonijiet għal sussidji.

Imma għas-sena li ġejja l-awtorità tad-djar qed tipprovdi għal dan.

Infatti f'paġna 43 ta' dan ir-rapport wieħed isib li filwaqt li n-nefqa għas-sena li għaddiet kienet ta' Lm395,911, l-istima għal din is-sena se titla' għal Lm500,000.

Fl-opinjoni tiegħi m'hijiex biżżejjed u għalhekk kollox jintrabat ma' dan ir-rapport li qed nistennw dwar il-liġi tal-kera għax jekk nużaw il-postijeit vojta li għandna fl-ibliet u fl-irħula f'pajjiżna nistgħu niffrankaw li nibnu postijiet ġodda u mbagħad l- awtorita' tad-djar ma jkollhiex għalfejn tonfoq 99% tan-nefqa kapitali tagħha u 42% tan-nefqa soċjali tagħha fuq bini ġdid.

Kif kont qed ngħid qabel, wieħed jista' jara r-riżultat tal-fatt li l- awtoirtà tad-djar issa qiegħda iktar viċin in-nies anke mit-talbiet li saru mill-persuni b'diżabilità.

Nikkwota min-national disability survey ta' l- 1999 li jgħid li 1.6% biss tal-persuni reġistrati mal-kummissjoni nazzjonali persuni b'diżabilità rċevew xi forma ta' għajnuna mill-awtorità tad-djar biex itejbu d-djar tagħhom.

Illum l-awtorità tad-djar bagħtet korrispondenza lill-persuni kollha reġistrati mal-kummissjoni sabiex tinformahom dwar id-diversi skemi li hemm pprovduti għalihom.

Meta qed ngħidu kollha, ifisser madwar 6,336 persuna.

Allura wieħed malajr jifhem kif din il-kampanja ta' informazzjoni qiegħda twassal biex jibbenefikaw iktar persuni b'diżabilità minn dawn l-iskemi.

Nafu kif l-iskema dwar l- introduzzjoni tal-lifts li bdiet fil-Kottonera, fil-Belt u l-Furjana ġiet estiża f'Malta u f'Għawdex għall-persuni b'diżabilità li għandha x'taqsam ma' mobilità.

Mir-rapport li għandna quddiemna wieħed jinnota li diversi persuni b'diżabilità f'bosta postijiet f'pajjiżna diġà applikaw għal din l- iskema.

Bħala rappreżentant li ġej mill-ewwel distrett elettorali nħossni sodisfatt ħafna dwar dak li jirrigwarda l-introduzzjoni tal-lifts fl- appartamenti tal-gvern.

Diġà ħarġu tmien permessi mill-awtorità ta' l- ippjanar fil-każ tal-Furjana, tnejn f'tal-Pietà u sebgħa fil-Belt.

Imbagħad hemm żewġ applikazzjonijiet pendenti għall-Furjana u għaxra għall- Belt, u ngħataw erba' tenders il-Furjana u tnejn tal-Pietà.

Fil-każ ta' pjanti li qegħdin isiru għandek għaxra l-Furjana u ħamsa l-Belt, imma anke fil-Kottonera diġà qegħdin isiru pjanti.

Fil-fatt hemm tmienja Bormla u erbgħa l-Kalkara.

Dan huwa proġett li qiegħed hemm anke għal persuni barra mill-Kottonera il-Belt u l-Furjana u se jgħin ħafna lin-nies b'diżabilità ta' mobilità.

Għal dak li jirrigwarda bini ġdid fil-Furjana hemm ipproġettat li jitilgħu 52 post ġdid, 40 minnhom f'Balzunetta, area li hija substandard.

Din il-proġett ilu biex isir madwar 15-il sena u se jkun dan il-gvern li jagħmlu.

Allura ma nistax ma nifraħx lill-awtorità tad-djar li qiegħda tagħmel dan kollu.

Wieħed ovvjament irid isemmi wkoll id-dipartiment tal- bini u tiswija tad-djar li qed jirranġa l-ġonna madwar il-housing estates biex ikompli jsebbaħ l-ambjent.

Nagħlaq billi nsemmi każ li deher dan l-aħħar fil-gazzetti, każ li reġa' ġie strumentalizzat mill-Perit Buontempo li jiddispjaċini li m'huwiex f'din il-Kamra, imma jien inzertajt naf sew il-persuni li joqogħdu fil-kerrejja 247 Triq San Pawl il-Belt, għax min jaf kemm-il darba dħalt f'dik il- kerrejja.

Irrid ngħid ukoll li qabel ma l-Perit Buontempo mar jagħmel kapital politiku minn dan il-każ, għamilt mistoqsija parlamentari lill- Ministru Tonio Borg fejn tlabtu jgħidli x'passi ħadet il-pulizija dwar rapport li sar mill-inkwilini fl-istess kerrejja dwar periklu minħabba ħsarat strutturali ċertifikati minn perit li huma serji ħafna.

It-tweġiba li tani l-Ministru Tonio Borg kienet din:

"Ninsab informat li in konnessjoni mar-rapport li għandha l-pulizja li jikonċerna l-fond Nru. 247 fi Triq San Pawl, il-Belt, fl-20 ta' Settembru 2000 il-pulizija intimat lill-amministratur ta' dan il-fond sabiex ineħħi l-periklu immedjatament.

Peress li l-periklu baqa' ma tneħħiex se jittieħdu proċeduri quddiem il-qorti u fil-fatt il-każ ġie appuntat għas-smigħ għall-14 ta' Novembru 2000."

Li qed nipprova ngħid huwa li dawn in-nies lanqas biss għandhom applikazzjoni quddiem id-dipartiment ta' l-akkomodazzjoni soċjali.

Jien tlabthom biex jagħmlu applikazzjoni, iżda huma ma jridux joħorġu minn hemm u jixtiequ li l-fond tagħhom jiġi rranġat.

Għalhekk nerġa' ntenni, Sur President, li filwaqt li s-sidien għandhom jibqgħu legalment responsabbli biex jirranġaw il-postijiet, hija biss ir- reviżjoni tal-liġijiet tal-kera li trid issolvi din il-problema.

Jekk is- sid ikun qed idaħħal kera irriżorja, dan ovvjament irid ikun miġnun biex jidħol fi spiża u jirranġa l-post, qrati u mhux qrati, pulizija u mhux pulizija.

Imma l-awtorità tad-djar tista' tuża iktar bini vojt biex tnaqqas in-nefqa fuq bini ġdid u l-ġenerazzjonijiet li ġejjin ikunu jistgħu jgawdu mill-ambjent kif ilkoll nixtiequ.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Joseph Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Mr Speaker, quddiemna għandna r-rapport ta' l- awtorità tad-djar li tibbaża l-politika tagħha fuq tliet pilastri, jiġifieri l-housing affordability, stock adegwat ta' djar, kera soċjali u l- ispecial needs housing.

Meta qgħadt indur ir-rapport b'diżappunt innotajt li ma jissemmiex kif se tindirizza dawn it-tliet pilastri li l-awtorità tad- djar qed tgħid li trid tibni l-istrateġija tagħha fuqhom.

Apparti minn hekk innotajt ukoll li fir-rapport m'hemm l-ebda riferenza għal-liġi tal- kera u l-problema tad-djar battala.

Naħseb li wasal iż-żmien li nibdew nindirizzaw dawn l-oqsma bis-serjetà minflok ngħidu ħafna diskors u ma jsir xejn.

Xtaqt nitkellem ukoll dwar l-amalgamazzjoni li qed jingħad li se ssir tad- dipartiment ta' l-akkomodazzjoni soċjali ma' l-awtorità tad-djar biex tinħoloq sistema ta' punti li se tiġbor f'lista waħda lil kull min qed japplika biex jikri akkomodazzjoni tal-gvern.

Nafu li bħalissa għaddej proċess fejn l-awtorità tad-djar qed tibgħat esperti għand it-3,600 applikant biex jispezzjonaw id-dar li jgħixu fiha.

L-ewwel ħaġa li xtaqt ngħid dwar dan hija li ħafna applikanti li niltaqa' magħhom jinsabu mħassba minħabba li l-awtorità tad-dajr, wara li tibagħtilhom l-esperti u ssir l- ispezzjoni, mhux qed tgħidilhom kemm huma l-punti li jikkwalifikaw għalihom.

Biss hemm problema għax fejn qabel l-ispezzjoni kienet issir mit- tekniċi stess ta' l-awtorità tad-djar, dawn twaqqfu għal xi raġuni li ma nafx x'inhi, u llum qed jintbagħtu tekniċi ta' kumpannija sussidjarja ta' Kalaxlokk.

Għalkemm l-applikanti jirċievu nota, mhux qed ikunu jafu min hi din il-kumpannija għax fl-ittri li qed tibgħat, bl-isem ta' Coastal Management Co. Ltd, lanqas biss hemm indikazzjoni ta' indirizz.

Apparti hekk, mill-informazzjoni li għandi jien, din il-kumpannija se tiswa lill- awtorità tad-djar bejn il-Lm45,000 u Lm50,000 jekk mhux iktar.

Mr Speaker, naħseb aħjar inkompli llejla għax sar il-ħin u hemm ħafna x'wieħed jgħid.

MR SPEAKER: Sar il-ħin.

L-Onor.

Cuschieri jibqa' in possession.

Insejjaħ lill-Aġent Prim Ministru biex, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

F'nofsinhar id-diskussjoni kienet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal-lejla, l-Erbgħa, 22 ta' Novembru 2000, fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Estimi ta' Nfiq ta' l-Awtorita' tad-Djar għas-sena 2000-2001 - Kontinwazzjoni;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Proċeduri Legali - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Ratifika ta' Trattati (Sant' Anglu) - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza tad-Dwana - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta (Emenda Nru 2) - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li Jimplimenta Miżuri ta' l-Estimi - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' l-Erarju - Tieni Qari (Kont.); u

Riżoluzzjoni tal-Prim Ministru dwar il-qagħda fil-pajjiż - Kontinwazzjoni.

Abbozz ta' Liġi dwar il-Konservazzjoni u l-Amministrazzjoni tas-Sajd - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar is-Sigurezza Ġenerali u Kwalita' tal-Prodotti - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Interpretazzjoni - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Komunikazzjonijiet u Transazzjonijiet Elettroniċi - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi dwar il-Protezzjoni u l-Privatezza tad-Data - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

George Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Speaker, dictum popolari ħafna li kull min jiġih iċ-ċans jikkwotah huwa "lies, damn lies and statistics", jiġifieri gideb, gideb misħut u l-istatistika.

L-istatistika hija xi ħaġa li wieħed jista' jħares lejha minn ħafna aspetti differenti, bħal djamant jew bħal tazza li nofsha tkun mimlija u nofsha tkun vojta.

Kemm min jgħid li t-tazza hija mimlija u kemm min jgħid li t-tazza hija vojta għandu raġun.

Wieħed irid iħares lejn dan il-fenomenu b'mod oġġettiv u bl-akbar sinċerita' għax bla dubju ta' xejn dan jista' jkun l-aktar arma kerha f'idejn min ikun irid japprofitta ruħu jew ipinġi sitwazzjoni totalment differenti minn dik li tkun.

Dan l-aħħar tkellimna ħafna fuq l-istatistika għax għadna kemm għaddejna abbozz ta' liġi fuq dan is-suġġett.

Per eżempju, instab li l-mezz ta' kif niġbru l-istatistika tagħna mhuwiex up-to-date bħal dak ta' pajjiżi oħra u skond il-programm tal-gvern preżenti, kellna ħafna imbuttar mill-Unjoni Ewropea biex naġġornaw, inbiddlu u nadattaw is-sistemi ta' kif niġbru l- istatistika f'dan il-pajjiż.

Żgur li fl-NPAA hemm irrapportat li saru ħafna aġġustamenti u sar ħafna xogħol f'setturi differenti.

Settur minnhom kien dak ta' l-impjiegi u jiddispjaċini li meta ġie diskuss il-vot ta' l- ETC il-ġimgħa l-oħra ma kontx qiegħed hawnhekk biex nitkellem fuqu għax bħalma taf il-Kamra, jien kont qiegħed nieħu sehem fil-laqgħat tal-joint- parliamentary committee bejn Malta u l-Unjoni Ewropea.

Pero' jien nixtieq nieħu din l-okkażjoni ħalli nagħmel xi rimarki li xtaqt nagħmel dak inhar u biex nirrispondi xi affarijiet li l-kollega tiegħi l-Onor.

Lawrence Gonzi ħass il-bżonn li jibqa' jinbexx bihom għal darba, tnejn, tlieta, kemm dakinhar tad-dibattitu - evidentement approfitta ruħu mill-fatt li jien ma kontx qiegħed hawnhekk - kif ukoll meta sab ruħu fuq it-television lejlet il-budget.

L-Onor.

Gonzi qal li jien għedt xi affarijiet li ma kontx kapaċi nissostanzja.

Jien ma nafx kif dawn l-affarijiet jingħadu minn xi ħadd li ġej minn partit li seraq il-voti tal-poplu bil-wegħdiet tal-Lm100 miljun u li ma kien bl-ebda mod kapaċi jissostanzja dawn l-affarijiet.

Sal-lum jien għadni qed nistenna nies bħall-Onor.

Gonzi li jqumu u jagħmlu tajjeb għall-gideb ta' sħabhom - ħalliha li kien Dr. Gonzi stess li qal li mill- għada jkollna serħan tal-moħħ, imma għalinqas dik hija opinjoni personali, m'hijiex statement oġġettiv li se jkollna Lm100 miljun ...

Ara fuq dawk il-Lm100 miljun l-Onor.

Gonzi qatt ma qam jispjega x'ġara għax l- ispjegazzjonijiet mingħand ħaddieħor jistennihom.

Issa jien raġel biżżejjed biex hawnhekk inqum u nispjega dak li għedt jien, pero' nistenna wkoll li f'aġġornament ieħor l-Onor.

Gonzi jqum u jispjega lill-poplu għaliex il-Lm100 miljun li wiegħdu sħabu u l-partit tiegħu - apparti l- affarijiet l-oħra kollha - ma ġewx.

Issa jekk jużax l-istatistika, jekk jużax il-gideb jew jekk jużax it-tidwir tal-fatti affari tiegħu, imma għallinqas għandu jqum u jagħti spjegazzjoni.

Sal-lum dan il-pajjiż għadu jistenna x'kienet ir-raġuni li l-aqwa awtoritajiet tal-Partit Nazzjonalista għaddew iż-żmien bil-poplu b'mod li se jibqa' jissemma għall-eternita'.

Dawn wiegħdu Lm100 miljun meta kienu jafu li dan huwa impossibbli.

Illum l-Onor.

Gonzi qiegħed jagħmilha ta' Aġent Prim Ministru u ma jistax igħid li hu ma qalx dawn l-affarijiet.

Sħabu qaluhom, l-aqwa nies fil-partit qaluhom u dan huwa l-partit li hu qiegħed imexxi u nawguralu li jmexxi aktar 'il quddiem.

Jien nerġa' ngħid li meta nkun qed nitkellem fuq l-istatistika l-biża' tiegħi tkun li din tiġi f'idejn min ikun irid li akkost ta' kollox ipinġi u jdawwar l-istampa kif jaqbel lilu ħalli l-fatti joħroġhom kif jidhirlu li għandu joħroġhom.

Nerġa' ngħid bl-akbar responsabilita' li min ma kellux kuxjenza li jigdeb lill-poplu li ġejjin Lm100 miljun, ma tantx naħseb li se jkollu kuxjenza li jaqbad sitt figuri li jkollu bżonn ibiddel biex jimpressjona lill-poplu, speċjalment meta f'dawk id-dipartimenti li minnhom toħroġ din l-informazzjoni jkun hemm nies tal-qalba u kanjolini taċ-ċinga.

Per eżempju, hawnhekk għadu kemm kellna ċ-chairperson tal-housing li kontinwament tikteb bil-ħdura kontra l-Partit Laburista.

Din m'għandha l- ebda diċenza li tgħid li fil-kariga tagħha qed tirrappreżenta lill-poplu Malti kollu, imma tibqa' tirremetti l-ħdura tagħha għall-Partit Laburista.

Jien mhux qed nirriferi biss għal Marisa Micallef Leyson li għadha kemm ħarġet minn hawn, imma anke għal ċerti nies oħra li hemm fl-ETC.

Per eżempju, huwa żgur li jekk lill-ex-segretarju privat tal-Prim Ministru tgħidlu biex joqgħod rasu 'l isfel għall-ġid tal-Partit Nazzjonalista, m'għandix dubju li hekk jagħmel għax l-alleanza u l-irbit li hemm huma kbar ħafna.

Il-poplu m'għandux jinsihom dawn l-affarijiet.

Jien ma nistax nimmaġina sitwazzjoni fejn Laburist u Nazzjonalist li jkollhom l-istess numru ta' punti u dawn imorru quddiem iċ-chairperson tal-housing authority, mur ara din kif qatt tista' tiddeċiedi favur l-applikant Laburist.

Fil-fatt jekk taqra x'tikteb Micallef Leyson tinduna x'hemm fl- istonku tagħha u m'għandix dubju li l-oħrajn huma magħżulin bl-istess kejl.

Mela allura jekk se nara ċerti figuri ħadd ma jlumni li jkolli d-dubji ġustifikati tiegħi li dawn qed jiġu mpittra u wżati għall-iskopijiet u għall-bżonnijiet li jkollu Partit Nazzjonaista.

Kif bdiet l-istorja kollha?

L-istorja bdiet għaliex jien u l-Onor.

Gonzi konna f'dibattitu u jien għedt li hawn xi ħaġa li mhi qed taqbel xejn.

Kont qed ngħid dan għax il- figuri ta' l-impjiegi li hemm ippubblikati mis-central office of statistics jgħidu mod u dawk li hemm fl-economic survey ta' Jannar/Settembru 1999, li qegħdin f'paġna 50, jgħidu mod ieħor.

B'mod ġenerali jien kont qed nirriferi għaċ-ċifra tal-gainfully occupied li huma dawk in-nies fiċ-ċivil u mal-privat li jaqilgħu l-għajxien tagħhom mill-impjieg regolari tagħhom.

Kien jidher ċar f'dawn iż-żewġ ċifri li kien hawn tas-snin 1996/1997 u 1998/1999 li dawk li kienu għadhom kemm ġew ippubblikati f'Awissu tas-sena 2000 mill-uffiċċju ta' l-istatistika ma kienu jaqblu xejn ma' dawk li kien hemm ippubblikati fl-economic survey li kienu meħudin mill-ETC.

Fil-fatt id-differenza kienet ta' 'l fuq minn 2,000 impjieg.

Din ir-rimarka għamiltha iżda dakinhar il-kollega tiegħi ma rrispondinix.

Illum naf illi kieku ried jirrispondiha seta' rrispondiha, u hawnhekk qegħda l-malizzja għax dan ma rrispondiex mill-ewwel imma ħalliha ħalli jibqa' jużaha.

Jekk kienx jaf jew le, għandi d-dubji, imma naħseb li kien jaf x'kienet ir- risposta.

U meta erġajt semmejtha fil-Kamra - dakinhar kien hawn ukoll l-Onor.

Josef Bonnici - u tkellimna jien u l-Onor.

Gonzi fuq dak il-bank ta' hemmhekk, dan qalli li d-differenza kienet li jien kont qed inqabbel iċ- ċifri ta' Diċembru maċ-ċifri ta' Settembru.

F'qalbi għedt: Imma possibbli li f'dan il-pajjiż in-numru ta' nies impjegati jvarja b'2,000 f'affari ta' tliet xhur?

Għalhekk mort għamilt il-homework u qgħadt infittex xahar b'xahar iċ-ċifri li kienu qed jirrapportaw l-ETC u s-central office of statistics.

Hawnhekk sibt xi ħaġa interessanti ħafna.

Issa wieħed irid jagħti daqsxejn background għal dan kollu.

L-ETC inħolqot f'Novembru ta' l-1990 u bdiet taħdem flimkien ma' l- economic planning division tal-ministeru tal-finanzi f'April ta' l-1993 biex joħolqu database aktar eżatta ta' kemm hawn impjiegi f'dan il-pajjiż.

Dan għaliex mas-snin skoprew - ma ninsewx li dan kien taħt amministrazjoni Nazzjonalista, għax dawn kienu ilhom fil-gvern mill-1987 - li kien beda dieħel reporting ħażin u kien qed ikun hemm klassifikazzjoni ħażina ta' min jaħdem, ta' pensjonanti li ma nqatgħux minn fuq ix-xogħol, ta' nies li mietu u baqgħu mdaħħlin fl-istorja kollha, ta' impjegati ma' l-universita' u ta' nies mal-works division li qatt ma ddaħħlu fil-klassifika u ta' kunsilli lokali li n-nies tagħhom mhux riflessi bl-eżatt.

Dan kollu ġab taħwid fis-sistema tar-rapportaġġ.

Ma rridux ninsew li qabel ir-records ta' l-impjiegi kienu jiġu miċ-ċentru li kien hemm fis-Swatar, imbagħad meta fl-1992 ħadithom l-ETC din bdiet tipprova ġġib l-informazzjoni f'postha.

Li ġara kien li aktar tard iċ-ċifri ta' l-impjiegi bdew telgħin ħalli joqgħodu jiftaħru kemm ħolqu mpjiegi u ħalli jimpressjonaw bl-istatistika, u fl-1996, meta l-Partit Laburista rebaħ l-elezzjoni, l-ammont ta' nies reġistrati bħala gainfully employed laħaq il-142,000.

Meta tlajna fil- gvern aħna, xi nies mill-economic planning bdew jgħidu li minkejja li l- ekonomija kienet qed tidher li qed tirranġa xi ftit, speċjalment fis-settur tat-turiżmu, dan ma kienx qed jaqbel maċ-ċifri li kienu qed jiġu rrapportati fl-istatistika tal-gainfully employed.

Biex wieħed jagħmel l- eżerċizzju aħjar kellu jgħaddi manwalment madwar 200,000 ktieb tax- xogħol li kienu nħarġu qabel l-1989 plus li kien hemm xi workbooks oħrajn ta' nies li allegatament kienu impjegati fi żmien l-Avukat Karmenu Mifsud Bonnici u 18,000 ktieb tax-xogħol ieħor li għandhom x'jaqsmu ma' l- impjiegi ġewwa Għawdex.

Din kienet biċċa xogħol tremenda.

L-aktar ħaġa interessanti kienet li kien hemm il-ħsieb li wieħed jispjega l-fatti għax konna qed naraw l-ekonomija tirranġa, speċjalment fis-settur tat-turiżmu, u l-impjiegi tas-self-employed kienu qegħdin jonqsu.

Dan kien fattur wieħed li naf li kien hemm xi rimarki fuqu għax xi ħaġa ħażina kien hemm.

Iċ- ċifra ta' 142,0000 li writtna kienet minfuħa.

U ġara li meta bdiet għaddejja din ir-riċerka li bdiet fl-1993/1994 min-naħa ta' Gvern Nazzjonalista - probabbilment bil-pressjoni ta' l-economic division, anke huma kienu bdew iħossu li dawn iċ-ċifri ma kenux jagħmlu sens - wasalna fi stat li sa Settembru/Ottubru 1997 ġie miftiehem li tinġibed linja x'imkien ħalli dawn iċ-ċifri jiġu korretti darba għal dejjem għax kien hemm qbil ġenerali li dawn kienu fittizji u ma kenux qed jirriflettu l-verita'.

Sadanittant iċ-ċifri li baqgħu ħerġin wara Ottubru ta' l-1996 meta tela' gvern Laburista kellhom bilfors jibqgħu jinħadmu fuq iċ-ċifri li kien hemm qabel, tant li sa Diċembru ta' l-istess sena ċ-ċifra bdiet titnaqqar biex tipprova tiġi mnaddfa għal 140,000.

F'dak l-istadju pero', iċ-ċifra kienet diġa' mhux qed taqbel ħafna ma' dak li kellha f'idejha l-ETC minħabba li ċ- ċifri ġew imnaddfa mill-istorja kollha - għax użaw l-espressjoni cleaned - ġew ippubblikati finalment f'April ta' l-1998.

Kien hemm qbil ukoll li Settembru ta' l-1997 tiġi meħuda bħala l- baseline li fuqha wieħed jibda jikkalkula minn hemm 'il quddiem.

Ġara li filwaqt li dawn iċ-ċifri ġew ippubblikati fl-1997, marru b'lura - għax kien hemm anki l-ftehim li jibqgħu sejrin b'lura ħalli jkomplu jnaddfu, anke possibbilment sa l-1983 - u sabu li wieħed irid jaqta' xejn inqas minn 4000 impjieg.

Jiġifieri jekk wieħed jara ċ-ċifra ta' Diċembru ta' l-1996, li qabel kienu tawhielna bħala 140,000, wara li l-affarijiet ġew analizzati aħjar, in-numru niżel għal 136,000.

Dan il-logħob biċ-ċifri bilfors li jkollu effett fuq dak li nibdew ngħidu dwar kemm inħolqu mpjiegi, kemm naqsu mpjiegi, kemm telgħu u kemm żdiedu.

Meta għandek dan iċ-ċaqliq kollu, ħadd ma jista' jgħidlek eżatt x'ġara u ma ġarax u kemm inħolqu mpjiegi jew ma nħolqux.

Allura ġara li ċ-ċifra li ħarġet għal Diċembru 1996 kienet bejn wieħed u ieħor 136,000 u dan ifisser differenza ta' iktar minn 4,000 impjieg.

Meta wieħed ikompli jara x'ġara jsib li baqgħu joħorġu ċ-ċifri sa Settembru ta' l-1997 bis-sistema l-qadima imma skond iċ-ċifri ta' April ta' 1998 dawn ġew riveduti b'lura ħalli wieħed ikun jista' jużahom.

Fl-economic survey li semmejt hemm ikkwotati ċ-ċifri li kienu diġa' qegħdin jiġu mnaddfa u li suppost qegħdin iktar qrib il-verita' minn dak li kien hemm fiċ-ċifri ppubblikati.

X'ġara?

Dawk li kien hemm fl-economic survey ta' Settembru l-1996 - issa se nieħdu dawn iċ-ċifri bħala li suppost huma kemm kemm iktar qrib il-verita' - dawn jitkellmu fuq 138,000 impjieg u ta' Diċembru fuq 136,000.

Mela nerġa' niġi lura għad-differenza ta' 2,000 li hemm.

Jekk naraw Settembru ta' l-1997, nitkellmu fuq 138,000 impjieg, pero' f'Diċembru hemm 136,000 impjieg.

Din hi r-rimarka li għamilt jien.

U din ir-rimarka kienet ġusta, għax jekk eventwalment naraw l-1998, insibu li f'Settembru kienet 137,000 u f'Diċembru baqgħet 137,000.

Hawnhekk ma kienx hemm 2,000 differenza, u l-istess ġara fl-1999 meta kien hemm 138,000 f'Settembru u 138,000 f'Diċembru.

Dan ifisser li l-pattern ta' l-impjiegi f'dan il-pajjiż tbiddel f'daqqa waħda?

Mela filli jkollok il-ħotob fil-graph u filli tiċċara?

Għalhekk kelli raġun li nikkummenta fuq dawn iċ-ċifri, u dawn wieħed irid jispjegahom.

U fl-opinjoni tiegħi l-kollega tiegħi jmissu semmihom mill- ewwel dawn iċ-ċifri u mhux żammha sa dakinhar tal-budget u baqa' jzikni li jien ma nafx il-fatti.

Il-fatti nafhom u qed nipprova nispjeghom, imma dawn l-affarijiet missu spjegahom hu.

L-Onor.

Gonzi staħa jgħid li kienu qed jużaw sistema fejn l-istudenti li jaħdmu fis-sajf kienu qed iżiduhom maċ- ċifra ta' Settembru ħalli juru kemm għandna mpjiegi.

Dawn l-istudenti jfissru 'l fuq minn 2,000 impjieg u dan jispjega għaliex fl-1998 u fl-1999 m'hemmx dik id-differenza.

Meta wieħed jinduna li hemm dan it-tbagħbis u dan l-isfukar taċ-ċifri jħoss li din m'hijiex statistika vera.

Mela l-istudent li jagħmel part-time job matul is-sajf tgħidlu gainfully employed?

Minn meta dan?

Imma biex noħolqu ċ-ċifri nagħmluha, u għalhekk il-Partit Laburista f'Settembru ta' l- 1998 qal li dawn huma l-fatti u li mhux se joqgħod jgħabbi rasu dwar kemm jidher u ma jidhirx li qed joħloq jobs.

X'ġara?

L-istudent workers li kienu jaħdmu matul is-sajf ma baqgħux jiġu aċċettati f'Lulju, anzi ta' 1998, għax il-gvern Laburista kien serju u qal li mhux se joqgħod jilgħab b'dawn iċ-ċifri.

Għalhekk f'Lulju ta' l- 1998 neħħejna l-istudenti li kienu jaħdmu fis-sajf miċ-ċifri tal-gainfully employed.

U għalhekk ġara li l-graph li kienet sejra qisha l-ħotbiet tal- ġemel f'daqqa waħda spjanat u ġiet dritta u ġiet iktar tagħmel sens.

B'hekk bdejna bil-mod il-mod noqorbu lejn sitwazzjoni fejn nibdew nifhmu iktar x'inhuma l-parametri li bihom trid tikkalkula l-gainfully employed u twarrab dawk il-ħafna affarijiet li jħarbtulek l-istorja kollha.

U jekk wieħed joqgħod fuq dak li qiegħed jiġi ppubblikat, wieħed isib li anke hawn il-Partit Nazzjonalista gideb, se jkompli jigdeb u jirrepeti l-gideb.

Għaliex qed ngħid hekk?

Meta jgħidu li huma ħolqu 4,000 job, minn fejn qed jitilqu?

Liema ċifri qed jużaw ma nafx.

Qalu wkoll li fi żmienna ħloqna biss 44 job!

Jekk kemm-il darba wieħed jagħmel il-kontijiet ta' Ottubru ta' l-1996 meta tlajna fil-gvern - u qed nimxi fuq iċ-ċifri kif imnaddfa u mhux fuq dawk imbagħbsa - u tara x'kien hemm f'Settembru ta' l-1998, jekk inneħħu l-istudenti li tneħħew mill- istatistika għax kien qed ikun hemm distortion ta' l-istatistika...

Dan ifakkarni fil-blugħat li qegħdin nagħmlu fuq il-parameters ta' l- esportazzjoni, tkabbir ta' investiment u impjiegi, u mhux se nħallu barra l- ST Microelectronics li qed tħarbtilna l-image kollha, dak argument ieħor.

Dan il-gvern jieħu gost iħalli kollox f'borma waħda ħalli nxommu riħa waħda u jkollna tbaqbiqa waħda.

Ma ngħidux li għandna nħallu l-ST Microelectronics ħalli naraw bis-serjeta' kif qed niffunzjonaw mingħajrha.

F'dan il-każ qed ngħid li jekk inneħħu l-istudenti li eventwalment tneħħew mill-istatisitka ta' l-1998, il-gvern Laburista jiġi li ħoloq mhux l-44 impieg li jgħidu n-Nazzjonalisti imma 1,331.

Jekk nieħu l-economic survey li ġie ppubblikat mal-budget ta' jumejn ilu, f'paġna 45 insibu hekk:

"If the student workers are excluded, the gainfully occupied population between September 1997 and September 1998 rose by eight hundred and eleven."

Giddibin!

Dan huwa ktieb li ppubblikajtu inthom stess!

Giddibin!

(Interruzzjonijiet) Jien qed ngħid fuq il-gidba tagħkom li l-gvern Laburista ħoloq biss 44 job.

Jien qed ngħid bil-provi li hawn 1,330 skorruti u l-economic survey li ħareġ mill-ministeru tagħkom stess qed igħid li f'sena waħda nħolqu 811 job.

(Interruzzjonijiet) Issa jekk tridu tmeru l-kotba tagħkom stess għamlu li tridu bejnietkom, ma jimpurtanix!

Jekk trid tiġġieled ma' l-Onor.

Dalli, iġġieled minn issa, ma jimpurtax!

Jien fatti qed ngħid.

Minn hawn joħroġ ċar li intom kontu qed tbagħbsu ċ- ċifri ta' Settembru b'employment ta' madwar 2,088 student li kienu qegħdin hemmhekk temporanjament u intom dejjem kontu tniżżluhom li dawn qegħdin iżidu ċ-ċifri ta' l-impjieg.

Meta wieħed jara dan kollu naħseb li jifhem għaliex għamilt rimarka fil- famuż dibattitu - issa sar famuż - bejni u bejn il-kollega tiegħi li dawn iċ-ċifri qegħdin iħawduni.

Dażgur li jħawduni!

Jekk hemm kollox imħawwad mhux ovvja!

Xejn mhu ċar u xejn mhu spjegat.

Għalija l-ministru dak il- ħin kellu jkun on his toes u jgħid: Stenna dik iċ-ċifra minħabba f'hekk u minħabba f'hekk.

Jew kien jafha u ma riedx jgħidha, jew ma kienx jaf l- affarijiet tiegħu u ried ikompli jħalli l-oġġett jikber.

U kieku qalha din jiena ma kontx nagħmel aġġornament imma l-fatt hu li dwar dawn iċ-ċifri qed jitqajmu ħafna mistoqsijiet.

Meta qegħdin ngħidu li l-gvern qed jiftaħar li ħoloq dawn il-jobs kollha, nista' nispjega kif per eżempju bejn Lulju ta' l-1999 u Lulju 2000 il- hotels and catering establishments, l-iktar settur li jfur fih pajjiżna, ħoloq biss 29 job ġdid.

Kemm tista' temminhom dawn iċ-ċifri?

Anke aħna fi żmien meta suppost kien hawn id-dwejjaq u d-dlam u t-theżżiż tas-snien fil- hotels and catering żdiedu 584 jobs, u dan joħroġ mill-istatistika.

Allura kif f'dan iż-żmien ta' għasel u ħalib għandna żieda ta' 29 job biss?

Nixtieq li xi darba xi ħadd jgħidilna u jispjegalna dawn iċ-ċifri.

F'dawn iċ-ċifri ta' eluf li qegħdin insemmu, qegħdin indaħħlu dawk il- part-time instructors li minnhom kien hemm fuq 700?

Qegħdin indaħħlu lil dawk li kienu mal-gvern bil-karozza impressed?

Nixtieq li xi ħadd ifehemni kif dawn in-numri kollha qegħdin jiżdiedu u l-ekonomija tibqa' fejn tkun.

Nixtieq xi ħadd iġib fuq il-Mejda tal-Kamra lista ta' fabbriki li mpjegaw in-nies magħhom u jagħtina kemm impjegaw u kemm għadhom impjegati.

Dak li nixtieq u qed nitlob minn hawn.

Qed nistieden lill-Ministru Gonzi jagħmel dan ħalli nkunu nafu kemm huma veri dawn il-figuri li qed titfgħu biex timpressjonaw lill-poplu.

Sfortunatament - jew fortunatament - jien imħarreġ fix-xjenzi u m'inix avukat, imma nemmen fil-fatti u l-fatti għalija huma li titqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra lista ta' fabbriki u lista ta' numru ta' nies li ġew impjegati ma' dawk il-fabbriki ħalli nikkonvinċi ruħi.

Il-bqija m'inix se nemmen u se nibqa' ngħid li dawn huma affarijiet li mhux qed jiġu riflessi fl-ekonomija tagħna għax ma jistax ikun toħloq dawk il-jobs kollha u ma tarahomx riflessi fil-produzzjoni jew x'imkien.

Ara meta way back, kif semmejt jien, l-economic planning division ġew ifittxuna u qalulna li hawn daqsxejn upturn fit-turiżmu, allura kif jista' jkun mhux rifless fil-figuri ta' l-impjiegi?

Dawk in-nies intelliġenti sabu soluzzjoni u rriflettewha fil-figuri tagħhom.

Allura llum aħna nimpjegaw dawn in-nies kollha ġodda u mhu qed jiġi rifless imkien dan?

Nemmen li dawn huma l-affarijiet li rridu nitkellmu fuqhom u mhux noqogħdu nziku lil xulxin u ngħidu fuq it-televiżjoni li Dr Vella ma rrispondiex.

Qed nirrispondi għal nofs siegħa sħiħa hawnhekk.

Il-fatti qed noħroġhom kif inhuma biex nuri li jien kelli raġun 100% li ngħid li dawn il-figuri ma jagħmlux sens.

L-ispjegazzjoni ġibtha.

L-ispjegazzjoni hija li kien hemm xi ħaġa artifiċjali, li huma l-istudenti li qegħdin jagħmlu din id-differenza kollha.

Illum mhux qed jagħmluha u allura llum meta l- figuri qegħdin jintefħu u nisimgħu l-eluf u l-eluf ta' impjiegi, nawgura minn qalbi li jkunu veri.

Ara xi ħadd jaħseb li qed jiddispjaċini li jkun hawn l-impjiegi.

J'Alla jkun hawn l-impjiegi għax kemm l-ekonomija kif ukoll il-pajjiż tagħna lkoll ngħixu komdi meta jkollna l-impjiegi.

Aħna niddejqu meta jiġu nies qegħda għandna jfittxu x-xogħol.

Li nixtieq hu li nkunu sinċieri u onesti mal- poplu.

Meta nsemmu l-figuri għandna nsemmu l-fabbriki u kemm kien hemm minnhom li mpjegaw in-nies u għadhom qegħdin hemmhekk.

M'għandniex nagħmlu mezz li jkollna lil xi ħadd minn ġewwa jgħinna ħalli nżommu l-figuri kif irridu aħna ħalli nkomplu nidħku bin-nies.

Probabbilment b'din ir-rata nispiċċaw li se jkun hemm iktar nies impjegati milli hemm popolazzjoni f'Malta.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal-lejla l-Erbgħa, 22 ta' Novembru 2000, fis- 6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Aġent Prim Ministru.

Fin-12.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

PULIZIJA - KUNTRABANDU

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' każi ta' kuntrabandu li ġew rapportati lill-pulizija matul din is-sena?

X'tip ta' natura ta' kuntrabandu kienu dawn il-każi u kemm huwa n-numru ta' każi li qed jiġu nvestigati u kemm diġa' ttellgħu l-qorti?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi bejn Jannar u Ottubru 2000, il- Pulizija kellha 26 rapport dwar kuntrabandu.

F`sitt każijiet l- investigazzjoni irriżultat fin-negattiv, f`seba` każi inbdew proċeduri quddiem il-Qorti, filwaqt li żewġ każijiet ġew konklużi amministrattivament skond l-artikolu 63 ta` l-Ordinanza tad-Dwana.

Il-każijiet l-oħra għadhom qed jiġu nvestigati.

SAĦĦA - PERSUNI MIBGĦUTA BARRA GĦAL KURA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' persuni li ntbagħtu barra għal kura bejn Jannar u Ottubru ta' din is-sena?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: In-numru ta' pazjenti li ntbagħtu għal-kura barra minn Malta mill-1/1/00 sa 31/10/00 huwa 223.

PULIZIJA - KUNTRABANDU

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' każi ta' kuntrabandu rapportati lill- pulizija matul l-1999?

X'tip ta' kuntrabandu kienu dawn il-każi?

X'passi ttieħdu u qed jittieħdu mill-pulizija dwar dawn il-każi u kemm ittellgħu persuni l-qorti akkużati b'dawn il-każi ta' kuntrabandu?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi fl-1999, il-Pulizija nvestigat 59 każ li jinvolvi kuntrabandu, li kienu jinkludu fost l-oħrajn apparat elettroniku, għamara, arloġġi, armi u munizjon, deterġenti, sigaretti, spare parts ta` karozzi, xorb, żraben u ħwejjeġ.

Minn dawn, 22 każ ġew konkużi u tressqu 23 persuna quddiem il-Qorti.

Każ ieħor ġie konkluż amministrattivament skond l-artikolu 63 ta` l-Ordinanza tad-Dwana.

Hemm ukoll 16-il każ fejn il-Pulizija ikkonkludiet l-investigazzjoni u ser jinbdew proċeduri quddiem il-Qorti hekk kif il-Pulizija ikollha l-awtorita` sabiex tipproċedi mingħand il-Kontrollur.

Infurmat ukoll li 18-il każ irriżultaw fin-negattiv filwaqt li 2 każi oħra għadhom qed jiġu nvestigati.

KOPERATTIVI TAL-BDIEWA/SAJJIEDA/RAĦĦALA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jinformani x'sar matul dawn l-aħħar sentejn sabiex il-koperattivi tal-bdiewa, sajjieda u raħħala jkunu aktar aġġornati dwar l-iżvilupp tal-agrituriżmu fil-gżejjer tagħna?

Min huwa l-konsulent tal-ministeru fuq l-agrituriżmu u kemm ġew organizzati laqgħat mal-bdiewa u s-sajjieda u l-għaqdiet tagħhom dwar l- agrituriżmu fl-istess perijodu?

ONOR.

NINU ZAMMIT: L-iktar żvilupp li sar f'dan ir-rigward kienet l- introduzzjoni li għamel il-Ministeru ta' l-Agrikoltura u Sajd fuq il- website bl-indirizz http://agriculture.magnet.mt f'Mejju ta' din is-sena.

Il-kalendarju tal-attivitajiet ta' l-Agrikoltura kif ukoll dawk tas-Sajd jagħmlu parti integrali ta' dan il-Website li għalih, għandi l-pjaċir ngħid, li l-NGOs kollha kienu mitluba biex jikkontribwixxu.

Qiegħed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja taċ-Ċirkolari relevanti li kienet ħarġet.

SAJJIEDA DILETTANTI - REGOLAMENTI EU

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Is-sajjieda Part Timers huma diġa regolati mil-liġi eżistenti dwar is-sajd.

Din is-sitwazzjoni ma hix fi ħsieb li tinbidel meta l-Liġi l-ġdida tas-Sajd tiġi in vigore.

L-Onor.

Interpellant japprezza li r-regolamenti tas-Sajd ta' pajjiżna għandhom ikollhom standard internazzjonali bħal dak Ewropej, u dan iżjed w'iżjed meta kullħadd jagħraf li din l-industrija trid tkompli tinbena fuq pedamenti sodi kemm il-darba rridu li l-istess industrija tibqa sostenibbli.

MAJJALI

L-ONOR.

20641 abbażi ta' l-artiklu li huwa rrifera għalih matul il-ħin tal-mistoqsijiet?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jindirizza il-parti tad-domanda tiegħu dwar prezzijiet lill-Ministru kkonċernat.

Dwar il-provvista tal-majjal frisk, niġbed l-attenzjoni ta' l-Onor.

Interpellant għad-diversi tweġibiet li diġa tajtu fuq din il-materja.

Pero' nfakkar li l-provista u d-domanda ta' kwalunkwe prodott huma marbuta ma xulxin u kull fattur li jinfluwenza waħda ser jolqot lill-oħra.

Din hi l-liġi fundamentali tas-suq.

Pero', nerġa' nfakkar lill-Onor.

Interpellant li, kif suppost li jaf hu, kulħadd jista jimporta l-majjal u għalhekk mhux il-każ li "l-KIM ma tħallitx timporta l-majjal".

Il-kwistjoni hi dwar l-eżenzjoni tal-levy kif diġa spjegajtlu fir-risposta parlamentari numru 17595.

Infakkar l-Onor.

Interpellant li l-levy hija ntiża biex tipproteġi l-interessi u s-suq ta' min irabbi l-majjal lokalment.

Peress li kien huwn nuqqas ta' provvista lokali, importazzjoni ta' ammonti speċifiċi għall-ipproċessar, b'levy mnaqqsa, kif sar fil-passat, ma hi ta' l-ebda dannu għall-produtturi.

Għaldaqstant il-Ministeru tiegħi irrikomanda tnaqqis ta' levy fuq ammonti stipulati lil kull proċessur, liema ammonti nħadmu abbażi ta' konsum tagħhom tal-prodott lokali.

Nispera li l-Onor.

Interpellant japprezza l- għaqal u l-galbu li wasslu għal soluzzjoni xierqa fl-ispirtu ta' djalogu u konsultazzjoni mal-partijiet kkonċernati.

QAJJENZA - TOROQ

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid għalfejn it-toroq tan-naħa tal- Qajjenza, Birzebbuga, huma sprovisti minn sinjali tat-toroq u dan b'perikolu sew għas-sewwieqa u anke għax-xufiera?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li x-xogħol fuq it-toroq tan-naħa tal- Qajjenza B`Buġia li jinkludi sinjali ta` toroq u tabelli, ngħata lid- Dipartiment tal-Manifattura u Servizzi, u x-xogħol mistenni jibda l-ġimgħa d-dieħla.

B'BUĠIA - TRASPORT PUBBLIKU

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jara li r-residenti ta' l-akwati ġewwa l-Qajjenza, B'Buġia, jiġu nklużi fir-rotot tal-karozzi tal-linja?

Jista' jara li dawn iċ-ċittadini jiġu stmati bħal kumplament taċ- ċittadini?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li l-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku għandha tħabbar żviluppi ġodda fil-futur immedjat dwar din it- talba li qed jagħmel l-Onor.

Interpellant.

QAJJENZA - DAWL

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li Triq il-Daqqaqa, Qajjenza, Birżebbuga, tingħata aktar dawl?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onorevoli Interpellant ġiet riferita lill-Korporazzjoni Enemalta sabiex issir l-investigazzjoni meħtieġa u jekk ikun il-każ tittieħed l-azzjoni neċessarja.

QAJJENZA - TOROQ

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jara jekk hux possibbli li t-triq tal- Qajjenza ta' mal-baħar tingħata wiċċ ġdid?

Jista' jsir railing jew ilqugħ ieħor matul l-istess triq peress illi tinsab fi stat perikoluż?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li dan ix-xogħol jaqa' taħt il-proġett tas-South Embellishment, għalhekk l-Onor.

Interpellant hu mitlub jirreferi l-mistoqsija tiegħu lill-Ministru kkonċernat.

DJAR - DIPARTIMENT TAL-BINI U TISWIJA

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jispjega r-raġuni wara d-deċiżjoni tad-direttur tad-dipartiment tat-tiswija u bini tad-djar li tlett kuntratturi partikolari jitħallsu fil-pront ta' xogħolhom filwaqt li l-kumplament tal-kuntratturi, konsulenti u xi mpjegati mad-dipartiment ma humiex se jitħallsu qabel Jannar 2001?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jiddispjaċini ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni li għandu hija żbaljata.

Waqt li hu minnu li matul is-sena 2000 tant sar xogħol mid-Dipartiment tal-Bini u Tiswija ta' Djar li kontijiet li daħlu dax-xahar ser jkollhom jitħallsu f'Jannar 2001, dan qiegħed isir across the board u mingħajr distinzjoni.

Fil-fatt sal-ġimgħa l-oħra kienu għaddejjin il-pagamenti regolarment u minn issa sa Diċembru li ġej, jistgħu jgħaddu biss pagamenti fuq kontijiet żgħar.

Dan japplika għall-kuntratturi kollha u ma nafx minn fejn l-Onor.

Interpellant ġab l- informazzjoni li 'tliet kuntratturi partikolari jitħallsu fil-pront'.

Id- Dipartiment tal-Bini u Tiswija ta' Djar għandu fama tajba li jħallas lill- kuntratturi kollha fil-pront.

Terġa' d-Dipartiment m'għandux konsulenti u għalhekk ma jistax ikun li dawn mhux ser jitħallsu qabel Jannar ta' l-2001.

Fl-istess ħin, il-ħlas lill-impjegati joħroġ minn vot rikorrenti u għalhekk anki f'dan il-qasam, l-informazzjoni li dawn mhux ser jitħallsu qabel Jannar ta' l-2001 hija żbaljata.

MINISTERU TAT-TURIŻMU - BORDIJIET

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jagħti lista tal-bordijiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu bl- ismijiet tan-nies li jiffurmaw dawn il-bordijiet?

ONOR.

MICHAEL REFALO: Il-Bordijiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħi u n-nies li jiffurmawhom huma:-

Board of Governors ITS

Mr. Albert Muscat Inglott Mr. Anthony Gatt Ms G. Borg Mr. Lino O. Borg Ms R. Borg Mr. Vincent Camilleri Mr. Walter Cassar Mr. Joseph Dimech Mr. Noel Falzon Mr. C. Fsadni Mr. Joseph Micallef Ms Gloria Mizzi Ms Antoinette Naudi Ms Joyce Pullicino Mr. Francis Albani

Hotels & Catering Establishments Board

Dr Paul Pullicino Mr. Winston J. Zahra Mr. Vincent Camilleri Ms Theresa Delia Mr. Joseph Gauci Mr. Sammy Rapa Mr. George Schembri Mr. Joe Spiteri Ms Angele Stafrace Mr. Joseph Micallef Mr. Joe Lanzon

MTA Board Members

Dr John C. Grech Maj.

A. Cassar Reynaud Mr. Ian DeCesare Mr. George Micallef Mr. Louis P. Naudi Mr. Victor Borg Mr. Francis Stivala Dr Simon Tortell Mr. Joe Cappello Mr. Joe Preca Mr. K. DeMartino Mr. Winston V. Zahra

M.T.A. Marketing and Promotion Directorate

Mr. Winston V. Zahra Mr. Louis Tabone Mr. Martin Rossignaud Mr. Joseph Bondin Mr. Robert Arrigo Mr. Joseph Portelli Mr. George Schembri

M.T.A. Product Planning & Dev Directorate

Mr. George Micallef Mr. George Arrigo Mr. Mario Attard Mr. Aldo Borg Mr. Joseph Borg Olivier Mr. Anthony Chircop Mr. Lino Farrugia Mr. Victor Gruppetta Mr. Sammy Mifsud Mr. Brian Mizzi Mr. Charles Yeomans M.T.A. Human Resources & Support Services Directorate

Mr. Joe Preca Mr. Sammy Rapa Mr. Alfred Magrin Mr. Joseph Diacono Mr. Alex Ellul Mr. Franklin Pulis Mr. Peter J. Lawson Mr. Michael Kamsky Mr. Paul Catania

F'kull Bord hemm membri magħżula minni kif ukoll oħrajn magħżula mis-settur privat.

DJAR - DIPARTIMENT TAT-TISWIJA U BINI

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid, għar-rigward tat- tenders li ngħataw mid-dipartiment tat-tiswija u bini tad-djar konsistenti fit-tikħil tal-fil fil-blokki tal-Gvern jekk dan ix-xogħol hux jiġi: (i) eżegwit skond ir-rekwiżiti tat-tenders; (ii) skond is-sengħa u l-arti;(iii) minn min dan ix-xogħol qiegħed jiġi hekk ċertifikat; u (iv) jekk il-policy dwar dawn ix-xogħlijiet hix sempliċement tibjid tal-fili u dan minn meta?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li:

i. ix-xogħol ta' tikħil tal-fili tal-blokki tal-Gvern qiegħed isir skond l- ispeċifikazzjonijiet tat-tenders;

ii. dan ix-xogħol qiegħed isir skond is-sengħa u l-arti;

iii. dan ix-xogħol qiegħed jiġi ċertifikat minn perit tad-Dipartiment;

iv. il-policy hi li l-fili miftuħin jew li qiegħdin jinfetħu jimtlew tajjeb u wara l-fili kollha nkluż dawk li għadhom tajbin jitbajdu biex tiġi dehra uniformi.

MINISTERU GĦAT-TRASPORT U KOMUNIKAZZJONI - BORDIJIET

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jagħti lista tal-bordijiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu bl-ismijiet tan-nies li jiffurmaw dawn il- bordijiet?

ONOR.

ĊENSU GALEA: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellanta tingħata f`seduta oħra.

MINISTERU TA' L-EKONOMIJA - BORDIJIET

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jagħti lista tal-bordijiet li jaqgħu taħt id- dekasteru tiegħu bl-ismijiet tan-nies li jiffurmaw dawn il-bordijiet?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

MINISTERU TA' L-INTERN - BORDIJIET

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jagħti lista tal-bordijiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu bl- ismijiet tan-nies li jiffurmaw dawn il-bordijiet?

ONOR.

TONIO BORG: Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista bit-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellanti.

MINISTERU TA' L-AGRIKOLTURA U SAJD - BORDIJIET

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jagħti lista tal-bordijiet li jaqgħu taħt id- dekasteru tiegħu bl-ismijiet tan-nies li jiffurmaw dawn il-bordijiet?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant illi l-Bordijiet u l- Membri li jaqgħu taħt id-dekasteru tal-Ministeru ta' l-Agrikoltura u Sajd huma ppublikat fil-Gazzetti tal-Gvern diversi, u cioe' kif segwenti:

Loans Commission

Membri:

Mr. Serracino Inglott Franco bħala Direttur ta' l-Agrikoltura, Chairman Mr. Tong Joseph Mr. Cremona Joe Mr. Schembri Antoine Mr. Busuttil Charles Dr. Frendo Dimech Donatella Mr. Zahra Emanuel Ms. Baldacchino Rowna - Segretarja

Pesticides Advisory Board

Membri:

Mr. Farrugia Victor, Chairman Dr. Peplow George Mr. Pizzuto Anton Mr. Schembri Vince Mr. Dandria David Mr. Caruana Dione Mr. Mifsud Ian Mr. Camilleri Ray Ms. DeBono Helen, Segretarja/membru

Fisheries Advisory Board

Membri:

Dr. Gruppetta Anthony, Chairman Dr. Carabott D'Amato Joseph Mr. Attard Leonard Mr. Galea Ernest Mr. Falzon Publius Mr. Bugeja Carmelo Mr. Abela Joe Mr. Pomroy William Mr. Piscopo Paul Dr. Spiteri Tonio Hon.

M.P. Galea Pace Victor Mr. Portanier Ivan Mr. Busuttil Charles, Segretarju/membru 4.

Agricultural Export Marketing Board

Membri:

Mr. Laurenti Robert, Chairman Ms. Pace Doris Mr. Gafa` George Mr. Magro John Mr. Busuttil Peter Paul Mr. Busuttil Joseph Mr. Mifsud Raymond Mr. Mifsud Carmel Mr. Sammut Francis Mr. Zahra Winston Mr. Sultana Stephen Mr. Bondin Joseph Mr. Pirotta Joseph, Segretarju/membru

Wine Advisory Board

Membri:

Mr. Franco Serracino Inglott, Chairman Mr. George E. Carbone, Vice Chairman Mr. Joseph Camilleri Mr. Silvio Camilleri Mr. Tony Cassar Mr. Vincent G. Delicata Mr. Mark Miceli Farrugia Ms. Rita Schembri Dr. George Sciberras Mr. Salvatore Tabone Mr. Peter Vella Mr. Charles D'Alfonso, Segretarju

School Arbor Committee

Membri:

Mr. Anthony Meli, Chairman Mr. Ronald Bowman Mr. Eman Calleja Mr. George Fenech Ms. Josephine Saliba Ms. Marica Gatt, Segretarja

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX - BORDIJIET

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tagħti lista tal-bordijiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tagħha bl- ismijiet tan-nies li jiffurmaw dawn il-bordijiet?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: L-informazzjoni mitluba millOnoveroli Interpellant hija mogħtija fillista annessa.

Adult Training Centre Board

Paul Zammit Claire Camilleri John Camilleri Michael Bajada Josephine Farrugia Agnes Galea Curmi Rev Emanuel Curmi

Elderly Day Centre - Management Board

Joyce Dimech Claire Camilleri Paul Buttigieg Mario Camilleri Rev Emanuel Curmi Paul Zammit

Kunsill Tal-Kultura

Mons Lawrenz Sciberras Noel Formosa Joe Camilleri Joe Cini Charles Zammit Charles Bezzina Eucharist Camilleri John Cremona Carmel Grech Saviour Grech Anthony Mizzi Rosabelle Pavia Kevin Sciberras

Kumitat Festi Nazzjonali U Popolari

Vincent Grech Dr Aaron Attard Hili Paul Zahra Charles Zammit Josephine Azzopardi George Borg Joe Cini Stephen Mercieca Joseph Muscat Dr Michael Refalo Charles Said Joe M Attard

I.T.S. Management Committee

Kevin Sciberras Raymond C Xerri Edwin Borg Ludgard Gatt George Borg Marcell Bonnici Joe Mifsud Joe Muscat

Kunsill Generali Tas-Sahha F'Ghawdex

Prof Maurice N Cauchi Paul Buttigieg Emanuel Grech Dr Teddy George Farrugia MD Dr Salvino Galea MD Dr Patrick Sciberras MD Saviour Sciberras Carmen Grech Louis Attard Atanasio Degiorgio Joe Xuereb

Gozo Sports Board

Joe Bajada Mario Zammit Carmel Theuma Paul Galea Joseph Grech Lawrence Muscat Mark Cini Joe Xuereb M'Angela Attard Joseph Attard Dr Christopher Said Anthony Camilleri Raymond Gauci Mario Saliba Victor Attard Amand Veranneman William Portelli Dr Marlin Vella

Kumitat Għat-titjib ta' l-ambjent f'Għawdex

Is-Sur Paul Camilleri, Chairman

Is-Sur Joe Abela, Viċi- Chairman

Is-Sur John B. Camilleri, Sezzjoni tal-Afforestazzjoni u Gonna Pubblici

Is-Sur Ġorġ Borġ Is-Sur Carmel Portelli, Fergha tal-Agrikoltura

Is-Sur Eucharist Mizzi, Sezzjoni tal-Indafa Pubblika

Is-Sur Paul Lanzon, Construction and Maintenance Unit

Is-Sur Anthony Zammit, Segretarju

Is-Sur Mario Camilleri, Rapprezentant tal-Kunsilli Lokali

Waste Management Committee

Is-Sur Eucharist Mizzi, Chairman

Is-Sur Victor Scicluna, Fergha tax-Xoghlijiet

Is-Sur Anthony Zammit, Segretarju

Perit Raphael Axiak, Planning Authority

Is-Sur Kevin Mercieca, Planning Authority Supt.

J. Valletta, Korp tal-Pulizija

Is-Sur Saviour Vella, Korporazzjoni ghas-Servizzi tal-Ilma

Is-Sur Joe Sammut, Dipartiment ghall-Harsien tal-Ambjent

Is-Sur Tony Portelli, Waste Management Strategy Implementation Dept.

Is-Sur Joseph Borg, Ufficcju tas-Sanita'

Is-Sur Anthony Attard, Rapprezentant tal-Kunsilli Lokali

Road Works Coordinating Committee

Is-Sur Joseph Caruana, Chairman

Is-Sur Anthony Debono, Fergha tax-Xoghlijiet

Eng.

Saviour Debrincat, Maltacom

Eng.

Joseph Bajada, Sezzjoni tad-Drenagg

Eng.

Josephine V Grech, Korporazzjoni Enemalta

Is-Sur Saviour Gatt, Dipartiment ghall-Progetti u Zvilupp

Supt.

J. Valletta, Korp tal-Pulizija

Is-Sur Silvio Zammit, Awtorita' tat-Trasport Pubbliku

Marie Louise Bajada, Segretarja

Gozo Agricultural, Industrial And Cultural Society

Is-Sur Frans Mercieca President Is-Sur Carmel Portelli Segretarju Is-Sur Godwin Vella Tezorier Is-Sur M'Angelo Camilleri Assistant Tezorier Is-Sur Saviour Gatt Is-Sur Francis Saliba Is-Sinjura Josephine Azzopardi Is-Sur Joseph Cremona Is-Sur Joseph Abela Is-Sur Joseph Cini

Meals On Wheels Management Committee

Claire Camilleri Joyce Dimech John B Pace Horace Mercieca