MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 771 It-Tlieta, 9 ta' Lulju, 2002 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 771

It-Tlieta, 9 ta' Lulju, 2002

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.02 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tlieta, 9 ta' Lulju, 2002

WERREJ

MINUTI 360

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI 360

TQEGĦID TA' KARTI 366

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

TRASFERIMENT TA' PROPRJETA` F'ĦAL LUQA LIL MALTA INTERNATIONAL AIRPORT plc 367

KUMITATI PERMANENTI 379

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ORDINANZA DWAR IL-PENSJONIJIET (KUMITAT)

PENSIONS (AMENDMENT) ORDINANCE (COMMITTEE STAGE) 379

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR L-ISPORT (IT-TIENI QARI)

SPORTS BILL (SECOND READING) 392

AĠĠORNAMENT 396

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 400

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 770 li saret fid-9 ta' Lulju, 2002 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

OPM – SAFAR UFFIĊJALI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm telgħet in-nefqa fuq safar uffiċjali fid-dekasteru li għalih huwa responsabbli għax-xhur ta' Jannar, Frar, Marzu, April u Mejju ta' din is-sena?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI (Prim Ministru): Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal- Kamra tabella li turi l-informazzjoni mitluba dwar ħidma uffiċjali barra minn Malta minn Jannar sa Mejju 2002.

GĦAWDEX – SAFAR UFFIĊJALI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l- Ministru tgħid kemm telgħet in-nefqa fuq safar uffiċjali fid-dekasteru li għalih hija responsabbli għax-xhur ta' Jannar, Frar, Marzu, April u Mejju ta' din is-sena?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO (Ministru għal Għawdex): L-informazjoni mitluba hija mogħtija fil-lista li qed titqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra.

EDUKAZZJONI - SAFAR UFFIĊJALI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm telgħet in-nefqa fuq safar uffiċjali fid- dekasteru li għalih huwa responsabbli għax-xhur ta' Jannar, Frar, Marzu, April u Mejju ta' din is-sena?

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni): It-tagħrif mitlub qed jitpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Dolores Cristina, domanda supplimentari.

ONOR.

DOLORES CRISTINA: X'inhi r-raġuni li fil-junior college ma jsirux laqgħat bejn il-ġenituri u l-għalliema kif isiru fis-sixth forms ta' l- iskejjel tal-Knisja u dawk indipendenti?

Ħafna huma l-ġenituri li jilmentaw li qegħdin iħossuhom kompletament maqtugħin dwar x'qegħdin jagħmlu uliedhom.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Naħseb li n-natura tal-junior college hija ħarira differenti minn dik tas-sixth forms l-oħrajn, kemm fil-każ ta' l-iskejjel indipendenti kif ukoll fil-każ ta' l-iskejjel tal-Knisja.

Il-junior college huwa kulleġġ ta' l-universita` fejn il-kunċett ta' parents day ma jeżistix.

Pero' fil-junior college hemm full access għall-ġenituri matul is-sena kollha u allura l-ġenituri li jħossu l-bżonn li jistaqsu dwar il- progress ta' uliedhom m'għandhom l-ebda diffikulta` biex jagħmlu dan.

Jien personalment qatt ma kelli lmenti dwar dan il-fatt, la minn studenti, la minn għalliema u lanqas minn ġenituri.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' l-Ministru jiċċara l-qagħda tal-gvern fir- rigward tal-pożizzjoni li ħadet l-MUT dwar ir-riżultati ta' l-eżamijiet?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Kif diġa' għedna fil-pubbliku, id-diviżjoni ta' l- edukazzjoni tat gwida lill-kapijiet dwar kif għandhom jimmaniġġjaw is- sitwazzjoni fir-rigward tal-klassifika tat-tfal għas-sena skolastika li jmiss.

Safejn jien informat, din il-gwida ġiet segwita mill-kapijiet ta' l- iskejjel u għall-finijiet tal-bidu tas-sena skolastika li jmiss, hemm direttiva biex id-diviżjoni ta' l-edukazzjoni tilqa' għad-direttiva tal- union ta' l-għalliema.

Naturalment jien dejjem sostnejt li r-riżultati ta' l-eżamijiet huma dritt fundamentali kemm ta' l-istudenti kif ukoll tal-ġenituri - dan issostnih ukoll id-diviżjoni ta' l-edukazzjoni - u huwa għal kollox illeġittimu li dawn ir-riżultati jinżammu mill-għalliema u mill-kapijiet fuq direttiva tal- kunsill ta' l-MUT.

AFFARIJIET BARRANIN – SAFAR UFFIĊJALI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid kemm telgħet in-nefqa fuq safar uffiċjali fid-dekasteru li għalih huwa responsabbli għax-xhur ta' Jannar, Frar, Marzu, April u Mejju ta' din is-sena?

ONOR.

JOE BORG (Ministru għall-Affarijiet Barranin): Qed inpoġġi fuq il- Mejda tal-Kamra t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant.

AGRIKOLTURA U SAJD – SAFAR UFFIĊJALI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm telgħet in-nefqa fuq safar uffiċjali fid- dekasteru li għalih huwa responsabbli għax-xhur ta' Jannar, Frar, Marzu, April u Mejju ta' din is-sena?

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għall-Agrikoltura u Sajd): Jien informat li n-nefqa f'safar uffiċjali fid-dekasteru tiegħi bejn Jannar u Mejju ta' din is-sena kienet tammonta għal Lm 38,137.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa fil- każ ta' żgħażagħ li ntbagħtu barra biex jitħarrġu fil-qasam tal- produzzjoni organika?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, jiddispjaċini imma quddiemi m'għandix din it-tip ta' informazzjoni u għaldaqstant nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel il-mistoqsija tiegħu bil-miktub.

VAT FUQ BEJGĦ TA' PRODOTTI MILL-ENEMALTA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid kemm kien id-dħul tal-gvern mill-ħlas tal-VAT fuq fuel, lead- free petrol, eċċ. mill-pompi tal-petrol matul Jannar, Frar, Marzu u April ta' din is-sena?

Kemm kien il-ħlas għall-istess perjodu għas-sena 2001?

ONOR.

JOSEF BONNICI (Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi) (f'isem il- Ministru tal-Finanzi): Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra tabella li turi d- dħul tal-gvern mill-bejgħ ta' prodotti ta' fuel mill-Enemalta lill-pompi tal-petrol għall-perjodu msemmi.

QRATI - MANDAT TA' INIBIZZJONI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jara x'sar minnu l-mandat ta' inibizzjoni 772/00/AJM peress li jidher li hemm xi ntoppi li qed iwaqqfu milli l-każ jiġi riżolt?

X'se jsir sabiex dan il-każ jiġi riżolt?

ONOR.

JOSEF BONNICI (f'isem il-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-ministru tal-ġustizzja hu kostituzzjonalment inibit milli jindaħal fir-riżoluzzjoni ta` xi każ quddiem il-qorti.

RELIEF

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid għal liema raġuni l-persuna li d-dettalji qed jintbagħtu separatament, qed tirċievi relief imnaqqas għax qed jingħad li setgħet irċeviet xi ħlas żejjed?

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni qiegħda tinġabar u risposta se tingħata f'xi seduta oħra.

KORDIN – GROUND UŻAT MINN SENGLEA ATHLETICS F.C.

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jara x'inhi l-possibbilta' li ground ''C'' ġewwa Kordin, illum użat minn Senglea Athletics, jingħata l- attenzjoni li jixraqlu?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li minkejja li dan il-ground jaqa' taħt ir- responsabbilta` tal-korporazzjoni għall-iżvilupp, is-segretarjat parlamentari kien fassal programm ta' xogħlijiet meħtieġa wara li saret talba f'dan ir-rigward mill-industries soccer association u nista' ngħid li s'issa diġa` nbidel il-wiċċ tal-pitch.

Bħalissa għaddej xogħol biex jinbidel il-fence ta' madwar il-ground u anke biex jiġu rranġati jew mibdula l-arbli tad-dawl li jinsabu fi stat perikoluż.

Sar ukoll xogħol fid-dressing rooms bi sħab bejn l-ISA u Senglea Athletics F.C. Hemm ippjanat ukoll li jsir xogħol ta' tindif biex jitneħħa l-ħaxix ħażin u l-iskart li akkumula f'dawn l-aħħar snin u biex jiġi rranġat it-taraġ tal-konkos ta' l-ispectators stand.

Ta' min jgħid ukoll li fl-1999, is-segretarjat parlamentari għamel għotja lill-kunsill lokali ta' l-Isla sabiex jiġi rranġat il-ground tal-football fil-ponta ta' l-Isla sabiex Senglea Athletics ikollhom fejn jittrenjaw.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, domanda supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Fid-dawl tal-fatt li lilna d-deputati tad-distrett intbagħtetilna ċerta korrispondenza - għax kien hemm korrispondenza ma' Senglea Athletics F.C. - jista' l-Ministru jgħidilna jekk dan ix-xogħol hux se jkun lest qabel jibda s-season li jmiss?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT(Segretarju Parlamentari) Dan il-ground li jintuża minn żewġ entitajiet, kif intqal fir-risposta, u cioe' minn Senglea Athletics u mill-ISA, ix-xogħol fuqu ilu li nbeda.

Fil-fatt id-dressing rooms saru s-sena l-oħra.

Il-wiċċ ukoll ilu li sar u jonqos biss il-fencing u l-arbli li qegħdin fi stat perikoluż, xogħol li se nippruvaw inlestuh kemm jista' jkun malajr kif qed jitlob l-Onor.

Interpellant.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Filwaqt li nispera li dan ix-xogħol ikun lest qabel jibda s-season, jista' s-Segretarju Parlamentari jgħidli jekk ivverifikax biex jara jekk il-ground hemmx xi difetti fih ħalli ma jkun ta' periklu għal ħadd?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: F'dan il-ground hemm xi arbli li għal xi raġuni għelbu - forsi minħabba li ma kellhomx pedamenti sodi - u għalkemm forsi m'humiex daqstant ta' periklu, ikun aħjar jekk jiġu rranġati biex nilqgħu għal kull eventwalita`.

BEACH CLEANERS TRASFERITI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid kemm mill-beach cleaners ingħataw transfer?

Fejn intbagħtu?

Minn fejn huma?

Min qed jagħmel ix-xogħol li kienu jagħmlu huma?

ONOR.

MICHAEL REFALO (Ministru għat-Turiżmu): Informat li l-għadd ta' transfers li ngħataw fis-sezzjoni tal-beach-cleaning mill-1 ta' Jannar 2002 huwa ta' 36 - cioe' ħamsa għal mal-qrati tal-ġustizzja, wieħed mar-reġistru ta' l-artijiet u 30 għal mad-dipartiment tas-saħħa – u dawn joqogħdu f'diversi postijiet madwar Malta, u cioe': Attard, Swieqi, Bormla, Pieta', Valletta, Marsa, Birgu, Zurrieq, Furjana, Raħal Ġdid, Msida, Sliema, Rabat, Naxxar, Fgura u Żabbar.

Ix-xogħol fuq ix-xtut qiegħed isir mill-ħaddiema l-oħra li hemm fis- sezzjoni.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, domanda supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' l-Ministru jgħidli fuq liema kriterju ntgħażlu dawn il-ħaddiema u kienx hemm minnhom li talbu personalment biex jitilqu minn mas-section tal-beach-cleaning?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL REFALO: L-Onor.

Membru jmissu jaf li t-taqsima tal-beach cleaners kienet overmanned, speċjalment wara li ħafna li kienu impressed telqu l-vettura tagħhom u ġew enrolled fit-taqsima tal-beach-cleaning.

Naturalment ma jagħmilx sens, lanqas ekonomikament, li jkollok żieda ta' madwar 52 ħaddiem u ma jkollokx xogħol għalihom.

Imma nagħmilha ċara li dawk li ħadu transfer ma għażilhomx il-ministru imma d-dipartiment,Sur President.

Fil-bidu tas-sena għamilna offerta biex dawk il-beach cleaners li b'mod volontarju xtaqu jmorru jaħdmu mal-kunsilli lokali, speċjalment f'zoni turistiċi, setgħu jagħmlu hekk.

Kien hemm x'uħud li għamlu hekk imma ma kienx hemm biżżejjed.

Lili kellmuni xi beach cleaners u fakkarthom li konna għamilnilhom din l-offerta.

Dawn kienu jafu li kien hemm nies żejda u li konna se nittrasferuhom.

Kieku s-60 persuna li hemm żejda ħadu dik l- option, ma kienx ikun hemm bżonn li jiġu ttrasferiti f'dipartimenti oħra tal-gvern.

Imma dwar għaliex wieħed u mhux l-ieħor ma nafx ngħid, Sur President.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' l-Ministru jassigurana li l-affarijiet saru b'mod ġust, peress li lilna jirriżultalna li tneħħew fost l-oħrajn dawk li kienu jagħmlu xogħolhom sew u ma ntbagħat ħadd minflokhom?

Fil-fatt hemm areas li qabel kienu jiġu mnaddfa minn dawn in-nies u minn mindu telqu, dawn l-areas baqgħu ma tnaddfux.

Ma jidhirlux il-Ministru li f'ġieh it- trasparenza u f'ġieh il-ġustizzja għandu jgħidilna l-kriterji li bihom intgħażlu dawn in-nies?

Għax qed jiġi allegat li kien hemm kwestjoni ta' twemmin politiku fin-nofs.

Allura biex inneħħu dan id-dubju min-nofs, ma jidhirlux il-Ministru li għandu jgħid fuq liema kriterji ntgħażlu u min għażilhom ħalli l-poplu jserraħ moħħu?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL REFALO: Jiena nerġa' ngħid li manafx b'liema kriterji ntgħażlu u jekk l-Onor.

Mizzi għandu informazzjoni li dawn il-beach cleaners li tneħħew għadhom ma ġewx rimpjazzati, nitolbu li din jgħaddihieli ħalli nkun nista' ngħaddiha lid-dipartiment.

Infakkar lill-Onor.

Mizzi li fil-maġġoranza stragranti tagħhom, il-beach cleaners kollha kienu ġew ingaġġati qabel l-1987 mill-ministru ta' dak iż- żmien u dawn tista' tgħid li kollha kienu mid-distrett tiegħu.

Voldieri ma naħsibx li wieħed jista' jiddiskrimina politikament għax tista' tgħid li kważi kollha kienu ta' fehma waħda.

MR SPEAKER: L-Onor.

Joseph Cuschieri, domanda supplimentari.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Jista' l-Ministru jgħidilna min qed jagħmel ix- xogħol minflok il-beach cleaners u kemm qed jitħallas?

Saret xi sejħa pubblika għax-xogħol li qed isir?

Il-Ministru kien informat qabel saru t- trasferimenti?

Saret talba lill-MPO?

Meta ħareġ il-permess biex isiru dawn it-trasferimenti?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL REFALO: Sur President l-Onor.

Cuschieri għadu kif daħal fil-Kamra u jista' jkun li ma semagħnix!

Għall-benefiċċju tiegħu nerġa' nirrepeti li wara li 52 persuna li kienu impressed ġew allokati għal mall- beach-cleaning section, dawn kollha kienu above the complement.

Fil-fatt diġa' kellna ħafna li kienu above the complement u d-dipartiment kien beħsiebu jara kif se jippostjahom lil dawn in-nies.

F'Jannar jien kont kellimt lil dawn il-beach cleaners u għedtilhom li peress li hemm numru minnhom li huma żejda u ma ridniex nagħtuhom transfer, għax forsi l-post ma jkunx jogħġobhom, offrejnilhom biex min ried seta' jmur volontarjament jaħdem mal-kunsilli lokali f'żoni turistiċi.

Kif għedt diġa', kien hemm numru ta' nies li aċċettaw pero' dan ma kienx biżżejjed.

Kien hemm oħrajn li qalulna minn jeddhom fejn xtaqu jmorru – min il-qorti u min mar-reġistru ta' l-artijiet – imma xorta waħda kien għad baqa' numru żejjed.

Nerġa ngħid li manafx fuq liema kriterji ntgħażlu – pero' ma naħsibx li kienu kriterji ta' fehma politika għax meta jkollok tista' tgħid kulħadd ta' fehma waħda, m'hijiex kwestjoni li tiddistingwi bejn ħaġa u oħra – imma li naf hu li l-parti kbira minnhom intbagħtu mad-dipartiment tas-saħħa.

Lili ġew ikellmuni tnejn minn dawn il-ħaddiema u wieħed minnhom talabni biex nippostjah ma' kunsill lokali.

L-għada stess bgħatnilu risposta li jekk ikun hemm talba mill-kunsill lokali li xtaq imur magħhom, aħna ma konna nsibu l-ebda oġġezzjoni li nagħmlu dan u ninformaw lid-dipartiment tas-saħħa dwar dan.

Rigward makkinarju eżistenti fis-sezzjoni tal-beach-cleaning, l-Onor.

Membru għandu jkun jaf li s-sena li għaddiet ħassejna l-ħtieġa li jinkrew żewġ compactors - din l-informazzjoni diġa` tajtha b'risposta għal domanda parlamentari li għamilli l-Onor.

Noel Farrugia – u nista` nikkonferma li ħarġet offerta regolari u llum għandna żewġ compactors, flimkien ma' gaffa u sand sifter.

Veru li m'għandniex wisq, tant hu hekk li anke l-Onor.

Farrugia esprima ruħu f'dan is-sens u anke ħeġġeġ lid-dipartiment biex ikollu aktar inġenji biex ix-xogħol jitħaffef.

Min-naħa tiegħi lill-Onor.

Membru jien għedtlu li hemm nies biżżejjed li jistgħu jagħmlu x-xogħol.

Dwar il-permess ta' l-MPO, lill-Onor.

Cuschieri nitolbu jagħmilli domanda bil-miktub ħalli nkun nista' nwieġbu.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Peress li l-Ministru qed jgħid li żgur ma kienx hemm diskriminazzjoni politika fil-mod kif intgħażlu dawn in-nies – jien fuq dan żgur ma naqbilx miegħu għax fil-fatt lili ġew ikellmuni nies li m'humiex tal-fehma tagħna – nistaqsih x'diffikulta' isib li jippubblika l-kriterji li bihom intgħażlu dawn in-nies u min għażilhom?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL REFALO: Ir-responsabbilta' ta' l-għażla hija tal-kap tad- dipartiment.

Dwar il-kriterji li bihom intgħażlu dawn in-nies, nitlob lill- Onor. Interpellant jagħmilli domanda speċifika u bil-qalb kollha nkun nista' nagħtih l-informazzjoni li jagħtini d-dipartiment.

MR SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Peress li l-Ministru ftit ilu qal li hu kien informat minn qabel dwar it-trasferimenti li kienu se jsiru u issa qed jgħid li r-responsabbilta' jerfagħha min fassal dawn it-trasferimenti, hu bħala ministru jerfa' parti mir-responsabbilta' għat-trasferimenti li saru?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL REFALO: Mr Speaker, jiena bħala ministru nerfa' ir- responsabbilta' ta' kollox pero' ma nidħolx f'kollox u ma niddeċedix kollox.

Jiena żgur ma ddeċidejtx min għandu jmur u fejn għandhom imorru n- nies.

MR SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Il-Ministru jikkonferma li meta kien informat bit-trasferimenti, quddiemu ma kellux il-lista ta' l-ismijiet?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL REFALO: Nista' nikkonfermalu mija fil-mija li lanqas biss naf min ġie ttrasferit ħlief għal dawk li ġew ikellmuni.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Peress li l-Ministru qal li hemm xi kuntratturi mdaħħlin, jsita' jgħid jekk ix-xogħol tagħhom dawn huwiex sempliċement ta' l-inġenji?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL REFALO: Il-kuntratturi għandhom dak il-makkinarju li jissejjaħ compactor u skond l-informazzjoni li għandi jien, dan jiġma' l- alka, jistivaha u jpoġġiha fuq it-trakk.

MR SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Jista' l-Ministru jgħid kemm qed jiswa lid- dipartiment dan il-kuntratt?

Il-kuntrattur qed jaħdem is-sena kollha jew għal ċerti xhur jew ġimgħat?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL REFALO: Il-kuntrattur żgur li m'huwiex qed jaħdem is-sena kollha.

Huwa importanti – kif anke kont spjegajt lill-Onor.

Carmelo Borg meta għamilli domanda dwar dan is-suġġett - li mix-xtut ma nneħħux l-alka, speċjalment fix-xitwa, għax din magħha ġġorr ir-ramel.

Barra minn hekk, ma jidhrilniex li tkun spiża għaqlija li aħna nużaw il-compactors biex inneħħu l-alka fi żmien meta l-għada x-xtajta terġa' timtela' bl-alka u għalhekk fix-xitwa ma jintużax dan il-makkinarju.

MR SPEAKER: L-Onor.

Carmelo Abela, domanda supplimentari.

ONOR.

CARMELO ABELA: Jista' l-Ministru jgħid liema huma dawk il-bajjiet li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tal-kunsilli lokali u dawk li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tad-dipartiment?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL REFALO: Id-dipartiment inaddaf il-bajjiet kollha.

L-uniku każ fejn ir-responsabbilta' ma taqax taħt il-ministeru għat-turiżmu, hija fir-rigward tax-xtut t'Għawdex.

MR SPEAKER: L-Onor.

Abela.

ONOR.

CARMELO ABELA: Fil-kummenti tiegħu l-Ministru qal li hemm ħafna nies żejda.

Peress li ċerti bajjiet m'humiex qed jitnaddfu b'mod regolari, bħal fil-każ tal-bajja ta' Birżebbuga, ma jistax il-Ministru għallinqas jara li dan ix-xogħol isir?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL REFALO: Nirringrazzja lill-Onor.

Abela talli tani din l- informazzjoni u nwiegħdu li għada stess ngħaddiha lid-dipartiment.

MR SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Xi sentejn ilu kien hemm il-ħsieb li jsir proġett fil-bajja tal-Balluta.

Jista' l-Ministru jgħid fiex wasal dan il- proġett?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL REFALO: Jiena m'iniex konxju li xi ħadd semma' li se jsir dan il-proġett.

SVPR – NURSING AIDES

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-l-Viċi Prim Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari 34184 - b'riferenza għat-tweġiba li kien tani għall-mistoqsija parlamentari 33794, fejn qal li għad fadal sitt nursing aides li qed jitħallsu fi skala 14 u li jista' jkun li dawn huma intitolati li jitħallsu ta' skala 13 – u possibbilment jgħid kemm huwa veru li hemm 13-il persuna li qegħdin ibatu minn din id-diskrepanza?

Huwa minnu li l-maġġoranza tagħhom ġew approvati mid-direttur ta' l-istess dipartiment?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li n-numru ta' nursing aides li jistgħu jkunu intitolati li jitilgħu għal skala 13 – din l- informazzjoni jien tajtha fit-tweġiba għal mistoqsija parlamentari 33794 - kien limitat għal dawk in-nursing aides li kienu daħlu qabel l-1987.

Qed niġi informat ukoll li hemm numru ieħor ta' nursing aides li jistgħu jkunu intitolati li jitilgħu għal skala 13 imma li daħlu wara l-1987.

Qed isir il-proċess meħtieġ biex tiġi rregolarizzata l-pożizzjoni ta' dawk in-nursing aides kollha li fadal li huma intitolati li jibbenefikaw mill- provvedimenti tal-ftehim relatat.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Position description ta' director (strategy and planning) fl-OPM u position description ta' director (office of review) fid-diversi ministeri, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 34592.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Louis Galea.

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar xogħlijiet ta' manutenzjoni fi skejjel tal-gvern għal matul is-sajf 2002, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 34576.

MR SPEAKER: Il-Ministru Michael Refalo.

ONOR.

MICHAEL REFALO: Mr Speaker, f'isem il-Ministru tal-Finanzi nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar flus milgħuba f'lotteriji tal-gvern, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari 34568.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Francis Zammit Dimech.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (Ministru għar-Riżorsi u l-Infrastruttura): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar ħlas ta' overtime, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 34610.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Joe Borg.

ONOR.

JOE BORG: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar safar uffiċjali minn ambaxxaturi ta' Malta residenti f'pajjiżna, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 34612; u

Tagħrif dwar għajnuna finanzjarja lil organizzazzjonijiet rappreżentattivi għal skop ta' familjarizzazzjoni dwar l-UE, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 34616.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

TRASFERIMENT TA' PROPRJETA` F'ĦAL LUQA LIL MALTA INTERNATIONAL AIRPORT plc

(Ikompli mid-9 ta' Lulju 2002)

MR SPEAKER: Rimarki?

L-Onor.

Joe Mizzi huwa in possession.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, din ir-riżoluzzjoni qed tiddiskuti għoti ta' art oħra li hija proprjeta` ta' l-istat, proprjeta' tal-poplu Malti u Għawdxi kollu.

Meta tingħata art b'ċens jew anke b'xi titlu ieħor, niġu f'kumitat ad hoc ta' dan il-parlament biex l-ewwelnett naraw li l- affarijiet se jsiru b'mod trasparenti, b'mod ġust, b'mod li ma jkunx hemm abbużi u wkoll li jkun fl-aħjar interess tal-pajjiż.

F'dan il-kumitat jiġi spjegat kif se jsiru l-kuntratti biex ma jidħol l-ebda dubju li l- affarijiet se jsiru b'mod biex jivvantaġġaw lil xi ħadd jew għal xi mottiv ieħor.

Sfortunatament, minkejja li għandna dan il-kumitat li suppost jara li dawn l-affarijiet ma jsirux, issa spiċċajna li f'ħafna każi dan il-kumitat qed jintuża bħala rubber stamp għaliex.

Qed ngħid hekk għax l-affarijiet jiġu diskussi f'dan il-kumitat u meta ma jkunx hemm qbil jerġgħu jiġu diskussi f'din il-Kamra bħalma ġara f'dan il-każ.

Hawnhekk irrid ngħid li rigward dan il-każ, wara li għadda ftit żmien skoprejna li hemm affarijiet li żgur m'humiex ta' gwadann għall-pajjiż kollu, li żgur li hemm affarijiet li wieħed imissu jispjega u żgur li hemm affarijiet ukoll li jħallu impatt negattiv kemm fuq il-poplu Malti u Għawdxi kif ukoll fuq l-ambjent.

Mr. Speaker, qabel ma kien hawn dan il-kumitat, minn dan il-parlament kienet għaddiet riżoluzzjoni simili rigward il-Fort Chambrai.

Dwar din ir- riżoluzzjoni l-oppożizzjoni kienet qalet li se jkun hemm spekulazzjoni u li n-nies involuti f'dan il-kuntratt, li kienu barranin, huma nies mhux ta' min jafdahom.

L-oppożizzjoni kienet qalet li żgur li l-affarijiet mhux se jimxu kif suppost u fl-interess tal-pajjiż.

Għadda ftit żmien u jekk wieħed imur jara x'hemm f'Chambrai, jara l-ħerba tal-wirt ta' pajjiżna u jara wkoll l-abbużi u l-ksur ta' liġijiet li sar.

Jirriżulta li dak li kien mistenni li jsir f'Fort Chambrai ma sarx u jidher ċar li hemmhekk kulma hemm hija spekulazzjoni.

Dwar Chambrai ta' min igħid ukoll li bħalissa l- affarijiet qegħdin weqfin għaliex jidher biċ-ċar li hemm ukoll ksur tal- kuntratt.

Kulħadd jaf li hemmhekk saru affarijiet sfaċċati u l-partit Laburista diġa` ddikjara li meta jkun fil-gvern żgur li jidħol f'dan il- kuntratt biex jara li ma jseħħx.

Il-kuntratt inkiser mhux biss fir-rigward ta' Chambrai, imma anke rigward riżoluzzjonijiet oħra li ġew f'dan il-parlament, bħall-kwestjoni tal-Yellow Garage.

F'dan il-każ ukoll kien hemm spekulazzjoni għaliex din l-art imbagħad inbiegħet lil ħaddieħor u dan minkejja li ġejna f'din l-ogħla istituzzjoni tal-pajjiż biex nagħmlu l-affarijiet b'mod trasparenti.

Mr Speaker, meta anke niġu fl-ogħla istituzzjoni tal-pajjiż biex nitkellmu fuq trasferiment ta' art, wieħed jara wkoll l-impatt li se jħalli kemm fuq l-aspett ambjentali kif ukoll fuq l-aspett soċjali.

Hawnhekk nixtieq insemmi l-art li hemm taħt Verdala, li għalkemm hija tal-joint-office, imma l-gvern għandu saħħa diretta fuqha u allura qiegħed f'pożizzjoni li jista' jiddeċiedi jekk isirx xi żvilupp fuqha jew le.

Il-gvern irid jara wkoll il- ftehim li sar mas-Santa Sede fuq din l-art fejn jidher ċar li ma jistax iseħħ it-tip ta' żvilupp li huwa propost.

Minkejja dan kollu l-gvern għadu ma qalx b'mod ċar jekk huwiex kontra li dik l-art issir golf course.

Minkejja li l-gvern jgħid li huwa trasparenti, minkejja li l-gvern jgħid li għandu viżjoni ċara f'dak li jkun qed jagħmel, fejn tidħol il-golf course tal-Verdala għadu ma kkommettiex ruħu.

Jiena għadni ma nistax nifhem x'inhi d-diffikulta' li qed isib biex jikkommetti ruħu f'dan ir-rigward.

Kulma ntqal mid-diriġenti tal-gvern Nazzjonalista hu li jħallu lill-awtorita` ta' l-ippjanar tiddeċiedi għaliex huma ma jindaħlux.

Imma skużi, l-awtorita' ta' l-ippjanar tgħid għandux isir dak l-iżvilupp jew le from the planning point of view biss.

U kif qed insemmi lil din l-awtoritaż rrid ngħid li m'huwa veru xejn li l-gvern ma jindaħlilhiex, għax dawn iż-żmenijiet l- awtorita' ta' l-ippjanar qiegħda marbuta bi spaga u jmexxiha u jdawwarha fejn irid hu.

Qed ngħid hekk għaliex il-ħneżrijiet li qed isiru fl- awtorita' ta' l-ippjanar bħalissa huma xi ħaġa fenomenali.

Mr. Speaker, huwa l-gvern li għandu setgħa fuq parti kbira minn din l-art, allura huwa f'pożizzjoni li jiddeċiedi jekk jagħtihiex jew le biex isir l- iżvilupp tal-golf course.

Sal-lum għadna ma smajna xejn min-naħa tal- gvern, u hawn tidher biċ-ċar l-ipokresija ta' dan il-gvern anke fejn jidħlu kwestjonijiet importanti fejn hemm art ta' l-istat li tikkonċerna lill- poplu Malti u Għawdxi kollu.

Jien kont stedint lid-deputat min-naħa tal- gvern l-Onor.

Michael Asciak – u lil dan kont irrispondejtu wara li kien qal ħafna paroli - biex jgħidli l-pożizzjoni tal-gvern dwar il-golf course pero' s'issa għadu ma ndenjax ruħu jirrispondi għaliex ma jafx fejn qiegħed.

Dan basta jparla bl-addoċċ, għadu ma kellux il-guts li jiġi u jgħid x'jaħseb il-gvern dwar dik l-art.

Min-naħa tal-gvern jitkellmu b'ħafna demokrazija u b'ħafna trasparenza imma mbagħad ma jagħtux l- opinjoni tagħhom jekk hux favur jew le meta jiġu ffaċċati bi kwestjoni bħal din tal-golf course fuq l-art tal-Verdala.

Mhux qiegħed nidħol fil-mertu ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar jekk għandux isir dak l-iżvilupp jew le.

Jien qed ngħid li l-gvern għandu kontroll ta' parti minn dik l-art u allura qiegħed f'pożizzjoni li jiddeċiedi jekk fiha għandux isir golf course jew le.

Jien nerġa' ntenni minn hawn li għandu jiddikjara l-pożizzjoni tiegħu.

Min- naħa ta' l-oppożizzjoni diġa` għamilniha ċara li dik l-art hija art agrikola u m'għandhiex issir golf course fuqha.

Naħseb li iktar ċari minn hekk ma nistgħux inkunu.

Irrid insemmi wkoll kwestjonijiet oħra li qamu f'dan il-parlament bħal per eżempju l-kwestjoni ta' l-art tas-Solemar li ġiet okkupata mill- investituri.

Dawn ma kellhom l-ebda permess jagħmlu dak li għamlu.

Minkejja li kien hemm ċar u tond li ma setax jingħata dak l-iżvilupp, spiċċajna li nstab metodu biex jaqduh permezz ta' l-awtorita` ta' l-ippjanar stess li tkun hi li tagħti l-barka u permezz ta' min hu responsabbli mill-artijiet min-naħa tal-gvern, li l-ewwel taparsi jagħmel plejtu li se jfittxuh bil- qorti biex ma jħalluhx jokkupaha, għalkemm kien diġa` okkupaha, imbagħad spiċċajna minn dan kollu ma għamilna xejn u ddiljajna miegħu biex inbiegħuhielu.

Ara fi kwestjonijiet oħra fejn hemm hemm imdaħħal il- ħaddiem, dik ma ddiljajniex bħalma ddiljajna ma' tas-Solemar.

F'dawk il- każi morna biex inwaqqgħulhom u biex niżgumbrawlhom.

Mr Speaker, hawnhekk qed nirriferi għall-kwestjoni tal-beach rooms ta' l- Armier.

U hawnhekk meta konna tkellimna dwar l-aħħar riżoluzzjoni li kien hawn dwar għoti ta' artijiet, donna tkellimna fuq din l-istess art ta' l- Armier.

Jiena spjegajt li jien ma naqbilx li xi ħadd għandu jokkupa art b'mod illegali, ma naqbilx li għandu jibni mingħajr permess, imma jekk kien hemm ix-xewqa li l-kwestjoni għandha tiġi solvuta bejn iż-żewġ naħat, allura kellu jinsab mezz biex tiġi solvuta.

Min-naħa l-oħra, minkejja li tiġi solvuta wieħed irid joqgħod attent li jaqbel fil-prinċipju li għandhom jeżistu beachrooms, jaqbel fil-prinċipju li ma jistax ikun li l-affarijiet tħallihom illegali u jrid jaqbel fil-prinċipju li ma jridx ikun hemm impatt negattiv għall-ambjent, b'mod speċjali billi ma tintużax art agrikola.

Mr Speaker, qed ngħid hekk għax għal dan l-iskop ġew indikati artijiet - u aħna naqblu li għandu jsir dak it-tip ta' żvilupp - li huma artijiet agrikoli.

Aħna konna ndunajna mill-ewwel li l-aspett ambjentali ma kinux se jagħtu kasu u mill-ewwel konna morna l-Mellieħa u konna għamilniha ċara li se tinqered art agrikola.

Konna għamilna l-pressjoni tagħna u l-gvern kellu jbiddel il-fehma għaliex kellna raġun għaliex dan l-iżvilupp kien se jħalli impatt negattiv kbir.

Huwa veru li wara l-pressjoni li għamlet l- oppożizzjoni l-gvern biddel, pero` x'ġara?

Ġara li xorta kien hemm art agrikola li se jsir żvilupp fiha.

U jien li nirrappreżenta l-oppożizzjoni fl-awtorita` ta' l-ippjanar għamiltha ċara li għad hemm art agrikola li fuqha se jsir dak it-tip ta' żvilupp ta' beach rooms, u fil-fatt daħħalt klawsola li ġiet aċċettata li m'għandux isir żvilupp fuq art agrikola.

Mr Speaker, l-oppożizzjoni fil-prinċipju qablet li għandu jsir dak it-tip ta' żvilupp, pero` insistiet li għandu jiġi protett l-ambjent.

Min-naħa l- oħra wieħed irid jara li dan ma jsirx sempliċement biex jinqeda xi żviluppatur, li ndaħħluh biex jagħmel dak l-iżvilupp hu.

Irrid naraw ukoll li mhux il-flus kollox, imma rridu naraw ukoll li hemm aspetti soċjali.

Il-problemi f'dan il-qasam għadhom hemmhekk.

Il-gvern kien iddikjara li se jwaqqa' kollox u se jqabbad kuntrattur flimkien ma' xi ħaddieħor biex jibni l-kmamar hu.

Mr Speaker, min-naħa tal-gvern qalulna kemm-il darba biex ngħidu x'inhi l- policy tagħna dwar il-kmamar ta' l-Armier u dwar l-art t'hemmhekk.

Jien kont għamiltha ċara u kont għedt li dment li ma titteħidtx art agrikola, diment ma jkunx hemm impatt negattiv fuq l-ambjent, aħna naqblu fil- prinċipju, imma donnu li fehmux.

Spjegajt u għedt li fejn ambjentalment huma aċċettabbli, wieħed għandu jħalli l-kmamar u fejn m'huwiex ambjentalment aċċettabbli wieħed ineħħihom.

Dan jiddeċidih min jifhem fl- ambjent u fl-ippjanar.

Min-naħa l-oħra wieħed irid jara l-aspett soċjali wkoll, għaliex ma jfissirx li għaliex se jaqgħu erba' t' idjar mela s- sidien tagħhom jieħdu r-reponsabbilta` kollha huma.

Jiena kont spjegat li hemmhekk għandu jkun hemm tip ta' koperattiva jew kumpannija li jridu jagħmlu bejniethom biex jieħdu ħsieb biex il-burden jinqasam fuq kulħadd.

Trid tingħata wkoll l-opportunita' wkoll lil dawk li mhux qegħdin hemmhekk imma li jixtiequ w li jkollhom kamra ħdejn il-baħar.

Barra minn hekk għandu jkun hemm ukoll camping sites.

Dakinhar meta spjegat l-affarijiet in-naħa tal-gvern qalu li qed ngħid hekk għaliex waslet l-elezzjoni.

Aħna m'hu qed nipprovaw nagħmlu l-ebda propaganda.

Qed ngħidu l-verita`.

Wara kollox, skond il-gvern l-elezzjoni suppost għad fadlilha.

Kien il-Partit Nazzjonalista stess li kien għamel il- propaganda, għaliex permezz ta' l-Onor.

Hyzler kien ħareġ fuljett fejn qal li m'hu se jaqa' xejn hemmhekk.

Qalilhom ukoll biex ma jinkwetaw xejn għax hemmhekk se jagħmlu d-drenaġġ, l-ilma u d-dawl.

Minn dan kollu x'ġara?

Minn dan kollu issa l-gvern iddeċieda li jwaqqa' kollox.

Iddeċieda li jagħtihom b'ċens ta' ammont ta' flus u dawn l-affarijiet u f'daqqa waħda, wara li tkellimt jien, qam riefnu u donnu li l-affarijiet issa ħarbu.

Il- gvern qed joffrilhom li jekk iridu jagħmlu kumpannija u jirranġaw u jagħmlu l-affarijiet huma.

F'daqqa waħda nbidlu l-affarijiet.

Imma din serjeta` hi?

Aħna għedna x'inhu l-prinċipju tagħna u l-prinċipju tagħna qed nimxu miegħu.

Aħna veru mhux qed nagħmlu gwadann politiku.

Din hija r-realta`.

Qed nagħmluha ċara, imma meta mbagħad spjegajt din il-pożizzjoni kien hemm min akkużana u qalilna li qed naċċettaw l-affarijiet illegali.

Mr Speaker, qed insemmi dan biex nuri li ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar ma jistgħux jimxu b'two weights and two measures.

Tas-Solemar ħallejnih jokkupa b'mod illegali u ma waħħalnihx multa talli qed jokkupa l-art u begħejnihielu bi prezz li ma nafx jien kemm hu kummerċjalment, niċċekkjaw daqsxejn għaliex għadhom għaddejjin l-affarijiet imbagħad fejn jidħol iċ- ċittadin normali kulħadd ibella' u jfajjar u jagħmel.

Dan m'għandux ikun.

Din hija ħaġa inġusta.

Jien nemmen li l-liġi għandha tkun ugwali għal kulħadd.

Jekk inti lin-negozjant ħallejtu u ma waħħaltux multa għaliex ikun okkupa l-art allura issa se tgħakkes lil ħaddieħor?

Jidher ċar li fejn jidħol in-negozjant l-affarijiet jimxu mod ieħor.

Fejn jidħlu l-artijiet jidher li fl-awtorita' ta' l-ippjanar hemm ħneżrijiet kbar.

Bħalissa qed niftakar f'art li għalkemm hija forsi b'ċens jew b'titlu imma xorta tibqa' ta' l-istat.

Qed nirriferi għall-art tas- Siġġiewi, l-art li fiha hemm il-barriera Ġebel Ciantar.

Ikun tajjeb li jekk iċ-ċens ikun ingħata b'ċertu kundizzjonijiet, il-gvern għandu jara li dawk il-kundizzjonijiet jiġu attwati.

Meta din il-proposta ġiet quddiem l- awtorita` ta' l-ippjanar jiena kont l-uniku wieħed li kont ivvotajt kontra.

Kien hemm min min-naħa tal-gvern ġab ġebla kbira minn hemmhekk biex jgħidilna kemm hi art tajba biex fuqha ssir barriera, għax qal li l-ġebla hi fabbrikabbli.

Dan ġara meta kienu jafu li kien hemm nuqqasijiet kbar u kontra l-liġi.

Jiena kont għamiltha ċara li hemmhekk hemm abbużi serji anke fejn jidħlu l-kundizzjonijiet ta' l-art pero` dakinhar ħadd ma ta kasi u ftit wara meta reġgħet kienet telgħet, niftakar lis-sindku tas-Siġġiewi jgħid li l-vetturi li se jibdew jgħaddu minn hemm se jagħmlu ħsara lit- toroq u jien dort u għedtlu: Imma dik qed tara?

Għedtlu hekk għax hemm affarijiet serji iktar minn hekk.

L-affarijiet serji huma li dik l-art suppost kellha tkun agrikola u mhux issir barriera.

Din ingħatat bi ftit flus biex tkun art agrikola u mhux biex tkun barriera.

Minkejja dan kollu, ħadd ma ħa passi.

Marru każi quddiem l-ombudsman, marru każi quddiem il-kummissjoni kontra l-korruzzjoni imma minkejja dan kollu f'din l-art għadu qed jitħalla jsir tħaffir illegali b'abbuż kontra l-poplu Malti u Għawdxi kollu għaliex dik hija proprjeta' tal-poplu Malti u Għawdxi kollu.

Possibbli dawn l-affarijiet ma jafx bihom id-dipartiment ta' l-artijiet?

Possibbli l-gvern ma jafx b'dawn l-abbużi?

Mela billi nitkellmu f'dan il-parlament l-affarijiet se jimxu sew!

Jien, per eżempju, fil-kumitat kont nistenna li fuq din l-art kienet tingħata l-informazzjoni li talbet l-oppożizzjoni.

Qed ngħid hekk għaliex l- art tal-lum m'hijiex sempliċement art fejn hemm l-interess tal-poplu minħabba r-riżorsi u minħabba li wieħed kemm jista' jkun għandu jdaħħal introjtu minnha.

Huwa importanti wkoll li jsir użu tajjeb minnha, imma fuq il-kwestjoni tal-lum hemm affarijiet importantissimi.

Hemm ukoll il- kwestjoni tas-sigurta', u dwar sigurta' rajna mill-esperjenza kemm din taffettwa ħafna x'jiġri f'pajjiżna.

Hawn qed nirreferi l-aktar għal terroriżmu, traffikar tad-drogi u kuntrabandu.

Huwa importanti li mhux sempliċement ngħidu li se nittrasferixxu art biex din il-kumpannija tipprivatizza ruħha.

F'dan il-każ għandna naraw ukoll l-affarijiet serjissimi fejn tidħol is-sigurta'.

Jien qed nitkellem mill-esperjenza bħala l-bniedem li kont responsabbli mis- sigurta' ta' l-airport.

Jiena kont iċ-chairman ta' l-airport security committee allura naf kemm l-airport huwa post sensittiv, kemm huwa importanti li wieħed ikollu s-sigurta' fih u kemm hu importanti li wieħed ikollu lealta' minn dawk li qed jipprovdu s-sigurta'.

Biex is-sigurta' tkun kemm jista' jkun effiċjenti u tajba – u din ma tistax tkun effiċjenti 100% - trid tara li min qed iwettaq is-sigurta' ma jkunx kriminal hu stess, ma jkunx għamel atti kriminali, ma jkunx kap ta' xi traffikanti tad- drogi u ma jkunx daħħal kuntrabandu li mbagħad ikun ġie akkużat mill-qorti u jkun weħel il-ħabs.

Dawn huma fatturi importanti.

Meta konna fil-gvern aħna konna għamilniha ċara li kull min jaħdem fl- airport irid jiġi vetted bis-serjeta' u dan għaliex biex inti tidħol l- airport hemm is-sistema tas-security passes.

Jekk wieħed ikun ta' karattru tiegħek kriminali jew ikun ikkommetta xi offiżi kriminali allura ma jingħatalux dan il-pass għax dan ikun ta' theddida għas-sigurta'.

U aħna konna vvettjajna lil kulħadd u min ma kienx jistħoqqlu, ma' ngħatax dak il- pass għaliex dak qed f'post li qiegħed jagħmel sigurta' meta hu theddida għas-sigurta', li inti ma treġix aħna rajna li l-affarijiet isiru bis- serjeta'.

Għamilnihom bis-serjeta', u taħsibx li meta għamilna dawn l- affarijiet ġew iċapċpulna.

Għaliex ħadna passi kien hemm ukoll it-theddid, imma aħna xorta wettaqnihom għax fl-interess tas-sigurata' ta' pajjiżna aħna nimxu b'mod serju.

Ħadna ħsieb ukoll l-informazzjoni li kienet qed taslilna li kien hemm żmien taħt il-gvern Nazzjonalista li fil-VIP kienu qed isiru abbużi.

Ħadna ħsieb ukoll biex il-VIP tintuża kif suppost.

Daħħalna kondizzjonijiet stretti biex ma jkunx hemm l-abbużi li kien hemm ikun hemm.

Mela konna għamilna restrizzjonijiet kbar fuq il-passes u ddeċidejna li dawk li kellhom karattru kriminali - u kien hemm evidenza li kien hemm traffikar tad-droga u affarijiet bħal dawn – ma kienx posthom hemmhekk.

Rajna wkoll li tirranġa s-sitwazzjoni fil-VIP pero' ġara li meta nbidlet il- folja xi wħud reġa' ngħatalhom il-pass li kien tneħħielhom għaliex għamlu pressjoni u dan il-gvern qagħad għaliha.

Neħħew ukoll ir-restrizzjonijiet li daħħalna fil-VIP meta kien hemm provi li ġew fil-qorti taħt xhieda li fl- amministrazzjoni Nazzjonalista kien hemm familjari ta' ministri li abbużaw u daħlu nies li kienu ħatja tat-traffikar tad-drogi.

Rigward sigurta' nixtieq insemmi l-każ ta' l-ajruplan li kien sejjer it- Turkija li ġie hijacked fl-ajru u baqa' sejjer lejn il-Ġermanja.

Kien hemm il-kwestjoni li lilna akkużawna li għandna sigurta' dgħajfa.

Naċċertak li fi żmien għaxar minuti konna nafu fiċ-ċert li ma kien hemm l-ebda splussivi li telgħu minn hemm għaliex mill-cameras rajna kollox u rajna li l- affarijiet ġew iċċekkjati kollha, rajna min kienu n-nies, kif ġew iċċekkjati.

Dan kollu wera ċar li kien hemm finta, u aħna konna ċari li kienet finta.

Anke l-mod kif aġixxa l-crew meta tajnih l-informazzjoni.

Dan aġixxa b'mod li nduna kienet finta.

Anke lill-uffiċjali ta' l-airport tal-Ġermanja kkonvinċejnihom li dik hija finta.

Kien għalhekk li l- ajruplan kienu ħallewh jinżel mill-ewwel.

Mr Speaker, minkejja li konna ċerti li għamilna sigurta', biex nuru kemm aħna serji, l-prim ministru dakinhar wara kien talab biex issir inkjesta biex naraw is-sitwazzjoni tas-sigurta' fl-ajruport.

Li kont ħadt għalija jien kien li l-ewwel ma bdew jinvestigaw kien lili.

U ħadt għalija bis- serjeta', għaliex jiena ma nippretendix li tagħmilli tip ta' mistoqsijiet li jagħtu l-impressjoni li jiena qisni ħati għaliex jien kont iċ-chairman ta' l-airport security committee.

Minn dan kollu kien ħareġ ċar li aħna mxejna bi pjan ta' kontiġenza li għallmuna esperti barranin.

F'dik l- okkażjoni wrejna biċ-ċar li konna nafu x'qed nagħmlu bis-serjeta' u ħdimna bl-iktar mod serju.

Fil-fatt irriżulta li min-naħa tagħna ma kien hemm l- ebda nuqqas.

Mr Speaker, rigward illum ma jistax jingħad dan il-kliem, għax illum qegħdin f'sitwazzjoni tal-biki.

Jien għalhekk għedt li f'din ir- riżoluzzjoni m'aħniex nitkellmu sempliċement fuq kwestjoni li se tingħata art lill-MIA.

Illum qegħdin nitkellmu fuq art li marbut magħha hemm is- sigurta' u wieħed bilfors irid ikun jaf kif se jsiru l-affarijiet.

Irrid ngħid ukoll li jidher biċ-ċar l-abbuż li kien isir mill-VIP minn familjari ta' ex-ministru jew ex-ministri tan-naħa tal-gvern.

Minkejja li anke fil- qrati ħareġ ċar li dawn kienu jdaħħlu drogi minn hemm, f'ħafna każi, għaliex kienu familjari jew qraba ta' ministri tal-partit Nazzjonalista, l- affarijiet ġew mgħottija.

Jien nemmen li anke persuna li ngħatat amnestija, għandha x'taqsam mat- traffikar tad-drogi, u nemmen ukoll li kien hemm konnessjoni ma' nuqqas ta' sigurta' fl-airport.

Minkejja li darba minnhom inqabad, imma li kien jirriżulta wkoll li fil-kwestjoni ma' dan it-traffikar tad-drogi li kien hemm ukoll ċar

Darba minnhom dan kien inqabad u irriżulta li f'din il-kwestjoni ta' traffikar tad-drogi kien hemm ukoll imdaħħla familjari ta' ministri tal- gvern Nazzjonalista.

Dan inxteħet il-ħabs pero` kien jidher ċar li kien hemm xi theddid għaliex bdew isiru tentattivi biex lil dan tingħatalu amnestija.

Hawn forsi wieħed jistaqsini: Imma inti għal min qed tgħid?

Jien qed ngħid għal Queiroz.

Għaliex?

F'dan il-każ mhux iddefendejna s- sigurta` imma lill-individwu, u dan sar jew biex ma jikxifx li hemm intriċċi ta' nies prominenti jew għax kien hemm theddid ta' xi affarijiet oħra.

U meta jara ċerti dokumenti iktar u iktar wieħed jibda jaħseb li dan li qed ngħid jien huwa minnu.

Għaliex qed ngħid hekk?

Tajjeb li nfakkar li kienet intalbet amnestija għal Queiroz pero' din kienet ġiet rifjutata.

Imbagħad saret talba oħra għall-amnestija, u hawnhekk se nirriferi għal xi dokumenti.

Nixtieq insemmi ittra addressed lill-assistent kummissarju tal-pulizja Gauci mill-permanent secretary, ministry of justice.

Din li tgħid hekk:

"Investigating officers of the case against Queiroz informed that contents of the letter from his wife are nothing but lies.".

- għax kienet kitbet il-mara tiegħu u talbet biex iħennu għalih u biex jitilquh –

"Mr Queiroz was found guilty by our criminal court after a trial by jury, of importing cocaine.

Such drug traffickers are nothing but merchants of death and we are duty bound to protect our nationals from such inhuman and inconsiderate traffickers.

If the letter is taken as a petition, then same is to be discarded, please.".

Mela hawnhekk jidher ċar li l-pulizija hija kontra li dan jingħata amnestija.

Hawnhekk għandi minuta wkoll mill-file tal-ministru tal- ġustizzja fejn jgħid li l-Ministru Fenech kien ta parir lill-President biex ma jagħtix amnestija.

Hawnhekk hawn nota tal-President f'dan il-file li tgħid:

"As advised by the Minister of Justice in the preceding minute, this petitioner's request is not acceded to.".

Din kienet iffirmata mill-President Ugo Mifsud Bonnici fl-1 ta' Ġunju 1994.

Dawn se npoġġihom fuq il-Mejda tal-Kamra biex wieħed ikun jista' jarahom.

Mela din il-minuta kienet bid-data 31 ta' Mejju 1994.

Ħaġa ta' l- iskantament, fl-4 ta' Awissu 1994, jiġifieri xahrejn wara, l-President Dr Ugo Mifsud Bonnici għamel memorandum lill-ministru ta' l-intern u l- iżvilupp soċjali intitolata "Suġġett: Talbiet u petizzjonijiet tal-ħabsin.

L-ewwel item kien - Talbiet għall-priġuniera ta' nazzjonalita` barranija.

U din tgħid hekk – u hawn se nirreferi għall-każ ta' Queiroz -:

"Hemm każ partikolari ta' Francesco Queiroz, Brażiljan li jgħid li għandu l-hepatitis.

Nixtieq għal ħafna raġunijiet li kieku dan il-każ jiġi rikonsidrat.".

Se nerġa' naqraha eżatt biex il-poplu jirrifletti:

Nixtieq għal ħafna raġunijiet li kieku dan il-każ jiġi rikunsidrat.".

Imma x'inhuma dawn ir-raġunijiet?

Dawn ir-raġunijiet huma ħafna.

Jekk wieħed jisma' l-każ ta' Queiroz, jisma x'qal fil-qorti u jara x'dokumenti ħarġu jkun jaf fejn kienu l-intriċċi u fejn kienu r-rabtiet.

Wara li hu rrifjuta l-ewwel darba li ma jagħtix amnestija, l-ex-President iffirma l- warrant u hawnhekk jidher biċ-ċar li huwa biddel il-fehma.

Din biddilha għal ħafna raġunijiet u din wieħed irid jispjegaha.

Sfortunatament wieħed li jista' jispjegaha huwa ċertu qassis Scannura li m'għadux magħna.

Dan kien ta ħafna indikazzjonijiet.

Il-qassis Scannura jien iltqajt ħafna drabi miegħu fil-kappella ta' Wied Għammieq, u xi kelma 'l hawn jew 'l hemm kien nissel, forsi għaliex kien jaf minn xiex kont għaddejt jien u l-familja tiegħi minħabba kwestjoni ta' traffikar tad-drogi fil-Kottonera, meta kont ġejt intimidat u meta ġiet attakkata l-familja tiegħi min-nies ex-ministru nazzjonalista.

Jiena għalhekk qed ngħid li f'dan il-każ m'għandniex sempliċement nitkellmu fuq għoti ta' art meta ma' din l-art hemm marbuta s-sigurta`.

Jien kemm-il darba ġejt mhedded għaliex nitkellem b'dan il-mod imma jiena ma nitkellimx bl-addoċċ, u għalhekk nixtieq li nqiegħed dawn id-dokumenti fuq il-mejda tal-Kamra.

Jiena nispera li l-mezzi tax-xandir u l-media jaraw dawn id- dokumenti.

Jien naf li l-maġġoranza tal-media li jipprovaw joskurawni billi jġibu dak li ngħid f'paġna li lanqas jien ma ninduna biha, u dan speċjalment meta ngħid xi ħaġa li tkun tweġġa' lill-Partit Nazzjonalista.

Ara jekk ikun hemm xi ħaġa kontra tiegħi, dawn iġibuha fil-front page bil- headings kbar, imma dik hija xi ħaġa li issa drajniha f'dan il-pajjiż.

Sur President, illum mhux sempliċement qed nitkellmu fuq għoti ta' art, għax din l-art hemm ħafna affarijiet marbutin magħha.

Dawn huma affarijiet li lill-gvern Nazzjonalista ma jinteressawhx.

Bil-paroli jgħid ħafna affarijiet, bħal per eżempju li huwa kontra t-traffikar tad-droga, pero' mbagħad insibu li l-ikbar traffikanti tad-droga ħarbu mill-ħabs fi żmien gvern Nazzjonalista.

U l-mod kif ħarbu!

Il-mod ambigwu li ħarbu bih!

Apparti hekk, f'ħafna każi ssib li dawk li ħarbu huma l-kbar, il- barunijiet, li somehow huma mdaħħla fis-sigurta` ta' l-ajruport.

Jien ma nistax nifhem kif isiru l-affarijiet taħt dan il-gvern.

Aħna ħadna s-sigurta' bis-serjeta', ikkontrollajna u għamilna restrizzjonijiet biex veru jkun hemm sigurta' fl-ajruport ta' pajjiżna imbagħad jiġi dan il-gvern u jbiddel l-affarijiet mhux għall-aħjar, imma għall-agħar, biex jaqdi xi erba' tal-qalba jew għaliex ikun mhedded minn xi ħadd li jikxef lil xi qraba ta' xi kbarat li jkunu nvoluti fit-traffikar tad-drogi.

Hawnhekk mhux qed imparla bl-addoċċ, imma b'esperjenza għaliex jiena għaddejt minn esperjenza mhux ħażin.

In-nies li taw l-amnestija lil Queiroz kien l-istess persuna responsabbli li meta jien ġbidt l-attenzjoni li f'post ġol-Kalkara qed isir traffikar tad-drogi fid-9:00 p.m ...

(Interruzzjonijiet) Dażgur, l-għada fis-1:00 a.m. ċempilli xi ħadd u qalli li l-bieraħ jiena rrapportajt lil xi ħadd li kien qed jittraffika d-drogi u li jiena mort ngħid lill-ministru.

Anke nies akkużati bil-każ ta' meta sparixxiet pittura, biex ma jittieħdux passi kontra tagħhom dawn mhux ħarbu mis-sigurta' ta' l-airport, imma għaddew minn hemm b'mod free.

Anke xi ħadd ieħor mill-Mosta, li huwa familjari ta' ministru, ħarab b'mod free lejn l-Italja.

Dan kien implikat fi kwestjonijiet ta' traffikar ta' drogi mill-ajruport ta' pajjiżna.

Din hi s-sitwazzjoni li għandna f'pajjiżna u fuq dan imissna nitkellmu meta qed nitkellmu fuq din l-art.

Wara kollox din mhux sempliċement hija biċċa art, imma hija art li minnha tiddependi s- sigurta'.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Nifhem li hawn xi dokumenti biex jitpoġġew fuq il-Mejda tal- Kamra.

Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

JOE MIZZI: Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Dokumenti b'riferenza għall-għoti ta' maħfra presidenzjali li ngħatat lil Francesco de Assis Queiroz fl-1994.

MR SPEAKER: Hawn aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Mela nsejjaħ lill- Ministru Dalli biex jagħmel il-winding up.

ONOR.

JOHN DALLI (Ministru tal-Finanzi): Mr Speaker, ikolli nagħmel kumment li għamiltu xi drabi oħra, li xi kultant nibqa' niskanta bl- indixxiplina li hawn f'dan il-parlament.

U jiddispjaċini li qed ngħid hekk.

Meta ftaħna din id-diskussjoni, l-ewwel żewġ kelliema ta' l-oppożizzjoni tkellmu fuq il-kuntratt b'mod kritiku kif anke hija l-funzjoni tagħhom li għamlu, pero' warajhom morna l-baħar.

(Interruzzjonijiet) Issa jien għamilt 40 minuta nisimgħek u ma tkellimtx waħda.

Issa ismagħni għal 30 minuta u titkellimx.

(Interruzzjonijiet) Lilek ħadd ma nterrompik u ma nterrompejnikx apposta.

Ħallejnik tparla u issa ħallu lilna nitkellmu.

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom.

Nitlob li żżommu l-ordni.

Il-Ministru jista' jkompli bl-intervent tiegħu u jindirizza lis-Sedja.

ONOR.

JOHN DALLI: Mela kont qed ngħid, Mr Speaker, dwar nuqqas ta' dixxiplina li mhux kapaċi jkollna aġenda f'dan il-parlament u nżommu magħha.

Hawnhekk konna qed nitkellmu fuq il-kuntratt li qegħdin nagħmlu biex il-gvern jieħu l-proprjeta' li għandha l-MIA u jgħaddihielha lura b'ċens.

Saru ħafna kummenti li rrid nirreaġixxi daqsxejn għalihom malajr, malajr u nixtieq nibda mill-aħħar wieħed tas-sigurta'.

Is-sigurta' ma tidħol xejn f'dan l-ambitu tal-kuntratt li għandna.

Is- sigurta' ta' l-airport se tibqa' mmexxija kif inhi llum b'responsabbilta' ta' l-armata, tal-pulizija u tal-kumitat li hemm għas-sigurta' ta' l- airport u bil-parteċipazzjoni ta' l-Air Malta u l-MIA kif inhuma llum.

Dan juri li l-Onor.

Membru li tkellem l-aħħar lanqas biss indenja ruħu jinforma ruħu fuq xiex qed nitkellmu.

Ġie hawnhekk biex jgħid dak li ried jgħid mingħajr ma nforma ruħu preċiż x'inhuma s-sitwazzjonijiet.

Issemmew ukoll affarijiet ekonomiċi u ta' finanzi.

Jien nieħu gost li l- oppożizzjoni bil-mod il-mod qiegħda toqrob lejn il-pożizzjonijiet tagħna dwar l-ekonomija.

(Interruzzjonijiet) Iva, mela le.

MR SPEAKER: L-Onor.

Vella, bil-permess tal-Ministru.

ONOR.

GEORGE VELLA: Nirringrazzja lill-Ministru.

Minn fejn joħroġ dan li qed tgħid dwar is-sigurta'?

Il-kuntratt proprju għadu m'huwiex ippubblikat.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOHN DALLI: Ma tidħolx fil-kwestjoni tal-privatisation.

ONOR.

GEORGE VELLA: Imma kif nafu?

ONOR.

JOHN DALLI: Għax se tibqa' kif inhi.

ONOR.

GEORGE VELLA: Dan qed tgħidu inti, mhux qiegħed b'xi kuntratt...

ONOR.

JOHN DALLI: Skużi ftit.

Dan m'huwiex parti mill-agreement li għandna hawnhekk.

Kieku qed ngħaddu s-sigurta' ta' xi area lil ħadd, hemm klawsola fil-liġi fejn ngħidu hekk imma f'dan il-każ m'hemmx.

(Interruzzjonijiet) Le.

Hemm sistema ta' sigurta' li ma ġiet bl-ebda mod mittiefsa, la f'dan il-kuntratt u lanqas fil-privatisation.

Aħna ma pprivatizzajniex is-sigurta' ta' l-airport, anzi aħna qgħadna attenti li ma nagħmlux dak li kien se jagħmel il-gvern ta' qabilna.

Qabel ipprivatizzajna, aħna erġajna neħħejna mill-MIA dak li kien daħħal gvern Laburista jiġifieri t-traffic control u s-civil protection li hija l- brigata tat-tifi tan-nar.

Meta kien miexi bil-privatizzazzjoni, gvern Laburista kien se jipprivatizza kollox, bl-air control b'kollox.

Aħna ħassejna li m'għandniex nagħmlu hekk.

(Interruzzjonijiet) Onor. Noel Farrugia, dak li kontu se tagħmlu intom huwa ċar u bil-miktub.

Hekk kontu se tagħmlu, bħalma kontu se tipprivatizzaw bil-konfużjoni li kien hemm ta' l-artijiet li kulħadd juża l-art mingħajr inkwiet ta' xejn.

Hekk kontu se tipprivatizzaw, bl-addoċċ.

Aħna m'għamilniex hekk, għamilna l-affarijiet bis-serjeta'.

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom.

Onor. Ministru indirizza lis-Sedja.

ONOR.

JOHN DALLI: Aħna għamilna l-affarijiet bis-serjeta'.

Aħna qlajna l- air traffic control u l-fire-fighting brigade mill-privatizzazzjoni, u qed niġu f'dan il-parlament biex nirranġaw is-sitwazzjoni ta' l-artijiet ħalli kulħadd ikun jaf fejn qiegħed.

Dak li qegħdin nagħmlu.

U s-sigurta' hija l- istess ħaġa, ma missejniha assolutament xejn.

Fuq l-ekonomija rrid ngħid li llum nieħdu gost nisimgħu lill-oppożizzjoni titkellem favur il-privatisation u favur linji li rridu nieħdu fl-ekonomija tagħna fejn nagħtu l-enfasi lejn l-effiċjenza tal-pajjiż pero' bejn li tgħid u li tagħmel hemm baħar jaqsam.

Bil-kliem ngħidu kemm hu tajjeb li nagħmlu l-effiċjenza fil-pajjiż, pero' mbagħad fl-istess debate tisma' l- oppożizzjoni tikkritika kull tibdil li nagħmlu biex inġibu l-effiċjenza fil-pajjiż.

Ma tistax tagħmel pass f'dan il-pajjiż biex iġġib l- effiċjenza, għaliex ħoll xagħrek u ġib iż-żejt.

Meta tipprova tagħmel xi ħaġa f'dan is-sens ta' l-oppożizzjoni jibku d-dmugħ tal-kukkudrill favur kulħadd b'dan l-isprunar popolist li llum ħadet biex tipprova tikkuntenta lil kulħadd taħt il-kappa tax-xemx.

Ftit ilu ltaqgħu ma' l-assoċjazzjoni tan-negozjanti u tkellmu favur in-negozju, ħlief xi tnejn li jkunu għadhom ma fehmux l-istrateġija l-ġdida.

Mr Speaker, illum qegħdin niddiskutu kuntratt li l-gvern se jagħmel ma' l- MIA.

Hawnhekk irrid ngħid li l-bżonn li jsir kuntratt simili ilu jinħass żmien twil.

Għalkemm il-privatisation xprunat u għaġġlet id-deadline li bażikament irridu aħna naslu biex nagħmlu razzjonalizzazzjoni ta' l-użu ta' l-art fl-airport tagħna, pero' dan il-kuntratt mhux qed isir biex issir il- privatizzazzjoni.

Dan il-kuntratt qed isir biex ikun hemm sens fl-użu ta' l-art fl-airport.

Ma nistgħux nibqgħu għaddejjin bl-Air Malta qegħda fi proprjeta` li l-MIA tgħid li qed tuża, li l-MIA qiegħda fi proprjeta` ta' l-Air Malta u li ħadd ma jaf minn fejn jista' jgħaddi u fejn hi proprjeta` tiegħu.

Ma nistgħux nibqgħu għaddejin f'sitwazzjoni fejn ħadd ma jinvesti f'xejn għaliex xejn m'hu tiegħu.

Ma jistax ikollna dawn is-sitwazzjonijiet.

U dan li qed nagħmlu hawn.

Qed nagħmlu razzjonalizzazzjoni sħiħa.

Illum għandna ajruport li huwa organizzat u esperti li ġibna biex jivvalutawh jistmaw li jiswa Lm36 miljun.

Issa hawnhekk irrid ngħid, Mr Speaker, li kieku kien għall- Partit Laburista għadna bil-hanger li kellna, għax niftakruhom il-ħalel li qamu f'dan il-pajjiż meta bdejna t-terminal ta' l-airport.

Għadna niftakru kemm kellna akkużi ta' ħela ta' flus, kemm akkużi li dan ma kellniex bżonnu!

Dan niftakruh jew le?

Tan-naħa l-oħra kienu jgħidulna li moqdijin b'dak li kellna.

U minkejja dawn l-irwiefen aħna nvestejna fl- ajruport snin ilu u llum dak li nvestejna ġie valorizzat tajjeb.

Xi wħud mill-oppożizzjoni qalulna: Imma dan għalfejn qed nagħmluh qabel nagħmlu l-agreement tal-privatizzazzjoni?

Għalfejn ma għamilnihx wara li nagħmlu l-agreement tal-privatizzazzjoni?

Dan biex nivvantaġġjaw lil xi ħadd?

Meta nibda nisma' dawn l-affarijiet ninkwieta għaliex ma tridx tkun xi Salamun biex tifhem li jekk se tibdel ċerti affarijiet ta' dritt ta' kumpannija dawn trid tibdilhom meta din il-kumpannija tkun kollha tiegħek.

Nistgħu nimmaġinaw li lil din il-kumpannija neħdulha l-freehold tat- terminal u tal-parking u dak l-ispazju kollu li għandha meta jkun hemm shareholders privati fiha?

Hija ħaġa ovvja li dawn l-arranġamenti trid tagħmilhom qabel ma ddaħħal shareholders privati.

Dawn kif tista' tagħmilhom wara?

Nagħmluhom wara biex nidħlu fl-istess problema li dħalna fiha fil-każ tal-Maltacom, meta n-naħa l-oħra qabdet u għaffġet il- privatisation mingħajr ma tat estensjoni tal-monopolju tal-linji u tat- telefonija lill-Maltacom?

Din hija assurdita`.

Imbagħad ġejna li biex nilliberalizzaw u tal-Maltacom bdew jitolbuna Lm100 miljun!

Ma tajnihomlhomx imma dawk kienu l-pretensjonijiet għaliex ma lliberalizzajniex qabel ipprivatizzajna.

U meta ġejna biex nipprivatizzaw niftakruhom fil-gazzetti jgħidulna li jridu Lm100 miljun biex iħalluna nilliberalizzaw għaliex konna daħħalna l-private shareholders qabel.

Mr Speaker, irrid ngħid li l-ewwelnett, il-proprjeta` kollha li hemm ġewwa l-airport hi tal-gvern u mhijiex ta' l-MIA, u jekk l-MIA se tiġi privatizzata m'hi se jkollha titlu ta' proprjeta` fuq ebda parti mill- airport.

Mhux l-MIA biss imma ħadd m'hu se jkollu titlu ta' proprjeta` fuq l-ajruport.

B'dan il-mod aħna assigurajna dan l-asset li huwa ta' importanza strateġika nazzjonali.

Mela mill-privatizzazzjoni mhux biss qtajna l-air traffic control, li kien se jiġi privatizzat ukoll fi żmien il- Labour, pero` qtajna wkoll kull tip ta' proprjeta` li wkoll kienet se tgħaddi fil-privatizzazzjoni fi żmien il-Labour.

Mr Speaker, hawnhekk qegħdin nieħdu lura l-proprjeta` li għandha l-MIA.

Issa biex topera din il-kumpannija għandha bżonn biċċiet żgħar ta' art, li aħna spjegajna x'inhuma waqt il-kumitat li kellna, it-terminal u l-car park u dawn qed ngħidu li se nagħtuhomlha b'ċens għal 65 sena.

Issa kulħadd jaf li bejn proprjeta` freehold u ċens ta' 65 sena hemm differenza kbira ta' valur.

Jekk inti jkollok dar tiegħek, jiġi xi ħadd u jgħidlek biex inti tagħtihielu u hu jagħtihielek lura b'ċens ta' 65 sena, int x'se tgħidlu?

Tgħidlu li trid tkun taf kemm se jagħtik biex tibdel it-titlu ta' proprjeta` għal titlu ta' ċens ta' 65 sena.

Issa proprjeta` li llum hija vvalutata Lm36 miljun qed jeħodha lura l-gvern u jagħtiha lura bħala użu, bħala ċens ta' 65 sena.

X'inhu l-valur ta' din it-transazzjoni, Mr Speaker?

Kemm-il miljun kienet tiswa din kieku kellha ssir fuq bażi kummerċjali, kieku kellha ssir ma' ħaddieħor, jew kieku kellha ssir wara li pprivatizzajna?

Imma aħna x'qegħdin ngħidu?

Qed nagħtu valur ta' Lm36 miljun jekk nixtru mill-MIA pero` taċ-ċens qed nieħdu mingħand l-MIA rigal ta' Lm36 miljun biex hekk aħna lill-MIA ma ngħaddulha l-ebda flus.

Pero` li l-MIA se tkun għamlet profitt fuq il-proprjeta` se tħallas it-taxxa fuq dak il-profitt ta' Lm5 miljun u billi dan huwa kuntratt ta' art li jiġbed miegħu l-boll ukoll, fuq dan il-kuntratt l-MIA se tħallas Lm3 miljun boll.

Staqsewna jekk ix-shareholder li ġej huwiex se jerfa' xi ftit mill-piż.

Issa ħalli nagħmel parentesi żgħira, Mr Speaker.

Dan il-kuntratt m'huwiex max-shareholder barrani li ġej jieħu shareholding fl-MIA, din l-art mhux qed tgħaddi lilu, din l-art qed tgħaddi lill-MIA.

Ix-shareholder barrani se jkun minority shareholder fl-MIA, pero` ċ-ċens mhux qed nagħmluh mal- kumpannija MML, li issa ntgħażlet biex tkun ix-shareholder fl-MIA, imma qed nagħmluh mal-kumpannija MIA.

Qed ngħid hekk għaliex ħafna mill-isfumaturi tad-diskorsi li smajna matul dawn il-jumejn juru din il-konfużjoni fl- imħuħ.

Tan-naħa l-oħra qed jipprovaw jgħidu li dan il-kuntratt qed isir ma' l-MML imma dan m'huwiex il-każ.

Irrid ngħid ukoll li t-Lm8.5 miljun li se jgħaddu lill-gvern bħala taxxi, se jgħaddu b'finanzjament li se jsir fl-MIA li se jerfgħu l-piż tiegħu x- shareholders il-ġodda.

Dan qed isir f'dan il-mument qabel il- privatizzazzjoni għaliex hekk jagħmel sens.

Il-loġika hekk tgħidlek, u diġa` kien diffiċli tinnegozja ma' kumpanniji parastatali, għax jien għereqt id-demm anke biex ilħaqna l-ftehim bejn l-Air Malta u l-MIA.

Jiena naħseb li kulmin kien ministru llum jifhem x'qed ngħid.

Ħafna drabi tipprova tlaqqa' n-nies imma jirnexxielek biss jekk tkun perseveranti.

Mr Speaker, l-Onor.

Brincat staqsa wkoll jekk dan huwiex parallel mal- kuntratt tal-privatizzazzjoni.

Fil-fatt apparti li l-privatizzazzjoni hija bażikament agreement ta' trasferiment ta' shares, hemm ħafna issues oħra.

Per eżempju hemm il-management agreement.

Ħafna staqsew x'fih dan il-management agreement.

Dan il-management agreement kien anness bħala wieħed mid-dokumenti fil-pakkett li xi ġimgħat ilu qassamna lill-membri parlamentari qabel beda dan id-debate.

Jiġifieri x'fih il-management agreement kulħadd seta kien jaf u tant huwa hekk li l-Onor.

Mangion għamel ħafna kummenti fuqu.

Hemm imbagħad il-kwestjoni li jaf kulħadd, li hi l-kwestjoni tal-liċenzja.

Il-mod kif jaħdmu l-affarijiet huwa li d-director of civil aviation huwa r- regolatur ta' l-airport.

Hawnhekk irridu nifhmu li anke' jekk aħna qed nagħtu din il-proprjeta`, anke jekk hemm management agreement u ċens lill- MIA, dan ma jfissirx li tista' tagħmel li trid għaliex l-uniku mod li tista' tħaddem dan l-ajruport hija li jkollha l-liċenzja mingħand id-DCA.

U l-liċenzja mingħand id-DCA hija liċenzja li għandha ħafna u ħafna kundizzjonijiet ta' kif topera, u d-DCA huwa l-watchdog biex jassigura li l-kundizzjonijiet kollha li hemm fil-liċenzja jiġu obduti.

Huwa wkoll l- arbitru bejn operaturi differenti li jużaw l-ajruport biex dawk kollha li jħossuhom aggravati b'xi deċiżjoni li jieħdu dawk li qed imexxu l-ajruport, jiġifieri l-MIA, ikunu jistgħu jmorru għandu u hu jara li l-affarijiet ikunu sew.

Id-DCA ukoll se jkollu dak li aħna nsejħulu an economic committee li jippubblika economic regolamenti ekonomiċi dwar l-ajruport.

B'dawn ir-regolamenti ekonomiċi jkunu regolati ċ-charges li jridu jsiru mill-kumpannija li qed tmexxi l-ajruport.

Mr Speaker, din hija tweġiba għal dawk li staqsew jekk din hijiex se taqbad u tgħolli r-rati kif trid.

Le, hemm dan il-kumitat magħmul mir-regolatur, mill-MIA, mill-Air Malta u min-nies li jieħdu ħsieb is-sigurta` ta' l- ajruport biex jaraw li ċ-charges li hemm fl-ajruport ikunu raġjonevoli.

Ħafna drabi jkun hemm formuli ppreparati minn qabel biex kif jiċċaqalqu ċerti affarijiet 'il fuq jew 'l isfel ikun jistgħu jiċċaqilqu ċerti charges.

Billi dan huwa l-uniku ajruport ta' Malta u l-uniku li jipprovdi dan it-tip ta' servizz ma nistgħux inħallu f'idejn l-operat biex jagħmel iċ-charges li jrid.

Kull charge li jrid iżid irid jiġi approvat minn dan il-kumitat li, nerġa' ngħid, se jkollu fih id-DCA, l-MIA, l-Air Malta u nies oħrajn.

Dan qed ngħidu biex nuri li hemm kontroll sħiħ f'kull fażi ta' l-operazzjoni.

Staqsewna wkoll dwar x'inhu l-impatt fuq l-airfreight u fuq it-turiżmu.

L- airfreight u t-turiżmu m'humiex funzjoni ta' min qed imexxi l-ajruport.

Iċ-charges kollha li jistgħu jimpattaw b'xi mod dawn is-setturi se jkollhom jiġu approvati minn dan il-kumitat ekonomiku.

Kien hemm ukoll min staqsa fuq il-Maltapost u l-fatt li aħna qed ngħidu li se jkun hemm operazzjoni hemmhekk.

Aħna taf x'qed ngħidu, Mr Speaker?

Aħna qed ngħidu li meta nħarsu 'l quddiem aħna naraw li jista' jkun hemm possibbilta` li l-Maltapost ikollha bżonn post ġo l-airport minn fejn tkun tista' tiffunzjona.

Mhux qed ngħidu li l-Maltapost se tagħmel hekk għada, pero' ħsibna biex irriservajna dan il-post ħalli jekk il-Maltapost tieħu din id-deċiżjoni ma jkollniex għalfejn immorru għand l-MIA u nibdew ninnegozjaw mill-bidu imma nsibu din il-biċċa xogħol lesta.

Meta tkun qed tagħmel l-affarijiet bil-għaqal tipprova taħseb kemm jista' jkun fil- bżonnijiet tiegħek fil-futur u tagħmel tajjeb għalihom f'dak li tkun qed tagħmel issa.

Kien hemm min staqsa dwar kif sar il-prezz ta' Lm36 miljun u min ikkalkola dan il-prezz.

Dan għamluh il-privatisation unit u mhux il-land department.

L-ewwelnett, Mr Speaker, bir-rispett kollu lejhom, ma nistgħux nistennew li dawk li jaħdmu fil-land department ikunu esperti f'kollox.

F'Malta dejjem ikun hawn expertise biex jivvaluta art biex tingħata għall-iżvilupp ta' bini, imma mbagħad meta tiġi biex tagħti valutazzjoni ta' ajruport hija ħaġa differenti.

Dawn huma affarijiet speċjalizzati u jien ma nistenniex li mmur għand il-land department u dawn ikunu kapaċi jagħtuni valutazzjoni ta' ajruport jew ta' freeport.

Dawn kif jistgħu jagħtuk valutazzjoni ta' xi ħaġa li m'hijiex xi ħaġa għall-iżvilupp, fejn wieħed ikun jaf l-iżvilupp kif inhu sejjer?

Din hija xi ħaġa li għandha other value magħha li biex tiġi valutata jrid ikollok ċertu expertise.

Mr Speaker, il-privatisation unit x'għamlet għal dan il-għan?

Qabbdet nies esperti minn barra minn Malta li kienu qed jgħinuha fuq din il- privatizzazzjoni, qaltilhom biex tivvalutaw l-airport terminal, u dawn għamlu l-valur.

Din hija xi ħaġa ħażina?

Ma naħsibx li huwa ħażin.

Huwa l-mod kif naħseb tagħmel l-affarijiet bil-għaqal u kif għandek tagħmilhom.

Kien hawn min staqsa jekk ibbażajniex fuq xi PE ratio.

Mr Speaker, jien qatt ma smajt li valur ta' proprjeta` tibbażah fuq PE ratios.

PE ratio hija sistema li tipprova tivvaluta business li huwa ongoing u mhux se tivvaluta assets eżistenti.

Il-PE ratio tfisser il-profitt li tkun għamilt u allura l-goodwill li jkun qiegħed jiġġenera għal numru ta' snin li tiddeċiedi.

Dak ifisser u ma naħsibx li huwa l-bażi kif tivvaluta proprjeta`.

Jien naħseb li l-valutazzjoni hija valutazzjoni serja li fil- fatt l-effett tagħha kien fuq xiex tħallas it-taxxa u fuq xiex finalment tħallas il-boll.

Sar ħafna diskors ukoll fuq il-fatt li l-gvern se jidħol u jagħmel tajjeb għad-djun tal-kumpannija.

Anke hawnhekk ma fehmna xejn.

X'qed ngħidu hawnhekk?

Qegħdin ngħidu li l-kumpannija se tagħmel investiment fuq il-proprjeta' li qed jgħaddilha l-gvern.

Dan l-investiment qed tagħmlu b'approvazzjoni tal- gvern.

Li qegħdin ngħidu huwa li fil-każ li jiġri xi ħaġa lil din il- kumpannija, l-gvern se jieħu lura l-proprjeta' bl-investiment li hemm fuqha.

U qed jingħata konfort lill-banek fejn qegħdin ngħidu li l-gvern m'huwiex interessat li jagħmel windfall profits.

Il-gvern mhux interessat jgħid: Ara kemm mort tajjeb għaliex dawn fallew.

L-ewwelnett aħna m'għandniex interess li dawn ifallu.

Aħna għandna interess li dawn jimxu tajjeb.

Allura qegħdin ngħidu li aħna m'aħniex se nagħmlu windfall profits.

Aħna qegħdin ngħidu lill-banek li għall-valur ta' proprjeta' ta' kapital li ġie investit fuq il-proprjeta' - jiġifieri mhux għal kwalunkwe ħaġa - u capped għal numru ta' snin ta' profitti li tagħmel il-kumpannija, aħna lesti li nagħmlu tajjeb għalih.

Qalu wkoll li aħna qed niggarantixxu lill-kumpannija li jekk tagħmel xi investiment, aħna se nagħmlulha tajjeb biex ma tgħollix l-ispejjeż.

Dan m'huwiex eżatt il-każ, Mr Speaker.

Aħna kulma qegħdin ngħidu huwa li jekk il-gvern Malti jordna lill-kumpanniji li tagħmel miżuri fl-ajruport li m'humiex rikjesti minn pajjiżi oħra bħall-pajjiżi Ewropej, jiġifieri jaqbad u jgħid "jien irrid hekk", u allura se jpoġġiha f'sitwazzjoni li ma tkunx kompetittiva, hemmhekk iva, jrid jagħmel tajjeb.

Sakemm il-kumpannija qed tieħu l-miżuri rikjesti b'mod internazzjonali u li qed isiru minn pajjiżi oħra, m'hemmx kwestjoni ta' kompetittivita', għaliex dak li qed tagħmel hi qed jagħmlu ħaddieħor.

F'dan il-każ, għalkemm il-kost jitla', imma l- kompetittivita' tibqa' l-istess.

Mr Speaker, jidher li sfortunatament, għalkemm kellna ċ-ċans li nidħlu fid- dettall ta' dan il-kuntratt fil-kumitat li għamilna tal-Kamra l-ġimgħa l- oħra, min-naħa ta' l-oppożizzjoni jibqgħu jqajmu d-dubji, imma naturalment il-miktub huwa hemm u qiegħed hemm ippubblikat biex jifhmu kulħadd.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hi l-mozzjoni dwar trasferiment ta' proprjeta' f'Ħal Luqa lil Malta International Airport plc kif imressqa u moqrija mill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

MR SPEAKER: Din id-division tittieħed minn hawn u 20 minuta oħra.

Billi ntalbet voazzjoni, il-Kamra ġiet sospiża fis-7:44 p.m. u rriżumiet 20 minuta wara.

MR SPEAKER: Se nerġa' npoġġi l-mistoqsija.

Il-mistoqsija hi l-mozzjoni dwar trasferiment ta' proprjeta` f'Ħal Luqa lil Malta International Airport plc kif imressqa u moqrija mill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

VOTAZZJONI NRU.

FAVUR : 30

L-Onor.

|Abela Anthony |Galea Mario | |Agius Francis |Galea Pace | | |Victor | |Asciak Michael |Gatt Austin | |Bonnici Josef |Gonzi Lawrence | |Bonnici Michael |Hyzler George | |Borg Joe |Mifsud Bonnici | | |Antoine | |Cristina Dolores |Mifsud Bonnici | | |Carmelo | |Dalli John |Mugliett Jesmond| |D'Amato Helen |Muscat Claude | |Debono Giovanna |Pullicino George| |Deguara Louis |Pullicino | | |Orlando Jeffrey | |Farrugia Jean |Refalo Michael | |Pierre | | |Fenech Adami |Vassallo Edwin | |Eddie | | |Galea Censu |Zammit Ninu | |Galea Louis |Zammit Dimech | | |Francis |

KONTRA : 23

L-Onor.

|Abela Carmelo |Debono Grech | | |Joe | |Agius Chris |Farrugia | | |Michael | |Attard Montalto |Farrugia Noel | |John | | |Bartolo Evarist |Gulia Gavin | |Brincat Leo |Law Rita | |Buhagiar Charles |Mangion Charles| |Buhagiar Louis |Mizzi Joe | |Chircop Karl |Refalo Anton | |Cilia Joe |Sammut Joseph | |Coleiro Marie |Vassallo Adrian| |Louise | | |Cuschieri Joseph |Vella George | |Dalli Helena | |

Il-mozzjoni għaddiet.

KUMITATI PERMANENTI

MR SPEAKER: Insejjaħ issa lill-Onor.

Tony Abela.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Mr Speaker, bil-permess tal-Kamra nirrapporta progress li fis-stadju ta' Kumitat għaddiet il-Liġi dwar l-Emendi għal-Liġi tal-Kunsilli Lokali u qed inpoġġi fuq il-Mejda l-Minuti minn 101 sa 150 laqgħa ta' l-istess kumitat dwar l-abbozzi ta' liġijiet.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ORDINANZA DWAR IL-PENSJONIJIET

PENSIONS (AMENDMENT) ORDINANCE

MR SPEAKER: Grazzi.

Insejjaħ issa lill-Ministru Dalli.

ONOR.

JOHN DALLI: Mr Speaker, se naqra l-messaġġ tal-President:

GUIDO DE MARCO

PRESIDENT

Il-President wara li kien informat dwar is-suġġett tat-Taqsima III Ġdida proposta għall-Abbozz ta' Liġi "biex jemenda l-Ordinanza dwar il- Pensjonijiet, Kap. 93 u l-Att dwar il-Pensjoni tal-Membri tal- Parlament, Kap. 280", jirrakomandaha għall-konsiderazzjoni tal-Kamra tad-Deputati.

25 ta' Ġunju 2002

MR SPEAKER: Il-Kamra issa tirriżolvi ruħha f'Kumitat.

L-Ordni għall-Kumitat ġie moqri.

FIL-KUMITAT L-Onor Michael Bonnici, President tal-Kumitati, jippresedi.

Klawsola 2 – Titolu fil-qosor u bidu fis-seħħ

Clause 2 – Short title and commencement

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

JOHN DALLI: Sur President, klawsola 2 hija sempliċement klawsola introduttorja għall-ewwel taqsima ta' dan l-abbozz.

THE CHAIRMAN: Rimarki?

L-Onor.

Leo Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Sur President, m'għandi l-ebda ħsieb li nagħmel xi second reading f'dan il-kumitat, imma rrid inkun prattiku u to the point kemm jista' jkun.

Bil-permess tal-Ministru la qed nitkellmu fuq pensjonijiet naħseb li jkun ta' interess pubbliku li nispjega fil-qosor ħafna - u mhux se nieħu iktar minn minuta - x'inhuwa t-thinking tal-partit Laburista fuq il-pensjonijiet privati.

Irrid nagħmel hekk għaliex qed ikun hemm ħafna kliem dawr jekk aħniex f'pożizzjoni jew le li nispjegaw din il- pożizzjoni, iżjed u iżed billi, fil-fehma tagħna ġustifikament ma ħadniex sehem fil-kummissjoni tal-welfare.

Il-pożizzjoni tagħna f'sentenza waħda hija - u hawn mhux qed nagħti opinjoni personali imma qed nagħti anke l-feeling tal-grupp parlamentari Laburista - li l-pensjonijiet ta' l-Istat għandhom jibqgħu funded pubblikament għal kulħadd kif qegħdin illum u għandhom ovvjament jibqgħu mingħajr mittiefes.

Aħna m'għandna xejn bħala partit Laburista kontra l- introduzzjoni ta' pensjonijiet privati sakemm ikunu over and above ma' dawk ta' l-Istat li, nerġa' ngħid, għandhom jibqgħu mingħajr mittiefsa.

Aħna m'għandna xejn kontra dan sakemm dawn il-pensjonijiet privati jkunu fuq bażi volontarja kif ukoll ikunu regolati tajjeb u mnedija minn kumpanniji li jkollhom bażi finanzjarja soda.

Dan qed ngħidu for the record u for public information.

Nirringrazzja lill- ministru talli tani l-permess li niddevja ftit mil-liġi nnifisha u nwiegħdu li fl-interventi li jmiss noqgħod strettament mal-klawsoli li għandna.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Il-Ministru.

ONOR.

JOHN DALLI: Jien ma nistax ma nagħmilx kumment fuq dan il- kummenti li għadu kemm għamel l-Onor.

Brincat.

L-ewwelnett nilqa' bil- ferħa din id-dikjarazzjoni ta' l-oppożizzjoni għaliex din hija l-linja li issa ilna issa ħafna mexjin fuqha u ngħidu u nagħtu pariri li għandna nwettqu.

Aħna nemmnu - u jien għedtha ħafna drabi fil-pubbliku, bħalma qalha sieħbi wkoll il-Viċi Prim Mnistru - li l-gvern għandu jiggarantixxi pensjoni funded minnu kif inhi llum li tkun pensjoni minima li ma tkunx pensjoni massima.

Dak it-tibdil bażiku li jkollna nipproponu hi din li l- pensjonijiet kif nafuhom illum f'pajjiżna għandhom ikunu pensjonijiet minimi pero` għandhom jibqgħu l-garanziji tal-gvern u għandha tibqa' mmexxija mill-gvern.

Dik hija l-pożizzjoni tagħna.

Aħna qegħdin ngħidu wkoll li rridu niftħu għall-pensjonijiet privati naturalment b'sistemi kontrollati li nassiguraw li dawn il-pensjonijiet ikunu għall-benefiċċju ta' min jeħodhom.

Nerġa' ngħid li nilqa' dan iċ-change of heart ta' l- oppożizzjoni u nittama ...

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

LEO BRINCAT: A public declared policy.

Aħna ma għamilna l-ebda u- turn jew right about turn fuqha u nista' nikkonfermaha a bażi tad- diskussjonijiet li kellna regolarment fil-grupp parlamentari.

ONOR.

JOHN DALLI: Mela nilqa' din il-pożizzjoni li ġiet annunċjata mill- Partit Laburista pero` nixtieq nappellalhom li l-pass li jmiss ikun li jipparteċipaw fuq bażi nazzjonali ħalli jkollna vuċi waħda dwar kif nistgħu nsolvu din il-problema li se tiffaċċja lill-pajjiż.

Fil-futur jistgħu jkunu huma fil-gvern u allura jkun aħjar jekk nibdew insolvuha minn issa.

Jien l-appell tiegħi hu u dejjem kien li rridu nsibu ċerti soluzzjonijiet.

Jien nemmen li fid-diskussjonijiet li qed jagħmlu l- oppożizzjoni wkoll jifhmu u jgħarfu li hemm bżonn isiru ċertu tibdiliet fil- pajjiż.

Jien nemmen b'qalbi kollha li jekk dawn it-tibdiliet nibdew nagħmluhom minn issa, nistgħu nagħmluhom b'mod li ma nweġġgħu lil ħadd, pero` jekk se nistennew, min se jkun fil-gvern dakinhar se jkollu jieħu deċiżjonijiet li jweġġgħu lin-nies.

Jien l-appell tiegħi hu li l-oppożizzjoni tingħaqad f'moviment nazzjonali għaliex din hija problema nazzjonali.

Il-pensjonanti f'pajjiżna tal-lum u tal-futur m'humiex enclave, la ta' partit u lanqas ta' ieħor, u aħna għandna l-obbligu bħala politiċi, kemm fuq il-bankijiet tal-gvern u kemm fuq il-bankijiet ta' l-oppożizzjoni li nieħdu ħsieb il-pensjonanti tal-lum u nassiguraw is-serħan ir-ras tal-pensjonanti tal-futur.

Is-soluzzjonijiet li jridu jinstabu m'humiex soluzzjonijiet li se noqogħdu nxejru l-bandieri u niftaħru dwarhom.

Fl-opinjoni tiegħi jien persważ li jekk inpoġġu rasna flimkien nistgħu nieħdu d-deċiżjonijiet li pajjiżna għandu bżonn biex naċċertaw li l-pensjonanti tagħna tal-lum ma jbatux u li l-pensjonanti tal- futur iserrħu rashom minn livell ta' pensjonijiet adegwati.

Mr Chairman, jien nixtieq li dan l-appell ma jaqax fuq widnejn torox.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Wegħedt li ma nżidx iktar ma' dak li għedt imma nħoss li għandi nirreaġixxi minnufih għal dak li qal il-Ministru.

Aħna konna kontra s-sehem tagħna fil-kummissjoni tal-welfare sa mit-twaqqif tagħha għaliex ħassejna li kienet xi ħaġa estranea u se tkun anke ta' paraventu għall-operat tal-gvern tal-ġurnata.

Il-mod xejn sodisfaċenti kif din il- kummissjoni ħadmet - jekk tista' tgħid li ħadmet - jew eżistiet f'dawn l- aħħar xhur naħseb li kompla jiġġustifika kemm kienet deċiżjoni għaqlija li nibqgħu barra minnha.

Jien naħseb li l-policy statement li għamilt issa f'isem il-grupp parlamentari m'għandu jbiddel xejn mill-pożizzjoni li ħa s'issa l-Partit Laburista.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

JOHN DALLI: Jien naħseb li dak li ġara fil-kummissjoni tal-welfare juri biċ-ċar kemm ma kellhiex raġun l-oppożizzjoni li din kienet paraventu tal-gvern.

Jien naħseb li l-fatti ppruvaw li dan ma kienx minnu u naturalment hija deċiżjoni tagħhom ikkoperawx jew le biex tinstab soluzzjoni għal dan is-settur.

Naturalment il-gvern għandu r- responsabbilta` li jibni consensus kemm jista' jkun fil-pajjiż biex dawn is- soluzzjonijiet jinstabu.

THE CHAIRMAN: Hemm aktar rimarki dwar klawsola 2?

(Onor. Membri: No) Il- mistoqsija hi klawsola 2.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Klawsola 2 għaddiet u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 3 – Żieda ta' artikoli mal-liġi prinċipali

Clause 3 – Addition of articles to the principal law

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

JOHN DALLI: F'din il-klawsola hawn id-dettalji ta' x'qed ngħidu.

Fl-emenda għal artiklu 8(b) tal-liġi prinċipali qegħdin niddikjaraw il- prinċipju bażi li fuqu tinħadem din il-pensjoni.

Hawnhekk se nkun eżawrenti u dettaljat għaliex naħseb tajjeb li ngħidu fid-dettal x'qed isir.

Dan il-prinċipji jinstab marbut ma' żewġ kundizzjonijiet ewlenin.

L- ewwelnett l-uffiċjal pubbliku jrid ikun tqabbad b'ordni tal-prim ministru biex jaqdi dmirijietu ma' enti pubblika u l-istess uffiċjal pubbliku jrid ikun aċċetta mpjieg permanenti ma' l-istess enti pubbliku.

Jiġifieri jrid ikun spiċċa minn impjegat tal-gvern u jkun aċċetta impjieg permanenti ma' enti pubblika.

Dan ifisser li dan l-uffiċjal pubbliku ma jridx ikun la sekondat, la misluf u lanqas trasferit b'arranġament

amministrattiv ma' dak l-enti pubblika.

Fl-istess waqt ikun żamm ir-rabta li kellu mal-gvern bi dritt kollu għall-promozzjonijiet biex japplika għal karigi li jkunu vakanti fis-servizz pubbliku minn żmien għal żmien.

Jekk ikun għamel hekk, ma jkunx inkluż f'dan li qegħdin nagħmlu hawnhekk.

Meta dawn l-uffiċjali pubbliċi jirtiraw minn enti pubblika, l-pensjoni tagħhom ma tkunx ikkalkolata fuq is-salarju li jirtiraw bih, iżda fuq is- salarju marbut mal-kariga fis-servizz pubbliku li tkun l-eqreb u l-aktar tikkorrispondi mal-kariga li minnha jirtiraw mill-enti pubblika.

Meta dawn jirtiraw minn enti pubblika, se jirtiraw fil-kariga li jkunu laħqu qabel irtiraw pero' mhux neċessarjament fil-paga li jkunu qed jieħdu ta' dik il-kariga, imma l-kariga li jkunu rtiraw fiha tiġi mqabbla ma' kariga li hemm fis-settur governattiv.

Dak it-tqabbil naturalment jiddeċiedi s- salarju li fuqu tiġi kkalkolata l-paga.

Dan it-tqabbil isir minn bord imwaqqaf għal dan il-għan għal kull enti pubblika.

Dan il-bord ikun magħmul minn chairman maħtur mill-ministru tal- finanzi, minn membru maħtur mill-uffiċċju tal-prim ministru li hu responsabbli mill-kondizzjonijiet ta' mpjieg fis-servizz pubbliku u minn membru ieħor maħtur mill-ministru responsabbli għal dik l-enti pubblika.

Meta enti pubblika ma tkunx taqa' b'mod speċifiku taħt ministru partikolari, allura dan il-membru jinħatar mill-ministru responsabbli għar- relazzjonijiet industrijali.

Din il-klassifika ta' karigi mqabbla jew korrispondenti ma' xulxin issir fi żmien tliet xhur minn kull ċaqliq li jsir sew fis-salarji ta' l-impjiegi tal-gvern kif ukoll fis-salarji ta' dik l-enti pubblika li jirriżulta mill-ftehim kollettiv jew minn kull ftehim ieħor.

Imbagħad fl-artiklu (ċ) qegħdin nagħmlu "eċċezzjoni" għal din ir-regola.

Qed ngħidu li dawk kollha li kienu pensjonanti fl-1 ta' April, 2002 se jkunu ttrattati b'dawn ir-regoli li ġejjin.

Fir-rigward ta' dawk l- uffiċjali pubbliċi li jew diġa' kellhom impjieg permanenti jew laħqu rtiraw qabel l-1 ta' April 2002 minn waħda minn dawn l-entijiet pubbliċi jew dawk l-uffiċjali pubbliċi li kienu mqabbda qabel l-1 ta' April 2002 biex jaqdu dmirijiethom f'waħda minn dawn l-enti pubbliċi u rtiraw wara l-1 ta' April, 2002 jew ikunu laħqu rtiraw bla ma jkollhom ċans jaċċettaw impjieg permanenti qabel dik id-data stabbilita b'ordni mill-prim ministru, dawn jieħdu l-pensjoni tagħhom ikkalkolata fuq is-salarju li jirtiraw bih ma' l- enti pubblika suġġett għall-capping ta' grad 3 fis-servizz pubbliku.

Is-salarju ta' dawk li kienu diġa' qegħdin f'dawn l-enti fl-1 ta' April 2002, li fuqu jittieħed il-pensjoni se jkun is-salarju li spiċċaw bih pero' ma jkunx iktar mis-salarju li jitħallas lill-impjegati tal-gvern fi grad 3.

Id-data li se tkun stabbilita b'ordni tal-prim ministru se tkun target date li se tingħata lill-entijiet pubbliċi li magħhom għandhom uffiċċjali pubbliċi li huma detailed for service biex sa dakinhar ikunu laħqu offrewlhom l-impjieg permanenti.

Hawnhekk qed nagħtu ċans lil kull min qiegħed f'dawn l-enti pubbliċi li għadu mhux impjegat fiss ta' l-enti partikolari.

Se jkun hemm data li se jiffissa l-prim ministru u sa dik id-data dawn l-impjegati jkunu fil- pożizzjoni li jagħżlu jekk hux se jibqgħu mpjegati mal-gvern jew inkella hux se jinqatgħu mill-impjieg tal-gvern, isiru mpjegati ta' l-enti u allura jkollhom id-dritt għal pensjoni kkalkolata kif għedna.

L-entijiet pubbliċi li għalihom irriferejt huma dawk li jidħlu fl-elenku mal-ftehim ma' l-unions fit-28 ta' Awissu u dawn huma l-universita' ta' Malta, il-bord tat-turiżmu, il-korporazzjoni Enemalta, l-awtorita' tax- xandir, l-MIA, il-public broadcasting services, iċ-ċentru għas-servizzi finanzjarji, il-junior college Gian Franċisk Abela, il-WSC, Maltapost Ltd., il-planning authority, il-public transport authority, il-Maltacom u n- national audit office.

Artiklu 8 (d) jipprovdi għal dawk il-każijiet li fihom uffiċjal pubbliku jintemmlu l-impjieg permanenti minn enti pubblika biex jingħata mpjieg ieħor permanenti ma' enti pubblika oħra.

F'kull każ iż-żewġ entijiet pubbliċi jridu jkunu entijiet li fihom servizz mogħti minn uffiċjal pubbliku jitqies bħala servizz mogħti lill-gvern.

Hawn qed nitkellmu għal dawk li kienu mpjegati tal-gvern fl-1979 u allura huma ntitolati għas- service pension tal-gvern.

Qed nitkellmu dwar wieħed minn dawn l-impjegati li għadda għal korp pubbliku u li mbagħad jgħaddi għal korp pubbliku ieħor.

Dan jiġbed miegħu d-dritt tal-pensjoni.

Każijiet bħal dawn seħħew meta l- korporazzjoni Telemalta, per eżempju, bidlet il-personalita' legali tagħha u saret kumpannija pubblika, il-Maltacom, reġistrata taħt il-Companies' Act 1995.

Każ ieħor kien tas-servizz tal-kontroll ta' l-ajru li ma baqgħux aktar funzjoni ta' l-MIA imma saru funzjoni tal-Malta Air Traffic Control Services Ltd., kumpannija oħra !00% tal-gvern.

F'dan il-każ il-ministru tal-finanzi jkollu l-fakulta' li jiddikjara b'ordni li d-drittijiet għall- pensjoni li jkunu jgawdu dawn l-uffiċjali pubbliċi ma' l-ewwel enti pubblika jġorruhom magħhom meta jmorru jaħdmu għat-tieni enti pubblika.

Naħseb li dan huwa fair ma' dawn l-impjegati.

F'artiklu 8F qed ngħidu li: "Ordni magħmul skond l-artikoli 8A u 8D u awtorizzazzjonijiet li jsiru taħthom jistgħu jkunu retrospettivi għal dak id-data li tista' tiġi stabbilita fl-Ordni jew fl-awtorizzazzjoni rispettiva".

F'artiklu 8E qegħdin ngħidu li dawk li għandhom kariga mal-gvern li hija temporanja, jiġifieri dawn li qed ikunu promossi b'kuntratt għal tliet snin - u hawn qed nitkellmu fuq każi ta' kariga ta' segretarju tal-kabinett, kariga ta' segretarju permanenti f'ministeru u kariga ta' kap.

Uffiċjal pubbliku li rtira mis-servizz pubbliku taħt waħda minn dawn il- kundizzjonijiet li semmejt ikollu l-pensjoni tiegħu tat-teżor maħduma fuq is-salarju kif ikun dakinhar li rtira marbut ma' l-ogħla fost il-karigi li kellu taħt performance agreement.

Għaliex?

Għaliex naturalment kull meta jingħata dan it-tip ta' kuntratt, dak li jingħata l-kuntratt jibqa' fil- post sostantiv tiegħu qabel ma telaq.

Aħna qed ngħidu li mela dan ikun għamel żewġ terms fl-istess pożizzjoni huwa fair li jingħata l-pensjoni tiegħu fuq is-salarju li kien igawdi fil-pożizzjoni li jkun jaħdem fiha.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Jien fuq artikli 8A sa 8D ma tantx għandi x'inżid ma' dak li għedt diġa` fis-second reading, għaliex anke l-ministru fl-intervent tiegħu, għalkemm kien intervent qasir, wieġeb uħud mill-punti li kont qanqalt.

Xtaqt nagħmel riferenza għal artiklu 8E fejn qed nitkellmu dwar pensjoni ta' xi uffiċjali pubbliċi.

Fuq din aħna kellna riżervi għaliex inħossu li qed jinbidlu ċerti kriterji kemm tal-pensions ordinance u anke ta' l-estacode u ta' l-OPM circular 34/99 għal klassi ta' nies li aħna jidhrilna li hija pprivileġġjata politikament u li ħafna minnhom huma political appointees.

Ġaladarba l-gvern se jilleġisla f'dan ir-rigward naħseb tajjeb li nirreferi għal xi ftit fine tuning li hemm bżonn f'dan ir- rigward, biex għallinqas jekk se jsir ċertu tibdil, dan ikun tibdil kemm jista' jkun ekwu u ġust.

It-tibdil ewlieni fl-ordinanza tal-pensjonijiet li din il-Kamra għandha quddiemha qed jindirizza l-ħtieġa li numru ta' ħaddiema li rtiraw wara żmien ta' ħidma mogħti ma' entita` mwaqqfa mill-gvern jispiċċaw jieħdu pensjoni, jew pensjoni u somma, preċiżament hekk imfassla fl-ordinanza, cioe` fuq l-aħħar salarju li jkunu jgawdu minnu fid-data li rtiraw.

Din hi reviżjoni għal dawk li diġa` rtiraw, hija proposta għal kull ħaddiem mingħajr eċċezzjoni retroattiva għad-data li fiha rtiraw.

Provvediment ieħor xejn inqas meħtieġ qed jindirizza sitwazzjoni fejn b'riżultat tar- riforma ta' l-1991 tas-settur pubbliku, il-ħatriet fil-kategorija (a), jiġifieri għal gradi ġodda numru 5 jew ogħla, bdew jingħataw biss b'kuntratt definit u fl-istess waqt iħallu lill-impjegat jew impjegata marbut fil-grad sostantiv milħuq qabel l-għoti tal-kuntratt.

Dan ġab sitwazzjoni fejn rigward impjegat definit f'kategorija (a), grad li laħaq l- eta` li jirtira waqt li kien fil-kariga, ma kienx qed jiġi onorat il- provediment fl-ordinanza fejn pensjoni, jew pensjoni u somma, tinħadem fuq is-salarju mogħti lill-impjegati dakinhar jekk mhux b'kunsens speċjali – u dan fuq bażi personali – mogħti mill-prim ministru.

Dan il-kunsens, Mr Chairman, barra li ma kien hemm l-ebda provediment għalih fl-ordinanza, setgħa ħoloq – mhux qed ngħid li ħoloq – diskriminazzjoni mit-tmexxija lejn xi wħud mill-impjegati tiegħu.

Jien naħseb li preċiżament dak huwa li ma jixtieqx jagħmel il-gvern fir-rigward ta' dawk l-impjegati li rtiraw minn ma' entita` mwaqqfa minnu u li għalih qed nilleġislaw illum.

Għaldaqstant jien qed nipproponi li fir-rigward ta' ħaddiema li mir-riforma ta' l-1991 'l hawn irtiraw fuq kuntratt definit f'kategorija (a) - u għandi għaliex nifhem li dawn ma setgħux kienu ħafna, jekk effettivament kien hemm minnhom - il-pensjoni, jew il-pensjoni u s- somma tagħhom, bl-istess mod għandha tiġi riveduta fuq is-salarju li kienu jgawdu fid-data li rtiraw bi dritt bħalma qed isir fir-rigward tal-ħaddiema li rtiraw minn ma' entita`.

B'hekk naħseb li tkun qed issir ġustizzja ma' l-impjegati kollha taċ-ċivil, sew jekk servew u rtiraw ma' entita` u sew jekk irtiraw fuq kuntratt definit f'kategorija (a) minn maċ-ċivil.

B'hekk kulħadd ikun l-istess mingħajr ma ssir l-ebda diskriminazzjoni ma' ħadd.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

JOHN DALLI: Naturalment m'hijiex l-intenzjoni tagħna u ma rridu nagħmlu diskriminazzjoni ma' ħadd.

Jekk ikun hemm każ li jinqalgħu xi anomaliji, huma każi li rridu nirranġaw pero` f'Artiklu 8E qed nagħmlu kundizzjoni li l-uffiċjal in kwestjoni jkun għamel term wieħed ta' tliet snin tal-kuntratt u ma nistgħux naħseb immorru kontra dan il-prinċipju għaliex irridu ngħidu li rridu naqtgħu linja.

Jekk wieħed ikun għal xi ftit żmien elevat għall-pożizzjoni u ma kompliex għal xi raġuni jew oħra, ma naħsibx li għandna ngħidu li għandu jkollu dawn il-benefiċċji.

Jien naħseb li tajjeb li kull wieħed ikun ikkompleta term wieħed tiegħu.

Naħseb li dan huwa filtru adegwat u allura ma naħsibx li għandna nagħmlu eċċezzjonijiet u ngħidu li kulmin b'xi mod kien qiegħed f'din il-pożizzjoni għandu jitħallas b'dan il-mod.

Dawn, kif għedt, huma affarijiet li ġew maħsuba ħafna fil- kuntest ta' l-organizzazzjoni taċ-ċivil u ma nħossx li għandna nibdluhom.

Mr Chairman, għal din il-klawsola nixtieq nagħmel emenda verbali minħabba li ġibduli l-attenzjoni li riċentement sar xi tibdil fl-ismijiet ta' xi awtoritajiet.

Nipproponi din l-emenda:

Fil-paragrafu (b) tas-subartikolu (2) ta' l-artikolu 8C kif propost fi klawsola 3, minflok il-kliem "Awtorita' ta' l-Ippjanar, Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku," għandhom jidħlu l-kliem "Awtorita' ta' l- Ippjanar, Awtorita' ta' Malta dwar l-Ambjent u l-Ippjanar, Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku, Awtorita' dwar it-Trasport ta' Malta,".

In paragraph (b) of subarticle (2) of article 8C as proposed in clause 3 for the words "Planning Authority, Public Transport Authority," there shall be substituted the words "Planning Authority, Malta Environment and Planning Authority, Public Transport Authority, Malta Transport Authority,".

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Carmelo Abela.

ONOR.

CARMELO ABELA: Mhux biex nikkontradixxi dak li qed jgħid il- Ministru, imma ma nafx jekk ikunx jaqbel li ssir klawsola transitorja minflok inħallu żewġ ismijiet.

ONOR.

JOHN DALLI: Le, fil-liġi stess hemm il-provvediment li nies li jkunu f'enti pubblika...

(Interruzzjonijiet) Le, qiegħda fil-liġi diġa`.

THE CHAIRMAN: Ministru, l-awtorita` ta' l-ippjanar għandha tiġi Malta environment and planning authority.

Hawnhekk qiegħda awtorita` ta' l- ippjanar biss.

ONOR.

JOHN DALLI: Dawn huma affarijiet li jistgħu jsiru permezz ta' legal notice, pero` jekk nistgħu ndaħħluhom issa, naħseb li jkun aħjar jekk indaħħluhom issa.

Mela awtorita` ta' l-ippjanar u ambjent.

Bħalma għandna, per eżempju, Telemalta u Maltacom, iridu jibqgħu t-tnejn.

Jiġifieri qed nagħmlu emenda fejn indaħħlu wkoll il-planning and environment authority.

THE CHAIRMAN: Mela se tibqa' awtorita` ta' l-ippjanar u Malta environment and planning authority.

ONOR.

JOHN DALLI: Jew planning and environment, issa l-Iskrivan jekk jogħġbu jara kif inhi preċiż.

THE CHAIRMAN: Hawn iktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi l-emenda verbali kif imressqa u moqrija mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed

L-emenda verbali għaddiet nem. con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 3 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed

Klawsola 3, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 4 – Emenda ta' l-Att dwar il-Pensjoni tal-Membri tal-Parlament, Kap 280

Clause 4 – Amendment of the Members of Parliament Pensions Act, Cap.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

JOHN DALLI: Mr Chairman, din il-klawsola qed tagħti l-awtorita` lill-ministru tal-finanzi li japprova l-għoti ta' pensjoni lill-membru tal- parlament li għalkemm ma jkunx għalaq 61 sena iżda jkollu l-kundizzjonijiet l-oħra kollha li jagħmluh eliġibbli għall-pensjoni.

Jiġifieri dan irid ikun diġa` eliġibbli għall-pensjoni, għax ma jkunx jista' jkompli jaħdem bi qligħ għal raġunijiet ta' saħħa pero` ma jkunx għalaq il-61 sena.

Bażikament qed ngħidu li l-membri parlamentari jkollhom sistema ta' boarding out bħalma għandhom impjegati oħra fiċ-ċivil.

Membru parlamentari f'din il-pożizzjoni, b'ċertifikazzjonijiet neċessarji li aħna stipulajna fil-liġi jista' jiġi boarded out u jista' jibda jieħu parti mill-pensjoni kif ipprovduta.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Mr Chairman, ma rridx nerġa' niftaħ każi, imma fis- second reading kont spjegajt li din il-parti tal-liġi kienet tkun ħafna iktar ekwa u ġusta kieku kien hemm każ ieħor li mhux se nsemmi speċifikament li b'xi mod ieħor ġie akkomodat ukoll.

Dan huwa bir tas- skieken u napprezza li l-public opinion hija kontra dawn it-tip ta' aġġustamenti.

Fil-fatt diġa` dehru xi ittri fil-gazzetti f'dan ir-rigward, biss hawnhekk mhux qed nitkellmu fuq mijiet ta' każi u lanqas qed nitkellmu biex nakkomodaw lilna l-65 deputat.

Aħna għedna – u dan sar f'abbokkamenti li saru bejn in-naħa tal-gvern u l-oppożizzjoni u anke l-Ispeaker tal- parlament huwa konxju ta' din it-talba għaliex tqajjmet anke fil-welfare committee tal-parlament - li kienet tkun iktar ekwa u ġusta kieku kien jiġi akkomodat it-tielet każ li kien hemm pendenti.

Jien dan qed ngħidu mingħajr l-ebda riflessjoni fuq iż-żewġ każi li qed jiġu catered for.

Aħna ovvjament, irrispettivament mill-fatt ta' ġewx min-naħa jew oħra, inħossu li din l-emenda hija ġustifikata, biss nerġa' ngħid li aħna jidhrilna li given li flok aġġustament għal tnejn kien ikollna aġġustament għal tlieta, l-gvern seta' fformola l-abbozz ta' liġi mod ieħor biex jara li din tiġi indirizzata wkoll.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru

ONOR.

JOHN DALLI: Mr Chairman, min-naħa tagħna kkunsidrajna dawn il- każi, inkluż il-każ li qed isemmi l-Onor.

Membru.

Aħna xtaqna nakkomodaw kemm jista' jkun, pero` r-realta` hija li f'dan il-każ aħna konna se nbiddlu b'mod drastiku u anke b'mod li ma jaqbel xejn mar-regoli ta' eliġibbilta` għall-pensjoni li għandna fil-pajjiż.

Bl-emenda li għamilna issa ma missejniex il-mod kif membru tal-parlament ikun eliġibbli għall- pensjoni.

Kulma daħħalna għall-membri parlamentari wkoll huwa l-kunċett ta' boarding out li jeżisti fil-liġi tal-pensjoni normali fil-pajjiż.

Kieku kellna nagħmlu emendi oħrajn biex nakkomodaw dan it-tielet każ konna nibdlu r-regoli ta' kif bniedem jista' eliġibbli għall-pensjoni b'mod li fl- opinjoni tagħna m'għandniex nibdlu.

Wara li kkunsidrajniha ddeċidejna li m'għandnix nidħlu f'din is-sitwazzjoni.

THE CHAIRMAN: Hawn iktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi klawsola 4.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 4 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 5 – Emenda ta' l-artikolu 4 ta' l-Att prinċipali

Clause 5 – Amendment of article 4 of the principal Act

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

JOHN DALLI: Mr Chairman, bażikament il-mekkanika ta' kif għandha taħdem hija l-istess ħaġa li għadna kemm spjegajna.

ONOR.

LEO BRINCAT: Inti qed tirriferi għall-emenda tal-forzi armati?

ONOR.

JOHN DALLI: Le, le.

Klawsola 4 hija sempliċement introduzzjoni għat-taqsima 2.

Dan id-dibattitu li għamilna fuq klawsola 4 fil-verita' kien fuq klawsola 5.

THE CHAIRMAN: Hawn iktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi klawsola 5.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed

Klawsola 5 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 6 - Dispożizzjonijiet tranżitorji.

Clause 6 – Transitory provisions.

ONOR.

JOHN DALLI: Din il-klawsola titkellem dwar dispożizzjonijiet tranżitorji għal meta l-ministru japprova din it-tip ta' pensjoni ta' membru tal-parlament.

ONOR.

LEO BRINCAT: Li xtaqt nistaqsi biss huwa fuq ir-retroattivita` tagħha.

Din se tkun retroattiva jew le?

Qed nistaqsi dan għaliex m'hemm xejn speċifikat fil-liġi.

ONOR.

JOHN DALLI: Jien naħseb li mhux se jkun hemm retroattivita` f'din l-għoti ta' pensjoni.

THE CHAIRMAN: Hawn iktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi klawsola 6.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 6 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

KLAWSOLA ĠDIDA 7 NEW CLAUSE 7

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

JOHN DALLI: Mr Chairman, nitlob il-permess biex inressaq klawsola ġdida 7 għall-ewwel qari.

L-Iskrivan tal-Kamra qara n-nota marġinali, u l-Klawsola Ġdida Nru 7 tqieset li nqrat l-Ewwel Darba, skond l-Ordni Permanenti Nru 101.

ONOR.

JOHN DALLI: Mr Chairman, nipproponi t-tieni qari ta' klawsola ġdida nru 7:

Minnufih wara l-klawsola 6 għandha tiżdied it-Taqsima ġdida li ġejja

"Taqsima III

Emenda għall-Att Dwar il-Forzi Armati ta' Malta, Kap. 220.

Emenda għall- Att dwar il-Forzi Armati ta' Malta, Kap 220.

Din it-Taqsima temenda u għandha tinqara ħaġa waħda ma' l-Att dwar il-Forzi Armati ta' Malta, hawnhekk iżjed 'il quddiem f'din it- Taqsima msejjaħ l-Att prinċipali".

Immediately after clause 6 there shall be added the following new part:

Part III

Amendment of the Malta Armed Forces Act, Cap.

Amendment of the Armed

Forces of Malta

Act, Cap.

This Part amends and shall be read with the Malta Armed Forces Act, hereinafter in this Part referred to as the principal Act.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi li klawsola ġdida 7 tkun moqrija t-tieni darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u klawsola ġdida nru 7 ġiet moqrija t-tieni darba.

ONOR.

JOHN DALLI: Nipproponi li klawsola ġdida nru 7 tkun tifforma parti mill-abbozz ta' liġi.

THE CHAIRMAN: Rimarki?

Il-Ministru.

ONOR.

JOHN DALLI: Mr Chairman, xtaqt nispjega li l-pensjoni tal-membru tal-forzi armati ta' Malta hi regolata mill-Malta Armed Forces Regulations 1970 ta' l-Att dwar il-Forzi Armati.

Id-dritt tal-pensjoni ta' dawk il- membri ta' l-ex traffic control corp u ta' l-ex airport company li bl- approvazzjoni tal-kap kmandant kienu tterminaw l-impjieg tagħhom mal-forzi armati biex ħadu mpjieg permanenti ma' l-MIA baqa' assigurat b'emenda fl- Armed Forces Act.

Dawn l-istess persuni issa qed jitilqu l-impjieg tagħhom minn ma' l-MIA biex jieħdu impjieg ieħor mal-Malta Air Traffic Control Services, kumpannija oħra 100% tal-gvern.

Dan għaliex il- funzjonijiet li dawn il-persuni kienu jaqdu ma' l-MIA issa mxew għal kumpannija oħra.

Għalhekk il-gvern ħass l-obbligu li jkompli jiggarantixxix d-dritt tal-pensjoni ta' dawn il-persuni.

L-emenda li qed inressaq hawnhekk tipprovdi preċiżament għal dan kollu, anzi iktar minn hekk tkompli tipprovdi għall-kontinwazzjoni ta' l-istess drittijiet tal- pensjoni mhux biss għal dawn il-membri iżda wkoll għall-membri oħra bħalhom fil-forzi armati ta' Malta biex kemm-il darba bl-approvazzjoni tal-kap kmandant tagħhom dawn jitilqu l-impjieg attwali tagħhom biex jieħdu impjieg permanenti ma' enti pubblika oħra dawn jibqgħu jgawdu d-dritt tal-pensjoni.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Mr Chairman, aħna m'għandna l-ebda oġġezzjoni għal din l-emenda.

L-unika osservazzjoni li xtaqt nagħmel hija iktar waħda amministrattiva milli politika.

Fejn jidħlu pensjonijiet ta' kumpanniji li huma parastatali jew semi-governamentali kien qed ikollna diġa` sitwazzjoni fejn qed ikun hemm differenza fil-pensjoni bejn dak li normalment jagħtik il-gvern u dak li se tieħu issa a bażi tas-salarju rivedut li jista' jkollok għaż-żmien li tkun għamilt mal-kumpannija parastatali.

Sakemm tkun kumpannija purament parastatali għandek gvern ma' gvern biex ngħid hekk u għalkemm il-parastatali suppost kellha tagħti d- differenza lill-gvern ta' dak li tħallas over and above taħt id-diversi amministrazzjonijiet nifhem li din ir-refunding qatt ma kien isir.

Jekk issa se jibda jkollna azjendi, kif diġa' għandna, li huma in parti privatizzati, ma nistgħux nibqgħu nittrattawhom purament bħala azjenda purament parastatali kif dawn l-azjendi kienu sal-lum.

Jien naħseb jekk qed nitkellmu dwar kumpannija li issa għandha xi forma ta' shareholding privat, kemm jekk inhuwa minoritarju jew le, naħseb li l-gvern għandu għallinqas ipoġġi daqsxejn saqajh ma' l-art - to put his foot down kif jgħidu l-Ingliżi – u jgħid li d-differenza li hija dovuta għalih, kif wara kollox ilha titlob il-liġi, għandha tiġi b'xi mod jew ieħor recovered.

Nerġa' ngħid li aħna mhux qed noġġezzjonaw għal dak li hemm fl-emenda.

Sempliċement qed ngħidu li l-gvern, hu liema hu, matul is-snin forsi għalaq għajnejh amministrattivament dwar ir-refunding li kien dovut lilu, pero' issa li llum qed jinkludi diversi kumpanniji li qed ikollhom parti minnhom privatizzata importanti li l-gvern jenforza fir-rigward ta' dak li huwa refundable lejh.

Aħna mhux qed ngħidu li għandu jsir xi tibdil fil-liġi, sempliċement qed nitolbu li jkun hemm enforcement amministrattiv ta' dak li huwa poter li diġa` tagħtih il-liġi nnifisha.

ONOR.

JOHN DALLI: Jien naqbel perfettament ma' dak li qed jgħid l-Onor.

Brincat.

Fil-fatt minn sentejn ilu 'l hawn bdejna naħdmu fuq il-kalkolu tal-pendenzi anke antiki ta' dawn il-korporazzjonijiet u din is-sena se joħorġu il-kontijiet lil dawn il-korporazzjonijiet.

Min għandu ħafna, naturalment irridu nagħmlu magħhom pjan ta' pagament imma rridu nġibu lil kulħadd up to scratch ma' dawn il-provvedimenti legali li qegħdin hemm u li jridu jiġu enforzati u mbagħad inżommu s-sitwazzjoni kurrenti.

Mal- kumment li għamel l-Onor.

Membru mhux biss naqbel imma qed isir.

MR CHAIRMAN: Iktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi li klawsola ġdida 7 tkun tifforma parti mill-abbozz ta' liġi.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed

Klawsola ġdida 7 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill- Abbozz ta' Liġi.

KLAWSOLA ĠDIDA 8

NEW CLAUSE 8

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

JOHN DALLI: Mr Chairman, nitlob il-permess biex inressaq klawsola ġdida 8, li hija emenda ta' Artiklu 4 ta' l-Att Prinċipali għall-ewwel qari.

L-Iskrivan tal-Kamra qara n-nota marġinali, u l-Klawsola Ġdida Nru 8 tqieset li nqrat l-Ewwel Darba, skond l-Ordni Permanenti Nru 101.

ONOR.

JOHN DALLI: Mr Chairman, nipproponi t-tieni qari ta' klawsola ġdida nru 8:

Minnufih wara l-Klawsola Ġdida Nru 7 għandha tidħol dil-Klawsola Ġdida Nru 8.

Emenda ta' l-artikolu 4 ta' l-Att principali.

Minflok il-paragrafi (c) sa (i) tas-subartikolu (4) ta' l-artikolu 4 ta' l-Att prinċipali għandhom jidħlu l-paragrafi li ġejjin:

"(c) għall-għanjiet ta' kull regolament li jsir taħt dan l-artikolu f'dak li għandu x'jaqsam mal-pensjonijiet u l-gratifikazzjonijiet li għandhom jitħalsu lill-membri tal-forza, meta s-servizz ta' xi membru ta' l-Air Traffic Control Corps jew ta' l-Airport Company jew ta' xi parti oħra tal- forza li l-Ministru jista' b'ordni minn żmien għal żmien jispeċifika għall- iskopijiet ta' dan l-artikolu, intemmu bl-approvazzjoni tal-Kmandant sabiex jidħol f'impjieg full time ma' Malta International Airport jew ma' xi enti oħra li l-Ministru jista' b'ordni minn żmien għal żmien japprova għall- iskopjiet ta' dan l-artikolu l-impjieg ta' dak il-membru tal-Forza ma' l- imsemmija Malta International Airport p.l.c. jew enti oħra għandu jitqies bħala servizz fil-forza, u dak il-membru jkollu jedd għal pensjoni jew gratifikazzjoni, skond il-każ, taħt dawk ir-regolamenti meta huwa jtemm is- servizz tiegħu ma' l-imsemmija Malta International Airport p.l.c. jew enti oħra bħallikieku dak is-servizz kien servizz mal-forza:

Iżda meta dak it-tmiem ta' dak is-servizz mal-Malta International Airport p.l.c jew enti oħra ikun dovut għax-xoljiment ta' dik il-kumpannija jew enti sew jekk dan ikun wieħed volontarju jew xort'oħra, dak it-tmiem għandu jitqies bħallikieku kien dovut għat-tneħħija tal-kariga:

Iżda wkoll, id-dispożizzjonijiet ta' dan il-paragrafu m'għandhomx ikunu japplikaw kemm-il darba ma jsirx Ordni mill-Prim Ministru li fih jiġi indikat li Malta International Airport p.l.c. jew l-enti l-oħra skond il- każ kellha tintrabat mal-Gvern biex tikkontribwixxi għal għand il-Gvern id- differenza bejn in-nefqa tal-pensjoni jew gratifikazzjoni li għandhom jithallsu filwaqt ta' l-irtir minn mal-Malta International Airport p.l.c jew mill-enti l-oħra skond il-każ u n-nefqa tal-pensjoni jew gratifikazzjoni, skond il-każ, kif tinħadem fil-waqt tat-tmiem tas-servizz mal-Gvern għall-imsemmija raġuni ta' impjieg full time ma' Malta International Airport p.l.c. jew ma' dik l-enti l-oħra.

(d) Għall-għanijiet tal-paragrafu (c) ta' dan l-artikolu, il-ħlasijiet pensjonabbli ta' dawk il-persuni tal-forza meta jirtiraw għandhom jitqiesu li jkunu l-ħlasijiet pensjonabbli li jitħallsu lill-membru tal-forza fi grad u f'livell inkrementali li jikkorrispondu għall-kariga u l-livell inkrementali li fih dik il-persuna tirtira mill-Malta International Airport p.l.c. jew mill-enti l-oħra skond il-każ.

(e) Għall-għanijiet tal-paragrafu (d) ta' dan l-artikolu, karigi u gradi ta' salarju mal-Malta International Airport p.l.c. jew ma' dik l-enti l- oħra għandhom ikunu klassifikati fil-gradi u livelli inkrementali li l- aktar jikkorrispondu għall-gradi u livelli inkrementali fil-Forzi Armati ta' Malta b'riferenza għall-job description, ħila f'xi sengħa, responsabbilitajiet u fatturi oħra simili.

(f) Il-klassifika msemmija fil-paragrafu (e) ta' dan l-artikolu għandha sir minn bord magħmul minn chairman li jinħatar mill-Ministeru responsabbli għall-finanzi u minn żewġ membri oħra, wieħed maħtur mill-Ministeru b'responsabbilita' ċentrali għal policies li jirrigwardaw il-persunal fis- servizzi pubblici u wieħed maħtur mill-Malta International Airport p.l.c. jew l-enti l-oħra skond il-każ.

Il-klassifika għandha tkun suġġetta għall- approvazzjoni finali tal-Ministru responsabbli għall-finanzi.

(ġ) Dik il-klassifika għandha ssir fi żmien tliet xhur minn kull aġġustament ta' salarji ta' membri tal-forza u, jew, ta' impjiegi tal-Malta International Airport p.l.c.jew ta' dik l-enti l-oħra skond il-każ.

(ħ) Ma għandha tiġi klassifikata ebda kariga fi grad ogħla minn dak ta' Grad 3 fis-servizz tal-Gvern jew dak il-grad ieħor li l-Ministru responsabbli għall-finanzi jista' minn żmien għal żmien jistabbilixxi b'avviz fil-Gazzetta.

(i) Bla preġudizzju għall-artikolu 113 tal-Kostituzzjoni, ħadd ma jista', wara li tkun saret il-klassifika bħalma hi msemmija hawn aktar qabel, ikollu xi jedd taħt l-imsemmija regolamenti li jkun inqas favorevoli minn dawk li kieku kien ikollu jedd qabel dik il-klassifika.

(j) Il-Ministru jista' minn żmien għal żmien b'ordni jiddikjara li d- dispożizzjonijiet ta' l-paragrafi (c) sa (i) ta' dan is-subartikolu għandhom japplikaw għal dawk il-membri tal-forza li kienu terminaw is- servizz tagħhom skond id-dispożizzjonijiet tal-paragrafu (ċ) sabiex jiġu impjegati mal-Malta International Airport p.l.c. jew ma' dik l-enti l-oħra skond il-każ bħallikieku dawk il-persuni waqt li ssir dik l-Ordni, kienu membri tal-Forza.".

Immediately after New Clause 7, there shall be added the following New Clause 8:-

Amendment of article 4 of the principal Act.

For paragraphs (c) to (i) of subarticle (4) of article 4 of the principal Act there shall be substituted the following:

(c) for the purposes of any regulation made under this section in connection with pensions and gratuities payable to members of the force, where the service of any member of the Air Traffic Control Corps or of the Airport Company or of some other part of the Force as the Minister may by Order from time to time specify for the purposes of this article, is terminated with the approval of the Commander to take up full time employment with Malta International Airport p.l.c. or with some other entity as the Minister may by Order from time to time approve for the purposes of this article the employment of such member of the Force with the said Malta International Airport p.l.c or other entity shall be deemed to be service in the force, and such member shall be entitled to a pension or gratuity, as the case may be, under such regulations upon the termination of his service with the said Malta International Airport p.l.c or other entity as if such service were service with the force:

Provided that, where such termination of such service with Malta International Airport p.l.c. or other entity is due to the winding up of the said company or entity whether voluntary or otherwise, such termination shall be considered as if it were due to abolition of office:

Provided further that the provisions of this paragraph shall not apply unless an Order is made by the Prime Minister indicating that Malta International Airport p.l.c or that the other entity as the case may be shall have bound itself with the Government to contribute towards the Government the difference between the cost of the pension or gratuity payable at the time of retirement from Malta International Airport p.l.c or from the other entity as the case may be and the cost of the pension or gratuity, as the case may be, computed at the time of the termination of service with the Government for the aforesaid reason of full time employment with Malta International Airport p.l.c. or with such other entity.

(d) For the purposes of paragraph (c) hereof the pensionable emoluments of such persons of the force on retirement shall be deemed to be the pensionable emoluments payable to a member of the force in a grade and at an incremental level corresponding to the post and incremental level at which such person retires from Malta International Airport p.l.c or from the other entity as the case may be.

(e) For the purposes of paragraph (d) hereof posts and salary grades with Malta International Airport p.l.c. or with such other entity shall be classified in the most nearly corresponding grades and incremental levels in the Armed Forces of Malta by reference to job description, skills, responsibilities and other analogous factors.

(f) The classification referred to in paragraph (e) hereof shall be carried out by a board composed of a chairman appointed by the Ministry responsible for finance and two other members, one appointed by the Ministry responsible centrally for personnel policies in the public services and one appointed by Malta International Airport p.l.c or such other entity as the case may be.

The classification shall be subject to the final approval of the Minister responsible for finance.

(g) Such classification shall take place within three months of any adjustment of salaries of members of the force and, or, of employees of Malta International Airport p.l.c. or of the other entity as the case may be.

(h) No post shall be classified in a grade higher than that of Grade 3 in the service of the Government or such other grade that the Minister responsible for finance may from time to time by notice in the Gazette determine.

(i) Without prejudice to section 113 of the Constitution, no person may, following a classification as aforesaid, be entitled to rights under the said regulations, less favourable than those to which he would have been entitled prior to such classification.

(j) The Minister may from time to time by Order declare that the provisions of paragraphs (c) to (i) of this subarticle shall apply to those members of the Force who had terminated their service in accordance with paragraph (c) in order to take up employment with Malta International Airport p.l.c. or with such other entity as the case may be as if such persons at the time of the making of the Order were members of the Force.".

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi li klawsola ġdida 8 tkun moqrija t-tieni darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u klawsola ġdida 8 ġiet moqrija t-tieni darba.

ONOR.

JOHN DALLI: Nipproponi li klawsola ġdida nru 8 tkun tifforma parti mill-abbozz ta' liġi.

THE CHAIRMAN: Rimarki?

Il-Ministru.

ONOR.

JOHN DALLI: Mr Chairman, din il-klawsola qed temenda Artiklu 4 ta' l-Att dwar il-Forzi Armati biex jipprovdi b'mod iktar wiesa' li fejn membri tal-forzi armati bl-approvazzjoni tal-kap kmandant itemm l-impjieg tiegħu mal-forzi armati biex jieħu impjieg permanenti ma' enti pubblika li tkun approvata mill-ministru tal-finanzi b'ordni minn żmien għal żmien, allura servizz mogħti minnu f'din l-enti pubblika jitqies għall-fini tal- pensjoni bħala servizz mogħti lill-forzi armati.

Il-pensjoni ta' dawn il- persuni tkun kkalkolata fuq il-paga jew salarju tal-kariga li jkun fiha fil- forzi armati dakinhar ta' l-irtirar jewma' dik illi tkun l-aktar tikkorrispondi mal-kariga tagħhom li minnha jirtira mill-enti pubblika.

Dan it-tqabbil bejn kariga u oħra jsir b'riferenza għal sengħa, dmirijiet, obbligazzjonijiet, responsabbiltajiet u fatturi oħra li jkunu komuni fiż- żewġ karigi.

Dan it-tqabbil jew klassifika ta' gradi jsir minn bord maħtur għal dan il-għan u magħmul minn chairman maħtur mill-ministru tal-finanzi, minn membru maħtur mill-uffiċċju tal-prim ministru u minn membru ieħor maħtur mill-enti pubblika li minnha tkun qed tirtira dik il-persuna.

Din il-klassifika ssir mhux inqas minn tliet xhur minn kull ċaqlieq fil- pagi jew fis-salarju tal-forzi armati ta' Malta jew ta' l-enti pubblika li fiha dawn il-persuni jkunu qed jaħdmu.

Fl-ebda każ il-kariga li tkun stabbilita minn din il-klassifika ma tkun ogħla minn grad 3 fl-istrutturi tas-servizz pubbliku jew inkella minn dak il-grad li l-ministru tal-finanzi jista' jistabilixxi minn żmien għal żmien.

MR CHAIRMAN: Hawn aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi li klawsola ġdida 8 tkun tifforma parti mill-abbozz ta' liġi.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola Ġdida 8 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill- Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 1 – Titolu fil-qosor u bidu fis-seħħ Clause 1 – Short title and commencement

ONOR.

JOHN DALLI: Mr Chairman, għal din il-klawsola għandi emenda li taqra hekk:

"B" Fi klawsola 1, minflok il-kliem "li jemenda l-Ordinanza dwar il- Pensjonijiet, Kap 93", għandhom jidħlu l-kliem "li jemenda l-liġijiet dwar il-Pensjonijiet".

"B"

In clause 1, for the words "Pensions (Amendment) Act 2002", there shall be substituted the words "Pensions Laws (Amendment) Act, 2002."

THE CHAIRMAN: Hawn rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi l-emenda "B" kif imressqa u moqrija mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed L-emenda "B" għaddiet nem. con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi l-klawsola 1 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed

Klawsola 1, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Titolu

Title

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

JOHN DALLI: Mr Chairman, għat-titolu għandi din l-emenda:

Fit-titolu, minnufih wara l-kliem "Kap 93", għandhom jidħlu l-kliem "l- Att dwar il-Forzi Armati ta' Malta, Kap 220".

In the title, immediately after the words "Cap 93", there shall be inserted the words "The Malta Armed Forces Act, Cap 220.

THE CHAIRMAN: Hawn rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi l- emenda kif imressqa u moqrija mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda "C" għaddiet nem con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi t-titolu kif emendat.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

It-titolu, kif emendat, għadda nem. con. u ġie ordnat biex isir parti mill- Abbozz ta' Liġi.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

JOHN DALLI: Mr Chairman, nipproponi li l-kumitat jawtorizza lill- Iskrivan tal-Kamra sabiex jikkoreġi xi żbalji ta' l-ortografija u jagħmel ir-renumbering u xi emendi żgħar li jista' jkun hemm bżonn.

THE CHAIRMAN: Hawn qbil?

(Onor. Membri: Iva)

Il-Kumitat qabel li jawtorizza lill-Iskrivan tal-Kamra biex jikkoreġi xi żbalji ta' l-ortografija u jagħmel ir-renumbering u xi emendi żgħar li jista' jkun hemm bżonn.

Fit-8.58 p.m. il-Kamra rriżumiet u l-President tal-Kumitati rrapporta l- Abbozz ta' Liġi mgħoddi b'emendi.

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR L-ISPORT

SPORTS BILL

L-Ordni għat-tieni qari ġie moqri Il-mistoqsija reġgħet tqegħdet Ikompli mill-5 ta' Lulju 2002

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): L-Onor.

Mugliett huwa in possession.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT (Segretarju Parlamentari): Sur President, meta bdejt nagħmel l-introduzzjoni xi ġranet ilu tkellimt dwar il-mod li wassal għat-tfassil ta' din il-liġi u tajt anke deskrizzjoni storika ta' x'kien il- proċess.

Bdejt nidħol xi ftit ukoll dwar il-filosofija tal-liġi, anke kif titqabbel ma' dik li teżisti barra minn Malta u mbagħad bdejt nidħol ukoll xi ftit fid-dettal dwar taqsimiet u l-artikli per se.

Fil-fatt kont għedt li anke artiklu 2 li jinkludi d-definizzjonijiet huwa importanti għax jiddefinixxi xi tfisser faċilita` sportiva jew xi tfisser federazzjoni.

Huma importanti sew għal fini ta' din il-liġi u mill-ewwel bdejt nitkellem ukoll dwar il-prinċipji li anke l-liġi tistabilixxi bħala linji gwida.

Definizzjoni importanti li fiha din il-liġi għaliex se timpinġi ħafna wkoll meta wieħed ikun se jirreġistra xi entita` sportiva hija d-definizzjoni ta' x'inhuwa sport.

Din hija xi ħaġa li m'hijiex preċiża u pajjiżi jew korpi differenti jagħtu definizzjoni differenti għall-kelma sport.

Aħna dehrilna li d-deskrizzjoni eżatti għall-kelma sport hija:

"... tinkludi kull forma ta' attivita` fiżika jew mentali li, permezz ta' parteċipazzjoni każwali jew organizzata, jew permezz ta' attivitajiet ta' taħriġ, tkun immirata biex itejjeb is-saħħa fiżika u mentali, toħloq relazzjonijiet soċjali jew biex jinkisbu riżultati f'kompetizzjonijiet fuq livelli differenti, imma teskludi dawk l- attivitajiet terawpewtiċi u kliniċi jew li jkunu jagħmlu parti minn attivitajiet ta' istituzzjonijiet jew ċentri tas-saħħa."

Aħna dehrilna, per eżempju, li kompetizzjoni tista' tkun mhux bilfors fiżika imma tista' tkun mentali.

Jista' jkollok attivita` bħaċ-chess fejn l-attivita` hija pjuttost mentali.

Kieku ma daħħalniex il-kelma "mentali" x'aktarx li sports bħaċ-chess kien jinqata' barra.

Aħna ma ridniex indaħħlu biss l-isport organizzat.

Jista' jkollok parteċipazzjoni każwali għaliex għandek attivitajiet bħal dawn li jistgħu jitqiesu bħala sport, imma ridna neskludu attivitajiet kliniċi.

Jekk jien mort nagħmel fiżjoterapija u għamilt ċerti eżerċizzji hemm differenza milli qed nagħmel fitness gym.

Fiżjoterapija ma nistgħux insejħulha bħala sport.

Naħseb li tkellimt biżżejjed fuq id- definizzjonijiet li dehrilna kellna bżonnhom bħala linja ta' gwida biex jgħinuna kultant niefqu u nirriflettu għalfejn għandha ssir attivita` sportiva u nispera li ħafna mill-amministraturi li għandna fl-oqsma sportivi jirriflettu, għaliex kultant ikollok it-tentazzjoni li wieħed jimbotta ċerti atleti biex jinkisbu riżultati u forsi mhux dejjem għall- aħjar ta' l-istess atleti individwi.

Jiena mbagħad għedt ukoll li dawn il- prinċipji mhux bilfors ikunu enforzati fl-ebda qorti imma għandhom iseħħu bħala gwida fil-kontroll u l-promozzjoni ta' l-isport f'Malta.

Ngħaddi issa għal taqsima 2 dwar it-twaqqif u l-funzjonijiet u t-tmexxija ta' l-affarijiet tal-kunsill Malti ta' l-isport.

Bħalissa, Mr Speaker, ħafna mill-isport isir mill-NGOs.

Għandek imbagħad dak li jsir mid- dipartiment taż-żgħażagħ u sports u l-gvern xi snin ilu kien waqqaf il- kunsill Malti għall-isport.

Aħna dehrilna li wasal iż-żmien, anke minħabba kif qed jinbidel is-settur sportiv f'Malta, li għandu jkollna korp wieħed dinamiku li jista' jfassal strateġija u jkun jista' jaħdem anke bil-mod flessibbli li jitlob dan is-settur.

L-isport mhuwiex xi ħaġa li jsir bejn id-9:00 a.m. u l-5:00 p.m. imma jsir anke tard filgħaxija fi kwalunkwe żmien tas-sena.

Għandek bżonn li wieħed jikkollabora ma' ċerti NGOs u nemmnu li għandna bżonn korp flessibbli.

Ma naħsibx li d-dupplikazzjoni li tista' sseħħ bejn id-dipartiment u l-kunsill Malti hija tajba.

Anke mill- mod kif qed jiżviluppaw, l-affarijiet qed jitolbu l-kunsill Malti għall- isport jibda jieħu iktar ir-rwol eżekuttiv.

Ma jistax ikollok żewġ korpi eżekuttivi li jmexxihom il-gvern u naħseb li allura r-rwol eżekuttiv għandu jieħdu l-kunsill Malti għall-isport.

Mr Speaker, l-oppożizzjoni kellha anke ċerti mistoqsijiet dwar dan, pero` b'differenza mil-liġijiet oħrajn li ġew quddiem il-parlament bħal per eżempju tal-heritage jew tal-kunsill ta' l-arti, hawnhekk m'aħniex qed inwaqqfu korp ġdid imma dan huwa korp li diġa' jeżisti.

Ħafna drabi niftakar fil-kritika li saret anke mill-kelliema ta' l-oppożizzjoni dwar l- isport meta konna qed ngħaddu riżoluzzjonijiet dwar artijiet.

Kienu jistaqsu dwar xi struttura għandu l-kunsill Malti għall-isport biex jimmoniterja l-kuntratti.

Dan huwa korp li m'għandux xi personalita` legali.

Aħna dehrilna li wieħed jista' jkabbru mill-format li għandu bħalissa u allura dehrilna li għandu jitwaqqaf il-kunsill Malti għall- isport bil-poteri eżekuttivi u dan jieħu fuqu dak kollu li kien jagħmel id- dipartiment u anke jagħmel ħafna iktar.

Ovvjament il-bord għandu r-regoli tiegħu kif ikun kompost, pero` dehrilna li ċerti pożizzjonijiet fil-bord għandna nistabilixxuhom minn qabel.

Qed ngħidu li dan il-bord jista' jkun magħmul minn sebgħa sa disgħa membri pero` żgur li tnejn minn dawn il-membru għandhom jirrappreżentaw setturi li diġa' jeżistu u għandhom ir-rwol importanti fl-isports Malti u wieħed allura jkun rappreżentant tal-kumitat olimpiku Malti u l-ieħor rappreżentant tal-ministeru ta' l-edukazzjoni.

Imbagħad iktar 'il quddiem f'din it-taqsima għandek il-mod kif ikun kompost, min hu eliġibbli u min m'huwiex, u kif għandu jaqdi l-funzjonijiet tiegħu dan il-bord.

Artiklu 5 imbagħad jitkellem dwar l-għanijiet tal-kunsill u naħseb li wieħed hawnhekk jibda jieħu idea ta' x'għandna f'moħħna li jwettaq il- kunsill Malti għall-isport.

Ma nixtiqux li l-kunsill Malti għall-isport jagħmel kollox hu, allavolja forsi hemm ċerti għanijiet li qed jagħmilhom ħaddieħor, per eżempju li jippromwovi kultura ta' eċċellenza fl-isport.

Ovvjament kull assoċjazzjoni sportiva qed tagħmilha, u naħseb li Allaħares ma tagħmilx hekk.

L-MFA tippromwovi eċċellenza fil-football, il-kumitat olimpiku Malti meta jipprepara u joħloq skemi għall-atleti biex jipparteċipaw f'kompetizzjonijiet internazzjonali tipo l-Commonwealth games, il-logħob tal-pajjiżi ż-żgħar u kompetizzjonijiet olimpiċi wkoll jippromwovi kultura ta' eċċellenza.

Wieħed mill-għanijiet tal-kunsill huwa wkoll li jippromwovi l-kultura ta' eċċellenza, pero' dan ma jfissirx li se nieħdu xi ħaġa minn ta' l-oħrajn, imma jfisser li jista' jkollok programmi in kollaborazzjoni ma' dawn l-NGOs li jippromwovu kultura ta' eċċellenza.

Żgur pero` li l-għan ewlieni huwa li jippromwovi kultura ta' parteċipazzjoni u naħseb li l-NGOs din mhux dejjem kienu qed jagħmluha.

Waħda mill-affarijiet li għadni m'iniex kuntent bihom fl-isport hija l- parteċipazzjoni ta' persuni b'diżabilita` fl-isport u għal dan il-għan ikollok bżonn tagħmel programmi speċifiċi kif toħloq dik l-attivita`.

F'din il-ħaġa mhux dejjem ikollok l-NGOs li jindirizzawlek is-setturi kollha.

Għan ieħor tal-kunsill huwa li jtejjeb il-ħiliet sportivi inġenerali permezz ta' titjib fl-istandard ta' coaches sportivi, amministraturi u uffiċjali.

Lakuna kbira li sibna fis-settur sportiv hija li m'hawn l-ebda sistema li tressaq jew tħejji coaches biex dawn ikollhom l-edukazzjoni formali strutturata u bi progression biex ikunu coaches kif suppost.

Fil- fatt dan il-pajjiż jimpjega għexieren ta' coaches barranin.

Il-prinċipju ta' kollaborazzjoni huwa miktub iswed fuq l-abjad fi klawsola 5(g).

Fost l-għanijiet tal-kunsill hemm ukoll l-għan:

"li jiġġenera koperezzjoni fl-isport ma' korpi lokali u internazzjonali, entitajiet u persuni oħra biex jinkoraġġixxi u jippromwovi l-iżvilupp, inizjattivi u attivitajiet ta' programmi sportivi."

Klawsola 5(i) hemm ukoll l-għan li l-kunsill:

"... jinkoraġġixxi, fid-dawl ta' tkattir ta' prinċipju ta' sussidjarjeta`, korpi mhux governattivi u entitajiet privati jew persuni u kunsilli lokali biex jikkontribwixxu lejn il-promozzjoni ta' l-isport f'Malta.".

Dehrilna li għandna nsemmu b'mod speċifiku li l-NGOs għandhom dan ir-rwol, ngħarfuh u nixtiequ nikkollaboraw magħhom.

Ma' dawn l-NGOs se ndaħħlu l- kunsilli lokali li huma importanti fi kwalunkwe politika sportiva ta' kull pajjiż bħal Malta u anke pajjiżi iżgħar minn Malta bħal Andorra.

Ftit żmien ilu kont qed nitkellem mal-ministru ta' Andorra u fil-fatt dan il- pajjiż għandu rwol għall-gvernijiet lokali fl-isport.

Klawsola 6 imbagħad titkellem fuq il-funzjonijiet tal-kunsill.

Il-kunsill jagħmel rakkmandazzjoni lill-ministru, jiżviluppa u jimplimenta programmi, jiżviluppa u jimplimenta politika u strateġiji, partikolarment riċerka u żviluppi relatati max-xjenza u mediċina sportiva.

Ir-riċerka sportiva hija ħaġa oħra li għandna bżonn.

Illum qed ngħixu f'dinja fejn it-tfassil tal- politika jrid isir fuq l-evidenza u fuq l-istatistika.

Ħafna drabi m'għandniex proċeduri u mekkaniżmu tal-ġbir ta' l-istatistika b'mod organizzat biex imbagħad issir r-riċerka fuq l-istess statistika.

Naħseb li bħala korp li jagħti l-parir lill-ministru, il-kunsill Malti għall- isport żgur li għandu jkollu din il-funzjoni.

Funzjoni ewlenija hija wkoll li jiġbor u jqassam din l-informazzjoni u jagħti l-pariri, pero` waħda mill-affarijiet li dehrilna li għandna ndaħħlu hija l-koperazzjoni mal-kumitat olimpiku Malti.

Aħna b'din il-liġi qed ngħarfu r-rwol ewlieni li għandu l-kumitat olimpiku Malti fid-dinja sportiva Maltija allura fi klawsola 6(1)(l) insibu li waħda mill- funzjonijiet tal-kunsill hija li:

"... jikkonsulta u jikkopera mal-Kumitat Olimpiku Malti dwar materji relatati mal-promozzjoni u l-iżvilupp ta' l-isport u l-promozzjoni jew rappreżentanza ta' Malta fil-logħob olimpiku u fil-logħob tal- Commonwealth, fil-logħob tal-Mediterran, fil-logħob tal-pajjiżi ż- żgħar ta' l-Ewropa u f'kull logħob ieħor internazzjonali li minn żmien għal żmien il-kunsill jidhirlu li jkun jaqa' taħt il-ġurisdizzjoni tal- Kumitat Olimpiku Malti."

Il-kumitat olimpiku Malti, li anke l-istatut tiegħu huwa anness biex anke nkomplu nirrikonoxxu r-rwol ewlieni tiegħu, żgur għandu d-dritt li jorganizza u jikkordina l-parteċipazzjoni ta' Malta fil-logħob imsemmi, u hawnhekk qed ngħidu li l-kunsill se jikkonsulta u jikkopera mal-Kumitat olimpiku Malti dwar dan.

Fi klawsola 6(1)(r) qed ngħidu li l-kunsill għandu wkoll jissorvelja u jsegwi kif ukoll jevalwa l-metodi, il-ħidma u l-attivitajiet relatati ma' attivitajiet sportivi.

F'subartiklu (s) hemm ukoll il-funzjoni li jirregola attivitajiet u l-livell ta' servizz u l-livell ta' faċilitajiet sportivi.

Dehrilna li wasal iż-żmien li f'dan il-pajjiż ikun hemm ċerta sorveljanza dwar l-istandards ta' faċilitajiet sportivi.

Dan qed nagħmluh mhux għax irridu nkunu xi pulizija pero` wieħed għandu jara li dawn il- faċilitajiet ma jkunux b'tali mod li wieħed forsi jagħmel biss business minnhom imma li dawk ikunu skond l-istandards aċċettati biex verament iwasslu għall-formazzjoni u l-iżvilupp tal-persuni kif suppost ikun fl- isport.

Fi klawsola 6(2) insibu li fit-twettiq tal-funzjonijiet tiegħu għandu wkoll jagħmel kriterji dwar il-kundizzjonijiet jew jistabbilixxi kriterji dwar il-kundizzjonijiet relatati ma' kategoriji varji ta' benefiċċjarji.

Il-kunsill se jħares mhux biss lejn il-faċilitajiet sportivi imma dwar min jista' jkun il-benefiċċjarju.

Kif qed ngħidu l-kunsill se jkun personalita` ġuridika u allura għandek il- mod kif il-bord se jkun kostitwit, kull meta jiltaqa', x'jikkostitwixxi quorum eċċ. Ovvjament il-kunsill Malti għandu relazzjoni diretta u importanti mal-ministru responsabbli mill-isport u din insibuha f'artiklu 9 fejn il-ministru jista' anke jagħti direttivi lill-bord.

Ovvjament il-bord se jkun l-id tal-ministru fit-twettiq tal-politika tal-gvern għall-isport u allura jrid ikollok ċerta relazzjoni.

Dawn ma jistgħux jimxu għal rashom imma bilfors iridu jaħdmu b'kollaborazzjoni mal-ministru.

Mr Speaker, kif għedt importanti li fil-qasam ta' l-isport naħdmu fuq tfassil ta' policies u strateġija.

Għalfejn qed ngħid dan?

Dan qed ngħidu għaliex l-isport huwa attivita` li tista' tkun każwali imma ħafna mill-attivita` m'hijiex każwali.

Anke jekk inti trid iżżid l-attivitajiet każwali biex tasal hemm, irid ikollok ċerti strateġiji.

Jekk aħna rridu nżidu l-parteċipazzjoni fil-livell każwali ta' l-isport ukoll irid ikollok strateġija, aħseb u ara jekk inti trid taħdem biex iżżid l-eċċellenza.

Hemmhekk trid taħdem fuq pjanijiet ta' tul ta' snin u allura iktar u iktar għandek bżonn ta' strateġija.

Wara li tinkiteb il-politika għall-isport, politika li għandha tkun tifrex għal numru ta' snin, wieħed imbagħad minnha joħroġ il-pjan ta' strateġija kif se jwettaq dik il-politika.

Il-kunsill għandu dan l-obbligu li jwettaq din l-istrateġija u skond klawsola 10(2) għandu jissottomettiha għall-approvazzjoni tal-ministru.

Il-kunsill għandu d-dritt li jipproponi t-tibdil minn żmien għal żmien matul il-perijodu li l- pjan ta' strateġija jkun effettiv.

Ovvjament strateġija bbażata fuq numru ta' snin m'hijiex ħaġa statika u wieħed irid ikollu anke l-flessibbilta` li jagħmel ċertu tibdil u dan it-tibdil il-kunsill irid jagħmlu b'konsultazzjoni mal-ministru.

Sur President, taqsima 3 imbagħad titkellem dwar uffiċjali u personnel tal- kunsill.

Qed nitkellmu dwar il-proċess ta' kif minn-dipartiment se mmorru għal korp li se jkun bil-personalita` tiegħu u jista' jimpjega.

Hawnhekk ridna li ovvjament nagħtu l-faċilita` lin-nies li huma diġa` involuti fil- qasam sportiv.

Jidher li dawn jistgħu jiffittjaw fir-rwoli diversi f'dan il-kunsill ġdid.

Klawsoli 11, 12, 13 huma pjuttost klawsoli standard li wieħed isib anke f'diversi liġijiet li għaddejna dwar kif membri taċ-ċivil jistgħu jkunu attached jew trasferiti biex jaqdu dmirijiet mal-kunsill.

Dawn se jibqgħu jgawdu l-istess kundizzjonijiet u drittijiet ta' pensjonijiet u anke hemm perijodu li jistgħu jgħażlu li mhux bilfors isiru impjegati ta' l-istess kunsill.

Ovvjament kull grad għandu jkun klassifikat u jkollu anke ċertu backing ma' karigi u gradi oħrajn fiċ-ċivil.

Ovvjament għandu jkollhom ukoll id-deskrizzjoni tad-doveri tagħhom.

Taqsima 4 titkellem dwar faċilitajiet sportivi li minnhom jista' jkollok tliet tipi.

Għandek il-faċilitajiet sportivi li dan il-parlament għadda xi darba jew oħra lil clubs jew assoċjazzjonijiet jew korpi oħrajn.

Hawn qed ngħidu li dak kollu li kien vestit fil-kunsill Malti għall-isport s'issa għandu jkun mgħoddi lil kunsill Malti għall-isport ġdid.

Għandek ukoll dawk il-faċilitajiet li l-gvern se jibqa' jmexxi.

Hawn qed nitkellmu fuq faċilitajiet bħal Marsa u bħall-kumpless sportiv tal-Kottonera.

Hemmhekk il- kunsill għandu jkollu anke ċerti drittijiet tal-poteri tat-tmexxija.

Jista' jkollok ukoll faċilitajiet li bħalissa diġa` qed jintużaw għall-isport pero' li m'humiex mgħoddija lil xi għaqda partikolari imma li jista' jkun desiderabbli li fil-futur ikunu mgħoddija.

Din it-taqsima titkellem anke dwar kif jistgħu jsiru dawn it-trasferimenti.

THE DEPUTY SPEAKER: Skużani ninterrompik, imma sar il-ħin.

Tibqa' in possession?

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Iva, nibqa' in possession.

THE DEPUTY SPEAKER: Nistieden issa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni sabiex jekk jogħġbu jressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

Fid-9.20 p.m. id-diskussjoni kienet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar l-Erbgħa, 10 ta' Lulju, 2002 fid-9.00 a.m. b'din l-aġenda:-

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Kunsilli Lokali - Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Isports - Tieni Qari (Kont);

Abbozz ta' Liġi dwar Proċeduri fil-Qrati u fit-Tribunali –Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Elezzjonijiet Ġenerali - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Pensjonijiet - Tielet Qari; u

Riżoluzzjoni tal-Prim Ministru dwar il-qagħda fil-pajjiż - Kontinwazzjoni.

Abbozz ta' Liġi dwar is-Sigurta' fl-Ikel – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Impiegi u r-Relazzjonijiet Industrijali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jirregola Fondi Speċjali – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Uffiċċju tal-Posta - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar ir-Referendi - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Konvenzjoni Ewropea - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Immigrazzjoni – Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Rimarki?

Il-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Sur President, f'din in-nofs siegħa li għandi għad- dispożizzjoni tiegħi se nitkellem dwar xi punti li jidhirli li huma rilevanti għall-ħajja tagħna ta' kuljum, ukoll jekk kultant ninsew l- importanza tagħhom u ma nagħtux kashom, ħlief meta sfortunatament jinqalgħu problemi bħala riżultat tat-tibdil li jkun qiegħed isir f'ċerti affarijiet.

Għal darb'oħra se nuża ftit mill-ħin ta' dan l-aġġornament biex nitkellem dwar problema li hija pjuttost komuni f'dan il-pajjiż, u ċioe` l-problema ta' dawk in-nies li għandu jkun ma jkollhomx x'jagħmlu, u l-ħin li jkollhom available, minflok jużawh biex jiddevertu, jaħdmu jew jagħmlu xi ħaġa ta' ġid, jużawh biex jagħmlu l-vendikazzjonijiet fuq is-sinjali tat-traffiku fit-toroq.

Jien niskanta kif dawn in-nies, fil-moħħ imgħawweġ tagħhom, mingħalihom li b'hekk ikun se jbati l-gvern tal-ġurnata jew il-ministru responsabbli minn dak is-settur, meta fir-realta`, kulma jkunu qegħdin jagħmlu hu li jbaxxu l-livell ta' pajjiżna, meta mqabbel ma' pajjiżi oħra.

Jien nikkundanna lil dawk il-persuni li b'mod vendikattiv, jagħmlu ħsara fuq id-diversi tabelli tat-traffiku li nsibu fit-toroq ta' pajjiżna.

Daqqa t'għajn lejn dawn is-sinjali malajr turina kemm hawn nies li jieħdu pjaċir jagħmlu dan.

Naraw tabelli maqlubin rashom 'l isfel, pipes ta' tabelli li jkunu mgħawwġin jew għal nofs it-triq jew lejn il-ħajt, b'mod li t-tabella ma tkunx tista' tidher jew b'mod li ttellef lil min ikun għaddej minn hemmhekk.

Naraw kull tip ta' affarijiet li żgur li la r-riħ, la l-maltemp u lanqas l-għasafar tal-bejt ma jkunu għamluhom.

M'għandix dubju li dan isir minn persuni Maltin li kif għedt, jaħsbu li permezz ta' l-għemil tagħhom ikunu qegħdin jagħmlu xi ħsara lill-gvern jew lill-ministeru responsabbli.

Jien naħseb li kull membru ta' din il-Kamra għandu jikkundanna dan l-aġir u jaħdem biex jara li dak li jsir fil-pajjiż ma jiġix vandalizzat imma kemm jista' jkun jiġi protett u jibqa' jitgawda.

Fl-aħħar mill-aħħar, l- investimenti ma jsirux minn but il-ministru imma jsiru mit-taxxi li l-gvern tal-ġurnata jiġbor minn fost il-poplu.

Fir-rigward tas-sinjali tat-traffiku li twaħħlu overhang matul is-sena li għaddiet, irrid ngħid li jekk wieħed jgħaddi mit-toroq ta' pajjiżna jsib li numru minn dawn it-tabelli qegħdin jintlaqtu u jinkisru minn xi mezzi ta' trasport li hawn jiġru fit-toroq.

Minn dak li jidher, minn dak li jitħalla bħala marka fuq it-tabelli milquta, il-probabilita` assoluta – avolja ma nistax ngħid fiċ-ċert – hi li dawn it-tabelli qegħdin jintlaqtu mill- billboard kbar tar-reklamar li qegħdin jinġarru minn post għal ieħor fuq trakkijiet li huma għoljin u li allura, meta wieħed jgħodd l-għoli tal- billboard flimkien ma' l-għoli tat-trakk li fuqu tkun qiegħda, isib li jaqbżu l-5.3 metri li huwa l-livell li fih huma mwaħħlin it-tabelli tat- traffiku.

F'dan l-istadju ta' min jgħid li l-għoli ta' 5.3 metri huwa ogħla mil- livell internazzjonali, u dan kien sar proprju biex tiġi evitata l- possibilita` li jkun hemm min jolqot lil dawn it-tabelli.

L- indikazzjonijiet kollha juru li l-uniku mod ta' kif dawn it-tabelli jistgħu jiġu milquta huma permezz ta' dawn il-billboards, fejn fir-rigward tagħhom nispera li ssir xi forma ta' regolamentazzjoni ħalli dawn ma jibqgħux jinġarru minn post għall-ieħor imma jitqiegħdu f'siti identifikati għal ta' l-apposta u jinkrew minn min ikun irid jirreklama fuqhom.

Huwa mportanti li dawk il-kuntratturi li jġorru dawn it-tabelli, li jien informat li huma biss tlieta, jaraw li ma jikkawżawx ħsarat waqt li jkunu qegħdin jagħmlu dan ix-xogħol.

L-aħħar żewġ tabelli li fil-weekend li għadda sfaw milquta minn dawn il-billboards huma dawk tal-bypass ta' San Pawl il-Baħar, fid-direzzjoni lejn ix-Xemxija.

Minbarra dawn hawn bosta tabelli oħra li huma milquta, fosthom f'Ħal Far u f'Ħal Luqa.

Huwa tajjeb li wieħed jifhem li affarijiet bħal dawn m'għandhomx jitħallew isiru u nispera li jekk l-indikazzjonijiet li hemm dwar min wettaq dawn il-ħsarat, ikompli jiġu fondati, inkunu f'pożizzjoni li nieħdu passi fil-konfront ta' min għamel dan.

Mr Speaker, is-sinjali tat-traffiku l-ġodda li twaħħlu - mhux dawk overhang - ukoll spiċċaw mgħawwġa u mkissra.

Hawnhekk m'iniex qed nirriferi għal meta jsir xi inċident tat-traffiku li jwassal għat-tkissir ta' dawn it- tabelli, imma għal dawk il-persuni li jmorru għal ta' l-apposta biex ikissru lil dawn it-tabelli, persuni irresponsabbli li żgur li ma jistgħux jiġu skużati.

Ngħaddi issa biex nitkellem dwar suġġett differenti li iżda għandu x'jaqsam ma' dan l-istaġun.

Ix-xhur tas-sajf, minbarra s-sħana jġibu magħhom attivita` differenti minn dik tas-soltu, b'mod partikolari attivita` marittima.

L-iktar mod popolari ta' kif jintuża l-baħar huwa permezz ta' l- għawm, fejn il-maġġoranza tal-Maltin u tat-turisti li jiġu jżuruna jirrikreaw ruħhom proprju permezz tal-baħar.

Għalhekk għandu jiġi assigurat li l-għawwiema f'pajjiżna jkollhom il-protezzjoni li wieħed jistenna.

Iktar ma jgħaddi ż-żmien u iktar ma' jiżdiedu l-opri tal-baħar, il-kunflitt bejn l-użu tal-bajjiet għall-għawm u l-użu għal dawn l-opri tal-baħar, iktar qiegħed jikber.

Numru ta' snin ilu, l-Awtorita' Marittima identifikat bajjiet partikolari bħala riservati biss għall-għawm, u minn dak iż-żmien 'l hawn nistgħu ngħidu li l-protezzjoni ta' l-għawwiema li jagħmlu użu minn dawn il-postijiet partikolari, marret għall-aħjar.

Jidher ukoll, għalkemm huwa diffiċli li wieħed jitkellem b'ċertezza, li kemm ilhom li ġew identifikati dawn is-siti riservati biss għall-għawm, in-numru ta' inċidenti fil-baħar naqas b'mod sostanzjali.

Sfortunatament xorta se nibqgħu nisimgħu b'diżgrazzji fil-baħar, fejn ħafna drabi wieħed ma jkunx jista' jidentifika xi jkun wassal għalihom.

Madankollu wieħed irid jibqa' jżomm quddiem għajnejh il-fatt li l-bajjiet ta' pajjiżna li huma tant popolati fix-xhur tas-sajf, huma wkoll postijiet fejn jistgħu jirriżultaw ċerti diffikultajiet.

Allura l-appell tiegħi f'dan ir-rigward imur l-ewwelnett għall-għawwiema, biex kemm jista' jkun ma jkomplix jikber dan il-konflitt ċar li hemm bejnhom u bejn is-sidien ta' l- opri tal-baħar, li min-naħa tagħhom qegħdin iżidu fil-pressjoni li jagħmlu.

Kull min ikun fil-baħar għandu joqgħod attent li ma jagħmilx ħsara lilu nnifsu, ma jikkawżax problemi lill-oħrajn u kemm jista' jkun josserva s- sinjali ta' protezzjoni.

Ovvjament, responsabbilta` ikbar taqa' fuq dawk il-persuni li jqattgħu l- ħin liberu tagħhom fuq xi opra tal-baħar.

Nafu li iktar ma jgħaddi ż- żmien, iktar dawn il-bċejjeċ qegħdin jikbru fil-potenzjal tagħhom.

Dan allura jfisser li s-sidien tagħhom iridu jkunu iktar imħarrġa biex filwaqt li jiddevertu huma, ma jkunux ta' problema għall-oħrajn.

F'dan is-sens, tajjeb li nfakkar li permezz ta' avviżi legali li ħarġu matul is-sena li għaddiet, il-gvern, permezz ta' l-Awtorita` Marittima, iddeċieda li f'dan il-pajjiż, għall-ewwel darba għandhom jiddaħħlu żewġ miżuri li matul is- snin li ġejjin għandhom ikompli jwasslu għal iktar u iktar sigurta` fuq il- baħar.

L-ewwelnett kien lil dawk li jissejħu small crafts regulations, li permezz tagħhom kien hemm modi ta' kif dawn il-bċejjeċ jiġu reġistrati, imma dwar dan m'għandix ħin biex nitkellem illum.

Madankollu nista' nagħmel parentesi żgħira u ngħid li l-kampanji li għamlet u li għadha tagħmel l- Awtorita` Marittima biex iktar u iktar persuni jkunu konxji mir- responsabbiltajiet tagħhom, qegħdin iħallu riżultati pożittivi.

Minbarra s-small crafts regulations, l-Awtorita` Marittima, minn Settembru 2001 kienet irregolat li persuni li jkollhom opra tal-baħar b'mutur ta' iktar minn 100 horse power, għandhom ikunu liċenzjati.

Dan sar għax ried jiġi assigurat li kull min ikollu opra tal-baħar ta' ċerta saħħa, ikun jaf jimmaniġġjaha tajjeb.

Ovvjament, bħal kull ħaġa oħra li tkun qiegħda tiġi ntrodotta fil-pajjiż għall-ewwel darba, din l-ordni, fil-bidu sabet ċerta oppożizzjoni, sabet persuni li lmentaw li dan m'huwiex sewwa, fejn per eżempju fost l-oħrajn kien hemm min argumenta li m'huwiex sew li opra tal- baħar ta' sitt metri u opra tal-baħar ta' 15-il metru, ikollhom bżonn ta' l-istess tip ta' liċenzja.

Il-bażi li fuqha saret ir-regolamentazzjoni fis-sena li għaddiet, kienet il-horse power ta' l-opra tal-baħar partikolari.

Irrid ngħid li l-kundizzjoni li min ikun qed isuq opri tal-baħar bħal dawn għandu jkun liċenzjat, tapplika għall-ibħra territorjali Maltin u għal kull tip ta' dgħajsa.

Irrid ngħid li meta ġiet introdotta din il-kundizzjoni, kien hemm bejn wieħed u ieħor 1,600 persuna li applikaw għad-diversi korsijiet li setgħu kellhom bżonn jagħmlu, korsijiet li ġew koordinati bejn l-Awtorita` Marittima u dak li llum huwa l-MCAST.

F'ċertu sens, bi pjaċir ngħid li mill-1,600 persuna li applikaw, kien hemm iktar minn 1,400 li għaddew mill- eżami li sarilhom ma' l-ewwel darba, filwaqt li ftit iktar minn 100 applikant kellhom jirrepetu dan l-eżami qabel ma setgħu jingħataw il- liċenzja.

Pero' nista' ngħid li l-maġġoranza ta' dawk li urew ix-xewqa li jkollhom il-liċenzja, irnexxielhom jakkwistawha.

Dan huwa importanti li niftakruh għax ifisser li almenu, għall-kuntrarju tas-sjuf preċedenti, bħalissa hawn 1,600 sewwieq ta' opra tal-baħar huma mħarrġa u mgħarrfa bir-regoli u l-kundizzjonijiet li għandhom japplikaw.

Ovvjament għad fadal sewwieqa li minkejja dan l-obbligu, għadhom m'akkwistawx il-liċenzja neċessarja.

Għad fadal ukoll persuni li għadhom jittamaw li xi darba, l-obbligu ta' din il-liċenzja għad jitneħħa, pero' lil dawn jien ngħidilhom li m'għandna l-ebda intenzjoni li nagħmlu dan.

Jien nappella lil dawk il-persuni li għal xi raġuni jew oħra għadhom m'applikawx għal din il-liċenzja, biex jagħmlu dan mill-iktar fis possibbli, proprju għaliex l-ewwel u qabel kollox, huwa fl-interess tagħhom li jagħmlu dan.

F'dan ir-rigward irrid nagħmel parentesi oħra li ma tolqotx lil dawk li jkunu qegħdin jiddevertu permezz ta' xi opra tal-baħar imma tolqot lil diversi operaturi li jew jikru l-opri tal-baħar tagħhom jew inkella jorganizzaw huma stess ħarġiet fuq il-baħar, kemm matul il-ġurnata kif ukoll bil-lejl.

Dawn il-persuni li b'kull dritt, jaqilgħu l-għixien tagħhom minn dan it-tip ta' negozju, għandhom sett ta' regolament li jridu japplikaw, u jien ninsab konvint li fil-maġġoranza tagħhom, dan qegħdin iwettquh.

Fir-rigward imbagħad ta' dawk li għandhom opri tal-baħar li jġorru fuqhom 150 jew 200 persuna, b'mod partikolari matul il-lejl, jien nippretendi li dawn mhux biss għandhom ikollhom responsabbilta` lejhom infushom imma għandhom ikunu wkoll responsabbli lejn il-passiġġieri li jkunu qegħdin iġorru.

Jien nippretendi li dawn l-operaturi m'għandhomx josservaw ir- regolamenti meta jkunu nfurmati li tkun se ssirilhom xi inspection, imma għandhom jagħmlu dan il-ħin kollu, biex f'każ ta' xi inċident, ikunu kapaċi jagħtu l-għajnuna meħtieġa lill-passiġġieri li jkunu qegħdin iġorru.

Mr Speaker, ir-responsabbilta` ta' dawn in-nies tmur ferm iktar 'il bogħod minn dik lejhom infushom, għaliex huma responsabbli wkoll tal-passiġġieri li jkunu qegħdin iġorru.

Għalhekk l-appell tiegħi huwa biex dawn in-nies jaraw li l-ħin kollu jkunu mhux biss up-to-date u ppreparati għal kull inċidenza li tista' tinqala', imma jkunu wkoll f'pożizzjoni li jinfurmaw lill-passiġġieri tagħhom b'dak li hemm bżonn li jsir f'każ ta' xi inċident bħal ħruq, ħbit jew xi problema oħra.

Iva, huwa mportanti li dawn l- operaturi josservaw kontiwament ir-regoli ta' protezzjoni.

Jien ma naqbilx ma' dawk il-persuni li jgħidu li m'humiex qegħdin isiru biżżejjed spezzjonijiet ̧ kemm fuq ix-xatt kif ukoll fuq il-baħar.

Ovvjament, ikun hemm kemm ikun hemm inspectors available, huwa impossibbli li jkun hemm persuna li toqgħod għal 24 siegħa fuq id-dgħajsa li l- operatur.

Allura, l-ikbar u l-ewwel responsabbilta` għandha tkun proprju ta' l-operatur innifsu, li jara li kemm jista' jkun, ikun f'pożizzjoni li jipproteġi lilu nnifsu u lil dawk li jkun qiegħed iġorr fuq id-dgħajsa tiegħu.

Mr Speaker ̧ se nuża l-aħħar żewġ minuti li fadal biex nitkellem dwar problema oħra li wieħed jista' jgħid li nħolqot proprju għax matul iż-żmien li għadda ppruvajna naraw kif nikkontrollaw it-traffiku fuq l-art, ippruvajna nilħqu l-bilanċ meħtieġ bejn il-persuni li jkunu qegħdin jaqsmu t-toroq u t-traffiku, li qiegħed dejjem jiżdied.

Qiegħed nirriferi għall- kwestjoni tal-pelican lights.

Illum f'dan il-pajjiż, bejn pelican lights u traffic lights hawn madwar 140 sett, li huma mifruxa maż-żewġ gżejjer.

Iktar minn 100 minnhom saru matul dawn l-aħħar 4 snin u nista' ngħid Ii hemm numru sostanzjali li diġa' approvat minn dak li kien it-Traffic Control Board.

Nista' nassigura li qabel ma tittieħed id-deċiżjoni dwar jekk għandhomx isiru traffic lights jew pelican lights x'imkien, issir analiżi tat- traffiku li jgħaddi minn dak il-post partikolari biex jiġi stabbilit jekk verament ikunx hemm bżonn li jsiru.

Għalkemm huwa veru li l-pelican lights, it-traffic lights, għas-sewwieqa jfissru telfien ta' ħin u waqfien iktar minn darba, minħabba t-traffiku qawwi li hawn fit-toroq tagħna, il- probabbilta` hi li biex nilħqu l-bilanċi meħtieġa, għad irridu nistallaw numru sostanzjali ta' pelican lights u traffic lights.

Ovvjament tibqa' r- responsabbilta` tal-pedestrians li meta jiġu biex jaqsmu xi triq ̧ ma joħolqux problemi ̧ la lilhom infushom u lanqas lis-sewwieqa ̧ billi jużaw dawn il-lights.

Huwa mportanti li nżommu dan quddiem għajnejna għax ikun inutli li jiddispjaċina meta naraw lil xi ħadd mejjet jew midrub fil-front pages tal- gazzetti, jekk imbagħad ma nkunux konxji tad-dover li għandna li nipproteġu lilna nfusna ̧ kemm waqt li nkunu qegħdin insuqu kif ukoll waqt li nkunu mexjin fit-triq.

Jekk jirnexxielna nagħmlu dan, żgur li nkunu qegħdin ngħinu biex innaqqsu l-inċidenti tat-traffiku, li jistgħu jkollhom konsegwenzi koroh.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar l- Erbgħa, 10 ta' Lulju, 2002, fid-9:00 a.m., bl-aġenda kif komunikata mill- Ministru.

Fid-9.50 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

GĦAJNUNA SOĊJALI - CHILDREN ALLOWANCE

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jinforma lill-persuna indikata separatament minn din il-mistoqsija għaliex kellha tnaqqis fil- ħlas ta' children allowance, meta hi għadha fl-istess stat li kienet fis- snin passati?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l- informazzjoni qiegħda tinġabar u r-risposta ser tingħata f'xi seduta oħra.

DETOX CENTRE

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid f'dawn l-aħħar sitt xhur kemm-il persuna talbet għajnuna miċ-ċentru Detox minħabba abbuż tad-droga?

Jista' jgħid kemm minnhom kienu barranin?

Kemm kienu nisa u kemm irġiel?

Jista' ukoll jgħid għal liema abbuż ta' droga talbu l- għajnuna?

Jista' jinkludi dawk li talbu għajnuna f'Għawdex?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab infurmat li fl-ewwel sitt xhur ta' din is- sena kien hemm 811 persuna li marru għal għajnuna fiċ-ċentru tad-Detox f'Malta li minnhom 706 kienu rġiel u 105 nisa.

55 minnhom kienu ta' nazzjonalita` barranija.

Iċ-ċentru tad-Detox jipprovdi mediċina bħala sostitut għall-eroina għalhekk dawk li jfittxu l-għajnuna minn dan iċ-ċentru jkunu jabbużaw mill-eroina.

Matul l-istess perijodu ġew referuti 53 persuna miċ-ċentru tad-Detox f'Malta għaċ-ċentru f'Għawdex.

Dawn il-persuni kellhom ir-residenza ordinarja tagħhom f'Malta u riedu jqattgħu xi żmien ta' btala f'Għawdex.

Iċ-ċentru tad-Detox f'Għawdex ma jaqax taħt ir-responsabbilta' tad- dekasteru tiegħi u għalhekk nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi l- aħħar parti tal-mistoqsija lill-Ministru konċernat.

DETOX CENTRE

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid minn dawk li rċevew għajnuna għall-abbuż tad-droga fiċ-ċentru tad-Detox jista' jgħid kemm kien hemm żgħżagħ taħt it-18-il sena?

Kemm kienu rġiel u kemm nisa?

F'kull każ kemm kien l-iżgħar wieħed/waħda?

Kemm kien hemm barranin?

Jista' jagħti l-figuri għaċ-ċentru f'Għawdex?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab infurmat li fl-ewwel sitt xhur ta' din is- sena kien hemm 5 persuni taħt it-18-il sena li marru għal għajnuna fiċ- ċentru tad-Detox f'Malta li minnhom 3 kienu ġuvintur u 2 tfajliet, li l- iżgħar fosthom kienet persuna ta' 16-il sena.

Ħadd minnhom ma kien ta' nazzjonalita' barranija.

Iċ-ċentru tad-Detox f'Għawdex ma jaqax taħt ir-responsabbilta` tad- dekasteru tiegħi u għalhekk nitlob lill-Onor.

DETOX CENTRE

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm il-persuna talbet għajnuna miċ-ċentru tad-Detox għall-ewwel darba f'dawn l-aħħar sitt xhur?

Kemm kienu rġiel u kemm nisa?

Kemm kienu barranin u ta' liema pajjiż?

Kemm kien/et l-akbar u l-iżgħar fl-eta`?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab infurmat li fl-ewwel sitt xhur ta' din is- sena kien hemm 55 persuna li marru għal għajnuna għall-ewwel darba fiċ- ċentru tad-Detox f'Malta li minnhom 46 kienu rġiel u 9 nisa.

Fosthom kien hemm 4 Libjani, Taljan u Ingliż.

L-akbar persuna kellha 49 sena filwaqt li l-iżgħar kellha 17-il sena.

LOTTERIJI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid fl-ewwel sitt xhur tas-sena kemm intlagħbu f'ammont ta' flus: fil-lotterija nazzjonali, fil-lottu tas-Sibt, fis-super five, fil- logħba tat-tiritombla, u fil-logħob tal-iscratch & win?

Kif jikkompara f'kull logħba ma' l-istess żmien is-sena li għaddiet?

ONOR.

JOHN DALLI: Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

LOTTU PUBBLIKU - PRIVATIZZAZZJONI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid f'liema stadju wasal il-pjan għall-privatizzazzjoni tal- lottu pubbliku?

Kemm kien hemm kumpanniji/organizzazzjonijiet interessati biex jieħdu l-lottu pubbliku f'idejhom?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onorevoli Interpellant li bħalissa għaddejjin diskussjonijiet mal-konsorzju Maltco wara li sar il-proċess tal- valutazzjoni ta' l-offerti għal liċenzji għal-lotterija nazzjonali.

Kien hemm seba' organizzazzjonijiet li urew interess biex jieħdu l-liċenzja għal lotterija nazzjonali.

SKEJJEL - MANUTENZJONI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid liema huma dawk l-iskejjel tal-gvern li matul il- vaganzi tas-sajf ser isirilhom xogħol speċifiku?

X'tip ta' xogħol ser isir?

Kemm ser jiswa f'kull każ?

Minn qed jagħmel ix-xogħol f'kull każ?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-informazzjoni mitluba qed titpoġġa fuq il-Mejda tal- Kamra.

SPIŻERIJI ĠODDA - RESTRIZZJONIJIET

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-gvern huwiex qed jagħti permessi għal spiżeriji f'pajjiżna bħalissa?

Meta ħareġ l-aħħar permess għal spiżerija?

X'inhi r-raġuni għal din ir-restrizzjoni?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li bħalissa teżisti friża għall-ħruġ ta` permessi għal spiżeriji ġodda.

Madankollu, d-dipartiment qiegħed jikkunsidra applikazzjonijiet għal spiżeriji ġodda f'ċirkostanzi segwenti:-

L-applikazzjoni tkun għal spiżerija li minnha jinbiegħu biss mediċinali veterinarji.

Jekk qabel ma bdiet titħaddem il-friża, kien diġa` deċiż li jinħareġ permess, iżda sakemm saret din il-friża l-permess ikun għadu ma ħariġx minħabba xi xogħlijiet pendenti eċċ.

Jekk ikun hemm deċiżjoni ulterjuri minn awtorita` ġudizzjarja jew awtorita` oħra kompetenti bħalma huma l-Ombudsman u l-Qrati.

Jekk, għal raġunijiet umanitarji, tinħass il-ħtieġa li tinfetaħ spiżerija, bil-patt li

a. il-talba ssir mill-Kunsill Lokali tal-post fejn jiġu spjegati r-raġunijiet kollha għaliex għandha tinfetaħ spiżerija

b. ma jkunx hemm oġġezzjoni mill-imsieħba soċjali kollha u mill-Gvern ċ. ma jkunx hemm konflitt ma` spiżeriji eżistenti jew applikazzjonijiet preċedenti f'dik il-lokalita` jew area ġdida fl-istess lokalita`.

L-aħħar permess li nħareġ kien fil-15 t'April 2002.

SKEJJEL - UNIFORMI

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l- Ministru jgħid kemm jammonta u bħala average l-ispejjeż tal-ġenituri li jkollhom iħallsu privatament (minkejja li jixtru l-uniformi mill-istess skejjel fejn jattendu uliedhom) biex jixtru l-uniformi għal uliedhom fl- iskejjel statali primarji u sekondarji rispettivatment?

Jista' jivverifika jekk hux minnu jew le, li tifla ta' 8 snin li tattendi fl-iskola primarja statali ta' Raħal Ġdid ingħatat lista ta' items tal-uniformi li trid tixtrihom bilfors u li jammontaw (dawk li jkollha bżonn) għal xi Lm55?

Peress li għal ġenituri bla xogħol jew single parents dan huwa ammont li jikkawża ċertu tbatija, ma teżisti l-ebda għajnuna għal dawn it-tip ta' nies?

ONOR.

LOUIS GALEA: Peress li din il-mistoqsija waslet f'dan il-Ministeru l-bieraħ, 8 ta' Lulju 2002, it-tagħrif mitlub għadu qed jinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

ĦAMRUN SPARTANS FC - NEFQA

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l- Ministru jikkonferma li l-gvern intrabat li jagħti s-somma ta' Lm25,000 lill-Ħamrun Spartans FC għall-bini tal-clubhouse?

Huwa minnu li diġa tħallset is-somma ta' Lm5,000 li suppost marret għal dan ix-xogħol u minflok tħallset bil-quddiem, intużat biex tħallsu l-players?

Jista' l- Ministru jinvestiga dan il-każ u jagħti rendikont lill-Kamra?

ONOR.

LOUIS GALEA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

CHANGE MANAGERS

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Prim Ministru: B'riferenza għal mistoqsija 34443, jista' l-Prim Ministru jgħid x'inhi l-funzjoni taċ-change managers?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Qiegħed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra il- position description ta' director (strategy and planning) fl-uffiċċju tiegħi u l-position description li għandu kull director (office of review) f'Ministeri oħra.

MALTA DRYDOCKS

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jagħti nformazzjoni fuq kemm kien hemm każi ta' dixxiplina fuq abbuż mis-sick leave fil-Malta Drydocks ta' Bormla fl-2000, 2001 u din is-sena?

Jista' jgħid x'kienet il-piena f'kull każ?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nfurmat li l-każijiet ta' dixxiplina fuq abbuż mis-sick leave fil-Malta Drydocks matul dawn l-aħħar tlitt snin u l-piena li ngħatat kien kif jidher hawn taħt:

|SENA |NRU TA' |PIENA | | |KAŻI | | |2000 |41 |ġurnata paga | | |1 |sospensjoni minn | | | |benefiċċju | | | |tal-mard għal 3 | | | |xhur | | |1 |sospensjoni minn | | | |benefiċċju | | | |tal-mard għal 6 | | | |xhur | | |1 |sospensjoni minn | | | |benefiċċju | | | |tal-mard għal | | | |sena | |2001 |14 |ġurnata paga | | |1 |sospensjoni minn | | | |benefiċċju | | | |tal-mard għal 6 | | | |xhur | |2002 |3 |ġurnata paga | | |1 |sospensjoni minn | | | |benefiċċju | | | |tal-mard għal 6 | | | |xhur u | | | |sospensjoni minn | | | |fuq ix-xogħol | | | |għal 8 xhur | | |1 |sospensjoni minn | | | |benefiċċju | | | |tal-mard għal | | | |sena u | | | |sospensjoni minn | | | |fuq ix-xogħol | | | |għal 8 xhur |

PA

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid tistax l-awtorita' ta' l-ippjanar tinkludi l-Belt u l-Furjana mal-Kottonera bħalma ġara fl-avviż ta' qabel ta' l-aħħar dwar l-iskema għal tibdil ta' gallariji tal-injam?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li l-awtorita` ta` Malta dwar l- ambjent u l-ippjanar evantwalment tikkonsidra li terġa` toħroġ skema għal finanzjament ta` manutenzjoni u bdil ta` gallariji ta` l-injam fil-Belt u l- Furjana.

Nittama li l-Onor.

Interpellant jifhem ukoll li l-awtorita` għandha pressjoni minn residenti f'żoni oħra ta' konservazzjoni urbani li jixtiequ jibbenifikaw minn skemi bħal dawn.

Għaldaqstant kull deċiżjoni ssir fid- dawl ta' dan kif ukoll fid-dawl tar-riżorsi finanzjarji li jkollha l- awtorita`.

BELT - ĠRIEDEN

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid peress li hemm pocket ta' ġrieden ħdejn il-breakwater 'l isfel minn Dar il-Mediterran fil-Belt, tistax tittieħed azzjoni dwar dan?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninsab infurmat li l-area ndikata ħdejn il- breakwater 'l isfel minn Dar il-Mediterran fil-Belt ġiet spezzjonata llum id-9 ta` Lulju 2002 minn uffiċjali tar-rodent control ta` l-istess Dipartiment u saru t-trattamenti neċessarji għal kontra l-ġrieden.

Se jibqa` jiġi mqiegħed velenu fuq bażi regolari fil-lok indikat sakemm tiġi kkontrollata l-problema.

DRITT GĦALL-VOT

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid xi trid tagħmel il-persuna li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament sabiex ikollha d-dritt tal-vot peress li hi ċittadina Maltija?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab infurmat mill-Kummissarju Elettorali Ewlieni li l-persuna ndikata għandha tmur personalment l-uffiċċju elettorali, l-Belt Valletta fil-ħinijiet ta' l-uffiċċju biex tapplika għar- reġistrazzjoni tal-vot.

Hi għandha tieħu magħha dawn id-dokumenti:

Ċertifikat taċ-ċittadinanza Maltija;

Ċertifikat taż-żwieġ;

Ċertifikat tat-twelid mir-Reġistru Pubbliku;

Passaport jew passaporti tagħha; u

Il-karta ta' l-identita` li għandha preżentament.

Dawn id-dokumenti huma meħtieġa sabiex ikun aċċertat li din il-persuna għandha l-kwalifiki elenkati f'Artiklu 57 tal-Kostituzzjoni ta' Malta.

PETROLEUM DIVISION

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jwieġeb mistoqsija 34466 u jgħid min inaddaf l-uffiċini tal-petroleum division f'B'Buġia?

Kemm hemm maids li jagħmlu dan ix- xogħol?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nfurmat li bħalissa hemm żewġ fattigi inkarigati mit-tindif ta' l-uffiċini fit-taqsima tal-petroleum.

PETROLEUM DIVISION

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentarin nru.

34465 u jikkonferma li ż-żewġ messaġġiera li hemm fil-petroleum division B'Buġia jagħmlu light work?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nfurmat li bħalissa fit-taqsima petroleum hemm messaġġier wieħed biss li jagħmel light duties.

POSTA INTERNA/PHOTOCOPIES

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari nru.

34463 u jikkonferma li t-tqassim tal-posta interna u l-photocopies qegħdin isiru mill-iskrivani għax ma hemmx min jagħmilhom fid-dipartiment tal-petroleum division f'B'Buġia?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Tlabt lill-amministrazzjoni tal-Korporazzjoni Enemalta sabiex teżamina jekk in-numru ta' messaġġiera li hemm fit-Taqsima tal-Petroleum huwiex biżżejjed biex ikopri x-xogħol mistenni minnhom.

ENEMALTA – SUBSTATION FIŻ-ŻEJTUN

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jwieġeb mistoqsija 34433 u jgħid meta se jibda x-xogħol fuq is-substation li se ssir fi Triq is-Suq, Żejtun għaliex ilha ħafna imwiegħda u hemm diversi djar li qed ibatu minħabba provvista baxxa ta' elettriku?

Billi kawża ta' din il-problema hemm nies tal-business fosthom stampatur li għandhom nies impjegati magħhom li ġieli jkollhom jieqfu mix- xogħol għax jiqfulhom il-makni, meta hu maħsub li jibda dan ix-xogħol?

Jista' jintervjeni personalment għaliex ilhom iwegħduhom snin sħaħ?

Vera li l-permessi ta' l-awtorita` ta' l-ippjanar ħarġu?

Jekk iva, meta ħarġu?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nfurmat li l-Korporazzjoni Enemalta applikat biex tinbena substation f'Misraħ l-Indipendenza, ż-Żejtun fis-16 ta' Ottubru 2000 u l-permess relattiv kien ħareġ fl-4 ta' Jannar tas-sena ta' wara.

Wara dan, il-Kunsill Lokali kien oġġezzjona u għaldaqstant kienet saret applikazzjoni ġdida fl-4 ta' Settembru 2001 biex tinbena substation fi Triq is-Suq.

Il-permess għal din l-applikazzjoni kien ħareġ fis-26 ta' Marzu ta' din is-sena.

Id-draft agreement ta' l-art wasal f'April li għadda.

Ix-xogħol mistenni jibda fl-10 ta' Lulju li ġej.

DOI

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għal mistoqsija 34275, jista' l-Prim Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l- konrrispondenza / kommunikazzjoni mitluba?

Jekk ma jistax, jista' jispjega r-raġuni?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninforma lill-Onorevoli Interpellant li ma għandiex x'nżid mar-risposta li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 34275.

QORMI - TRIQ L-IMDINA

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li fi Triq l- Imdina, Ħal Qormi għad hemm il-lights fuq iż-zebra crossings li mhux qegħdin jiffunzjonaw?

Meta fl-istess triq se jsir il-kumplament ta' landscaping fiċ-central strips?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li rigward il-lights fuq iż-zebra crossing fi Triq l-Imdina Ħal Qormi, d-direttorat għat-toroq diġa` nforma lill-Korporazzjoni Enemalta biex tara x'jista' jsir.

Jien infurmat ukoll li l-landscaping fis-central strip, id-Direttorat għat- Toroq mistenni joħroġ it-tenders fil-ġimgħat li ġejjin.

B'KARA - TRIQ IL-GĦABEX

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jordna li tiġi asfaltata Triq il-Għabex, B'Kara?

Ġaladarba l-livellar temporanju li sar madwar sena ilu, inqala' kollu, jikkonsidrax li ssir xi ħaġa b'mod permanenti?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li d-direttorat għat-toroq flimkien mal-Kunsill Lokali qed jimplimenta programm għal asfaltar ta' toroq ma' Malta kollha, u x-xogħol fil-lokalita` isir skond il-prijoritajiet li jkunu qegħdin jirriżultaw minn żmien għal żmien.

GĦAJNUNA SOĊJALI – MARSA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jara li jitmexxa l-każ ta' relief ta' missier b'żewġt itfal li spiċċa mix-xogħol wara 30 sena jaħdem?

Il-partikolaritajiet tal-persuna qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l- informazzjoni qiegħda tinġabar u risposta ser tingħata f'xi seduta oħra.

WIED IL-MARFA - SPIERI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u l- Infrastruttura: Jista' l-Ministru jgħid jistgħux jittieħdu passi biex jiġi studjat x'wassal biex l-ispieri fil-Wied tal-Marfa qed jispiċċaw bla ilma u hekk l-uċuh tal-għelieqi fl-inħawi qed jinxfu u jmutu u l-bdiewa huma nkwetati ħafna dwar il-futur tagħhom?

Jekk sar xi studju, jista' jitpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nitlob lill-Onorevoli interpellant jagħmel din il-mistoqsija lill-Ministru konċernat.

REVERSE OSMOSIS

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid hemmx xi indikazzjonijiet li impjanti ta' reverse osmosis pubbliċi u privati fiċ-Ċirkewwa - fil-Marfa qed jolqtu ħażin l-ispieri tal-bdiewa tal-inħawi u qed jispiċċaw jew b'ilma mielaħ ħafna jew niexfa?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Tajjeb jingħad li l-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma qed tgħin lill-awtorita` Maltija għar-riżorsi fl-investigazzjoni tagħha tal-problema li rrefera għaliha l-Onorevoli Interpellant.

Għaldaqstant nissuġġerixxi li l-mistoqsija ssir lill-Ministru responsabbli għal din l-awtorita`.

MELLIEĦA - ĊIMITERJU MILITARI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-pjanti li hemm imħejjija għax-xogħol li jrid isir fiċ-ċimiterju militari ta' l-Għadira fil-Mellieħa?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nixtieq ninforma lill-Onor Interpellant li peress li x-xogħol li hu mħejji biex isir fiċ-ċimiterju militari ta` l-Għadira fil- Mellieħa jaqa` taħt manutenzjoni, ma jirrikjedi l-ebda pjanti.

PA - MELLIEĦA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid x'qed iżomm lill-awtorita' ta' l-ippjanar milli toħroġ il-permessi meħtieġa għax-xogħlijiet proposti fl-inħawi magħrufa bħala ix-Xagħra ta' Selmun fil-Mellieħa b'applikazzjoni PA 06528/01?

ONOR.

TONIO BORG: Din l-applikazzjoni ġiet deċiża u fid-19 ta' Ġinju, 2002, l-applikant ġie notifikat bid-deċiżjoni.

DNO

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid mnejn jirriżulta li skond regolamenti tad- DNO, ma jistax isir reservoir fuq blat għeri?

ONOR.

TONIO BORG: Il-Klassi 11 ta` l-Ordni dwar in-Notifikazzjoni dwar Żvilupp tkopri biss ġwiebi agrikoli li jkunu fuq art kurrentement użata għall-kultivazzjoni.

Dan ma jfissirx li ma tistax issir applikazzjoni għal żvilupp fl-imsemmi sit.

SENIOR TECHNICAL OFFICER

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u l- Infrastruttura: B'riferenza għar-risposta ta' mistoqsija 33899, jista' l- Ministru jgħid kemm tħallas f'overtime xahar b'xahar għall-ħin żejjed li ħadmu minn Ottubru 1998 sal-lum is-senior technical officer li ismu qed jintbagħat separatament?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li dan is-senior technical officer tħallas dawn l-ammonti bħala overtime minn Ottubru 1998 sal-lum.

L- informazzjoni tinsab f'rapport separat li qed inqieghed fuq il-Mejda tal- Kamra.

SPTAR SAN LUQA

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li anzjani li jkunu qed jirkupraw fl-isptar San Luqa u jerġgħu jmorru l-isptar St. Vincent De Paul, jew f'xi sptar ieħor qed jintalbu jħallsu għall-ispejjes, jew is-60% tal-pensjoni tagħhom tal-kura li jkunu ħadu fl-isptar?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Infurmat li ma jintbagħtux kontijiet lill-pazjenti Maltin rikoverati fir-Residenza San Vinċenz li jingħataw kura fl-Isptar San Luqa.

Kull xahar jintbagħat return lid-Dipartiment tas-Sigurta` Soċjali fejn ikun hemm lista ta' pazjenti li jkunu ilhom rikoverati fl-Isptar San Luqa iżjed minn 180 ġurnata, sabiex titnaqqsilhom il-pensjoni kif stipulat fil-liġi.

SAFAR - AMBAXXATURI

L-ONOR.

GEORGE VELLA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il darba sar safar mill-ambaxxaturi mhux residenti Maltin, bejn Settembru 1998 u Ġunju 2002?

Liema pajjiżi żaru?

Kemm kienet l-ispiża totali?

Dawn l-ambaxxaturi jagħtu rendikont uffiċjali taż-żjarat li jagħmlu, u jekk iva, lil min?

ONOR.

JOE BORG: Qiegħed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba mill-Onorevoli Interpellant.

Dwar l-aħħar parti tad-domanda, dawn l- ambaxxaturi jaqgħu taħt ir-regolamenti tal-Gvern u għalhekk jagħtu rendikont finanzjarju uffiċċjali wara kull żjara li jagħmlu.

Dan ir- rendikont jingħata lis-Segretarju Permanenti u wara jiġi mgħoddi lill- Awditur Ġenerali skond ir-regolamenti finanzjarji.

TELEPHONES - NEFQA

L-ONOR.

GEORGE VELLA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jinforma lil-Kamra kemm swiet il-bidla sħiħa tas-sistema tat-telephones li saret lill-Ministeru?

Minn fejn inxtrat is- sistema, kemm qamet, u kienx hemm aġenti involuti?

Kemm hija l-ispiża rikorrenti ta' din is-sistema?

X'inhuma l-vantaġġi ta' din is-sistema ġdida, fuq dik il-qadima?

ONOR.

JOE BORG: Sa issa, l-bidla tas-sistema tat-telephones fil- Ministeru tiegħi swiet is-somma ta' LM2243.42, liema somma tkopri x-xiri ta' 28 apparat tat-telefon ġdid.

Barra minn hekk, tħallas l-ammont ta' LM879.75 li jkopri l-kera tas-sistema għax-xhur ta' Mejju sa Lulju 2002.

Is-sistema ma nxtratx, imma nkriet mingħand l-Allcom Limited, li hija sussidjarja tal-Maltacom plc, għal sittin xahar, bl-għażla ta' xiri wara dan il-perijodu.

Ebda aġent ma kien involut fl-innegozjar tat- transazzjoni.

L-ispiża rikorrenti għall-kiri tas-sistema hija ta' LM293.25 fix-xahar.

Qabel ma qaleb għal din is-sistema (li jgħidulha ISDN), il-Ministeru għamel cost and savings analysis, u minnu rriżulta li b'din is-sistema l-ġdida, il- Ministeru huwa mistenni li jiffranka l-flus, speċjalment fejn tidħol il- kera ta' linji diretti installati, li għalihom titħallas is-somma ta' LM52 fis-sena għal kull linja.

Ta' min inżid li l-PABX kienet qdiemet meta komparata mat-teknoloġija tal-lum, u għalhekk kellha tinbidel xorta waħda.

Minbarra l-vantaġġ finanzjarju, wieħed jista' jsemmi li bis-sistema ISDN, l- uffiċċjali jistgħu jintlaħqu direttament aktar malajr, peress illi s- sistema taħdem permezz ta' pooling ta' linji diretti, minnflok linja iddedikata għal persuna waħda jew grupp żgħir ta' uffiċċjali.

Naturalment, dan ifisser ukoll li l-uffiċċjali jiksbu s-servizz ta' linja diretta b'faċilita` akbar għaliex m'għandhomx għalfejn joqgħodu jistennew sakemm il- linja tat-telefon diretta tkun libera.

Faċilita` oħra tas-sistema, meta paragunata ma' dik qadima, hija l-ħeffa u l-kwantita` ta' data li tista' tiġi trasferita, faċilita` illi s-sistema konvenzjonali ta' telefonija li kellna qabel ma kellhiex.

SERVIZZI - NEFQA

L-ONOR.

GEORGE VELLA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kif jitqassam l-ispiża tal- vot allokat għas-servizzi fi ħdan il-Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin?

Jista' jinforma l-Kamra jekk f'dawn l-aħħar ġimgħat, xhur jew fl-aħħar tlett snin, sarux xi abbużi minn dan il-vot, fis-sens li saru ħlasijiet li suppost jidhru taħt voti rikorrenti oħrajn?

F'kull każ jista` jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra rendikonti tal-vot?

ONOR.

JOE BORG: L-informazzjoni li qed jitlob l-Onorevoli Interpellant dwar kif titqassam l-ispiża tal-vot allokat għas-servizzi fi ħdan il- Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin hija dik li tidher ippubblikata fl- estimi finanzjarji tal-Gvern ta' kull sena.

Dwar it-tieni parti tal-mistoqsija, ninforma lill-Onorevoli Interpellant li hija prassi aċċettabbli li jiġu spustjati flejjes minn line item tal-vot għall-ieħor, basta dan isir f'ċirkostanzi u skond proċeduri stabbiliti u bil-permessi meħtieġa fejn neċessarju.

Meta dan l-ispustjar iseħħ mingħajr il-permessi meħtieġa, tinħoloq irregolarita`.

F'każijiet bħal dawn, normalment ikun l-istess Awditur Ġenerali li jirrimarka fuq din l- inċidenza.

Jiena nfurmat li ma kienx hemm rimarki ta' dan it-tip mingħand l-Awditur Ġenerali f'dawn l-aħħar tliet snin.

ĦITAN TAS-SEJJIEĦ

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u l- Infrastruttura: Jista' l-Ministru jinfurmani jekk kinux il-ħaddiema mid- distrett tad-dipartiment tax-xogħlijiet pubbliċi li bnew ħajt tas-sejjieħ bejn id-Drug Rehabilitation Centre u ċ-Ċimiterju ta' Sant'Andrija f'Ħaż- Żebbuġ?

Min ta' l-ordni biex jinbena dan il-ħajt?

Kemm tħallas id- dipartiment talli bena dan il-ħajt u minngħand min tħallas?

Ta' min hija l-propjeta` li fuqha inbena dan il-ħajt tas-sejjieħ?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li waqt li xi patching li kien qiegħed isir mill-ħaddiema tad-Distretti, dan il-ħajt intlaqat mir- romblu u ġratlu xi ħsara.

Għaldaqstant il-ħajt kellu jerġa jiġi rranġat għall-istat li kien.

UE - GĦAJNUNA FINANZJARJA

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid liema huma dawk l-entitajiet politiċi, soċjali, trade unions, etc, li qegħdin jirċievu xi forma ta' għajnuna finanzjarja (dwar studji jew għal xi raġuni oħra) dwar l-UE?

Kemm kienu jammontaw sena b'sena f'dawn l-aħħar tlett snin?

ONOR.

JOE BORG: Il-fondi allokati mill-Gvern bħala għajnuna finanzjarja għall-iskop ta' familjarizzazzjoni dwar l-Unjoni Ewropea lill- organizzazzjonijiet rappreżentattivi għas-snin 2000, 2001 u 2002 huma kif indikati fil-listi annessi.

Il-listi jinkludu wkoll il-flus li attwalment tħallsu lill-organizzazzjonijiet imsemmija sad-9 ta' Lulju 2002.

Dawn il-flus huma allokati taħt fond apposta fil-vot tal-Ministeru tal- Affarijiet Barranin.

BIOLOGY TEACHERS

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx statistika ta' kemm għandna biology teachers fil-livell sekondarju fl-iskejjel ta' l-istat, tal-knisja u tal-privat?

ONOR.

LOUIS GALEA: Peress li din il-Mistoqsija waslet f'dan il-Ministeru l-bieraħ, 8 ta' Lulju 2002, it-tagħrif mitlub għadu qed jinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

AIRMALTA – ĦATRA TA' CEO

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jikkonferma li ex-uffiċjal tas-Swiss Air ser jinħatar CEO ta' l-Air Malta?

Jekk iva, x'wassal lil Air Malta tingaġġa expatriate għal din il-kariga wara li dan ix-xogħol sar f'mod fejjiedi mill-Maltin sal-lum?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ma naħsibx li la jkun prudenti u lanqas fl-interess tal-kumpanija li f'dan l-istadju tiġi ppubblikata nformazzjoni ta' din ix- xorta.

FINANCIAL PROTOCOL

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid meta bdew it-taħdidiet ma' l-awtoritajiet Taljani dwar il- ħames financial protocol?

Ġie stabbilit it-terminu ta' żmien li ser jkopri dan il-protocol?

L-ammont tal-protocol diġa` ġie determinat jew għad irid jiġi negozjat?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onorevoli Interpellant li n-negozjati bejn Malta u l-Italja dwar il-Ħames Protokoll Finanzjarju kienu bdew taħt l- amministrazzjoni preċedenti u qed jitkompla ma' l-amministrazzjoni preżenti.

L-oqsma li ser jiġu nklużi taħt dan il-protokoll, kif ukoll l-ammont u t- tul tiegħu għadhom qed jiġu diskussi.

BANEK KUMMERĊJALI BARRANIN

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid liema kienu l-banek kummerċjali barranin li sal-lum sar kuntatt magħhom dwar investiment propsettiv fil-Bank of Valletta?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onorevoli Interpellant li qegħdin fi stadju avanzat f'dan il-proċess u ma' jkunx għaqli li wieħed jiżvela nformazzjoni dwar dan il-proċess.

SPTAR MONTI CARMELI - CONSTANT WATCH - NEFQA

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid x'kienet in-nefqa tad-dipartiment konċernat tul dawn l-aħħar ħames snin, xahar b'xahar tal-constant watch fl-isptar Monte Carmeli?

Fuq liema kriterji u taħt liema kundizzjonijiet jingħata constant watch?

Jista' jgħid jekk constant watch issirx minn persuni li jkunu parti mill- full compliment ta' l-istaff jew minn persuni li jkunu off duty?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni għal din il-Mistoqsija Parlamentari qiegħda tinġabar u r-risposta tingħata f'xi seduta oħra.

MGĦATAB - CONTROL ROOM

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u l- Infrastruttura: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li x-xogħol ta' kostruzzjoni (tender no 211/2000) li sar fil-control room tal-Mgħatab f'Ottubru li għadda baqa' ma' tħallasx?

Billi dan ix-xogħol tlesta f'Ottubru tas-sena l-oħra, jista' jgħid għaliex dam daqshekk biex jitħallas il-kuntrattur li d-dettalji tiegħu qed jingħataw under separate cover?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li l-final account tax- xogħol imsemmi tlesta.

Id-dewmien kien dovut għal-fatt li l-Perit li kien inkarigat minn dan ix-xogħol ingħata kariga f'Ministeru ieħor u allura kien jeħtieġ li jiġi kkonsultat biex jiġi kkonfermat il-kontenut u l-kwalita` tax-xogħol li sar.