MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 521 It-Tlieta, 27 ta' Marzu, 2001 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 521

It-Tlieta, 27 ta' Marzu, 2001

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-9.11 a.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tlieta, 27 ta' Marzu, 2001

WERREJ MINUTI 1

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI 1

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-KWARANTINA TAL-PJANTI (IT-TIENI QARI)

PLANT QUARANTINE BILL (SECOND READING) 5

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-KUNSILL MALTI GĦALL-IŻVILUPP EKONOMIKU

U SOĊJALI (IT-TIENI QARI)

MALTA COUNCIL FOR ECONOMIC AND SOCIAL DEVELOPMENT BILL (SECOND READING) 18

AĠĠORNAMENT 20

MISTOQSIJIET GĦAL-TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL- MIKTUB.............................................................25

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 520 li saret fis-26 ta' Marzu, 2001 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

FORZI ARMATI - SEARCHES

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo): staqsa lill- Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm saru air searches is-sena l-oħra mill-Forzi Armati ta' Malta u kemm swew?

Jista' jgħid kemm saru sea searches fl-istess perijodu u kemm swew?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI (Prim Ministru): Għalkemm għandi mniżżel li r- risposta se tingħata f'seduta oħra, jien informat li matul is-sena li għaddiet il-Forzi Armati ta' Malta wettqu total ta' 212 search and rescue operation li minnhom 107 saru mill-ajru u 105 mill-baħar.

Dawn swew lill- Armata Lm17,546 u Lm9,160 rispettivament

GPS - IMPJEGATI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Michael Farrugia) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa n-numru ta' ħaddiema fil-GPS f'kull kategorija u grad separatament?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa): In-numru ta` ħaddiema fil- government pharmaceutical services (GPS) huwa kif ġej:

|Director |1 | |Assistant Directors |2 | |Principal Pharmacists |6 | |Senior Pharmacists |15 | |Pharmacists |19 | |Principal Phar Technician |1 | |Senior Phar Technicians |22 | |Pharmacy Technicians |16 | |Senior Principal |1 | |Principals |5 | |Assistant Principals |3 | |Executive Officers |9 | |Clerks |16 | |Ward Clerks |3 | |Senior Tradesmen |2 | |Tradesman |1 | |Supervisors |3 | |Nursing Aide |1 | |Health Assistants |9 | |Senior Operative |1 | |Operatives |3 | |Motor Transport Drivers |2 | |Watchmen |2 | |General Hands |7 | |Messengers |2 | |Hospital Auxiliaries |7 | |Postal Auxiliary |1 | |Labourers |5 | |Butcher |1 | |TOTAL |166 |

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Noel Farrugia, domanda supplimentari

ONOR.

NOEL FARRUGIA: B'risposta għall-mistoqsija parlamentari li kont għamiltu, il-Ministru kien weġibni li bejn Jannar u Frar ta' din is-sena 'il fuq minn 2000 persuna żaru ċ-ċentru tas-saħħa tar-Rabat.

Xtaqt nistaqsi x'sar mill-pjan tal-gvern li jintegra malajr is-sistemi ta' kuntatti li qed ikollu l-ministru bl-għan li ċ-ċentri tas-saħħa jiftħu mill-ġdid fuq bażi ta' 24 siegħa.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Wieħed ma jistax jirrelata direttament in-numru ta' pazjenti li nqdew bis-servizzi taċ-ċentri varji man-nuqqas ta' sigħat f'ċerti ċentri għas-sempliċi raġuni li ħafna mill-każijiet li jiġu riferuti fiċ-ċentru tas-saħħa, speċjalment fix-xhur ta' Diċembru u Jannar, ikunu assoċjati direttament ma' l-influwenza.

Fortunatament din is-sena ma kienx hemm influwenza qawwija u din ġiet riflessa mhux biss b'nuqqas ta' pazjenti li nqdew f'dawk il-health centres li qed jaħdmu fuq sigħat ridotti imma wkoll b'numru inqas ta' ammissjonijiet ġewwa l-isptar San Luqa.

Jiġifieri n-numru m'huwiex direttament allaċjat man-nuqqas ta' sigħat li qed tiftaħ il-health centre tar-Rabat.

Dwar it-tieni domanda, jien informat li t-team li kellu jagħmel studju dwar il-possibbilta`u l-evalwazzjoni tal-proposti li saru lill-gvern, iffinalizza r-rapport - dan huwa pożittiv għaliex għalkemm għadu ma ġiex ippreżentat formalment lili xorta segwejt x'kien għaddej fid- diskussjonijiet – u jindika tliet proposti vijabbli biex inkunu nistgħu nsibu s-soluzzjoni aħħarija.

Pero` ma nistax nagħti aktar dettalji peress li l-parti tar-rinumerazzjoni finanzjarja għadha ma ġietx diskussa.

Jien informat li sa l-aħħar ta' din il-ġimgħa se jiġi ppreżentat lili rapport uffiċjali tal-ħidma ta' dan il-kumitat biex meta jiġi approvat, inkunu nistgħu nidentifikaw liema huma l-aħjar sistemi li għandna nadottaw u jibdew id-diskussjonijiet biex kemm jista' jkun is-sitwazzjoni terġa' lura għan-normal.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Wara li lill-Ministru jaslulu r-rapporti, hemm il- ħsieb li jiġu diskussi u riferuti lill-kunsilli lokali ta' Bormla, ta' Ħal Qormi u tar-Rabat?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Mr Speaker, id-diskussjonijiet iridu l-ewwelnett isiru bejn id-dipartiment - ma naħsibx li se jkun hemm ebda problema minn dak l-aspett - imbagħad mal-parti li se tkun identifikata biex nidħlu iżjed fil-fond dwar ħlas, rinumerazzjoni u kundizzjonijiet ta' xogħol.

Ma nixtieqx ngħid ħafna għax ma rridx nikxef x'inhi l-proposta l-aktar vijabbli u l-kollega tiegħi jrid japprezza li jkun aħjar inqas ma wieħed jitkellem qabel jibdew id-diskussjonijiet mal-partijiet konċernati.

Aħna konna għedna li n-nuqqas ta' sigħat fil-health centres kienet xi ħaġa temporanja, li kważi ġiet imposta minħabba n-nuqqas ta' tobba li jagħtu dan is-servizz u s-soluzzjoni li qegħdin infittxu m'hijiex waħda temporanja imma hija soluzzjoni aħħarija.

Aħna nafu li f'pajjiżna hawn tobba biżżejjed biex ikollna sistema ta' kura primarja effiċjenti u effettiva, pero' ilu jidher ċar għal snin twal li ma nistgħux nilħqu l-għan tagħna bil-metodi li qed nużaw.

Kif għedt, għandna tobba biżżejjed, li jonqos hu li nsibu dik il-formula ta' parteċipazzjoni u kollaborazzjoni bejn is-settur pubbliku u s-settur privat.

Naħseb li meta nilħqu dak l- akkordju u nkunu nistgħu nintroduċu kunċetti ġodda, bħalma huma reġistrazzjoni ta' pazjenti ma' tobba, inkunu qed niżguraw li jkun hemm kontinwita` tas-servizz, li jinżammu records adattati ta' kull pazjent u tiddaħħal ukoll sistema ta' appuntamenti biex tinqata' darba għal dejjem is- sistema li meta xi ħadd imur jara tabib ikollu l-assigurazzjoni li jibqa' jiġi followed mill-istess tabib.

Irridu ndaħħlu wkoll sistema ta' out- patients li tkun scheduled.

Ħafna min-nies li sal-lum għadhom jirrikorru bħala follow-up f'ċerti dixxiplini ġewwa l-isptar San Luqa jistgħu jiġu faċilment followed-up ġewwa ċ-ċentru tas-saħħa jekk ikollok sistema mhux biss ta' reġistrazzjoni imma ta' appuntamenti skedati fuq medda ta' żmien.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Peress li x-xahar id-dieħel se nkunu għalaqna kważi sena li ssospendejna dan is-servizz, jista' l-Ministru jgħid x'inhu t-time- frame ta' dan il-proċess?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Naħseb li hija x-xewqa tagħna, bħalma hija x-xewqa ta' kulħadd, li din il-problema mhux biss tiġi identifikata imma nsibu soluzzjoni għaliha.

Wieħed japprezza wkoll li biex nilħqu akkordju finali ma jiddependix biss mill-impenn tal-gvern.

Aħna qegħdin nitkellmu mal- partikolar ukoll u ħafna mid-dewmien kien dovut għad-dewmien ta' informazzjoni dettaljata.

Dan il-proċess issa ġie ffinalizzat u nisperaw li kemm jista' jkun malajr inkunu nistgħu naslu għall-konklużjonijiet u jittieħdu d-deċiżjonijiet biex is-servizz jerġa' jiġi għan-normal.

MONTE CARMELI - REFURBISHMENT

L-ONOR.

DOLORES CRISTINA (f'isem l-Onor.

Helen Damato): staqsiet lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid x'tip ta' refurbishment sar fl-isptar Monte Carmeli bejn l-1997 u l-2000?

Kemm kienet l-ispiża sena b'sena?

X'inhuma l-pjani għall-futur qarib?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-ispiża sena b'sena kienet kif ġej:-

1997 LM 20,250 1998 LM 21,400 1999 LM 86,760 2000 LM132,760

Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra rendikont dettaljat tax-xogħol li sar bejn l-1997 u l-2000.

Il-programm tax-xogħlijiet għas-sena li qegħdin fiha jinkludi l-admission ward ġdida, unit ġdid għall-forensic psychiatry u numru ta` xogħlijiet oħra ta' skala iżgħar.

MR SPEAKER: L-Onor.

Noel Farrugia, domanda supplimentari

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' l-Ministru jinformani x'inhi l-pożizzjoni tal- canteen ta' l-Isptar Monte Carmeli fid-dawl li kien qed ikun hemm diversi rapporti li kien qed ikun magħluq regolarment b'mod li l-pazjenti kien ikollhom jirrikorru għal servizz barra mill-isptar?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Diġa' kelli okkażjoni ngħid x'kien qed jiġri u rrispondejt xi żewġ domandi parlamentari dwar din il-kwestjoni.

Qegħdin nippruvaw naraw kif nistgħu noħorġu b'soluzzjoni għax min qiegħed iżomm il- canteen kien qiegħed joġġezzjona għall-fatt li tidħol persuna oħra minfloku meta hu jkun bil-leave jew bis-sick leave peress li hemmhekk hemm ċertu stock u hemm ukoll il-flus.

Din hija l-unika problema li hemm.

Nisperaw li ma jdumx ma jirrenja s-sens komun u nkunu nistgħu niżguraw li l-canteen jibda jinfetaħ regolarment.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, jien nagħmel dawn l-osservazzjonijiet għax il-ġenituri ta' xi pazjenti li qegħdin f'dan l-isptar jikkomunikaw miegħi u juru ċerta preokkupazzjoni.

Għandi nifhem li dawn il-pazjenti l- aktar li jkollhom għalfejn joħorġu jixtru huma sigaretti għax affarijiet oħra forsi jaħsbu għalihom minn qabel.

M'hemmx ċans li tiddaħħal makna apposta biex dawn il-pazjenti ma jkollhomx għalfejn joħorġu barra għal dan l-iskop?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Din il-proposta diġa` saret u qed tiġi assessed mill- management ta' l-isptar.

SERVIZZ PUBBLIKU - PROMOZZJONI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo): staqsa lill- Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid għaliex il-promozzjoni tal- persuna li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament minn din il- mistoqsija fil-kariga ta' assistant principal ma tiġix backdated għal Jannar 1998 bħal ta' impjegati simili?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jiena nfurmat li d-data effettiva tal-ħatra ta' uffiċjal f'kariga pubblika hi dik id-data ta' meta l-ħatra tkun ġiet approvata.

Fil-każ tal-persuna li għaliha qiegħed jagħmel riferenza l- Onor. Interpellant, il-ħatra ġiet approvata f'Novembru 1998.

Nixtieq inżid li effettivament il-vacancy proprja kienet inħolqot f'Jannar 1998, pero' l-politika tal-gvern ta' dak iż-żmien kienet li jirriferi l-cabinet committee on recruitment li kien iddeċieda li ma jsirx l-appointment qabel ma jkun hemm revised manpower plan fis-settur tas- saħħa.

Meta fl-1998 inbidel il-gvern, ittieħdet id-deċiżjoni li l- appointment isir u effettivament il-persuna ġiet nominata u approvata minni fis-17 ta' Novembru, 1998.

NAXXAR

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo): staqsa lill- Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta se jsir ix-xogħol meħtieġ biex Triq in-Nissieġ, fin-Naxxar, tingħaqad ma' Vjal 21 ta' Settembru?

X'qed iżommu milli jsir dan ix-xogħol?

ONOR.

GEORGE PULLICINO (Segretarju Parlamentari) (f'isem il-Ministru għat- Trasport u Komunikazzjoni): Tlabt lid-dipartiment tat-toroq jara fiex wasal l-iżvilupp ta' din it-triq.

SUPPLEMENTARY BENEFIT

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo): staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid meta se jiġi kkoreġut l-iżball li sar fid-data personali tal- persuna li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament minn din il- mistoqsija li mhux qed jingħata s-supplementary benefit (mill-1999 'l hawn) li hu ntitolat għalih u li tilfu minħabba dħul doppju tal-mara u raġel minkejja li l-kotba tal-bank tal-persuna juru mod ieħor?

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-persuna kkonċernata ġiet infurmata biċ-ċirkostanzi kollha tagħha mid-dipartiment tas-sigurta` soċjali.

MR SPEAKER: L-Onor.

Noel Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Fid-dawl li xhur ilu l-Viċi Prim Ministru kien qal li qegħdin isiru d-diskussjonijiet sabiex ċerti applikazzjonijiet jiġu kkomunikati mal-kunsilli lokali bil-għan li jkun hemm komunikazzjoni aħjar u nuqqas ta' inkonvenjent għaċ-ċittadini, jista' l-Ministru jgħidli fiex wasal dan il-proċess?

Hemm xi kunsill partikolari f'Malta jew Għawdex li beda jadotta bħala pjan pilota dan it-tip ta' management bil-għan li ċ- ċittadini jkollhom servizz aħjar b'inqas inkonvenjenza?

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, dan huwa parti mill-proċess ta' dak li jissejjaħ l-e-government u wieħed mill-aktar proġetti importanti li permezz ta' l-informatika u permezz tal-komputerizzazzjoni nressqu s- servizzi kollha provduti mid-dipartiment tas-sigurta` soċjali viċin il- persuni li jgħixu fil-lokalitajiet.

Dawn is-servizzi jistgħu jingħataw fil- livell ta' kunsilli lokali biex dak li jkun jinqeda b'mod aktar komdu.

Il- proċess miexi sostanzjalment, fil-fatt ċerti servizzi diġa` huma available fuq l-internet u mhux biss jistgħu jintużaw mill-kunsilli lokali imma anke mill-individwi personali fil-kumdita` ta' darhom.

Imma meta naslu biex nagħmlu l-pass li jmiss, li huwa wieħed mill-akbar sfidi li għandu d-dipartiment, u cioe` li jittrasporta d-data kollha dwar il-ħlasijiet tal-bolla ta' kull individwu minn hard copy għal fuq sistema elettronika, inkunu għadna wasalna biss f'nofs triq.

Dak il-proċess għaddej u mexjin b'sistema ta' koordinazzjoni bejn id-dipartiment tas-sigurta` soċjali u d-dipartiment tat-taxxi interni b'koordinazzjoni bejn il- ministeru tal-politika soċjali u l-ministeru tal-finanzi.

Anke hawn għamilna passi kbar 'il quddiem u nittama li fi ftit xhur oħra ċerti servizzi jibdew jkunu provduti mill-kunsilli lokali.

Permezz ta' din l-informazzjoni wieħed jista' jkun jaf x'inhu l- benefiċċju ta' dik il-persuna li tkun qed tapplika, jista' jinvestiga jekk il-ħlas tal-bolla tagħha huwiex up-to-date u jekk hemmx xi ammonti dovuti.

Sal-lum dawn is-servizzi huma provduti biss mill-area office jew inkella mill-uffiċċju ċentrali tad-dipartiment tas-sigurta` soċjali, pero` malli nagħmlu dan il-pass, l-informazzjoni tkun provduta kemm fil-kunsilli lokali kif ukoll direttament fid-djar ta' l-individwi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Tqegħid ta' Karti?

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-KWARANTINA TAL-PJANTI

PLANT QUARANTINE BILL

L-Ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mis-26 ta'Marzu, 2001.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

MR SPEAKER: L-Onor.

Noel Farrugia huwa in possession.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, fil-bidu tad-diskors tiegħi għamilt riferenza għall-importanza ta' ċerti miżuri li nistgħu naddottaw minkejja l- limitazzjonijiet ta' l-art agrikola li għandna f'pajjiżna.

Pero` dawn il- metodi u s-sistemi li aħna tant nenħtieġu jirrikjedu investiment sostanzjali.

Bħala eżempju semmejt il-fatt li l-għan tagħna hu li nnaqqsu l-mard fuq il-varjetajiet ta' żriegħ tal-patata u fuq il-cuttings tal- kriżantemi u tal-gladjoli, biex ma jerġax jiġri bħalma ġara fl-imgħoddi fejn ċerti pajjiżi ma baqgħux jimportaw dawn il-prodotti mingħandna, u dan b'detriment għall-industrija lokali.

Ikolli ngħid li l-effett ta' dan in- nuqqas ta' esportazzjoni għadu jinħass, u għalhekk għandna naraw li kemm jista' jkun nagħtu dak is-support tekniku għaliex tkun ħasra li wara li jintnefqu dawk il-flejjes kollha biex minn sena għall-oħra jkollna ammont sostanzjali ta' patata x'nesportaw, din tibqa' ma' tinbiegħx.

Kont qed ngħid li f'dan ir-rigward, il-gvern preċedenti mhux biss ħaseb biex jiftiehem ma' l-esportaturi, l-importaturi, l-agricultural marketing board u l-bdiewa biex tibda' tintuża varjeta` waħda ta' żrigħ tal-patata, li kienet irħisa u produttiva, imma ra wkoll kif f'pajjiżna nistgħu nxettlu investiment ieħor.

Fil-fatt il-gvern Laburista kien żviluppa żewġ serer speċjalizzati f'Tal-Kmand minflok is-seed bank.

F'dak iż-żmien, il-partit Nazzjonalista kien qed jipproġetta li jagħmel bank ta' żerriegħa ta' pjanti endemiċi imma aħna, filwaqt li ma kellna xejn kontra dan il-proġett, rajna li ekonomikament kien ikun iktar vijabbli li proġett ta' din ix-xorta jsir mid-dipartiment ta' l-ambjent.

Aħna dehrilna li jkun iktar realistiku għas- settur tal-biedja kieku niżviluppaw dawn is-serer speċjalizzati, li ġew jiswew madwar Lm1.5 miljuni, biex ikollna xtieli, siġar tal-frott u dwieli ħielsa mill-mard.

B'hekk inkunu nistgħu ngħaddu mingħajr l-importazzjoni ta' dawn ix-xtieli u s-siġar.

Il-gvern Laburista kien ikkontribwixxa wkoll f'numru ta' programmi oħra għax fehem li impenn bħal dan ikompli jindirizza l-bżonnijiet li ġġib magħha l-limitazzjoni ta' l-art.

Huwa inutli li ngħidu li rridu nkunu kompettitivi jekk imbagħad noħolqu sistemi burokratiċi u li jgħollu l-cost of production.

Mr Speaker, minbarra dan li għadni kif semmejt, konna ntroduċejna l-agri- ecological survey.

Ir-raġuni kienet li filwaqt li naqblu mal-prinċipju ta' l-integrated pest management, dehrilna pero` li fil-metodoloġija ta' l- agrikoltura tal-lum, inkunu iktar realistiċi kieku naddottaw sistemi li jagħtu għarfien ċar lill-bidwi dwar il-karatteristika tal-ħamrija, il- livelli ta' l-ilma u dwar l-aktar management xjentifiku u prattiku li jista' japplika biex ikompli jagħmel użu minn żriegħ li ma jirrikjedux ċerti spejjeż u fl-istess ħin ikabbar il-produzzjoni mingħajr id-dipendenza assoluta fuq il-bexx u l-mediċini.

Jien nixtieq li fil-winding-up il- Ministru jgħidilna kemm żdied ix-xogħol tat-team inkarigat mill-agri- ecological survey, kemm tħarrġu studenti mill-kulleġġ ta' l-agrikoltura u kemm hemm bdiewa li tabilħaqq qed jagħmlu użu minn dan is-survey.

Naturalment konna għamilna wkoll provi ta' sistemi b'metodi organiċi, pero` waħda mill-problemi li ltqajna magħhom kienet li t-tekniċi u d-direttur ġenerali tad-dipartiment ta' l-agrikoltura kienu mħarrġa fuq sistema moderna fejn allura kienu konxji tal-fatt li mingħajr l-użu tal-bexx u tal- mediċini, il-produzzjoni ma tista' qatt tkun waħda tajba.

Għalkemm konna ddiskutejna ma' dawn l-uffiċjali u lħaqna ftehim flessibbli, ma stajniex ninsew il-fatt li kien hawn min kellu nteress fil-produzzjoni organika.

Għalhekk rajna kif żviluppajna r-rabtiet li kellna mal-Bioagricop bil-għan li nintegraw iktar il-metodu ta' produzzjoni agrikola organika.

F'dan l- istadju rrid infakkar lill-Ministru fl-ittra li kien irċieva mingħand Dr. Riccardo Cozzo fl-1 ta' Ottubru fejn ġie mgħarraf b'dak li kien qed isir.

Jien nixtieq inkun naf jekk effettivament, issa li għaddew sentejn, saritx xi tip ta' komunikazzjoni ma' din il-persuna.

Sur President, fl-1999, wara sena ta' amministrazzjoni Nazzjonalista, kont staqsejt lill-Ministru jekk sarx xi programm esperimentali fil-produzzjoni agrikola organika fl-Għammieri, imma r-risposta kienet fin-negattiv.

Jien nemmen li rrispettivament minn dak li jingħad mill-uffiċjali tad- dipartiment ta' l-agrikoltura, il-produzzjoni agrikola organika, li ġiet introdotta f'ħafna pajjiżi, tagħmel ħafna sens, u għalhekk m'hemmx dubju li hemm bżonn li f'pajjiżna jibda jingħata tagħrif dettaljat dwar din it-tip ta' produzzjoni bil-għan li ntejbu l-kwalita` tal-prodotti li nipproduċu.

Fl-introduzzjoni tiegħu l-Ministru qal li m'huwiex kompitu tiegħu li jitkellem dwar iż-żriegħ ġenetikament modifikat peress li dan jaqa' taħt ir- responsabbilta` tad-diparitment ta' l-ambjent.

Għalkemm nifhem il- pożizzjoni tiegħu, nixtieq li jwieġeb il-mistoqsija parlamentari li kont għamiltu fis-seduta numru 489, fejn staqsejtu x'kontroll isir fuq l- importazzjoni ta' preserves u prodotti oħra magħmula mil-laħam ta' tjur u annimali mkabbra bil-genetically modified feeds.

Irrid infakkar lill- Ministru li fil-5 ta' Settembru 2000 kont ħriġt stqarrija f'isem il-grupp parlamentari Laburista fejn tlabtu jagħmel diskussjoni fil-pubbliku dwar dan is-suġġett, imma sfortunatament ngħid li bqajt bla risposta.

Irridu nirrikonoxxu l-fatt li l-poplu Malti għandu rasu fuq għonqu u għalhekk ikun jagħmel sens li jiġi nformat b'mod dettaljat dwar dak li ġara f'dan il- qasam tul dawn l-aħħar 30 sena.

Anke aħna l-membri f'dan il-Parlament għandna bżonn nitkellmu dwar il-kwestjoni tal-genetically modified organisms u jekk hemm bżonn inwaqqfu anke kumitat, biex naġġornaw irwieħna ma' dak li jkun qed isir.

Waħda mill-affarijiet li żgur kexkxet lil kulħadd kienet il-mad cow disease li feġġet dan l-aħħar fl-Ewropa, minkejja x-xjenza avvanzata li tant konna naħilfu biha.

Din il-marda, minbarra li ġennet lill-baqar, qed iġġennen ukoll lin-nies, għax irriżulta li qed tħalli effett negattiv fuq dawk li jikkonsmaw il-laħam tal-baqar b'din il-marda.

Riċentement sar magħruf li din il-marda hija riżultat tas-sistema tal-meat and bone meal li ssotitwixxiet dik tal-hormone growth treatment li sussegwentement ħolqot l- għalf ġenetikament modifikat.

Din is-sistema ġdida wasslet lill-pajjiżi Ewropej għal kriżi ekonomika u xjentifika.

Minkejja dan pero`, ħafna Ewropej, speċjalment l-ambjentalisti u l-ekoloġisti, għadhom jirrifjutaw il- hormone growth treatment u l-genetically modified feeds.

Mr Speaker, qed ngħid dan kollu biex inkompli nsostni l-importanza ta' diskussjoni dwar il-prodotti ġenetikament modifikati.

Peress li l-gvern jinsab miexi lejn sħubija fl-Unjoni Ewropea u l-oppożizzjoni qed taħdem fuq il-politika ta' Svizzera fil-Mediterran, huwa bżonn fundamentali li jsiru diskussjonijiet dwar dawn is-sistemi għax qed jitqanqlu ħafna mistoqsijiet.

Per eżempju jien nistaqsi huwiex minnu li l-Unjoni Ewropea għadha tuża l- meat and bone meal bħala għalf għall-baqar.

Jiċħad il-Ministru li min ipprova jintroduċi għalf differenti mill-meat and bone meal, tilef is- sussidju li tagħti l-Unjoni Ewropea bħala parti mill-politika tagħha għal dan is-settur?

Qed nagħmel dawn il-mistoqsijiet għax ma nistgħux ngħidu li l-unika soluzzjoni biex il-biedja f'pajjiżna timxi 'l quddiem hija s- sħubija fl-Unjoni Ewropea mingħajr ma nagħmlu evalwazzjoni ta' ċerti affarijiet.

Per eżempju l-bdiewa Ingliżi ddikjaraw li matul dawn l-aħħar ħames snin, id- daqqiet kbar li ħadet l-Ingilterra ġabu fix-xejn 75% tal-profitt tagħhom.

Barra minn hekk, 23,800 ħaddiem f'dan is-settur tilfu l-impjieg tagħhom.

Huwa kkalkolat li mill-qasam tal-biedja jintilfu madwar 450 impjieg kull ġimgħa.

Din is-sitwazzjoni tant hi gravi li s-sussidji kollha li suppost tagħti l-Unjoni Ewropea m'hu qed jagħmlu l-ebda differenza, anzi pjuttost qed jaħdmu kontra l-interessi tal-poplu Ingliż, peress li dawn baqgħu jaħdmu bl-isterlina, li hi iktar b'saħħitha mill-euro.

Mr Speaker, semmejt dak li qed jiġri fl-Ingilterra għax dan il-pajjiż ma sseħibx fl-Unjoni il-bieraħ, imma ilu 30 jibbenefika minn sussidji, opportunitajiet kbar u minn suq ta' 400 miljun ruħ.

Jien kelli l-okkażjoni li nispjega għal diversi drabi li kieku pajjiżna, bejn l-1996 u s-sena 2000, fejn importa 103,335 tunnellata zokkor, kien membru fl-Unjoni Ewropea, kien ikollu jħallas bejn Lm25 u Lm27 miljun aktar, ammont li bla dubju kien joħloq problemi kbar lill-konsumaturi u nuqqas ta' kompetizzjoni.

Huwa għalhekk li aħna ma nistgħux nifhmu kif l-Unjoni Ewropea tista' tgħin iż-żgħir u lill-batut.

Jien nixtieq li fid-dawl ta' dan kollu l-Ministru jgħidilna kemm investa flus biex f'dawn is-sentejn ikun jista' jagħmel management aħjar ta' din il-liġi.

Pajjiżna kemm għandu bżonn finanzi biex ikompli b'dak li diġa` beda jwettaq?

Fil-kwestjoni tas-sħubija ta' pajjiżna fl-Unjoni Ewropea, dawn l-affarijiet iridu jittieħdu in konsiderazzjoni għaliex aħna ma naffordjawx li nitilfu l- kompetittivita' tagħna.

Ikun inutli li nivvintaw ħafna burokrazija li tfisser biss spejjeż, biex imbagħad il-bdiewa tagħna jispiċċaw bħal dawk tal-pajjiżi membri, fejn minkejja s-sistemi ġodda li ġew introdotti, xorta żviluppa ċertu mard u l-bdiewa xorta ġew soġġetti għal ħafna diffikultajiet.

Kif kont qed nispjega iktar kmieni, fl-Unjoni Ewropea bħalissa għaddejja l- kwestjoni tal-genetically modified feeds li qed tiġi diskussa bil-għan li jiġu rimedjati ħafna mill-problemi tas-settur agrikolu.

Naturalment minbarra l-Unjoni Ewropea ma nistgħux ma nikkonsidrawx dak li qed jiġri f'pajjiżi oħra.

Per eżempju, wieħed mill-pajjiżi li ilu ħieles mill-marda ta' l-ilsien u d-dwiefer u mill-mad cow disease għal dawn l-aħħar 160 sena huwa New Zealand.

Jien informat, u nixtieq li l-Ministru jikkonferma, li fir-rigward tal-foot and mouth disease, il-gvern Malti qed jadotta l- contingency plan ta' New Zealand.

Jekk dan huwa minnu, nixtieq li l- Ministru jgħid kif wasal għal din id-deċiżjoni, meta dan il-pajjiż ilu 160 ma jkollu problemi b'din il-marda filwaqt li fl-Unjoni Ewropea, il-foot and mouth disease dehret b'mod qawwi fis-snin 70.

Sur President, il-contingency plan ta' New Zealand jikkonferma kemm m'huwiex veru li aħna nbeżżgħu lill-poplu.

Irrilevanti minn jekk il-pjan ta' New Zealand huwiex aħjar jew agħar minn dak ta' l-Unjoni Ewropea, dan jikkonferma li minbarra l-Unjoni, jeżistu alternattivi oħra.

Aħna ma niddejqu xejn bil-kritika u bl-insulti kontra l-politika ta' Svizzera fil- Mediterran, anzi ninsabu konvinti li din il-politika hija ħajja u ġġib 'il quddiem il-ġid komuni tal-Maltin.

Aħna nemmnu li permezz tal-politika ta' Svizzera fil-Mediterran, inkunu nistgħu nisfruttaw dak li l-aktar jaqbel għalina u nkunu aħna li niddeċiedu x'inhu l-aħjar.

Irrid infakkar lill-Ministru li f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-agrikoltura, tul dawn l-aħħar sentejn, minbarra l-proġett ta' Chadwick Lakes il-gvern abbaduna wkoll il-protokoll ta' koperazzjoni bejn Malta u l-Libja.

Illum il- ġurnata kulħadd jaf bid-diffikultajiet li qed jiffaċċjaw ir-raħħala Maltin li ilhom erba' xhur jonfqu flushom f'ikel u f'mediċini biex jipproteġu lill- bhejjem tagħhom minn ċertu mard u biex iżommu livell għoli ta' iġjene.

Minkejja dan, l-gvern għadu ma ta l-ebda dikjarazzjoni li se jissussidja ċertu għalf li dan l-aħħar għola.

Dawn ir-raħħala bejniethom għandhom jieħdu 'l fuq minn Lm400,000, għax minn April sal-lum, għadu ma ħareġ l- ebda ħlas għall-bhejjem li nqatlu għal-laħam.

Mr Speaker, fid-dawl ta' dan irrid infakkar ukoll li bil-politika ta' Svizzera fil-Mediterran, aħna konna qed naraw x'inhu l-iktar vijabbli għall- ekonomija tagħna.

Fir-rigward tal-biedja, meta l-Libja għarrfitna li hi ma tixtrix laħam u baqar li r-razza tagħhom tkun ġejja mill-Unjoni Ewropea, konna bdejna naraw x'inhu l-aħjar rimedju, għax fuq kollox, ir-rabta bejn pajjiżna u l-Libja, kemm minħabba l-pożizzjoni ġeografika taż-żewġ pajjiżi kif ukoll minħabba fatturi oħra, kienet minn dejjem.

Huwa mportanti li ninvestu f'dik li hija sigurta` ta' l-ikel, għalhekk ikun jagħmel sens kieku fil-limitazzjonijiet ġeografiċi tagħna, ma nġibux fix-xejn ir-rabta li għandna mal-Libja.

Nissieħbu jew ma nissieħbux fl-Unjoni Ewropea, xorta mhux se ningħataw sussidju biex inkabbru din l-industrija minħabba l- limitazzjoni ta' l-art.

Sur President, meta l-gvern Nazzjonalista jwiegħed li l-Unjoni Ewropea se tagħti lil pajjiżna ħafna sussidji u benefiċċji oħra, donnu jinsa li quddiemu għandu nazzjon sħiħ li jixraqlu li jiġi rispettat.

Biżżejjed insemmi l-famużi Lm100 miljun li baqgħu ma waslu qatt.

U kieku ġew, xorta ma kienu jkunu ta' l-ebda gwadann għax konna nħallsuhom f'tariffi u levies li timponi l-istess Unjoni fuq il-pajjiżi membri.

Sett ta' tariffi li timponi l-Unjoni Ewropea huma l-integrated tarrifs of the European communities, li l-għan tagħhom hu li jipproteġu lill-bdiewa tal-pajjiżi kollha, avolja qatt ma jista' jkun hemm paragun bejn dak li jitkabbar f'ċerti pajjiżi u dak li jirnexxielna nkabbru hawn Malta fil-ftit raba' li fadlilna.

Imma dawn huma parti mir-regolamenti ta' l-Unjoni u jekk kemm-il darba nsiru membri, ikollna noqogħdu għalihom u jkollna niġu trattati bħall- aqwa pajjiżi.

Jekk nissieħbu fl-Unjoni Ewropea, ikollna nintroduċu taxxi ġodda fuq il- prodotti li nimportaw minn barra l-Unjoni, bħal per eżempju l-corned beef.

Minkejja li bħalissa m'aħniex nimportaw minn dan il-prodott minħabba l-mad cow disease, il-Ministru tal-Finanzi xorta għolla d-dazju fuq l- importazzjoni ta' dan il-prodott b'600%.

Illum il-ġurnata, in-negozjanti qed jifhmu l-politika tagħna, il-poplu ma jiflaħx iktar għall-għoli tal- ħajja waqt li l-industriji ma jifilħux ibaxxu l-prezzijiet minħabba l- ispejjeż tal-materja prima.

Filwaqt li lill-poplu ngħidulu kemm se niggwadanjaw mis-sħubija fl-Unjoni Ewropea, irridu ngħidulu wkoll x'se nitilfu u għal xiex se jkollna nirrinunzjaw.

Jiena ngħid li kieku kellna nikkalkolaw kemm iffrankajna flus f'dawn l-aħħar ħames snin, permezz ta' l- export refunds, xi ħaġa li jkollha tinqata' hekk kif nissieħbu fl-Unjoni Ewropea, insibu li iva, iffrankajna madwar Lm100 miljun.

Dan jikkonferma dak li għedt iktar kmieni, jiġifieri li kieku l-famużi Lm100 miljun verament ingħatawlna, konna nonfquhom fl-importazzjoni minn pajjiżi barra l- Unjoni.

Mr Speaker, peress li f'pajjiżna m'għandna l-ebda tip ta' materja prima u lanqas għandna fejn inkabbru z-zokkor u ċ-ċereali, aħna niddependu kompletament mill-importazzjoni.

Għalhekk irridu naraw li l-proċess ta' importazzjoni li nħaddmu jkun l-aktar wieħed vijabbli.

Quddiem dawn l- iżvantaġġi naturali, ikun inutli li nippruvaw inħawdu lill-poplu permezz tad-derogi u tal-perijodi transitorji.

Kwestjoni simili għal din hija dik ta' l-ibħra territorjali, fejn bħalissa s-sajjieda tagħna jistgħu jistadu sa 25 mil `il barra mill-kosta.

Fir-rigward tas-settur tas-sajd, iktar milli naraw x'affarijiet ġodda nistgħu nakkwistaw jew napplikaw, għandna ntejjbu dak li diġa` għandna.

Kif għedt iktar kmieni, huwa mportanti li l-gvern jgħidilna x'tip ta' investiment jirrikjedi s-settur agrikolu Malti, għax sal-lum għadna ma nafu xejn.

Ormai dan il-gvern ilu sentejn jgħidilna li permezz tas-sħubija ta' pajjiżna fl-Unjoni Ewropea, il-qasam ta' l-agrikoltura se jmur 'il quddiem, imma b'daqshekk għadu ma qalilna xejn speċjali.

Aħna li rridu nkunu naf hu x'investiment hemm bżonn biex f'dak li għandu x'jaqsam ma' strutturi, is- settur agrikolu jitjieb.

B'hekk inkunu nistgħu naraw x'inhu l-iktar vijabbli.

Biex norbot ma' dan l-argument ma nistax ma nsemmix lill-industrija tal- majjali, fejn għalkemm għedna lill-produtturi li nistgħu nesportaw, matul dawn l-aħħar sentejn irriżulta li l-produzzjoni ma baqgħetx tlaħħaq mad- domanda tas-suq.

Irriżulta wkoll li matul dawn l-aħħar sentejn għoliet ir-rati tal-bolla u żdiedu l-ispejjeż in ġenerali ta' dawn il-produtturi, u finalment tal- konsumaturi tal-laħam tal-majjal.

Pero`, minkejja ż-żieda fl-ispejjeż, il- produttur baqa' jingħata l-istess prezz ta' erba' snin ilu, u llum il- ġurnata l-produtturi tal-majjal intebħu li jekk l-industrija tagħhom tibqa' miexja b'dan ir-ritmu, f'qasir żmien m'hijiex se tibqa' ekonomikament vijabbli.

Sur President, rigward id-densita` tal-popolazzjoni tagħna, ma nistgħux ninsew li l-waste management regulations ta' l-Unjoni Ewropea huma bbażati fuq popolazzjoni ta' 300 persuna kull kilometru kwadru, u għalhekk huwa ovvju li dawn ir-regolamenti se jaħdmu kontra tagħna.

M'hemmx dubju li hemm bżonn naraw kif dawn ir-regolamenti se jeffettwaw il-produzzjoni ta' pajjiżna qabel ma nħajjru lill-poplu biex jinvesti ħalli għada pitgħada jkun kapaċi jilqa' għall-hekk imsejħa swieq ta' 400 miljun ruħ.

Dan għaliex jista' jagħti l-kas li għalkemm il-produtturi tal-majjal ikunu kapaċi joqtlu elf bhima kuljum, minħabba d-densita' tal-popolazzjoni, l- Unjoni Ewropea tgħidilna li kull produttur ma jistax jipproduċi iktar minn 3000 majjal fis-sena.

Mr Speaker, aħna qed inġibu dawn is-sitwazzjonijiet għall-attenzjoni ta' kulmin jismagħna għax nafu, u dan ikkonfermawh anke r-rapporti ta' l-OECD, li t-total support for agriculture li ngħata lill-pajjiżi membri fl-Unjoni Ewropea fisser Euro 127.3 biljun f'taxxi diretti u indiretti.

Dawk li lilna qed jgħajjruna scaremongerers għandhom ikunu serji u onesti u jgħidu li parti mill-investiment fil-qasam ta' l-agrikoltura se jsir permezz tal-ġbir tat-taxxi, bħal per eżempju t-tariffa ta' Lm2 li kull sajjied irid iħallas biex jingħata informazzjoni dwar it-temp.

Dawk li llum qed ipoġġu lili u lill-Ministru f'keffa waħda ma jistgħux jgħidu li aħna m'aħniex nagħmlu xogħlna.

Lil dawn l-individwi jien nappellalhom biex jaraw sew dak li nnegozjajna aħna dwar il-hormone growth treatment, dwar il-meat and bone meal u dwar l-impatt negattiv tas-sħubija ta' pajjiżna fl-Unjoni Ewropea fir-rigward ta' l-ikel, imbagħad jitkellmu wara.

Minkejja ċ-ċokon tagħna aħna nippruvaw nirriflettu dwar ir-realtajiet li qed naffaċċjaw, u kienu x'kienu ċ-ċirkostanzi, dejjem imxejna 'l quddiem.

Aħna nġibu ċerti paraguni mhux biex ninċentivaw jew biex infaħħru lil xi ħaġa partikolari imma biex infiehmu lill-gvern li dak li ngħidu aħna huwa dak li qed iħoss il-poplu.

Ngħaddi issa biex nitkellem dwar l-abbozz ta' liġi nnifsu u nibda minn klawsola 26 li għalija ma tagħmel l-ebda sens.

Subklawsola 1 ta' din il- klawsola tgħid hekk:

"Il-Prim Ministru għandu jaħtar spetturi biex jinfurzaw id- dispożizzjonijiet ta' dan l-Att u l-Ministru għandu jiżgura illi dawn jirċievu taħriġ tekniku adegwat sabiex ikunu jistgħu jaqdu dmirijiethom kif imiss.".

Fil-ħin tal-mistoqsijiet il-Prim Ministru għadu kif qal li meta konna fil- gvern konna nagħmlu ħażin li nirrikorru għall-awtorita` tal-Prim Ministru Sant.

Imma dan l-abbozz mhux hekk qed jipproponi?

Aħna se nibqgħu sejrin hekk?

Meta jfettlilna ngħidu li l-Onor.

Sant mexa ħażin imbagħad ftit wara nikkupjaw dak li għamel hu meta kien fil-gvern?

Dawn huma affarijiet li qed idejqu lill-poplu u li minħabba fihom, dan il-gvern qed jitlef il- kredibilita`.

Il-poplu qed jinduna li minkejja l-wegħdi kollha li għamel il-Partit Nazzjonalista, illum jinsab magħfus iktar milli kien fi żmien gvern Laburista.

Jekk il-gvern Nazzjonalista ma jridx jaċċetta li din hija s-sitwazzjoni attwali tal-pajjiż, affari tiegħu, pero` ma jistax ma jgħidx lill-poplu li l-investiment se jitkattar grazzi għaż-żieda fl-ispejjeż tal- konsumaturi.

Sur President, il-funzjoni ta' din il-liġi m'hijiex li tikkontrolla ż- żerriegħa li tgħaddi minn pajjiżna fi triqitha lejn il-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea.

Din il-liġi ġiet ifformolata biex tillimita l-importazzjoni taż- żerriegħa f'pajjiżna.

Għalkemm huwa tajjeb li l-mard li jiddaħħal maż- żerriegħa jiġi kkontrollat, jekk mhux se tingħata l-edukazzjoni meħtieġa, minn dan kollu li qed ngħidu, fil-prattika m'hu se jsir xejn.

Huwa għalhekk li fil-bidu ta' dan l-intervent jien staqsejt lill-Ministru biex jgħidilna x'diskussjoniijet saru matul dawn l-aħħar sentejn dwar l- importanza ta' din il-liġi.

Din il-liġi ma tistax tibqa' ta' piż fuqu, fuq id-diretturi u fuq l-uffiċjali konċernati, imma hemm bżonn li l-poplu kollu jifhem l-importanza tagħha.

Jien nixtieq li l-Ministru jagħtini feedback dwar x'ġara mill-programm ta' edukazzjoni "Ngħożżu l-Biedja", programm imtella' mill-istitut ta' l- agrikoltura ta' l-Universita`, id-dipartiment ta' l-edukazzjoni u d- dipartiment ta' l-agrikoltura, u mmirat għall-istudenti tat-tielet sena ta' l-iskola sekondarja.

Dan il-feedback huwa meħtieġ biex wieħed ikun jista' jifhem aħjar x'jista' jsir fir-rigward ta' dawk li għada pitgħada se jidħlu responsabbli għal din il-liġi, bit-tajjeb u l-ħażin kollu tagħha.

Barra minn hekk, hemm bżonn li l-Ministru jgħid x'investiment u x'riżorsi umani jinħtieġu biex jitwettaq l-iżvilupp meħtieġ fl-infurzar u fil-management ġdid li qed jiġi ntrodott fil-qasam ta' l-agrikoltura.

Għalkemm il- Ministru spiss jagħmel riferenza għall-pjanijiet li qed jistudja, qatt ma jgħidilna kemm ġew imħarrġa żgħażagħ, ħaddiema u uffiċjali tad-dipartiment f'dan ir-rigward, x'inhuma l-loopholes u ma' liema diffikultajiet wieħed jista' jiltaqa'.

Aħna nafu li din il-liġi se tkun ta' piż kbir għad-dipartiment ta' l- agrikoltura, għax se titfa' fuq dan id-dipartiment ir-responsabbilta` li jwettaq ċerti bidliet bil-problemi finanzjarji li dawn se jġibu magħhom.

Id-dipartiment ta' l-agrikoltura għandu bżonn ċertu support finanzjarju u għalhekk il-Ministru hu fid-dmir li jippjana u jikkalkula x'se jiġri u ma jiġrix, għax is-sitwazzjoni diġa` qed tirriżulta zoppa.

Biżżejjed insemmi l- kriżi finanzjarja taċ-ċanga, fejn bosta raħħala m'għandhomx biex jifdu ċerti pagamenti, u min-naħa l-oħra l-gvern qed iżomm idejh magħluqa.

Dan il- gvern biex jivvinta t-taxxi biss huwa għaqli.

Il-Partit Laburista qed jgħaddi dan it-tip ta' kummenti biex forsi l-gvern jiggwidana minn fejn se jiġu l-fondi meħtieġa u kif il-konsumatur se jkun effettwat.

Jekk ma ningħatawx risposta diċenti, aħna bilfors ikollna ngħidu li dan huwa gvern tal-ħabi.

Bħalissa qed niftakar fil-kwestjoni ta' l- impact assessment fejn ukoll, għal dak li għandu x'jaqsam ma' l-agrikoltura u l-ambjent, għadu ma ntqal xejn.

Jien nixtieq li fil-winding up il- Ministru jgħid x'nefaq s'issa u kemm hemm ipproġettat li jonfoq biex iwettaq il-bidliet meħtieġa f'dan is-settur.

Ma jistax ikun nibqgħu ngħidu li se ninvestu biex immorru għall-aħjar meta l-fatti qed juru li s- sitwazzjoni ta' pajjiżna sejra mill-ħażin għall-agħar.

Nerġa' ngħid li l- ispejjeż mhux għall-bdiewa u għall-produtturi tal-majjal biss qed jogħlew, imma għall-konsumaturi wkoll.

Meta nafu li l-ispejjeż tal-bdiewa qegħdin kulma jmorru jiżdiedu, irridu naraw li b'dan l-abbozz ta' liġi ma nispiċċawx inneħħju l-vijabbilta` ekonomika tal-bdiewa, tas-sajjieda, tar- raħħala u ta' dawk li għandhom x'jaqsmu ma' l-industrija ta' l-ikel.

Dan il-gvern m'għandux għalfejn jidħak bina u jirridikolana għaliex aħna kontiwament nikkritikaw il-liġijiet li qed jitressqu quddiemna minħabba s- sħubija ta' pajjiżna fl-Unjoni Ewropea.

Min-naħa tiegħi nista' ngħid li kull darba li jien irrimarkjat dwar xi ħaġa li għandha x'taqsam ma' l- agrikoltura, dejjem sibt lil min jgħidli li l-Unjoni Ewropea se tagħtina xi deroga jew xi perjodu transitorju.

Dan jikkonferma l-iżvantaġġi li għandu pajjiżna f'dan ir-rigward.

Din in-naħa tal-Kamra għandha ma tafx fiex jikkonsisti l-investiment li qed isir u għalhekk, quddiem liġijiet bħal dawn, iktar milli nitkellmu dwar l- għanijiet u dwar dak li qed jiġi antiċipat, jekk il-Ministru m'huwiex se jagħtina feedback, ma jistax ikollna fiduċja f'dawn il-bidliet.

M'hemmx dubju li fil-prinċipju tagħha, kulħadd jaqbel ma' din il-liġi li se ġġib 'il quddiem lis-settur tal-biedja u tipprovdi l-għodda meħtieġa biex f'pajjiżna jitrażżan il-mard.

Pero` l-linja ta' gwida qed tinħass nieqsa f'kull ħaġa.

Minn hawn Malta marru ħafna delegazzjonijiet fl-Ingilterra biex jaraw kif il-liġijiet tagħna hemm bżonn li jiġu aġġornati.

(Interruzzjonijiet) B'daqshekk ma jidhirli li qed ngħid xejn ħażin!

Jien spiss nistaqsi lill-koperattivi jekk wara xi delegazzjoni li pajjiżna jkun attenda għaliha, ġewx ikkonsultati, imma r-riżultat dejjem ikun fin- negattiv.

Mr Speaker, ma jistax ikun li l-iżvantaġġi li qed isofri s-settur tal- biedja jibqgħu ma jiġux indirizzati għax bħalma għedt kemm-il darba, mhux il-bdiewa biss qed ibatu l-konsegwenzi imma l-konsumaturi kollha.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Michael Asciak.

ONOR.

MICHAEL ASCIAK: Mr Speaker, l-għan primarju ta' l-abbozz ta' liġi li għandha quddiemna hu li f'pajjiżna ma jitħallewx jidħlu organiżmi li jagħmlu ħsara lill-pjanti.

Tajjeb li nibdew billi nifhmu l-importanza ta' dan it-tip ta' regolamenti, mill-aspett ekoloġiku.

Nafu li l-biedja, il- mediċina u l-ambjent huma marbutin flimkien waqt li l-ħlejjaq kollha tad- dinja jorbtu wieħed ma' l-ieħor fil-proċess hekk imsejjaħ ekoloġiku.

Barra minn hekk, l-affarijiet ħajjin huma marbutin ma' oħrajn inorganiċi, jew aħjar mingħajr ħajja.

Huwa fatt magħruf bioloġikament li kull ħaġa li tiġri lil speċi waħda teffettwa lill-ispeċi l-oħra.

Fil-quċċata tal-piramida ekoloġika insibu lill-bniedem, u għalhekk, kull żbilanċ fl-ekoloġija ta' komunita` organika, tajjeb u ħażin, se tħalli l- effett tagħna fuqna.

Jien dejjem ngħid li l-aspett ekoloġiku, irrispettivament jekk huwiex il-biedja jew il-mediċina, jiġi qabel l- attivita` ekonomika tal-bniedem modern.

L-aspett ekonomiku tal-bniedem ra l- bidu tiegħu hekk kif spiċċat l-era agrikola u beda l-iżvilupp industrijali madwar 200 sena ilu.

Fil-bidu ta' din l-era industrijali, minkejja dak kollu li kien qed isir, l-ekoloġija tad-dinja kienet għadha ma ġietx effettwata u baqgħet taħdem liberament.

Pero`, illum il-ġurnata, il-ħruq ta` fuels u l-iżviluppi xjentifiċi qed jimpinġu fuq l-ekoloġija li ilha teżisti għal miljuni ta' snin.

Illum, kull gvern serju u li għandu għal qalbu l-ġid tal-bniedem, minbarra l-aspetti finanzjarji u ekonomiċi jrid jikkonsidra wkoll il-costs ekoloġiċi.

Huwa tajjeb li f'dan il-parlament, fost il-liġijiet soċjali u finanzjarji li jgħaddu, jitressqu wkoll liġijiet li jkunu jikkonċernaw lill- ambjent ta' madwarna.

Ir-raġuni wara din il-liġi li għandna quddiemna hija waħda sempliċi.

Pajjiżna għandu bilanċ ekoloġiku stabilit.

Għandna ċikli tal-ħamrija, ta' l-arja u tal-ħxejjex.

Fuq dawn il-pjanti u l-ħxejjex jgħixu bosta varjetajiet ta' insetti li għalkemm jistgħu jagħmlu l-ġid, fil- biċċa l-kbira tagħhom jagħmlu l-ħsara.

Mr Speaker, jirriżulta li ċerti annimali u pjanti li qed jiġu mportati minn barra qed idaħħlu magħhom organiżmi mikroskopiċi, bħal parasites u funghi, li jistgħu joħolqu problemi fl-iżvilupp agrikolu u fl-ekoloġija tal-pajjiż.

Dan jista' jwassal għal żbilanċ kbir fl-ekwilibriju naturali, għax jista' jagħti l-kas li l-art ta' Malta tkun fertili biżżejjed u ma jkun hawn xejn x'jopponi l-iżvilupp fiżiku ta' dawn il-parassiti.

Dawn il-parassiti jistgħu eventwalment joħolqu epidemija li biex tiġi kkontrollata wieħed ikollu bilfors juża l-pestiċidi li jagħmlu ħsara lill-bniedem.

Din hija liġi f'waqtha, għax jien rajt b'għajnejja stess il-ħsara li jagħmlu l-annimali li jiġu mportati mal-pjanti.

Illum kulmin għandu ġnien jaf bil-ħsara li jagħmel il-leaf miner liċ-ċitru, għalhekk l-għan ta' din il-liġi huwa wieħed tajjeb għax se jikkontrolla d-dħul ta' dawn il-pests u funghi li jagħmlu tant ħsara lill-biedja.

Din il-liġi hija mportanti għax huwa iktar vijabbli li wieħed jikkontrolla d-dħul ta' dawn il-parassiti milli juża l-mediċini u l-pestiċidi biex jeqridhom mill-uċuh tar-raba'.

Dan il-metodu ta' l-aħħar, minbarra li jżid l-ispejjeż tal-bdiewa, idgħajjef il-kwalita` tal-prodotti u jnaqqas il-valur tagħhom.

Irrid ngħid li l-mad cow disease tista' tinxtered permezz ta' sustanzi li jkun hemm fil-ħamrija li tidħol mal-pjanti mportati.

Għalhekk din il-liġi qiegħda indirettament tipproteġi lil pajjiżna minn din il-marda.

Ix-xjenza tal-genetically modified organisms hija waħda relattivament ġdida u li permezz tagħha, wieħed ikun jista' jitma' lil dawk il-popolazzjonijiet li huma under-nourished.

Il-GMOs huma mezz biex per unit value of food toħroġ iktar enerġija.

Jiena ngħid li f'dan ir-rigward, bħal f'kull każ xjentifiku ieħor, we have to proceed with caution.

Fl-opinjoni tiegħi, l- Unjoni Ewropea tagħmel tajjeb li tfassal regolamenti kawti għall- genetically modified foods, li ilhom 20 sena jiġu injettati fil-bniedem.

Kull persuna li ħadet xi forma ta' vaccine, speċjalment għal kontra l-polio u r-rubella, għandha fiha genetically modified organisms.

S'issa, b'dawn il- vaccines ħadd għadu ma ġralu xejn, anzi dan it-tip ta' mard tnaqqas għax ix- xjenza rnexxielha ssib mezz kif tirribattih.

Għalhekk ħadd m'għandu jiddejjaq jekk ix-xjenza tirnexxielha teqred il-mikrobi tal-polio, tat- tuberkulożi u tar-rubella minn fuq wiċċ id-dinja, għax jekk isir hekk, ikun il-bniedem stess li jiggwadanja.

Mr Speaker, ma nistax naqbel mal-pożizzjoni li ħa l-Onor.

Farrugia fir- rigward ta' l-agrikoltura u l-Unjoni Ewropea.

Tajjeb li ngħid li la pajjiżna qiegħed fil-proċess li jissieħeb fl-Unjoni, hemm bżonn li nagħmlu ċerti tibdiliet fl-użanzi ekonomiċi, soċjali u ekoloġiċi tagħna.

La d-dinja qed tinbidel, aħna rridu ninbidlu magħha, dejjem għall-ġid tal-poplu tagħna.

L-ewwel ħaġa li rridu nikkonsidraw huwa l-ġid komuni.

Nafu li l- Unjoni Ewropea fasslet il-common agricultural policy (CAP) li permezz tagħha tirregola s-suq agrikolu tagħha.

Tajjeb li ngħid li din is-CAP tieħu kważi nofs il-budget ta' l-Unjoni, u kien hemm żmien fejn kienet saħansitra tirrikjedi iktar minn hekk.

Wieħed mill-għanijiet ta' din il-politika agrikola komuni hu li tipproteġi lill-bidwi waqt li tagħti lill-konsumatur prezzijiet raġjonevoli u kwalita` tajba ta' frott u ħxejjex.

Aħna nafu li l-prezzijiet tal-ħxejjex u l-frott tagħna, meta mqabbla ma' dawk ta' pajjiżi oħra, ma tantx huma tajbin.

M'hemmx għalfejn tkun professur tal-biedja biex tinduna b'dan.

Nafu li on the whole, is-suq Malti huwa magħluq u protett, u għalhekk il-prezzijiet tagħna huma iktar għoljin minn ta' ħaddieħor.

Jien niskanta kif għad hawn min jaħseb li jkun aħjar għall-bidwi u għall-konsumatur li nibqgħu f'din is-sitwazzjoni ta' suq monopolizzat.

Meta kont l-iskola jien dejjem tgħallimt li monopolju qatt m'hu tajjeb, la għall-konsumatur u lanqas għall-produttur, u għalhekk hemm bżonn li jinstab bilanċ.

Kif diġa` għedt, fost għanijiet oħra, l-Unjoni Ewropea fasslet il-common agricultural policy biex tipproteġi lill-konsumatur billi toffrilu varjeta` ikbar ta' ħxejjex u frott, bi kwalita` tajba u bi prezz baxx.

Fl-istess ħin, din il-policy tagħraf il-problemi tal-bdiewa u għalhekk tgħinhom jagħmlu t-tibdiliet meħtieġa permezz tal-fondi strutturali tagħna u tar- refunds fuq il-prodotti agrikoli.

II-pożizzjoni tal-gvern Malti hija sempliċi.

Aħna nemmnu li l-Unjoni Ewropea se tkun ta' ġid għall-poplu Malti u Għawdxi kollu għax fost l-oħrajn, is-settur tal-biedja u s-sajd għandhom bżonn jitbiddlu biex il-bdiewa u s-sajjieda jibbenefikaw iktar mill-ħidmiet tagħhom.

Safejn naf jien, l-ebda bidwi li ġej mill-Unjoni Ewropea m'hu qed imut bil-ġuħ, anzi l-istandard of living tagħhom huwa pjuttost għoli.

Peress li l-biedja u s-sajd ma jikkontribwixxux iktar minn 3% tal-ġid komuni, il-gvern Malti seta' jħalli kollox kif inhu u jikkonċentra iktar fuq l-industriji u s-servizzi, imma dan il-gvern mhux talli m'għamilx hekk, talli qed jirrikonoxxi x-xogħol li jagħmlu l-bdiewa u s-sajjieda Maltin.

L- ewwelnett aħna nafu li jekk ir-raba' ma jibqax jiġi kkultivat, ikollna diżastru ambjentali, tibda tintilef il-ħamrija, u l-problema tkompli tikber.

Dan aħna ma rriduhx isir, u għalhekk l-approach tagħna hi li niddiskutu ma' l-Unjoni Ewropea dwar il-pożizzjoni ta' pajjiżna u nitkellmu mal-bdiewa u mar-rappreżentanti tagħhom.

Meta nissieħbu fl-Unjoni Ewropea, permezz tal-MEUSAC, il-gvern ikun jista' jġib 'il quddiem lis-settur tal- biedja u s-sajd.

Pero`, minħabba ċ-ċokon ta' pajjiżna, dan ma jistax isir mingħajr derogi jew perijodi transitorji.

F'dan l-istadju jien irrid nistaqsi xi tkun il-pożizzjoni tal-partit Laburista jekk il-gvern Malti jirnexxielu jakkwista d-derogi u l-perijodi transitorji meħtieġa.

(Interruzzjonijiet) Bħal kull ħaġa oħra, il-politika ma tistax tittieħed for granted, u għalhekk il-partit Laburista għandu jkun iktar kawt.

Jekk dan il-gvern jirnexxielu jakkwista l-perijodi transitorji u d-derogi meħtieġa, allura jkun jaqbillu li jissieħeb fl-Unjoni għax jekk ikun membru, ma jkollux bżonn tal-free trade area.

Kif qal tajjeb il- Kummissarju Verheugen, kull pajjiż li jrid jissieħeb fl-Unjoni Ewropea, ma jistax jieħu biss dak li jogħġbu. jew jagħżel li jissieħeb, jew le, imma jekk le, xorta jkollu joqgħod għar-regoli tagħha.

Iktar hemm ċans li ssir eċċezzjoni mal-pajjiżi membri milli ma' dawk li m'humiex.

Meta l-partit Laburista kien fil-gvern, l-Unjoni Ewropea qaltlu kemm-il darba li l-proposti tiegħu ma setgħux jiġu aċċettati.

Anke jekk jiġu aċċettati, x'ikun l-aħjar?

Li ningħataw l-eċċezzjonijiet li nixtiequ u ma nkunux membri fl-Unjoni.

Jew li ningħataw l-istess eċċezzjonijiet, imma nkunu membri sħaħ?

Possibbli hawn min irid li ċ-ċittadini Maltin ikunu tat- tieni klassi?

Aħna rridu li pajjiżna jkun f'pożizzjoni li jeffettwa l- politika ta' l-Unjoni Ewropea.

L-għajta tal-partit Laburista hija ta' Svizzera fil-Mediterran, imma jien, li spiss nitkellem mal-politiċi Svizzeri, nista' ngħid li l-ikbar problema ta' l-Isvizzera u anke tan- Norveġja hija li ma jistgħux jeffettwaw il-politika Ewropea.

L-unika soluzzjoni biex din id-daqsxejn ta' gżira tkun tista' teffettwa d- deċiżjonijiet ta' l-ikbar ekonomija tad-dinja hija billi ssir parti minnha.

Jekk ma nisseħbux fl-Unjoni Ewropea, lilna, l-iktar pajjiż żgħir ta' l- Ewropa, min se jagħti kas tagħna?

Romano Prodi, f'wieħed mill-artikli tiegħu qal li jekk xi ħadd jaħseb li jista' jeffettwa l-politika tal-Mediterran, sejjer żball bl-ikrah.

Fid- dinja tal-lum, ħadd ma jista' jgħix in splendid isolation.

Id-dinja tal- lum tirrikjedi solidarjeta` internazzjonali.

Aħna għandna eżempju ċar ħafna għaliex għandna lil Għawdex.

Jista' xi ħadd jimmaġina lil din il- gżira, li l-ikel, ix-xogħol u s-safar tagħha jiddependi minn Malta, indipendenti?

Kieku jkun hekk, l-ispejjeż tat-trasport għall-Għawdxin ikunu ħafna iktar għoljin għax il-prezzijiet tal-Gozo Channel huma sussidjati mill-gvern Malti.

Kieku l-gvern Malti ma jurix solidarjeta` ma' Għawdex, kieku l-Għawdxin ma jistgħu qatt jilħqu l-istess livell ta' żvilupp li hawn f'Malta.

L-istess jista' jingħad vis-à-vis l-gżejjer Maltin u l-Unjoni Ewropea.

Jekk aħna ma naddottawx il-miżuri ta' solidarjeta` ekonomika u politika, ma nkunux nistgħu neffettwaw u nibbenefikaw mill-iżvilupp tal-pajjiżi li huma ħafna ikbar minna.

Fid-dinja tal-lum, pajjiż Mediterranju ma jistax jibqa' miexi għal rasu.

U pajjiżna lanqas bil-policy tal-partit Laburista ma jista' jimxi, għax din il-policy tgħid li għandna nagħtu preferential conditions lil min jinvesti hawn minflok fl-Unjoni Ewropea.

Imma l-partit Laburista jaħseb x'jiġri malli l-pajjiżi membri jindunaw li qed neħdulhom l- investiment?

Il-loġika tgħidlek li hekk kif il-pajjiżi l-kbar jindunaw b'dak li jkun qed isir hawn Malta, ibiddlu r-regolamenti u jieħdu lura dak l-investiment kollu li jkun sar hawn.

Fuq kollox, min hu dak il-baħnan li se jinvesti f'pajjiż li ma jkollux aċċess għas-suq Ewropew ta' 500 miljun ruħ?

Jien m'għandix dubju li maż-żmien, anke r-Russja tapplika biex tissieħeb fl- Unjoni Ewropea, u fil-fatt diġa` ssieħbet fil-Council of Europe.

La l- Ungerija, ir-Repubblika Ċeka, il-Polonja u r-Rumanija raw li jkun aħjar li japplikaw biex isiru membri sħaħ fl-Unjoni Ewropea, żgur li r-Russja, f'xi żmien jew ieħor tapplika wkoll, u dan bi dritt, għax hija pajjiż Ewropew u demokratiku wkoll.

Jien naħseb li jkun jaqblilna aktar kieku naħtfu l- opportunita`, issa li wasalna f'nofs it-triq, u nkomplu bil-proċess tas- sħubija, għax jekk imbagħad 20 sena oħra nirrealizzaw l-iżball li nkunu għamilna, forsi f'dak iż-żmien ma nkunux nistgħu nissieħbu bl-istess kundizzjonijiet.

Huwa veru li l-Lussemburgu, pajjiż b'popolazzjoni daqs tagħna, ingħata sitt membri fil-parlament waqt li lilna ġew offruti ħamsa, imma minn barra aħna ma nistgħu nagħmlu xejn.

Kieku konna diġa` mseħbin konna nkunu nistgħu nappellaw imma la m'aħniex membri, ikollna noqogħdu għal kull deċiżjoni li tieħu l-Unjoni Ewropea.

Jien nemmen li fil-ħajja, ċans darba jew darbtejn jiġi, u għalhekk kull opportunita` li tiġi għandna naħtfuha mill-ewwel.

Il-katina tal-pajjiżi membri fl-Unjoni Ewropea qiegħda kulma tmur tikber, u tmiss mar-Russja hemm iċ-Ċina, b'popolazzjoni ta' biljun ruħ, imbagħad l-Amerika, eċċ. Jekk l- Unjoni Ewropea tasal f'din is-sitwazzjoni, post Malta fejn se jkun?

Irridu nirrealizzaw li hawnhekk qed nitkellmu dwar il-ġid tagħna, ta' uliedna u ta' ulied uliedna.

Allura se nibqgħu daqshekk immaturi u nħallu dan kollu jgħaddi minn quddiem imneħirna u jintilef fix-xejn?

Hemm bżonn li nfittxu naraw x'inhu l-iktar ta' ġid għal pajjiżna u naġixxu mill-aktar fis.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Nistieden lill- Ministru għall-Agrikoltura u Sajd sabiex jgħaddi għall-winding up.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, smajt b'attenzjoni lill-kelliema taż-żewġ naħat tal-Kamra, u rrid ngħid li kulħadd tkellem b'ċertu dettali, dejjem skond in-nuċċali li għandu quddiem għajnejh.

Fid-diskussjoni dwar din il- liġi ssemmew il-problemi ta' l-export refunds, tal-mad cow disease tal- foot and mouth disease, kwestjonijiet li ilna niddiskutu dwarhom u dwar il- prekawzjonijiet li pajjiżna ħa biex jiġi assigurat li dan it-tip ta' mard ma jidħolx f'pajjiżna.

Fost affarijiet oħra, dalgħodu ssemma l-fatt li għola l-prezz tas-soyabean.

Għal min ma jafx, dan huwa ġwież li l-prezz tiegħu għola għax minħabba l- mad cow disease, dak li jissejjaħ meat and bone meal, kellu jiġi eliminat mis-suq.

B'hekk żdiedet il-pressjoni għall-provvista tas-soyabean u għalhekk huwa ovvju li l-prezz ta' dan l-għalf kellu jogħla.

Mr Speaker, fid-dibattitu dwar din il-liġi ssemmiet struttura li minnha jrid jgħaddi dak kollu li jiġi mportat fil-pajjiż.

Dan il-boarder inspection post, li rrispettivament mis-sħubija fl-Unjoni Ewropea, ried jitwaqqaf, huwa speċi ta' dwana fejn fih jiġu ċċekkjati l-prodotti, ix- xtieli, iż-żrieragħ u l-affarijiet l-oħra agrikoli li jiġu mportati minn barra.

Jekk aħna verament irridu nwettqu dak li ngħidu, jiġifieri li f'pajjiżna jkun hawn l-istrutturi neċessarji biex il-mard tax-xtieli u ż- żrieragħ jiġi eliminat b'kull mezz possibbli, irid ikollna boarder inspection post li jiċċekkja l-pjanti mportati u jieħu l-prekawzjonijiet neċessarji biex tikkontrolla l-mard.

Rigward il-mistoqsija ta' l-oppożizzjoni dwar id-diskussjonijiet ma' l- għaqdiet tal-bdiewa, irrid ngħid li iva, din il-liġi ġiet diskussa ma' l- ispecial interested members u fit-tfassil tagħha l-kummenti li saru min- naħa ta' l-assoċjazzjoni tal-bdiewa ttieħdu in konsiderazzjoni u għar- riferenza li saret għal klawsola 26 ta' dan l-abbozz li titkellem dwar ħatra ta' spetturi biex jinforzaw id-dispożizzjonijiet ta' dan l-Att irrid ngħid li din m'hi xejn għajr parti mill-proċeduri normali taċ-ċivil.

Rigward il-BSE, donnu kien hawn min ried jagħti wieħed x'jifhem li din il- marda feġġet minħabba l-genetically modified organisms.

Jien nista' ngħid li għalkemm saru bosta studji dwar din il-marda, ħadd ma jista' jgħid fiċ- ċert minn xiex tiġi kkawżata u kif infirxet mad-dinja.

Għar-rigward ta' l-esportazzjoni tal-fjuri u x-xtieli, speċjalment tal- kriżantemi u tal-gladjoli, irrid ngħid li din bdiet fis-snin sittin u spiċċat għall-bidu tas-snin tmenin minħabba l-famuża marda tas-sadid li ħakmet lil dawn il-fjuri.

Sur President, fenomenu li feġġ fid-dinja tul dawn l-aħħar 20 sena huwa n- nuqqas ta' bdiewa fil-pajjiżi żviluppati, u dan minkejja li l-produzzjoni baqgħet dejjem tikber u l-prezzijiet baqgħu raġjonevoli.

Irrid ngħid li dan il-fattur ma ġarax minħabba l-Unjoni Ewropea imma minħabba l-iżviluppi teknoloġiċi li taw lok għal xogħol alternattiv.

F'dan id-dibattitu ssemma l-contingency plan li se jadotta pajjiżna jekk kemm-il darba b'xorti ħażina tfeġġ il-foot and mouth disease fost il- merħliet tagħna.

F'dan il-contingency plan qed jintużaw il-manuals ta' New Zealand.

F'dan l-istadju ta' min jgħid li fi New Zealand u fl- Awstralja hemm il-pjan li l-qamħirrun u z-zokkor jibda jitkabbar b'mod ġenetikament modifikat.

Qed ngħid dan biex nuri li għalkemm hawn ħafna li ma jaqblux mal-pjan li adotta New Zealand biex jipprevjeni l-foot and mouth disease, dan il-pajjiż xorta ddeċieda li jipproduċi genetically modified products.

Rigward is-sajd, il-kelliema ta' l-oppożizzjoni qalu li għandna nistabbilixxu darba għal dejjem iz-zona ta' konservazzjoni ta' 25 mil biex il-ħut ma jinqabadx bl-addoċċ imma jingħata ċ-ċans li jitkattar.

Din iz- zona ta' konservazzjoni ta' 25 mil qed tkun ibbażata fuq studji xjentifiċi li diġa` saru u fuq kollox, jekk il-ħut ikompli jinqabad bla rażan, ix- xogħol tas-sajjieda se jiġi mhedded.

Il-kelliema ta' l-oppożizzjoni staqsew ukoll x'għamel il-gvern fir-rigward tas-sajjieda.

Irrid ngħid li s- sajjieda reġgħu ingħataw id-diesel duty free, xi ħaġa li kienu ilhom jiġġieldu għaliha tul dawn l-aħħar 29 sena.

Kellu jkun dan il-gvern li b'sens ta' responsabbilta`, reġa' pprovda duty free fuel lis-sajjieda.

Mr Speaker, ta' min jgħid li l-produzzjoni tal-majjal issa hija self- sufficient, għax sas-sajf li għadda kien jinħass ċertu nuqqas, anke minħabba l-mad cow disease fejn il-konsum taċ-ċanga kien naqas b'mod drastiku u żdiedet id-domanda għall-majjal.

Hemm bżonn li fir-rigward ta' l-industrija tal-produzzjoni tal-majjal, isiru l-isforzi kollha neċessarji biex meta tgħaddi l-burraxka tal-BSE, pajjiżna jkun jista' jerġa' jibda jesporta l-majjal lejn swieq barranin.

Lura għas-sajd.

Dalgħodu kien hemm min staqsa x'sar fil-qasam tas-sajd u l-agrikoltura f'dak li għandu x'jaqsam ma' edukazzjoni.

Nista' ngħid li bħalissa nbeda diploma course ta' sentejn dwar is-sajd u minn Settembru li ġej se jibda kors ieħor dwar il-BSE.

Anke d-dipartiment ta' l-agrikoltura u sajd qed jaħseb biex isiru korsijiet fil-livell ta' middle management biex il- qasam agrikolu, li issa qed jingħata ċerta mportanza minħabba l-iżviluppi li qed iseħħu madwarna, ikollu r-riżorsi umani neċċessarji biex ikun jista' jimxi b'mod professjonali.

Mr Speaker, il-beef intervention scheme, li wkoll issemmiet fis-seduta ta' dalgħodu, hija sistema li permezz tagħha l-gvern jissussidja l-qasam tal- produzzjoni taċ-ċanga u tal-ħalib.

Din is-sistema ilha li ġiet introdotta f'pajjiżna għal diversi snin, imma sa l-aħħar tas-sena li għaddiet, ir- raħħala bejniethom kien għad baqgħalhom jieħdu madwar Lm300,000, u bl- intervent tal-ministeru tal-finanzi, dawn il-flus se jingħataw fi żmien qasir.

Ta' min jgħid li minn din is-sena, id-dipartiment, flimkien mal-KPĦ, qed jaħdem biex is-sistema tal-beef intervention li bħalissa titkejjel bil- kilogrammi tinbidel u tibda tiġi kkalkolata fuq in-numru ta' rjus maqtula.

Rigward l-impact assessments kien hemm min staqsiena x'għandna x'naħbu, u jien irrid ngħid li m'hemm xejn li hemm bżonn jibqa' mistur.

Għar-rigward ta' l- impact assessments li qed isiru dwar il-qasam ta' l-agrikoltura, irrid ngħid li l-istudji għadhom għaddejjin u jien persważ li ladarba dawn jiġu ffinalizzati, il-partijiet li ma jkunux daqshekk sensittivi jiġu mgħoddija lil kulmin ikun interessat.

Sur President, fil-budget għal din is-sena jien kont għedt li fil-biċċerija se ssir linja ġdida għall-qatla tal-majjal biex jiżdied in-numru ta' majjal li jiġi pproċessat kull siegħa.

Fost is-submissions għat-tender li kienet ħarġet, kien hemm min ma mexiex skond l-ispecifications u għalhekk ġie deċiż li t-tender tiġi reissued, pero` issa mhux suppost li jkun hemm iktar dewmien biex dan il-proġett ta' linja ġdida għall-qatla tal-majjal jiġi fis- seħħ.

Rigward l-importazzjoni ta' varjeta` ta' żrieragħ tal-patata, dalgħodu ntqal li dan jista' jfisser iktar mard.

Dan m'hu minnu xejn, għax iż- żerriegħa li tiġi mportata ma tkunx ġejja minn għalqa waħda imma minn reġjuni differenti.

Għalhekk ikolli ngħid li l-argument ta' l-oppożizzjoni li ż-żrieragħ tal-patata jistgħu jġibu magħhom ċertu mard, ma jreġix.

Mr Speaker, saret riferenza wkoll għall-fatt li minn sena għall-oħra, id- dħul tal-bdiewa qiegħed kulma jmur jonqos, imma jekk wieħed jinnota l- prezzijiet tal-prodotti li jiddaħħlu l-pitkalija jinduna li jkun hemm żmien meta dawn jogħlew u jkun hemm żmien meta jonqsu.

Il-prezzijiet tal- prodotti agrikoli m'humiex fissi imma jvarjaw skond il-provvista u d- domanda.

Per eżempju jekk wieħed iħares lejn il-prezzijiet tal-patata li ġiet esportata f'dawn l-aħħar sentejn jinduna li dawn kienu tajbin ħafna għax għall-varjeta` Sante`, sentejn ilu l-bdiewa ingħataw Lm14.20 għal kull qantar u fis-sena li għaddiet ingħataw Lm13.39.

Mr Speaker, bħalma diġa` għedt, qed isiru bosta korsijiet, laqgħat, konferenzi u żjarat tekniċi biex fil-qasam ta' l-agrikoltura u s-sajd, ikun hemm ir-riżorsi umani neċessarji.

Irrid ngħid li għal dak li għandu x'jaqsam ma' l-integrated pest management, il-ħaddiema tad-dipartiment qed jiġu mħeġġa jieħdu kull esperjenza possibbli biex dan il-metodu jinfirex mal-pajjiż kollu, u kemm jista' jkun malajr.

Ma rridx ninsa ngħid li għadna mexjin bit-tfassil ta' twinning programmes ma' diversi pajjiżi barranin bil-għan li l-famuż technology transfer jiġi fis-seħħ.

Dawn it-twinning programmes qed isiru biex il-Maltin ikollhom l- opportunita` li jistudjaw dwar it-teknoloġija li tintuża f'pajjiżi barranin biex forsi nkunu nistgħu nibdew nużawha aħna wkoll.

Mr Speaker, f'din id-diskussjoni ma naqsitx li tissemma' l-Unjoni Ewropea u l-miljuni ta' flus li din se tipprovdilna.

Hemm bżonn li f'dan ir-rigward inpoġġu saqajna ma' l-art u nifhmu li għad hemm bosta negozjati xi jsiru.

F'dak li għandu x'jaqsam ma' l-agrikoltura, pajjiżna huwa żvantaġġjat għax l-art agrikola li hawn hija limitata, ilma hawn mill-inqas u l-istaġun xemxi tas-sajf jinfirex fuq sitt xhur.

Minħabba dawn il-fatturi, in- negozjati ma' l-Unjoni Ewropea se jieħdu iżjed fit-tul u se jkollna naħdmu iktar biex indawwru s-sitwazzjoni favur tagħna.

Sur President, aħna ma nħarsux lejn il-bdiewa bħala dawk li jfornuna bil- frott u l-ħxejjex biss imma bħala dawk in-nies li jieħdu ħsieb l-ambjent.

Għalhekk, il-bdiewa jridu jkunu mħarsa minn dan l-aspett ukoll.

Rigward is- sħubija fl-Unjoni Ewropea, peress li f'pajjiżna għandna ċerti żvantaġġi li għadni kif semmejt, waqt in-negozjati jiddaħħlu l-ispecial measures biex il- produzzjoni agrikola lokali tkun mgħejjuna b'mod dirett.

Permezz ta' dawn l- ispecial measures, pajjiżna jkun jista' jixtri prodotti agrikoli minn swieq barranin bi prezz irħas minn dak ta' l-Ewropa, jiġifieri il-prodotti li qed nimportaw bħalissa se jibqgħu jinxtraw bi prezzijiet speċjali.

Għar-rigward ta' l-export refunds irrid ngħid li l-Unjoni Ewropea diġa` neħħiet dawn ir-refunds minn fuq il-majjal u bil-mod il-mod, anke l-WTO u l- Istati Uniti ta' l-Amerika se jkollhom ineħħuhom.

Fi żmien qasir, dawk l- affarijiet li jħarbtu n-negozju liberu se jitneħħew.

Fir-rigward ta' dan nappella biex l-ewwel inħallu n-negozjati jsiru imbagħad nitkellmu fuq il- ftehim li nkunu akkwistajna.

Ovvjament, qabel ma nibdew in-negozjati rridu nitkellmu mal-partijiet kollha, jiġifieri mal-bdiewa, mar-raħħala, mal- proċessuri u ma' dawk kollha li b'xi mod jew ieħor huma nvoluti f'dan il- qasam, ħalli l-pożizzjoni tkun ċara għal kulħadd.

Jien persważ li permezz ta' dawn in-negozjati se nġibu lejn pajjiżna dawk il-miżuri u l-benefiċċji li tant nenħtieġu biex ngħinu lill-qasam agrikolu jiżviluppa u jissaħħaħ.

Sur President, nagħlaq dan id-diskors billi ngħid li din il-liġi hija waħda minn sensila ta' liġijiet li d-dipartiment ta' l-agrikoltura u sajd qed ifassal biex jassigura l-food safety f'pajjiżna.

Nirringrazzjak.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): Grazzi.

Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ ''Att biex ma jitħallewx jidħlu f'Malta organiżmi li jagħmlu l-ħsara lill-pjanti, biex dawn jiġu kkontrollati u mrażżnin il- firxa tagħhom u biex tipprovdi għal materji oħra li jkun inċidentali u anċillari għaliha'', ikun moqri t-Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tieni Darba.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nipproponi li din il-liġi tkompli tiġi diskussa fil- Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

THE DEPUTY SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

VICTOR GALEA PACE: Nissekonda.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-mistoqsija hi li dan l-Abbozz jitressaq quddiem il-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-KUNSILL MALTI GĦALL-IŻVILUPP EKONOMIKU U SOĊJALI

MALTA COUNCIL FOR ECONOMIC AND SOCIAL DEVELOPMENT BILL

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Gonzi.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Sur President, għandi l-messaġġ tal-President.

THE DEPUTY SPEAKER:

GUIDO DE MARCO

PRESIDENT

Il-President wara li kien informat dwar is-suġġett ta' l-Abbozz ta' Liġi "biex jipprovdi għat-twaqqif tal-Kunsill Malti għall-Iżvilupp Ekonomiku u Soċjali u għal affarijiet oħra li għandhom x'jaqsmu miegħu", jirrakomandah għall-konsiderazzjoni tal-Kamra tad-Deputati.

8 ta' Marzu 2001

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Sur President, f'isem il-Prim Ministru nipproponi t-Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi dwar il-Kunsill Malti għall-Iżvilupp Ekonomiku u Soċjali.

THE DEPUTY SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nissekonda.

THE DEPUTY SPEAKER: Rimarki?

L-Onor.

Gonzi.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Sur President, huwa privileġġ u unur għalija li f'isem il-Prim Ministru nressaq abbozz ta' liġi li fl-opinjoni tiegħi huwa wieħed mill-iktar abbozzi mportanti li dan il-gvern qiegħed iressaq quddiem dan il-parlament f'din il-leġislatura.

Naħseb li jkun tajjeb li bħala ntroduzzjoni għal dan id-dibattitu nispjega x'inhu l-ħsieb tal-gvern wara l-preżentazzjoni ta' dan l-abbozz, biex kulħadd jifhem għaliex għall-gvern, dan l-abbozz jirrappreżenta mument importanti ħafna fl-iżvilupp soċjali, politiku u ekonomiku ta' pajjiżna.

Illum il-ġurnata, pajjiżna għandu esperjenza ta' snin twal ta' żvilupp ta' politika ekonomika u industrijali.

Għaddejna minn żmenijiet differenti, bi gvernijiet, metodi, viżjonijiet u politika differenti.

F'dawn iż- żmenijiet rajna t-tajjeb u l-ħażin u rajna d-dritt u l-imgħawweġ.

Għexna żmenijiet ta' amministrazzjoni Soċjalista, bi programmi tipikament Soċjalisti, fejn il-gvern ikun hu l-padrun ta' kollox, f'kull ħin u f'kull mument, u jkun hu li jiddeċiedi dwar dak kollu li jolqot lill-bniedem, mill- mument li jitwieled sa meta jmut.

Jiena wieħed minn dawk li nipprova nitgħallem mill-esperjenza tal-passat ta' pajjiżna biex nasal għall-konklużjonijiet ta' x'inhu t-tajjeb u l-ħażin u ta' x'għandhom ikunu l-metodi li għandhom jintużaw fiż-żmenijiet tal-lum, bil-mentalita` u l-kultura li hawn.

Żgur li sa l-1987, pajjiżna kien immexxi b'din it-tip ta' amministrazzjoni, fejn il-gvern kien ċentrali f'kollox u f'kull ħin.

Il-gvern b'politika purament Soċjalista kien warrab kompletament il-kontribut jew is-sehem li s-soċjeta` in ġenerali setgħet tat għall-iżvilupp tal-pajjiż.

Wara l-1987, wieħed mill-messaġġi tal-gvern Nazzjonalista li kien tela' fil- poter kien id-djalogu fil-livelli kollha.

Bdiet dieħla bil-mod il-mod l- idea li nenfasizzaw iżjed fuq il-kapaċita` li niddjalogaw bejnietna u li b'sens prattiku u b'rispett lejn xulxin nisimgħu dak li jkollu xi jgħid ħaddieħor.

Ovvjament imbagħad irid ikun hemm xi ħadd li jieħu r- responsabbilta` tad-deċiżjoni, liema responsabbilta`, fi tmexxija demokratika taqa' fuq min ikun ġie elett biex imexxi l-pajjiż.

Kif qed ngħid, wara l-1987 twieled dan il-proċess ta' djalogu biex iċ-ċittadini jinvolvu ruħhom fil-ħajja sħiħa tal-pajjiż u jiddjalogaw u jressqu s- suġġerimenti tagħhom biex kull deċiżjoni ma titteħidx qabel ma jkunu nstemgħu l-vuċijiet kollha.

Sur President, huwa realta` tal-ħajja l-fatt li qatt ma nistgħu nikkuntentaw lil kulħadd, u għalhekk min jieħu d-deċiżjonijiet bilfors ikollu jaqta' favur naħa jew favur oħra, pero` il-proċess tad-djalogu żgur li jkompli jgħin biex jintlaħaq ftehim.

Jien naħseb li tul dawn l-aħħar snin, b'mod partikolari mill-1987 'l hawn, f'pajjiżna nżera` l-kunċett ta' djalogu fejn il-gvern, filwaqt li jerfa' r-responsabbilta` tad- deċiżjonijiet u finalment jiffaċċja l-ġudizzju tal-poplu, ma jibqax il- padrun assolut tad-destin tal-poplu, imma jagħti l-ispazju meħtieġ biex jiddetermina d-destin tiegħu.

Naħseb li nkun ġust jekk ngħid li mill-1987 'l quddiem, pajjiżna għamel din il-bidla radikali u beda japprezza iżjed dan il-proċess ta' djalogu.

Ta' min jgħid li dan il-proċess m'huwiex wieħed faċli, iktar u iktar issa li wasal fi stadju mportanti u delikat.

Pero` fadal iktar xi jsir biex dan il-proċess ikompli jissaħħaħ.

Ħafna drabi, ir-reazzjoni ta' dawk li jien nitkellem magħhom dwar dan il-proċess ta' djalogu tkun li għalkemm dan qed isir, fl-aħħar mill-aħħar il-gvern xorta jagħmel dak li oriġinarjament kellu f'moħħu.

Id-djalogu ma jfissirx li l-poplu se jiddeċiedi hu, minflok min suppost jiddeċiedi, imma jfisser li dak li jkollu l-kompitu li jiddeċiedi jingħata stampa aktar wiesgħa biex ikun jista' jieħu deċiżjoni bl-għarfien sħiħ ta' l-opinjonijiet kollha tal-partijiet konċernati.

Naħseb li jkun ġust li nerġa' ngħid li matul is-snin li għaddew, partikolarment f'dawn l-aħħar 15-il sena, pajjiżna pprova jsaħħaħ dan il- proċess.

Fil-qasam tad-djalogu speċjalizzat, fl-1988 tfaċċat l-idea li dan iservi ta' għodda nazzjonali fl-oqsma kollha.

F'dak iż-żmien il-gvern Nazzjonalista kien iddeċieda li jsir esperiment li bis-saħħa tiegħu titwaqqaf forma ta' struttura li tkun tippermetti tip ta' djalogu speċjalizzat, jew aħjar ''djagolu soċjali''.

L-idea kienet ikkupjata minn esperjenzi ta' pajjiżi barra minn Malta, jiġifieri dan id-djalogu soċjali kien mibni fuq mudell internazzjonali li primarjament jeżisti fl-ILO.

Din l-organizzazzjoni tippermetti l-parteċipazzjoni ta' tliet imsieħba soċjali – il-gvern, il-unions u l-ħaddiema - li jiddiskutu bejniethom dwar issues ta' importanza nazzjonali u internazzjonali u flimkien jippruvaw jaslu għal deċiżjonijiet aċċettabbli għall-imsieħba soċjali kollha.

Dan il-mudell, li kif diġa` għedt, ilu stabbilit għal numru kbir ta' snin, ġie ntrodott f'pajjiżna fl-1988 u sar jissejjaħ il-Kunsill Malti għall- Iżvilupp Ekonomiku, jew l-MCED, kunsill tripartitiku bil-parteċipazzjoni tal-korpi kostitwiti, ta' min iħaddem tal-unions u ovvjament tal-gvern.

L- iskop ta' dan il-kunsill kien li jipprovdi forum konsultattiv fejn l- imsieħba soċjali jkunu jistgħu jiddiskutu l-ideat u s-suġġerimenti tagħhom dwar il-formulazzjoni u l-implimentazzjoni tal-politika ekonomika ta' pajjiżna.

MR SPEAKER: Onor. Gonzi, ippermettili ninterrompik għax sar il-ħin.

Tibqa` in possession?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Iva, nibqa` in possession.

MR SPEAKER: L-Onor.

Gonzi jibqa` in possession.

Issa nistieden lill- istess Onor. Gonzi sabiex jekk jogħġbu jressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal-lejla t- Tlieta, 27 ta' Marzu, 2001 fis-7.00 p.m., b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kunsill Malti għall-Iżvilupp Ekonomiku u Soċjali - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar l-Amministrazzjoni ta' Art tal-Gvern - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' l-Erarju – Kumitat;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta - Tielet Qari; u

Riżoluzzjoni tal-Prim Ministru dwar il-qagħda fil-pajjiż – Kontinwazzjoni.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza tad-Dwana – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp - Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liġi dwar il-Protezzjoni u l-Privatezza tad-Data – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Condominia - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kwarantina tal-Pjanti - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Hawn rimarki?

L-Onor.

Michael Bonnici.

MR SPEAKER: L-Onor.

Michael Bonniċi.

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Mr Speaker, madwar ġimgħatejn ilu, il-Ministru għall-Politika Soċjali, flimkien mas-Segretarju Parlamentari għall-Kura ta' l-Anzjani, inawgura wieħed mill-akbar proġetti li qatt saru f'Malta f'dik li hija riabilitazzjoni ta' wards fid-Dar San Vinċenz De Paule.

Dakinhar jien ħassejtni onorat li nifforma parti minn dan il-gvern li qed jagħmel l- almu kollu possibbli għall-anzjani li wkoll huma ċittadini Maltin u li matul iż-żminijiet l-imgħoddija taw l-ikbar kontribut li setgħu jagħtu lil pajjiżhom.

Il-kontribut tagħhom ma kienx ftit u matul iż-żmenijiet dawn tawna pariri, għajnuniet u kontribuzzjonijiet għaqlin.

Dan il-proġett li nfetaħ 15-il ġurnata ilu ssejjaħ Serenity Ward.

Jien ħadt pjaċir li ssemma Serenity Ward għaliex huwa maħsub biex fih wieħed isib il-paċi u l-mistrieħ tiegħu u anke dik il-kalma li wieħed ikollu bżonn wara dawk it-turbulazzjonijiet li jkun għadda minnhom matul ħajtu kollha.

Aħna nafu li l-gvern qiegħed verament jaħdem biex dawn il-postijiet ma jkunux mitluqin imma jkunu attraenti, sbieħ u ndaf; postijiet fejn wieħed jista' verament igħix ta' bniedem li hu.

M'iniex qed nirriferi biss għall- SVPR imma anke għal postijiet oħra.

Is-sitwazzjoni ta' l-anzjani f'Malta mhix, per eżempju, bħalma ġieli rajna f'pajjiżi oħra fejn jitfgħu l- anzjani jew il-morda tagħhom f'dawn il-postijiet, igħidu li wasal it-tmiem tagħhom u jħalluhom hemm sakemm imutu.

Jien ma nistax ma nfaħħarx il-ħsieb nobbli tal-gvern li ħa l-inizzjattiva sabiex ra li żewġ wards li kienu milquta fit-Tieni Gwerra Dinjija u li kienu fi stat miżerabbli, f'inqas minn sentejn jitwaqqgħu u jinbnew mill-ġdid.

Il-gvern ħa in konsiderazzjoni l-estetika tal-post u l-ambjent ta' madwar u bena post li huwa verament monument tal-millenju l-ġdid.

Mr Speaker, naħseb li huwa inutli li wieħed joqgħod jagħmel l-eloġji kollha fuq dak u fuq l-ieħor, imma nixtieq hawnhekk infaħħar lis-Segretarju Parlamentari Mifsud Bonnici għad-dedikazzjoni speċjali li għandu għal dan il-qasam, kif ukoll lill-predeċessur tiegħu, il-Prof.

Rizzo Naudi.

Dawn it-tnejn ħadmu kemm felħu biex jaraw li dawk in-nies li jkunu jaqbżu ċerta eta` almenu jkollhom ir-rispett, anke bħala rigal għal dak li għaddew minnu.

Li tiġi hawnhekk u tisma' kritika nġusta b'mod speċjali fuq l-affarijiet soċjali, u ma jissemma' xejn mis-sabiħ imma jissemmew biss dawk il-ftit affarijiet jew nuqqasijiet li jista' jkun hemm, hi ingratitudni qawwija.

Wieħed irid jikkunsidra li l-Gvern qiegħed jagħmel l-almu kollu tiegħu possibbli biex iwettaq dawn il-proġetti bl-aħjar mod possibbli, mhux biss fl-inqas żmien, imma anke bl-iktar mod effikaċi.

Minkejja l-ispejjeż li l- gvern jista' jkollu xorta waħda jsib fondi biżżejjed biex dawn il-postijiet jirriabilitahom u jagħmilhom postijiet diċenti.

Jien nappella sabiex l-affarijiet soċjali ma jkunux kkritikati b'mod distruttiv, jagħmilhom min jagħmilhom.

Jekk, per eżempju, jinstab xi qattus jew tnejn, m'għandniex nagħmlu għaġeb.

Mhux fl-isptarijiet kollha mad-dinja kollha tista' tgħid ikun hemm xi qtates jiġru 'l hemm u 'l hawn!

Ejjew ma nkunux daqshekk pwerili!

Jien jiddispjaċini nisma' dawn l- affarijiet.

Hemm bżonn li nkomplu nagħtu s-support li qegħdin nagħtu lil dawn l-anzjani.

Rigward l-ikel irridu nifhmu li wieħed ma jistax jikkuntenta lil kulħadd, mod speċjali lill-anzjani.

Fil-passat nista' ngħid li ħdimt fl-isptarijiet kollha tal-gvern u naf li l-anzjani mhux kollha huma kapaċi jieklu waħedhom.

Ħafna drabi, għalkemm ikun għadu kif inqaleb il-platt sħun minn ġot-trolley, sakemm in-nurse b'tant paċenzja, vokazzjoni, determinazzjoni u tant sagrifiċċju għaliha tkun qed titma lill-anzjan, l-ikel jiksaħ.

Huwa veru li l-qraba ta' l-anzjani jeħdulhom l-ikel, imma dan jagħmluh għaliex jieħdu pjaċir jagħtuhom ftit mill-ikel tad-dar lill-anzjani tagħhom mhux għaliex l-ikel ma jkunx tajjeb.

Nerġa' ngħid li l-kritika tagħna trid tkun kostruttiva, m'għandniex tkun kritika biex inxejnu dak li sar tajjeb jew nippruvaw nivvintaw jew naqilgħu minn żniedna jew inkella dak li huwa tikka nagħmluh muntanja biex insibu x'noġġezzjonaw għal dak li jkun sar tajjeb u biex ngħattu dak li jkun sar tajjeb.

Kritika distruttiva taffettwa ħażin ħafna wkoll lill-familjari ta' dawn in- nies li jibdew jistaqsuh x'inhu jiġri f'dawn il-postijiet.

Għalkemm huwa veru li hemm anzjani li huma abbandunati, hemm minnhom li t-tfal jew il- qraba tagħhom imorru jżuruhom.

F'dan ir-rigward l-istess jiġri fl-isptar San Luqa; il-problema tal- kwantita` ta' ikel li jintrema mill-isptar San Luqa u mill-isptarijiet l- oħra għaliex il-familjari jġibulhom l-ikel, kemm-il darba ġiet ittekiljata.

Ovvjament dan ikun ħafna iktar tajjeb għaliex ikun imħawwar imma wieħed irid jifhem li fl-isptar ma tistax taqbad u ssajjar kif trid għaliex ikun hemm nies bil-pressjoni, oħrajn bil-mard tal-qalb, oħrajn bid- diabete u kondizzjonijiet oħra.

Ma jistax ikun li toqgħod tagħmel l-ikel għal kull persuna partikolari skond il-marda li għandha.

L-ikel li jiġi pprovdut mill-kċejjen ta' l-isptarijiet u minn tant koki tajbin li b'tant sagrifiċċju jaħdmu dawk is-sigħat twal ġo dawk is-sħanat kollha li ġġib magħha l-kċina, hu ikel tajjeb ħafna.

Saret kritika wkoll fuq l-Isptar San Luqa għaliex il-ministru ntroduċa kompetizzjoni għal-logo.

Mela għax il-ministru għamel kompetizzjoni għal- logo tfisser li ttraskura l-isptar jew inkella ttraskura l-wards kollha?

Ittraskura l-importazzjoni ta' tant makkinarju effiċjenti li llum hu mgħammar bih l-Isptar San Luqa u l-isptarijiet l-oħra.

Din hi ħaġa li qatt ma saret fil-50 sena li ilu li sar l-Isptar San Luqa u li riedet issir.

Din m'hijiex kritika li tixraq lil dan il-parlament imma hija kritika li ssir minn tfal żgħar.

Mr Speaker, hemm bżonn li naraw fejn nistgħu ntejbu u m'hemmx kritika aħjar minn dik oġġettiva.

Veru li tara xi jkun hemm ħażin, imma mhux tgħid li dak huwa ħażin u tkompli tgħarraq, tgħaffeġ, tkissru u tfarrku; trid tagħmel suġġerimenti biex l-affarijiet jitjiebu.

B'hekk biss nistgħu nġibu l-affarijiet 'il quddiem.

Ejjew intejbu fuq dak li jsir tajjeb u nikkritikaw fuq dak li naħsbu li jkun ħażin u nippruvaw intejbuh.

Hekk ikunu l-membri Parlamentari li jkunu dehen ta' dan il-Parlament u dehen ta' dawk iċ-ċittadini li jkunu tellgħuhom.

Ma ninsewx li l-policy tal-gvern fuq l-anzjani qiegħda fuq żewġ binarji.

L- ewwel binarju hu li qed isiru djar għal dawk l-anzjani li m'għandhomx min jieħu ħsiebhom fil-familja tagħhom jew li minħabba l-pressjoni ta' xogħol ta' wliedhom u ta' qrabathom ma jistgħux igħixu fil-komunita` kif aħna lkoll nixtiequ li jibqgħu jagħmlu.

Din il-policy tal-gvern bdiet mill-1987.

Veru li kienet saret xi ħaġa qabel, biex inkun onest miegħi innifsi, imma din kienet qed issir bil-mod wisq.

Il-gvern Nazzjonalista ta spinta meta fl-1987 għall-ewwel darba fl-istorja tal-Parlament Malti ħatar segretarju parlamentari responsabbli mill-kura ta' l-anzjani.

Jien nixtieq infaħħar anke lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni li meta kien prim ministru rrikonoxxa l- bżonn li jkun hemm xi ħadd li jkun responsabbli minn dan il-qasam u huwa wkoll kien ħatar persuna biex tieħu ħsieb il-qasam ta' l-anzjani.

Kif diġa` għedt fejn il-gvern qiegħed jieħu ħsieb lil dawk li qed imorru fid-djar ta' l-anzjani u qed ikabbarhom.

Araw id-dar ta' l-Imtarfa kemm hi sabiħa!

Minn daqsxejn ta' ftit barracks tas-suldati li kien hemm ġiet imkabbra u llum hi mgħammra tajjeb.

Ara l-Knisja x'għamlet matul iż- żmenijiet!

Hi kienet il-pijuniera ta' dawn id-djar ta' l-anzjani; kienet hi li bniet id-dar Ta' Sawra, tal-Ħamrun u postijiet oħra.

Il-Knisja bdiet dan.

Il-gvern ra l-eżempju tajjeb tagħha u pprova jagħmel xi ħaġa simili.

Illum il-gvern qabeż dan ir-ritmu għax il-Knisja m'għadhiex daqshekk kapaċi, forsi minħabba nuqqas ta' superviżjoni li qabel kien ikollha permezz tas-sorijiet, imma anke finanzjarjament, li jirnexxielha tissapportja daqshekk.

Dan hu l-ewwel binarju.

Imma l-gvern mhux għal dawn l-azjani biss ħaseb imma ħaseb ukoll għal dawk li qegħdin jgħixu fil- komunita`.

U dan huwa l-binarju l-ieħor li rrid nitkellem fuqu.

Insemmi, per eżempju, l-assistenti soċjali każwali li qed jiġu ttrejnjati.

Kien hawn żmien meta kien hawn xi strikes fl-iskejjel u tfajna nies - u jiddispjaċini għalihom - bħala għalliema mingħajr ma jafu kważi l-ebda skola.

Imbagħad daħħalnihom tal-post u safejn naf jien ma kellhom kwalifikazzjonjiet ta' xejn u kellhom isiru l-korsijiet għalihom biex jieħdu ħsieb it-tfal.

F'dak li għandu x'jaqsam ma' l-anzjani, gvern Nazzjonalista ħaseb biex lill- assistenti soċjali każwali jagħtihom it-training meħtieġ, mhux biss dak prattiku imma anke dak psikoloġiku, dwar kif jifhmuha l-anzjani biex huma jkunu kkwalifikati biżżejjed sabiex ikunu jistgħu jagħtu l-kura.

Nittama li dan ix-xogħol li qed jagħmlu l-assistenti soċjali każwali llum jiġi rikonoxxut iktar mill-gvern.

Ma ninsewx li dawn għadhom self-employed u għadhom iħaddmu lilhom infushom; m'humiex impjegati tal-gvern.

Għalhekk jenħtieġ li tinħatar xi idea ta' struttura biex kull gvern jagħraf il- kontribut kbir ta' dawn in-nies, jirrikonoxxi x-xogħol li qed jagħmlu u jagħtihom post fis-sod skond iċ-ċirkostanzi li jkunu għaddejjin fil-pajjiż.

Dawn qegħdin jagħmlu sagrifiċċju kbir, qegħdin jagħtu servizz tajjeb u qegħdin jikkontribwixxu għall-policy tal-gvern tal-ġurnata.

Barra minn hekk, ma rridx nisma nsemmi s-servizz tat-telecare li huwa tajjeb ħafna u anke s-servizz tal-handyman għal dawk il-ħafna anzjani li per eżempju ma jkunux jistgħu jiftħu xi bieb jew tkun inkisritilhom xi ħġieġa.

Dan is-servizz beda fi żmien gvern Nazzjonalista u tkompla fi żmien gvern Laburista wkoll.

Hemm ukoll is-servizz tal-meals on wheels għal dawk l-anzjani li ma jifilħux jagħmlu l-borma, ma jifilħux jixegħlu l- gass jew inkella ma jafux jużaw l-affarijiet oħra.

Dawn ħadu l-platt sħun ukoll permezz tal-meals on wheels .

Infetħu wkoll numru ta' day centres.

Dawn bdiehom il-gvern u llum qed ikompluhom il-kunsilli lokali.

Barra minn hekk, l-iktar ħaġa li għamilna kienet li ntroduċejna l-Universita` tat-Terza Eta` għal dawk in-nies li huma kapaċi u li baqgħu kapaċi li jistudjaw.

Tajnihom l-inizjattiva biex ikomplu ftit ieħor biex ma jibqgħux passivi wara li jagħlqu l-61 sena u jibqgħu sempliċement ġod-dar jew inkella jiġru 'l hemm u 'l hawn fil-pjazez jew ma jagħmlu xejn għax dan joħloq il-monotonija u l-immaġinazzjoni li jikkunsidraw ruħhom bħala emarġinati.

Nafu biżżejjed kemm daħlu nies għal dawn il-korsijiet u llum qed jagħtu kontribut huma stess bħala pensjonanti, l-iżjed permezz ta' dak li setgħu akkwistaw mill-esperjenza ta' ħajjithom.

Il-gvern Nazzjonalista ta anke xi ħaġa finanzjarja meta ntroduċa s- supplementary allowances.

Kull meta wieħed jimla l-formula tas- supplementary allowances, dawk li jkunu għalqu l-61 sena ma jkunx hemm għalfejn li wieħed jikteb min qed igħix magħhom jew inkella dawk il- familjari oħra li jkunu qegħdin igħixu fl-istess dar.

Din ukoll hija ta' għajnuna għall-anzjani.

Fl-aħħar nett xtaqt nagħti xi pariri u suġġerimenti.

Naf li din diġa` qiegħda ssir minn xi wħud, pero` dawk il-kappillani, kunsilli lokali u soċjetajiet li jaraw li hemm ċerti nies li jispiċċaw bl-eta` tal-pensjoni ta' 61 sena u għadhom tajbin, inħoss li għandhom jagħtuna l-esperjenzi tagħhom f'diversi xogħlijiet fil-komunita`.

Nissuġġerixxi li l-kunsilli lokali jagħtuhom u jdaħħluhom f'bordijiet li jista' jkollhom sabiex jagħtuhom il-pariri.

F'dak li għandu x'jaqsam mal-kappillani jistgħu anke forsi jagħmlu l-accounts jew il-fuljett tal-parroċċa.

Jistgħu wkoll jagħmlu librerija f'kull parroċċa jew jorganiżżaw l-attivitajiet li jkollhom biex mhux dejjem ikunu l-istess tnejn jew tlieta min-nies li jagħmlu dawn l- affarijiet.

Hemm bżonn li lill-anzjani ninvolvuhom f'dan ix-xogħol.

L- istess appell tiegħi jmur għas-soċjetajiet fl-irħula u fl-ibliet tagħna fejn għandna ħafna soċjetajiet, bħall-każini tal-baned, il-każini politiċi, il-każini soċjali, clubs tal-boċċi u enti oħrajn li ssibhom f'kull lokalita`.

Ejjew ninvolvu wkoll lill-anzjani ħalli jkunu jistgħu jagħtu l- għajnuna u l-kontribut tagħhom.

Nagħlaq billi ngħid li għandu jkollna l-ikbar rispett lejn l-anzjani u għandna nirrikonoxxu l-ħidma li qed issir.

Ma rridux inkunu kritiċi b'ċerta kritika pwerili.

Ejjew naraw li dak li hu tajjeb ikun verament tajjeb u dak li forsi jkun ħażin ma nkomplux nagħrrquh iktar imma nippruvaw nagħmlu s-suġġerimenti biex dik il-ħaġa titjieb.

Jien nittama li kull membru ta' dan il-Parlament jifhem dawn l-affarijet soċjali.

Il-gvern għandu diversi prioritajiet fl-edukazzjoni, fl-anzjani, fil-finanzi u f'affarijiet oħra.

Imma f'din il-materja l-gvern mhux jonqos li jagħti l- kontribut tiegħu lil dawk in-nies li kkontribwew qabilna għal dan il- pajjiż.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Iktar rimarki?

Il-Ministru Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Grazzi, Mr Speaker.

Riċentement f'dan il-Parlament u anke barra minn dan il-Parlament saru allegazzjonijiet dwar għoti ta' titlu fl-Għadira lil Trattoria Debono, li qabel kien magħruf bħala Tunny Net.

Bħas-soltu nippruvaw nibnu każ madwar għoti u konċessjoni mid-Dipartiment ta' l-Artijiet li kif se nuri dalwaqt mhux talli ma qdewx mill-koxxa - kif allegat fil-''Kullħadd'' u anke mill-Onor.

Mizzi - lill-propjetarju jew aħjar iċ-ċenswalist ta' dan ir-restaurant, tali mill-konċessjonijiet kollha li saru matul iż-żmien mill-1927 'il hawn fuq dak il-post, id-Dipartiment ta' l-Artijiet qatt ma kien strett daqs kemm kien fl-aħħar konċessjoni.

Nibda biex ngħid li fejn illum hemm it-Tunny Net kien ingħata fl-1927 b'ċens ta' LM1 fis-sena għal 99 sena li jagħlqu fl-2026, jiġifieri 25 sena oħra.

Hemmhekk kien beda bħala restaurant - forsi ma kienx kbir daqs illum - u bidel diversi jdejn sakemm ġie f'idejn il-kumpannija JT Catering Limited li tagħha kien direttur John Dalli, l-ex deputat Laburista, li bħal ħaddieħor għandu kull dritt li jinnegozja.

Jiġifieri ma jien qed ngħid dan bl-ebda sens ta' kritika.

Fl-1993 l-awtoritajiet tad-Dipartiment ta' l-Artijiet skoprew li matul iż- żmien dan ir-restaurant kien kiber mingħajr ma kien hemm titlu fuq l-art u għalhekk fl-1993, qabel ma xtaraha l-propjretarju attwali tat-Tunny Net, illum magħruf bħala Trattoria Debono, il-gvern kien irrikonoxxa lill- kumpannija JT Catering Limited mhux biss fl-area konċessa oriġinarjament fl-1927 imma żiedlu magħha 540 metri kwadri.

Dan oriġinarjament fl-1927 kien 232 metri kwadri imbagħad fl-1993 ġiet regolariżżata l-pożizzjoni - ma nafux meta minn 232 metri kwadru żdiedet b'540 metru kwadru bejn l-1927 u 1993 - pero` l-gvern, kif għandu dritt jagħmel, irrikonoxxa dawk il-540 metru kwadru u żied iċ-ċens minn Lm1 għal Lm750 fis-sena.

Dan ifisser li kkalkola dawn il-540 metru kwadru għal Lm750 ċens fis-sena li m'huwiex perpetwu imma jagħlaq fl-2026.

Fl-1993, il-gvern ta biċċa art ta' 540 metru kwadru lill-kumpannija JT Catering Limited biċ-ċens li jien ikkalkulajtu ta' Lm1.41 kull metru kwadru.

Fuq dan, l-oppożizzjoni ma qalet xejn u fl-1999 il-gvern ta konċessjoni ta' 179 metru kwadru oħra meta s-sid, issa ġie s-sid attwali, waqqa' kollox u reġa' bena Trattoria ġdida bil-beach facilities li llum jisimha Trattoria Debono.

Il-gvern issa ta 179 metru kwadru extra li minnhom 139 metru kwadru huma taħt il-livell tat-triq u ma jistgħux jiġu żviluppati 'l fuq mit-triq.

Din l-art taha bil-prezz ta' Lm1,910 fis-sena b'ċens temporarju, jiġifieri 25 sena oħra ċ-ċens jagħlaq u jkollhom joħorġu t-tenders mill-ġdid.

Mela fl-1927 ingħataw 232 metru kwadru b'Lm1 fis- sena, fl-1993 ingħataw 540 metru kwadru bis-Lm750 fis-sena ċens, jiġifieri mhux kif kien hemm fil-''KullĦadd'' jew inkella kif qal l-Onor.

Mizzi fejn wieħed ingħata x'jaħseb li dan hu l-prezz għall-proprjeta`.

Dan m'huwiex ċens perpetwu imma huwa ċens temporarju - u allura lanqas jista' jinfeda - li jagħlaq 25 sena oħra.

Mela fl-1993 ingħataw 540 metru kwadru bil-Lm1.41 kull metru kwadru, u issa għax il-gvern ta 179 metru kwadru li tliet kwarti minnhom huma taħt il-livell tat-triq għal Lm1,910 qed igħidu li dan hu skandlu u li dawn in-nies qed jinqdew mill-koxxa.

Mr Speaker, dan kollu għaliex darba kien hemm perit li qal li għandna nitolbu Lm9,000, liema ammont kien esaġerat u perit ieħor - dawn it-tnejn jaħdmu mal-gvern - li qal li għandna nitolbu Lm900.

Għalhekk id- Dipartiment ta' l-Artijiet iddeċieda li jqabbad persuna indipendenti minn barra d-Dipartiment ta' l-Artijiet, li m'hijiex uffiċjal tal-gvern, imma perit anzjan ta' ċerta esperjenza li wasal għall-konklużjoni li għandna nagħtuha b'Lm1,910.

Fil-fatt għalkemm approvat mid-Dipartiment ta' l- Artijiet, dan il-każ qiegħed quddiem il-Kumitat tal-Kuntratti bħal kif jiġri f'każijiet l-oħra sabiex jiġi approvat.

Dan kollu għedtu biex nuri l- iskop malinn ta' l-oppożizzjoni u anke tal-ġurnal "KullĦadd" li attakkaw din il-konċessjoni meta din il-konċessjoni ngħatat bi prezz ta' għaxar darbiet iktar minn dik li ngħatat fl-1993.

Nirringrazzjak, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal-lejla, it- Tlieta, 27 ta' Marzu, 2001 fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill- Ministru.

Fid-9:30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

DOKUMENTI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk hemmx xi problemi biex persuna tuża bl-istess faċilita' dokumenti bħal passaport, liċenzja tas-sewqan, karta ta' l-identita' bl- istess ekwivalenza u piż, meta juża s-servizzi pubbliċi bħal pulizija, ETC, dipartiment tat-taxxa, sigurta' soċjali eċċ?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: L-Att dwar il-Karti ta' l-Identità Kap 258 jiddefinixxi l-karta ta' l-identità bħala dokument maħruġ lil persuna bil- għan li jidentifika lil dik il-persuna, mentri l-iskop li għalih jingħataw iż-żewġ dokumenti l-oħra, il-passaport u l-liċenzja tas-sewqan, huwa għal kollox differenti.

Uħud mis-servizzi pubbliċi huma limitati għal persuni li jkunu residenti f'Malta.

Peress li Maltin li jgħixu f'pajjiżi barranin jista' jkollhom fil- pussess tagħhom passaport jew liċenzja tas-sewqan maħruġa f'isimhom u persuni ta' nazzjonalità barranija li m'humiex residenti Malta jista' jkollhom liċenzja tas-sewqan Maltija, jista' jkun hemm każi fejn ma jkunx possibbli li d-dipartimenti konċernati jaċċettaw passaport jew liċenzja tas- sewqan bħala prova ta' residenza f'Malta.

ALLOWANCE

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk jistgħux jittieħdu passi biex il-persuna li d- dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament minn din il-mistoqsija fl-aħħar jitħallas il-Lm150 li għandu jieħu bħala allowance u li l-Ministru stess fil-parlament xhur ilu kien qal li se jitħallas?

ONOR.

LOUIS GALEA: Jien informat li l-għalliem indikat diġa' qed jirċievi d-Diploma qualification allowance u ser jingħata l-arretrati fil- paga ta' dan ix-xahar.

SKEJJEL - RAĦAL ĠDID

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk jistgħux jittieħdu passi biex l-art tal-btieħi interni tal-bini ta' l-iskejjel primarji ta' Raħal Ġdid issir b'materjal artab biex it-tfal ma jweġġgħux?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li mhux prattikabbli li l-btieħi ta' l- iskejjel primarji ta' Raħal il-Ġdid jinksew kollha bis-soft flooring.

Is-soft flooring jintuża taħt apparat tal-logħob biex iħares lit-tfal milli jweġġgħu jekk jaqgħu minn ċertu għoli.

Fil-fatt id-diviżjoni ta' l-edukazzjoni se toħroġ sejħa għal tender li fost xogħlijiet oħra hemm dak ta' kisi b'materjal artab parti mill-bitħa ta' skola A biex b'hekk it-tfal ikunu jistgħu jużaw apparat tal-logħob mixtri mill-awtoritajiet ta' l-istess skola.

RANGE TAL-PLATTINI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jinformana x'sar matul l-1999 u s-sena 2000 sabiex it- talba tad-dilettanti Mostin biex ikollhom range tal-plattini tiġi milqugħa?

Jista' jgħid x'inhuma l-possibilitajiet li din it-talba tintlaqa' b'mod li jinstab rimedju matul din is-sena?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li ma jirriżulax li saret xi talba lill- kunsill Malti għall-isport jew lid-dipartiment taż-żgħażagħ u sport għal range tal-plattini fil-Mosta.

Għalhekk nitlob lill-Onor.

Membru jkun aktar speċifiku.

KULLEĠĠ TAL-BIEDJA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jaġġornani dwar il-mistoqsija parlamentari nru.

23648 u cioe' fejn waslu ma' min qed isiru l-arranġamenti f'Bologna biex l- istudenti tal-kulleġġ jitħarrġu fuq il-produzzjoni agrikola organika?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-pjan biex l-istudenti tal-kulleġġ tal- biedja jistħarrġu fuq produzzjoni agrikola organika qiegħed isir ma' Dr Antonio Campagnoni l-PRO ta' l-għaqda produtturi organiċi ġewwa Bologna.

Dr Campagnoni hu membru tal-federazzjoni internazzjonali għal movimenti ta' l-agrikoltura organika.

Informat ukoll li t-talba li saret mill-kulleġġ hi biex l-istudenti jmorru jagħmlu prattika f'irziezet fir-reġjun ta' Vignola, speċifikament ma' koperattiva, biex jakkwistaw esperjenza mhux biss fuq metodoloġija organika imma wkoll fuq maniġġ ta' kif timxi l-assoċjazzjoni tal-produtturi organiċi.

Dan il-pjan ikun jista' jseħħ biss wara li l-marda ta' l-ilsien u d-dwiefer tiġi kkontrollata.

L-istudenti tal-kulleġġ għandhom rappreżentanti fil-moviment Malti ta' l- agrikoltura organika.

Il-moviment jiltaqa' fil-kulleġġ.

SUQ TAL-BELT - TOILET

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jinformana bl-iżviluppi ta' mistoqsija parlamentari nru.

24277 fid- dawl tar-risposta ta' mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li saru diversi xogħlijiet kemm-il darba minħabba l-vandaliżmu.

Għaldaqstant ix-xogħlijiet meħtieġa, jiġifieri l-bdil tal-bieb u l-ħġieġ miksur, għandhom isiru mill-ġdid.

Manutenzjoni tal-plumbing għandha ssir ukoll.

TA' QALI - FRUIT WHOLESALERS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jara li jiġu rispettati u approvati l-bżonnijiet tal-wholesalers tal-frott f'Ta Qali?

Jekk fl-affermattiv, meta?

ONOR.

TONIO BORG: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jispeċifika l- bżonnijiet li qed jirriferi għalihom.

FRUIT WHOLESALERS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jinformana jekk investigax l-inkonvenjent sanitarju li tqajjem fil- ġurnal "l-orizzont" f'paġna 10 ta' nhar l-Erbgħa, 14 ta' Marzu dwar l- inkonvenjent li qed jiffaċjaw il-wholesalers tal-frott?

Jista' jinformana x'passi ttieħdu?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninsab informat li l-inkonvenjent sanitarju li tqajjem fil-ġurnal imsemmi ġie investigat u kkonfermat minn uffiċjali ta` dan id-dipartiment.

Komunikazzjoni ntbagħtet lid-dipartiment ta` l- agrikoltura u sajd f'dan ir-rigward biex tinstab soluzzjoni mill-aktar fis.

Għaldaqstant nissuġġerixxi li għal aktar informazzjoni tali mistoqsija tista` tiġi riferuta lill-ministru responsabbli mill-agrikoltura u sajd.

FRUIT WHOLESALERS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jinformani jekk investigax l-ilmenti li kienu msemmija mill-wholesalers tal-frott f'Ta Qali fil-ġurnal "l-orizzont" ta' nhar l-erbgħa, 14 ta' Marzo paġna 10?

Jista' jinformani x'passi ħa?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Għalkemm il-post imsemmi qiegħed f'Ta' Qali dan ma jagħmilx parti mill-pitkalija ċentrali.

Il-posti tal-frott huma mikrija direttament mid-dipartiment ta' l-artijiet lil dawn l-individwi.

Bħala ġest ta' rieda tajba u sabiex tinżamm kemm jista' jkun l-indafa f'dan il- post, id-dipartiment ta' l-agrikoltura joffri servizz ta' industrial skips li jitbattlu kuljum.

Inżid ngħid li ż-żamma ta' l-indafa fil-post imsemmi hija r-responsabbilta` tal-wholesalers.

ETC

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk l-ETC hux qed tinvestiga d-diversi każi li qed ikun hemm fejn azjendi kummerċjali jagħtu s-sensja lil full-timers li jkollhom filwaqt li jibqgħu jżommu fuq il-kotba tagħhom il-part-timers?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Skond l-att li jirregola l-kundizzjonijiet ta' l- impjieg, "meta prinċipal ikun bi ħsiebu jtemm l-impjieg ta' mpjegat minħabba redundancy, hu għandu jtemm l-impjieg ta' dik il-persuna li tkun impjegata l-aħħar fil-klassi ta' l-impjieg milqut minn dik ir-redundancy".

Ninsab informat li meta l-uffiċjali tad-dipartiment tar-relazzjonijiet industrijali u ta' l-impjieg jiltaqgħu ma' ksur tal-provedimenti msemmija, jieħdu l-passi meħtieġa bi skop li jirrimedjaw dan il-ksur.

IKLIN – TRIQ ANTON MANWEL CARUANA - DAWL

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid meta ser jiġi stallat id-dawl fi Triq Anton Manwel Caruana, Iklin billi l-arbli ilhom mwaħħlin aktar minn tliet ġimgħat?

Id- dwal li hemm mwaħħla mar-residenzi privati ser jinqalgħu

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jien informat li x-xogħol biex jiġi stallat id-dawl fit-triq imsemmija għandu jitkompla flimkien ma' xogħlijiet oħra u mistenni li jitlesta sa l-aħħar ta' April.

IKLIN – TRIQ ERIN SERRACINO INGLOTT - PEDESTRIAN CROSSING

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'possibbilta` hemm li ssir pedestrian crossinng għar-residenti ta' Triq Erin Serracino Inglott, l- Iklin li jkunu jridu jaqsmu l-Birkirkara by-pass mingħajr il-bżonn li joqogħdu jmorru ħdejn il-bathroom design?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Għaddejt it-talba ta` l-Onor.

Interpellant lill-bord għall-kontroll tat-traffiku biex jara x`jista jsir.

IMSIDA - BINI PERIKOLUŻ

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jara li jittieħdu passi biex jitwaqqa l-bini li hemm qrib Conception Street, Imsida li apparti milli mhuwiex abitat jinsab fi stat ta' abbandun u f'qagħda perikoluza kif jixhdu l-prekawzjonijiet li kellhom jittieħdu xi ftit tal-ġranet ilu peress li dan il-bini qed iservi biss biex jitrabbew l-annimali fih, b'periklu kbir għas-saħħa tar-residenti ta' l- inħawi?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li l-perit inkarigat mid- dangerous structures ġie mitlub jinvestiga l-każ.

TOROQ - KONTIJIET IKKONTESTATI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu l-valur tal-claims msemmija fil-mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li d-dipartiment għandu claim ta` Lm2.08miljun fir-rigward tal-proġett ta` Tal-Qroqq filwaqt li l-ammont ta` claims oħra hu ta` Lm357,000.

PULZIJA – FGURA - KLIEB PERIKOLUŻI

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid jekk sarux rapporti lill-pulizija minħabba klieb perikolużi li jinsabu jiġġerrew fit-toroq tal-Fgura?

Jekk iva, x'passi qed jittieħdu?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi mill-ewwel tas-sena 'l hawn il- pulizija ma kelliex rapporti dwar xi klieb perikolużi jiġġerrew fit-toroq tal-Fgura.

PULIZIJA – WIED IL-GĦAJN - KLIEB PERIKOLUŻI

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid jekk sarux rapporti lill-pulizija minħabba klieb perikolużi jiġġerrew fit-toroq ta' Marsaskala?

Jekk iva, x'passi qed jittieħdu?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi mill-ewwel tas-sena `l hawn il- pulizija ma kelliex rapporti dwar xi klieb perikolużi jiġġerrew fit-toroq ta` Marsascala.

PULIZIJA - QBID TA' KLIEB

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jagħti statistika ta' kemm inqabdu klieb li kienu qed jiġġerrew mat-toroq tagħna?

Kemm kien l-ammont fis-snin 1999/2000 u fis-sena 2000 s'issa?

Kemm minhom ġew imraqda biex imutu u x'sar mill-bqija tal-klieb l-oħra?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi ma tinżammx statistika ta` dawn il-każi.

PULIZIJA - KLIEB

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid x'isir wara li jkun hemm rapporti ta' klieb jiġġerrew mat- toroq li jkunu perikolużi għall-pubbliku?

Kemm għandna persuni available li jmorru jagħmlu dan ix-xogħol u kemm għandna vetturi adattati biex jaqbdu dawn il-klieb?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi meta l-pulizija jkollha rapporti ta` klieb jiġġerrew barra, tkun informata l-SPCA peress li bis-saħħa ta` l- artikolu 12 ta` Kapitlu 312, l-SPCA kienet ġiet awtorizzata li tieħu ħsieb il-qbid ta` klieb li jkunu jiġġerrew barra.

MUMN

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: B'riferenza għar-rappreżentazzjonijiet li saru mill-MUMN (permezz ta' ittra lid- direttur ta' l-isptarijiet datata 23 ta' Ottubru 2000 u laqgħa mad- dietician tad-divizjoni u l-amministrattur mediku Dr. Frank Bartolo MD) dwar il-possibbilta` li jibda jiġi servut breakfast aktar healthy minn dak li qed jiġi offrut bħalissa lin-nurses u l-midwives, possibbli li d- diviżjoni tas-saħħa tgħid għaliex għadha ma bidlitx il-breakfast?

Kif tiġġustifika d-diviżjoni tas-saħħa l-fatt li għall-breakfast tan-nurses u midwives toffri ikel li jista' jkun ta' detriment għas-saħħa bħal corned beef, ġobon, zalzett, bajd moqli, luncheon meat, perżut u tonn taż-żejt?

Taħsibx id-diviżjoni tas-saħħa li għandha tagħti eżempju f'dan il-qasam?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni qed tinġabar.

Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

CCTU

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-katusi tas-sistema tad- drenaġġ fis-service road parallel ma' Imdina Road, Qormi ġewx spezzjonati permess tas-CCTU qabel ma din it-triq ingħatat it-tarmac għax hemm suspett serju li s-sistema eżistenti hi kolassata?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li fit-triq imsemmija ma saritx spezzjoni bis-CCTU peress li wara li saru xi lmenti mir-residenti mal- kunsill lokali, saru xogħlijiet neċessarji u l-kunsill lokali kkonferma lid- dipartiment li t-talbiet tar-residenti kienu ġew sodisfatti.

SECURITY GUARDS

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tar-riżultati għal post ta' security guards għall-isptarijiet, liema riżultat ġie pubblikat ftit taż- żmien ilu?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Billi l-proċess ta` l-għażla għall-mili ta` postijiet ta` security guards fid-diviżjoni tas-saħħa għadu mhux finalizzat mill-kummissjoni dwar is-servizz pubbliku, l-Onor.

Interpellant huwa mitlub jindirizza l-mistoqsija tiegħu lill-istess kummissjoni.

IMDINA - DRENAĠĠ

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni għala f'xi ħinijiet id-drenaġġ qiegħed ifur minn manhole li hemm fit-triq ta' taħt l-Imdina qabel il-bridge il- ġdid li hemm fejn is-sala Olive Gardens, l/o Mdina?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li permezz tal- jetting/suction bowser ittella' waste u anke biċċa njama minn quddiem Olive Gardens.

Peress illi fil-viċinanzi jitbattlu l-bowsers, ħa titnaddaf biċċa mina fil- viċin bin-nies tad-deep sewers peress li jista' jkun illi hemm ħafna sludge u għalhekk tista' tikkontribwixxi għal fawran spiss f'dawn l-inħawi.

BELT VALLETTA - PJAZZA ASSEDJU L-KBIR

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid meta nbeda x-xogħol ta' pavimentar ta' Pjazza Assedju l- Kbir - quddiem il-qrati - fil-Belt?

Meta hu maħsub li se jitlesta x-xogħol peress li fl-istat li qiegħda l- pjazza din toħloq inkonvenjent kbir?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li kien hemm xi dewmien fil- proġett minħabba l-fatt li meta nqalgħet l-art li kien hemm, instabu l- pedamenti tal-monument oriġinali - jiġifieri l-funtana ta' qabel l-1927 - u minħabba dewmien fl-għoti tat-tender tal-madum.

Il-proġett għandu jitkompla f'dawn il-ġranet peress li l-materjal meħtieġ issa wasal u ngħata lill-kuntrattur li se jagħmel il-paviment.

AFM

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid x'inhu l-istandard requirements, livell edukattiv eċċ., biex persuna tapplika biex tidħol bħala suldat fil-forzi armati?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għal avviż li deher f'paġna 2191 tal-Gazzetta tal-Gvern Nru 17,061 li kienet pubblikata fis-27 ta' Frar 2001 fejn ingħataw id-dettalji dwar sejħa għal applikazzjonijiet biex jiġu ngaġġati suldati fil-Forzi Armati.

AIRPHOES

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid jekk fid-dipartiment hemm min qed jagħmel dawk li jsejħulhom airphoes?

X'sar mit-tekniku li kien jagħmilhom qabel u li issa ma għadux jagħmilhom?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Informat li fid-dipartiment tas-saħħa qatt ma kellna tekniku li jagħmel l-airphoes.

QORMI - TRIQ IL-GĦASEL

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid x'inhija l-qagħda legali dwar l-art li kienet ingħatat mill-gvern fi plots u li fuqhom inbnew djar privati fi Triq il- Għasel, Ħal Qormi?

Dawn il-familji qegħdin f'qagħda li jekk iridu jbiegħu d- dar li bnew, jew għad hemm diffikultajiet dwar it-titolu ta' l-art?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li d-dipartiment ta' l-artijiet qiegħed jagħmel dak kollu possibbli biex l-art imsemmija mill-Onor.

Interpellant tiġi akkwistata b`kuntratt mill-gvern.

Dan għadu s`issa ma sarx peress illi qegħdin jinstabu diffikultajiet biex jiġi ridatt il- kuntratt relattiv.

Ninsab informat ukoll li malli dan il-kuntratt isir l-art tiġi mgħoddija lill-awtorita` tad-djar biex tkompli bil-proċeduri neċessarji.

QORMI – BISHOP SCICLUNA STREET

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jara li jsiru safeguards minn min hu responsabbli fuq il- bankina f'Bishop Scicluna Street, Qormi fejn twaqqet dar u bħalissa hemm ħofra fonda li hija ta' periklu għal kulħadd, partikolarment għat-tfal ta' l-iskola li jgħaddu f'numru kbir propjru minn din l-area?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għal mistoqsija parlamentari nru.

19922 (Seduta 392).

SKIMMED MILK

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid jekk is-sussidju fuq ħalib skimmed għal dawk li jenħteġuh minħabba xi dieta partikolari hux se jispiċċa?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li peress s- sussidju ta` l-skimmed milk ma jaqax taħt id-dekasteru tiegħi nitlobha tirriferi l-mistoqsija tagħha lill-ministru konċernat.

FACILITATORS

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti tagħrif dwar il-progress li sar sal-lum dwar il-bżonn ta' aktar facilitators fl- iskejjel biex jassistu tfal u żgħażagħ b'diżabilita jew b'learning difficulties ?

Peress li l-KNPD kienet qed tagħmel diskussjonijiet mad- dipartiment ta' l-edukazzjoni, jista' jgħid fiex waslu dawn id- diskussjonijiet, jekk waslitx għall-konklużjoni?

Jekk iva, meta se jkun hemm il-full complement ta' facilitators, jekk le meta dan huwa ppjanat?

Jekk le, x'se jiġri minn tant tfal u żgħażagħ li għandhom bżonn dan is- servizz u li s'issa m'għandhomx u xorta jew jibqgħu jiġu promoted fi klassijiet oħra, u f'ċerti każi hemm tfal li mhux qed jiġu aċċettati l- iskola minħabba li m'hemmx facilitator available?

Ma jidhirlux il-Viċi Prim Ministru li sakemm jibqa' n-nuqqas ta' facilitators, parapathetic teachers eċċ, tkun qed tinkiser il-liġi opportunitajiet indaqs - persuni b'diżabilita` għaliex ċerti tfal u żgħażagħ qed jiġu diskriminati?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Peress li l-mistoqsija tirrigwarda l-provediment ta' facilitators mid-dipartiment ta' l-edukazzjoni nitlob lill-Onor.

Interpellanti tirriferi l-mistoqsija tagħha lill-Ministru konċernat.

GĦAWDEX - NIES BOARDED OUT

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari nru.

24404 li oriġinarjament saret lill-Ministru għal Għawdex u li issa ġiet riferuta lilu u cioe`: jista' jgħid kemm ġew nies boarded out fis-settur pubbliku u parastatali f'Għawdex minn Ottubru 1998 sal-lum?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nitlob l-Onor.

Interpellant li jirriferi l- mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

FISHERIES – OPRI TAL-BAĦAR

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid jekk hux vera li d-dipartiment tal-fisheries mhux qed jagħmel transfers ta' opri tal-baħar ta' parti-time fishermen?

Għaliex lanċa ta' sajjied part-time Għawdxi li nbiegħet lil sajjied part- time Malti ma sarx it-transfer tagħha mill-fisheries bil-premessa li mhux qed isiru dawn it-trasferimenti?

Jekk vera mhux qed isiru dawn it-trasferimenti, x'nihi r-raġuni?

Meta hu maħsub li jibdew isiru?

Kemm hemm talbiet pendenti għal trasferimenti?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninsab informat li transfers ta' kull kategorija ta' dgħajjes tas-sajd qegħdin isiru, bid-differenza li kull applikazzjoni għal transfer ma ssirx dak il-ħin stess kif kien isir qabel.

Dan sabiex jiġu kkonfermati d-dettalji kollha mar-reġistru tal-bastimenti tas-sajd li qiegħed jiġi fformat fid-dipartiment.

F'dan l-istadju qiegħed isir tentattiv ukoll sabiex bastimenti li jaqbżu s-sitt metri jkunu reġistrati fil-merchant shipping register, jekk beħsiebhom jinnavigaw 'il barra mill- ibħra territorjali kif hu mitlub minn Kapitolu 234 ta' l-att dwar il- bastimenti merkantili.

ZEJTUN - TELEPHONE BOOTH

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid jekk hux possibbli li l-Maltacom tagħmel telephone booth fl-inħawi ta' Triq l-Arkubużur, Żejtun għaliex din il-parti kibret ħafna b'għadd kbir ta' residenti u t-telephone booth li hemm tinsab ftit 'il bogħod?

Billi jien informat li għadd kbir ta' residenti minn dawn l-inħawi ffirmaw anke petizzjoni biex issir din it-telephone booth, u billi hemm talba pendenti f'dan is-sens, possibbli li l-Maltacom tikkunsidra b'mod favorevoli din it-talba?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

Interpellant ġiet mgħoddija lill-Maltacom sabiex tiġi kkunsidrata.

AWTORITA' TAR-RIŻORSI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid jekk ġiex deċiż il-post fejn sejrin isiru l-uffiċċji ta' l- Awtorita' tar-Riżorsi?

Jekk fl-affermattiv fejn hu dan il-post u kemm se jintnefqu flus sabiex jiġu rranġati dawn l-uffiċċji?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li l-uffiċċji ta' l- awtorita' tar-riżorsi sejrin jokkupaw parti żgħira minn Block A fil- Furjana.

Dan ser isir bħala miżura temporanja, sakemm jinstab post adatt.

Il-parti l-kbira tax-xogħol sar bin-nies tad-diviżjoni tax-xogħlijiet.

L- ispiża tal-kuntratturi privati s'issa tlaħħaq is-somma ta' madwar Lm5,000.

Ta' min jgħid li ntagħżel dan il-post peress li x-xogħol ta' riabilitazzjoni kien avanzat.

Ix-xogħol li sar fuq dan il-post ried isir xorta waħda u f'din il-parti, meta jitilqu l-awtorita', jidħlu l-contracts & supplies section.

FRINGE BENEFITS

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid jekk it-taxxa fuq il-fringe benefits hix se tkun applikabbli għal dawk l-impjegati li jgawdu mill-użu tal-karozza jew xufier fis-servizz pubbiku, jew permess tal-kuntratt li għandhom, jew minħabba l-grad jew xogħol li jagħmlu bħalma huma periti, inġiniera, diretturi u oħrajn?

ONOR.

JOHN DALLI: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi ghat-tax guide dwar il-fringe benefits li ħareġ id-dipartiment tat-taxxi interni.

GĦAJNUNA TAL-MARD

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li l- persuna ndikata under separate cover twaqqfitilha l-għajnuna tal-mard?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-persuna konċernata ġiet informata biċ-ċirkostanzi kollha tagħha mid-dipartiment tas- sigurta' soċjali.

FORZI ARMATI

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid meta se jsiru l-eżamijiet tal-1st class u 2nd class education tal-Forzi Armati?

Jista' jgħid ukoll hux se jkun hemm intervall bejn eżami u ieħor?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: L-eżamijiet bil-miktub li jwasslu għall-army certificate of education fl-ewwel u fit-tieni klassi sejrin jinżammu fid- dati kif jidher hawn taħt: Malti 21 ta' Mejju 2001 Ingliż 23 ta' Mejju 2001 Matematika 25 ta' Mejju 2001 Map Reading (bil-miktub) 28 ta' Mejju 2001

L-eżami prattiku fil-map reading sejjer jinżamm f'Ġunju li ġej f'data li għad trid titħabbar.

FORZI ARMATI

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk il-lectures għall-eżami li sar fit-31 ta' Jannar sal-23 ta' Frar 2000 tal-B1 radio operators tal-Forzi Armati kenux saru kollha?

Jista' jgħid ukoll x'kien il-grad ta' l-eżaminaturi li raw ir-riżultati finali ta' dan l-eżami?

Jista' jgħid min kienu dawk li kienu qed iħarsu lejn ix-xogħol tekniku tal-course?

Kemm minn dawk li attendew għall-courses għaddew mill-eżami?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jien informat li l-lezzjonijiet kollha li kellhom isiru b'konnessjoni mal-kors tal-BI radio operator saru skond il- programm.

Il-bord ta' l-eżaminaturi kien magħmul minn maġġur, logutenent u warrant officer II, filwaqt li l-kors sar minn bord differenti.

B'kollox għaddew 14-il kandidat.