MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 438 It-Tlieta, 28 ta' Novembru, 2000 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 438

It-Tlieta, 28 ta' Novembru, 2000

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-6.12 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tlieta, 28 ta' Novembru, 2000

WERREJ MINUTI 710

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 710

TQEGĦID TA' KARTI 714

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ESTIMI TA' DĦUL U NFIQ TAL-KORPORAZZJONI ENEMALTA GHAS-SENA 2000/2001 715

AĠĠORNAMENT 738

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 744

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 437 li saret fit-28 ta' Novembru, 2000 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

BIĊĊERIJA - BEJJIEGĦA TAL-LAĦAM

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jinformani x'follow-up sar mill-ministeru, b'riferenza għall-ittra li bagħtu l-meat sellers association fil-21 ta' Settembru, 2000 dwar l-ilment li għamlu l-bejjiegħa tal-laħam lokali?

ONOR.

JOSEF BONNICI (Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): Kif diġa' weġibt f'mistoqsija parlamentari nru.

21134, wara li ġie stabilit li l-ilmenti kollha li kien hemm fl-ittra kienu jirriferu speċifikament għall-operat tal- biċċerija, kopja ta' l-istess ittra ġiet mgħoddija lill-ministeru ta' l- agrikoltura.

Ninsab informat li l-punti kollha elenkati fl-imsemmija ittra qed jiġu investigati.

LIĊENZJI - BIĊĊERIJI TAT-TJUR

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn biċċeriji tat-tjur liċenzjati mill-pulizija ma' Malta u Għawdex?

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern): Ninsab informat illi fil- preżent hawn għaxar biċċeriji tat-tjur koperti b'liċenzja tal-pulizija.

SAĦĦA PUBBLIKA - BEJGĦ TA' TIĠIEĠ

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa: X'kienet ir-raġuni li nġabru t-tiġieg minn ġol-ħwienet u anke se jittellgħu xi persuni l-qorti mid-dipartiment tas-sanita'?

Kemm hemm persuni involuti?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa): Ninsab informat li nġabru numru ta' tiġieg minn ġol-ħwienet wara spezzjonijiet minn uffiċjali tad- dipartiment tas-saħħa pubblika, minħabba li t-tali tiġieġ kienu jikkontravjenu r-regolamenti li joħorġu minn Kap. 231 tal-Liġijiet ta' Malta.

Hemm 34 persuna li se jittressqu l-qorti fuq tali akkużi.

Dan ma jeskludix li tittieħed azzjoni kontra persuni oħra fil-futur qarib.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): L-Onor.

Abela, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

CARMELO ABELA: Jista' l-Ministru jgħidli x'inhu jagħmel id- dipartiment tas-saħħa biex jassigura li ċ-ċertifikazzjoni ta' laħam importat minn barra tkun tajba?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Skond il-liġi attwali - nispera li ma ddumx ma tinbidel - ir-responsabbilta' ta' ċertifikazzjoni ta' laħam importat taqa' taħt id-dipartiment tas-servizzi veterinarji.

Din id-domanda qajjimha l- Onor. Bartolo l-ġimgħa li għaddiet u spjegajnilu x'inhi s-sitwazzjoni.

Illum wasalna fi stadju li m'hemmx pajjiż fl-Ewropa li għandu garanzija li huwa eskluż minn din it-tip ta' marda.

Biex niżguraw u nnaqqsu kemm jista' jkun il-possibbilta' ta' mard, qegħdin noqogħdu attenti li l-laħam importat ikun ġej minn annimali li jkollhom anqas minn sentejn u qed noqogħdu wkoll fuq iċ-ċertifikazzjoni u l-analisi li tiġi ma' kull kunsenja.

Fil-fatt xi ġimgħatejn ilu kellna każ ta' laħam li dehrilna li ma kienx iċċertifikat kif inhu xieraq u għalkemm kien ġej mill-Italja, għadu miżmum ġewwa l-cold stores u ma tajniex il-permess li jiġi distribwit.

Skond rapport li deher f'waħda mill-gazzetti lokali, donnu l-ebda pajjiż ma jista' jagħti l-garanzija li l-laħam li qed jipproduċu m'għandux ir- riskju ta' din il-marda sakemm kull konsenja ma tiġix ittestjata.

Ġie rrapportat ukoll li l-ministru Taljan responsabbli minn dan il-qasam ħa d- deċiżjoni li kull ras li tidħol għall-qatla ġewwa xi biċċerija fit- territorju kollu Taljan, mhux biss irid ikollha l-garanzija li għandha anqas minn sentejn, imma jridu jsiru wkoll it-testijiet fuqha.

Is- sitwazzjoni għadha fluwida.

Sur President, jien iddiskutejt din il-problema mal-ministru għall- agrikoltura u qegħdin isiru l-arranġamenti biex anke f'pajjiżna ma nibqgħux biss nesiġu ċ-ċertifikati minn barra imma jkun hemm il-possibbilta', anzi ċ- ċertezza, li l-laħam nibdew nittestjawh lokalment.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Joe Debono Grech, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Mr Speaker, mhux biex immeri lill-Ministru, imma mhux veru li m'hemmx riskju jekk il-laħam ikun ġej minn bhejjem li jkollhom anqas minn sentejn.

Jien għadni ġej minn konferenza barra minn Malta, flimkien mal-kollega tiegħi l-Onor.

Francis Agius, fejn l-esperti qalulna li din il-marda ilha madwar 13-il sena fl-Ewropa u ma jistgħux isibu tarfha.

Jiena nitlob lill-gvern biex jagħmel bħalma għamlu gvernijiet oħra u ma jħallix laħam jidħol minn barra, speċjalment mill-Ewropa, għax m'hemm l- ebda garanzija ta' xejn.

Din la hi xi ħaġa li la għandha x'taqsam mal- gvern u lanqas ma' l-oppożizzjoni, imma din hija xi ħaġa tal-poplu.

Ħadd ma jaf eżatt minn fejn ġejja din il-marda u skond l-esperti l-mikrobu jkun ilu hibernating għal numru ta' snin.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Sur President, hawnhekk qegħdin nitkellmu dwar marda li xjentifikament għad m'għandniex il-provi lanqas kif tista' tiġi trasmessa.

Fil-fatt naħseb li waħda mill-affarijiet li kienet l-iżjed inkwetanti kien ir-rapport li ħareġ mill-Ġermanja fejn ġew identifikati żewġ każi ta' din it-tip ta' marda.

Il-Gvern Ġermaniż qed jgħid li l-bhejjem tagħhom ma jiġux mitmugħa għalf li jkun fih prodotti ta' annimali oħra maqtula u allura ma jistax ikun li din il-marda nxterdet minħabba din ir-raġuni.

Sa dak iż-żmien konna nafu li jekk l-annimali ma nagħtuhomx dak it-tip ta' ikel wieħed seta' jserraħ moħħu, pero' illum lanqas din m'hi verita'.

Nerġa' nirrepeti li s-sitwazzjoni għadha fluwida ħafna u jista' jkun li għad jasal iż-żmien li niskopru li din il-marda l-ġdida ilha eżistenti mhux biss 13-il sena imma ħafna qabel u forsi ma setgħetx tiġi identifikata, bħal ħafna mard ieħor.

Per eżempju, illum hemm argumenti validi li l-marda ta' l-AIDS ilha magħna ħafna iżjed milli qegħdin naħsbu, imma peress li ma konniex nafu li hija "AIDS" konna naħsbu li hija xi forma ta' leukaemia.

F'dan ix-xenarju kollu qegħdin nerġgħu nanalizzaw u nassessjaw is- sitwazzjoni għax kull ġimgħa nisimgħu xi aħbar ġdida fuq din il-marda u m'huwiex eskluż li d-dipartiment tas-servizzi veterinarji - flimkien mad- dipartiment tas-saħħa - jgħidilna biex ma nimportawx laħam minn pajjiżi oħra għax illum m'hawn l-ebda pajjiż li jista' jiddikjara ruħu li huwa ħieles minn din il-marda.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Debono Grech.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Mr Speaker, jiddispjaċini imma ma naqbilx ma' dak li qed jingħad.

Il-marda jafu minn fejn ġejja għax lill-bhejjem bdew jitimgħuhom għalf magħmul minn carcass meat u affarijiet bħal dawn, u din ma ħadmietx.

Issa ndunaw li l-baqra hija annimal li tiekol il-ħaxix u mhux il-laħam?

U dawn iridu jgħallmu lilna!

Naħseb li s-serjeta' li għandna aħna fil-biċċerija m'hawn imkien bħalha fl-Ewropa u lilna m'għandniex bżonn minn jgħallimna.

Il-veterinarji tagħna huma professuri u sewwa jagħmlu jekk iżommu id tal-ħadid.

Mela allura fuq l-għasafar ta' l-għana ma nagħtux permess li jidħlu għax naħsbu li jġorru l-mard, u mbagħad nirriskjaw billi nħallu laħam jidħol f'pajjiżna bir-riskju li jista' jkun infettat!

Illum ħadd m'hu qed jieħu riskji u nemmen li lanqas aħna m'għandna nieħdu riskji.

It-Taljani, per eżempju, kellhom ġlieda fl-Ewropa.

U jiena lill- Ingliżi għedtilhom li sena ilu suppost kellhom jaħarqu kollox.

Qabeż il- Franċiż u qal: Allura naħarqu 12-il miljun baqra!

Għedtlu: Allura toqtol lili!

Għedtilhom li meta aħna kellna l-marda tal-ħnieżer hekk konna għamilna, ħraqna kollox.

Jiena nemmen li jgħidu x'jgħidu l-merħla tagħna hija nadifa, għax ix-xogħol li jagħmlu l-veterinarji Maltin ma jsir imkien bħalu.

Jien għandi rispett kbir lejhom.

Kellna t-Tabib Vella veterinarju, kien jiġġieled miegħu kulħadd għax kien idejh iebsa u meta qgħadna fuqu qatt ma ġraw affarijiet ħżiena, ħa nitkellem ċar.

Dawn jafu minn fejn ġejja din il-marda, jafu x'għamlu, u qed jgħidu li l- bonemeal kollu li hawn biex jgħalfu lill-baqar se jagħtuh lill-majjali.

Dan kollu jrid jintrema'.

Jien staqsejthom jekk hux se jagħtuh lit-third world countries u qalu li s'issa għadhom ma jafux!

Issa ndunaw li l- Portugal mimli u dan qatt ma ddikjara.

U aħna għandna waħda u nafu li hi agħar mill-AIDS.

Fil-fatt il-Ġermaniżi issa se jagħmlu liġi li minn twieled wara l-1981 ma jistax jagħti demm għax qed jibżgħu ġo l-Ewropa - l- aktar ġo Franza, l-Ingilterra u l-Ġermanja - li l-blood transfusion tad- demm ukoll tagħmel ħażin.

Jien ma xtaqtx inqajjimha hawn din il-kwestjoni imma nitlob liż-żewġ ministri responsabbli biex għalissa ma jiġix laħam minn barra.

Għandna nġibu mill-Awstralja u minn New Zealand u l-bqija ma nġibu minn imkien aktar għax biex nindunaw bil-marda jrid jgħaddi ż-żmien.

ENEMALTA - KONTIJIET ŻBALJATI

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li jiġi rrimedjat l-iżball tal-kont ta' l-Enemalta li qed jintbagħat separatament?

Jista' jinformani jekk jogħġbu meta se jiġi rrimedjat?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jien informat li l-konsumatur kien qed jirċievi żewġ kontijiet separati, wieħed ta' l-ilma u l-ieħor tad-dawl.

Meta l-kont tad-dawl ġie magħdud ma' ta' l-ilma, irriżulta li għalkemm fil-kont l-antik il-konsum kien jidher, fil-fatt il-konsumatur kien qiegħed jirċievi biss il- kont bil-kera ta' l-arloġġ li kien ikopri l-perijodu bejn il-15 ta' Mejju u l-20 ta' Awissu, 1998.

Wara konsultazzjoni mal-korporazzjoni Enemalta, il-kontijiet għall- perijodu bejn il-15 ta' Mejju u l-20 ta' Awissu 1998 u l-perijodu bejn l-20 ta' Awissu 1998 u t-28 ta' Jannar 2000 ġew riveduti u fil-fatt il- konsumatur ingħata kreditu ta' Lm16.85.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Leo Brincat, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

LEO BRINCAT: Mr Speaker, il-Ministru għandu statistika li turi kemm b'kollox kien hemm kontijiet li effettivament ġew riveduti fiż-żmien indikat fil-mistoqsija parlamentari?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Mr Speaker, din il-mistoqsija qed tirriferi għal kont partikolari u naturalment m'hemmx statistika fuq reviżjoni ta' kontijiet in ġenerali.

Li nafu hu li fir-rapport annwali tal-water services corporation, in-numru ta' lmenti fuq kontijiet qiegħed jindika li huwa ta' madwar 2% meta mqabbel ma' dak li sentejn ilu kien 4%.

BIĊĊERIJA - BEJJIEGĦA TAL-LAĦAM

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jinformana x'passi ttieħdu wara l-ilmenti li saru mill-meat sellers association b'riferenza għall-istat ta' iġjene li jkun hemm waqt il-ħin tax-xiri tal-majjal, kif imsemmija fl-ittra li l-assoċjazzjoni bagħtet lil Mark Xerri fil-21 ta' Settembru 2000, rappreżentant fil-ministeru?

X'inhija l-pożizzjoni llum?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għall-aħħar parti tat-tweġiba li tajt għal mistoqsija parlamentari nru 21134.

BIĊĊERIJA - BEJJIEGĦA TAL-LAĦAM

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jinformana x'passi ttieħdu dwar l-ilma fil-ħawt fid-dħul mill-bieb tal-biċċerija peress li jista' jxerred il-mard, kif intqal fl-ilment tal-meat sellers association li tressaq nhar il-21 ta' Settembru., 2000 lill-ministeru?

X'inhija l- pożizzjoni llum?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għall-aħħar parti tat-tweġiba li tajt għal mistoqsija parlamentari nru.

KORPORAZZJONIJIET PUBBLIĊI - SUSSIDJI

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien l-ammont ta' sussidju li ħallas il-gvern lill-korporazzjonijiet pubbliċi u intrapriżi oħra din is-sena?

Kemm hu dan l-ammont f'persentaġġ tal-GDP?

Kemm kien l- ammont fis-sentejn ta' qabel?

ONOR.

JOHN DALLI (Ministru tal-Finanzi): Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni kollha li qiegħed jitlob hi ppubblikata.

VAPURI - BANDIERA MALTIJA

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew reġistrati vapuri taħt il-bandiera Maltija din is-sena?

Kemm ġew imneħħija?

X'kien it-tunnellaġġ f'kull każ?

ONOR.

TONIO BORG (f'isem il-Ministru tat-Trasport u Komunikazzjoni): Jien informat li l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant hija nkluża fir-rapport ta' l-awtorita' marittima ta' Malta, liema rapport tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra riċentement.

UNIVERSITA' - DIPARTIMENT TAL-FARMAĊIJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid fuq liema bażi l-kap tad-dipartiment tal-farmaċija ġie rrapportat li qal li l-pajjiż ma jiflaħx "aktar minn 25 gradwat fil- farmaċija fis-sena"?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni): It-tagħrif mitlub qed jinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Carmelo Abela, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

CARMELO ABELA: Sur President, jista' l-Ministru jgħidilna x'inhi l- policy dwar ħruġ ta' permessi biex farmaċisti jiftħu spiżeriji ġodda?

Fid- dawl tar-risposta għal mistoqsija parlamentari fejn irriżulta li kien hemm xi 200 applikazzjoni, jista' l-Ministru jgħid xi żvilupp sar minn dak iż- żmien sal-lum?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Irrid infakkar lill-kollega tiegħi li xi tlett ijiem qabel l-aħħar elezzjoni, il-ministru tas-saħħa preċedenti kien daħal f'arranġamenti maċ-chamber of pharmacists u mal-GRTU fuq pakkett li kien jinkludi tliet items differenti; l-ewwelnett biex jogħla l-livell ġewwa l- ispiżeriji, it-tieni biex ikun hemm qbil fuq il-liċenzjar ta' spiżeriji u t- tielet biex ikun hemm il-possibbilta' li l-pazjenti li sal-lum iġibu l- mediċini mill-ispiżeriji tal-gvern, ikunu jistgħu jinqdew mill-ispiżeriji fl-irħula.

Wara numru record ta' laqgħat, ir-rapport finali ġie ppreżentat u d-dipartiment qiegħed janalizza x'deċiżjonijiet jista' jieħu fuq dak li ġie rrakkomandat u aktarx dalwaqt tingħata risposta.

Attwalment kien hemm 'il fuq minn 200 spiżerija li applikaw u ħarġu biss żewġ liċenzji bi qbil bejn id-diviżjoni tal-GRTU u ċ-chamber of pharmacists.

Dawn kienu jinkludu spiżeriji li li t-talba tagħhom saret fuq talba tal-kunsill lokali minħabba li qegħdin f'postijiet fejn ma kienx hemm spiżeriji oħrajn u allura ovvjament ma kienx hemm problema ta' distanzi jew catchment area.

Pero' rrid ngħid li d-diviżjoni għadha qed tevalwa r- rakkmandazzjonijiet li saru biex tkun tista' tieħu pożizzjoni finali.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għat-Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru Dalli.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

JOHN DALLI (Ministru tal-Finanzi): Mr Speaker, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar ħaddiema li ġew impjegati f'organizzazzjonijiet u entitajiet parastatali li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tiegħi, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

21515; u

f'isem il-Prim Ministru inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Tagħrif dwar ħaddiema li ġew impjegati f'organizzazzjonijiet u entitajiet parastatali li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tal-Prim Ministru, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

21509; u

f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Tagħrif dwar ħaddiema li ġew impjegati f'organizzazzjonijiet jew entitajiet li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tal-Viċi Prim Ministru, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

21512; u

f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Annual report and financial statements ta' l-Universita' ta' Malta għas-sena 1999.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ESTIMI TA' DĦUL U NFIQ TAL-KORPORAZZJONI ENEMALTA GHAS-SENA 2000/2001

(Ikompli mit-28 ta' Novembru, 2000)

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Louis Buhagiar huwa in possession.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Sur President, fil-ftit minuti li fadalli għad- dispożizzjoni tiegħi xtaqt nitkellem l-ewwelnett fuq l-użu ta' l-enerġija alternattiva li huwa s-suġġett favorit tiegħi, u kemm huwa importanti li f'dan il-pajjiż inħarsu lejn sorsi ta' enerġija oħrajn li ma jagħmlux ħsara lill-ambjent.

Hija ħaġa sabiħa li f'dan il-budget, wara ħafna rakkmandazzjonijiet anke min-naħa ta' l-oppożizzjoni u minn setturi oħrajn, qed jingħad li se jkun hemm inċentivi biex jintużaw iktar is-solar water heaters biex nagħmlu użu mill-enerġija tax-xemx.

Xtaqt nidħol ukoll fuq is- suġġett ta' l-ambjent għaliex huwa importanti li waqt li nħarsu lejn l- ambjent u waqt li tajjeb li jkollna ekonomija vivaċi u b'saħħitha, nispera li meta jitkellmu sħabi jittekiljaw dan is-suġġett għaliex ma naħsibx li fil-ftit minuti li fadalli nista' nidħol fid-dettal fih.

Ħaġa waħda biss nixtieq insemmi li ma tantx titfa' dawl sabiħ fuq dak kollu li ġara.

Qed nirriferi hawnhekk għal meta s-sindku ta' Birżebbuġia, li huwa konxju ħafna ta' l-ambjent fil-lokalita' tiegħu, għamel protesta simbolika kontra l-Enemalta u poġġa ġebla żgħira fil-passaġġ tal-gas depot ta' Birżebbuġa.

Irriżulta li l-korporazjoni ħadet passi legali kontra dan is-sindku.

Issa din id-dimostrazzjoni m'għamilhiex is-sindku waħdu, għaliex kien hemm kunsilliera oħrajn, u għalhekk jiena naraha intimidazzjoni li jittieħdu passi kontra s-sindku.

Fil-fatt kien hemm organizzazzjonijiet bħall-alternattiva demokratika u l-għaqda tal-kunsilli lLokali li appoġġjawh għaliex f'din il-protesta kien qed jinsisti li ma ssirx ħsara lill-ambjent.

Jien kont nistenna li l-Enemalta ssejjaħ lil dan is-sindku u titkellem miegħu dwar x'inhuma l-arranġamenti tagħha dwar il- problema tal-gas depot.

Problema oħra f'Birżebbuga hija dwar allegazzjonijiet li fil-baħar qed jispiċċa żejt li qed jaħrab mill-impjanti ta' l-Enemalta u għalhekk tajjeb li nittekiljaw l-ambjent ukoll.

Xtaqt nitkellem issa fuq l-estimi nfushom, Sur President.

F'paġna 3 tal-consolidated profit and loss accounts insibu li r-revenue ta' l-Enemalta minn Lm106.4 miljun żdied għal Lm116.5 miljun.

Meta wieħed iqis li bħala sales ta' prodotti dawn kienu bażikament l-istess, allura dan l-introjtu ta' Lm10 miljun ġie bħala riżultat tal-miżuri li ttieħdu fil- budget li għadda, fejn għollew il-prodotti li tbiegħ l-Enemalta bħall- pitrolju u prodotti oħrajn.

Is-sena l-oħra l-poplu ġie mitlub jagħmel is- sagrifiċċji imma meta nqisu li l-costs għall-Enemalta żdiedu b'mod fenomenali - għaliex minn Lm63.2 miljun telgħu għal Lm86.3 miljun - u l- ispiża għall-wages u d-depreciation kważi baqgħet l-istess, allura din id- differenza ġiet għaliex kien hemm żieda fil-prezz taż-żejt.

Kien stmat li l-Enemalta din is-sena se tagħmel il-qligħ imma fil-fatt għamlet it-telf u dan huwa riżultat tad-deċiżjonijiet ħżiena li tkellimna fuqhom dalgħodu.

Mela waqt li l-poplu ntalab jagħmel is-sagrifiċċji, inġabru iżjed flus minn fuqu minħaba n-nuqqas ta' għaqal ta' din l- amministrazzjoni u għalhekk dawn is-sagrifiċċji swew għal xejn.

Dan huwa preċiżament dak li qed jiġri f'dan il-pajjiż u jkun tajjeb li l-ministru fil-winding-up jispjega daqsxejn kif waqt li r-revised estimates for the year ending 1998/99 kienu juru qligħ ta' Lm10.7 miljun, l-actual profit for the year ending 1998/99 niżel għal Lm6.24 miljun.

Nispera li din ma kenitx xi manuvra biex jitgħatta t-telf fenomenali li għamlet l-Enemalta din is- sena bħala riżultat ta' l-għoli fil-prezz taż-żejt.

Sur President, dalgħodu semmejt anke l-indħil politku u dħalt iżjed fid- dettal dwar kif dan l-indħil eventwalment wassal lill-Enemalta sabiex tieħu deċiżjonijiet żbaljati li swew il-miljuni.

Mela nitkellmu fuq awtonomija u fuq kemm dawn il-korporazzjonijiet għandna nħalluhom jiddeċiedu b'mod professjonali u mbagħad ikun hemm dan it-tip ta' ndħil!

Barra minn hekk tul is-sena li għaddiet kien hemm ilmenti kbar mill-konsumatur vis-a-vis l- Enemalta u relazzjonijiet ħżiena bejn l-Enemalta u l-kunsilli lokali għaliex il-poplu ntalab jagħmel is-sagrifiċċji u dawn swew għal xejn.

Nagħlaq dan id-diskors billi nerġa' naqra mid-diskors tal-President tar- Repubblika ta' l-1987 fejn ingħad li:

"Problemi wkoll hemm fil-provvista ta' l-elettriku.

Il-politika ta' xiri ta' l-irmixk ta' ħaddieħor illum tfisser li l-power station tal- Marsa tiddependi minn ġeneraturi qodma li jissewwew kemm jissewwew qatt ma tista' torbot fuqhom.

In-nuqqas ta' sistema ta' elettriku tassew effiċjenti jista' jfixkel il-prospetti ta' investiment ġdid u għalhekk ukoll ta' mpjiegi ġodda.

Qed tiġi studjata b'urġenza sistema ta' trasmissjoni għal Malta u għal Għawdex u pjan għall-bini ta' power station x'imkien ieħor.

Dan jieħu ż-żmien imma l-gvern beħsiebu jissodisfa l-provvista mill-iktar fis u jippjana biex ikun jista' jissodisfa d-domanda skond m'hu kkalkolat li se tikber sa tmiem is- seklu u aktar 'il hemm."

Għalhekk nistaqsi lill-poplu: Wara 13-il sena, wara dak l-investiment kollu, il-pajjiż qiegħed f'pożizzjoni aħjar minn dak iż-żmien?

Grazzi, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Leo Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Sur President, dawn l-estimi qegħdin jersqu fi żmien li fil-fehma tiegħi huwa żmien imqalleb għall-Enemalta għal diversi ċirkostanzi.

Kellna l-akkuża serja tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni li saret il- bieraħ li sakemm sabu ruħhom fil-parlament, il-kontijiet ta' l-Enemalta ġew imbagħbsa mill-verżjoni oriġinali tagħhom biex jgħattu t-telf li l- korporazzjoni ġarrbet minħabba l-politika żbaljata li adotta l-gvern fid- dawl taż-żieda fil-prezz tal-fuel.

Mingħajr ma noqgħod nirrepeti dak li qal il-Kap ta' l-Oppożizzjoni l- bieraħ, għax wara kollox dak li qal issostanzjah billi poġġa fuq il-Mejda tal-Kamra extracts mill-minuti tal-bord ta' l-Enemalta, ngħid li l-iktar tliet laqtiet ta' l-extracts li mpressjonawni kienu fejn iċ-chairman qed jgħid li ma jistax jistaqsi lill-bord biex japprova l-proposti li kienu diġa' ġew iċċirkolati u dan minħabba li kien żamm numru ta' laqgħat regolari mal-ministru għas-servizzi ekonomiċi fuq l-abbozz ippreżentat mill- manager finanzjarju sabiex jinstabu mezzi kif l-estimi jispiċċaw b'bilanċ minflok juru deficit ta' Lm10.5 miljun.

It-tieni punt huwa fejn qed jingħad li n-numru ta' alternattivi ġew ikkonsidrati imma d-deficit li jirriżulta ma setax jitħassar kollu.

It-tielet punt - forsi l-iktar wieħed sfaċċat - huwa fejn qed jintqal li għalkemm iċ-chairman kien talab lill- manager finanzjarju biex jaġġusta l-proposti kif oriġinarjament abbozzati u bħala riżultat id-deficit tniżżel għal-¥2.5 miljun, din il-biċċa kienet għadha qed tqanqal tħassib u fil-fatt iċ-chairman u d-direttur Simon Vella kienu għadhom qed jikkonsidraw jekk setax isir ċertu tqasqis ieħor biex ikun jista' jiġi ppreżentat budget bilanċjat lill-ministru.

Dan l-ewwel punt.

Imbagħad kellna l-kritika fjakka tal-gvern biex jiġġustifika d-deċiżjoni għaġġelija tiegħu li ma jġeddidx il-hedging agreement għaż-żejt, deċiżjoni żbaljata li jiena nsejħilha frott il-pika u l-partiġġjaniżmu.

Mhux se ngħid li l-ministru ma jifhimx fil-hedging, għaliex persważ li m'huwiex persuna inkompetenti akkademikament imma tant wera li ma jridx jifhem fil- hedging - u qed nitkellem politically, mhux qed nipprova nirredikolah personalment - li fuq NET Television, meta konna flimkien kien qal li minflok imxejna kif mexxejna jmissna ħriġna tender kif jagħmlu l-kunsilli lokali.

X'għandu x'jaqsam l-ordnijiet li jagħtu l-kunsilli lokali ma' hedging agreement u l-implikazzjonijiet kollha tiegħu!

Jekk ix-xiri taż- żejt għandi nipparagunah ma' xi ħaġa oħra - u qed ngħid għall-hedging - nipparagunah max-xiri ta' xi equities jew xi stock fuq in-Nasdaq jew xi stock exchange oħra.

F'ċirkostanzi bħal dawn fejn ikun hemm bżonn jittieħdu ċerti deċiżjonijiet immedjati, joqogħdu jinħarġu t-tenders?

Naħseb din tat-tenders mill-kunsilli lokali ma kenitx eżempju daqstant feliċi.

Li naf żgur huwa li meta konna fuq l-istess programm fuq NET Television - u dan jikkonfermah it-tape għax rajt il-playback tiegħu - il- Ministru Bonnici ammetta ċar u tond li grazzi għaż-żieda fil-prezz taż- żejt, il-hedging wera ruħu li huwa xi ħaġa worthwhile.

Dan kien il-kliem tiegħu.

Kellna mbagħad iż-żewġ power failures il-kbar fil-provvista ta' l- enerġija mis-sajf li għadda sal-lum minkejja li x-xitwa bilkemm għadha daħlet - forsi llum l-iktar ġurnata kiesħa li kellna s'issa - u t- temperaturi għadhom relattivament għoljin.

Kellna mbagħad l-attitudni li adottaw id-diriġenti ta' l-Enemalta fid-dawl ta' dan kollu, attitudni li wasslet biex anke ġurnali qrib ċerti factions fil-Partit Nazzjonalista bħal "The Business Times", li tajjeb jew ħażin ħafna jsejħulha l-filjozza tal- Ministru Dalli, li waslet biex tikkritika bl-aħrax kemm lill-ministru għas- servizzi ekonomiċi għal dak li qalet li kienet ir-ras iebsa tiegħu li jirrifjuta li jwieġeb diversi mistoqsijiet dwar il-kontabilita' u t- trasparenza fl-operat ta' l-Enemalta, kif ukoll dwar il-performance taċ- chairman ta' l-Enemalta fid-dawl tal-kriżi tas-circuit breakers li faqqgħet, kriżi li kien ta' min kien it-tort, ġiet handled b'ċerta inkompetenza kbira u anke b'diżrispett kbir lejn il-konsumaturi nnifishom kif ukoll lejn il-komunita' kummerċjali.

Li hu l-iktar inkwetanti f'dan kollu huwa li meta jittieħdu deċiżjonijiet żbaljati u goffi ta' din in- natura f'pajjiżi oħrajn ikun hemm min iġorr ir-responsabbilta' għal dan kollu, iżda f'Malta, fejn il-kultura tar-riżenji għadha mili 'l bogħod, jidher li għandna kejl għal kollox differenti kfi niżnu u nkejlu dawn l- affarijiet.

Il-Ministru Bonnici ilu li poġġa lilu nnifsu fil-mira minn Settembru li għadda meta bdew ħerġin figuri tat-telf għoli li kienet qed iġġarrab l- Enemalta mill-bidu tas-sena minħabba l-għoli taż-żejt.

Filwaqt li l- Enemalta għamlitha ċara, naħseb korrettement, li l-pricing policy tagħha hija determinata mill-gvern, min-naħa l-oħra meta l-Onor.

Bonnici kien ġie ssikkat mill-media Laburista dwar deċiżjonijiet ta' pricing policy, huwa qal li d-deċiżjoniiet jittieħdu mill-Enemalta u la hu u lanqas il-gvern m'għandhom x'jaqsmu ma' dan kollu.

Lil min suppost nemmnu f'ċirkostanzi bħal dawn?

Jiena kelli ftit esperjenza f'dawn l-affarijiet u naħseb li iktar għandha raġun l-Enemalta milli għandu raġun il-ministru fuq dan il- punt.

Ironikament meta fi Frar 1999 iċ-chairman preċedenti ta' l-Enemalta s-Sur Bonello Cole kien irrikkmanda lill-Ministru Bonnici biex iġedded il- ftehim li kien inbeda fi żmien gvern Laburista ...

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ma jistax ikun fi kien Frar.

Naħseb li kien f'Novembru.

ONOR.

LEO BRINCAT: I stand to be corrected, għandek raġun.

Mela kien il- ministru nnifsu li rrifjuta din it-talba u mhux il-bord il-ġdid ta' l- Enemalta.

Mela l-ewwel l-Enemalta tgħidlek li l-pricing policy jagħmilha l- gvern u mbagħad il-gvern jgħidlek li tagħmilha l-Enemalta.

Iżda meta ġejna to the crunch, fejn kellek l-outgoing chairman - jew kien x'kien - li kien qed jissuġġerixxi li jiġġedded jew jiġi estiż dan il-ftehim, id-deċiżjoni finali wara kollox ma ħadithiex l-Enemalta imma ħadha l-ministru.

Diġa' għedtha u nerġa' ngħidha - u forsi ngħidha tongue in cheek, għaliex naf li hija ċajta li tiġri fl-Enemalta - li meta spiċċa ċ-chief executive, is-Sur Arthur Tua, waħda mir-raġunijiet għaliex ma qagħdux ifittxu chief executive ġdid kienet li f'termini effettivi ħafna drabi kien il-ministru allegatament li aġixxa ta' chief executive officer bil-bord tad-diretturi jgħidulu "Signor si" għal kull ħaġa li jgħid.

Dan rajnih anke fil-programm "Monitor" fuq it-television meta, biex jitkellem waqt id-dibattitu, iċ- chairman l-ewwel qagħad bil-korteżija kollha jitlob il-permess tal-ministru jekk għandux jintervjeni jew le fuq is-suġġett partikolari.

Jiean naħseb li l-minuti li l-Kap ta' l-Oppożizzoni qiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra l- bieraħ jitkellmu iktar ċar dwar dan kollu u jitkellmu b'mod iktar luċidu u b'mod iktar inkwetanti.

Fil-fehma tagħna, Sur President, id-deċiżjonijiet tal-Ministru Bonnici mhux biss kienu tattikament u strateġikament żbaljati iżda qlew lill-pajjiż b'żejtu litteralment u telfu lill-korporazzjoni u lil pajjiżna bagatella sħiħa ta' liri.

Il-ministru, fil-mod kif iħħendilja l-issue tal-hedging agreement, wera li ftit li xejn ried jifhem - ma ngħidx li ftit li xejn jifhem għax persważ li jaf - fil-kunċett ta' risk management, tant li hedging agreement ħafna drabi huwa meqjus bħala għodda u teknika ta' risk management iktar milli sempliċement ta' spekulazzjoni.

Hafna drabi deċiżjoni li tagħmel hedging tfisser fil-fatt li tkun qed tieħu riskju inqas milli kieku kellek tiddeċiedi li ma tagħmilx hedging.

U iktar ma jitbaxxa l-prezz taż-żejt, iktar hemm raġuni li tagħmel hedging għat-tul għaliex il-loġika tgħidlek li sa fl-aħħar iż-żejt isib il-livell tiegħu fil- prezz.

Kien hemm inċertezza kbira anke fil-mod li bih il-gvern ġie biex jiddetermina l-politika futura tiegħu dwar iż-żejt.

Mela l-ewwel il- ministru qal li l-gvern se jżomm l-għażliet kollha miftuħa fid-dawl taż- żieda li kien hemm fl-import bill taż-żejt u qal li ma kien jeskludi xejn, imbagħad tkellem il-prim ministru fil-bidu ta' Settembru, fejn qal li għalkemm il-prezzijiet huma nkwetanti ma kienx hemm il-ħsieb li jiżdied il- prezz tal-fuel sakemm l-Enemalta tibqa' sostenibbli, u iktar tard kien tkellem fir-run-up tal-budget il-Ministru Dalli, fejn qal li apparti li mhux se tintmiss l-income tax, mhux se jintmiss il-prezz tal-fuel.

Imma niġi ftit lura jekk ma jimpurtax għal dak li qal il-prim ministru.

Jiena nkwetani l-prim ministru meta qal li ma kienx hemm ħsieb li jiżdied il-prezz tal-fuel sakemm l-Enemalta tibqa' sostenibbli.

Min qallu li l- Enemalta hija sostenibbli?

Minn mindu l-Enemalta saret sostenibbli?

Jiena ngħid li l-Enemalta ilha żmien twil m'hijiex sostenibbli u din hija xi ħaġa li turi kemm il-prim ministru, bir-rispett kollu lejh bħala politiku, m'huwiex aġġornat dwar dak li qed jiġri f'dan il-qasam.

It-tieni nett, minkejja l-assigurazzjoni tal-prim ministru u tal-ministru tal-finanzi li l- prezz tal-petrol mhux se jintmiss, issa sirna nafu li minn Jannar 2002 - jiġifieri mhux minn Jannar li ġej - jekk il-prezz fis-swieq internazzjonali jogħla, awtomatikament jibda jogħla fis-suq lokali malli jaqbeż il- benchmark jekk m'iniex sejjer żball ta' $US33 il-barmil.

Sur President, din tfakkarni fil-mod kif ġiet introdotta ż-żieda fil-bolla.

Kulħadd jaf li l-bolla kienet telgħet minn 8.3% għal 9% u għal 10%.

Il- gvern biex jagħti l-impact f'daqqa tagħha - minflok skedaha budget budget - ħabbarha bħala miżura waħda mentri kieku skedaha lanqas kien ikollu għalfejn joqgħod iħabbar mill-ġdid li se terġa' togħla l-bolla u b'hekk kienet tidħol mingħajr ħoss, imma bil-mod kif mexa ovvjament il-ħaddiema xorta ħassewha meta ġew biex jieħdu ċ-cheque tal-paga mnaqqas.

L-istess jidher li qed jiġri kif qed tinħema l-kwestjoni taż-żieda fil-prezz taż- żejt li jista' jkollna b'effett mill-1 ta' Jannar tas-sena 2002.

Jiena ngħid li din qed titħabbar issa ħalli meta niġu għall-budget tas-sena d- dieħla x'aktarx ma jkun hemm l-ebda riferenza għalija, tkun diġa' ġiet ingrained fis-sistema u tieħu l-evoluzzjoni naturali tagħha bħal xi ħaġa li qiegħda hemm u qiegħda sempliċement timxi waħedha.

Tajjeb li fil-ħin limitat li għandi wieħed jifli fid-dettal dak li verament ġara fil-power failure massiċ ta' Ġunju 2000.

Fuq dak ta' t'issa mhux se nitkellem wisq, għax jidher li hemm inkjesta għaddejja u naħseb li fiċ-ċirkostanzi wieħed irid jagħti the benefit of the doubt.

Mir-rapport ta' inkjesta tas-Sinjuri Ciantar u Role' joħorġu ħafna mistoqsijiet li fil- fehma tiegħi jibqgħu bla tweġiba.

Dawn huma primarjament x'passi ttieħdu jew qegħdin jittieħdu fl-Enemalta biex jiġi assigurat li ma terġax issir ħsara estenisva simili.

Jista' l-ministru jgħidilna, per eżempju, jekk il- ħsara saritx minħabba nuqqas serju ta' manutenzjoni fl-apparat użat?

Jista' l-ministru jgħidilna jekk itteħdux passi dixxiplinarji fuq dak il- każ?

Jekk iva, x'passi ttieħdu?

Qalulna, Sur President, li l-fault kien tort ta' overheating tal-contacts u ta' dak li jissejjaħ accumulative deterioration ta' l-insulator brushing u taż-żejt fit-33KV switchboard.

Normalment dan isir jew minħabba li jkollok makkinarju antik jew inkella minħabba nuqqas ta' maintenance xieraq.

Mill-inkjesta jirriżulta li kien hemm oil circuit breaker redundant li kien ġie laid off fis-switchgear bay, u Alla Jbierek, jekk wieħed jaqra r-rapport ta' l-inkjesta u jara l-intervisti li għamlu ż-żewġ sinjuri lid-diversi membri ta' l-istaff, meta intervistaw lill-istaff ħadd ma pprovda informazzoni jew tweġibiet definittivi dwar dan kollu.

Dan jimplika li ħadd donnu ma kien qed jassumi r-responsabbilta' dwar jekk l- OCB kienx qed jiġi maintained jew le jew kienx qed jiġi maintained tajjeb jew le.

Instab, per eżempju, li ċerti resistance valves importanti ma kenux ġew miksuba mis-switchgear manufacturers u lanqas kien hemm informazzjoni dwarhom fil-manual tal-maintenance.

Jiena nifhem li min kien responsabbli biex jordna dan is-switchgear kien imissu inżamm responsabbli biex jiċċekkja għaliex dawn ir-resistance valves ma kienu jidhru mkien fil- manufacturer's manual.

Forsi l-ministru jkun jista' jispjega dan kollu fil- winding-up.

Mill-informazzjoni li għandi - forsi second-hand mhux first- hand, imma ma tistax ma tagħtihiex ċertu widen - il-feeling ġenerali fl- Enemalta huwa li l-oil circuit breakers jiġu spezzjonati biss meta tinqala' xi okkażjoni opportuna.

Għalkemm intqal li dawn jiġu eżaminati waqt machine overhauls u general maintenance, ma ħariġx ċar kemm kien profond ir- routine service li ġie segwit.

Lanqas m'huwa ċar jekk jeżistix xi programm ta' maintenance għar-routine inspections tas-circuit breakers.

Li ħareġ inkwetanti mir-rapport ta' inkjesta huwa li kieku ġew segwiti l-proċeduri ta' maintenance għar-redundant circuit breaker, il-power failure u ċerti disruptions oħrajn x'aktarx li setgħu ġew evitati.

L-aħħar aspett li rrid nitkellem dwaru f'din il-kwestjoni speċifika huwa li meta feġġ il-fault tas-circuit breaker, dak li jissejjah il-buzz-zone protection system fil-control room, li huwa speċi ta' sistema ta' emerġenza li jittrippja s-circuit breakers li jiffidjaw fil-fault innifisha, ma ffunzjonawx minħabba li s-sistemi kollha - dawk li r-rapport isejħilhom trip circuits - kienu effettivament disabled.

Fil-fehma tagħna dan kien riskju kkalkolat żejjed li jmissu qatt ma ttieħed.

Fil-fatt, biex inkun fair mal-bord ta' inkjesta, dawn stqarrew li kienet x'kienet ir-raġuni favur id-deċiżjoni biex tiġi disabled il-buzz-zone protection system, il- power failure reċenti, jiġifieri tas-sajf li għadda, wriet kemm din il- faċilita' hija essenzjali u meħtieġa.

Issa x'nitgħallmu minn dan kollu, Sur President?

Huwa faċli li tikkritika u titfa' t-tajn, imma minn dan kollu jidher li l-Enemalta għadha qed tbati mill-mard kroniku li akkumulat tul is-snin - mhux qed ngħid f'din l-aħħar sena taħt il-ministru biex inkun fair - u li d-diriġenti tal-lum fi-fehma tagħna qajla qegħdin jindirrizzaw.

Għad hemm livell baxx ta' maintenance, għad hemm nuqqas serju ta' preventive maintenance, hemm nuqqas serju ta' records dettaljati, hemm nuqqas kbir ta' kordinazzjoni u teżisti wkoll nuqqas ta' linja ġenerali ta' direzzjoni.

Forsi bil-permess tal-Kamra tajjeb li wieħed jiftaħ ukoll dwar kif dan kollu, il-performance ta' l-Enemalta f'dawn l-aħħar snin, huwa nkwadrat fil- kuntest ta' l-ambjent ta' pajjiżna.

Dan qed ngħidu għaliex umilment inħoss li l-gvern tal-lum, minkejja l-ħafna wegħdiet elettorali u minkejja l- platforms elettorali - nenfasizza li qed ngħid il-gvern mhux il-Ministru Bonnici - jidher li l-ambjent tah bis-sieq minkejja l-ftaħir kollu tiegħu.

U dan mhux qed ngħidu jiena iżda tgħidu l-istess Unjoni Ewropea li fl-aħħar rapport tagħha dwar Malta għamlet a very damning report għax uriet li dan is-settur tant kien wieħed mill-agħar li ftit li xejn għamel progress.

Ma sar ebda progress dwar il-protezzjoni tan-natura, ma sar ebda progress dwar il-kwalita' ta' l-ilma, ma ġie rrapportat ebda progress fil-qasam tal- kwalita' ta' l-arja, ma kien hemm ebda progress leġislattiv dwar il-waste, ma kien hemm ebda progres leġislattiv dwar industrial pollution control, ma kien hemm ebda progress leġislattiv dwar risk management, ma kien hemm ebda progress leġislattiv dwar noise from vehicles and machinery, ma kien hemm ebda progress leġislattiv dwar chemicals, dwar genetically modified organisms u lanqas - u dan importanti - dwar radiation protection.

Mhux ta' b'xejn allura li ta' l-Unjoni Ewropea qed jgħidu li l-livell kurrenti ta' alinjament ta' pajjiżna ma' l-acquis ta' l-Unjoni huwa wieħed baxx għall-aħħar u jenħtieġu sforzi sostanzjali u kbar biex dan l-acquis jiġi adottat u implimentat f'dan il-qasam.

Naf li l-Ministru Bonnici għandu ministeru wiesa' ġmielu u forsi ma jistax jidħol fid-dettal ta' l- affarijiet daqskemm jixtieq, pero' jidher li ftit li xejn jieħu gost jitlaq l-affarijiet minn taħt idejh.

Irrid infakkru li ftit ilu, meta ssikkajnieh dwar il-wegħda pre- elettorali tiegħu li jekk jitla' gvern Nazzjonalista fl-1998 kien se jġib il-prezzijiet tad-dawl u l-ilma prattikament għall-livell li kienu fih qabel ma għollihom gvern Laburista, kien dar dawra durella u qalli li dwar dan ma kien hemm xejn fil-manifest elettorali tal-Partit Nazzjonalista u li hu ġie kkwotat ħażin.

Jiena minflok ma noqgħod nilgħab ping-pong u noqgħod nagħmel ħafna issues politiċi fuqha, ngħid li l-ġudizzju nħalluh lill- poplu; il-Partit Laburista ilu jirrepeti għal diversi drabi ċertu film clip bħala spot ta' l-awtorita' tax-xandir, u naħseb li kulħadd seta' jasal għall-konklużjonijiet tiegħu dwar x'qal effettivament il-Ministru Bonnici qabel l-elezzjoni ta' l-1998 u x'kien l-eżitu tiegħu bħala ministru meta ttieħdu ċerti deċiżjonijiet wara li daħal fil-gvern.

Niġi issa għar- rapport taċ-chairman tal-korporazzjoni, Sur President.

Mir-rapport taċ-chairman tal-korporazzjoni joħroġ ċar il-piż li kien hemm fuq l-Enemalta, kemm f'dik li hija żieda qawwija fil-prezz taż-żejt kif ukoll fit-tisħiħ tad-dollaru.

Kulma qal iċ-chairman dwar il-hedging kien li għamel mistoqsija mingħajr ma azzarda jweġibha dwar jekk korporazzjoni pubblika li tagħżel li tagħmel hedging tkunx qed tispekola jew le.

Fejn ma naqbilx maċ-chairman fundamentalment - għandi kull rispett lejh bħala persuna - huwa meta attribwixxa l-image ħażina li għandha l-Enemalta għal- low key approach li l-korporazzjoni tadotta.

Biex jifhimni kulħadd, iċ- chairman kien qed jgħid li l-Enemalta veru għandha image problem, imma din l-image ġejja għax iżżomm daqsxejn lura u forsi ma timbuttax lilha nnifisha fil-media daqskemm suppost.

Personalment ngħid li dan m'hu minnu xejn.

Ir- raġuni hija li l-Enemalta hija meqjusa bħala waħda mill-iktar korporazzjojijiet mmexxija ħażin, korporazzjoni bi produttivita' baxxa u b'diżinteress qawwi f'dawk li huma drittijiet tal-konsumatur u tat- taxpayer.

Sur President, jiena m'iniex qed niġbor lil kulħadd f'keffa waħda, għaliex hemm ħafna ħaddiema serji u ta' l-affari tagħhom fil-korporazzjoni ta' kull kulur politiku biex ħadd ma jaħseb li qed niddistingwi bejn naħa u oħra.

Iżda filwaqt li napprezza li ħafna nies jaħdmu taħt ċerta pressjoni, kemm fid-deployment tan-nies u anke għal dawk li huma abbużi fl-allocation ta' overtime, il-ħtija ma nagħtihiex lill-ħaddiema.

Fil-fehma tieħi l- ħtija hija ta' ċerti diriġenti nfushom li qed isofru minn management li m'huwa professjonali xejn.

Ħafna drabi l-Enemalta tiġi f'sitwazzjoni fejn kappell ma jmejjilx lill-ieħor għax wisq nissuspetta li jkun hemm ħafna b'taħt abthom jinten.

Jekk iċ-chairman verament iħoss li hemm bżonn urġenti li titjieb l-image tal-korporazoni, ngħidlu li l-ewwel prijorita' għandha tkun li jitjieb il-kwalita' tas-servizz tal-korporazzjoni.

U ladarba qegħdin f'dan il-kuntest, nitlob lill-ministru jelabora wkoll fuq dak li qal iċ-chairman fir-rapport li kulma sar kien overhauling parzjali ta' l-electrostatic precipitators tal-Marsa power station li qed jiġu modifikati, billi ilhom ma joperaw kif suppost miż-żmien li l-boilers ġew konvertiti minn boilers jaħdmu bil-faħam għal boilers li jaħdmu biż-żejt.

Ngħaddi issa għal ftit rimarki konklussivi iktar fuq l-accounts innifishom.

Meta l-korporazzjoni biddlet il-loan ewlieni mid-dollari għall-euros fil- bidu ta' l-1999, dan x'kien?

Forsi din ma kenitx spekulazzjoni wkoll?

M'iniex qed ngħid li sar ħażin, biex ħadd ma jifhimni hekk, u naf li bħala move kienet move pożittiva. imma naħseb li anke hawnhekk irridu niddistingwu bejn oġġett li jsir b'mod professjonali u oġġett li jsir b'mod purament spekulattiv.

Jiena ngħid li fil-fehma tiegħi la din is-swapping tal-loan mid-dollari għall-euro ma kenitx spekulazzoni, daqstant ieħor ma kenitx spekulazzjoni l-kwestjoni tal-hedging agreement.

Nistieden lill- ministru biex fil-winding-up tiegħu jagħtina ftit ħjiel dwar in-nefqiet totali ta' investiment li għandha committed għall-ġejjieni l-Enemalta.

Qed nirriferi b'mod partikolari għan-nefqa totali ta' l-investiment meħtieġ għall-korporazzjoni kemm dwar combined cycle ġdid f'Delimara kif ukoll it- tunnel bejn Delimara u l-Marsa u l-istess dwar l-investiment sostanzjali meħtieġ għall-petrolium division u għall-gas division.

L-istess jingħad għall-pipeline ġdid li ġie kkummissjonat biex jittrasferixxi jet fuel minn Wied Dalam għall-ajruport.

Sieħbi l-Onor.

Louis Buhagiar diġa' aċċenna għall-problema ta' Birżebbuġa, imma tajjeb li forsi l-ministru jgħidilna speċifikament xi progress sar dwar il-problema ta' l-oil seepage wara li l-ewwel ġew mistiedna żewġ teams ta' konsulenti barranin biex jissottomettu proposti lill-Enemalta u mbagħad f'Settembru li għadda mbeda xogħol fuq din l-issue minn team Taljan li ġie magħżul mill- Enemalta.

Ikun ta' interess pubbliku wkoll li nkunu nafu x'kienu d-demurrage charges li l-bord jgħidilhom fir-rapport tiegħu "appreciable" li ġew incurred minħabba dewmien li kien hemm mill-awtoritajiet tal-port biex jippermettu l-berthing ta' ċerti vessels ġewwa Marsaxlokk.

Billi qed jintqal ukoll li se ssir ratifika ta' l-energy charter sa tmiem din is- sena, forsi jkun tajjeb, anke fuq livell tekniku, li l-ministru jagħtina ħjiel ta' limplikazzjonijiet ta' dan iċ-charter.

Fuq l-accounts irrid nagħmel tlieta jew erbgħa rimarki qabel nikkonkludi.

Jidher li kien hemm żieda sostanzjali fid-debtors tal-kumpannija u tajjeb ikollna indikazzjoni għaliex.

Naraw li l-petroleum products minn ¥6.5 miljun telgħu għal ¥9.4 miljun u tajjeb inkunu nafu jekk dan ifissirx li hemm more fuel in stock jew sempliċement stock in higher prices.

Tajjeb ikollna wkoll spjegazzjoni dwar dik li qed jidher li hija problema dejjem tikber ta' likwidita' tal-korporazzjoni.

Jidher li l-liquidity problems qegħdin verament on the rise fl-Enemalta u tajjeb li jkollna indikazzjoni dwar dan u dwar x'effett dan jista' qed ikollu fuq il-garanziji tal-gvern li jkopru lill-Enemalta.

Sakemm ma sfuġġiex lili fir-rapport, ma deherlix li qrajt xi ħaġa dwar il- labour force ta' l-Enemalta, jekk huwiex qed isir xi rationalisation programme biex jitnaqqsu l-ammont ta' nies b'natural wastage jew le jew jekk min-naħa l-oħra ġewx ingaġġati iktar nies mal-korporazzjoni.

Naf li għamilt mistoqsija lill-ministru biex jgħidli kemm ġew ingaġġati nies fil- korporazzjonijiet li jaqgħu taħtu minn Settembru 1998 sal-lum u biex inkun fair miegħu d-domanda għamiltha l-bieraħ u mhux qed nippretendi tweġiba llum.

Iżda forsi l-ministru jkun jista' jweġibni speċifikament dwar x'inhi l-qagħda attwali tal-labour force ta' l-Enemalta.

Fuq il-korporazzjoijiet oħrajn nitkellmu f'okkażjoni oħra.

Dwar ir-revised estimates, nixtieq nistaqsi għaliex hemm ipproġettat turnover inqas minkejja li nafu li se jkun hemm tnaqqis fir-rebates.

Imbagħad għandek il-famużi estimates għas-sena 2000/2001 ipparagunati ma' dawk revised għall-1999/2000 u l-mistoqsija naturali li toħroġ minn dawn l- estimi hija: Il-gvern qed jippretendina nemmnu li ż-żieda fil-prezzijiet m'hijiex se jkollha rifless u mhux se jkollha impatt fuq l-Enemalta?

Fl- aħħar nett tidher inkwetanti l-performance tal-gas division ta' l-Enemalta, fejn ġejna f'sitwazzjoni li filwaqt li qabel din kienet tagħti ċerta performance tajba, anke jekk ma kenitx tkun waħda eċċellenti, issa qegħdin f'sitwazzjoni fejn il-cost of products huwa 104% tas-sales revenue.

Ħalli nispjega biex jifhmni aħjar min qed isegwi.

Il-korporazzjoni ġiet f'sitwazzjoni fejn qed tbiegħ oġġett b'¥6 meta dak l-oġġett qed jiġi jiswilha ¥7.

Tajjeb li wieħed jistaqs x'inhi s-sitwazzjoni li wasslet biex l-Enemalta qed tipproduċi oġġett li qed jiswiha iktar biex tipproduċih milli huwa antiċipat li ddaħħal sales revenue bħala liquid petroleum gas.

Naħseb li jkun tajjeb li jkollna ħjiel dwar dan.

L-aħħar kumment huwa li jiena s-soltu ma tantx nagħti kas ittri anonimi, biss proprju llum irċevejt ittra minn Għawdex fejn qaluli li xi xhur ilu kien ġie skopert li kien hemm tourist resort kbir Għawdxi li kien inqabad li qed ibagħbas fl-electricity consumption meters b'riżultat ta' telf sostanzjali ta' eluf ta' liri għall-Enemalta.

Kienet inbdiet investigazzjoni iżda f'daqqa waħda waqaf kollox.

Ma nafx kemm din l- informazzjoni hija korretta u qed inqajjimha għax inħoss li hija fil- kuntest tad-dibattitu li għandna llum u jkun tajjeb li forsi l-ministru jgħidilna fiex waslu l-investigazzjnijiet kemm mill-Enemalta kif ukoll mill- pulizija.

Grazzi, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Sur President, il-korporazzjoni Enemalta bilfors li jkun hemm attenzjoni pubblika kbira dwarha għal ħafna raġunijiet.

Fl- introduzzjoni tiegħu ċ-chairman qal li n-nies mhux dejjem jaraw l-Enemalta f'dawl sabiħ, u din wieħed jifhima, pero' fuq nota umoristika ngħid li meta ma jkollhomx dawl lanqas ikunu jistgħu jarawha f'dawl ikrah!

Iżda minħabba li llum kollox jiddependi mill-elettriku, wieħed jifhimha li l-Enemalta bilfors tkun taħt il-lenti pubblika mhux biss mil-lat ta' produzzjoni iżda anke mil-lat ta' ambjent għaliex żdiedet il-kuxjenza - u din hija ħaġa tajba - li l-kwalita' tal-ħajja ma tiddependix biss minn kemm ikollok flus fil-but iżda anke x'tip ta' ambjent tgħix fih.

U f'dan il-każ l-Enemalta għandha role ċentrali mhux biss minħabba li għandha żewġ power stations iżda anke għaliex s'issa għadha qed timporta l-fuel li jħaddem il-makni u l- makkinarju li għandna fil-pajjiż.

Hemm rabta bejn il-kwalita' tal-ħajja u l-kwalita' ta' l-arja li għandna u t-tip ta' fuel li jintuża fil-karozzi u fil-power station u allura bilfors li n-nies jorbtu ħaġa m'oħra.

Stħarriġ ta' l-opinjoni pubblika li qed isir minn organizzazzjonijiet differenti qed ipoġġi lill-ambjent fuq quddiem bħala tħassib u importanza li nagħtu fil-ħajja tagħna ta' kuljum.

Dan speċjalment meta nafu li f'pajjiżna l-livell ta' l-asthma u mard ieħor ta' allerġiji respiratorji marbutin mal-kwalita' ta' l-arja .....

Dan barra li l-ammont ta' karozzi li għandna jduru fit-toroq ta' pajjiżna jlaħħqu fost l-ogħla livelli fid-dinja; fil-fatt meta tqis in-numru ta' residenti f'pajjiżna u l-area territorjali tagħna, issib li qegħdin kważi fl-istess livelli ta' l-Istati Uniti u l-Ġappun.

Irrid ngħid, Sur President, li jiena nimmeravilja ruħi ma' min iqis dawn sempliċement bħala indiċi ta' kemm imxejna 'l quddiem.

Ċertament li illi jkollok karozza privata hija indiċi ta' dan, pero' għal dak li għandu x'jaqsam mal-kwalita' tal-ħajja żgur li l-ammont ta' karozzi li għandna baxxew il-kwalita' tal-ħajja.

Għaliex ladarba għandna sistema ineffiċjenti ta' trasport pubbliku u ħafna nies ikollhom jużaw il-mezz privat tagħhom biex jiċċaqalqu minn post għall-ieħor, f'pajjiżna qed nilħqu livelli mhux aċċettabbli mhux biss għal dak li huwa tinġis mill-karozzi iżda anke ta' x'jiġri fit-toroq tagħna u l-ħin li tqatta' biex tiċċaqlaq min-naħa għall- oħra tal-pajjiż.

Nerġa' ngħid, għalhekk wieħed jifhem li l-attenzjoni pubblika tkun fuq l- Enemalta, fuq it-tip ta' fuel li jiġi mportat, x'effett iħalli fuq l-arja u x'rabta hemm mal-livelli ta' mard respiratorju u mal-livelli ta' cancer.

M'hijiex kumbinazzjoni li riċerka li saret f'pajjiżi oħra turi li hemm rabta qawwija bejn il-kwalita' ta' l-arja u l-mard fil-pajjiż; iktar ma l- arja tkun maħmuġa u iktar ma l-arja tkun ħażina iktar se ssib mard f'dak il- pajjiż.

Hemm bżonn mela li nistudjaw dawn l-affarijiet; hemm bżonn li tqum iktar kuxjenza u jittieħdu l-passi għaliex m'hemmx biss il-cost uman imma hemm ukoll il-cost ekonomiku.

In-nies qed isiru iktar konxji anke għaliex jaraw ċerti żviluppi fix-xena internazzjonali.

Nafu li għadha kemm falliet il-konferenza li kienet qed issir f'The Hague, fejn suppost iltaqgħu l- pajjiżi li ntrabtu li jniżżlu l-livelli ta' tinġis.

In-nies jinkwetaw ukoll għaliex qed jaraw li qed ikun hemm effetti fuq il-klima.

S'intendi jrid jgħaddi iktar żmien biex inkunu ċerti x'inhu l-effett fuq it- temperatura u t-taqlib li qed ikun hawn imma ċertament li n-nies saru iktar konxji minn dawn l-affarijiet.

Hemm ukoll il-kumdita' li ħafna mill-apparat li nużaw fid-dar illum jaħdem bl-elettriku.

Anke l-informatika li daħlet f'kull qasam tal-ħajja tiddependi mill-elettriku u allura f'pajjiżna qamet ukoll il-kuxjenza li d- dawl u l-ilma jiswew u hemm il-kontijiet.

Jiena naħseb li waħda mill- affarijiet li saret ħażina mill-amministrazzjoni Nazzjonalista tul is-snin tmenin u disgħin kienet li lin-nies ipproteġewhom mir-realta' li biex tipproduċi l-ilma u d-dawl trid il-flus.

Naħseb li l-Partit Nazzjonalista fil-gvern huwa responsabbli li daħħal l-idea li d-dawl u l-ilma tipproduċihom mingħajr spejjeż u allura daħħlu lill-pajjiż f'ċerti problemi li għadna ma ħriġniex minnhom.

Ċertament li n-nies huma iżjed konxji li l- ilma u d-dawl jiswew u jiswew tajjeb, u huwa importanti ħafna li nitkellmu fuq il-prezz ta' l-ilma u d-dawl għaliex qabel l-elezzjoni ta' l-1998 ingħatat l-impressjoni li malli l-Partit Nazzjonalista jerġa' jitla' fil- gvern se jniżżel il-prezzijiet ta' l-ilma u d-dawl għal-livelli li kienu qabel.

Il-Ministru Josef Bonnici nnifsu, matul il-kampanja elettorali kien qal li bejn wieħed u ieħor jerġgħu jiġu għal-livelli li kienu qabel.

Issa għad irridu naraw kemm dawn fil-fatt ġew għal-livelli li kienu qabel.

Sur President, dalgħodu smajt lill-Ministru Josef Bonnici jappella u jgħid b'ċertu ton ta' vittimizzazzjoni li hu jiġi singled out, li jiġi attakkat għal kull ħaġa.

Qal li anke jsallbuh għal kull ħaġa li b'xi mod jew ieħor ma tkunx marret sew fl-Enemalta.

Jiena naħseb li kien qed jirriferi fost affarijiet oħrajn għall-kwestjoni tal-hedging agreement u għal-livell tal-prezzijiet meta jfakkruh x'kien jgħid qabel l-elezzjoni ta' l-1998.

Jiena naħseb li l-ministru dawn l-affarijiet sa ċertu punt ġabhom huwa stess għaliex fuq il-kwestjoni tal-hedging agreement - kif spjega tajjeb il-kollega tiegħi, l-Onor.

Leo Brincat - kien il-ministru stess li ħa r-responsabbilta' illi jgħid li ma kienx jaqbel mal-hedging agreement u ħa d-deċiżjoni li jitneħħa.

Imbagħad meta l-prezzijiet bdew telgħin ma baqax jieħu din ir-responsabbilta'.

Issa jekk wieħed jara kumpanniji ta' l- ajru barra minn Malta, li bejn wieħed u ieħor jikkonsmaw fuel u żjut daqs kemm nikkonsmaw aħna, isib li dawn għamlu hedging agreements u tawhom riżultat.

Aħna daqqa nieħdu deċiżjonijiet tajbin u daqqa nieħdu deċiżjonijiet ħżiena, imma bħala politiċi għandna nerfgħu r-responsabbilta' tad-deċiżjonijiet li nieħdu u mhux noqgħodu nitbekkew jekk inkunu ħadna deċiżjoni ħażina.

Għandna nerfgħu r-responsabbilta' tad-deċiżjonijiet li nkunu ħadna u nwieġbu għall-azzjonijiet tagħna għaliex dik hija parti mill- ħajja demokratika.

Biex nerġa' niġi għal-livelli tal-prezzijiet tad-dawl u ta' l-ilma, ngħid li jekk waqt kampanja elettorali twiegħed affarijiet sbieħ - mhux l-ewwel darba li jien għedt li waqt il-kampanja elettorali titkellem bil-poeżija u x'ħin tibda tiggverna titkellem bil-proża! - meta mbagħad tiġi għar- responsabbilta' biex tmexxi jkollok tiffaċċja l-konsegwenzi ta' dak li għedt u ta' dak li trid tagħmel.

Allura jiena nifhem li l-Ministru Josef Bonnici daħħal lilu nnifsu fi problema fuq il-livell tal-prezzijiet tad- dawl u ta' l-ilma peress li waqt il-kampanja elettorali kien wieħed minn dawk li kien jgħid li l-prezzijiet jerġgħu jiġu lura għal-livelli li kienu qabel l-1997.

Allura ried jara kif se joħroġ minn din il-problema, u waħda mill-modi kif toħroġ minn din il-problema tista' tkun li tgħid: Isma', waqt il-kampanja elettorali għedt affarijiet li issa ma nistax insostnihom għax il-prezzijiet għolew u l-kontijiet għolew u ma nistax inżomm il-wegħda tiegħi.

Sur President, kien hemm ħafna sforzi biex bil-propaganda tingħata l- impressjoni li l-kontijiet mhux vera għolew minn kif kienu fl- amministrazzjoni Nazzjonalista ta' l-1996.

Iżda jekk irridu nkunu onesti u sinċieri, nies ta' fehmiet politiċi differenti kollha jammettu li meta jmorru jħallsu l-kontijiet tad-dawl u l-ilma jsibu li għolew ħafna meta tqabbilhom ma' kif kienu fi żmien l-amministrazzjoni Nazzjonalista li ntemmet fl-1996.

Issa jew se taċċetta r-realta' u tgħid li l-prezzijiet għolew, jew inkella tista' tilgħab bl-istatistika biex is-saħħa taż-żieda fil-kontijiet ta' l-ilma u tad-dawl ma tirriflettix ruħha daqshekk fl- indiċi tal-prezzijiet.

U dan hu li ġara.

Jekk wieħed jara l-indiċi tal- prezzijiet, li hija sempliċement riga li biha l-gvern ikejjel l-għoli tal- ħajja, f'dan il-każ insibu li ir-riga saret lastiku li ġġebbidha skond id- daqs konvenjenti għall-gvern.

U wara l-elezzjoni ta' l-1998 il-gvern iddeċieda li għandu jilgħab b'dik ir-riga li minflok hija ġusta u trasparenti, hija lastiku li jġebbidha kemm irid u kemm jaqbillu.

Għalhekk l-indiċi tal-prezzijiet ma rriflettix biżżejjed l-effett ta' l-għoli tal- kontijiet tad-dawl u l-ilma.

Issa x'inhu l-importanza ta' dan?

L-importanza ta' dan hu għaliex meta fis-sena li għaddiet u din is-sena l- gvern ġie biex jagħti ż-żieda ta' l-għoli tal-ħajja, allura ż-żieda ta' l- Lm1.50 assolutament ma tirriflettix l-impatt tal-kontijiet ta' l-ilma u d- dawl fuq l-għoli tal-ħajja.

Stħarriġ ta' l-opinjoni pubblika li sar minn organizzazzjonijiet differenti ta' fehmiet politiċi differenti jpoġġu fuq quddiem fil-lista tat-tħassib tagħhom ta' x'iqisu bħala problema serja, l- għoli tal-ħajja.

U l-kontijiet tad-dawl u ta' l-ilma jikkontribwixxu għall- għoli tal-ħajja.

Issa meta n-nies jirċievu l-kont tad-dawl u l-ilma ma joqogħdux jaraw xi jgħid l-indiċi tal-prezzijiet u kif jitkejjel l-effett taż-żieda fil-prezz ta' l-ilma u d-dawl fuq l-istess indiċi imma li jaffetwahom huwa kemm se joħorġu mid-dħul tagħhom biex iħallsu dak il-kont.

U dan hu li ġara għaliex l-indiċi tal-prezzijiet m'huwiex jirrifletti l- effett taż-żieda tal-kont tad-dawl u l-ilma.

Nixtieq niġi issa għal dak li jiena nsejħilhom kwestjonijiet umanitarji.

Nirriferi, per eżempju, għal familja li għandhom persuna b'diżabilita' li jużaw ħafna u ħafna ilma u jużaw ħafna l-elettriku għax iridu jsaħħnu dak l- ilma u jużawh għall-ħasil kemm tal-persuna u kemm tal-ħwejjeġ.

Mur spjegalhom lil dawn li fl-indiċi tal-prezzijiet mhux qed jagħtu daqshekk importanza lid-dawl u l-ilma, meta huma jafu li l-parti l-kbira mill- benefiċċji soċjali li jgħixu bihom se jmorru biex iħallsu l-kontijiet tad- dawl u l-ilma.

Illejla smajt ir-reazzjoni ta' l-uffiċċju ta' l-istatistika għal dak li qal il-bieraħ il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

Dawn iltaqgħu u qalu li huma sodisfatti mill-metodu li ntuża, li huwa skond ix-xjenza ta' l- istatistika u li huwa korrett.

Mela issa mmur b'din l-istqarrija għand din il-familja, naqrahielhom, ngħidilhom li l-bord huwa sodisfatt li l-effett tad-dawl u l-ilma fuq l-indiċi tal-prezzijiet huwa rifless tajjeb, li l- metodu hu skond ix-xjenza statistika!

L-ewwelnett, Sur President, hemm ħafna metodi differenti ta' xjenza statistika, u ejja ma noqgħodux nimpressjonaw ruħna li xi ħadd daqshekk bravu sab metodu wieħed u li x-xjenza statistika hija waħda!

Għalhekk inutli jkun hawn min jipprova jimpressjonana b'dawn it-tip ta' argumenti teoloġiċi.

Aħna m'aħniex hawn biex nagħmlu argument akkademiku imma biex nenfasizzaw l-aspett uman.

X'għandha x'taqsam ix-xjenza, x'għandha x'taqsam l-istatistika u x'għandu x'jaqsam jekk il-bord huwiex sodisfatt mill-mod kif qed ikejjel l-effett tad-dawl u l-ilma jekk qegħdin nippruvaw nidħku bin-nies?

Donnu li sakemm l-istatistika tirrifletti dak li nixtiequ aħna, mela d-dinja miexja tajjeb!

Illum ħafna nies qed iħossuhom ingannati għaliex waħda mir-raġunijiet li vvotaw għall-Partit Nazzjonalista fl-aħħar elezzjoni hija li dan wiegħed li se jerġa' jġib il-kontijiet tad-dawl u l- ilma għal-livelli kif kienu qabel.

Għandi f'idejja ittra li ntbagħtet lis-segretarju ġenerali tal-Partit Nazzjonalista minn xi ħadd li anke vvota lill-Partit Nazzjonalista fl-aħħar elezzjoni.

Din ittra li kitibha xi ħadd li għadu kemm irċieva l-ittra tal- kap tal-partit biex jagħti kontribut lill-partit għax-xogħol li qed isir fid-dar ċentrali.

Din hija ndirizzata lis-segretarju ġenerali tal-Partit Nazzjonalista, bid-data tal-21 ta' Novembru, u tgħid hekk:

"Sinjur,

Irċevejt l-ittra tal-kap tal-partit biex nagħti kontibut lill-partit.

Jiena diġa' kont ktibt lill-prim ministru biex ngħidlu li qed ningħafas bil-miżuri ebsin li qed jieħu l-gvern tagħna.

Jiena ngħid għalija qed inħossni magħfus u qed inbati taħt dan il-gvern.

Jien minn fejn nista' nagħti Lm5 jew Lm10 jew saħansitra Lm20 lill-partit jekk m'għandix minn mnejn b'din in-naqra ta' Lm6 ta' part-time li għandi?

Jiena bħala part-timer, kif diġa' ktibt lill-prim ministru, lanqas dritt għall-bonus m'għandi.".

Imbagħad jgħid hekk:

"Jiena rrid ngħin lil missieri u lil ommi fil-ħlas tal-kontijiet tad- dawl u l-ilma li għadhom ma raħsux għal kif kienu qabel tela' Alfred Sant fil-gvern.

Jiena kif nista' ngħix b'din il-miżerja?

Kif tippretendi li jiena ngħin lill-Partit Nazzjonalista meta lanqas biex ngħin lili nnifsi m'għandi!"

Dan huwa każ ta' wieħed minn dawk in-nies li ġenwinament emmen li l- kontijiet tad-dawl u l-ilma se jiġu lura għal kif kienu qabel ma tela' l- Onor. Alfred Sant iżda nafu li dan ma ġarax.

Għalhekk inutli jsir il- logħob biex l-effett tal-kontijiet tad-dawl u l-ilma jiġi moħbi u kellu raġun il-bieraħ il-Kap ta' l-Oppożizzjoni jgħid li dan m'għandux jiġi moħbi u li ż-żieda ta' Lm1.50 m'hijiex biżżejjed.

U m'hijiex biżżejjed lanqas għas-sena d-dieħla; biex tkun biżżejjed trid tkun mill-inqas Lm2.50 jew Lm2.75.

Sur President, kif qal dan iż-żagħżugħ li kiteb din l-ittra li għadni kemm qrajt minnha, l-effetti tal-kontijiet tad-dawl u l-ilma ma tarahomx waħedhom imma tarahom ma' miżuri oħrajn li ddaħħlu.

Dan iż-żagħżugħ qed jara l-kont tad-dawl u l-ilma bħala wieħed mill-miżuri ebsin, bħala parti mill-piż li qed ikollhom iġorru l-familji Maltin u Għawdxin partikolarment dawk li l-iktar iweġġgħu u dan barra l-ħlas ta' l-income tax u tal-bolla.

Din hija l-ħajja li jgħixu, mhux x'jgħidu n-numri u l-istatistika tal- Ministru Josef Bonnici.

Huwa importanti li dawn l-affarijiet nagħtu kashom għaliex bilfors li n-nies jibdew jissusspettaw, bilfors imbagħad jibdew jagħtu timbru lill-Partit Nazzjonalista fil-gvern li ma jgħidx il-verita', ma jurix l-affarijiet kif inhuma, mhux veru huwa interessat li jgħolli l- kwalita' tal-ħajja tan-nies u ma jħallix l-għoli tal-ħajja tibqa' tiela'.

Anke għaliex in-nies diġa' suppost tgħallmu.

In-nies jafu li bejn l-1992 u l-1996 il-Partit Nazzjonalista fil-gvern kien qed jaħbi r-realta', jafu li d-diffikultajiet finanzjarji li kien fihom il-pajjiż kien qed jipprova jaħbihom imma fil-kampanja elettorali ta' l-1996 kompla jgħid li se jbaxxi t-taxxi, li se jagħti l-ġid u li se jgħolli l-benefiċċji soċjali.

Mela l-pajjiż kien iffaċċjat bi kriżi kbira finanzjarja minħabba nfiq u tberbiq bl-addoċċ u l-Partit Nazzjonalista dan kien qed jaħbih.

Din hija waħda mir-raġunijiet għaliex aktar Maltin u Għawdxin m'humiex jemmnu dak li qed jgħid dan il-gvern.

Il-poplu llum ma jistax jifhem kif meta l-kontijiet tad-dawl u l-ilma għolew fi żmien gvern Laburista allura r-rifless fl-indiċi tal-prezzijiet jidher, u meta għollihom il-gvern Nazzjonalista dan ma jiġix rifless fl-indiċi tal- prezzijiet.

Għandna mbagħad l-uffiċċju ta' l-istatistika li joħroġ jgħidilna li l-bord iltaqa', li huwa sodisfatt b'dan l-indiċi, li sar skond ix-xjenza statistika u li huwa korrett.

Nerġa' ngħid pero' meta n-nies jmorru jħallsu l-kontijiet tad-dawl u l-ilma ma jmorrux iħallsuhom fl- uffiċċju ta' l-istatistika u jħallsu skond dak li juri l-kont li jkunu rċevew.

Sur President, il-poplu xeba' jgerger u jilmenta mill-effett tal-kont tad- dawl u l-ilma fuq id-dħul tal-familja u inutli jsir il-logħob u t-tbagħbis fl-istatistika għaliex imbagħad il-mistoqsija tqum waħedha: ''Il-ħiliet li kull wieħed u waħda minna għandna għal xiex irridu nużawhom?

Irridu nużawhom biex ningannaw lin-nies, biex nistorduhom, biex nippruvaw nintimidawhom bl-istatistika jew bit-teknika ta' kif inpoġġu l-kliem?

Jew inkella rridu nagħtu sehemna biex il-kwalita' tal-ħajja f'dan il-pajjiż titjieb?"

Ċertament għalhekk li l-Enemalta li hija l-korporazzjoni li tiġġenera d-dawl li aktar ma jmur aktar qiegħed isir in-nervitura prinċipali tal-ħajja f'pajjiżna, trid tara dan kollu x'effett għandu fuq l- ambjent u fuq il-livell ta' l-għajxien tal-Maltin u l-Għawdxin.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin li fadal issa huwa għad- dispożizzjoni tan-naħa tal-gvern u għaldaqstant nistieden lill-Ministru biex jibda d-diskors ta' l-għeluq.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Sur President, ħalli nibda fuq dan l-aħħar punt li fil-fehma tiegħi huwa punt ta' importanza kbira għal pajjiżna.

Madwar għaxar snin ilu twaqqaf bord taħt il-Malta council for economic development li jissejjaħ ir-retail price management board.

Dak iż-żmien kien ikollna ħafna konflitti fuq l-indiċi tal-prezzijiet, min kien jargumenta mod u min kien jargumenta mod ieħor.

Bil-liġi, l-indiċi tal-prezzijiet huwa responsabbilta' tad-direttur ta' l- istatistika, pero' ntlaħaq ftehim li jitwaqqaf dan il-bord b'rappreżentanti mill-unions kollha, rappreżentanti ta' l-FOI, rappreżentanti tal-GRTU u rappreżentanti tal-gvern.

Dan il-bord kien inkarigat li jissorvelja kif isir l-indiċi tal-prezzijiet u għalkemm ir-responsabbilta' finali bil-liġi tibqa' fid-direttur, id-direttur huwa membru ex officio f'dan il-bord, hemm chairman indipendenti u over the years intlaħaq consensus li l-indiċi tal- prezzijiet veru jirrifletti s-sitwazzjoni ta' pajjiżna kif inhi stabilita s- sistema fuq bażi xjentifika.

Issa, fl-intervent tiegħu, l-Onor.

Evarist Bartolo anke din kważi beda jmeriha.

Jekk l-indiċi tal-prezzijiet ma jiġix stabilit fuq bażi xjentifika, mela fuq liema bażi tista' turih?

Kien hemm żmien fejn l-indiċi tal-prezzijiet kien ibażżat fuq dawk li jaqilgħu l- minimum wage u kien hemm żmien fejn kien jeskludi lill-pensjonanti.

Din kienet is-sitwazzjoni li writna fl-1987 u wara li fl-1990 ħloqna dan il- bord, bord li ħadem u neħħa ċerta konfrontazzjoni u polemika bejn iż-żewġ partiti u l-unions dwar l-indiċi tal-prezzijiet, inħoloq consensus fil- pajjiż.

Issa sfortunatament għandna attentat - jiena ngħid li assolutament mhux ġustifikat - imbuttat mill-Kap ta' l-Oppożizzjoni biex dan il-consensus jitkisser.

Nafu wkoll li llum issejjaħ meeting straordinarju fuq l- insistenza ta' ċerti membri tal-bord biex jeżaminaw il-claim li għamel il- Kap ta' l-Oppożizzjoni.

Dawn iltaqgħu għal sigħat twal, irrevedew x'kienu għamlu meta bdiet ir-reviżjoni ta' l-indiċi tal-prezzijiet, minħabba li tnaqqsu b'mod drammatiku t-tariffi li kien introduċa l-gvern preċedenti, u waslu għall-konklużjoni li m'hemm xejn li huwa skorrett bil-mod kif applikaw is-sistemi u kif ħarġu l-indiċi tal-prezzijiet.

U din il-press release li għandna hawn illum hija frott ta' tripartite consensus fuq din il-materja.

(Interruzzjonijiet) Ir-rotta li għażel il-Kap ta' l- Oppożizzjoni ma kenitx li jagħmel mistoqsija parlamentari kif isir ħafna drabi u jistaqsi kif joħroġ dan ir-riżultat.

It-tattika li uża kienet li jgħid li l-indiċi huwa ħażin, ħareġ ċifra li qal li għandha tingħata għaż- żidiet u tefagħha għal rasha!

Issa jiena diġa' poġġejt fuq il-Mejda tal- Kamra dokumenti mill-water services corporation - jiġifieri mhux mill- uffiċċju ta' l-istatistika - li jsostnu illi jekk tieħu l-parti ta' l- indiċi fuq id-dawl u tieħu l-ewwel kontijiet li ħarġu bit-tariffi l-ġodda, issib illi veru kien hemm tnaqqis żgħir.

Ħalli niġi issa għal punt ieħor.

Sur President, jiena dejjem insostni li jmexxini l-programm elettorali u li għedt fuq il-programm ta' NET Television kien li l-kontijiet tad-dawl u l-ilma fil-fehma tiegħi għandhom imorru lura għal-livelli li kienu qabel, u din żammejtha f'moħħi.

Pero' l-makna tal-Partit Laburista bir-radju u bl- istazzjon tat-television tagħhom, veru li hija makna taż-żrar li titħan l- affarijiet quddiemha għaliex tibqa' tirrepeti u tirrepeti u kulma ssib quddiemha ġġibu trab!

U hekk qed jagħmlu.

Għalhekk ħalli nerġa' naqra daqsxejn – għaliex din diġa' qamet fid-dibattitu dwar il-water services corporation - x'għedna fil-programm elettorali għaliex l-akkuża tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni hija li fl-ewwel kont kif ġie rifless fl-indiċi tal- prezzijiet kien qed jidher tnaqqis.

Pero' ħalli naraw fuq liema kriterji jiena mxejt meta ħadt ir-responsabbilta' li ġiet delegata lili mill- kabinett li noħroġ struttura ta' tarriffi illi tirrispetta dak li għedna fil-programm elettorali.

Il-programm elettorali jgħid:

Jerġa' jagħti sussidju qawwi fuq l-ewwel 20 gallun ta' l-ilma, minflok l- ewwel 18 ...",

u hekk sar għax niftakru li gvern Laburista ta' qabel kien iddeċieda li l- Maltin għandhom bżonn inqas ilma għall-bżonnijiet ta' kuljum.

Titneħħa ż-żieda esaġerata li saret fil-meter charge li gvern Laburista għollieha għal Lm24 .....",

u din naqqasniha b'aktar min-nofs.

Titneħħa t-taxxa ta' Lm24 tad-drenaġġ ...... ",

u hekk sar, barra li l-element tad-drenaġġ ġie nkorporat fil-meter charge.

Jagħti sussidju għall-ammont minimu li kull persuna għandha bżonn kuljum fil-konsum ta' l-elettriku u b'hekk jorħsu sew il-kontijiet tad- dawl.".

Imkien m'hawn imsemmi li dawn se jmorru preċiż għal li kienu.

Naturalment il- goal tagħna kien li wieħed jipprova jqarreb kemm jista' jkun għal dak il-livell u jien dejjem hekk tkellimt u dik kienet il- pożizzjoni li ħadt fil-programm ta' NET Television.

Huwa l-programm elettorali li jmexxi lill-gvern u l-gvern huwa marbut bih, u bil-kritika tiegħu l-Onor.

Sant ikkonferma dak li kont qed ngħid jien, speċjalment f'dak li għandu x'jaqsam mad-dawl.

Dan għaliex l-istruttura li għamilna hija struttura li fil-fehma tagħna hija iktar ġusta għaliex ħadna into consideration in-numru ta' persuni fil-familja.

Aħna għedna illi meta jkollok persuna jkun tant, meta jkollok tnejn ikun tant eċċ, eċċ .....

Allura ħriġna dik li sejjaħnilha average consumption għal diversi familji b'diversi persuni kif turi l-istatistika li poġġejt dalgħodu fuq il-Mejda tal-Kamra u li tkopri 98% tal-households.

U din għamilnieha b'mod li tirrifletti dak li wegħedna.

Iżda milli jidher il-Kap ta' l-Oppożizzjoni din ma ndunax biha.

Fil-makna propagandista tagħhom indirizzata primarjament lejja biex juru li jiena ma żammejtx kellmti fuq dak li għedt fi programm tat-television – mela l-programm elettorali nsewh! –ħarġu jattakkaw l-istatistika u kif din inħadmet.

Pero' l-verita' hija li l-attakk ta' l-Onor.

Sant jikkonferma dak li jien dejjem għedt, jiġifieri illi jekk tieħu l-average tal-konsum tal-familji Maltin prattikament issib li huma l-istess u fil-każ tad-dawl raħsu b'ammont żgħir.

Dalgħodu, nerġa' ngħid, tajt eżempju ta' dan imma l- kelliema tan-naħa l-oħra Alla Jbierek injoraw kompletament dak li poġġejt jien fuq il-Mejda tal-Kamra.

U għalhekk f'dan il-parlament nispiċċaw ma jkollniex dibbatitu ħaj għaliex niġu b'test preparat jew b'ideat preparati u mbagħad ngħidu: Għaliex fil-parlament ma jkollniex dibattitu ħaj!

Sur President, l-abbilta' ta' dan il-parlament tidher meta xi ħadd ipoġġilek xi ħaġa quddiemek u inti tirrispondi għaliha fil-ħin tiegħek u bir-regoli tal- Parlament u jkollok allura dibattitu li jiżviluppa.

Pero' dan it-tip ta' progress f'Malta għadna neħlu fih u allura se jkolli nerġa' nirrepeti x'għandna fiċ-ċifri li ġġib il-water services corporation li jinkorporaw il- households kollha.

Jekk nieħdu l-iktar statistika relevanti rridu mmorru għall-bidu ta' dan il-proċess, jiġifieri għall-ewwel kont li ħareġ bit-tariffi l-ġodda ta' dan il-gvern.

Jekk nieħdu familja ta' erbgħa nsibu li l-medja tal-konsum ta' dawl kienet ta' 1,254 units għal cycle ta' 122 ġurnata.

Bir-rati kif kienu qabel ma l-gvern ta' Dr. Sant ħareġ bit-tariffi esaġerati tiegħu, dawn is- 26,800 familja kien ikollhom kont ta' Lm30.54; bis-sistema kif għamilha gvern Laburista kien ikollhom iħallsu Lm40.10; u bis-sistema li għamilna aħna f'Novembru ta' l-1998 il-kont niżel għal Lm28.69.

Mela veru allura li raħsu l-kontijiet!

Veru wkoll li mhux xi roħs fenomenali - u jiena ma qgħadtx niftaħar b'dan - imma m'għandix minnfuq niġi kontinwament attakkat fuq il-mezzi tax-xandir minn tan-naħa l-oħra li ma żammejtx kelmti.

Nerġa' ngħid li bil-pożizzjoni li ħa l-bieraħ il-Kap ta' l-Oppożizzjoni proprju qed jikkonferma dak li kont qed ngħid jien.

Barra minn hekk, dawn iċ-ċifri qegħdin fuq il-Mejda tal-Kamra għall-iskrutinju ta' kulħadd u min m'huwiex sodisfatt bihom nistiednu jmur sal-water services corporation u jara kif jinħadmu.

Issa, dan li għedt għall-familja ta' erbgħa min-nies tista' taħdmu fuq kategoriji oħra u din hija r-realta'.

Irridu nifhmu pero' li dawn huma maħduma fuq average u li l-istruttura tal-kontijiet li għamilna taħdem b'mod - u suppost li l-partit tan-naħa l- oħra bħala partit tal-proletarjat jaqblu magħha din, iżda minflok qed jipprovaw isawtuna biha – li meta tikkonsma iktar allura t-tariffi jiżdiedu għax il-livell ta' sussidju jonqos.

Min jikkonsma d-doppju mhux se jkollu kont doppju imma b'aktar mid-doppju.

Nafu pero' li s-sistema l-antika ma kelliex gearing daqshekk qawwi u għalhekk daħħalna din is-sistema.

Xi bidla ridna nagħmlu fuq it-tariffi, speċjalment meta wieħed jara ż-żieda fuq il-konsum, iżda din niġi għaliha iktar tard.

Kif għedt diġa', il-Kap ta' l-Oppożizzjoni indirettament ikkonferma dak li għedt jiena għaliex m'għamilx biżżejjed riċerka u minflok qal li kelli raġun qal li l-istatistika ġiet imbagħbsa u naturalment offenda lit-tliet partijiet soċjali.

Dan ir-retail price managment board għandu effett u role prinċipali fl-ekonomija tagħna imma f'daqqa waħda qiegħed in a head-on conflict ma' dak li qed jgħid l-Onor.

Sant.

Naturalment ir-rappreżentanti ta' dan il-bord inkwetaw meta semgħu lill-Onor.

Sant u dalgħodu stess sejħu laqgħa ta' emerġenza biex jaraw jekk dak li ntqal huwiex minnu.

Dawn marru through the workings kollha għaliex primarjament għad hemm l-istess nies - bil-unions, l-employers, l-FOI u l-GRTU - u sabu illi s-sistema li użaw hija korretta f'kull sens.

Fil-fatt fil-press release li ħarġu llum qegħdin jgħidu:

"Ir-retail price index management board imlaqqa' llum 28 ta' Novembru 2000, in vista tal-kummenti li saru dwar l-indiċi tal-prezzijiet bl- imnut, wara li reġa' eżamina l-indiċijiet li ġew ippublikati wara l- aħħar reviżjoni li saret tat-tariffi tad-dawl u l-ilma fl-1998, jikkonferma li s-social partners huma sodisfatti".

Dawn m'hemm l-ebda ministru jordnalhom, Mr Speaker.

Dawn huma liberi li ma jaqblux imma hawn qed jikkonfermaw li jinsabu sodisfatti li l-metodoloġija wżata mill-uffiċċju ta' l-istatistika hi skond ix-xjenza ta' l-istatistika u jikkonfermaw ukoll il-korrettezza ta' l-indiċijiet kif ġew ikkalkulati mid-direttur ta' l-istatistika.

U l-evidenza li poġġejt jiena llum - fortunatament kienet preparata minn qabel mingħajr ma kont naf x'se jgħid l- Onor. Sant - tipprova dan minn sors differenti, jiġifieri mill-water services corporation.

Hawnhekk għandna sors li ġej mill-istatistika li huwa bbażat fuq household budgetary survey li l-gvern preċedenti kien jagħti ż-żidiet ta' l- għoli tal-ħajja bbażata fuqha.

Dakinhar qatt ma qal li l-istatistika ma kenitx korretta.

Meta kienu fil-gvern kienet aċċettata u ħallew is-sistema li ħallejna aħna, u allura jien naħseb li m'huwiex biss unfair imma huwa wkoll disservice għall-pajjiż li jkollok attakk fuq il-fatt li l-RPI management board jibbaża fuq household budgetary survey li sar fuq madwar 3,000 ruħ fejn raw x'konsum għandhom u applikaw it-tariffi fuq bażi ta' dak il-konsum.

Hekk jinħadem l-household budgetary survey.

U r-riżultat jiġi li l-indiċi ta' l-elettriku jaqa' bi ftit, l-indiċi ta' l-ilma jitla' bi ftit, u pressappoco m'intix 'il bogħod wisq mit-tariffii li kellna qabel.

U allura llum, b'mod indirett, il-Kap ta' l-Oppożizzjoni qed iwaqqa' l- kritika kontrija li ilu jibni x-xhur bir-radju u b'ċerta propaganda qarsa.

Jiena ngħid m'huwiex ġustifikat - biex ma ngħidx li huwa qerq - il-mod kif jiġu mqiegħda l-mistoqsijiet u r-risposti.

Ħafna affarijiet jitħallew imdendlin u fil-fehma tiegħi dak it-tip ta' programm huwa disservice għall- pajjiż.

Imma dak jarawh huma.

Għandhom il-freedom li jagħmlu hekk, pero' l- poplu llum mhux ħmar u jaf jiġġudika l-affarijiet.

Sur President, jien dalgħodu għedt li din kienet waħda mill-punti li ġew jarawni fuqha l-IMF.

Dawn għamluli sessjoni ta' questions.

Jien bgħatthom l-uffiċċju ċentrali ta' l-istatistika u għedtilhom li aħna ħdimna fuq sistema li naħsbu li hija waħda li tiġġustifika ċertu livell ta' konsum, pero' kif il-konsum jitla', dak li jkun awtomatikament jinqabad f'livelli għoljin.

Huwa veru li għax għola l-istandard of living, il-konsum illum se jkun iktar minn dak ta' ħames snin ilu, imma dan ma jfissirx li aħna għandna nibqgħu nissussidjaw id-dawl b'ammont akbar.

Is-sussidju jingħata għal dak li hu neċessarju biex wieħed ikollu livell ta' għajxien aċċettabbli, imma mbagħad ma tistax tippretendi li dan jingħata wkoll jekk wieħed iżid ċertu apparat li jikkonsma iktar dawl.

Wara kollox dak l- apparat mhux biss se jikkonsma iktar fuel imma se jagħmel demand akbar fuq l-apparat tal-ġenerazzjoni.

Mr. Speaker, hawnhekk tajjeb li ngħid li d-domanda tad-dawl qed tiżdied għax l-standard of living qed jiżdied.

U jekk nieħdu dawn l-aħħar għaxar snin insibu illi d-domanda tad-dawl f'units żdiedet b'medja ta' 7% fis- sena.

Din hija ċifra illi fiha ħafna sinifikat.

Il-GDP tagħna dan l-aħħar kien qed jikber bejn 4% u 5 %, jiġifieri qegħdin f'sitwazzjoni fejn id- domanda tad-dawl qed tiżdied kultant b'40% u 50% iktar mill-GDP.

Issa jiena dan ma jissorprendinix, u għalhekk għamilna t-tariffi li għamilna, biex kif il-pajjiż ikompli jiżviluppa, s-sitwazzjoni fl-Enemalta tibda tiġi iktar sostenibbli.

Minflok m'għamilna bħalma għamel il-gvern preċedenti li għolla bi tliet darbiet it-tariffi, aħna għamilna sistema fejn żammejna kemm jista' jkun l-average adattat għal dak iż-żmien bi bdil żgħir.

Id-dawl naqas ftit, imma jekk inti tikkonsma iktar tidħol f'rati iktar għoljin.

Il- gvern ta' qabel ukoll għamel sistema illi l-units jitilgħu, pero' l-units kienu jitilgħu b'mod astronomiku u aħna naqqasna r-rata li kienu jitilgħu biha l-units.

Mr. Speaker, mela għandna sitwazzjoni fejn id-domanda għad-dawl żdiedet b' average ta' 7%.

Kien hemm snin fejn kellna żieda ta' 11% jew 12%.

Dan kien iż-żmien meta l-ekonomija żdiedet b'mod qawwi.

Kien hemm żmien - per eżempju fl-1997, meta kien hemm il-gvern preċedenti - meta d-domanda żdiedet biss bi 3.3%.

Fl-1998, wara li ġew ippublikati t-tariffi tal-gvern preċedenti, id-domanda tad-dawl iġġamjat għax żdiedet biss bi 2%.

Fl-1999, meta n-nies irrealizzaw li t-tariffi mbagħad reġgħu kienu raġonevoli, erġajna morna għas-7%.

U din il-ħaġa għandha implikazzjonijiet anke għat- tip ta' kontijiet li jirċievu n-nies.

Illum per eżempju daħlet drawwa li dak li jkun juża' dehumidifier u jkollu mas-600 jew 800 watts għaddejjin kontinwament.

Dan bejn wieħed u ieħor jaħli daqs geyser.

Jien niftakar 20 u 30 sena ilu meta ommi kienet tixgħel il-geyser darba fil- ġimgħa, imbagħad bdejna nixegħluh darbtejn fil-ġimgħa u fl-aħħar spiċċajna f'sitwazzjoni li tħallih mixgħul il-ħin kollu.

Dan huwa l-progress.

Illum mhux il-geyser biss għandek imma wkoll apparat ieħor bħal automatic washing machines li jikkonsmaw iktar ilma u iktar dawl.

Jien niftakar washing machines bit-twin-tub.

Kemm hawn twin-tubs illum?

Biex ma ntawwalx fuq dan il-punt, li qed ngħid hu li l-istandard of living tjieb, imma mbagħad hemm ċertu cost li jrid jitħallas.

Fuq kollox id-domanda akbar fuq il-power station li qed iġib miegħu a higher standard of living ma tistax tiġi injorata, bħalma żgur li ma jistax jiġi injorat il-fuel li qed tikkonsma l- istess power station.

Mr. Speaker, issemmiet il-power station ta' Delimara.

Lura fl-1987 aħna għedna li rridu neliminaw il-problema ta' nuqqas ta' supply, liema supply kien dipendenti fuq equipment antikwat.

Minħabba f'hekk iddeċidejna li nibnu power station ġdida.

Issa ta' min jgħid li mill-1987 sa l-1999 id- domanda għad-dawl żdiedet b'85%.

X'konna nagħmlu kieku bqajna niddependu fuq dik tal-Marsa!?

Dak iż-żmien fl-1987 kien ikollna nagħmlu ħafna qtugħ tad-dawl għax ma kenitx tlaħħaq is-sistema. llum investejna bil-kbir u sfortunatament għad għandna bżonn ninvestu.

Il-priority hi li nagħmlu a combined cycle oħra f'Delimara ta' 110 MW biex inkunu nistgħu nitfu l-parti l-antika li tħammeġ u nħalluha bħala back-up biex jinxtegħel f'ċerti ċirkostanzi, speċjalment fil-peak period.

Il-power station ta' Delimara għandha ċertu apparat fiċ-ċmieni illi jnaddaf id-duħħan.

Il-parti l-qadima m'għandhiex dan l-apparat.

Il-pjan tat-tekniċi ta' l-Enemalta huwa li titwaqqa' l-parti l-qadima u jinbena mpjant nadif u modern li jaħdem bil- combined cycle li juża' gas oil u allura lanqas tara d-duħħan ħiereġ minnu.

Dan se jsir biex ikollna security of supply ta' żewġ postijiet.

Hawnhekk qed nitkellmu, Mr Speaker, fuq medda ta' għaxar snin.

U min jiġi jgħid li l- power station ta' Delimara kellha tkun biżżejjed, jiena ngħidlu li ma jafx x'inhu jgħid fl-iżviluppi ekonomiċi li għandna.

Irrid ngħid xi ħaġa wkoll dwar il-passi li ttieħdu biex innaqqsu l- pollution tal-black dust li issa bdiet tfeġġ sewwa.

Ġibna konsulenti tekniċi u jirriżulta li parti mill-problema kienet li meta s-sistema tal- power station qalbet mill-faħam li daħħal il-gvern preċedenti għall-fuel oil, ħlisna kompletament minn dak l-irmied li kien ikollna mill-power station bi problemi kbar fejn tiddisponi minnhom.

Pero' kien hemm sistema ta' precipitators fiċ-ċmieni li meta jitla' d-duħħan kienet qiegħda titfa' qisu electric charge mad-duħħan.

Dawn jgħaddu minn ħdejn electrically charged plates u d-duħħan jaqbad mal-plates, u kultant żmien dawn jiġu shaken biex jitneħħa t-trab.

Fil-każ tal-faħam din kienet taħdem għaliex il- frak li jitla' huwa iktar niexef, pero' fil-każ taż-żejt il-particles li jkollok fid-duħħan għandhom iktar moisture content u s-sistema kienet qed tiġi clogged.

X'ġara s-sajf li għadda?

Tfejna l-boiler no 8, ġibna l- esperti biex naraw kif jinħaraq il-fuel fihom u saru xi aġġustamenti fejn in-nies tekniċi rnexxielhom, għalkemm mhux 100%, iġibu l-precipitators into operation.

Din il-ħaġa saret rigward ċumnija għolja.

Fil-fatt illum wieħed jista' jara d-duħħan ħiereġ miċ-ċmieni l-baxxi - speċjalment waħda minnhom li tkun għaddejja kważi kontinwament - pero' minn waħda miċ-ċmieni mit-twal li fiha għamilna din il-modifikazzjoni ma jarax duħħan ħiereġ, u biex jinduna li ħiereġ xi ħaġa jrid veru iħares b'attenzjoni.

Dan huwa progress kbir, u ta' min igħid li dawn il-modifications saru min-nies tekniċi ta' Malta.

Mr. Speaker, dan biżżejjed?

Dażgur li mhux biżżejjed!

Li se nagħmlu hu li nistennew li tgħaddi x- xitwa biex induru għaċ-ċumnija l-oħra u għall-boiler 7 għaliex bħalissa ma naffordjawx nitfuh.

U b'dawn il-miżuri se nkunu naqqasna bin-nofs l-ammont ta' dħaħen u ta' particles li joħorġu.

Irrid ngħid ukoll li l-parti l- qadima nixtiequ nużawha mill-anqas u dan l-għan se naslu għalih bit-tisħiħ tas-sistema ta' distribuzzjoni.

Sintendi jekk se tużaha kompletament is- sena kollha dan mhux possibbli, anke minħabba ċertu rotation li jsir.

Per eżempju, jiena informat li hemm boiler f'Delimara li jrid jintefa' għall- maintenance li trid issir bilfors, anke minħabba insurance u minħabba instructions ta' manufacturers u din se jkollha ssir fix-xitwa.

Minħabba f'hekk f'Delimara se jkollok 60 MW inqas u allura jkollhom jintużaw il-gas turbines tal-Marsa biex jagħmlu tajjeb għal dan in-nuqqas.

Altru li rridu nżidu l-effiċjenza u li hemm bżonn li ninvestu iktar, pero' fiċ-ċirkostanzi reali ta' pajjiżna jiena naħseb li qed isir effort mill-aqwa biex l- Enemalta tagħti s-servizz lill-poplu tagħna.

U jiena għalhekk ma naħsibx li l-kritika li qed issir dwar din il-korporazzjoni hija ġustifikata.

Mr Speaker, hemm ukoll bidliet ambjentali importanti oħra li qed nagħmlu, allavolja ċ-ċirkostanzi fis-swieq internazzjonali m'humiex faċli.

Minflok tan-naħa l-oħra jgħidulna li aħna qed naffaċċjaw problema li l-gvern preċedenti ma ffaċċjax, li hija l-kriżi tal-prezzijiet taż-żejt, dawn donnhom jgħixu f'xi bozza u jaħsbu li pajjiżna jista' b'xi mod jiżola ruħu b'mod permanenti mill-forza tas-swieq tad-dinja.

Dawn jgħidu li kieku jiena ħadt il-parir tagħhom kont nidħol għal agreement ieħor...

(Interruzzjonijiet) L-Enemalta lanqas biss f'Novembru ta' l-1998 ma setgħet tidħol f'agreement ieħor għaliex kienet mgħaffġa taħt il-piż ta' ħlasijiet bil-quddiem sforz l-agreement li kien ġie ffirmat.

Min hu dan li jiġi jgħidilna biex nidħlu f'dan l-agreement?

Faċli tħares lejn il-passat u tgħid li kieku għamilt mod ieħor jiena ma kontx nikser sieqi!

Ma tridx wisq għerf!

Mr Speaker, biex ngħid kollox ma nistax nifhem kif tan-naħa l-oħra qegħdin hawnhekk meta dawn tant huma intiżi fuq fl-istock markets!

Bl- għerf li għandhom dawn suppost miljunarji!

Dawn iqabblu x-xiri taż-żejt ma' l-istocks imma ma jafux x'inhuma jgħidu.

Smajniha aktar minn darba li jekk tixtri ż-żejt bil-quddiem tkun qisek qed tixtri l-istocks.

Ma ndaħħqux nies bina!

Meta jien nixtri stocks dawk ikollhom valur li jista' jitla' u jista' jinżel.

Tieħu anke d-dividends fuqhom u l-istocks iżżommhom kemm trid.

Imma dawn il-kuntratti li ġew iffirmati x'għandhom x'jaqsmu ma' dan?

Jiena nerġa' nfakkar li fuq il-kuntratt li ġie ffirmat fl-14 ta' Awissu sa l-4 ta' Settembru, l-Enemalta trid tħallas madwar $US2 miljun bil-quddiem, għaliex il-commitment li għamlet għax-xiri taż-żejt kien qed jindika li mqabbel mal-prezzijiet ta' dak iż-żmien u tal-futur, dan se jkollu telf kbir fuqu.

U f'liema stocks jew shares jiġri hekk?

Jgħiduli l- professjonisti tan-naħa l-oħra li jifhmu daqshekk fl-istock markets!

F'liema każ il-poplu jixtri shares tal-Maltacom, tal-BOV u mbagħad għax il- prezz jonqos jispiċċa jħallas iktar?

X'għandu x'jaqsam dan!

Dan x'taħwid hu!

Issa biex tkompli, dawn jgħajru lili għaliex jien għalliem ta' l- ekonomija u jgħidu li ma nifhimx f'dawn l-affarijiet.

Skużi, imma dan x'għerf hu li ħiereġ min-naħa l-oħra!

Mr. Speaker, ix-xiri taż-żejt huwa spekulattiv u sa l-aħħar ta' Diċembru ta' l-1998, l-Enemalta kellha exposure ta' $US10 miljun fuq il-kuntratt li ffirmat.

Għiduli fuq liema stocks li tixtri jkollok din it-tip ta' exposure!

(Interruzzjonijiet) M'għandu x'jaqsam assolutament xejn, m'hemmx comparison.

Kellha tħallas bil-quddiem $US8 miljun għat-telf antiċipat sas-sena ta' wara.

Din kienet is-sitwazzjoni.

Meta ġie c-chairman għandi u qalli biex jagħmel kuntratt għas-sena 2000, lanqas biss kellha l-fondi u l-finanzjament biex tagħmlu.

U inti tagħmel kuntratt għas-sena 2000 meta għadek kif tlift $US9 miljun fuq is-sena 1998 u għandek bil-quddiem claim ta' $US8 miljun fuq is-sena 1999?

Jien il-kritika minn tan-naħa l-oħra ma nistax nifimha!

Mr. Speaker, tan-naħa l-oħra jgħidu li jien ma kienx missni ndħalt f'dawn l-affarijiet.

Kif jistgħu jgħidu li ndħalt f'dawn l-affarijiet jekk il-liġi timponi fuqi illi dawn it-tip ta' affarijiet irid ikollhom il-go- ahead tal-ministru?

Sewwa, meta jisplodi circuit jgħidu li t-tort tal- ministru, għax qed imexxi ħażin il-korporazzjoni, u meta mbagħad jiena nwaqqaf xi ħaġa li jien responsabbli minnha u ngħid li kienet tinten, jgħidu li nindaħal!

U dalgħodu għedt li kienet tinten imma ħadd minn tan- naħa l-oħra ma kien kapaċi jirrispondini.

Tant kienet loġika li kienet tinten li jiena tassew iddisgustat kif ċerti membri jippruvaw jiġġustifikaw the unjustifiable.

Jista' xi ħadd min-naħa l-oħra jgħidli jekk dak iż-żmien kienx jieħu deċiżjoni li jkompli jikkommetti lill-Enemalta għal miljuni kbar?

Din kellha telf ta' $US9 miljun u exposure ta' $US8 miljun, u konna se nerġgħu nintrabtu għas-sena 2000, bil-konsegwenza li jekk jerġa' jinżillek il-prezz taż-żejt tibda tħallas bil-quddiem fuq dak it-telf.

Mela qed niġġennu aħna!

Mr. Speaker, l-Enemalta ilha 20 sena u dejjem għamlet ċerta protezzjoni hi.

Meta jorħos il-prezz internazzjonali kienet tagħmel profitti ikbar u meta l-prezz jitla' kienet tagħmel profitti inqas u l-konsumatur isib prezz stabbli.

Jien naħseb li din is-sistema trid tinbidel anke minħabba l- liberalizzazzjoni.

Pero' kien hemm min min-naħa l-oħrali pprova jidħol fil- futures market, kif xtaq iċ-chairman preċedenti li daħal fl-Enemalta fit-2 ta' Jannar ta' l-1998.

Tnax-il ġurnata wara ħarġet ittra lil ħames banek kbar - u jiena nista' nsemmihom - li spiċċaw jikkompetu mas-soċjeta' in ġenerali.

Mill-14 ta' Jannar sa l-4 ta' Frar imbagħad ikkonkludew agreement.

Imma xi studji saru qabel?

X'assessment sar?

Sa l-aħħar ta' Frar konna tlifna $US600,000 u bqajna nitilfu 'l fuq minn $US600,000 kull xahar għall-bqija ta' l-agreement.

Saħansitra f'Awissu t-telf tela' anke għall-$US1miljun.

Dan għedtu dalgħodu u mhux se noqgħod nirripetih.

Ngħid biss li din is-sistema tal-hedging diġa' kienet gidmet lill-gvern Laburista fis-snin 1983/1984 fejn deputat li kien għadu kif ħareġ mill- kariga ta' prim ministru ngħata l-fakulta' li jispekula bir-riżervi tal- pajjiż.

Dakinhar fi tmien xhur tlifna Lm80 miljun.

U tant is-sitwazzjoni kienet gravi illi ex-ministru ta' dak iż-żmien mar fuq Karmenu Mifsud Bonniċi, dakinhar prim ministru, u qallu li jekk ma jneħħix lil Mintoff milli jkompli jispekula mill-ġid tal-pajjiż kien se jirriżenja.

U Karmenu Mifsud Bonniċi kellu l-kuraġġ li jneħħih.

Imbagħad l-affarijiet tgħattew billi kien hemm ħażna deheb li kienet inxtrat fis-snin sittin minn gvern Nazzjonalista bil-prezz ta' $US35 u $US45 an ounce u on revaluation irnexxilhom iqaċċtu nofs it-telf - għax fi żmien l-Avukat Mifsud Bonnici d- deheb laħaq tela' għal $US800 an ounce - iżda fl-accounts xorta baqa' jidher telf ta' Lm33 miljun u Lm40 miljun!

Mr. Speaker, meta c-chairman preċedenti qalli biex naħdmu għas-sena 2000 jiena għedtlu li l-ewwelnett għandna naraw kif morna fis-sena 1998 u naraw hemmx xi implikazzjionijiet għas-sena 1999.

(Interruzzjonijiet) Imma xi ħadd jista' jgħidli li għamilt ħażin li staqsejt dawn l-affarijiet?

Xi ħadd jista' jgħidli li qed nindaħal meta dan hu dover tiegħi skond il-liġi?

U meta jirriżulta li kien hemm Lm9 miljun telf u commitment ta' Lm8 miljun, xi ħadd jista' jgħid li jiena ma mxejtx b'mod dritt, b'mod rett u b'mod korrett meta għedt li f'dawn iċ-ċirkostanzi wieħed irid jerġa' jagħmel assesment tas-sitwazzjoni?

Wara kollox xi tfisser is-sistema ta' qabel?

Is- sistema ta' qabel kienet li l-prezz jista' jogħla u jista' jinżel, għall- konsumatur jibqa' stabbli u l-Enemalta b'mod jew ieħor daqqa tagħmel profitt tajjeb, daqqa tagħmel ftit telf u daqqa tagħmel profit inqas, kif qed nagħmlu din is-sena.

Din kienet is-sitwazzjoni.

Sur President, issa rrid ngħid kif sar it-tieni kuntratt.

(Interruzzjonijiet) Mhux ħallina minnek, għax lili ħadd min-naħa l-oħra ma qalli kif intgħażel it-tieni bank.

(Interruzzjonijiet) Mela jista' jqum xi ħadd u jispjega x'konnessjonijiet għandu t-tieni bank man-naħa l-oħra?

Meta l-Enemalta kienet qed tifga u ma setgħetx tieħu nifs, kellha tmur għand il-Mid-Med biex tagħmel back-to-back arrangements għall-commitments li għandha.

Il-Mid-Med qalilha li mir-riċerka tiegħu dan huwa bank iżgħar minnu u li l-profitti tiegħu jammontaw għal xi Lm1.5 miljun fis-sena.

U diġa' ddepożitaw fih Lm8 miljun!

(Interruzzjonijiet) Too risky qalulha l- Mid Med lill-Enemalta!

Din kienet is-sitwazzjoni, Mr Speaker.

Din kienet sitwazzjoni ta' irresponsabbilta'.

Ic-chairman daħal jiġri wisq fis-sistema tal-hedging, beda jsir it-telf u wieħed beda jsib mod kif dan it-telf jirkuprah b'xi mod billi jidħol f'hedging arrangement ieħor.

Dan bħal meta wieħed imur f'casino u jieħu Lm100 fil-but u l-ieħor jieħu credit card .

Dak tal-Lm100 fil-but Lm100 jista' jitlef, pero' dak tal-credit card jista' jitlef ġidu kollu, u hekk ġabuna!

U jiena nibqa' nsostni li n-naħa l-oħra għandhom jirrispondu l-mistoqsijiet li għamilt jien.

M'inix konvint li l-pariri kienu tajbin.

Jiena qrajt il-pariri li kienu jingħataw minn kumpannija li l-Enemalta kkommettiet ruħha illi tixtri l-instruments mingħandha.

Ma nafx min jagħmel hekk jiena.

Qisek sejjer tixtri karozza ġdida u se tieħu parir dwarha mingħand min se jbiegħlek karozza.

L- affarijiet mhux hekk isiru.

Dik m'hijiex serjeta'.

U jiena konvint li d- diriġenti ta' l-Enemalta ma kenux favur li nimxu b'dan il-mod.

Din kienet kollha fissazzjoni tac-chairman preċedenti illi jara kif jidħol f'dan il- qasam.

Mr Speaker, il-verita' hija illi l-gvern preżenti assuma r- responsabbilta' illi jżomm il-prezz fiss u qiegħed jgħin lill-Enemalta biex dan ikun jista' jseħħ.

Talli l-gvern qed jagħmel hekk il-Kap ta' l- Oppożizzjoni ħareġ jgħid li hemm it-tbagħbis.

Dan qed jgħid li hemm it- tbagħbis talli l-gvern se jagħti miljuni lill-Enemalta biex jgħinha.

U din mhux serjeta'.

Is-sitwazzjoni hi li għal din is-sena li ġejja se nżommu l- prezzijiet stabbli.

Dan se nagħmluh għal diversi raġunijiet, anke għaliex il-prezz tal-petrol u tad-diesel għola kważi fuq tliet budgets konsekuttivi.

Irridu nżommu l-prezzijiet stabbli wkoll anke għaliex aħna rridu nippromwovu l-growth ekonomiku ta' pajjiżna u ma jidhrilniex li żieda oħra fil-cost tagħmel tajjeb.

(Interruzzjonijiet) Il-growth ekonomiku se nkomplu niġġenerawh u m'aħniex qed nagħtu skossi.

Imbagħad jekk il-Bambin irid sena oħra, anke meta forsi tistabilizza ruħha s- sitwazzjoni fis-swieqi internazzjonali, wieħed jista' jintroduċi skema fejn ikollna ċerta flessibilita'.

X'hemm ħażin jekk il-konsumatur iħallas żewġ ċenteżmi aktar għal-litru jekk il-prezz taż-żejt minn barra jogħla b'żewġ centeżmi l-litru u jekk jorħos b'żewġ ċenteżmi l-konsumatur jerġa' jorħoslu l-prezz?

Il-pajjiżi kollha hekk jimxu.

Din il-ħaġa works both ways.

Is- sistema preżenti does not work both ways għax meta jogħla żżidu u meta jorħos, il-flus jeħodhom il-gvern jew il-korporazzjoni.

Fis-sistema liberalizzata ma nistgħux nimxu hekk.

Mr Speaker, irrid ngħaddi biex ngħid xi ħaġa dwar pjani li għandha l- Enemalta li għandhom x'jaqsmu ma' diversi aspetti.

Nista' ngħid li bħalissa għaddejjin bi proċess biex tiġi ordnata a second combined cycle.

Qegħdin inħarsu lejn option li kellha l-ewwel combined cycle li ordnajna.

Għaddejjin b'diskussjonijiet tekniċi u din il-combined cycle qed ngħidu li għandha tkun hemm għas-sena 2004, tinbena Delimara u tippermetti li nitfu nofs dik tal-Marsa li hija l-iktar parti li tħammeġ.

Barra minn hekk, f'Ottubru ta' din is-sena, l-Enemalta, mingħajr ma qalet kważi lil ħadd bdiet timporta petrol b'lead content drammatikament inqas.

Il-lead content tal-petrol kien madwar 0.4 mg għal kull litru.

Dan niżel għal 0.15 mg għal kull litru.

Dan huwa tnaqqis ta' 62.5%.

Din il-miżura hija importanti l-ewwelnett għaliex fl-atmosfera hemm konċentrazzjoni ta' ċomb iktar, u dan jagħmel ħsara kbira, speċjalment fit-tul.

Mr. Speaker, dan il-pass l-Enemalta qed tagħmlu mingħajr ma żdied il-prezz tal-petrol.

U dan huwa pass għaqli li juri l-apprezzament tal-gvern għall-ambjent ta' madwaru.

Qabel l-aħħar tas-sajf li għadda bdejna wkoll nixtru diesel differenti.

Id-diesel li konna qed nixtru kellu sulphur content ta' 0.5% u dan niżżilnih għal 0.2%.

Is-sulphur ukoll jagħmel ħsara għall-bniedem u għall- ambjent, pero issa qed inġibu diesel li għandu 60% inqas sulphur.

Irrid ngħid ukoll li mill-ewwel ta' Jannar il-gvern ħa deċiżjoni li nibdew nimportaw diesel with 0.05% sulphur content.

Din kienet waħda mill- kondizzjonijiet li għamel il-gvern qabel ma ta l-għajnuna lill-Enemalta.

Dan ifisser li f'temp ta' sitt xhur is-sulpur content fid-diesel se jkun naqas b'għaxar darbiet.

Dawn m'humiex affarijiet in arja, dawn huma affarijiet prattiċi li qegħdin indaħħlu fis-sistema u għalkemm fil-biċċa l- kbira tagħhom jinvolvu cost iktar huwa importanti li jsiru.

Allavolja għandna din il-problema ta' spiża aktar taż-żejt minn barra, aħna xorta dehrilna li dan il-pass m'għandniex inżommuh.

Dan qed nagħmluh primarjament għall-poplu Malti, pero' qed nagħmluh ukoll għax eventwalment irridu nilħqu standards Ewropej ukoll, u allura rrid ngħid li iva, l-Ewropa kultant timbuttak fis-sens li għandek programm li trid tilħqu.

U dan huwa wieħed mill-benefiċċji tiegħu għaliex forsi dik il-ħeġġa li nagħmlu ċerti bidliet ma kenitx tkun daqshekk qawwija kieku ma kellniex dak it-target.

Mr. Speaker, irrid insemmi wkoll il-kwestjoni tal-gas pipeline.

Din ilha tiġi studjata, ilha tiġi msemmija u ilha tiġi costed.

Irrid ngħid li hemm żewġ alternattivi li qed inħarsu lejhom, waħda illi tillinkja ma' gas pipeline li se jgħaddi bejn il-Libja u Sqallija u oħra li nagħmlu gas pipeline diretta ma' Sqallija.

Għandhom costs daqsxejn differenti u hemm ċerti komplikazzjonijiet tekniċi, pero' mill-analisi premilinarja li għamilna l-gas pipeline iqum il-fuq minn $US100 miljun, pero' minbarra li l- effett fuq l-ambjent ikun ferm inqas mill-effett taż-żjut anke tal-gas oils, mill-analisi li rajna dan jista' jfisser ukoll, b'mod konservattiv, tnaqqis fl-ispiża tal-fuel u allura tal-cost tad-dawl ta' madwar 25%.

Din il-ħaġa toffri sitwazzjoni interessanti ferm għaliex inkunu qegħdin innaqqsu t-telf li tagħmel l-Enemalta minn fuq id-dawl mingħajr ma ngħollu t-tariffi, u milli qed naraw ukoll, jekk tqabblu mal-gas oil u tad-diesel, l-ispiża tiġik madwar 50% inqas.

Din hija xi ħaġa interessanti ferm għalina li turi t-triq kif irridu nimxu fil-futur.

Hemm problemi tekniċi u finanzjarji li jridu jiġu overcome.

Dwar din il-ħaġa qegħdin nesploraw x'fondi jeżistu.

Nafu li l-Ewropa għandha programmi biex tillinkja gas network mal-membri tagħha kollha bħalma għandha programm biex tillinkja l- elettriku mal-membri tagħha kollha biex ikollha d-dritt interlinked.

Aħna m'aħniex membri, pero' qed nesploraw il-phasing-in ta' dan ix-xogħol għax dan mhux se ssir mill-lum għal għada.

Fuq il-gas pipeline nafu nieħdu ħames snin oħra għax proġetti ta' dan it- tip wieħed irid jippjanhom bil-quddiem.

Jien naħseb din tkun ta' fejda kbira għal pajjiżna.

Jekk l-apparat ikun aġġustabbli f'każ ta' emerġenza tista' taqleb għal gas oil.

B'dan il-mod ikun jista' jkollna the best fuel you can use, the cleanest fuel you can use, with the possibility of switching over to gas oil if the need arises.

Dan barra li ma nibqgħux niddependu fuq tankers ġejjin kull xahar biex jissupplixxuna ż-żejt.

B'dan il-mod ikollna sistema ħafna iktar secure.

Idealment isir ukoll cable tad-dawl bejn Malta u Sqallija għaliex dik imbagħad tippermetti bidla radikali.

Peress li aħna an isolated network għad-dawl, irridu a certain margin of safety in terms of back-up production.

U Delimara għandna żewġ gas turbines illi prattikament huma wieqfa sakemm ma jkollniex xi bżonn minħabba xi ħsara jew xi refurbishment.

Dawn għandhom 37 MW each u l-Marsa għandna gas turbine ta' another 30 or 35 MW li qed tintuża b'mod kontinwu sakemm insolvu l-problema tas-circuit breaker.

L-interessanti huwa li meta jkollok sistema linked bil-grid ukoll, din is-surplus capacity ma toqgħodx idle il-ħin kollu imma tkun tista' tużah biex tissupplixxi grid.

Dawn huma ftit mill-affarijiet, Mr Speaker, li qed inħarsu lejhom.

In addition, issa t-tender għat-tunnel bejn Delimara u l-Marsa ġie awarded u l-planning authority ħarġet il-permessi meħtieġa.

Irrid ingħid li l- geological survey ta' din it-tunnel kellha tibda fl-1996, pero' meta inbidel il-gvern sfortunatament donnu ħadd ma baqa' jimbotta din l-idea.

Issa kenux konxji tad-deċiżjoni jew le ma nafx.

Meta rġajna dħalna fil- gvern kellna nerġgħu nibdew b'ħafna xogħol li jieħu ż-żmien.

Fuq kollox biex tgħaddi tunnel ta' tmien kilometri bejn il-Marsa u Delimara m'hijiex xi biċċa proġett li tista' tagħmlu kif ġieb u laħaq.

Hemm ħafna xogħol xi jsir, li jinvolvi ħafna geological studies, ħafna tests u ħafna kondizzjonijiet u dawn l-affarijiet ħadu ż-żmien.

Ħadna sentejn biex naslu safejn wasalna u jekk il-Bambin irid minn Jannar se jibda dan ix-xogħol.

Mr Speaker, għandna distribution centre ġdida tad-dawl f'Ħal Kirkop biex taqdi aħjar l-ST Microelectronics.

Smajt kritika min-naħa l-oħra li l-ST Microelectronics kellhom xi problemi fis-supply tad-dawl.

Hawnhekk ta' min igħid li meta mar is-circuit breaker l-industrija ma kellhiex problemi.

Il- problema li kellna sfortunatament kienet in-naħa ta' Paceville u Pembroke minħabba l-ħsara fejn saret.

Irrid ngħid ukoll li d-domanda għad-dawl mill- ST Microelectronics qed tiżdied b'ammont enormi.

Dawn jużaw sistema ta' cooling and heating u d-domanda tagħhom se titla' għal xi 16 MW.

Nafu x'jiġifieri 16 MW.

Jiġifieri madwar 12% mill-combined cycle ġdida trid tmur biex tissuplixxi fabbrika waħda.

Dan m'aħniex qegħdin ngħidu li mhux se jsir pero' jrid ċertu investiment u lill-ST Microelectronics għaddejnilha cable kontra cable.

Kellna reserve capacity, dak ir-reserve capacity jispiċċa jiġi wżat għal regular supply.

Dan ifisser li appena jkollok xi problema, inti ma jkollokx riżerva u ma tistax tissuplixxi fejn trid.

Ta' min jgħid li aħna diġa' ordnajna t-transformers.

Barra minn hekk is- switchgear is about to be ordered u miegħu se nordnaw switchgear għal- switchboard li hemm il-Mellieħa li hija ta' l-istess tip ta' switchboard li hemm il-Marsa.

Aħna qed ngħidu li we should phase out the switchboards minħabba l-problemi li kellna.

Hemm ukoll is-submarine cable bejn Malta u Għawdex.

Is-sena d-dieħla nisperaw li sas-sajf ikun jista' jibda jiġi laid.

Sar ukoll il-Valletta distribution centre.

Waħda mill-problemi li kellna meta kien mar is-circuit breaker hija li kien għad m'hemmx il-Valletta distribution centre.

Din hija sistema iktar flessibbli kif nistgħu nagħtu d-dawl lill-Belt.

Il-Belt għandha five feeders deħlin, tlieta kienu mqabbdin mac-circuit breaker li nħaraq u dan ifisser li dakinhar li mar is-circuit breaker konna b'żewġ feeders biss.

Dawn ma kenux biżżejjed biex jissuplixxu lill-Belt fil-ħin meta l-ħwienet u l-uffiċini jkunu miftuħa.

Hemm ukoll Marsascala distribution centre.

It-tender għat-transformer ġie issued.

Is-switchgear tender ġie issued u għad irid isir il-bini.

Hemm ukoll distribution centre għall-isptar il-ġdid.

U hemm ukoll il-bidla tas- switchboard tas-switchroom fil-Marsa.

Dan huwa proġett ta' ċerta komplessita' għaliex inti għandek sistema li ma tistax taffordja li titfiha u tagħmel xahar biex tikkonnettja l-oħra.

Minħabba f'hekk il-pjan huwa illi jinbena bini fil-qrib jew fuqha jew ħdejha fejn jiġi ordnat switchgear differenti li mhux daqshekk mekkaniku u b'dan is-switchgear nibdew nippreparaw biex il-linkages tikunu jistgħu jsiru bil-mod il-mod fuq medda ta' żmien.

Din hemm xi ħaġa żgħira.

Hija l-qalba tad-distribuzzjoni fin- naħa tal-Marsa u hija importanti li tiġi managed sewwa fl-iqsar żmien possibbli, u l-iqsar żmien se jkun bejn sena u sentejn.

U għalhekk l- inkwiet li kellna fuq il-ħsara li saret.

Mr. Speaker, jiena rrid ngħid li kien hawn ċerta leġġerezza kif din il- ħsara ġiet ittrattata minn tan-naħa l-oħra.

Kien hemm min qal għax ma sarx maintenance u kien hemm min qal għax l-Enemalta ma kenitx effiċjenti.

F'Ġunju li għadda kien hemm ħsara li wieħed ma jistenniihiex u li qatt qabel ma ġrat bħalha.

Din il-ħsara kkaġunat problemi.

Dorna ma' dawk il- problemi u bdejna programm ta' ċċekkjar u ttestjar biex żgur ma jerġax jiġri hekk.

Sfortunatament meta ġibna l-prodott minn barra biex nagħmlu replacement ġiet ikkaġunata straġi sħiħa.

U l-ewwel indikazzjoni tar- rapport kienu li dan il-prodott ma kienx qiegħed aligned sewwa u allura kellu diffikultajiet.

Dan ir-rapport għadu mhux lest imma l-verita' hija li kkaġunat problema kbira u għadha sal-lum l-Enemalta tħeġġeġ biex il- kumpannija kkonċernata ssewwielna dan il-prodott.

Imma ma nistenniex jien illi kif għamel il-Kap ta' l-Oppożizzjoni u kif għamel l-Onor.

Evarist Bartolo jiġu jaqbdu l-iSpeech from the Throne ta' l- 1987 u jgħidu li aħna m'aħniex qegħdin inwettqu l-wegħda li għamilna fl- 1987.

Biss biss inbniet il-power station.

Fuq kollox fis-sentejn li damu fil gvern xi żviluppi għamlu huma fil-power station?

Ittardjaw l- affarijiet u mhux komplew għaddejjin.

Dik hija s-sitwazzjoni, u li wieħed jipprova jieħu vantaġġ politiku minn ħsara pjuttost naturali m'huwiex mod onest kif wieħed jikkritika.

Sar żvilupp qawwi wkoll fil-qasam tat-transformers f'pajjiżna fejn is-sistema ġiet estiża f'ħafna postijiet.

Ir-rapport jgħid, per eżempju, li kien hemm net increase of 36 transformers f'Malta u wieħed f'Għawdex u jindika li kien hemm bidliet u estensjonijiet tat-tisħiħ tas-supply dejjem għaliex id-domanda qiegħda tikber.

Nafu li s-sistema tad- distribuzzjoni tagħna għandha l-limitazzjonijiet tagħha u jekk id-domanda tikber malajr wisq .....

F'Malta qatt ma żviluppajna sistema ta' grid u allura għandna ħafna inter-linkages bejn distribution centres u sub- stations li mhux dejjem jagħtuk flessibilita'.

U dan m'huwiex xi proġett żgħir.

Intqal li fid-distribution centres il-ġodda se tiddaħħal is-sistema ta' l- ISKADA li se tgħin biex id-distribution centres jiġu kkontrollati mill- power station u allura tippermetti iktar flessibilita' kif wieħed ikun jista' jbiddel il-load kif ukoll is-supply minn post għall-ieħor.

L- Enemalta għamlet diversi affarijiet pero' baqa' ħafna u ħafna x'isir u għalhekk qiegħda tagħmel assessment tal-human resources tagħha speċjalment fil-livelli ta' l-engineers.

L-Enemalta qiegħda tħares kif tista' ssaħħaħ u tirristruttura l-management tagħha u kif tista' tkun f'pożizzjoni li toffri servizz aħjar.

Sur President, sar ukoll ċertu investiment fil-gas division.

Jekk naraw kemm ġew importati ċilindri tal-gass din is-sena, insibu li ġew importati madwar 35,000 ċilindru fil-programm ta' phasing-out taċ-ċilindri l-qodma.

Tajjeb ngħid li bil-prezzijiet tal-gass kif inhuma llum dawn qed ifissru telf lill-Enemalta ta' 'l fuq minn Lm1 miljun meta t-telf fis-snin li għaddew kien ikun ta' madwar Lm 200,000.

F'dan l-istadju l-gvern iddeċieda li jħalli l-prezz kif inhu naturalment biex ma jagħtix imbottatura lill- għoli tal-ħajja għaliex dan huwa prodott użat fid-djar tagħna.

Żgur li l-korporazzjoni Enemalta hija korporazzjoni li qiegħda fil- forefront tas-servizz li tagħti lill-pajjiż u meta ma tagħtix dan is- servizz toħloq inkonvenjent kbir, toħloq problemi fis-setturi industrijali, fis-settur tat-turiżmu u f'kull qasam ieħor ta' pajjiżna.

Allura jeħtieġ li tiġi mmexxija b'mod għaqli u li l-ħaddiema jagħtu l-kontribut tagħhom.

Jiena ngħid li l-maġġor parti tal-ħaddiema jagħtu kontribut qawwi anke b'periklu għalihom infushom.

Niftakar li meta mort nara l-ħruq li kien hemm fis-switchroom l-aħħar darba, hemmhekk mhux biss poisonous gas fumes kien hemm imma kien hemm sitwazzjoni fejn il-ħruq ma setax jiġi kkontrollat.

Ipprovaw jużaw fire extinguishers tal-carbon dioxide għal darba tnejn iżda l-ħruq tant kien qawwi li fl-aħħar kellhom jaslu għad- deċiżjoni li jużaw il-foam li jrid jitħallat bl-ilma.

Dan il-foam tefa' n- nar iżda kkaġuna ċerti problemi oħra għaliex ċerti circuit breakers ixxarrbu u allura riedu jgħaddu minn proċess sħiħ ta' testing.

Sur President, l-Enemalta hija ddiżappuntata mis-servizz li qed tingħata fuq b'dan l-apparat u għalhekk qed tħejji programm ta' bidla.

Il- kumpannija involuta hija kumpannija well known li tispeċjalizza fis- servicing.

Fl-Ingilterra dan l-apparat jintuża ħafna iżda biex nikkomplikaw is-sitwazzjoni dan l-apparat ġie affettwat mill-flooding li kien hawn u allura hemm shortage ta' spares tagħhom.

Huwa f'dan il-kwadru li r-rakkmandazzjonijiet li tawni t-task force - għax jiena m'iniex tekniku - hija li jagħmlu dan it-tip ta' investiment, li jsir replacement tas- switchroom tal-Mellieħa li fuqha jiddependi Għawdex għax hija ta' l-istess kwalita' ta' apparat.

B'hekk din imbagħad tipprovdi ċertu ammont ta' spares għall-emerġenza li nistgħu nużaw sakemm is-switchroom tal-Marsa li tinvolvi xogħol ferm iktar estensiv tkun tista' tiġi programmata bil- bidliet kollha li jridu jsiru.

Iżda din m'hijiex se tkun ħaġa faċli speċjalment għaliex kultant l-isfortuna laqtitna doppjament.

Minkejja dan, Sur President, qed jitkompla t-tibdil fuq ċerti generators u huwa kkalkolat li fi żmien ġimgħatejn jew tliet ġimgħat il-Marsa tkun asbestos free fejn jidħlu l-generators.

L-asbestos huwa prodott perikoluż, kellhom jittieħdu ħafna prekawzjonijiet sabiex jitneħħa u sfortunatament din ukoll illimitat ċerta flessibilita' li kellna fil-każ tad- diffikultajiet li ffaċċjat l-Enemalta.

F'dan il-qasam ta' l-enerġija jeħtieġ ukoll li naħsbu għal alternative systems ta' enerġija, u l-budget ta' din is-sena għall-ewwel darba ntroduċa ċerti miżuri sabiex nużaw l- enerġija solari pero' dan m'huwiex biżżejjed.

Bħalissa l-Enemalta qiegħda f'pożizzjoni fejn qiegħda tikkonsidra serjament li twaqqaf wind turbine biex tużah bħala esperiment.

Għandna ħafna u ħafna proposti għal dan ix- xogħol, pero' qabel ma wieħed jikkommetti ruħu għal investiment estensiv bħal dan jkun tajjeb jekk wieħed jesperimenta u jara jekk hijiex vijabbli, jekk huwiex għaqli li wieħed ikollu dan it-tip ta' teknoloġija.

Naturalment jekk wieħed ma jesperimentax ma jkunx jaf jekk dan jistax ikun effettiv jew le u allura se nagħmlu investiment limitat u mhux noqogħdu fuq il-karta bbażata fuq kalkolazzjonijiet biex naraw dan jistax isir.

Biex nagħlaq, Sur President, nixtieq nieħu din l-opportunita' li nirringrazzja lill-ħaddiema kollha ta' l-Enemalta li għaddew minn ċirkostanzi diffiċli.

Naf li hemm min jista' jagħti kontribut ikbar pero' hemm ħafna u ħafna ħaddiema - mill-management għall-engineers, għall- ħaddiema li jkunu on the road isewwu l-ħsarat u jagħmlu maintenance, mill- ħaddiema li għandhom x'jaqsmu ma' l-elettriku għall-ħaddiema tal-petroleum, għall-ħaddiema li għandhom x'jaqsmu mal-gass - li jagħtu sewwa l-kontribut tagħhom u jagħmlu xogħol utli għal pajjiżna.

Dan pajjiżna japprezzah u għalkemm ikun hemm ċerta kritika ġustifikata meta l-affarijiet ma jmorrux sew wieħed irid jiftakar li finalment is-sistemi mekkaniċi qatt m'huma 100% reliable u minn żmien għal żmien ikollok problemi u allura wieħed irid jifhem id-diffikultajiet tekniċi li l-Enemalta tiffaċċja.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hi li l-Kamra tapprova l- Estimi ta' Dħul u Nfiq tal-Korporazzjoni Enemalta għas-sena 2000/2001.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No)

ONOR.

MEMBRU: Division.

THE DEPUTY SPEAKER: Din id-division tittieħed minn hawn u 20 minuta oħra.

Fid-9.00 pm il-Kamra ġiet sospiża u rriżumiet 20 minuta wara.

THE DEPUTY SPEAKER: Se nerġa' npoġġi l-mistoqsija.

Il-mistoqsija hi li l-Kamra tapprova l-Estimi ta' Dħul u Nfiq tal-Korporazzjoni Enemalta għas- sena 2000/2001.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No)

ONOR.

MEMBRU: Division.

VOTAZZJONI NRU.

FAVUR: 30

L-Onor. | | | |Abela Anthony |Galea Mario | |Agius Francis |Gatt Austin | |Azzopardi |Gonzi Lawrence | |Frederick | | |Azzopardi Jason |Hyzler George | |Bonnici Josef |Mifsud Bonnici | | |Antoine | |Bonnici Michael |Mifsud Bonnici | | |Carmelo | |Borg Tonio |Mugliett Jesmond | |Cristina Dolores |Muscat Claude | |D'Amato Helen |Pullicino George | |Debono Giovanna |Pullicino Orlando| | |Jeffrey | |Deguara Louis |Refalo Michael | |Farrugia Jean |Vassallo Edwin | |Pierre | | |Frendo Michael |Vella John | |Galea Censu |Zammit Ninu | |Galea Louis |Zammit Dimech | | |Francis | | | |

KONTRA : 28

L-Onor. | | | |Abela Carmelo |Farrugia Angelo | |Agius Chris |Farrugia Michael| |Attard Montalto |Farrugia Noel | |John | | |Bartolo Evarist |Gulia Gavin | |Borg Karmenu |Herrera Jose' | |Buhagiar Charles |Law Rita | |Buhagiar Louis |Mangion Charles | |Cardona Chris |Parnis Silvio | |Chircop Karl |Refalo Anton | |Cilia Joe |Sammut Joseph | |Coleiro Marie |Sant Alfred | |Louise | | |Cuschieri Joseph |Vassallo Adrian | |Dalli Helena |Vella George | |Debono Grech Joe |Vella Karmenu | | | |

Il-mozzjoni għaddiet u l-Estimi ta' Dħul u Nfiq tal-Korporazzjoni Enemalta għas-sena finanzjarja mill-1 ta' Ottubru 2000 sat-30 ta' Settembru 2001 ġew approvati.

KUMITATI PERMANENTI

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Anthony Abela.

ONOR.

ANTHONY ABELA (President tal-Kumitat għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi): Sur President, bil-permess tal-Kamra nirrapporta li l- Abbozz ta' Liġi dwar il-Konservazzjoni u l-Amministrazzjoni tas-Sajd - Abbozz Nru 34 – ġie mgħoddi b'numru ta' emendi; waqt li l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Interpretazzjoni - Abbozz Nru 73 – ġie mgħoddi b'emenda waħda.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Ninu Zammit.

PERMESS TAL-KAMRA

ONOR.

NINU ZAMMIT: Sur President, bil-permess tal-Kamra nipproponi li l- Abbozz ta' Liġi dwar il-Konservazzjoni u l-Amministrazzjoni tas-Sajd - li għadu kemm irrapporta dwaru l-Onor.

Anthony Abela - jerġa' jmur quddiem l- istess Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi għar- recommittal ta' ċerti klawsoli.

THE DEPUTY SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

ANTHONY ABELA: Nissekonda.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi dwar il- Konservazzjoni u l-Amministrazzjoni tas-Sajd jerġa' jiġi riferut lill- Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi għar-recommittal ta' ċerti klawsoli.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Nitlob lill-Viċi Prim Ministru, jekk jogħġbu, biex iressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal għada l- Erbgħa, 29 ta' Novembru, fis-6.00 pm, b'din l-aġenda:

Mozzjoni biex il-Kamra tmur f'Kumitat ta' Provvista għall-konsiderazzjoni ta' l-Estimi Ġenerali ta' Spiża għas-sena 2001 (It-Tieni Jum Imħolli kollu għall-Gvern).

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Sur President, il-bieraħ kelli okkażjoni nsemmi s- sitwazzjoni li teżisti fil-qasam ta' l-indiċi tal-prezzijiet bl-ingrossa u bl-imnut f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-impatt tal-bidla fit-tariffi tad- dawl u l-ilma.

Jien poġġejt għall-attenzjoni ta' din il-Kamra l-fatt li bil- bidliet li saru f'Ottubru u Novembru ta' l-1998, taħt il-gvern preżenti, l- indiċi tal-prezzijiet, ir-retail price index, qed juri li mhux talli ma żdedux it-tariffi tad-dawl u l-ilma fuq dak li għamel gvern Laburista, imma ma żdedux lanqas - anzi naqsu - fuq it-tariffi tad-dawl u l-ilma li kienu viġenti qabel bdiet l-istorja kollha tat-tariffi tad-dawl u l-ilma jiġifieri qabel is-sajf ta' l-1997.

Illum b'urġenza tlaqqa' r-retail price index management board u ħareġ din l-istqarrija li se naqra:

"Ir-retail price index management board, imlaqqa' llum 28 ta' Novembru 2000, in vista tal-kummenti li saru dwar l-indiċi tal-prezzijiet bl- imnut, wara li reġa' eżamina l-indiċijiet li ġew ippubblikati wara l- aħħar reviżjoni li saret tat-tariffi tad-dawl u l-ilma fl-1998, jikkonferma li hu sodisfatt li l-metodoloġija wżata mill-uffiċċju ċentrali ta' l-istatistika hija skond ix-xjenza ta' l-istatistika u jikkonferma l-korrettezza ta' l-indiċijiet kif ġew ikkalkulati mid- direttur ta' l-istatistika.

Iċ-chairman ta' l-RPI management board għarraf liċ-chairman tal- kunsill Malti għall-iżvilupp ekonomiku li sew hu u kemm id-direttur ta' l-istatistika jixtiequ jiltaqgħu mal-membri ta' l-MCED biex jiċċaraw xi kummenti li saru."

Sur President, stqarrija bħal din tħallini mbellaħ għax l-ewwelnett ikolli bilfors nistaqsi: Dan ir-retail price index management board min hu?

Huwa bord ad hoc ta' natura amministrattiva, li qiegħed hemm biex jassigura illi r-retail price index tassew jirrifletti ċ-ċaqliq tal- prezzijiet fil-pajjiż - nittama jien - għax jekk mhux qiegħed hemm biex jagħmel hekk jista' ma joqgħod hemm xejn.

Naħseb li għalhekk li hemm il- forzi soċjali rappreżentati, għax kieku qiegħed hemm biex sempliċement joqgħod janalizza kif taħdem ix-xjenza ta' l-istatistika, setgħu sempliċement appuntaw magħhom il-professur tax-xjenza ta' l-istatistika mill-Universita' ta' Malta, il-Profs.

Josef Bonniċi, biex jgħinhom ibagħbsu ftit u nieqfu hemm!

Għax x'hemm għalfejn noqogħdu ndaħħlu l-forzi soċjali jekk issa se noqogħdu nitkellmu fuq ix-xjenza ta' l-istatistika?

Dan hu l- ewwel punt.

Il-bieraħ, safejn naf, ma tkellimtx fuq ix-xjenza ta' l-istatistika.

Il- bieraħ jien tkellimt fuq ħaġa li kulħadd jaf, ħaġa li kulħadd ġarrab u ħaġa li kulħadd jammetti li t-tariffi tad-dawl u l-ilma kif qed iseħħu u jitwettqu taħt il-gvern Nazzjonalista żdiedu bil-kbir.

M'hemmx dubju dwarha din il-ħaġa.

Kulħadd qed iġarrabha din il-ħaġa.

Issa jista' jkun hemm kontroversja bejnietna jekk iż-żieda taħt gvern Nazzjonalista hijiex anqas jew daqs jew aktar miż-żieda taħt gvern Laburista, pero' jiena l- ewwel wieħed ngħid li m'hemmx differenza.

Dawn huma kważi l-istess, anzi f'ċerti każi tal-gvern Nazzjonalista huma agħar.

Qed ngħid hekk għax niltaqa' ma' nies li juruni l-kontijiet li kienu jirċievu taħt gvern Laburista u l-kontijiet li qed jirċievu taħt gvern Nazzjonalista.

Dawn mhux sinjuruni imma nies tal-klassi medja.

Hemm kontroversja fuqha kollox sew, imma ejja nassumu l-punt għallinqas li t-tariffi tad-dawl u l-ilma żdiedu taħt gvern Nazzjonalista.

Anke jekk wieħed jassumi, kif jassumu ċerti nies tan-naħa tal-gvern, li żdiedu anqas milli żdiedu taħt gvern Laburista, jibqa' l-fatt li żdiedu.

Żdiedu fuq il-bażi tas-sajf ta' l-1997, xejn aktar u xejn anqas!

Ara, per eżempju, il-Ministru Zammit ftit ilu, daqs ġimgħa u nofs ilu, qal li t-tariffi ta' gvern Nazzjonalista kienu żewġ terzi ta' dawk tal-gvern Laburista.

Din qalha x'imkien.

Jekk niftakar tajjeb qal 148%.

Mela żdiedu.

Dażgur li żdiedu, kif jista' jgħid li ma żdidux!

Issa l-argument hu li meta wieħed iħares lejn l-istatistika li fuqha mmexxi l-RPI u ġie mbuttat l-RPI, jirriżulta ċar u tond li le, it-tariffi tad-dawl naqsu fuq dawk li kien hemm fis-sajf ta' l-1997 u l-istess japplika għat-tariffi ta' l-ilma.

U ma jiġux joqogħdu jgħidulna sample u mhux sample, u sample 'l hawn u sample 'l hemm.

Dan x'żigużajg hu!

Jien għalhekk nikkundanna din l-istqarrija li ħarġet illum.

Skużi, il-bieraħ ma kontx qiegħed hawn biex nagħmel statement jew lecture fl-universita', għax dak inħallih għall-Onor.

Profs.

Bonniċi meta jkollu ċ-ċans.

Se nerġa' nirrepeti x'qalu dawn dwar l-indiċi tal-prezzijiet - iċ-chairman tagħhom huwa s-Sur Reno Camilleri - u qalu hekk:

"Sodisfatti li l-metodoloġija wżata mill-uffiċċju ċentrali ta' l- istatistika hi skond ix-xjenza ta' l-istatistika".

Tajba din, bħal ta' Galileo ġiet!

Lil Galileo hekk qalulu ta' l- inkwiżizzjoni.

Qalulu: Isma', id-dinja hija ċatta u ma tiċċaqlaqx.

Galileo qalilhom: Isma', tgħid x'tgħid il-metodoloġija tagħkom, eppure si muove!

Naħseb li din m'hijiex xi ħaġa li qed nivvintaw aħna.

Aħna mhux qegħdin hawn biex nivvintaw l-affarijiet.

(Interruzzjonijiet)

L-Onor.

Bonnici mill-ġdid qed jgħid li m'iniex informat.

Ħalli ngħidlek fuqhiex jien informat, Onor. Bonnici.

Jien naf bl-eluf ta' l-eluf ta' familji li rċevew kontijiet ħafna aktar għolja tad-dawl u l-ilma milli kienu jirċevuhom qabel.

Fuq hekk informat jien.

Inti m'intix informat fuqhom dawk għax inti u sieħbek Dalli taħdmu biss bil-laptop.

Għamlu tagħkom, aħdmu kemm tridu bil-laptop imma biex tgħid li ma żdiedux it- tariffi tad-dawl u l-ilma, irid ikollok il-guts li tinnega l-esperjenza ta' daqstant eluf u eluf ta' familji u tal-poplu kollu.

Dan huwa l-punt, Sur President.

Jiena ngħid li stqarrija bħal din hi tal-mistħija f'pajjiżna llum.

Għandna r-retail price index management board li qiegħed flying in the face of mhux public opinion imma a public experience.

Kif jista' jkun dawn jgħidulna li għax il-bażi tal-metodoloġija statistika hija hekk, hemm razzjonal, hemm raġuni biex l-indiċi tal-prezzijiet juri li d-dawl naqas u li l-ilma naqas fuq dak li kien fis-sajf ta' l-1997!

Din żgur mhux demagoġija.

Din hija xi ħaġa razzjonali.

L-istatistika qegħda għas-servizz tal-poplu u mhux il-poplu għas-servizz ta' l-istatistika.

Ħa nagħmluha ċara din il-ħaġa.

Din hija l-mistħija tagħha l-istorja.

Qegħdin f'sitwazzjoni fejn hemm tnejn, tlieta min-nies li jafu kif jistgħu jimmanipulaw u jbagħbsu fin-numri u dawn in-numri qed jużawhom kontra l- poplu.

Qed jużaw in-numri kontra l-ħaddiema, l-impjegati, is-self-employed iż-żgħar, l-anzjani u l-pensjonanti.

Kif tista' timmaġina li jekk għandek sistema ta' indiċi tal-prezzijiet, li qiegħda hemm biex tikkalkula kemm għoliet il-ħajja - u m'hijiex xi ħaġa li qed nivvinta jien jew il-Partit Laburista - minħabba ż-żieda fit-tariffi tad-dawl u l-ilma ....

Kemm kienu jgħajruna meta konna fil-gvern għax għollejna t-tariffi tad-dawl u l-ilma.

Iva, għollejnihom, imma għallinqas kellna d-diċenza u l-ispirtu veritier ta' x'inhu għaddej, li allura minnufih qbilna li l-indiċi tal-prezzijiet għandu jirrifletti ż-żieda fil- prezzijiet tad-dawl u l-ilma.

Ma qgħadniex naraw minn qabel kif inhu mfassal l-indiċi tal-prezzijiet biex nippruvaw nibbażawha b'mod ħalli taparsi niffitjaw ma' l-indiċi tal-prezzijiet biex inkunu skond ix-xjenza ta' l-istatistika.

Aħna mhux skond ix-xjenza ta' l-istatistika ridnihom jiffitjaw imma skond il-fatti u l-esperjenza tan-nies.

Dak huwa s-sens veritier, u mela titlaq biex tara x'tgħid ix-xjenza ta' l-statistika u tipprova tfassal dak li tagħmel ħalli tbagħbas u mbagħad l-affarijiet l- oħra jinġarru!

L-istatistika, nerġa' ngħid, m'hijiex qiegħda hemmhekk biex il-poplu jkun għas-servizz tagħha, imma qiegħda hemm biex tkun għas-servizz tal-poplu.

Minn hemm irridu nitilqu.

Jekk hemm xi ħaġa li hi evidenti għal kulħadd, żgur li hija li kien hemm żieda sostanzjali fit-tariffi tad-dawl u l-ilma.

Issa jekk għandna mistoqsija jekk hijiex anqas jew aktar minn ta' żmien il-Labour, kollox sew, ħalliha għaddejja dik, imma li tiċħad u tgħid: "Skond għal liema konsum", kif qed jgħid il-Profs.

Bonnici ......

Il-familji kollha li ltqajt magħhom, Onor. Bonnici, kollha qalu li kellhom żieda sostanzjali fit- tariffi tad-dawl u l-ilma u ma qagħdux jgħidu skond għal liema konsum.

Ma qagħdux iġibu lill-Onor.

Bonnici biex igħidilhom: Isma', dik 700 minn hemm u dak 200 minn hemm .....

Dan hu t-tbagħbis li qed isir.

Dan il-gvern u l- ministri jaħsbu li bl-arroganza li tawhom il-ħames siġġijiet extra fuq in- naħa l-oħra tal-Kamra jistgħu jibqgħu jirrumblaw fuq il-poplu.

Imma jien ngħid li hemm limitu ta' kollox.

Jiena l-ewwel wieħed li meta rajt l-istatistika ma stajtx nemmen u għedtilhom li ma jistax ikun.

Iċċekkjajt, qabbadt tliet esperti differenti, indipendenti wieħed mill-ieħor.

Lanqas kienu jafu li qed inqabbad lilhom fl-istess ħin u lanqas kienu jafu lil xulxin.

Dan għamniltu ħalli nara jekk hux veru dan li qed ngħid għax ma stajtx nemminha.

It-tlieta li huma ġew lura jgħidu li l-indiċi qed juri li fuq l-ilma u l-elettriku ma kienx hemm żieda fuq is-sajf ta' l-1997, anzi kien hemm tnaqqis.

Allura mbagħad bilfors tgħid li dan ir-retail price index management board jekk qed jaħdem b'dan il-mod m'huwiex qed jaħdem tajjeb.

Hemm min hemm fuqu, m'huwiex qed jaħdem tajjeb.

Kif nista' fuq ħaġa daqshekk kardinali, li tirrappreżenta break discontinuity.

Darba kien hemm wieħed li kiteb analisi tad- discontinuities fl-affarijiet.

Meta jkollok discontinuity u lanqas tinduna u tħaddimha b'dan il-mod ikun hemm xi ħadd li qed jimmanipula fiha din.

Ara meta konna fil-gvern aħna, minnufih ġew jgħiduli li tista' forsi timmanipula l'hemm u l'hawn.

Jiena għedtilhom: Le, le, le, ma nimmanipulaw xejn!

Dik inħalluha għal ħaddieħor biex jimmanipula.

Il-retail price index qiegħed hemm biex jagħti stampa veritiera ta' kif qed jimxu l-prezzijiet ħalli mbagħad inkunu nistgħu nifhmu kif sejra l- ekonomija.

L-ewwelnett jiena ma nemminx li jkollok ekonomija miexja fuq strumenti li qed jagħtuk informazzjoni falza u t-tieni hemm id-dimensjoni soċjali - għax din hi aktar importanti minn hekk - li mir-retail price index tippermettilek tikkalkula kemm marru ħażin jew marru tajjeb il- ħaddiema, in-nies tax-xogħol, is-self-employed iż-żgħar, l-anzjani u l- pensjonanti.

Din issa tant hija ċara li m'hemmx għalfejn nargumentaha aktar, imma xtaqt nuri li din l-istqarrija tal-lum mhux biss hi rresponsabbli u kundannabbli, imma hi xi ħaġa li tmur kontra l-interessi tal-ħaddiema u tan-nies tax-xogħol kollha kemm huma.

Kif nistgħu niġu hawn u ngħidu li din tmur skond ix-xjenza ta' l- istatistika!

Nerġa' ngħid li x-xjenza ta' l-istatistika qiegħda hemm għas- servizz tal-ħaddiema u tal-poplu u mhux viċi-versa.

Naħseb li din aktar u aktar hi serja għax in-naħa tal-gvern tiġi hawn u tgħid li ma kienx hemm żieda fit-tariffi tad-dawl u l-ilma, anzi li kien hemm roħs fuq is-sajf ta' l-1997, u għalhekk li ma ngħatatx żieda fil-pagi u fil-pensjonijiet bħala kumpens.

U hawn ta' min jgħid li mhux talli ma kienx hemm żieda, talli kien hemm tnaqqis u effettivament iż-żieda li kellha tingħata mhux talli ma kenitx hemm imma talli naqset.

Għax b'din l-istatistika li tmur skond ix- xjenza ta' l-istatistika ta' l-RPI, kif qalulna hawn, li ġara kien li ż- żieda li kien jistħoqqilhom il-ħaddiema, l-impjegati u l-pensjonanti naqset, u mhux naqset biss fuq l-ilma u fuq id-dawl għax ma kenitx hemm, imma naqset fuq affarijiet oħra.

Għax dawn qed jikkalkulaw li peress li naqas l-ilma u naqas id-dawl, allura anki trid tonqos iż-żieda li kellhom jagħtu.

Dawn huma affarijiet tal-ġenn, u huwa skandaluż li n-naħa tal-gvern tiddefendihom b'dan il-mod.

Minħabba f'hekk illejla ħassejt il-ħtieġa li nqum hawnhekk u nerġa' nikkundanna din l-istqarrija għax hija stqarrija anti-soċjali.

Dan il-punt se nibqgħu nagħmluh, għax jiena l-ewwel wieħed li ngħid le meta nara dawn il-ħneżrijiet jiġru, li l-ħaddiema, in-nies tax- xogħol, l-anzjani u l-pensjonanti l-aktar li qed jaqilgħuha fuq rashom u ma jeħdux lanqas il-kumpens li jistħoqqilhom fuq l-għoli tal-ħajja kkawżat minn tariffi tassew għolja.

Meta konna fil-gvern aħna żidna t-tariffi tad- dawl u l-ilma u konna lesti li nagħtu l-kumpens.

Dawn mhux hekk.

Dawn iżiduh bil-qawwi u jaraw kif ibagħbsu ċ-ċifri u l-figuri biex mhux talli ma jagħtux il-kumpens, talli anki jnaqqsu mill-kumpens li kienu jagħtu fuq affarijiet oħra.

Dan mhux sew.

M'hemmx fair play, hemm tbagħbis u jiena l- ewwel wieħed nerġa' ngħid li ma naqbilx u nibqa' ninsisti li dawn huma affarijiet ħżiena.

(Interruzzjonijiet)

THE DEPUTY SPEAKER: On a point of order, il-Ministru Bonnici.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Dan qed jallega tbagħbis.

Jiena nistiednu jiltaqa' u jitkellem mal-kumitat.

Jekk hu raġel jaċċetta dak l-invit.

L-ONOR.

ALFRED SANT: It-tbagħbis qed isir b'mod ċar fil-mod kif jitfasslu l-affarijiet ħalli l-istatistika tintuża mhux biex tkun għas- servizz tal-poplu, imma biex il-poplu jkun għas-servizz ta' l-istatistika.

Nirringrazzjak.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Chris Cardona.

ONOR.

CHRIS CARDONA: Sur President, jiena nixtieq nitkellem dwar it- tmien distrett li huwa d-distrett li noħroġ fuqu jiena.

Naħseb li diffiċli li wieħed jitkellem dwar id-distrett tiegħu mingħajr ma jibda biex jitkellem dwar l-istat tat-toroq.

Naħseb li kull persuna f'pajjiżna tista' tgħid ħafna fuq il-livell ħażin u l-istat diżastruż li għandna fit-toroq.

Ħafna minna ngħidu li t-toroq li jinsabu fl-agħar stat huma dawk illi nsibu fin-nofsinhar ta' Malta, pero' naħseb li m'hu se nissorprendi lil ħadd jekk ngħid li wħud mill-agħar toroq li hawn f'pajjiżna huma t-toroq li hemm fl-inħawi tat-tmien distrett, u bħala eżempju nista' nsemmi toroq bħal Psaila Street.

Dawn huma toroq li ilu jkun hawn garr fuqhom għal għexieren ta' snin mingħajr ma nagħmlu xejn dwarhom.

L-istat diżastruż li tinsab fih din it-triq sar xempju ta' kif wieħed jista' jikkritika t-toroq hawn Malta.

Barra minn din it-triq hemm toroq oħrajn fit-tmien distrett li huma fi stat diżastruż.

Huma toroq periferali, pero' huma toroq li jinsabu fiż- żoni li huma wżati min-nies.

M'hemmx għalfejn tagħmel ix-xita f'Birkirkara biex ikollna l-wied, m'hemmx għalfejn ikun hemm il-maltemp biex ikollna l- problemi fit-toroq, għax ċerti toroq li jinsabu fiż-żoni li huma residenzjali huma fi stat pjetuż u tal-biki.

U huma fi stat tal-biki għax intelqu u tħallew jiġu f'dan l-istat sena wara l-oħra mingħajr ma jsir xejn u mingħajr biss ma jingħataw il-manutenzjoni meħtieġa.

It-tmien distrett kif inhu llum jikkomprendi Birkirkara u Ħal Lija u llum żdiedet ukoll parti mill-Iklin.

Barra li hu distrett popolat sew, dan huwa distrett li m'għadux wieħed żgħir fl-area tiegħu.

Dan kiber u allura jkun diffiċli ħafna li wieħed jitkellem dwar id-distrett kollu..

Jiena se nagħmel sensiela ta' aġġornamenti dwar id-distrett u se nibda minn Birkirkara u nitkellem dwar żewġ żoni li huma viċin xulxin u li jbatu minn problemi pjuttost simili.

L-ewwel żona li se nitkellem dwarha hija dik Ta' Paris, li aktar ma jgħaddi ż-żmien aktar qiegħda tikber.

Hija żona magħmula minn familji li huma relattivament żgħar fl-eta', għalkemm ovvjament hemm ukoll persuni li huma anzjani.

Din hi żona li qed tikber kontinwament.

Jekk wieħed jara per eżempju ċerti inħawi wara Ta' Paris li kważi jmissu ma' żoni ta' l- Imsida, wieħed jirrealizza kemm kibret din iż-żona.

Waħda mill-aktar affarijiet li għandna nieħdu ħsieb f'din iż-żona huwa proprju n-naħa tal-housing estate li sfortunatament aktar ma jgħaddi ż- żmien aktar qegħdin nirrealizzaw kemm m'huwiex fi stat li wieħed jista' jsejjaħlu tajjeb.

Sfortunatament m'huwiex it-tort tar-residenti, jew inkella m'huwiex biss it-tort tar-residenti Ta' Paris.

Nafu kemm hemm persuni f'Ta' Paris li huma konċernati dwar l-istat ambjentali u l-istat taż-żona tagħhom.

Per eżempju jiena ltqajt ma' lmenti fejn residenti f'din iż-żona ppruvaw itejbu ż-żona tagħhom u sabu reżistenza mill-awtorita' ta' l-ippjanar.

Jien naf b'każi fejn residenti ppruvaw jirranġaw dik il-parti ta' quddiem tal-housing estate tagħhom biex jiżviluppawha fi front garden, u sabu reżistenza kbira mill-awtorita' ta' l-ippjanar.

Nixtieq inkun naf għalfejn l-awtorita' ta' l-ippjanar ma teħux bis-serjeta' ċerti proġetti żgħar - għax dawn huma proġetti żgħar wara kollox - li jkunu qed jippruvaw jagħmlu r-residenti.

Minflok taġevola, tistimula u tmexxi 'l quddiem dawn it-tip ta' proġetti żgħar, l-awtorita' ta' l-ippjanar twaqqafhom jew inkella toħroġ penali fuq min jipprova jagħmilhom.

Sur President, kien hemm żmien meta forsi kien hemm bżonn ta' ċertu tip ta' kontroll iebes vis-a-vis żvilupp fiż-żoni tagħna.

Jiena m'inix qed ngħid li l-kontroll tal-lum m'għandux ikun iebes u li m'għandux ikun sod.

Li qed ngħid hu li l-awtorita' ta' l-ippjanar għandha tkun responsabbli biżżejjed biex tippromovi dak it-tip ta' żvilupp li jkun se jagħmel enhancement u embellishment fl-area.

L-inqas ħaġa li tista' tagħmel l- awtorita' ta' l-ippjanar hija li xxeklu jew li twaqqfu.

Din hija waħda mill-problemi li qegħdin niffaċċjaw fiż-żona Ta' Paris, fejn insibu li dawn ir-residenti li qegħdin jippruvaw jagħmlu l-aħjar possibbli biex itejbu l- apparenza taż-żona tagħhom u qed isibu oppożizzjoni mill-awtorita' ta' l- ippjanar u minn dipartimenti oħra tal-gvern, bħal per eżempju d-dipartiment tat-toroq u dak ta' l-artijiet.

Dan biex ma nsemmix il-biżibilju ta' problemi u lmenti li tiltaqa' magħhom kull persuna li tirrappreżenta lid-distrett tagħha f'din il-Kamra.

Dawn l-ilmenti din il-Kamra ilha tisma' dwarhom sa mill-ewwel sessjoni u jikkonċernaw per eżempju bozoz maqtugħin.

Imma kif f'dan il-pajjiż f'żona bħal Ta' Paris jew żoni oħrajn f'Birkirkara m'aħniex kapaċi li bozza li tinqata' llum, għallinqas jumejn wara, nagħmlu replacement tagħha?

Għaliex għandhom jgħaddu s-snin?

Għaliex per eżempju bozza fejn l-għassa għandha ddum maqtugħa x-xhur biex tiġi mibdula?

Dan mhux għax min ikun hemm hemmhekk ma jagħtix kas, għax ir-rapporti jsiru.

X'iwassal lil dan id- dipartiment biex jieħu daqshekk fit-tul biex jagħmel sempliċement tibdil ta' bozza?

Jiena ma nistax nifhimha din!

Problema oħra li għandna fiż-żona Ta' Paris, li m'hijiex problema li ġejja minn ħafna żmien ilu, hi l-ammont kbir ta' traffiku li żdied f'din iż- żona.

Ovvjament kien hemm żvilupp industrijali minħabba l-ftuħ ta' supermarket li qed jattira diversi persuni li minbarra l-bypass ta' Birkirkara qed jużaw ukoll toroq li m'humiex daqshekk arterjali.

Dawn jgħaddu minn Ta' Paris biex jew joħorġu jew inkella jipparkjaw għal dan is- supermarket.

Ovvjament l-infrastruttura qiegħda hemmhekk, hemm żoni ta' parkeġġ, pero' xorta waħda l-fatt hu li żdied it-traffiku.

Issa f'dik l- area llum insibu residenti ġodda u allura bilfors ikun hemm problemi ta' parkeġġ.

L-ispazji għall-parking huma importantissimi, pero' x'jiġri?

F'din iż-żona qegħdin insibu li l-parking tal-pubbliku qed jiġi okkupat jew minn karozzi ta' diversi residenti li ma jiffunzjonawx, jew ikunu karozzi li sempliċiment jintużaw għall-ispare parts.

Hemm saħansitra każi fejn familja waħda tikkapparra l-ispazju tal-parkeġġ billi tagħmel katina jew bollard fin-nofs biex meta dak li jkun jiġi lura mix-xogħol ikollu il- parkeġġ lest.

Ovvjament il-parking m'huwiex qiegħed hemm għal bniedem wieħed biss.

Il-parking qiegħed hemmhekk 24 siegħa fil-ġurnata u jekk dak li jkun jagħmel dawn it-tip ta' bollards jew katini, min se jiġi f'ħin meta l-ispazju ma jkunx okkupat ma jkunx jista' jipparkja.

F'dan ir-rigward nappella lir-residenti jkunu iżjed konxji li dawn il-parking spaces m'humiex tagħhom biss imma huma tal-komunita' in ġenerali, tal-persuni li jużaw din iż-żona u anki ta' dawk li jmorru jagħmlu biex jixtru, speċjalment minn dan is-supermarket.

It-tieni żona li xtaqt nitkellem fuqha llum hija ż-żona tal-Laqxija u l- Vitorja.

Naħseb li l-akbar problema li għandha din iż-żona m'hijiex il- problema tal-komunita' per se, imma hi t-timbru ħażin li għandha.

Lil din l- area ttimbrajniha bħala ż-żona hi ta' l-imbarazz u allura b'din l-iskuża qed nispiċċaw nabbandunawha.

Din hi xi ħaġa li ma tagħmilx sens.

Nispera li jkolli ċ-ċans li fl-aġġornamenti dalwaqt nitkellem dwar din iż-żona, pero' bla dubju ta' xejn hi żona li tinħtieġ ħafna għajnuna, hija żona li tagħti ħafna pero' li mbagħad jistħoqqilha ħafna għajnuna wkoll.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada, l-Erbgħa, 29 ta' Novembru, 2000 fis- 6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fid-9.50 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

MEAT SELLERS ASSOCIATION

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jinfurmani bil-follow up li saret mill-Ministeru b'referenza għall-ittra ta' 21.09.2000 tal-Meat Sellers Association li tittratta l-ilment tal-bejjiegħa tal-laħam lokali?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Kif diġa' għidt fit-tweġiba li tajt għall- mistoqsija numru 21134 waqt is-Seduta numru 436 tat-Tnejn filgħaxija, wara li ġie stabbilit li l-ilmenti kollha li hemm fl-ittra li qed issir riferenza għaliha jirreferu speċifikament għall-operat tal-biċċerija, kopja ta' l-istess ittra ġiet mgħoddija lill-Ministeru ta' l-Agrikoltura.

Ninsab infurmat li l-punti kollha elenkati fl-imsemmija ittra qed jiġu investigati.

PULIZIJA - LIĊENZJI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm hawn biċċeriji tat-tjur illeċenzjati mill-Pulizija f'Malta u Għawdex?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi fil-preżent in-numru ta` biċċeriji tat-tjur koperti bil-liċenzji tal-Pulizija hu ta` 10.

BEJGĦ TA' TIĠIEĠ

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: X'kienet ir- raġuni li nġabbru t-tiġieg minn ġol ħwienet lokali u se jittellgħu xi persuni l-Qorti mid-Dipartiment tas-Sanita'?

Kemm huma n-numri ta' persuni nvoluti u li se jittellgħu il-Qorti?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninsab infurmat li nġabbru numru ta' tiġieg minn ġo ħwienet lokali wara spezzjonijiet minn uffiċjali tad-Dipartiment tas-Saħħa Pubblika minħabba li tali tiġieġ kienu jikkontravenu r-Regolamenti li joħorġu minn Kapitlu 231.

Erbgħa w tletin persuna ser jitressqu l-Qorti fuq tali akkużi.

Dan ma jeskludix li tittieħed azzjoni kontra persuni oħra fil-futur qarib.

ENEMALTA - KONTIJIET ŻBALLJATI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li jiġi rimedjat l-iżball tal-kont ta' l-Enemalta li qed jintbagħat separatament?

Jista' l-Ministru jinfurmani jekk jogħġbu meta se jiġi rimedjati?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nfurmat li l-konsumatur kien qed jirċievi żewġ kontijiet separati, wieħed ta' l-ilma u l-ieħor tad-dawl.

Meta l-kont tad-dawl ġie magħqud ma' ta' l-ilma, irriżulta li għalkemm fil- kont l-antik il-konsum kien jidher, fil-fatt il-konsumatur kien qiegħed jirċievi biss il-kont bil-kera ta' l-arloġġ li kien ikopri l-perjodu bejn il-15 ta' Mejju 1998 u l-20 ta' Awissu 1998.

Wara konsultazzjoni mal-Korporazzjoni Enemalta, il-kontijiet għall-perjodu bejn il-15 ta' Mejju 1998 u l-20 ta' Awissu 1998 u l-perjodu bejn l-20 ta' Awissu 1998 u t-28 ta' Jannar 2000 ġew riveduti u fil-fatt il-konsumatur ingħata kreditu ta' Lm16.85.

MEAT SELLERS ASSOCIATION

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jinfurmana x'passi ttieħdu wara l-ilmenti li saru mill- Meat Sellers Association b'riferenza għall-istat ta' iġene li jkun hemm waqt il-ħin tax-xiri tal-majjal, kif imsemmija fl-ittra li l-assoċjazzjoni bagħtet lil Mark Xerri fil-21 ta' Settembru, 2000 li huwa rappreżentant fil-Ministeru tiegħek?

X'inhija l-pożizzjoni llum?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nirreferi lill-Onorevoli Interpellant għall-aħħar parti tatġtweġiba li tajt għall-mistoqsija numru 21134 waqt is-Seduta numru 436.

MEAT SELLERS ASSOCIATION

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jinfurmana x'passi ttieħdu dwar l-ilma fil-ħawt fid-dħul mill-bieb tal-biċċerija peress li jista' jxerred il-mard kif intqal fl- ilment tal-Meat Sellers Association li tressaq nhar il-21 ta' Settembru., 2000 lill-Ministeru?

X'inhija l-pożizzjoni llum dwar dan l-ilment?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nirreferi lill-Onorevoli Interpellant għall-aħħar parti tat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija numru 21134 waqt is-Seduta numru 436.

KORPORAZZJONIJIET PUBBLIĊI - SUSSIDJI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid kemm kien l-ammont ta' sussidju li ħallas il-gvern lill- korporazzjonijiet pubbliċi u entrapriżi oħra din is-sena?

Kemm hu dan l-ammont f'perċentaġġ mal-GDP?

Kemm kien l-ammont fis-sentejn ta' qabel?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni kollha li qiegħed jitlob hi ppubblikata.

VAPURI - BANDIERA MALTIJA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew irreġistrati vapuri taħt il-bandiera Maltija din is-sena?

Kemm ġew imneħħija?

X'kien it-tunnellaġ f'kull każ?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant hija nkluża fir-rapport annwali ta` l-Awtorita` Marittima ta` Malta li tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra riċentement.

UNIVERSITA' - DIPARTIMENT TAL-FARMAĊIJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid fuq liema bażi l-kap tad-dipartiment tal-farmaċija għamel il-kumment tiegħu rrapportat fil-Ġens il-Ġimgħa, 27 ta' Ottubru, 2000 "li l-pajjiż ma jiflaħx aktar minn 25 gradwat fil-farmaċija fis-sena"?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitluba qed jinġabar u tweġiba tingħata f'xi Seduta oħra

UNIVERSITA' - DIPARTIMENT TAL-FARMAĊIJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm studenti f'kull sena tal-kors tal- farmaċija?

X'kienu n-numru oriġinali li daħlu bih?

Kemm kien hemm riparatorji (re sits) s-sena li għaddiet?

F'liema suġġetti?

Kemm kien hemm talbiet għar-reviżjoni ta' karti ta' l-eżami?

Kemm kien hemm studenti li weħlu u tkeċċew jew irripetew is-sena?

ONOR.

LOUIS GALEA: Peress li t-tagħrif wasal illum wara nofs in-nhar u ma kienx hemm żmien biex jien nivverifika t-tweġiba, tweġiba tingħata f'xi Seduta oħra.

PRIM MINISTRU - KURA FL-AMERIKA

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-kura li ngħata dan l-aħħar il-Prim Ministru fl-Amerika ġietx mogħtija xi forma ta' għajnuna, anke dik finanzjarja mid-Divizjoni tas- Saħħa?

Jekk iva, jista' jgħid x'kienet din l-għajnuna?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Sa issa ma ngħatat l-ebda forma ta' għajnuna finanzjarja għall-kura li ngħata dan l-aħħar il-Prim Ministru fl-Amerika.

Hemm talba pendenti f'dan is-sens mill-konsulent Malti quddiem it-Treatment Abroad Board.

UNIVERSITA' - DIPARTIMENT TAL-FARMAĊIJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Skond il-Ġens tas-27 ta' Ottubru, 2000 il-Kap tad-dipartiment tal-Farmċaija qal: "li d-dipartiment tiegħu għandu l-entry requirements l-aktar baxxi fl- Universita'", din l-istqarrija l-Ministru kkonfermaha?

Il-kap tad- dipartiment tal-farmaċija jaħseb li dawn l-entry requirements iridu jinbidlu?

X'passi lest li jieħu l-kap tad-dipartiment tal-farmaċija?

Ma' min beħsiebu jikkonsulta?

Il-kap preżenti tad-dipartiment tal-farmaċija kemm ilu kap ta' l-istess dipartiment?

Kemm-il darba nbidlu l-entry requirements tul it-tmexxija tiegħu?

Min irrikmanda dawn il-bidliet u x'kienu r-raġunijiet mogħtija?

ONOR.

UFFIĊJU TAL-PRIM MINISTRU - IMPJEGATI ĠODDA

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm ġew impjegati ħaddiema ġodda matul is-sena 2000 ma' organizzazzjonijiet jew entitajiet parastatali li jaqgħu taħt ir- responsabbilta' tiegħu?

Xi gradi qegħdin jokkupaw dawn il-ħaddiema?

X'salarji/benefiċċji qed jieħdu l-imsemmija ħaddiema?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab infurmat li matul is-sena 2000 f'organizzazzjonijiet jew entitajiet li jaqgħu taħt ir-responsabbiltà' tiegħi ġew impjegati 38 nies ġodda u rriżenjaw 25.

Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-kamra il-gradi u s-salarji/benefiċċji ta' dawn l-impjegati.

UNVERSITA' - DIPARTIMENT TAL-FARMAĊIJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Peress li skond il-Ġens tas-27 ta' Ottubru, 2000 il-kap tad-dipartiment tal- farmaċija stqarr li l-problema għandha s-sisien tagħha fil-Junior College, x'inizjattivi qed jieħu biex itejjeb is-sitwazzjoni?

Fuq liema bażi stqarr illi "ħafna drabi l-istudenti jieħdu l-kors tal-farmaċija flok kors ieħor minkejja li jkollhom ippjanat li jsiru għalliema jew riċerkaturi fil- kimika"?

ONOR.

LOUIS GALEA: Peress li t-tagħrif wasal illum wara nofs in-nhar u ma kienx hemm żmien biex jien nivverifika t-tweġiba, tweġiba tingħata f'xi Seduta oħra.

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN - IMPJEGATI ĠODDA

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew impjegati ħaddiema ġodda matul is-sena 2000 ma' organizzazzjonijiet jew entitajiet parastatali li jaqgħu taħt ir- responsabbilta' tiegħu?

ONOR.

JOE BORG: Ma ġie mpjegat l-ebda ħaddiem ġdid ma organiżżazzjonijiet jew entitajiet parastatali li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħi matul din is-sena.

Nixtieq inżid pero illi għalkemm il-Malta EU Information Centre ma jaqax taħt ir-responsabbilta tiegħi, ġew impjegati sitt persuni ma' dan iċ-Ċentru matul is-sena elfejn.

MINISTERU GĦALL-POLITIKA SOĊJALI - IMPJEGATI ĠODDA

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm ġew impjegati ħaddiema ġodda matul is-sena 2000 ma' organizzazzjonijiet jew entitajiet parastatali li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tiegħu?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Qiegħed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l- informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant.

UNIVERSITA' - DIPARTIMENT TAL-FARMAĊIJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk dak li qal il-kap tad-dipartiment tal- farmaċija fl-artiklu tal-Ġens tas-27 ta' Ottubru, 2000, jiġifieri li m'għandux biżżejjed riżorsi għan-numru ta' l-istudenti li daħlu?

Għal- liema tip ta' riżorsi kien qed jalludi?

ONOR.

MINISTERU TA' L-EDUKAZZJONI - IMPJEGATI ĠODDA

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l- Ministru jgħid kemm ġew impjegati ħaddiema ġodda matul is-sena 2000 ma' organizzazzjonijiet jew entitajiet parastatali li jaqgħu taħt ir- responsabbilta' tiegħu?

Xi gradi qegħdin jokkupaw dawn il-ħaddiema?

X'salarji/benefiċċji qed jieħdu l-imsemmija ħaddiema?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nirreferi lill-Onor.

Membru għat-tweġiba għall- Mistoqsija Parlamentari Numru 21597.

MINISTERU TAL-FINANZI - IMPJEGATI ĠODDA

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid kemm ġew impjegati ħaddiema ġodda matul is-sena 2000 ma' organizzazzjonijiet jew entitajiet parastatali li jaqgħu taħt ir- responsabbilta' tiegħu?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li se nqiegħed ir- risposta għall-interpellanza Nru. 21515 fuq il-Mejda tal-Kamra.

UNIVERSITA' - DIPARTIMENT TAL-FARMAĊIJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'talba (budget) ressaq il-kap tad-dipartiment tal- farmaċija għas-sena 2000/1?

Din in-nefqa xi tkopri?

ONOR.

LOUIS GALEA: Peress li t-tagħrif wasal illum wara nofs in-nhar u ma kienx hemm żmien biex jien nivverifika t-tweġiba, tweġiba tingħata f'xi Seduta oħra.

QORTI TA' REVIŻJONI - ATT NUTARILI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Billi aktar minn 200,000 att nutarili ma ġewx depożitati u għalhekk mhux spezzjonati mill-qorti tar-reviżjoni sas-sena li għaddiet, jista' l-Ministru jgħid kemm minn dawn ġew depożitati wara l-aħħar emenda li saret għal notarial professions and notarial achives act 1999?

ONOR.

AUSTIN GATT: Billi l-Atti Notarili jiġu depożitati man-Nutar tal- Gvern li, skond id-dispożizzjonijiet tal -Att IX tal-2000 b'effett mill-21 ta' Marzu 2000, jaqa' taħt id-dekasteru tal-Ministeru tal-Intern, qed jigi ssuġġerit li din il-mistoqsija tigi ndirizzata lilu.

ESTIMI GĦAS-SENA 2001

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jispjega dawn id-differenzi fl-estimi għas-sena 2001 ma' dawk tas- snin ta' qabel kif indikat:

a) Żieda fil-vot tal-materials & supplies ta' l-Electoral Office minn Lm 2,000(2000) għall Lm 15,000 is-sena d-dieħla?

b) Żieda fil-vot ta' l-electoral commission minn Lm 300,000 din is-sena għal Lm 340,000 is-sena d-dieħla? ċ) Żieda fl-Import Duty ta' house hold electrical appliances minn Lm 340,000 din is-sena għall Lm 600,000 is-sena id-dieħla?

d) Żieda fl-Import Duty fuq clothing minn Lm 990,000 din is-sena għal Lm 1.6 miljun is-sena d-dieħla?

e) Żieda fl-Execise Duties fuq il-birra minn Lm 9,700 is-sena l-oħra għal Lm 300,000 is-sena d-dieħla?

f) Żieda fid-Duty fuq tabakk minn Lm 700,000 din is-sena għal Lm1.2 miljun is-sena d-dieħla?

g) Żieda fil-Wireless Licence minn Lm 850,000 din is-sena għal Lm 1 miljun is-sena id-dieħla?

h) Żieda fil-Mobile Telephone Licences minn Lm 81,000 din is-sena għal Lm 2.491 miljun is-sena d-dieħla?

i) Żieda fil-Fixed Telephone Licences minn xejn għal Lm 534,000 is-sena d- dieħla?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li għall- osservazzjonijiet tiegħu dwar id-differenzi li nnota bejn il-figuri għal 2001 u dawk għat-2000 qiegħed nagħti spjegazzjoni aktar 'il isfel.

| |2001 |2000 | | |(Estima|(Approve| | |te) |d) | | | | | |(a) Electoral |Lm15,00|Lm2,000 | |Office – |0 | | |Materials & | | | |Supplies | | |

L-istima riveduta għall-2000 hi ta' Lm22,000 minħabba l-elezzjonijiet tal- KunsilliLokali.

| |2001 |2000 | | |(Estimate|(Approved| | |) |) | | | | | |(b) Electoral |Lm340,000|Lm300,000| |Commission | | |

Il-fondi pprovduti din is-sena (Lm300,000) ma kenux biżżejjed biex ikopru l- ispiża tal-Kummissjoni u kien hemm bżonn ta' fondi supplimentari.

Għalhekk għas-sena d-dieħla, qed jiġu vvotati flus aktar minn kemm kienu vvotatiflus għal din is-sena.

| |2001 |2000 | | |(Estimat|(Approve| | |e) |d) | | | | | |Import & Excise| | | |Duty – | | | | | | | |(ċ) Household |Lm600,00|Lm340,00| |Electrical |0 |0 | |Appliances | | | | | | | |(d) Clothing |Lm1,600,|Lm990,00| | |000 |0 |

Il-figuri attwali għal perijodu Jannar/Ottubru 2000 diġa' qabżu l-estimi oriġinali bbażati fuq importazzjoni attwali minn pajjiżi barra mill-Ewropa.

Għalhekk il-figuri tas-sena d-dieħla huma mibnija fuq il-figuri riveduti ta' din is-sena.

| |2001 |2000 | | |(Estimate)|(Approved)| | | | | |(e) |Lm300,000 |Lm9,700 | |Birra | | | | | | | |(f) |Lm1,200,00|Lm700,000 | |Tabakk |0 | |

Iż-żidiet fit-2001 huma riżultat ta' miżuri ġodda għal Budget għall-2001.

| |2001 |2000 | | |(Estimat|(Approved| | |e) |) | | | | | |(g) Wireless |Lm1,000,|Lm850,000| |Licence |000 | | | | | | |(h) Mobile |Lm2,491,|Lm81,000 | |Telephone |000 | | |Licences | | | |(i) Fixed |Lm534,00|NIL | |Telephone |0 | | |Licences | | |

Kif intqal fid-diskors tal-Budget għall-2001, dawn l-ammonti huma mistennija l-aktar riżultat ta' rati ġodda li ġew introdotti dan l-aħħar għal kumpanniji li jaħdmu fis-settur tal-komunikazzjoni u jinkludu kemm dħul ta' barra (biex tingħata l-liċenzja), kif ukoll il-ħlas annwali tal- liċenzja (għal 2001).

FLUS TAL-ĦOBŻ

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li l-persuni li d-dettalji tagħhom qiegħed nibgħat separatament ma rċevewx l-Lm10 tal-ħobż kif imħabbar fil-budget tas-sena l-oħra?

Jista' l-Ministru jirrimedja?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li mill-investigazzjoni li għamel id-Dipartiment tat-Teżor jirriżulta li l-persuni msemmija sal-lum stess kienu għadhom ma jidhrux reġistrati bħala benefiċċjarji fuq id- database li għandha l-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma, liema database ġiet użata għal ħruġ tal-ħlasijiet ta' Lm10 lil kull persuna kif kien imħabbar fil-Budget 1999.

B'riżultat ta' hekk, l-imsemmija persuni kien għadhom ma rċevewx l-ammont dovut lilhom.

Għaldaqstant id-Dipartiment tat-Teżor ħa l-passi neċessarji sabiex immedjatament jinħareġ il-pagament dovut u jintbagħat lil persuni msemmija mill-aktar fis possibbli.

PULIZIJA - DATA TRACK - VETTURI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid f'liema sezzjonijiet tal-korp tal-pulizija ġiet installata s-sistema data track u fuq liema vetturi?

Jista' jgħid kemm swiet s'issa din is-sistema u x'riżultati tat kemm ilha li ġiet installata?

Jista' jgħid ukoll jekk ingħatax taħriġ fuq dan l-apparat lix-xufiera tal-korp?

ONOR.

TONIO BORG:Ninsab infurmat illi s-sistema ta` l-Automated Vehicle Location System ġiet stallata fil-Kwartieri Ġenerali tal-Pulizija.

Fuq din is-sistema, għalissa ser ikun hemm il-vetturi tal-Mobile, tad-Distretti, tat-Taqsima ta` l-A.L.E. u l-muturi tat-Taqsima tat-Traffiku.

Kif jien infurmat, din is-sistema ma tinħtieġ ebda input minn naħa tax-xufier li jkun qiegħed juża` l-vettura li tkun mgħammra b`dan l-apparat u għaldaqstant ma hemmx bżonn li dawn jingħataw xi taħriġ.

Ninsab infurmat ukoll li n-nefqa għax-xiri ta` dan l-apparat tammonta għal Lm62,495.00, liema ammont jinkludi sena (1) subscription fee li jkopri sa massimu ta` mitt (100) vettura.

PULIZIJA - VETTURI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx ħsieb li l-pulizija jkollha low loader ġdid biex il-ġarr ta' vetturi jkun aktar effiċjenti u jonqsu aktar id-derelict vehicles mal-pajjiż?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi fil-preżent il-Korp tal-Pulizija għandu żewġ low loaders, li jintużaw kemm għall-ġarr ta` vetturi tas- servizz li tiġrilhom ħsara kif ukoll għal ġbir ta` dawk irrapurtati bħala derelicts.

Pero`, ser isiru emendi fir-regolamenti, sabiex titjieb il- proċedura tat-tneħħija ta` vetturi li qiegħed jirreferi għalihom l- Onorevoli Interpellant.

PULIZIJA - PSIKOLOGU/PSIKJATRA

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li mal-korp tal-pulizija jiġu ngaġġati psikologu u psikjatra biex membri tal-korp li jgħaddu minn trawmi psikoloġiċi jiġu kkurati u jekk ikun meħtieġ jinstab xogħol adattat għalihom fil-korp fuq parir professjonali?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi fil-preżent il-Korp tal-Pulizija għandu tabib full time u dawk il-membri tal-Korp li jkollhom bżonn kura speċjalizzata jiġu riferuti għal kura skond kif meħtieġ.

Barra minn dan, il-Korp tal-Pulizija qed jisponsorja żewġ membri tal-Korp li qed jattendu kors full time fil-psikoloġija fl-Universita` ta` Malta.

PULIZIJA

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' rekluti fl-akkademja tal-korp tal- pulizija bħalissa?

Kemm minnhom huma nisa u kemm irġiel?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi n-numru ta` rekluti fl-Akkademja tal-Pulizija għal kors li beda f`Ottubru 2000, huwa ta` 60 - 47 raġel u 13- il mara.

PULIZIJA - SAG - VETTURI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid x'vetturi għandha għad-dispożizzjoni tagħha s-sezzjoni tal- korp tal-pulizija, l-SAG?

Jista' jgħid f'liema snin dawn inxtraw u jekk hemmx ħsieb li jinxtraw vetturi oħra?

Jekk fl-affermattiv, meta?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi t-Taqsima ta` l-S.A.G. tal-Korp tal-Pulizija, fil-preżent għandha għad-dispożizzjoni tagħha 9 vetturi għal użu ġenerali.

Dawn kienu nxtraw 1 fl-1988, 1 fl-1990, 6 fl-1993 u 1 fl- 1996.

Qiegħed isir eżerċizzju dwar il-ħtiġijiet attwali ta` din it- Taqsima.

WSC - MAIN TA' L-ILMA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid għaliex il-persuna li qed insemmi separatament għad m'għandhiex il-komunikazzjoni mal-main ta' l-ilma meta plot 'il bogħod qed jingħata servizz temporanju?

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-ilment ta' l-Onorevoli Interpellant ġie mgħoddi lill-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma sabiex issir l-investigazzjoni meħtieġa u jekk ikun il-każ tittieħed l-azzjoni neċessarja.

BENEFIĊĊJI SOĊJALI - RELIEF

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid meta l-persuna li qed insemmi separatament se tieħu r-relief?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-persuna kkonċernata ġiet infurmata biċ-ċirkostanzi kollha tagħha mid-Dipartiment tas-Sigurta' Soċjali.

BENEFIĊĊJI SOĊJALI - CHILDREN'S ALLOWANCE

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid meta l-persuna li qed insemmi separatament se tieħu ċ-children's allowance?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

RAĦAL ĠDID - TRIQ MELITA - BOZZA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li ħaddiema ta' l-Enemalta jibdlu bozza tat-triq fit-Triq Melita, Raħal Ġdid peress li ilha ġimgħat sħaħ ma tinxtgħelx?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onorevoli Interpellant ġiet mgħoddija lill-Korporazzjoni Enemalta sabiex issir l-investigazzjoni relattiva u jekk ikun il-każ tittieħed l-azzjoni meħtieġa.

MARSA SPORTS GROUND - SAQQIJIET TAL-HIGH JUMP

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħidilna meta se jibdlu s-saqqijiet tal-high jump u tal- pole vault tal-Marsa Sports Ground, minħabba li l-atleti qegħdin jittrenjaw b'sogru kbir għal saħħithom peress li dawn is-saqqijiet fihom ħsarat kbar?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-equipment li jintuża għall-atletika hija proprjeta` tal-Malta Amateur Athletics Association.

Id-Dipartiment taż-Żgħażagħ u Sport diġa' talab lill-uffiċċjali tal-MAAA sabiex jinġabru stimi ta' equipment/materjal li hemm bżonn għat-tħejjija għal-logħob tal- Pajjiżi Żgħar tas-sena 2001 u 2003.

Qegħdin ukoll jinġabru stimi sabiex jinxtraw mobile crates ħalli dan l-equipment ikun jista' jiġi mgħotti biex jiġi eliminat il-vandaliżmu fuq dan it-tip ta' equipment.

VALLETTA - DĦUL TA' VETTURI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk għadhiex tapplika l-liġi li vetturi bħal trakkijiet ma jistgħux jidħlu ġewwa l-Belt Valletta?

Jekk iva, x'inhuma l-ħinijiet projbiti?

Jista' jgħid kemm kien hemm persuni li kissru l-liġi mill-1996 sal-lum?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel il-mistoqsija tiegħu lill-Ministru kkonċernat.

PULIZIJA - PERMESS GĦAL BEJJIEGĦA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jara li jinħareġ il-permess ta' hawker (bejjiegħ) tal-persuna li d- dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

TONIO BORG:Ninsab infurmat illi l-applikazzjoni li qiegħed jirreferi għaliha l-Onorevoli Interpellant li kienet saret fl-1 ta` Novembru ta` din is-sena, qed tkun ipproċessata skond il-proċeduri stabbiliti.

RAĦAL ĠDID - TRIQ BURIAL - BOZZA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li tinbidel bozza fi Triq Burial, Raħal Ġdid faċċata tal-Hypogeum peress li ilha ġimgħatejn ma tinxtgħelx?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onorevoli Interpellant ġiet riferita lill-Korporazzjoni Enemalta sabiex issir il-verifika neċessarja u jekk ikun il-każ tittieħed l-azzjoni relattiva.

DJAR - DRENAĠĠ

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jara li l-ħaddiema tad-Dipartiment tat-Tiswija tad-Djar jirranġaw il-problemi ta' drenaġġ li hemm fi flat li d-dettalji tiegħu jidhru separatament minn din il- mistoqsija?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Għaddejt l-ilment ta' l-Onor.

Interpellant lid- Dipartiment ta' Bini u Tiswija tad-Djar għall-azzjoni meħtieġa.

KORPI PARASTATALI - IMPJEGATI ĠODDA

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru 20370 li ilha li saret mill-24/10/2000?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li mill-5 ta' Settembru, 1998 'il hawn ġew impjegati dawn in-nies ġodda ma' korpi parastatali/awtoritajiet/kummissjonijiet li jaqgħu taħt il-Ministeru ta' l- Edukazzjoni:

PBS 4 MCC Nil Teatru Manoel 1 St James Cavalier 11 (Casual Part-Time) MCST 1 Universita` 168 Fondazzjoni Patrimonju Malti 3 Orkestra Nazzjonali 5 FIS 4 MCAST Nil MCR 12 (7 Maltin u 5 barranin) Pixxina Nazzjonali 13 (5 minnhom ingħatalhom kuntratt ġdid).

TOROQ

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: B'riferenza għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari numru 21374, jista' l-Ministru jgħid liema huma l-kuntratti tat-toroq li saru ħlasijiet fuqhom u kemm hu t-tender value ta' kull kuntratt?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Din l-informazzjoni tkun tista' tingħata meta tinġabar.

PULIZIJA - GĦASSA TA' WIED IL-GĦAJN

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid jekk hemmx ippjanat ċaqliq fl-għassa ta' Wied il-Għajn sabiex din tkun aktar aċċessibbli u fi stat aħjar minn dak preżenti?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi kien hemm il-ħsieb illi l-Għassa tal-Pulizija tkun inkorporata fil-bini taċ-Ċentru Ċiviku li għandu jinbena f`dan il-lokal.

SKEJJEL - MARSA - SKOLA FX ATTARD

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jara li ħmieġ li hemm fl-iskola FX Attard tal-Marsa jiġi mnaddaf?

Jista' jara li jittieħdu passi sabiex toilets li huma mkissrin jiġu rranġati u li tittieħed xi tip ta' azzjoni minħabba l-ġrieden li hemm?

ONOR.

LOUIS GALEA: Peress li l-Mistoqsija waslet il-bieraħ u ma kienx hemm biżżejjed żmien biex tinġabar l-informazzjoni, tweġiba tingħata f'xi Sedua oħra.

WSC - MULTI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid x'multi għandhom l-Enemalta u l-Water Services Corporation?

Jikkonferma l-Ministru li waħda minnhom hija li f'każ li ħlas isir b'cheque u jkun hemm xi żball fih, il-konsumatur jiġi mmultat Lm25?

Fejn ikun hemm żball ġenwin ikun possibbli li l-multa tinħafer?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Tweġiba tingħata f'xi Seduta oħra.

PA - BARRIERA

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li l-art agrikola f'Tal Medjat sive Tal Qortin, limiti taż-Żurrieq tal-kejl ta' ċirca 22,662 metru kwadru kif indikat fil-Gazetta tal-Gvern nru 572 Pg 5497 ta' l-14 ta' Lulju, 2000 u kif tidher fir-reġistru tal-Gvern bħala post rurali 50804, meta din hija art agrikola fertili: (i) Ser tingħata għall-blat (barriera)?(ii) Lil min ġiet mgħotija? (iii) Kienx hemm konsultazzjoni mal-kunsill taż-Żurrieq?(iv) Hux fil-pjan ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar?

ONOR.

TONIO BORG:Ninsab infurmat li hemm il-ħsieb li l-art imsemmija mill- Onorevoli Interpellant tingħata biex tinfetaħ barriera taż-żrar minn wieħed miż-żewġ operaturi tal-barrieri li twaqqfu mix-xogħol biex jiġu protetti t- Tempji ta` Ħaġar Qim u l-Imnajdra.

Fuq dan is-sit hemm applikazzjoi PA 3158/00 minn Mr Carmelo Vella għan-nom ta` Bros Shekinah St. Margaret Street, San Ġwann u s-site area tkopri 22,300sq m. Din l-applikazzjoni qiegħda fi stadju ta` konsultazzjoni ma` numru ta` dipartimenti fosthom: Water Services Corporation, Commissioner of Lands, Ministry of Agriculture & Fisheries, Museums Department, Health Department, Lands Department u l-Environment Protection Department.

Sa issa saru konsultazzjoni verbali mal-Kunsill Lokali Żurrieq wara talba ta` l-istess Kunsill kif ukoll laqgħat qrib is-siti msemmija.

Pero` fil-futur qrib għandha issir laqgħa formali ma` l-istess Kunsill.

L-aħħar żviluppi dwar dawn l-applikazzjonijiet huma li tħejjew Terms of Reference sabiex isir Environmental Impact Assessment.

Dawn it-Terms of Reference qegħdin għall-approvazzjoni tad-Dipartiment għall-Ħarsien ta` l- Ambjent.

Deċiżjoni aħħarija dwar dawn l-applikazzjonijiet tista` tittieħed biss wara li jkun sar l-istudju dwar l-impatt ambjentali.

PULIZIJA - SURĠENTI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid jekk hemmx postijiet vojta fil-gradi ta' surġent fil-Korp ta' l-Pulizija?

Jekk iva, meta se jimtlew dawn il-vakanzi?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi fid-19 ta` Settembru 2000, kienet saret sejħa għall-applikazzjonijiet għall-grad ta` Surġent fil-Korp tal- Pulizija.

Il-postijiet jimtlew wara li jitlesta l-proċess ta` l-għażla li jinkludi kors fl-Akkademja tal-Pulizija.

WIED IL-GĦAJN - TRIQ GĦAXQET L-GĦAJN

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta se jibda x-xogħol fi Triq Għaxqet l-Għajn, Wied il-Għajn għax tinsab fi stat diżastruż?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li Triq Għaxqet l-Ghajn kienet asfaltata snin ilu u qiegħda fil-programm ta` toroq li jrid isir xogħol fihom taħt il-proġett ta` l-embellishment f`Marsascala li qed titwettaq mid- Diviżjoni tax-Xogħloijiet tal-Ministeru għall-Ambjent.

L-Onor.

Interpellant hu mitlub jirreferi l-mistoqsija tiegħu lill-Ministru kkonċernat biex jikseb aktar informazzjoni dwar il-prijorita` li qed tingħata din it-triq fil-programm ta` l-embellishment.

TAXXI INTERNI - REFUNDS

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li refund dovut lil persuna li d-dettalji tiegħu qed jingħataw b'mod separat, għadu ma ngħatatx minkejja li saru bosta verifiki u ilu jistenna sa mill-1995?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li t-talba għal ħlas lura ta' kreditu eċċessiv lil persuna kkonċernata qed tiġi pproċessata u l- ħlas dovut se jsir dalwaqt.

Din it-talba kienet miżmuma minħabba żewġ investigazzjonijiet li saru dwar diversi talbiet simili magħmula mill- istess persuna.

GĦAXAQ - TAL-MILLIERI - ASFALTAR

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta se jiġu asfaltati t-toroq f'Tal-Millieri, f'Ħal Għaxaq li ilhom għal ħafna żmien imwiegħda li se jsiru?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li d-Dipartiment tat-Toroq kellu diversi laqgħat mal-Kunsill Lokali dwar it-toroq f`dan il-lokal u s-sejħa għall-offerti għal xogħol fihom mistennija joħorġu dalwaqt.

GĦAXAQ - LAMPI

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid meta se jitwaħħlu numru ta' lampi f'Ħal Għaxaq li diġa' huma approvati mill-Enemalta?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onorevoli Interpellant ġiet riferuta lill-Korporazzjoni Enemalta sabiex issir l-investigazzjoni relattiva u jekk ikun il-każ tittieħed l-azzjoni neċessarja.

SKEJJEL - POLICIES

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx xi policies fuq l-użu ta' l-iskejjel primarji wara l-ħin normali ta' l-iskola minn entitajiet mhux governattivi jew mill-kunsilli lokali?

ONOR.

LOUIS GALEA: Peress li l-Mistoqsija waslet il-bieraħ u ma kienx hemm biżżejjed żmien biex tinġabar l-inforamzzjoni, tweġiba tingħata f'xi Seduta oħra.

GĦAXAQ - BERGA

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid jekk hemmx xi ħsieb li l-berġa ta' Ħal Għaxaq jiżdiedilha s- servizz provdut minnha għar-residenti Għaxqin minħabba li fil-preżent din m'hi toffri ebda servizz ħlief dak ta' tqassim ta' xi pilloli?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Mhux korrett li jingħad illi mill-Berġa ta' Ħal Għaxaq ma jiġi provdut ebda servizz ħlief dak tat-tqassim tal-pilloli.

Il-Berġa ta' Ħal Għaxaq tipprovdi s-servizzi kollha li jipprovdu l-Bereġ l- oħra fl-ibliet u rħula ta' Malta.

Tabib u nurse dejjem jattendu kull berġa skond l-iskeda tal-ftuħ u jiġi provdut f'kull berġa servizz ta' nurse u tabib tal-familja għal dawk il- persuni li jkollhom bżonn jattendu għal dan is-servizz.

Dawn is-servizzi huma provduti wkoll fil-berġa ta' Ħal Ghaxaq: It-tqassim ta' pilloli b'xejn mill-berġa huwa servizz anċillari.

IMPJIEGI

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm impjega nies ġodda ma' dawn l-entitajiet li ġejjin:1) Orkestra Nazzjonali; (2) EUPU; (3) FIS; (4) Kulleġġ Vokazzjonali; (5) Pixxina Nazzjonali; (6) Kunsill Malti Xjenza u Teknoloġija; (7) Ċentru Malti għar-Restawr; (8) San Ġakbu; (9) Teatru Manwel minn 5/9/1998 'hawn, u b'mod individwali għal kull entita'?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nirreferi lill-Onor.

Membru għat-tweġiba li tajt għall-Mistoqsija Parlamentari Numru 21597.

SERVIZZI EKONOMIĊI - BIG SCREEN

L-ONOR.

GEORGE VELLA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid għal-liema skop inkera big screen f'Ġunju li għadda mill-Ministeru?

Jista' jinforma lill-Kamra: (a) mingħand min inkera dan l-big screen; (b) kemm sewa lill-ministeru; (ċ) min iffirma għalih fil-ministeru; u (d) fejn intuża dan il-big sceren u x'ġie muri fuqu?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Tajjeb jingħad li mhux l-ewwel darba li jkun meħtieġ li jinkera xi tip ta' apparat bħal dak imsemmi mill-Onorevoli Interpellant jew ta' tip ieħor minħabba xi attivita' li tinżamm fil- Ministeru.

Fil-fatt il-big screen li qed issir riferenza għalih kien ġie użat meta saret il-preżentazzjoni dwar l-Operations Review.

Dan l-apparat, flimkien ma' apparat ieħor relatat, kien inkera mingħand id- ditta Studio 7 għas-somma globali ta' Lm358.80c.

L-apparat intuża fil-post fejn saret din il-preżentazzjoni jiġifieri fil-Berġa ta' Aragona.

Qabel inkera dan l-apparat kienet intalbet stima ta' l-ispiża involuta, liema stima kienet ġiet iffirmata mill-persuna responsabbli għall-ko-ordinazzjoni ta' l-uffiċċju fi ħdan il-Ministeru għas-Servizzi Ekonomiċi.

ĊITTADINANZI DOPPJI

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: B'riferenza għar-risposta tal-mistoqsija parlamentari numru 21463, jista' l-Ministru jgħid kif jistgħu d-dettalji u l-ismijiet ta' ċittadini Maltin li jistgħu jżommu żewġ ċittadinanzi ma jibqux biss id-dominju tad-dipartiment taċ- ċittadinanzi u cioe' tal-gvern iżda jkunu magħrufa għall-parlament?

Jista' l-Ministru jgħid kif qiegħed jiġi zgurat li d-dipartiment taċ- ċittadinanzi qiegħed jinforma bil-miktub kulmin huwa ntitolat li jżomm żewġ ċittadinanzi?

ONOR.

TONIO BORG: Ninforma lill-Onor.

Membru illi f`kull każ ta` konferma ta` ċittadinanza doppja, kopja ta` l-ittra ta` konferma li d- Dipartiment taċ-Ċittadinanza jibgħat lill-persuna li tkun għamlet it-talba, tintbagħat ukoll:

lill-Kummissarju Elettorali Ewlieni;

lid-Direttur, Dipartiment tar-Reġistrazzjoni Ċivili;

lid-Direttur tar-Reġistru Pubbliku;

lill-Uffiċjal inkarigat mill-Uffiċċju tal-Passaporti (Għawdex) jekk il- persuna kkonċernata tkun toqgħod Għawdex.

Jekk l-Onor.

Interpellant jaf b`xi każijiet ta` persuni li ilhom ħafna li talbu konferma dwar ċittadinanza doppja u għadhom ma rċevewx tweġiba, jiena lest li ninvestiga dawn il-każijiet jekk jgħaddhili l-informazzjoni meħtieġa.

POSTA - LETTER BOX

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk tistax titqiegħed letter box fl-inħawi ta' Triq il-Poeżija u Triq is-Siġġiewi.

Ħaż-Żebbuġ, billi l-ewwel letter box li hemm għad-dispozizjoni tar-residenti ta' l-inħawi tinsab xi elf metru 'l bogħod fi Triq tad-Dawl, Ħaż-Żebbuġ?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li f`ċirkostanzi bħal dawn il-Maltapost timxi fuq rakkomandazzjonijiet ta` l-Unjoni Postali Universali li jkun hemm kaxxa ta` l-ittri għal kull 3,000 resident.

Ħaż-Żebbuġ hu fornut bin-numri ta` kaxxi ta` l-ittri ogħla minn dak rakkomandat mill-Unjoni Postali Universali.

Għalhekk mhux possibbli li titwaħħal kaxxa ta` l-ittri addizjonali.

Madankollu, il-Maltapost dejjem lest tikkunsidra talbiet mill-Kunsill Lokali biex xi waħda mill-Kaxxi ta` l-ittri eżistenti tiġi rilokata b`mod li l-lokalita` msemmija tkun moqdija aħjar - naturlament, mingħajr ma jinħoloq ebda nkonvenjent għar-residenti tal-lokalita` oriġinali.