MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) IS-SEBA' PARLAMENT Seduta Nru. 334 It-Tnejn, 7 ta' Novembru, 1994 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati Malta Prezz Lm1 IS-SEBA' PARLAMENT Seduta Nru. 334

It-Tnejn, 7 ta' Novembru, 1994

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.05 p.m.

Talba

Seduta Nru. 334

It-Tnejn, 7 ta' Novembru, 1994

WERREJ

MINUTI 675

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 675

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA 683

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR L-AFFARIJIET TAL-KONSUMATUR

CONSUMER AFFAIRS BILL

Kumitat 684

AĠĠORNAMENT 711

MISTOQSIJIET IMWIEĠBA BIL-MIKTUB 716

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 333 li saret fit-2 ta' Novembru, 1994, ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

SIGURTA' SOĊJALI - IS-SUR LELI GRECH

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Alfred Sant) staqsa lill- Ministru għas-Sigurta' Soċjali: Jista', jekk jogħġbu, il-Ministru jagħti tweġiba għall-Interpellanza numru 20509 dwar il-każ taċ-cheque ta' l-N.I. tas-Sur Leli Grech ta' 3, Victory Lane, Birkirkara li baqa' ma rċeviex dan iċ-cheque għalkemm dan ġie msarraf b'firma falza?

ONOR.

GEORGE HYZLER (Ministru għas-Sigurta' Soċjali): B'referenza għall-mistoqsijiet parlamentari numri 20,509 u 20,655 imressqa mill-Kap ta' l-Oppożizzjoni, nixtieq issa, wara li saru l-investigazzjonijiet neċessarji mill-Bank u mill-Fraud Section tal-Pulizija, ninforma lill-Onor.

Membru illi kontra dak li ġie allegat fiż-żewġ mistoqsijiet parlamentari, effettivament iċ-ċekk inkwestjoni kien ġie msarraf mis-Sur Grech stess u mhux minn xi ħaddieħor li ffalsifika l-firma tas-Sur Grech.

Fl-ewwel interrogazzjoni mill-Fraud Section tal-Pulizija, is-Sur Grech baqa' jinsisti sa l-aħħar li l-firma fuq wara taċ-ċekk ma kenitx tiegħu u li xi ħadd kien seraqlu ċ-ċekk u sarrafulu.

Waqt t-tieni interrogazzjoni li saritlu, is-Sur Grech ammetta mal-Pulizija li hu stess kien sarraf iċ-ċekk.

Bħalissa għaddejjin passi fil-Qorti Kriminali kontra s-Sur Grech min- naħa tal-Pulizija skond artikoli 188 u 110(2) tal-Kodiċi Kriminali u ta' artikolu 308 tal-Kapitlu 9 minħabba dikjarazzjoni falza, rapport falz u anke minħabba attentat ta' frodi.

Mr Speaker, jien nixtieq ngħid li kienu saruli żewġ mistoqsijiet parlamentari f'intervall ta' erbat ijiem - kienu saruli fil-15 u fl-20 ta' Lulju.

Dak iż-żmien ma stajtx nagħti risposta għax għalkemm il- mistoqsijiet parlamentari kienu waslu fil-Ministeru tiegħi xi ftit ġranet qabel, aħna kellna intervall ċkejken ħafna, bir-riżultat li ma kellniex ċans nispiċċaw l-investigazzjonijiet tagħna.

Aħna kellna l-kopja taċ-ċekk u l-firma li kienet tixbah ħafna lil dik ta' l-individwu li kien qed jistaqsini fuqu l-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

Dak inhar li ġejt mitlub inwieġeb it-tieni domanda, jien kellimt lil dan l-individwu - jien mill-ewwel indunajt li dan l-individwu mhux qed jgħid il- verita' għax mhux l-ewwel darba li kellna każi simili - u staqsejtu jekk forsi nesiex li sarraf iċ-ċekk hu stess.

Imma minħabba l-insistenza tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni, li bilkemm ma ħax għalih li ġieni dan id-dubju u qalli li kont qed nissuspetta ħażin f'dan l-individwu ...

MR SPEAKER (Onor. Lawrence Gonzi): Onor. Hyzler, ippermettili ftit, jekk jogħġbok.

Naħseb li jkun aħjar jekk nieqfu hawn għax jekk issa ttieħdu xi passi, il-każ jaqa' sub judice,

ONOR.

GEORGE HYZLER: Fil-fatt jien se nieqaf hawnhekk għax issa r- risposta għal din id-domanda tajnieha.

Kulma nixtieq ngħid hu li kont napprezza iktar kieku l-Kap ta' l-Oppożizzjoni ma baqax jinsisti biex nagħtih risposta fuq dan il-każ, meta jien kont diġa' spjegajtlu x'inhu l- każ għax kieku l-affarijiet konna nagħmluhom iktar ...

(Interruzzjonijiet) Aħna ma għidna xejn ħlief li s-Sur Grech ammetta mal-Pulizija li ċ-ċekk sarrfu hu stess.

MR SPEAKER: L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' l-Ministru jikkonferma li dan hu każ fejn l- individwu għadu ma nstabx ħati u l-Pulizija qiegħda tieħu passi biex jaraw jekk hux ħati jew le?

MR SPEAKER: Naħseb li dan joħroġ mit-tweġiba stess.

Nitlobkom ma ttawlux fuq dan il-punt, ġaladarba l-każ huwa sub judice.

ONOR.

GEORGE HYZLER: Jien kulma se ngħid hu li aħna l-każ irreferejnih lill-Pulizija u mal-Pulizija dan ammetta li sarrfu hu.

MR SPEAKER: L-Onor.

Salvu Sant.

ONOR.

SALVU SANT: Mr Speaker, nixtieq li tiggwidani int bħala avukat, iktar milli bħala Speaker.

Ma naħsibx li r-risposta kif taha l-Ministru tista' tiġi aċċettata.

Jista' jkun li dak li qed jgħid huwa veru u jista' jinstab li mhux veru.

Allura kif issa qed jgħidu li s-Sur Grech iffalsifika l-firma meta l-każ huwa sub judice?

Jien naħseb li r-risposta ma jmisshiex ingħatat hekk, mhux għax qed niddubita mill-kelma tal-Ministru jew ta' xi ħadd, imma kif qed tgħid int stess ir-risposta m'għandhiex tiġi hekk.

ONOR.

GEORGE HYZLER: Jien għamilt l-investigazzjonijiet u r-riżultat tagħhom kelli nagħtih bħala risposta għad-domanda li kienet saritli.

MR SPEAKER: Naħseb li jekk wieħed jara l-mod kif inhi mitkuba l- mistoqsija, jara li t-tweġiba li ta l-Ministru tirrispondi għal dak li għandu x'jaqsam ma' investigazzjonijiet, jiġifieri fi stadju ta' qabel ma beda l-każ; imbagħad l-aħħar paragrafu jgħid x'ġara sa ma beda l-każ.

Din hija aċċettabbli, pero' nippreferi li tweġibiet fuq każi li jittrattaw kwestjonijiet li jkunu bdew passi kriminali fuqhom, ikun aħjar jekk wieħed jgħid sempliċement li l-każ huwa sub judice.

L-Onor.

Salvu Sant.

ONOR.

SALVU SANT: Mr Speaker, jien irrid ngħid li jkun hemm każi, anke ta' qtil u mhux fuq sempliċement cheque, u wara li jkun għamel statement lill-Pulizija l-akkużat jitla' l-Qorti u ma jammettihx.

Issa fil-każ li għandna hawn qed jiġi allegat li dan diġa' ammetta kollox.

L-argument tiegħi hu li l-Ministru seta' qalilna li l-Pulizija se tressaq lill-persuna li għandha suspett fiha u jieqaf hemm.

M'hemmx bżonn nidħlu fid-dettal dwar jekk dan ammettiex jew le.

MR SPEAKER: Fil-futur f'każijiet bħal dawn nippreferi li t-tweġiba tkun fil-qosor.

ONOR.

SALVU SANT: Jien nitlob li din ir-risposta jew tiġi rephrased jew tiġi rtirata kollha.

MR SPEAKER: Naħseb li m'hemmx għalfejn fiċ-ċirkostanzi.

Il-Ministru.

ONOR.

GEORGE HYZLER: Din m'hijiex allegazzjoni, imma jien qed ngħid dak li ntqal lill-Pulizija.

Jien għandi l-firma tal-Pulizija li hu ammetta magħhom u jien qed ngħid x'qalu l-Pulizija.

Ma żidt l-ebda kelma li m'hix qiegħda fir-rapport.

MR SPEAKER: Fil-futur f'każijiet bħal dawn nippreferi li t-tweġiba tkun limitata sempliċement għall-fatt li qed jittieħdu passi kriminali u allura l-każ huwa sub judice.

(Interruzzjonijiet) Iktar ma ndumu fuq din il- kwestjoni iktar agħar.

L-Onor.

George Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Jien ma dħaltx f'din il-kwestjoni, imma l-mod kif qed jirreaġixxi l-kollega tiegħi ...

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Jidher li fil-mument li saret il-mistoqsija ma kenux bdew il- passi kriminali.

ONOR.

GEORGE VELLA: Jien li nista' nifhem hu li meta ġie stabbilit li dan iċ-ċekk ġie msarraf permezz ta' firma falza - kien min kien li ffalsifika dan iċ-ċekk u hawnhekk ma naqbilx li għandu jiġi żvelat min ammetta u m'ammettiex - ...

L-iskop ta' din il-mistoqsija kien biex aħna niġu nformati jekk l-individwu - f'dan il-każ is-Sur Leli Grech - hux se jieħu l-flus li kienu dovuti lilu fiċ-ċekk li ġie msarraf b'firma falza.

Aħna rridu nkunu nafu biss jekk dan l-individwu ħax il-flus wara li ġie stabbilit li ċ-ċekk tiegħu ssarraf b'firma falza.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Ippermettuli, jekk jogħġobkom.

Aħjar ma nibqgħux nitkellmu iktar fuq dan il-każ u nieqfu hawn.

Jien nappellalkom biex fil-każ titkellmu bejnietkom separatament.

UNION TAL-MUŻIĊISTI - PERMESS LIS-SURMAST TAL-BANDA TA' L-AFM

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill-Prim Ministru: B'referenza għall-aħħar problemi bejn in-National Musicians Union u l-Ministeru tal-Kultura, jista' l-Prim Ministru jinforma lill-Kamra kif is-surmast tal-Banda tal-Forzi Armati ta' Malta nħariġlu permess biex jagħmel part-time job f'lukanda ewlenija, meta skond l-istess union dawn il- proċeduri huma kontra l-Estacode u l-arranġamenti stabbiliti bejn il-Union u l-Ministeru għaż-Żgħażagħ u Kultura?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI (Prim Ministru): Il-membri tal-Forzi Armati ta' Malta m'humiex uffiċjali pubbliċi u għaldaqstant, il-provvedimenti ta' l- Estacode m'humiex awtomatikament applikabbli bil-Liġi għall-istess membri tal-Forzi Armati.

Iżda ninsab informat li fejn jidħlu applikazzjonijiet għal xogħol privat, il-provvedimenti msemmija jittieħdu bħala gwida flimkien ma' konsiderazzjonijiet oħra applikabbli għall-Armata.

Ninsab informat ukoll li l-applikazzjoni għal xogħol part-time mis-surmast tal-Banda tal-Forzi Armati kienet tikkonforma mal-provvedimenti u l-konsiderazzjonijiet imsemmija, u għaldaqstant ġiet milqugħa.

Ir-referenza magħmula fil-bidu tal-mistoqsija ma tikkonċernax lill-Forzi Armati ta' Malta.

MR SPEAKER: L-Onor.

Alfred Portelli.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Mr Speaker, jien kont għamilt mistoqsija parlamentari fejn kont staqsejt kemm hawn impjegati maċ-Ċivil li għandhom il-permess ta' part-time job, speċjalment dawk l-impjegati li huma teachers.

Skond l-Estacode, impjegati maċ-Ċivil għandhom permess jagħmlu part-time job?

GĦax mit-tweġiba li kont ingħatajt għall-mistoqsija li għamilt, jirriżulta li ftit huma dawk li għandhom dan il-permess.

Jien nixtieq ngħid ċar u tond li l-aktar li jinkwetani huwa l-fatt li ħafna teachers fl-iskejjel ta' l-Istat - speċjalment dawk ta' l-iskejjel sekondarji u terzjarji - qed jagħtu l-privat.

GĦalhekk wieħed għandu jara jekk l-istudenti humiex verament qed jingħataw it-tagħlim meħtieġ.

Qed ngħid dan biex kemm jista' jkun naraw li jiġi evitat li familja b'xi tlett itfal tispiċċa tibgħathom kollha l-privat biex ikunu jistgħu jkomplu javvanzaw fl-istudji tagħhom, speċjalment biex ikunu jistgħu jagħmlu l-"O" u l-"A" Levels.

Aħna ġieli smajna lil xi ġenituri jgħidu li qed ikollhom jibagħtu lil uliedhom kollha l-privatijiet biex jgħaddu mill-eżamijiet.

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: L-Estacode japplika manifestament għat- teachers ukoll u għalhekk suppost li kull min jagħmel xogħol part-time irid ikollu l-permess.

Forsi meta issa tibda titħaddem il-VAT - u għalhekk għalkemm il-privatijiet m'humiex soġġetti għall-VAT, l-irċevuti tal-flus li jitħallsu lit-teachers għal lezzjonijiet tal-privat xorta jridu jinħarġu - ikollna mezz ieħor biex inkunu nistgħu nikkontrollaw abbużi bħal dawn.

MR SPEAKER: L-Onor.

Alfred Portelli.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Imma dan is-servizz se jkun zero rated.

Jiġifieri t-teachers m'għandhomx jiċċarġjaw iktar biex it-taxxa tal-VAT iġibuha minn fuq l-istudenti, hux hekk?

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: L-Onor.

Portelli ħa parti fid-debate dwar il- Liġi tal-VAT u għalhekk jaf li l-privatijiet huma zero rated, jiġifieri l- istudenti mhux se jħallsu iktar għas-servizz li jingħatalhom.

Pero' l- istudenti se jkollhom id-dover li jitolbu rċevuta għall-flus li jkunu ħallsu.

SAN ĠILJAN - TERRITORJI LI JAQGĦU TAĦT L-ISEM TA' PACEVILLE

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill-Prim Ministru: Liema huwa t-territorju kollu li hu meqjus li jaqa' taħt l-isem ta' Paceville f'San Ġiljan?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Bħalma jaf l-Onor.

Membru, kemm il- lokalitajiet kif ukoll il-konfini tagħhom huma stabbiliti bl-Att ta' l-1993 dwar Kunsilli Lokali (Att Nru XV ta' l-1993).

Paceville m'hux wieħed minn dawn il-lokalitajiet u għalhekk il-konfini ta' dan it-territorju m'humiex definiti b'liġi.

SKEJJEL TA' L-ISTAT - XOGĦOL TA' MANUTENZJONI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Illum, 3 ta' Ottubru, 1994 - ġimgħa wara li bdiet l-iskola - f'liema skejjel ta' l-Istat għadu għaddej xogħol ta' tiswijiet, manutenzjoni u riabilitazzjoni tal-bini li qed iħarbat it-tagħlim ta' l-istudenti?

ONOR.

MICHAEL FALZON (Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani): Ix- xogħol ta' tiswijiet, manutenzjoni u riabilitazzjoni tal-bini fl-iskejjel ta' l-Istat isir matul is-sena kollha skond kif ikun hemm bżonn.

Fis-sajf li għadda sar programm intensiv ta' xogħol f'madwar 80 skola.

Jista' jingħad li x-xogħol ta' l-ewwel fażi tlesta, għalkemm għad hemm xi xogħol għaddej f'xi skejjel.

Bħalissa se tibda fażi oħra ta' riabilitazzjoni b'aktar xogħol f'diversi skejjel.

Diġa' ttieħdu passi biex ix-xogħol jitqassam b'tali mod li l- ħaddiema ma jtellfux it-tagħlim ta' l-istudenti.

MR SPEAKER: L-Onor.

Alfred Sant.

ONOR.

ALFRED SANT: Jekk jogħġbu, jista' l-Ministru jgħidilna f'liema skejjel prinċipalment saru xogħlijiet ta' tiswija, manutenzjoni u riabilitazzjoni tal-bini qabel ma bdew l-iskejjel, apparti l-iskola tal- Mosta, li x-xogħol li kien hemm bżonn sar b'ċerta pompa?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien diġa' poġġejt fuq il-Mejda tal-Kamra tweġiba għal mistoqsija oħra li fiha hemm id-dettalji li qed jitlob il-Kap ta' l- Oppożizzjoni.

Fl-iskola tal-Mosta saret estensjoni tal-bini li kien hemm billi bnejna sular ieħor.

L-estensjoni ta' din l-iskola kienet ilha ħafna li saret u għalhekk il-parti eżistenti ġiet riabilitata biex tiġi taqbel mas-sular il- ġdid.

L-istess ħaġa saret fl-iskola sekondarja tal-Gżira u ta' Raħal Ġdid.

MR SPEAEKER: L-Onor.

Alfred Sant.

ONOR.

ALFRED SANT: Huwa minnu li fil-fatt, ħafna mix-xogħol li sar kien xogħol ta' rtokk u f'ħafna każi kien hemm problema kbira biex ix-xogħol ikun jista' jintemm sa meta tibda l-iskola - per eżempju, f'ċerti skejjel fejn anke t-toilets kienu għadhom magħluqa - speċjalment minħabba li dan ix-xogħol ingħata lill-kuntratturi privati u ma kien hemm ebda kontrolli serji fuq ix-xogħol li kienu qed jagħmlu?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Veru li kien hemm xi diffikultajiet minħabba li kuntrattur partikolari ħa ħafna xogħol u ovvjament ma setax ilaħħaq miegħu.

Pero' naħseb li meta wieħed iħares lejn il-fatt li għamilna xogħol fi 80 skola, u d-diffikultajiet kienu f'inqas minn 10% ta' l-iskejjel li għamilna xi manutenzjoni fihom ...

MR SPEAKER: L-Onor.

Alfred Sant.

ONOR.

ALFRED SANT: Il-Ministru jista' jgħidilna kif saret is-sorveljanza fuq ix-xogħol li sar, jiġifieri jekk saritx mid-dipartiment jew minn xi ħaddieħor li m'huwiex impjegat mad-Dipartiment ta' l-Edukazzjoni?

Kif ingħatat iċ-ċertifikazzjoni li x-xogħol li sar kien ta' kalibru?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Id-Dipartiment ta' l-Edukazzjoni għandu żewġ periti; wieħed minnhom jieħu ħsieb ix-xogħol kapitali u l-ieħor jieħu ħsieb ix-xogħol ta' maintenance.

Hija responsabilita' tagħhom li jiċċertifikaw dan ix-xogħol.

Hemm ftit każi fejn il-kuntrattur ħabbatna u fejn għadu ma ġiex ċertifikat li x-xogħol hu sodisfaċenti.

F'każi bħal dawn il- kuntrattur ikun għadu ma tħallasx.

MR SPEAKER: L-Onor.

Alfred Portelli.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Nixtieq nistaqsi lill-Ministru jekk hijiex qed tingħata prijorita' fejn jidħlu toilets ta' l-iskejjel u jekk hemmx bżonn li f'ċerti rħula ssir xi estensjoni ta' l-iskejjel, qabel ma naslu fi stat fejn ikun hemm studenti li ma jkollhomx klassi, bħalma kien ġara f'Marsaxlokk u f'xi postijiet oħra.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Ovvjament meta naraw x'tip ta' manutenzjoni hemm bżonn fi skejjel li ilhom mibnija għal ċertu ammont ta' snin, insibu li l- iktar areas fejn ikun hemm bżonn riabilitazzjoni - jiġifieri iktar minn żebgħa - ikunu proprju t-toilets.

Wara li dawn ikunu intużaw għal ħafna snin ikun jaqbel li taqla' kollox u terġa' tagħmel kollox mill-ġdid.

Rigward estensjonijiet ta' skejjel, kull sena d-Dipartiment jipprova jippjana għall-quddiem u ovvjament l-estensjonijiet nipprovaw nagħmluhom fix-xhur tas-sajf.

Bħalissa qed nagħmlu estensjoni fil-kumpless ta' Raħal Ġdid fejn hemm il-Liċeo Paolino Vassallo.

Qegħdin nippjanaw biex nagħmlu wkoll estensjonijiet fl-iskola ta' Wied il-GĦajn, tal-Baħrija u ta' San Ġwann.

Dawn huma li qed niftakar bħalissa, jista' jkun li hemm xi oħrajn li qed isiru xi pjanijiet biex nipprovaw inlaħħquhom fis-sajf li ġej, pero' dawn it-tlieta jidhru li huma l-iktar urġenti.

MR SPEAKER: L-Onor.

Portelli.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Nixtieq nistaqsi lill-Ministru jekk jikkonsidrawx ukoll l-ambjent ta' madwar l-iskejjel.

Per eżempju fil-każ ta' Wied il- GĦajn tlabna anke fil-Parlament biex issir il-bankina u tiġi rranġata t- triq ta' madwar l-iskola.

M'huwiex biżżejjed li jkollok skola, imma jrid ikollok ukoll aċċess tajjeb għaliha u almenu madwarha jrid jiġi rranġat biex in-nies u l-istudenti li jgħaddu minn hemm ma jaqgħux.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Naturalment wieħed jagħti kas ukoll ta' l-area li tkun within the precincts ta' l-iskola.

Jista' jkun hemm każi fejn dawn l- areas ma jkunux responsabilita' tad-Dipartiment għax ikunu bankini u toroq 'il barra mill-iskola.

Fil-każ ta' Wied il-GĦajn, nista' ngħid li din is- sena mill-ispejjeż tad-Dipartiment tajna t-tarmac lit-telgħa li tagħti għall-iskola, għaliex ikkonsidrajna li din isservi għall-iskola biss u kienet qiegħda f'sitwazzjoni ħażina ħafna.

Kellna wkoll diskussjonijiet ma' l-uffiċjali ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar dwar fejn se ssir l- estensjoni ta' l-iskola għax kulħadd xtaq li jekk jista' jkun ma nkomplux nokkupaw l-art ta' madwar l-iskola ta' Wied il-GĦajn li għandha ċertu ammont ta' landscape, u naħseb li sibna mod kif inkabbru l-iskola mingħajr ma nirrovinaw dak il-pajsaġġ.

SKEJJEL TA' L-ISTAT - NUQQAS TA' GĦALLIEMA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Fl-iskejjel primarji u sekondarji ta' l-Istat għad hemm ilmenti minn lokalitajiet differenti ta' Malta u Għawdex dwar nuqqas ta' għalliema:

1) Tista' tgħidli llum, 3 ta' Ottubru, 1994 f'liema skejjel, liema għalliema ta' liema suġġetti għadhom nieqsa?

2) X'inhi r-raġuni li hawn dawn l-għalliema kollha nieqsa?

3) X'passi se jittieħdu biex l-istudenti ta' l-iskejjel primarji u sekondarji ma jitħallewx aktar bla għalliema?

4) Meta se jittieħdu dawn il-passi?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li fit-3 ta' Ottubru d-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni kienet qed tieħu l-passi meħtieġa biex tipprovdi l-għalliema għal dawn il-lezzjonijiet fl-iskejjel imsemmija:

Fiżika (4 għalliema) Skejjel Sekondarji tal-Bniet Patri Ġuże' Delia, Erin Serracino Inglott, M'Assumpta u Luigi Preziosi; Liċeo tal-Bniet Carlo Diacono; Skola Sekondarja tas-Subien Vincenzo Bugeja.

Xjenza Integrata (3 għalliema) Skola Sekondarja tal-Bniet Erin Serracino Inglott; Skejjel Sekondarji tas- Subien Vincenzo Borg Brared, Vincenzo Bugeja u Lorenzo Gafa'.

Ingliż (3 għalliema) Skejjel Sekondarji tas-Subien F.X. Attard, Ġuże' D'Amato, Sir Temi Zammit u Ġuże' Galea.

Matematika (4 għalliema) Liċej tal-Bniet Santa Tereża, Sir Adrian Dingli u Carlo Diacono; Skola Sekondarja tas-Subien Ġuże' Galea; Liċeo tas-Subien Ġużeppi Despott.

Komunikazzjoni Grafika (għalliem wieħed) Skola Sekondarja tal-Bniet Alfons Maria Galea u Skola Sekondarja tas-Subien Antonio Bosio.

Ġeografija (għalliem wieħed) Liċeo tal-Bniet Maria Reġina.

Craft (5 għalliema) Skejjel Sekondarji tas-Subien Antonio Bosio, F.X. Attard, Sir Temi Zammit, Mgr.

Pietru Pawl Saydon, Ġuże' D'Amato u Ninu Cremona.

Personal and Social Education (4 għalliema) Skola Sekondarja tal-Bniet M'Assumpta; Skejjel Sekondarji tas-Subien F.X. Attard, Sir Temi Zammit u Ġuże' Galea.

Malti (għalliem wieħed) Skola Sekondarja tas-Subien Ġuże' D'Amato.

Business Studies (2 għalliema) Skola Sekondarja tas-Subien Sir Temi Zammit u Liċeo tal-Bniet Ġan Franġisk Agius De Soldanis.

Fis-settur primarju kien hemm għalliema li rriżenjat fit-3 ta' Ottubru u l-għada ntbagħtet għalliema oħra.

Għad hawn għalliema nieqsa għaliex xi għalliema temmew l-impieg minħabba l-eta' jew minħabba li sabu xogħol ieħor.

Għalliema oħrajn ma aċċettawx l- offerta ta' xogħol għal xi raġuni jew oħra.

Oħrajn ħarġu bil-leave minħabba maternita' u oħrajn ingħataw xi borża ta' studju.

Biex jimtlew il-vakanzi saret sejħa għall-applikazzjonijiet.

Id-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni rċeviet 384 applikazzjoni minn għalliema kwalifikati, minn applikanti bi gradi universitarji oħra u minn casual instructors.

Minn dawn, 48 ma kenux jikkwalifikaw, 168 ikkwalifikaw, 29 ma aċċettawx jew ma weġbux għall-offerta u 139 daħlu jgħallmu.

Hemm sejħa miftuħa għall-applikazzjonijiet fis-suġġetti kollha mgħallma fil-livell sekondarju.

Hemm għadd ta' casual instructors u instructresses li qegħdin jistennew biex jidħlu jgħallmu fil-livell primarju.

Kuljum jittieħdu passi biex jimtlew il-vakanzi.

Fil-fatt, il-qagħda tinbidel minn jum għal ieħor b'riżultat tal-ħidma tad-Diviżjoni biex l- iskejjel ikollhom l-għalliema meħtieġa.

Fil-fatt nista' nżid li mindu ngħatat l-informazzjoni li nġabret fit-3 ta' Ottubru, meta saret il-mistoqsija, fl-iskejjel primarji ma jidhirx li hemm nuqqas ta' għalliema u għalkemm fl-iskejjel sekondarji l-postijiet ma mtlewx kollha, in-nuqqas naqas sostanzjalment.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Jista' l-Ministru, jekk jogħġbu, jgħidilna għaliex fit-tieni sena tal-Fellenberg Institute hemm nuqqas ta' teachers fil- microprocessing u fl-informatika?

Ma jaħsibx li n-nuqqas f'dak il-qasam huwa kruċjalment żbaljat u li hemm bżonn issir xi ħaġa biex dan jirranġa ruħu, għax huwa ta' detriment kbir għall-istudenti nvoluti?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Fil-fatt il-Kap ta' l-Oppożizzjoni għamilli mistoqsija separata.

Fi ftit kliem nista' ngħidlu li t-teacher li kien jgħallem dak is-suġġett irriżenja u għalkemm qed nagħmlu l-almu kollu tagħna, għad ma rnexxilniex nirrimpjazzawh.

Ipprovajna nirrimedjaw mod ieħor, imma s'issa għad ma rnexxilniex.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Allura f'każi simili x'se jiġri mill-istudenti?

Diġa' għaddew xahrejn mill-bidu tas-sena skolastika u nassumu li għad fadal xahrejn oħra biex tissolva l-problema.

Jiġifieri dawn se jkunu għamlu erba' xhur mingħajr il-kors meħtieġ.

X'se jsir imbagħad biex għallinqas l- istudenti jieħdu dak li jkunu tilfu?

Għax imbagħad bir-raġun li l-ġenituri tagħhom huma preokkupati minħabba l-fatt li f'sena kruċjali tal-kors se jibqgħu b'dan il-vojt fl-edukazzjoni u fit-taħriġ tagħhom.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Din veru li hija problema.

Ġieli kellna każi fejn teacher jintbagħat tard matul is-sena skolastika minħabba dawn it-tipi ta' problemi.

Min-naħa tagħna, aħna nipprovaw nagħmlu xi tip ta' lezzjonijiet żejda biex nipprovaw inġibu l-lezzjonijiet li jkunu ntilfu fiż-żmien meta ma jkunx għadu ġie provdut teacher.

Imma wieħed irid jara kull każ fil- mertu tiegħu.

Jekk ikun il-każ, jien se nieħu ħsieb biex dan isir.

MR SPEAKER: L-Onor.

Alfred Portelli.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Permezz tar-risposti li jingħataw għall- mistoqsijiet parlamentari li jirrigwardaw lill-qasam ta' l-edukazzjoni - hawn nitkellem anke dwar is-snin ta' qabel l-1987 - aħna informati li xi teachers nisa li jkunu pregnant ma jinformaw lil ħadd li mhux se jibqgħu jaħdmu minħabba xi benefiċċji li jistgħu jieħdu.

Allura d-Dipartiment ta' l-Edukazzjoni jista', bi ftehim mat-trade unions, isib xi rimedju biex isiru arranġamenti għall-kondizzjonijiet eżistenti?

Jien qed nagħmel dan is-suġġeriment biex forsi t-teachers nisa ma jibqgħux jitilqu x-xogħol tagħhom f'nofs is-sena skolastika bil-konsegwenza li jtellfu lill-istudenti mit-tagħlim.

Bi ftehim bħal dan, id-Dipartiment konċernat ikun jaf li matul sena skolastika għandu, per eżempju, 50 teacher li se jkollhom jitilqu mix-xogħol minħabba li jkunu pregnant.

Tajjeb li d-Dipartiment ikun jaf ukoll f'liema xahar ikunu se jitilqu mix-xogħol biex jilħaq jagħmel l-arranġamenti meħtieġa u b'hekk l-istudenti ma jiġux lampa stampa.

Jien nixtieq nagħmel mistoqsija oħra lill-Ministru.

Jista' jsir xi arranġament biex dawk l-istudenti li jkollhom numru ta' "O" levels - ngħidu aħna ħames "O" levels - fi grade "A", ikunu jistgħu jgħallmu lil ċerti klassijiet fl-iskejjel primarji biex b'hekk id-Dipartiment ikun jista' jiġi relieved?

Dan japplika l-aktar għal dawk li jkunu beħsiebhom jistudjaw xi suġġetti għall-"A" level mingħajr ma jmorru l-iskola.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Rigward il-kwestjoni tat-teachers li jkunu pregnant, il-problema ma tinħoloqx meta dawn it-teachers jirriżenjaw matul is-sena għax dawn javżaw in due time.

Il-problema tinħoloq meta ħafna mit- teachers li jkunu jafu li mhux se jidħlu fil-bidu tas-sena skolastika minħabba t-tqala, ma javżawx lid-Dipartiment b'dan u allura d-Dipartiment ikun diġa' ppjana li t-tali teacher se tmur tgħallem fit-tali skola, imbagħad lejlet li tibda s-sena skolastika, din it-teacher toħroġ bil- pregnancy leave.

Meta jien ipprovajt ninsisti fuq din il-problema, kien hemm min tani l-impressjoni li dawn it-teachers għandhom l-idea li jekk javżaw lid-Dipartiment qabel, dan se jgħidilhom biex joħorġu bil-leave qabel u allura jitilfu l-paga ta' matul il-vaganzi tas-sajf.

Pero', skond il-parir li għandi s'issa, fil-fatt ma jiġrix hekk.

Jiġifieri jekk xi mara tkun tqila u ma tkunx tista' tidħol tgħallem fl-aħħar ġimgħa ta' Settembru, m'hemm l-ebda raġuni għaliex għandha tavżana proprju fl-aħħar ġimgħa ta' Settembru.

Aħna se nieħdu passi biex is-sena d-dieħla nitolbu lit-teachers javżawna b'dan minn qabel, mingħajr ma jkun hemm l-ebda effett negattiv fuq l-ammont ta' paga jew leave tagħhom.

MR SPEAKER: L-Onor.

Portelli.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Jiġfieri jekk qed nifhem sew - u jkun ta' ġid għall-istudenti jekk isir dak li qed ngħidu - se tibda tintbagħat ċirkolari lit-teachers nisa biex dawn ikunu jafu id-drittijiet tagħhom u l-obbligi li għandhom lejn id-Dipartiment.

Fil-fatt, kif qed jgħid il-Ministru, jista' jkun li wieħed ma jkunx jaf il-conditions of employment tiegħu u bħalma l- impjegati fil-fabbrika jingħataw ktieb mill-employer jew inkella mill-union li tirrappreżentahom biex jiġu informati b'dawn l-affarijiet, hekk ukoll għandu jsir f'dan il-każ biex l-affarijiet isiru sew.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Naħseb li hekk ftehemna.

Irridu navżaw iktar lit- teachers bid-drittijiet tagħhom u ngħidulhom kif jikkoperaw iktar mingħajr ma jitilfu xejn mid-drittijiet tagħhom.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Tqegħid ta' Karti.

Il-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Statistika ta' ħaddiema assenti fid-Dipartimenti tal-Gvern, Korpi Parastatali u Kumpanniji ewlenin li fihom il-Gvern għandu l-maġġoranza ta' l-ishma nhar l-24 ta' Ottubru 1994, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari numru 22224;

Lista ta' kunsillieri/sindki li rriżenjaw minn mindu bdew jiffunzjonaw il-Kunsilli Lokali, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari numru 22298; u

Kopja tad-Dikjarazzjoni li saret f'Casablanca waqt il-Middle East/North Africa Economic Summit f'Novembru 1994, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari numru 22381.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali.

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Statistika li turi l-vakanzi li jeżistu fil-Korp tal-Pulizija, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari numru 21599.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknoloġija:

ONOR.

MICHAEL FRENDO (Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknoloġija): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Rapport Annwali ta' l-Awtorita' Marittima ta' Malta għas-sena 1993/1994;

Kopja ta' dan ir-rapport tqassmet lill-Onor.

Membri.

F'isem il-Ministru għall-Ambjent, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Lista ta' talbiet li saru għal tiswija f'postijiet tal-Gvern f'Ħaż- Żabbar u ż-Żejtun, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari numru 22326.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

L-Onor.

Salvu Sant.

ONOR.

SALVU SANT: Mr Speaker, peress li dan l-aħħar, aktar minn qatt qabel, kellna mewġa ta' qtil konness mad-droga, u wara l-qtil tal-Mosta tħabbar li kien hawn xi listi ta' persuni involuti u l-poplu kollu Malti llum jinstab allarmat, il-Gvern għandu xi stqarrija x'jagħmel?

MR SPEAKER: Jien m'iniex informat li hemm xi ħsieb jew li hemm ipprogrammat li se ssir xi stqarrija.

GĦalhekk nassumi li m'hemm xejn minn dan.

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURANTA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR L-AFFARIJIET TAL-KONSUMATUR

CONSUMER AFFAIRS BILL

L-ordni għal Kumitat ġie moqri.

FIL-KUMITAT

L-Onor.

Michael Bonnici, Viċi President tal-Kumitati, jippresjedi.

Klawsola 2 - Tifsir.

Clause 2 - Interpretation.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd): Fil-fatt, għal din il-klawsola, għandi emenda żgħira li tirrigwarda l-ortografija, aktar minn ħaġa oħra.

Mr Chairman, nipproponi din l-emenda:

"A" Fit-tifsira ta' "kummerċjant" fil-klawżola 2:

(a) fil-paragrafu (a) tagħha, minflok il-kliem "oġġetti jew servizzi bi profitt jew qliegħ lil konsumatur; jew" għandhom jidħlu l-kliem "oġġetti jew servizzi bi profitt jew qliegħ lill-konsumatur;"; u

(b) fil-paragrafu (b) tagħha minflok il-kliem "jistabilixxi b'avviż fil-Gazzetta;" għandhom jidħlu l-kliem "jistabbilixxi b'avviż fil- Gazzetta; u".

"A" In the interpretation of "trader" in clause 2:

(a) in paragraph (a) thereof for the words "goods or services for a profit or a reward to a consumer; or" there shall be substituted the words "goods or services for a profit or a reward to a consumer;"; and

(b) in paragraph (b) thereof for the words "designate by notice in the Gazette;" there shall be substituted the words "designate by notice in the Gazette; and".

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Sandro Schembri Adami.

ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI: Ma nafx jekk iniex in order, imma nixtieq nistaqsi għaliex bdejna bi klawsola 2, minflok bl-ewwel klawsola?

THE DEPUTY CHAIRMAN: Skond il-proċedura tagħna, dejjem nibdew bi klawsola 2.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI: Kollox sew.

Rigward it-tifsira "kummerċjant", irrid ngħid li fiha naraha qisha kwestjoni lingwistika.

Allura din il-kwestjoni lingwistika se tbiddel it-terminoloġija?

(Interruzzjonijiet) Paragrafu (b) ta' klawsola 2 jgħid li l-kelma "kummerċjant" tfisser hekk:

"tfisser kull dipartiment tal-gvern, korporazzjoni pubblika, awtorita' jew organizzazzjoni li jipprovdu oġġetti jew servizzi lill-konsumatur bi ħlas, hekk kif il-Prim Ministru jista' minn żmien għal żmien jistabilixxi b'avviż fil-Gazzetta;"

Aħna jidhrilna li din il-klawsola m'hix qed tkopri dak li nixtiequ.

Aħna nixtiequ li taħt din id-definizzjoni ma jkunx hemm il-kliem "bi ħlas" għax ma naħsbux li għandu jkun hemm xi tip ta' protezzjoni lil xi organizzazzjoni li taħdem bi flejjes pubbliċi.

Aħna nemmnu li l-Prim Ministru ma għandux ikollu l-poter li jipproteġi lil xi organizzazzjoni billi ma jinkludihiex fil-lista li jistabbilixxi.

Onor. Galea, naħseb li tkun ħaġa tajba jekk nirranġaw l-aħħar parti ta' din il-klawsola.

Naħseb li din hi kwestjoni ta' terminoloġija.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Freddie Micallef.

ONOR.

FREDDIE MICALLEF: Kif qal l-Onor.

Sandro Schembri Adami, il- Ministru jaf li aħna għamilna enfasi qawwija fuq dan il-punt għax inħossu li l-funzjoni li jistabbilixxi din il-lista m'għandha titħalla f'idejn ħadd, mhux f'idejn il-Prim Ministru biss.

Din għandha tkun stabbilita bil- quddiem, iktar u iktar fil-każ ta' entitajiet li huma miżmuma bi flus il- poplu.

Waqt it-Tieni Qari ta' dan l-Abbozz ta' Liġi, jien għamilt enfasi li għandu jkun hemm aċċess immedjat għal dawn l-entitajiet li jaqgħu taħt il-Gvern u mhux noqogħdu nistennew li jiġu inklużi f'din il-lista.

Per eżempju, jekk ikun hemm ilmenti dwar l-ilma - mhux biss għax ikun ħażin imma għax kultant jekk wieħed ma joqgħodx attent l-ilma jista' jagħmel ħsara lill-konsumatur - trid toqgħod tistenna sakemm il-Prim Ministru jinkludi lill-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma u allura jagħtik ċans tieħu l-passi?

M'għandux ikun hemm is-saħħa li l-konsumatur iressaq l- ilment tiegħu ħalli l-affarijiet jitjiebu mill-ewwel?

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

George Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Speaker, jien ma nistax nifhem għaliex wieħed għandu jikkwalifika paragrafu (b) ta' klawsola 2 bil-kliem "bi ħlas".

Jien naħseb li l-kliem "bi ħlas" huwa żejjed għax meta dawn l-entitajiet ikunu qed jipprovdu servizz, hu x'inhu, ikunu qed jipprovduh bil-ħlas tat-taxxa tal-poplu.

Jiġifieri ċ-ċittadin, tajjeb jew ħażin, ikun diġa' ħallas biex jirċievi dak is-servizz u għandu dritt li jieħu servizz minn kull dipartiment jew organizzazzjoni tal-Gvern.

Kif qed nifhem jien, dan ifisser li taħt it-termini ta' din il-Liġi, Enemalta jew Telemalta - biex nagħti eżempju - jistgħu jiġu klassifikati bħala kummerċjanti għax il- konsumatur irid iħallas tas-servizz li jirċievi mingħandhom, u fil-każ ta' dak is-servizz li kwalunkwe dipartiment ieħor jipprovdi mingħajr ħlas il- konsumatur mhux se jkollu dritt għal redress meta ma jkunx ġie moqdi kif suppost.

Jien naqbel ma' dak li qal l-Onor.

Freddie Micallef.

Ma nafx għaliex il-Prim Ministru għandu joqgħod jelenka dawn l-entitajiet.

Mhux qed ngħid dan b'nuqqas ta' rispett, imma jien jidhirli li f'kull Ministeru jew dipartiment tal-Gvern li hu miftuħ għall-pubbliku u li għandu kuntatt dirett mal-pubbliku - il-pubbliku għandu d-dritt li jmur f'kull dipartiment mhux neċessarjament fejn is-servizz li jingħata jkun bi ħlas, għax għandu dritt jieħu servizz mingħand kwalunkwe civil servant, kif fil-fatt tfisser il-kelma, "seftur tan-nies", jiġifieri qiegħed hemm biex jaqdi lill- pubbliku - il-pubbliku dejjem se jkun il-konsumatur tas-servizz.

Jien ma naqbilx li għandna noqogħdu nelenkaw liema minnhom se jkunu jaqgħu taħt din il-Liġi għax jiġu provduti bi ħlas u liema m'humiex, għax iċ-ċittadin dejjem qed iħallas permezz tat-taxxi u jekk ma jħallasx hu, ikun qed iħallas ħaddieħor għalih.

GĦalhekk nissuġġerixxi li l-kliem "bi ħlas" għandu jinqata' minn hemmhekk.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Alfred Portelli.

ONOR.

ALFRED PORTELLI:Fid-definizzjoni ta' "għaqda ta' konsumaturi" hemm li:

""għaqda ta' konsumaturi" tfisser korp volontarju ta' persuni li l- għan ewlieni tiegħu hu l-promozzjoni ta' protezzjoni jew edukazzjoni tal-konsumatur;".

GĦaliex m'għandhiex tiġi "ta' protezzjoni u/jew edukazzjoni tal- konsumatur", meta tista' tkun għaqda li taqdi dawn iż-żewġ funzjonijiet fl- istess ħin?

ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI: Fil-fatt fuq l-istess punt, irrid ngħid li fl-istadju tat-Tieni Qari konna tkellimna dwar l-importanza tal-protezzjoni kif ukoll ta' l-edukazzjoni tal-konsumatur, biex ikun proċess li jmur both ways.

Naqbel ma' dak li qal il-kollega tiegħi li fil-klawsola li qed tiġi mressqa jkun utli li nżidu l-kelma "u" biex bħala għanijiet ikun hemm kemm il-protezzjoni kif ukoll l-edukazzjoni.

Hawn qed nipprovdu għall- kontinġenza ta' protezzjoni u anke ta' edukazzjoni, pero' jista' jkollok ukoll każ ta' protezzjoni u edukazzjoni ...

Kif qed tiġi proposta din id- definizzjoni, mhux qed tingħata l-possibilita' li jkun hemm iż-żewġ elementi.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Effettivament ma naħsibx li bil-kelma "jew" ma qegħdin neskludu li l-istess għaqda taqdi ż-żewġ funzjonijiet differenti.

Ma naħsibx li t-tifsira tagħha hija ristretta daqskemm qed jiġi interpretat.

Rigward is-servizz mogħti minn korporazzjonijiet pubbliċi u awtoritajiet oħrajn wieħed irid jgħid li għalkemm l-iskop huwa li kemm jista' jkun dan it-tip ta' servizz ikun kopert ukoll minn din il-Liġi, f'dan il-mument inħossu li jkun aħjar jekk ma ninkludux kull korporazzjoni f'salt.

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Jien xtaqt inżid li meta qed jiġu introdotti konċetti ġodda f'din il-Liġi, il-prudenza titlob li għandu jkun hemm perjodu li fih jista' jkun hemm id-deċiżjoni li tiġi estiża l- applikabilita' tal-Liġi biex tkopri kull koporazzjoni u entita' pubblika.

M'hemmx dubju li fil-prinċipju m'hemmx konflitt mal-fatt li l- korporazzjonijiet għandhom jaqgħu wkoll taħt din il-liġi, u jidher ċar li l- intenzjoni hi li eventwalment ikunu jaqgħu taħtha wkoll.

Naturalment meta l-Liġi kienet qed tiġi diskussa internament kienu tqajmu diversi diffikultajiet u ġie deċiż li wieħed jidentifika s-servizzi partikolari li jistgħu jaqgħu taħt il-konċett ta' "konsumatur".

Naturalment imbagħad wieħed irid jara wkoll il-liġijiet partikolari tal-korporazzjonijiet infushom.

Pero' m'hemmx dubju li bdejn proċess li jwassal għal kopertura ikbar.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Freddie Portelli.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Mr Chairman, dwar it-tifsira ta' "għaqda tal- konsumaturi" f'dan l-Abbozz u dwar it-tweġiba li tana l-Ministru, naħseb li jkun aktar floku jekk nagħmlu "u/jew" minħabba li tista' tinqala' diffikulta' dwar interpretazzjoni fil-qorti.

Irridu niftakru li wieħed jista' jressaq il-każ tiegħu jew quddiem tribunal apposta, jew inkella quddiem il-Qorti, f'każ li d-danni claimed ikunu jammontaw għal aktar minn Lm250.

Għalhekk naħseb li iktar ma l-klawsola tkun ċara, iktar aħjar, għax anke l-għaqdiet tal-konsumaturi nfushom ikunu jistgħu jaħlu inqas żmien f'dawn il-kawżi.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Freddie Micallef.

ONOR.

FREDDIE MICALLEF:F Mr Chairman, se nkompli fuq ir-rimarka li għamilt fil-bidu u li fuqha tkellem aktar ċar l-Onor.

George Vella.

Waqt it-Tieni Qari ta' din il-Liġi saret enfasi kbira rigward in-nuqqasijiet li hemm min-naħa ta' awtoritajiet, korporazzjonijiet, eċċ., f'dak li huwa servizz provdut.

Nafu b'liema mod qegħdin jinbtu dawn il-korporazzjonijiet u b'liema mod nibtu f'dawn l-aħħar snin, imma sal-lum, minkejja l-argumenti li saru min-naħa tagħna - kif naħseb li saru anke min-naħa l-oħra - dwar il- fatt li m'għandhomx ikunu esklużi mill-ġurisdizzjoni ta' din il-Liġi u li m'għandniex noqogħdu nistennew li tiġi ppubblikata lista tagħhom fil- Gazzetta tal-Gvern wara li l-Prim Ministru jagħti l-awtorita' tiegħu, għadna ma smajniex min-naħa tal-Gvern, ir-raġuni vera għaliex il-Liġi qed titħalla f'dan l-istat.

Diġa' kien hemm liġijiet oħra li kważi kienu jwasslu aktar minn hekk f'dan ir-rigward.

Allura għaliex proprju issa, meta qegħdin nitkellmu fuq dan il-pass kbir 'il quddiem għall-ġid tal- konsumatur, lanqas għandna raġuni vera għaliex qed jitħallew barra l- korporazzjonijiet imsemmija?

X'inhi r-raġuni vera li aħna qed naċċettaw li nagħmlu l-Liġi b'dan il-mod?

Kulħadd jista' jgħid x'jidhirlu hu, imma x'inhi r-raġuni vera għadu ma ntqalx.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Fil-fatt l-intenzjoni hija ċara.

Kieku ma ridniex indaħħlu lill-korporazzjonijiet u d-dipartimenti tal-Gvern, konna neskluduhom mill-bidu billi ma jissemmewx fil-Liġi.

L-intenzjoni hija ċara, jiġifieri li f'xi stadju jew ieħor id-dipartimenti tal-Gvern u l- korporazzjonijiet kollha jkunu parti integrali minn din il-Liġi.

Kif qal il- Ministru Frendo, għad irridu nistabbilixxu liema huma dawn l-entitajiet u mbagħad ninkluduhom.

Din m'hijiex kwestjoni ta' x'jidhrilna jew ma jidhrilniex; dan huwa proċess li beda issa u jrid ikompli iktar 'il quddiem.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Ministru Frendo.

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Forsi din il-ħaġa tidher faċli, imma s- sitwazzjonijiet mhux dejjem ikunu faċli.

Jista' jkun hemm okkażjonijiet fejn il-kwestjoni li jkollu ċittadin ma' dipartiment tal-Gvern tkun iktar relevanti għall-konċett ta' ombudsman milli ta' "konsumatur".

Il- kwestjonijiet mhux dejjem ikunu faċli u jien naħseb li l-ħsibijiet taż-żewġ naħat tal-Kamru kif ukoll tal-leġislatur huma ċari, jiġifieri li ma jkunx hemm eżenzjoni kompleta tal-korporazzjonijiet u d-dipartimenti tal-Gvern.

Aħna m'aħniex qed ngħidu hekk, anzi l-Liġi qed tgħid speċifikament li l- korporazzjonijet u d-dipartimenti tal-Gvern se jkunu jaqgħu taħt l-operat tal-Liġi.

L-unika diffikulta' li qed tqum bejnietna hawnhekk hija fis-sens li din in-naħa tħoss li minħabba ċerti distinzjonijiet li jridu jsiru, ikun tajjeb li nimxu bi prudenza billi b'liġi bħal din nagħtu l-possibilita' li l-affarijiet isiru fi stadji u nħallu l-esperjenza tagħna tgħallimna anke dwar affarijiet li għalina naturalment għadhom m'humiex daqshekk ipprovati.

Pero' rigward l-oġġettiv tagħna u fejn irridu naslu, naħseb li qed naqblu kompletament.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onoro.

Schembri Adami.

ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI: Veru li fuq l-oġġettiv nistgħu naqblu, pero' fil-liġi għaliex m'għandux ikun hemm provvedimenti minn issa biex meta naqblu nkunu nistgħu nimplimentaw?

Aħna diġa' ssollevajna dan il- punt li se nsemmi, pero' għadu m'hux ċar.

Mr Chairman, aħna jidhrilna li l- Prim Ministru - qed nagħmel referenza għad-definizzjoni ta' "kummerċjant" taħt paragrafu (b) - m'għadux ikollu l-poter li jipproteġi xi organizzazzjoni billi ma jinkludhiex fil-lista.

Aħna nemmnu li l- protezzjoni tal-konsumatur trid tkun b'mod sħiħ.

Dan jorbot ukoll mad- definizzjoni li l-Gvern qed jipproponi għall-kliem "għaqda ta' konsumaturi".

Il-Ministru qed jgħid li taħt il-kelma "protezzjoni" tidħol l-edukazzjoni wkoll.

Imma x'fiha ħażin li ndaħħlu l-kelma "edukazzjoni" wkoll?

Aħna ngħidu illi kieku l-liġi riedet tgħid xi ħaġa kienet tgħidha.

Mela f'dan il-każ m'għandniex inħallu biss il-kelma "protezzjoni", imma għandna ninkludu wkoll "edukazzjoni" ħalli fix-xogħol ta' l-għaqda tal-konsumaturi jkun rifless dak li qed jgħidu ż-żewġ naħat tal-Kamra.

Kemm min-naħa tal-Partit Nazzjonalista, kif ukoll min-naħa tal- Partit Laburista esprimejna l-idea li għandna ndaħħlu l-kelma "edukazzjoni" li nafu li se tkun waħda mill-funzjonijiet ta' l-għaqda tal-konsumaturi, skond id-defnizzjoni proposta fl-Abbozz ta' Liġi.

Issa jekk huma l-istess ħaġa, x'differenza se tagħmel lil-leġislatur jekk inkunu aktar ċerti u flok "jew" nagħmlu l-kelma "u".

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

George Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Chairman, jien naħseb li hemm affarijiet li mhux qed niddistingwu bejniethom.

Nifhem li hemm il-konċett ta' l-ombudsman u hemm il-konċett tal-konsumatur.

Il-konsumatur huwa ċ-ċittadin li qed jikkonsma servizz, prodott jew oġġett, filwaqt li l-ombudsman jidħol fejn għandhom x'jaqsmu d-drittijiet ċivili taċ-ċittadin.

Jiġifieri hemm din id- distinzjoni.

Id-dritt ċivili tiegħi huwa ħaġa u d-dritt li nirċievi servizz u kif nirċevih, huwa ħaġa oħra.

GĦalhekk naħseb li m'għandniex inħalltu dawn iż-żewġ affarijiet flimkien.

Veru li, kif ngħidu, kulħadd huwa konsumatur, pero' ma naħsibx li jekk jien għada pitgħada se jkolli d- dritt tiegħi mnaqqar mill-amministrazzjoni, kienet liema kienet, se mmur għand l-għaqda tal-konsumatur; immur għand l-ombudsman, jekk ikun jeżisti.

GĦaliex?

GĦax si tratta ta' dritt ċivili li ġie miċħud lili b'xi promotion jew xi ħaġa oħra.

Pero' jekk imbagħad se nressaq ilment fuq servizz minn dipartiment tal-Gvern, per eżempju għax servizz ta' saħħa fi sptar assolutament m'hux tajjeb jew m'hux kif suppost, hemmhekk inkun qed nitkellem bħala konsumatur.

GĦalhekk jien ninsisti li m'għandux ikun hemm din ir-restrizzjoni għal prodotti u servizzi provduti bi ħlas.

Rimarka oħra li xtaqt nagħmel hija li qed nara li jista' jkun hemm ċerta ambigwita' fil-wording tal-Liġi.

Jien naħseb li l-kwestjoni ta' servizz irridu niddistingwuha mid-drittijiet ċivili ta' l-individwu.

Id- drittijiet ċivili jaqgħu taħt l-ombudsman, imma fil-kwestjoni ta' servizz jidħol id-dritt li l-konsumatur għandu jkun protett, jekk verament nemmnu fil-konċett tal-protezzjoni tal-konsumatur.

Nerġa' nsemmi l-każ ta' servizz ta' saħħa; per eżempju, xi ħadd ċempel għat-tabib tal-polyclinic - dan hu servizz provdut mill-Gvern u għandu jkun servizz tajjeb - u ma ngħatax servizz tajjeb.

Dak il-pazjent għandu dritt jara għaliex ma ngħatax servizz tajjeb.

Nixtieq li l-Ministru jirreaġixxi dwar il-fatt li dan is-servizz ma jsirx bi ħlas.

F'paragrafu (b) tad-definizzjoni ta' "kummerċjant" hemm imniżżel hekk:

"(b) tfisser kull dipartiment tal-gvern, korporazzjoni pubblika, awtorita' jew organizzazzjoni li jipprovdu oġġetti jew servizzi lill- konsumatur bi ħlas, ...".

"Bi ħlas" tintrabat ma' awtorita' jew organizzazzjoni jew tinkludi wkoll dipartiment tal-Gvern u korporazzjoni pubblika?

If anything, irridu nagħmlu li tfisser:

"(i) kull dipartiment tal-gvern;

(ii) korporazzjoni pubblika; u

(iii) awtorita' jew organizzazzjoni"

li jipprovdu oġġetti jew servizzi lill-konsumatur bi ħlas"

għax inkella dik il-klawsola "bi ħlas" tkun qisha marbuta ma' l-aħħar biċċa.

Din id-definizzjoni aħjar nagħmluha ċara għax kif inhi hija miftuħa għall-ambigwita'.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Portelli.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Nixtieq nistaqsi lill-Ministru għaliex il-Liġi li għamel il-Gvern Laburista, Att Nru. XXIX ta' l-1981, ġie qisu abolit minflok ma din il-Liġi saret fuqu.

Ħalli nsemmi l-każ li semma l-Onor.

Vella fejn, per eżempju, wieħed imur għand professur u dan jgħidlu li ma jistax jagħmel ċerta operazzjoni, jgħaddu xi erba' snin u peress li dan il-pazjent ikun baqa' mdejjaq imur għand professur ieħor, jagħmillu operazzjoni u fir-realta' jiġi aħjar milli kien.

Jiġifieri l-ewwel wieħed ikun tah parir u ħallieh kif kien, mentri t-tieni wieħed għamillu operazzjoni u ġabu fi stat aħjar.

Allura skond id-definizzjoni ta' "konsumatur" f'din il-Liġi, dak il-pazjent jista' jfittex lill-ewwel professur li qallu li lanqas b'operazzjoni ma kien se jfiq, ladarba mbagħad mar għand professur ieħor u reġa' ġie b'saħħtu?

Taħt din il-Liġi dak il- pazjent jikkwalifika bħala konsumatur, jew ikollu jmur quddiem qorti oħra?

Qed nagħmel din id-domanda sabiex inkunu nistgħu nifhmu aħjar il-poteri ta' din il-Liġi.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Fil-fatt ma nafx x'jiġri jekk kemm-il darba t-tieni professur joqtol lil dak il-pazjent minflok ifejqu!

(Interruzzjonijiet) Is-servizzi tas-saħħa huma wkoll miġbura taħt liġijiet oħrajn u hemm rimedji oħrajn li m'humiex strettament fit-tifsira ta' konsumatur li għandna hawnhekk.

Filwaqt li qegħdin ngħidu min hu "kummerċjant", iktar kmieni għidna wkoll min huwa l-konsumatur u ingħad ukoll - għalkemm l- iSpeaker għoġbu jħalli ħafna diskussjoni dwar is-servizzi tas-saħħa - li s- servizz tas-saħħa b'dan il-mod m'huwiex parti mill-konsumatur fil-veru sens tal-kelma.

Jiġifieri wieħed irid jagħmel din id-distinzjoni wkoll.

Dwar il-punt li qajjem l-Onor.

Schembri Adami rigward id-definizzjoni ta' "għaqda tal-konsumaturi" jien naħseb li jekk nagħmluha "u\jew" minflok "jew" inkunu qed nirrestrinġu aktar minflok inwessgħu kif inhi x-xewqa ta' l-Onor.

Membru.

Fir-realta' bil-kelma "jew" għandna l-possibilita' li jkollna għaqda li tippromwovi l-protezzjoni u tgħallem, jew inkella għaqda li tkun ta' protezzjoni biss jew ta' edukazzjoni biss.

Jiġifieri kif inhi llum hija iktar wiesgħa milli kieku ndaħħlu l-kelma "u" mal-"jew".

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Freddie Micallef.

ONOR.

FREDDIE MICALLEF: Mr Chairman, inkompli fuq l-argument dwar dak li qal il-Ministru Frendo.

Parti minnu diġa' iċċarah l-Onor.

George Vella, fejn qal li rridu niddistingwu bejn drittijiet ċivili u dawk ta' servizz.

Jien m'iniex se nżid ma' dan, pero' fuq l-istess argument li l-intenzjoni kienet li dawn il-korporazzjonijiet ikunu nklużi, nerġa' ngħid li l- intenzjoni ma tfisser xejn.

Jien se nġib eżempju prattiku ta' x'qed ngħid.

Ħalli nieħdu t-Telemalta Corporation.

Per eżempju jkun hemm armla li tirċevi kont tat-telephone ta' Lm430 u wara li jmur xi ħadd biex jiċċekkjalha dan il-kont isib li dawn it-telefonati żgur ma sarux minn din il-mara għaliex dawn kienu telefonati għan-Nigeria u din l-armla xiħa żgur m'għandhiex konnessjonijiet man-Nigeria.

Qed ngħid dan għaliex lili ġrali każ bħal dan u niftakar li kont ġbidt l-attenzjoni ta' l-ex Ministru Gatt dwar dan meta kienet qed issir il-Liġi fl-1992 u huwa qalli li dawn se nkunu nistgħu niddefenduhom.

Jiġifieri f'każijiet bħal dawn l-Għaqda tal- konsumatur jew inkella d-Dipartiment għall-Affarijiet tal-Konsumatur - għaliex minn dak inhar 'il hawn sar xi tibdil - diġa' kellhom l-intenzjoni li jiddefenduhom għaliex diġa' kellhom uffiċċju taħt il-Ministeru tal- Ministru Gatt.

Fil-fatt jien kont bgħattha hemmhekk.

Bħal dan il-każ ikun hemm aktar minn wieħed u terġa' jien qed nillimita ruħi għall- Korporazzjoni Telemalta.

F'każ bħal dan fejn kollox ċar li m'huwiex tort tagħha, imma xi ħadd b'xi mod irnexxielu jitla' fuq bejt jew imur ġo test point u jċempel minn hemmhekk, xi protezzjoni se jkollha din biex ma jaqtgħulhiex is-servizz tat-telephone?

Dawn jibqgħu jgħidulha li jekk ma tħallashomx se jaqtgħulha s-servizz - din naturalment hija regolari fil- ħlas u għandha kollox in order ...

Allura din trid tistenna l- pubblikazzjoni mill-Prim Ministru fil-Gazzetta tal-Gvern sabiex hi tkun tista' tieħu passi kontra t-Telemalta?

Jien qed ngħid li l-intenzjoni ma tfisser xejn.

GĦandna ħafna każijiet bħal dawn, pero' jien m'iniex se nagħmel diskorsi qisna qegħdin fit-Tieni Qari.

Il-Ministru Frendo qal li diġa' saret spjegazzjoni għal dan, pero' f'dawn il-każi li qed insemmi jien - u bħalhom ikun hemm mijiet dwar l-ilma u d-dawl u kull darba jgħidulek an act of God u affarijiet bħal dawn - x'inhi r-raġuni vera li qed inħalluhom barra b'dan il-mod?

Jien kelli każ fejn inqata' neutral - dan xogħol tal-Gvern li trid tħallas tiegħu - li laqat ma' xi sistema oħra li dieħla għandi d-dar u b'xorti tajba li ma qatillix lil min kien hemm għaliex ħaraq kulma hemm u kelli b'madwar Lm900 ħsara.

Meta mort nitkellem qaluli li dak kien an act of God.

Ara x'jibqa' ġo fik kieku jkollok xi ħadd li baqa' stendut u jiġi xi ħadd mill-mexxejja tal-Korporazzjoni u jgħidlek li dak an act of God!

Allura xi protezzjoni se jkollu l-konsumatur f'każi bħal dawn?

Irid joqgħod jistenna ...

(Interruzzjonijiet) Jien ngħid li m'hux talli m'hemmx intenzjoni li l- konsumatur ikun protett, anzi hija l-kuntrarju.

Jien naf illi jista' jkun hemm implikazzjonijiet kbar, imma ladarba qegħdin nagħmlu liġi u qed ngħidu li din hija milestone biex il-konsumatur jiġi protett - u dan servizz minn kwalunkwe aspett, dawl, ilma, telephone - x'salvagward se jkollu jekk biex jittieħdu passi jrid joqgħod jistenna lill-Prim Ministru ...

Jien forsi m'iniex polished biex nitkellem, pero' rrid ngħid li m'iniex qed nirreferi għall-Prim Ministru Fenech Adami jew għall-Ministru Ċensu Galea għaliex jista' jkun Prim Ministru jew Ministru ieħor, imma jekk se nibqgħu f'dan l-istat ifisser li qegħdin naslu biss half-way, jiġifieri qegħdin naslu fejn jidħol il-privat, għax il-bqija fejn jidħlu s- servizzi li jingħataw mill-Gvern bi ħlas, il-konsumatur m'huwa protett xejn.

GĦalhekk ngħid li jrid isir arranġament mod ieħor hemmhekk.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

George Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Jien ma rridx li I labour the point, pero' qed nara li l-kliem użat, f'liġi ġdida kif inhi din, huwa daqsxejn antik, fis-sens li llum wieħed jitkellem fuq buyer of services u provider of services, jiġifieri min jixtri u min jipprovdi.

Il-konċetti moderni huma tixtri servizz jew tbigħ servizz jew prodott.

Jekk wieħed iħares lejn it-test Malti jsib li fit-tifsira ta' "konsumatur" u anke fit-tifsira ta' "kummerċjant" hemm l-idea li dan jixtri jew jikri servizz.

Pero' l-kelma "kummerċjant" bilfors torbot ma' l-idea tal-flus, l-idea li qed jipprovdi servizz għall-ħlas, mentri fil-konċett Ingliż "provider of services" .....

Wara kollox fit-test Ingliż għandek li trader "sells or hires, or offers to sell or hire, goods or services" pero' mbagħad għandek "for a profit".

Jien il-kliem "trader" u "kummerċjant" ma jogħġbunix.

GĦaliex aħna issa qed nitkellmu fuq min jixtri s-servizz jew min jipprovdi s-servizz u m'hux fuq min ibiegħ is-servizz.

Jien pjuttost naraha bħala "the provider of services" milli "the seller of services".

Aħna semmejna s-saħħa u nsemmu wkoll l-edukazzjoni, pero' hemm ħafna affarijiet fejn dipartimenti tal- Gvern jew korporazzjonijiet jipprovdu servizz.

Issa kif għidt fil-bidu mhux neċessarjament tħallas dak il-ħin, imma dawn qed jipprovdu għax imħallsin biex jagħmluh.

Jien m'iniex bniedem legali u ma nafx jekk din torbotx mad-definizzjonijiet ta' "konsumatur" u "kummerċjant", pero' naħseb li jekk se nagħmlu liġi għandna nużaw terminoloġija moderna.

Per eżempju, fl-Ingilterra fejn hemm il-konċett li fis-servizz tas-saħħa jmorru aktar privat, ma jirreferux għat-tobba u l-pazjenti bħala tali imma jirreferu għalihom bħala the buyer of services and the provider of services.

Il- kelma konsumatur hija kelma moderna li daħlet għax qed jikkonsma servizz u allura huwa the buyer of services imma mbagħad bqajna bil-konċett ta' kummerċjant li qisu bilfors irid jagħmel profitt.

Meta qed tgħid li qed tagħmel kummerċ qed tagħmlu għall-profitt mentri jekk se ngħidu "provider of services" ma nistax nara servizz tas-saħħa jew servizz ta' edukazzjoni f'pajjiż li trid torbot miegħu l-konċett tal-qliegħ.

Jiġifieri anke hemmhekk naħseb li morna fuq terminoloġija daqsxejn waħda antikwata.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Frendo.

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Ħalli nibdew mill-kwestjoni tat-trader.

L-Onor.

Vella qed jitkellem dwar relazzjoni ta' kummerċ u qed jgħid sewwa li hija restrictive u qed jgħid li r-relazzjonijiet iridu jkunu wesgħin bħal fil- każ ta' min imur f'dipartiment tal-Gvern u ...

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

George Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Dan m'hux x'qed ngħid jien.

Jekk qed nitkellmu fuq il-konċett tal-konsumatur - u l-Ministru jaf daqsi għaliex bħali mar il- Kunsill ta' l-Ewropa - nafu li llum hawn patafjun ta' litteratura, kotba u karti fuq dan il-konċett.

Dan il-konċett beda xi għaxar jew 15-il sena ilu u baqa' jiġi pperfezjonat.

Imma l-konsumatur altru li telaq 'il bogħod mill-idea ta' xerrejj.

Ħalli nużaw il-kliem Malti biex niftiehmu.

Dan m'huwiex xerrej fis-sens li ħareġ il-flus u xtara xi ħaġa.

Intom biddiltu l-liġijiet u tridu ddaħħlu l-VAT għaliex qed tgħidu li s-soċjeta' tagħmel aktar servizzi milli tixtri u tbiegħ ċerti affarijiet!

Jiġifieri meta hemm aktar servizzi, fil-konċett tal-konsumatur ovvjament trid tiddaħħal l-idea ta' servizz.

Aħna għandna ħafna servizzi li suppost jingħataw lill- individwu mill-Gvern.

L-argument tiegħi huwa li jekk l-individwu se jibqa' dejjem konsumatur, ma nistax norbtu mal-konċett ta' negozjant jew kummerċjant.

Ma nafx x'inhi l-kelma Maltija għal "provider of services" imma dan qed jipprovdilu servizz.

Issa jekk huwiex bi ħlas jew bla ħlas - għaliex ovvjament trid tkopri dak li huwa negozju bil-konċett antik ta' negozju u trid tkopri s-servizz modern li jingħata taħt forma ta' ħafna servizzi li jingħata l-individwu - .....

Inkella din m'hijiex se tkun liġi tal-konsumatur imma se tkun liġi ta' bejjiegħ u xerrej.

U hemm differenza enormi f'dan.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Veru li hemm differenza imma naħseb li huwa importanti li naraw li meta nikellmu fuq il-konsumatur - u fl-istadju tat- Tieni Qari ta' dan l-Abbozz ta' Liġi kien hemm min interpreta dan li qed isir b'mod mill-aktar wiesgħa - nitkellmu fuq individwu li bi ħlas jew jixtri oġġett jew jingħata servizz.

Veru li din hija restrittiva imma l- konċett tal-konsumatur huwa aktar marbut ma' dan milli mal-konċett ta' ċittadin li jirċevi diversi servizzi mingħand il-Gvern u jista' jkollu rimedji jekk dawk is-servizzi ma jingħatawlux kif jixtieq hu.

Eventwalment improtanti wkoll li jkollhom rimedji oħrajn bħalma huwa l-ombudsman.

L- ombudsman - li l-Ispanjoli jgħidulu d-difensur tal-poplu - m'huwiex biss persuna inkarigata milli tħares lejn l-operat tal-Gvern għar-rigward ta' promotions eċċ imma huwa nkarigat li jħares ukoll lejn l-operat tal-Gvern fit-totalita' tiegħu u allura tinkludi wkoll ir-relazzjonijiet tiegħu maċ- ċittadin u d-drittijiet taċ-ċittadin.

L-Onor.

Freddie Micallef semma punt fejn qal li rridu nitkellmu fuq Telemalta u dawk li bl-aktar mod ċar jagħmlu trading.

L-Abbozz ta' Liġi kif qed jiġi propost konċettwalment jinkludihom lil dawn, pero' qegħdin ngħidu li sakemm ngħaddu minn din l- esperjenza u naraw hijiex prattikabbli, irridu nkunu wkoll prattiċi.

Aħna qed nibnu Dipartiment, organiżżazzjoni u Kunsill għall-Affarijiet tal- Konsumatur u ma naħsibx li jkun tajjeb li kif għadek qed tibda din l- esperjenza tiegħek tgħid mill-ewwel li dawn irridu jimmoniterjaw dan kollu.

L-importanti hu li jibdew mill-monitoring tas-settur privat.

(Interruzzjonijiet) Għalkemm qed tkopri lis-setturi kollha, pero' effettivament jekk din il-Liġi tgħaddi kif qed ngħidu, tkun qed tkopri ħafna iktar lis-settur privat għaliex tajjeb li l-ewwel esperjenza jeħduha minn hemmhekk.

Jiġifieri dan huwa li qed ngħidu fil-proposta.

Issa nixtieq nitkellem dwar xi punti li qajjem l-Onor.

Schembri Adami.

Bir-rispett kollu - hawn m'iniex qed nirreferi għall-programm li qed isir fuq it-television - jekk minflok il-kelma "jew" nagħmlu "u", naħseb li nkunu qed nagħmluha restrittiva fejn m'hijiex restrittiva.

Jiġifieri jekk id-definizzjoni nġibuha tgħid li ""għaqda ta' konsumaturi" tfisser korp volontarju ta' persuni li l-għan ewlieni tiegħu huwa l-promozzjoni ta' protezzjoni u edukazzjoni tal-konsumatur", nistgħu nkunu qed nagħtu lok għal min jgħid li jekk ma jkunx qed jagħmel it-tnejn allura ma jaqax taħt l- għaqda tal-konsumatur.

ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI: Jien m'għidtx li tidħol "u" minflok "jew" imma għidt li tidħol "u/jew".

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Hekk allura hija differenti, pero' jekk, bħala leġislatura nifthiemu - kif qed nagħmlu - li "jew" tfisser ukoll "u", allura dik hija ċara biżżejjed biex jekk din tiġi quddiem qorti jkun hemm ċar ir-rieda tal-leġislatur tinkludi "jew/u".

Jiġifieri tajjeb li ngħiduha hawnhekk u huwa tajjeb li l-Onor.

Schembri Adami ssolleva dan il- punt.

Għalhekk m'hemmx bżonn li ssir emenda pero' tajjeb li nagħmlu dikjarazzjoni fil-Parlament li dik se tiġi tfisser "u" wkoll.

L-Onor.

Portelli staqsa għalfejn qed inneħħu l-Liġi li hemm bħalissa minflok ma nkomplu nibnu fuqha.

Jien ma naħsibx li din hija xi kwestjoni ta' dispett.

Din il-Liġi kellha biss seba' artikli u kienet speċifika għall-għaqda tal-konsumaturi nfushom.

Jekk wieħed iħares lejn il-Liġi li għandna quddiemna jara li ġew inkorporati ċerti artikli mil-liġi ta' qabel, jiġifieri wieħed ma jistax jgħid li l-liġi li kien hemm intremiet.

Fil-fatt hemm ċerti artikli - fosthom l-artiklu li jirrigwarda l- protezzjoni mil-liability ċivili ta' l-għaqdiet tal-konsumatur li kien fil- Liġi l-antika - li ġew inkorporati f'din il-Liġi wkoll.

Jiġifieri aħna m'hux sempliċement qbadna u qtajniha bl-addoċċ imma rajna l-ħsieb li kien hemm dwarha u naturalment aġġornajna għall-ħsieb li kien hemm u anke nkorporajna ċerti affarijiet oħra li saru.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

George Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Jekk f'dan il-Kumitat se nibdew niddibattu - hawnhekk qed inkun sinċier ħafna - bħalma għamilna fuq il-kunsilli li wara li għidna ħafna affarijiet imbagħad ma ċċaqlaq xejn, allura tajjeb li jkun aħjar jekk ma niddiskutu xejn u sempliċement naqbdu u ngħidu mal-ewwel "iva".

Aħna rridu nkunu kostruttivi, imma jekk hemm il-ħsieb li ma ċċaqalqu xejn minn dawn il-klawsoli, allura l-aħjar mod hu li ma naħlux żmien għaliex għandna ħafna iktar affarijiet x'niddiskutu fuq l-agenda.

(Interruzzjonijiet) Jien qed ngħid ċar u tond x'għandna nagħmlu, fis-sens li rrid inkun naf fiex jien, jekk kemm-il darba se jsir hekk.

Hawn jidher li qed tgħidu li s-servizz li jkun mogħti mill-Istat liċ-ċittadin ma jaqax bħala konsum.

Aħna rridu nkunu nafu fuqhiex qed niddiskutu.

Il-Gvern għandu jaqta' linja dritta fejn lilna jgħidilna li ċerti affarijiet m'humiex se jidħlu ngħidu x'ngħidu aħna.

Jien jidhirli li l-argument li għamilna ..

(Interruzzjonijiet) M'hux jien għamiltu.

Jidhirli li dan il-konċett japplika ma' l-Ewropa kollha.

(Interruzzjonijiet) Ma tistax idaħħalha biċċa biċċa kif qed tgħid int. Aħna jew se nagħmlu liġi suret in-nies jew ma nagħmlu xejn.

Ħafna mill-aspetti tagħha huma sbieħ u tajbin.

Per eżempju, jekk wieħed gerger għax l-electrician ma tahx servizz tajjeb allavolja jkun ħallas, allura tapplika l-liġi, imma dak li ma jkunx ħa l- edukazzjoni kif suppost jew dak li ma ġiex trattat tajjeb f'xi istitut mediku, dak ma jkollux dritt jitkellem.

Dan li qed nipprova ngħid.

Jekk intom deċiżi fuq dawn l-affarijiet, allura aħjar tgħidulna bihom mal-ewwel ħalli ma noqogħdux niddiskutu fuqhom għalxejn.

Jiġifieri ma nistgħux noqogħdu nagħmlu ħafna battibekki u ma naslu mkien.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien ma naħsibx li hija kwestjoni ta' battibekki.

Ir- realta' hija li l-Abbozz ta' Liġi kif inhu, qed jispeċifika x'inhuma s- servizzi li huma marbutin mal-liġi.

ONOR.

GEORGE VELLA: Prorju għalhekk qed ngħid hekk.

L-abbozz tal- Madonna u l-Bambin li jagħmel il-pittur ma jkunx the final product imma jkun biss l-idea ta' x'se jagħmel; imbagħad jiġi l-Kappillan u jgħidlu eżatt xi jrid, jekk ibiddilx, per eżempju, il-mant tal-Madonna jew jagħmilx il-Bambin iktar daħkani, eċċ. Għalhekk jissejjaħ abbozz biex wara jkunu jistgħu jirranġaw fuqu.

Issa jekk l-Abbozz ta' Liġi li għandna quddiemna jibqa' kif inhu, allura ma jkun abbozz xejn u jiġi att mill-ewwel.

L- iskop ta' dan il-Kumitat huwa biex jirfina, jagħti suġġerimenti bis- serjeta' u jipprova jagħmel id-diskussjoni iktar kostruttiva.

Mela m'hux għax dan l-Abbozz qed jgħid hekk, allura ma nistgħu nċaqilqu xejn.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Fil-fatt fl-Abbozz kien hemm ċerti affarijiet li qed nagħmlu emendi għalihom aħna stess fid-dawl tad-diskussjoni li kellna.

Jiġifieri m'hijiex kwestjoni li għax għandna abbozz quddiemna allura bilfors se nibqgħu miegħu.

Hemm intenzjoni ċara f'dan il-każ u din hija li d-diparitmenti, il-korporazzjonijiet u kull organizzazzjoni oħra tal- Gvern ikunu parti minn din il-Liġi.

Jiġifieri qed nistennew il-ħin opportun biex dawn kollha jkunu parti minn din il-Liġi, fis-sens li m'aħniex qed ngħidu dejjem "le".

Pero' ma nistax nifhem kif l-edukazzjoni tidħol f'din il-liġi għax dan il-qasam ma nqisux bħala konsum.

(Interruzzjonijiet) Bir-rispett kollu, l-edukazzjoni m'hijiex it-tip ta' servizz li għandha tidħol fil-Liġi dwar l-Affarijiet tal-Konsumatur.

Se mai huwa dritt fundamentali li kull wieħed minna għandu jkollu edukazzjoni tajba.

ONOR.

GEORGE VELLA: Aħna qed inħawdu ħaġa ma' oħra u għalhekk jien għidt li huwa dritt ċivili li jkollna l-ombudsman li għandu jidħol f'dawk il-każijiet fejn l-Istat jonqos li jipprovdi skola jew teachers jew fejn ma jingħatax livell tajjeb ta' edukazzjoni.

Dawn qed inġibhom bħala eżempji.

Nista' nsemmi eżempju ieħor fejn jidħlu s-servizzi.

F'moħħi għandi bħalissa sptar li ma jiffunzjonax tajjeb fejn is-servizz huwa batut u allura bħala ċittadin, il-pazjent li jħallas it-taxxa jkun jista' jmur għand l-ombudsman biex iġiegħlu jinvestiga għaliex qed isiru dawk l- affarijiet, eċċ. Imma bħala individwu li hu xerrej tas-servizzi...

(Interruzzjonijiet) Min jara x'inhu għaddej fl-Ingilterra jaf li lill- konsumatur qed jgħidulu "buyer of services".

GĦalhekk f'dan il-każ jien ma nkunx pazjent imma buyer of service u dawk li jipprovduli s-servizz ikunu providers of service.

Allura jekk il-konsumatur ma għandux is-servizzi, dan x'għandu?

Mill-bidu nett, jien għidt li jekk dan il-konċett m'hux se jkun inkluż, aħna m'aħniex se naqblu fuq din il-kwestjoni.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Fir-realta', jekk wieħed iħares lejn id-definizzjoni tal-kelma "konsumatur" kif inhi fl-istess Abbozz ta' Liġi, jara li din tagħti spjegazzjoni ċara dwar min hu l-konsumatur u dwar is-servizz li jistenna.

(Interruzzjonijiet) Skond dan l-Abbozz, il-kelma "konsumatur" hija definita bħala "kull individwu..."

Jekk niġu f'dan aħna qed neskludu kummerċjanti, negozjanti jew professjonisti oħra bħala parti mill- professjoni.

Hemm restrizzjoni ta' x'inhu kummerċjant, negozjant, professur u konsumatur ukoll.

Pero' jien ma naħsibx li l-Onor.

Vella jew xi Membru ieħor ...

(Interruzzjonijiet) F'dan l-Abbozz ta' Liġi, il-kelma "konsumatur" tfisser

"kull individwu li mhux bħala parti minn xi kummerċ, negozju jew professjoni, jixtri jew jikri oġġetti mingħand kummerċjant jew iqabbad is-servizzi ta' kummerċjant bi ħlas jew rikompens;"

GĦalhekk f'din il-Liġi l-businessman m'huwiex protett.

ONOR.

GEORGE VELLA: Imma mbagħad dik ħaġa oħra.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Aħna qed nitkellmu fuq x'inhu konsumatur u għal min hi intenzjonata din il-Liġi.

(Interruzzjonijiet) L-intenzjoni ta' din il- Liġi hija li nirrestrinġu l-Liġi biex tapplika għall-konsum bi ħlas.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor Vincent Moran.

ONOR.

VINCENT C MORAN: Aħna, ta' din in-naħa m'aħniex naqblu fuq il-frażi "bi ħlas" għax din qed tillimita biss dawk is-servizzi u l-prodotti li wieħed jixtri bi ħlas.

Allura se nagħmlu distinzjoni bejn servizz mediku mogħti mill-Gvern bla ħlas minn tabib jew professjonista u servizz mogħti mill-istess tabib bi ħlas f'post ieħor?

(Interruzzjonijiet)

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Michael Frendo.

ONOR.

MICHAEL FRENDO: GĦall-kumment sinċier li għamel l-Onor.

Vella, jien nixtieq nirrispondi sinċerament li assolutament, din m'hijiex kwestjoni jekk irridux inbiddluha jew le.

Hawnhekk wieħed jiġi with an open mind, imma jekk wieħed ma jaqbilx ma jistax jgħid li jaqbel.

(Interruzzjonijiet) Jien naħseb li dak li qed ngħidu aħna huwa basic.

Jekk taqra l-kotba u tisma' lil xi kummentaturi, tkun tista' tara l-mod li jiġu trattati bih il-konsumaturi, anke f'pajjiżi oħra.

Fil-maġġor parti tal- każi, jekk tagħmel hekk, tinnota li b'xi mod jew ieħor, dejjem ikun hemm xi relazzjoni bejn il-konsumatur u l-kummerċjant fis-settur privat.

Meta l- konsumatur jidħol fis-settur governattiv, il-Gvern ikun qed jaġixxi bħal kummerċjant.

Imma ma għandniex nagħtu l-impressjoni li aħna kważi biddilna d-definition ta' "konsumatur" għal kollox.

Sur President, bir-rispett kollu, jien nixtieq nissottometti li din in-naħa tħoss li hija l- Oppożizzjoni li ħawdet id-definizzjoni ta' "konsumatur" għaliex fil-fatt id- definition ta' "konsumatur" hija dik li hemm fil-Liġi.

(Interruzzjonijiet)

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Sandro Schembri Adami.

ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI: Hawnhekk irridu niġbdu linja.

Il-Gvern qed isostni li d-definizzjoni li hemm f'din il-Liġi se jħalliha kif inhi u għalhekk hu inutli li aħna ngħidulhom li rridu nwessgħu l-konċett ta' konsumatur.

(Interruzzjonijiet) Aħna tan-naħa ta' l-Oppożizzjoni, naħsbu li d-definizzjonijiet ta' "kummerċjant" qegħdin japplikaw għall-qasam tat- trade, li hija r-relazzjoni tal-kummerċ.

Jien naħseb li l-iskop tal-White Paper oriġinali kien li oltre l-kummerċ, għallinqas il-konsumatur jingħata xi forma ta' protezzjoni.

Jekk aħna m'hux se jkollna definizzjoni li biha jkunu protetti l-interessi tal-konsumatur, l-iskop ta' din il-Liġi se jkun ftit ristrett.

GĦalhekk naħseb li huwa utli li l-Gvern ...

Il-Gvern dam ħafna jistenna u inti stess, Mr Chairman, meta kont qed titkellem fuq in- naħa tal-Gvern, kont għidt li ilna ħafna nistennew li nressqu din il-Liġi.

Allura għaliex konna qed nistennew li nressqu din il-liġi?

Għall-kummerċ biss, kif qed jgħid il-Gvern?

Mr Chairman, jien naħseb li lanqas int, meta esprimejt dik l-idea, ma ridt tfisser dan.

Il-kwestjoni ta' l-ombudsman qed jiddiskutuha fil-Kabinett, imma l- ombudsman ma għandux il-poter li jiddeċiedi, imma li jagħmel ir-rapport.

Inti stess għidtilna li sakemm nagħmlu l-ombudsman concept u nressqu l- Abbozz ta' Liġi fil-Parlament, diġa' se nieħdu ħafna ħin.

GĦidtilna wkoll li l-ombudsman ma jiddeċiedix, imma jagħmel rapporti biss - għallinqas hekk jeżisti f'pajjiżi Skandinavi u fejn jiġi operat - imbagħad se nibqgħu niġu ngħidu li fuq livell ċivili għamlu ombudsman.

Allura ngħidu ħalli noqogħdu ftit attenti għaliex hawnhekk għandna l-ombudsman u tistgħu sserrħu raskom għax din mhux se ndaħħluha hawn.

X'tip ta' protezzjoni se nagħtu lill-konsumatur?

ONOR.

FREDDIE MICALLEF: Mr Chairman, jien se nkompli fuq l-istess argument.

M'iniex se nespandi fuq dak li qal l-Onor.

George Vella u lanqas fuq dak li qal il-kollega tiegħi l-Onor.

Schembri Adami, pero' se nkompli fuq l-argument li għamilt jien fil-bidu.

Bħalma qal l-Onor.

Vella, jidher li rridu naċċettaw li f'din il-Liġi se jkun hemm restrizzjoni kbira.

GĦaliex?

Ħalli nerġa' nirrepeti dak li għidt fi kliem ieħor.

Jekk inti għandek sett tat-telefon li qed tħallas il-kirja tiegħu u tagħmel tliet ġimgħat mingħajr servizz - dawn huma affarijiet li jiġru - jew ma tkunx moqdi tajjeb, x'saħħa għandek li tmur u titlob l-intervent ta' l-għaqda tal- konsumatur biex jgħinuk?

L-istess argument nistgħu napplikawh għas- servizzi tad-dawl u ta' l-ilma.

Jien qed ngħid li aħjar naslu biex naċċettaw it-teżi tal-Gvern, li ġaladarba aħna qegħdin nagħmlu din il-Liġi u għadna fil-bidu wieħed irid ikun kawt, imma allura anke fuq dawn l- affarijiet?

Ladarba l-Ministru qed jgħid li se tiftaħ daqstant fuq il- kummerċjant, għalija l-Korporazzjoni Telemalta qed tagħmel kummerċ għaliex korporazzjoni li tagħmel Lm7 miljun jew Lm8 miljun qliegħ fis-sena ma nafx x'tista' ssejħilha jekk m'hux kummerċjant kbir.

Allura lanqas s'hawn m'aħna se naslu?

Jiġifieri jien nasal biex ngħid dak li qal il-Ministru Frendo għaliex kieku konna fil-gvern aħna forsi konna naħsbu bħalu, jiġifieri li aħjar ma mmorrux it-triq kollha mill-ewwel u niftħu għaliex ma nafux aħniex deħlin fuq affarijiet li jwasslu anke għal imwiet, imma allura lanqas korporazzjonijiet li qed jagħmlu dan il-qliegħ kollu m'aħna se ndaħħlu taħt id-definizzjoni ta' "kummerċjant"?

Se nħalluha f'idejn il- Prim Ministru biex meta jrid u jekk jogħġbu joħroġ avviż fil-Gazzetta tal- Gvern u jgħid li min ikollu xi ilment dwar nuqqasijiet f'dawn is-servizzi jista' jċempel?

Lanqas s'hawn m'aħna se naslu?

Veru li huwa tajjeb li wieħed għandu joqgħod attent għal ċerti affarijiet, imma dan li qed ngħid jien naħseb li huwa argument ċar daqs il-kristall li veru qed nagħmlu distinzjoni kbira u l-intenzjoni m'hijiex dik li qalu l-Ministru Galea u l- Ministru Frendo, imma l-intenzjoni hi li speċifikament kull fejn għandu x'jaqsam il-Gvern dirett jew indirett, neliminawh minn din il-Liġi.

U l- parti l-kbira tas-servizzi li qed jingħata l-poplu llum ġejjin mingħand il- Gvern jew il-korporazzjonijiet tiegħu.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

George Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Chairman, mhux se nirrepeti dak li għidt, pero' jien ma naqbilx ma' l-idea li dawn indaħħluhom gradatament.

Fil-liġijiet finanzjarji li għaddew ftit xhur ilu mill-Parlament ftaħartu li kontu radikali - u veru li saru xi affarijiet radikali - għax ma tħallewx isiru bil-mod il-mod, imma sar it-tibdil li kien meħtieġ.

Allura f'din se noqogħdu nnaqqru?

Jien għidt kemm-il darba li l-liġi tal-konsumatur tant ilha fuq l-ixkaffa li minn White Paper ġiet yellow paper u naħseb li issa se niġu b'biċċa liġi minflok b'liġi sħiħa!

ONOR.

ĊENSU GALEA: Ma naħsibx li l-kwesjoni hi li rridu nagħmlu biċċa liġi.

Fir-realta, anke jekk wieħed iqabbel dan l-Abbozz mal-White Paper kif ġiet ippubblikata oriġinarjament, isib li diġa' sar pass 'il quddiem għaliex f'dik il-White Paper il-korporazzjonijiet ma kenux inklużi.

ONOR.

FREDDIE MICALLEF: Meta kien għadu responsabbli l-Ministru Gatt, huwa kien talab li każijiet bħal dawn li qed insemmi jien imorru fid- dipartiment li kien qed jifforma hu u qal li issa fejn jidħlu dawn il- korporazzjonijiet il-konsumatur se jkun protett.

Allura jidher li l-Gvern minn dak inhar 'l hawn mar lura u mhux 'il quddiem.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Fil-fatt il-Gvern mexa pass ieħor 'il quddiem għax minn dak iż-żmien 'l hawn żied id-dipartimenti tal-Gvern, li ma kenux inklużi.

Jiddispjaċini li qlibt l-affarijiet minn kif kienu, pero' fir- realta' d-dipartimenti huma żieda fuq dak li kien propost fil-White Paper oriġinali.

U l-intenzjoni tagħna hija ċara.

Li kieku ma ridniex indaħħlu lid-dipartimenti u l-korporazzjonijiet, bħalma saru emendi għall-proposti oriġinali biex naqsu jew żdiedu affarijiet, hekk ukoll konna nagħmlu f'dan il-kontest.

Li qed ngħidu hawn hu li bħala prinċipju dawn il- korporazzjonijiet u d-dipartimenti huma parti mil-liġi u l-konsumatur għandu jkun protett, speċjalment f'każijiet fejn is-servizz li jingħata huwa bi ħlas.

F'dan il-mument kulma qed ngħidu hu li wħud minn dawn l- entitajiet se jidħlu taħt din il-Liġi mill-ewwel, waqt li oħrajn jidħlu aktar 'il quddiem, imma m'aħniex qed neskludu l-possibilita' li jkunu parti minn din il-Liġi.

(Interruzzjonijiet) Din m'hijiex kwestjoni ta' skossi, għaliex qed jiżdiedu kemm ċerti servizzi kif ukoll dipartimenti tal-Gvern, u l-prinċipju hu li dak li jingħata servizz bi ħlas effettivament ikun protett ukoll.

ONOR.

FREDDIE MICALLEF: Bir-rispett kollu, jien ma naċċettax dak li għadu kif qal il-Ministru, li għax issa f'din il-klawsola żdiedu d- dipartimenti tal-Gvern allura morna 'l quddiem minn dak li kien ġie propost.

Ma morna xejn 'il quddiem, għax kull min hu msemmi f'dik il- klawsola huwa eżentat jekk il-Prim Ministru ma jiddeċidix li jinkludih fil- lista li jistabbilixxi.

U jekk iridu jgħaddu 20 sena oħra sakemm dawn is- servizzi jiġu inklużi, jien, ngħid għalija, lanqas inkun għadni hawn.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

George Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Chairman, jekk inhu kif qed jgħid il-Ministru, ikollok tbiddel il-Liġi kull darba.

L-ewwel hemm l-enabling part biex lill- Prim Ministru tagħtih iċ-ċans idaħħal liema korporazzjonijiet irid, imma mbagħad xorta jibqa' l-fatt li jkun ristrett li jinkludi biss dawk il- korporazzjonijiet u awtoritajiet li joffru servizz bi ħlas.

Dawk li m'humiex bi ħlas, il-Prim Ministru ma jistax jinkludihom, inkella jrid jibdel il-liġi.

Jiġifieri dawk se jkunu esklużi once and for all u ma tistax iddaħħalhom ftit ftit.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Ministru Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Il-prinċipju huwa li din il-Liġi se tkun tapplika għal dawk li huma servizzi bi ħlas.

Jista' jkun li ż-żewġ naħat tal-Kamra ma jaqblux dwar dan, pero' l-intenzjoni hija li din il-Liġi tkun tkopri servizzi li huma bi ħlas.

Rigward il-punt l-ieħor irrid ngħid li m'hemm bżonn ta' ebda emenda fil-Liġi biex jiġu inklużi korporazzjonijiet u dipartimenti oħra; ikun hemm bżonn biss ta' avviż fil-Gazzetta tal-Gvern.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Alfred Portelli.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Mr Chairman, qed jiġi propost li "kummerċjant" tfisser kull dipartiment tal-Gvern, imma dan juri - ma nafx jekk hux apposta - li l-Gvern nesa lill-kunsilli lokali.

Issa dawn 'il quddiem se jkollhom saħħa dipartimentali, anzi mhux ta' dipartiment wieħed imma ta' ħafna dipartimenti, kif kważi qed naraw mil-lum stess.

Illum il-kunsill lokali huwa responsabbli għat-tindif, imma 'l quddiem se jkun responsabbli wkoll għat-toroq u għal affarijiet oħra.

(Interruzzjonijiet) Jekk il- korporazzjonijiet pubbliċi se jiġu esklużi minn din il-Liġi, wieħed jispiċċa jkollu joqgħod imur għand il-kunsill lokali biex iqanqal ċerti każijiet.

Per eżempju, anke d-dawl fit-toroq huwa servizz li ċ-ċittadin għandu dritt għalih.

Allura jekk ikun hemm xi erba' bozoz maqtugħin fi triq, u għalkemm wieħed imur jilmenta ma' Enemalta, il-bozoz jibqgħu ma jinbidlux, imbagħad imur għand il-kunsill ...

(Interruzzjonijiet)

F'paragrafu (b) ta' klawsola 2 taħt id-definizzjoni ta' "kummerċjant" għandna hekk:

"... hekk kif il-Prim Ministru jista' minn żmien għal żmien jistabbilixxi b'avviż fil-Gazzetta;".

Il-leġislatur kellu f'moħħu li jinkludi anke lill-kunsilli lokali?

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Irrid nagħmel kumment żgħir għax dan il-punt ġie diskuss ħafna drabi anke barra mill-Parlament.

Wieħed għandu japprezza l- fatt li sal-lum il-liġi ma kenitx tipprovdi li l-Gvern jista' jaqa' taħt id- definizzjoni ta' "kummerċjant" u għall-konċett ta' protezzjoni tal- konsumatur vis-a-vis il-Gvern, mentri llum hawn din il-possibilta', u nispjega għaliex.

S'issa l-unika liġi komprensiva, jekk nistgħu ngħidulha hekk, dwar il- protezzjoni tal-konsumatur kienet il-Liġi li saret fl-1981, li kienet pass pożittiv 'il quddiem.

Jiena qatt ma kkritikajt il-Liġi ta' l-1981 għax fiha seba' artikli u żewġ paġni, mentri din il-Liġi li qed nipproponu fiha għadd ta' paġni.

L-ewwelnett is-soċjeta' tevolvi, pero' wieħed irid japprezza li taħt il-Liġi ta' l-1981, id-definizzjoni ta' "oġġett", li allura magħha kien hemm marbuta l-kwestjoni ta' konsumatur, kienet tgħid hekk:

"... kull ħaġa maħduma jew importata f'Malta, jew mibjugħa, jew provduta, jew offerta għall-bejgħ"

- jiġifieri trid tħallas tagħha - "... jew għall-provvista f'Malta.".

Mela s-servizzi kienu kompletament esklużi.

Malli teskludi s-servizzi prattikament tista' tgħid li qed teskludi ħafna mis-settur pubbliku.

Issa mhux qed ngħid li għax il-Liġi ta' l-1981 kienet hekk, illum din bilfors irridu nagħmluha hekk.

Imma filwaqt li fl-1981 - jekk mhux espressament, għallinqas impliċitament - il-Gvern kien eskluż, issa l-protezzjoni ġiet estiża għall-konsumatur vis-a-vis is-servizzi bi ħlas u mhux sempliċement għal oġġetti.

U nafu li f'soċjeta' li qed tevolvi jkun hemm żieda kbira fid-domanda għas-servizzi li jiġu provduti, apparti li s-servizzi tista' tgħid li dejjem eżistew, ngħidu aħna s-servizzi ta' avukat, tabib, accountant, eċċ. Imma dawn it-tip ta' servizzi qed jiżdiedu u għalhekk issa l-protezzjoni tal-konsumatur mhux qed tibqa' biss dwar oġġetti li jista' jixtri, kif kienet il-Liġi l-antika, imma qed tiġi estiża għas-servizzi wkoll.

U bħalma l-Liġi l-antika kienet torbot l-oġġetti mal-ħlas, issa anke s-servizzi qed jiġu marbuta mal-ħlas, u r-raġuni hija l-konċett innifsu tal-konsumatur.

Jekk se ngħidu li anke s-servizzi bla ħlas jaqgħu taħt din il-Liġi, prattikament jibda jaqa' kollox taħtha.

Mhux qed ngħid li m'għandux ikun hemm kritika għall-mod kif wieħed jista' jagħti servizz b'xejn, imma l-protezzjoni taċ-ċittadin f'dan il-każ m'għandhiex taqa' taħt din il-Liġi.

Jista' jkun hemm liġijiet oħrajn, jista' jkun hemm il- pressjoni politika ...

Aħna fil-Budget niddiskutu kif il-Gvern jonfoq il- flus anke f'servizzi li jagħti b'xejn, li jista' jagħtihom ħażin u jista' jagħtihom tajjeb.

Imma jekk aħna taħt il-konċett tal-konsumatur indaħħlu wkoll is-servizzi li jingħataw b'xejn, allura rridu ninkludu wkoll dawk l- oġġetti li jingħataw b'xejn.

Bl-istess argument jekk jiena nagħti donazzjoni lil xi ħadd, dan ukoll ikun jikkwalifika għall-protezzjoni tal- konsumatur, skond din il-Liġi.

Anke jekk il-Gvern jagħti oġġett b'xejn - mhux servizz - dak ikun jaqa' taħt il-Liġi dwar l-Affarijiet tal- Konsumatur.

Jiġifieri jekk nagħmlu hekk, kull oġġett u kull servizz bi ħlas jew mingħajr ħlas se jaqa' taħt il-protezzjoni tal-konsumatur.

Din la kienet l-intenzjoni tal-Leġislatur fl-1981 u lanqas hija llum u m'għandhiex tkun, għax inkella nagħmlu liġi li mbagħad ikun impossibli li tiġi applikata.

Qabel żgur li ma kienx jaqa' taħt il-Liġi ta' l-1981, mentri issa hemm il-potenzjal li jaqa' taħt din il-Liġi.

Il-Prim Ministru jista' ma jagħmel xejn minn dan kollu u ma joħroġx avviż fil-Gazzetta tal-Gvern, bil-konsegwenza li l-korporazzjonijiet pubbliċi ma jaqgħux taħt l-operat tal-Liġi.

Jien naħseb li din m'hijiex xi ħaġa realistika għax mhux se nagħmlu liġi li permezz tagħha nagħtu d-dritt lill-Prim Ministru li jagħmel lista ta' korporazzjonijiet pubbliċi li huma marbutin b'din il- liġi, imbagħad ma jagħmel xejn minn dak kollu.

Veru li jista' jiġri hekk, imma mbagħad ikun soġġett għall-kritika ta' din il-Kamra.

(Interruzzjonijiet) Veru li kollox jista' jiġri.

Kull poter jista' jiġi abbużat, imma mbagħad għalhekk hawn dan il-Parlament, l-opinjoni pubblika u anke l-gazzetti, biex issir pressjoni fuq il-Gvern għar-raġuni li jkun eżerċita dik id-diskrezzjoni b'mod ħażin.

Pero' jekk ngħidu li kollox, kemm jekk is-supplier ikun il-Gvern kif ukoll il-privat, kemm jekk l- oġġett jew is-servizz huma bi ħlas u anke jekk huma mingħajr ħlas, inkunu qed niddistruġġu l-Liġi nnifisha.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Debono Grech.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Mr Chairman, ħadt pjaċir nisma' dan id-diskors kollu, pero' jien naħseb li kollox se jibqa' vag.

Jien niftakar li fil- Liġi li għaddejna dwar id-droga, għamilna ħafna affarijiet ...

Pero' minħabba l-mod kif inhi espressa l-Liġi, tispiċċa li, għal xi raġuni jew oħra, ma tista' tfittex lil ħadd jekk jiġri xi ħaġa.

Issa, kif qalu Membri miż-żewġ naħat tal-Kamra, dawn l-affarijiet se jibdew jaqgħu taħt ir- responsabilita' tal-kunsilli lokali.

Ħalli nieħdu eżempju ta' triq li suppost tkun issewwiet mill-kuntrattur u ngħaddi bil-karozza u naqa' f'gandott li ma mteliex.

F'dan il-każ jien lil min se nfittex?

Saru diversi mistoqsijiiet parlamentari minn din in-naħa fuq dawn l-affarijiet u dan l-aħħar fir-risposti bdew jgħidulna li minn April li ġej it-toroq se jibdew jaqgħu taħt il-kunsilli lokali u sadanittant m'hu qed isir xejn b'mod sostanzjali.

(Interruzzjonijiet) Mhux ma jinteressanix x'jaqa' taħt il-Liġi; anke taħt il-liġi tad-droga jaqa' kollox!

Jien qed nitkellem bħala layman.

Jien diġa' semmejt nies li jidħlu l-qorti u peress li m'hemmx żmien speċifikat li fih il-qorti trid taqta' s-sentenza, mhux l- ewwel darba li l-parti interessata tilħaq tmut.

Jekk imbagħad meta tmut jgħidulek li għandek raġun, x'se tagħmel bir-raġun?

Dan l-istess bħall- eżempju li ġibt; jekk min ikun involut f'inċident b'karozza minħabba traskuraġni ta' xi kuntrattur, imut, għalxejn wara jieħu r-raġun.

U jekk jien inkisser karozza, min se jkun responsabbli sakemm nirranġaha?

Jien ma jinteressanix kemm tkun voluminuża l-liġi; aħjar ikun fiha faċċata waħda u l-konsumatur ikun protett bis-serjeta', milli jkun fiha 3,000 faċċata u paragrafu jikkontradixxi lil ieħor.

Id-diskors ta' l-avukati nafuh.

Billi għandi dritt immur il-qorti!

Mhux kulħadd għandu dritt li jmur il-qorti?

Jekk noqtol u nitlob parir ta' avukat, insib li wieħed jgħidli biex ngħid li m'iniex ħati u l-ieħor jgħidli biex nammetti; wieħed jgħidli li għandi raġun, u l-ieħor jgħidli li għandi tort ...

Allura lill-konsumatur kif se niddefenduh kontra dawn l-affarijiet?

Għandu jkun hemm termini stabbiliti biex il-konsumatur ikun jaf meta l-każ tiegħu se jinqata'.

Hekk għandhom isiru l-affarijiet u mhux bit-teoriji, għax bit-teoriji malajr tista' tibni d-dinja.

Jekk, per eżempju, konsumatur jixtri fridge u jsibha difettuża, hemm żmien stipulat li fih irid jiġi kumpensat?

Jekk inkun għaddej minn triq u nkisser karozza, meta se niġi kumpensat?

Jekk bniedem jiġi mtajjar minn karozza x'raġun se jieħu?

Il-Gvern daqqa jgħid li biex jagħmel tunnel irid jirreferi l-kwestjoni lis-sezzjoni ta' l-ambjent, daqqa jgħid li issa din taqa' taħt il-kunsili lokali u daqqa jgħidu li jridu joħorġu t-tenders ...

Jiġifieri aħjar ikollok liġi b'faċċata waħda u tkun tajba, milli jkollok liġi b'ħafna faċċati u ma tkun tiswa xejn.

Jiddispjaċini ngħid li jien ma naqbilx ma' dawn l-affarijiet.

Illum hemm il-bord tal-kosumatur u lilu trid tistaqsu biex taraw kemm imorru nies jilmentaw u kemm minnhom jieħdu raġun.

Jien nixtieq li din il-Liġi tkun sempliċi u permezz tagħha jekk għandek raġun tieħdu fi żmien speċfiku u mhux iridu jgħaddu s-snin.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Grech.

ONOR.

EDWIN S. GRECH: Mr Chairman, mhux sewwa li l-Onor Borg ikkummenta fuq kif kienet qabel il-liġi u fuq kemm kien fiha faċċati, eċċ. L-Onor.

Farrugia fil-bidu tal-dibattitu tas-Second Reading ma nafx kemm-il liġi semma.

Issa din il-Liġi qed tiġbor dawk il-liġijiet kollha.

Imma milli jidher l-Onor.

Borg lanqas biss qara x'inkiteb fil-gazzetti.

Waħda mill- ittri jew artikli li qrajt fuq il-Liġi tal-Konsumatur meta bdiet tersaq biex tiġi diskussa f'dan il-Parlament kienet mill-avukat tad-Dipartiment tal-Konsumatur stess.

Din is-sena qed niċċelebraw il-world consumers' rights fejn jidħlu l-essential services, li wara kollox kollha huma bi ħlas, anke jekk ikunu provduti mill-Gvern jew minn korporazzjonijiet pubbliċi.

Jekk lanqas dawn m'aħna se ndaħħlu fil-Liġi allura nistgħu nħallu kollox kif inhu.

Illum qed ngħidu li se ndaħħlu dawk is-servizzi tal-Gvern jew tal-korporazzjonijiet tal-Gvern li huma bi ħlas bħal, per eżempju, l-elettriku, u mbagħad iktar tard indaħħlu dawk li huma mingħajr ħlas.

Issa dawn lanqas nistgħu ngħidu li huma mingħajr ħlas, għax il- poplu qed iħallas għalihom permezz tat-taxxi.

Jiġifieri ma nistgħux ngħidulhom bla ħlas.

Ħadd m'hu qed jagħti xi ħaġa b'xejn.

Imbagħad għaliex għandu jkun il-Prim Ministru li jgħid li parti oħra mil-Liġi se tidħol in vigore f'ċertu data?

Din jien ma nistax nifhimha, għaliex is-soltu dawn l- affarijiet jitħallew f'idejn il-Ministru.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Freddie Micallef.

ONOR.

FREDDIE MICALLEF: Jien tkellimt ċar dwar il-korporazzjonijiet u llimitajt ruħi dwar fejn is-servizz jingħata bi ħlas.

Minkejja dak li qal l-Onor.

Tonio Borg u forsi dak li qal anke l-Ministru Frendo, xorta ma wasalniex.

Irrid ngħid li meta kont qed nitkellem fl-istadju tat-Tieni Qari kont għidt li l-produttur kultant huwa konsumatur ukoll, u hawn kont qed nirreferi għal nies bħalma hu l-bidwi, raħħal, eċċ. Bħala eżempju semmejt il-kwalita' tal-ġwież li jkollna f'Malta.

Per eżempju għandna ditta li qed tipproduċi ġwież li l-kwalita' tiegħu hija inferjuri ħafna, minħabba t-taħlita li tuża għall-pellets.

Tant hu hekk, li min jaqla' l-għajxien tiegħu mit-trobbija tal-broilers u t-tiġieġ ra li l-produzzjoni tal-bajd waqgħet bin-nofs meta t-tjur ġew mitmugħa minn dawn il-pellets, u l-istess ġara fil-każ tal-produzzjoni tal-ħalib.

Dawn l-affarijiet jiġru kuljum u jista' jikkonfermahom kull min kellu konnessjoni ma' dan il-qasam.

Issa b'dan l-Abbozz ta' Liġi qegħdin ngħidu li din id-ditta għandha dritt li tfittex għad-danni lid-ditta privata li tixtri mingħandha.

Issa din id- ditta privata tieħu l-maġġoranza ta' dak li tpoġġi fit-taħlita minn dak li qed jimporta l-Gvern permezz tal-Medigrain.

Jiġifieri dawn jisgħtu joħorġu bl-iskuża li l-ġwież mhux qed iġibuh huma u allura mhux tort tagħhom li l- kwalita' m'hix tajba biżżejjed.

F'pajjiżna hawn eluf ta' produtturi li huma wkoll konsumaturi u li l-għajxien tagħhom jiddependi minn dan il- qasam.

U f'każijiet bħal dawn tista' tinġieb l-iskuża li huma eżentati għax jaqgħu taħt it-tieni parti tad-definizzjoni ta' "kummerċjant".

Barra minn hekk - ma nafx jekk din irrispondiex għaliha l-Ministru għaliex ma kontx hawnhekk il-ħin kollu - hemm affarijiet li jimportahom il- Gvern stess.

Jien diġa' semmejt il-kuntratt li għamel il-Gvern għal tliet snin dwar l-importazzjoni taż-żerriegħa tal-patata.

Il-kwalita' ta' din iż- żerriegħa ma kenitx dik mixtieqa, meta wieħed jikkonsidra l-ispejjeż li jagħmel il-bidwi biex ikabbarha.

Imma f'dan il-każ il-bidwi lil min se jfittex?

Ma jista' jfittex lil ħadd.

Issa rridu nirrealizzaw li hawnhekk qed nitkellmu fuq eluf ta' nies u mhux fuq wieħed waħdu, għax kien hemm eluf li ħadu mill-istess supply u kellhom l-istess riżultat.

Issa kif inhi l-Liġi jidher li dawn se jkollhom is-saħħa li jmorru quddiem id-Dipartiment tal-Konsumatur biex jipproteġihom u jingħataw l-għajnuna.

Imma mbagħad taħt klawsola oħra se jsibu li m'huma se jaslu mkien għax lanqas jekk se jmorru quddiem it-Tribunal jew il-Qorti m'huma se jieħdu raġun, għax qed inħallu loophole minn fejn jista' joħroġ il-kummerċjant.

Fuq din nixtieq spjegazzjoni.

Ma rridx nirrepeti, imma qed nitkellem fuq kif inhuma l- affarijiet fil-prattika.

Jien nixtieq spjegazzjoni dwar dan għax kif inhu propost dan l-Abbozz, fil-fatt se jkun qed jipproteġi anke lill- kummerċjant.

Per eżempju, fil-każ li semmejt jien, dwar il-ġwież, il- produttur tal-pellets jista' jgħid li mhux hu responsabbli, għaliex fit- taħlita hemm il-qamħirrun li hu mportat mill-Medigrain jew mill-Gvern.

Jiġifieri l-kummerċjant faċilment se jsib minn fejn joħroġ.

Allura ħadd m'għandu jieħu għalih jekk ngħidu li qed nagħmlu l-affarijiet nofs kedda, għaliex naħseb li anqas minn nofs kedda qegħdin nagħmluhom.

MR SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Fil-fatt l-argument bejn iż-żewġ naħat tal-Kamra m'huwiex jekk dan li qed isir huwiex qed isir nofs kedda jew le, jew jekk hijiex nofs liġi jew le.

L-argument hu dwar għal min hi intenzjonata din il-Liġi.

Aħna mhux qegħdin ngħidu li b'dan l-Abbozz ta' Liġi se niskreppjaw il-liġijiet kollha li għandna f'Malta u minflok se ndaħħlu liġi waħda li tolqot lil kull servizz u kull prodott li għandna fil-pajjiż.

Din il-liġi qed issir b'żieda mal-liġijiet li kellna s'issa.

Veru li qiegħda tissostitwixxi l-Liġi dwar il-Ħarsien tal-Konsumatur li saret fl-1981, pero' jekk sal-lum bidwi għandu dritt itella' lil xi ħadd il-Qorti, dan id- dritt mhux se nneħħuhulu b'din il-Liġi.

Jekk pazjent iħoss li għandu jtella' tabib il-Qorti għaliex ma tahx servizz tajjeb .....

(Interruzzjonijiet) Ir-realta' hi li b'dan l-Abbozz ta' Liġi ma qed neskludu assolutament xejn.

Dak li jeżiti llum qegħdin inħalluh hemm.

Kulma qegħdin inneħħu hija l-Liġi ta' l-1981 li qed nissostitwuha b'liġi ħafna aktar komprensiva.

Nistgħu ma naqblux ma' dan u nistgħu ngħidu li hemm iktar affarijiet x'wieħed iżid, ngħidu aħna dwar toroq, jew affarijiet oħrajn li ssemmew hawnhekk.

Imma l-iskop wara din il-Liġi huwa li jiġi protett il-konsumatur bħala konsumatur, u mhux f'kull ħaġa li l-bniedem jgħaddi minnha fil-ħajja.

Dan hemm bżonn li jifhmu kulħadd.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Freddie Micallef.

ONOR.

FREDDIE MICALLEF: Mr Chairman, ilna ħanfa ngħidu li qed nistennew liġi li jkun fiha xi ftit laħam.

Issa li dħalna fid-dettall u qed naraw l- affarijiet aktar ċari, qed naraw li m'għandniex aktar fuq xiex nitkellmu u li dak li qed jgħid il-Ministru ma jregix.

Jiġifieri konsumatur li bil- liġijiet li kien hemm qabel ma kellux dritt għal kumpens, lanqas b'din il- liġi m'hu se jkollu dritt.

Mhux sew li nsemmu l-Liġi ta' l-1981 ....

Illum irridu nitkellmu fuq l-Abbozz ta' Liġi li għandna quddiemna.

Aħna rridu nħarsu 'l quddiem biex lill-konsumatur nagħtuh ċerta saħħa.

Jien qed nipprova nkun prattiku u qed inġib argumenti li juru li b'din il-Liġi lill- konsumatur ma tantx qed nagħtuh saħħa.

Aħna konna qed nistennew li nagħmlu liġi li verament tkun tfisser xi ħaġa għall-konsumatur.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor Michael Frendo.

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Mr Chairman, ma nistax naqbel ma' dak li qal l- Onor. Micallef.

Huwa ta l-eżempju fejn bidwi jkun ġie provdut b'żerriegħa li ma tkunx ta' kwalita' tajba u allura r-riżultat tal-prodott ma jkunx tajjeb, imbagħad il-konsumatur imur jixtri dak il-prodott ...

(Interruzzjonijiet) Il-konsumatur innifsu għandu relazzjoni diretta ma' dak li jbigħlu xi ħaġa.

F'dan il-każ, anke l-bidwi li jixtri ż-żerriegħa jew jingħata ż-żerriegħa mingħand il-Gvern għandu relazzjoni ġuridika legali.

Jiġifieri hawn liġijiet f'dan il-pajjiż li wkoll japplikaw għalih.

Issa jekk din il-liġi ma tapplikax speċifikament għalih, xorta hemm liġijiet oħra, bħal-Liġi Ċivili, li tkopri dan il-każ, jiġifieri fejn wieħed ikun ippretenda xi ħaġa ta' kwalita' tajba u fil-fatt isib li għandha xi difett moħbi.

Jien ngħid li din il-Liġi tant għandha laħam, li saħansitra qed temenda anke l-Kodiċi Ċivili fis-sens li l-konsumatur għandu dritt għal redress sa sitt xhur wara li jixtri l-oġġett, jekk kemm-il darba jsib xi difett fih, u mhux sa xahar biss kif kienet qabel.

Jiġifieri dan il-perjod qed jitwal.

(Interruzzjonijiet) Jien ipprovajt inkun kemm jista' jkun rispettuż fil- mod kif tkellimt.

Pero' issa rrid ukoll niddefendi l-pożizzjoni li jien jidhirli li dan il-Gvern għandu jkollu.

Ma naħsibx li huwa ġust u lanqas naħseb li hija deskrizzjoni ġusta ta' dak li qed nagħmlu meta niġu hawn u ngħidu li din hija nofs liġi jew li qed nagħmlu affarijiet nofs kedda.

Aħna qed nagħmlu l-affarijiet bis-serjeta' u minflok qed niftħu l-konċetti b'mod li lanqas f'leġislazzjonijiet ta' pajjiżi oħra ta' l-Ewropa ma jeżistu, aħna qed nagħmlu liġi b'mod li qed naqbdu l-konċett tal-konsumatur u niżviluppawh b'mod li mhux talli - kif kienet il-liġi ta' l-1981; aħna minn hemm tlaqna - qed norbtuh ma' l-oġġetti, talli qed norbtuh ukoll mas- servizzi.

Mela għall-ewwel darba f'pajjiżna għandna Liġi dwar l-Affarijet tal-Konsumatur li qed nestenduha wkoll għas-servizzi.

Għidna wkoll li se nestenduha għall-korporazzjonijiet u d-dipartimenti tal-Gvern, imma bil- limitazzjoni tad-deċiżjoni tal-Prim Ministru.

Madankollu jien m'iniex se nidħol fil-kwestjoni dwar jekk il-Prim Ministru għandux jagħmel dan.

Pero' m'hemmx dubju li l-korporazzjonijiet qed jagħmlu funzjoni kummerċjali, mentri d-dipartimenti tal-Gvern f'ċerti okkażjonijiet biss jaqdu funzjonijiet li jistgħu jkunu viċin għal dawk kummerċjali.

Jiġifieri naħseb li m'aħniex qed inkunu ġusti mal-Liġi nnifisha meta ngħidu li din hija nofs liġi.

Din hija Liġi ħafna iktar komprensiva milli qatt kellna f'dan il-Parlament.

Jekk, ngħidu aħna, xi ħadd jgħaddi bil-karozza minn ġo ħofra u jkisser il-karozza ...

Waqt li fil-liġijiet normali ta' dan il- pajjiż m'għandniex il-konċett tal-vicarious liability, fil-Liġi dwar l- Affarijiet tal-Konsumatur dan il-konċett daħħalnieh, imma japplika għar- relazzjonijiet kummerċjali, jiġifieri r-relazzjonijet bejn il-konsumatur u n-negozjant.

Għax dak huwa l-konċett tal-konsumatur li jirrenja f'ħafna liġijiet fl-Ewropa.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Jekk jogħġobkom, inżommu mas-suġġett tal-klawsola li qed niddiskutu.

L-Onor.

Schembri Adami.

ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI: Jien ma naqbilx li għandna niġu hawn u noqogħdu niftaħru li din il-Liġi qed jagħmilha l-Gvern Nazzjonalista u li qabel kien hawn biss biċċa liġi.

Jekk se nitkellmu b'dan il-mod, allura tajjeb li ngħidu li fl-1972, fi żmien il-Gvern Laburista kienu saru s-Sale of Commodities Regulations; fl-1971 saru l-Quality Control Act u l-Wine Act, apparti l-Food and Drugs Act u għadd ta' liġijiet li allaħares noqogħdu nsemmuhom kollha.

Jiġifieri saru diversi liġijiet ta' portata legali li jistgħu b'xi mod jgħinu lill-konsumatur.

Il-punt li aħna ilna niddibattu huwa kif din il-liġi tista' tkun aktar far reaching u kemm jista' jkun tolqot lil kulħadd.

Jekk aħna nemmnu li se nilleġislaw għal dak li qed jipprovdi l-Gvern, allura ma naħsibx li se nilħqu bi snien goffi li jigdmu lil min verament għandna nigdmu.

Veru li fl-1971 kien hemm liġi, imbagħad fl-1972 ħassew li għandhom itejbuha għax ħassew li ma kenitx tkopri ċerti attivitajiet.

Illum qed ngħidu li se nħallu din id- definizzjoni kif inhi, imbagħad ikun hemm l-ombudsman ...

L-għan ta' din il-Liġi huwa l-protezzjoni u l-ħarsien tal-konsumatur.

Jekk aħna se nibqgħu ngħidu li l-konsumatur huwa jien u int u kull min b'xi mod jikkonsma u/jew jagħti servizz, allura bilfors irridu nitkellmu b'dan il- mod.

Jekk le, se nibqgħu ma naqblux u ngħidu li dawk jitkellmu fuq il- Lvant u aħna nitkellmu fuq il-Punent.

Pero' effettivament anke bil-mod kif żviluppa d-dibattitu nafu li ż-żewġ naħat irridu illi nipproteġu lill- konsumatur qua konsumatur.

Jiġifieri kemm bil-liġijiet li saru mal-medda taż-żmien, kif ukoll b'din il-liġi li qed jagħmel il-Gvern illum, jien ċert li l-intenzjoni hija li jrid jipproteġi lill-konsumatur.

Imma jekk irid jipproteġi lill-konsumatur, the proof of the pudding is in the eating.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Joe Debono Grech.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Mr Chairman, jien xorta m'iniex sodisfatt u issa l-Ministru Frendo ħawwadni iktar.

GĦaliex se nagħmlu liġijiet u xorta se nibqgħu ngħidu li jekk jinqala' xi ħaġa hemm il-qorti.

Aħna hawnhekk nagħmlu l-liġijiet, imbagħad tinterpretahom il-Qorti.

Jien se nibqa' nsemmi dak il-każ - wara li semmejtu hawnhekk ċempluli ħafna - ta' l- inċident bil-karozza.

Issa apparti dan, jekk wara tliet snin li nixtri karozza li suppost kienet ta' l-1983, insib li kienet ta' l-1979/1980 u mmur il-Qorti, jien għandi ndum disa' snin sakemm il-Qorti tasal għad- deċiżjoni u mbagħad titfagħhieli deżerta?

Min se jipproteġih lill- konsumatur?

Mhux veru li b'din il-liġi se jiġi kopert.

Lill-konsumatur, the man in the street, billi noqogħdu ngħidulu ħafna affarijiet sbieħ xorta m'aħniex se naslu u xorta l-Ministru Frendo lili ma kkonvinċinix.

Billi noqogħdu ngħidu li kien hemm dik il-liġi jew l-oħra, meta l-konsumatur jiġi biex jagħsar il-liġi li qed nagħmlu u ma jsib xejn, x'se jiġri?

F'dawn l-affarijiet trid tkellem lil min ikun sofra.

Mhux diġa' kellna każijiet fejn wara li jinqata' d-dawl u jiġi, jispiċċa jitħassrulek it- television, il-fridge u kollox, u jgħidulek li ma tistax tfittex lil Enemalta?

Dan li jinteressah il-konsumatur għax inkella jiġrilu bħal ma ġralhom dawk is-17-il persuna li mingħalihom xtraw karozza l-aħħar mudell u fil-fatt sabu li kienet ta' ħames jew sitt snin ilu.

Mhux veru li barra minn Malta ma teżistix protezzjoni għall-konsumatur.

Tant teżisti, li jien qabbadthom jiktbu lid-ditta ta' barra u s-sodisfazzjon ħaduh.

Dan il-parir messu tahulhom l-avukat li kien qed jiddefendihom quddiem il-qorti tat- teatrin li għandna f'Malta u bħala avukat responsabbli kien imessu kiteb lid-ditta ta' barra għaliex mhux hi kienet li daħket bihom iżda l-aġent ta' hawn Malta.

Jien ngħid li f'każijiet bħal dawn fejn l-aġent jidħak bil- konsumatur għandu jkun il-ministru stess li jikteb lid-ditta ta' barra u anke jieħu l-liċenzja lill-aġent li jkun qarraq bil-konsumatur.

Ħalli ngħidlu lill-Ministru Frendo kemm barra minn Malta hemm serjeta' f'dawn l-affarijiet.

Jien kelli każ fejn mort għand l-aġent għal clutch ta' karozza u qalli li m'għandux.

Ktibt lill-ambaxxata li kitbet lid- ditta ta' barra u fi tlett ijiem bagħtuli l-clutch u saħansitra f'sitt ijiem lil dan l-aġent ħaditlu d-ditta.

Din hi s-serjeta', aħna mhux se nkunu serji jekk se nħallu lill-konsumatur dieħel u ħiereġ il-Qorti biex l- avukati joqogħdu jgħadduh biż-żmien.

Qed ngħid dan għax hekk qed iħoss il- konsumatur u mhux imbilli noqogħdu ngħidu li din il-Liġi hi tajba!

Darba hawnhekk jien tkellimt fuq id-drogi u "The Times" attakkatni meta għidt li jekk ikun hawn xi ħadd li lill-uliedi jbellagħlhom id-drogi nisparalu.

Tgħidx kemm għajritni "The Times" dak inhar.

Illum qed nieħu pjaċir illi wara għaxar snin "The Times" u n-nies qed jagħtuni raġun għax bil-liġi tad-drogi li għaddejna mhux ventilatur ftaħna - hekk tkellimt dak inhar - imma bieb.

U issa hekk qed nagħmlu b'din il-Liġi dwar l-Affarijeit tal-Konsumatur.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Jekk jogħġobkom, nibqgħu nitkellmu fuq il-klawsola.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Mr Chairman jien fuq is-suġġett qed nitkellem.

Mela min jibla' d-drogi mhux konsumatur ukoll!

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Freddie Micallef.

ONOR.

FREDDIE MICALLEF: Mr Chairman, jiddispjaċini li l-Ministru Frendo mhux qiegħed hawn bħalissa għax sinċerament ma ħadt pjaċir xejn bil-mod li tkellem.

Jien meta għamilt ir-rimarka li se nagħmlu nofs liġi ridt ngħid li aħna mhux hekk nixtiequ.

Aħna konsistenti u qegħdin ngħidu li se mmorru lura minn dak li kien hemm fil-White Paper.

Jien semmejt każi fejn jidħlu l-korporazzjonijiet u jien m'għandix dubju li fl-Ingilterra għar-rigward tal-korporazzjonijiet, il-konsumatur diġa' huwa protett.

Hemmhekk il-konsumatur għandu dritt ifittex il-British Telecom jekk ma jmorrux isewwulhom malajr għax is-sett huwa mikri għandhom.

Jien qed nitkellem mil-lat prattiku u mhux qed nitkellem biex nieħu ż- żmien tal-Kamra.

Mela fuq l-ewwel argument bqajna fejn konna.

Ċerti korporazzjonijiet li qed jagħmlu l-miljuni ta' liri fi qliegħ lanqas se jiġu meqjusa li huma kummerċjanti, allovolja jikru s-servizz.

Meta tkellimt konsistentament ma' dak li għidt fit-Tieni Qari ta' din il-Liġi, jien għidt li fl-opinjoni tiegħi ħafna affarijiet qed isiru sabiex ikun hawn iktar xogħol għall- avukati.

L-Onor.

Joe Debono Grech forsi tkellem b'mod iktar ċar milli qed nitkellem jien u meta tkellem il-Ministru Frendo, jien ħsibt li se jirreferini għal xi produttur, imma milli jidher hu ma fehemx il-punt tiegħi sewwa.

Infatti dak il-ħin il-Ministru Galea beda jikkoreġih.

Jien qiegħed ngħid li f'każ bħal dan, x'inbidel f'din il-Liġi?

Intqal li hemm liġijiet li bihom il-konsumatur għandu d-dritt jieħu sodisfazzjon.

Fejn huma dawn il-liġijiet?

Jien jiddispjaċini li kultant ikolli ngħaddi xi rimarki fuq l-avukati, imma bilfors ikolli nagħmel hekk għax il-liġijiet donnhom isiru b'mod li xi klawsola tinħeba wara oħra u wieħed li mingħalih ikun se jieħu sodisfazzjon, jispiċċa biex jaħli kemm ħinu kif ukoll flusu u ma jasal imkien għax ma jkollux il-protezzjoni tal-liġi.

Jien xtaqt li l- Ministru Frendo tkellem bħala avukat u bħala wieħed li jaf il-liġi.

Jien ippretendejt li l-Ministru se jgħallimni hu u se jgħidli li l-argumenti tiegħu jaqgħu għax hemm it-tali liġi li taħtha bniedem ikun jista' jfittex u jieħu sodisfazzjon.

Imma l-Ministru ma qalli xejn minn dan kollu.

GĦalhekk jiddispjaċini li l-Onor.

Frendo ma baqagħx f'din il-Kamra u ħalliena niddiskutu dawn l-affarijiet weħidna.

(Interruzzjonijiet) Mhux kulħadd ikollu l-appuntamenti, imma li toħroġ minn hawn waqt li qed nitkellmu fuq dawn l-affarijiet...

Ngħid għalija, llejla jien ipprovajt inkun prattiku.

Jekk ma taqblux miegħi għiduli li jien ipprovajt naħli l-ħin għax dak li għidt llejla kollu qiegħed kopert bil-Liġi u waqt li kont qed nitkellem semmejt eżempji prattiċi.

Jien ċert li s-Sinjorija tiegħek segwietni bħalma segwieni kull min hawn preżenti ġo din il-Kamra.

Jien ma qomtx nitkellem biex naħli l- ħin, imma biex nitlob ir-raġuni għala l-liġi qed issir b'dan il-mod.

Imma li l-Onor.

Michael Frendo, bħala Ministru u avukat, tkellem b'mod daqshekk vag, ikompli jikkonfermali l-fatt li għidt jien; jiġifieri li l-affarijiet mhux qed isiru kif wieħed jixtieq, jekk veru beħsiebna nimxu pass 'il quddiem f'dak li jirrigwarda l-konsumatur.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Alfred Portelli.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Mr Chairman, minn dak li qed niddiskutu llejla qed nara li joħroġ iżjed ċar il-fatt li minkejja l-propoganda kbira u l- build-up li saru fuq il-Liġi dwar l-Affarijiet tal-Konsumatur, jidher li bħalna, il-poplu tqarraq b'din il-Liġi.

Infatti jien iltqajt ma' wieħed li ġie xi tliet snin ilu mill-Ingilterra u kellimtu fuq din il-Liġi.

Dan qalli li issa aħna ġejjin bħall-Ingilterra, fis-sens illi jekk bniedem ikun għaddej minn triq u jaqa' minħabba li l-bankina ma tkunx fi stat tajjeb, dan ikollu fejn jirrikorri biex jieħu s-sodisfazzjon.

Kienet qed issir ħafna propaganda fuq din il-Liġi, imma fil-fatt meta niġu fil-Parlament qed insibu li dawn l-affarijiet ma jeżistux.

GĦalhekk issa wieħed jista' jara kemm se tkun bla saħħa għaqda tal-konsumatur meta tiġi wiċċ imb'wiċċ ma' dak li għandu x'jaqsam ma' dover, li suppost jaqdi dipartiment tal-Gvern, korporazzjoni pubblika jew kunsill lokali.

Jien nixtieq insemmi każ partikolari.

Dak iż-żmien li kont law reporter ġie wieħed u qalli li xtara karozza ġdida u kellu jagħmel snin twal ġej u sejjer il-qorti.

Qalli li hu ma sab ebda liġi li tipproteġih u għaldaqstant kellu jqabbad avukat u weħel spiża kbira.

Imbagħad dan beda jibża' li mhux se jirbaħ il-kawża bil-konsegwenza li dik l-ispiża li għamel biex qabbad avukat jiddefendih ma tkun swiet għalxejn.

Ftit ġranet wara li dan l-individwu fittex lill-aġent li mingħandu xtara l-karozza l-ġdida, instab li kien mar il-pilastru li jkun hemm maċ-ċapetti tal-bieba.

Wara dan kollu, il-qorti kienet innominat espert li qabad u ddeċieda li jibagħtlu l-karozza tiegħu ġo garaxx.

Meta l-karozza ttieħdet ġo garaxx - li kien tal-privat - l-ispiża telgħet ħafna tant li s-somma ġiet daqs il- prezz tal-karozza l-ġdida.

B'xorti tajba l-aġent kellu jċedi minħabba li kellu s-sentenza tal-qorti kontra tiegħu.

Dan il-każ veru ġara u kollox huwa reġistrat il-qorti.

Il-konsumatur irid ikollu ħafna kuraġġ biex jidħol għal dan il-piż, u f'dan il-każ partikolari minbarra l-ispejjeż tal- kawża fil-qorti, kien hemm ukoll il-każ ta' l-espert li qabad u ħa din il- karozza ġo garaxx bil-kera.

Ara kieku dan il-konsumatur tilef din il-kawża kemm kien se jmur minn taħt.

GĦalhekk ikun tajjeb jekk din il-Liġi tagħmilha iktar faċli lil min hu mweġġa' f'dawn l-affarijiet, biex mhux biss jingħata l-protezzjoni, imma jingħata protezzjoni bl-inqas mod li jweġġa'.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Ministru Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jiddispjaċini li l-Onor.

Portelli qed jagħti eżempji li fir-realta' m'humiex parti minn din il-Liġi.

L-istess Liġi tikkwalifika liema tip ta' oġġett nistgħu nikkontestaw.

Jekk nużaw dawn it- tip ta' argumenti nistgħu ndumu nġebbdu dwar x'inhu servizz jew konsumatur u ma nispiċċaw qatt, għalkemm huwa veru li parti mil-Liġi titkellem dwar azzjonijiet.

Jien ma nistax nifhem kif l-Onor.

Schembri Adami, li huwa avukat u segwa l-kors tal-liġi kollu kemm hu, daħal fil-konċett ta' snien li jaqtgħu u li jigdmu u affarijiet oħra simili li beda jsemmi.

Il-Liġi li għandna quddiemna, prinċipalment fil-kontest ta' dak li qal l-Onor.

Schembri Adami, m'hijiex dik li taqta' imma li primarjament tgħallem lill- konsumatur u tgħallem ukoll, anke jekk b'mod indirett, lin-negozjant biex ma jipprovax jagħti servizz li huwa ħażin u li m'huwiex skond it- teknikalitajiet li għandna.

Mr Chairman, wieħed jista' jibqa' jargumenta u jiddiskuti għal ħafna tul.

Saru diversi argumenti mill-Onor.

Debono Grech u minn Membri oħrajn, imma fir-realta' l-konċett ta' din il-Liġi huwa dak kif speċifikat hawnhekk, li għal skopijiet ta' din il-Liġi għandna limitazzjonijiet ta' x'inhu negozjant u ta' x'inhu konsumatur .

L-Onor.

Schembri Adami ma nafx kemm-il Liġi semma u kien ikollu raġun jitkellem bil-mod kif tkellem kieku aħna qegħdin ngħidu li qegħdin nabolixxu l-Liġi ta' l-Inbid u liġijiet oħra li semma u minflokhom qed indaħħlu din il-Liġi biss.

Pero' għall- kuntrarju, dawk il-liġijiet kollha kienu hemm, għadhom hemm u d-drittijiet li hemm fihom se jibqgħu.

Hawnhekk il-konċett hu marbut direttament mal- kwestjoni ta' konsumatur bil-limitazzjonijiet li għandna quddiemna u rridu nqisu din il-Liġi bħala żvilupp tal-liġi li kellna fl-1981 - jiġifieri Kap 293 - u mhux bħala xi ħaġa oħra, għax inkella nibqgħu nġebbdu u żgur li ma nlestu qatt.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hemm aktar rimarki?

(Onor. Membri: No)

Il-mistoqsija hi l-emenda "A" kif imressqa u moqrija mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda "A" għaddiet nem. con.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 2 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Klawsola 2, kif emendata, għaddiet u ġiet ordnata biex issir parti mill- Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 3 - Twaqqif tal-kariga ta' Direttur għall-Affarijiet tal- Konsumatur.

Clause 3 - Establishment of office of Director of Consumer Affairs.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Ministru Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: F'din il-klawsola qegħdin nitkellmu dwar l-appuntar tad-Direttur għall-Affarijiet tal-Konsumatur fejn qed ngħidu li dan jrid ikun uffiċjal pubbliku u li f'dan il-każ se jkun maħtur mill-Prim Ministru.

Qed nagħtu wkoll id-definizzjoni ta' x'inhuma l-funzjonijiet ta' Direttur għall-Affarijiet tal-Konsumatur b'mod partikolari dak li jagħti tagħrif u guidelines, li jissorvelja l-konswetudni kummerċjali u li jinvestiga xi ilmenti li jkunu saru mill-konsumatur.

Hawnhekk għandna l-intenzjoni li kemm jista' jkun dan id-Direttur f'każ ta' bżonn ikun jista' jaġixxi biex jgħin lill-Kunsill għall-Affarijiet tal-Konsumatur, kif ukoll biex jagħti informazzjonijiet oħra lill-pubbliku in ġenerali.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

George Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Chairman, jien ma nistax nifhem kif dan il-Gvern filli jħalli kollox f'idejn il-privat, filli jkun kontra l-kontrolli u filli jgħid kontra ċ-ċentralizzazzjoni ta' l-affarijiet.

Veru li issa qed nerġgħu nduru għax il-privatizzazzjoni m'għadhiex daqshekk moda u qed nerġgħu mmorru għal affarijiet oħra.

Pero' jien ma nistax nifhem għax jekk se nagħmlu Direttorat għall-Affarijiet tal-Konsumatur se nispiċċaw infaqqsu iktar diretturi u iktar nies li jiddependu mill-buona grazia u mill-ħniena tal-Gvern, meta wara kollox dan għandu jkun xi ħaġa pubblika li jħares l- interess tal-konsumatur u taċ-ċittadin, ħalli ma ngħidux tas-servizzi għax issa s-servizzi huma limitati - u mhux qed ngħid għas-servizzi tal-Gvern.

Ngħid jien x'hemm ħażin kieku ngħidu li anke dan irid ikun appuntat mill- Prim Ministru?

U bir-rispett kollu lejn il-Ministru, jien ma nistax nifhem kif f'liġi ppreżentata mill-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd - u issa anke għall-affarijiet tal-konsumatur - qed jidħol il-Prim Ministru, meta fi kwalunkwe liġi - ma rridx li jeħodni ħażin fis-sens li forsi qed naħseb li l-Prim Ministru mhux qed jafdah - d-diskrezzjoni hija tal- Ministru.

(Interruzzjonijiet) Le, mhux għalik, naħseb li diġa' kien qed jissuspetta fil-predeċessur tiegħek.

(Interruzzjonijiet) Fejn f'kull liġi id-dħul fis-seħħ ċerti klawsoli tal-liġi jitħalla fid-diskrezzjoni ta' xi ministru partikolari - nerġa' ngħid m'iniex legali imma llum drajthom dawn l-affarijiet hawn ġew - ma nistax nifhem għaliex f'din il-Liġi d- diskrezzjoni qed titħalla f'livell iktar għoli, għand il-Prim Ministru, meta n-naħa l-oħra dejjem titkellem fuq decentralisation and devolution of power.

Filli qed ngħidu dan kollu u filli f'daqqa waħda nerġgħu mmorru lura u ngħidu li l-Prim Ministru jrid jappunta persuna; u issa se nitkellem fuq din il-persuna.

Jien kontra li jkun hemm daqshekk nies jiddependu direttament mill- grazzja tal-Prim Ministru.

Mhux se ngħid li dan l-individuw jkollu clash ta' doveri, imma ċertament li l-ewwel lealta' dejjem se tkun lejn min appuntah.

Dan mhux bħall-Awditur li huwa appuntat kostituzzjonalment; il- Prim Ministru jappuntah biex jaqdi dik il-kariga u meta jrid jista' jneħħih ukoll.

Jiġifieri dan id-Direttur mhux se jkun liberu li jaġixxi kif irid.

Issa qed nifhem iktar għaliex il-Liġi, kif qed tiġi proposta, qed tikkontempla li s-servizzi li jingħataw mid-dipartimenti tal-Gvern ma jidħlux f'din il-liġi u m'hemm ebda time-frame meta se jiddaħħlu.

Ara dan id-Direttur f'liema pożizzjoni jiġi għada pitgħada jekk kemm-il darba jkollu jagħti ċerti pariri u jieħu ċerti passi kontra dipartimenti oħra tal- Gvern.

Ħalli ngħidu li jkunu inklużi dawn l-entitajiet li qed jissemmew, bħal Enemalta u Telemalta, jiġifieri nassumu illi meta jidhirlu l-Prim Ministru, fil-buona grazia tiegħu, idaħħalhom b'regolament biex ikunu jaqgħu taħt il-liġi.

Jista' jiġri li d-Direttur għall-Affarijiet tal- Konsumatur appuntat mill-Prim Ministru jiġi fi clash ma' diretturi ta' dipartimenti oħra, għax qed ifittixhom u jagħti pariri kontra tagħhom talli qed jagħtu servizz ħażin...

Issa jien għandi nifhem illi kull darba li se jmorru biex jieħdu parir dwar jekk aġixxewx tajjeb jew le ...

Ħalli nassumu li jien bħala konsumatur għandi complaint kontra dipartiment tal- Gvern li qed jagħti servizz bi ħlas.

Kont se nġib eżempju b'Telemalta, imma din hija corporation u allura jista' jkollha legal advice separat, u fil-fatt il-korporazzjonijiet għandhom legal advisers tagħhom.

Mela se nitkellmu fuq dipartiment li jekk kemm-il darba jien, bħala konsumatur, se nagħmel kawża kontra tiegħu, id-direttur ta' dan id-dipartiment irid jieħu parir mingħand l-Attorney General.

Min-naħa l-oħra, jekk id-Direttur għall- Affarijiet tal-Konsumatur - li jien nista' nieħu parir mingħandu biex jidderiġini - se jieħu parir, dan ukoll jieħdu mingħand l-Attorney General.

Mela żewġ diretturi li possibilment se jkunu kontra xulxin se jieħdu parir fuq l-istess każ mingħand l-Attorney General.

Għaldaqstant jien ngħid li d- Direttur għall-Affarijiet tal-Konsumatur kellu jkun appuntat jew elett b'sistema differenti, u żgur li mhux jiġi appuntat mill-Prim Ministru.

Nafu x'ġara meta kellna d-Direttur tal-VAT; malli dan tkellem ġejna hawnhekk, il-Ministru qal li m'għandux x'jaqsam, l-ieħor qal illi mhux veru dak li qal u ma jerfax responsabilita' ...

Jiġifieri nafu minn xiex għaddejna.

Fil-fatt id-Direttur tal-VAT - qed insemmih hawnhekk bħala persuna li għandi l-ikbar rispett lejh - minn dak iż-żmien 'l hawn għalaq ħalqu u ma tkellimx, għax f'daqqa waħda skattat nassa li tgħidx x'daħal fiha!

F'dan il-każ id-Direttur se jiġi f'pożizzjoni li inqas ma jgħid u inqas ma jaqla' ħama, iktar se jkun komdu u kwiet.

Allura aħna rridu din is-sistema?

Jien ma rridx noqgħod nagħmel rimarki, imma ma ħadtx pjaċir nisma' lill- kollega tiegħi, l-Onor.

Tonio Borg, isemmi x'għamlet il-Liġi ta' l-1981.

Intom, li tgħidu li dan huwa gvern progressiv, se toqogħdu tikkomparaw is- sitwazzjoni tal-lum ma' dik ta' 13-il sena ilu!

(Interruzzjonijiet) GĦax l-Onor.

Borg qal li l-Liġi kollha kienet tikkonsisti f'paġna waħda stampata minn fuq iż-żewġ naħat u tantx kienet tmur 'il bogħod.

Allaħares noqogħdu nkejlu - issa mhux se nidħol f'polemika fuq din jien - il-progress li rridu nagħmlu llum f'ċerti affarijiet ma' dak ta' 13-il sena ilu!

Daqskemm tikkritikaw dak li kien hemm dak iż-żmien!

Issa se tgħidu li jekk immorru kemm kemm 'il bogħod minnu jkun biżżejjed?

M'hux biżżejjed.

Tafu li dawn affarijiet li ma jimxux b'mod aritmetiku; f'dawn l-affarijiet geometrical progressions jeżistu.

Dak iż-żmien dawn il-movimenti u l-ideat ta' drittijiet tal-konsumatur kienu għadhom fil-bidu tagħhom.

F'dawk is-snin kont il-Kunsill ta' l-Ewropa u naf x'kien jingħad.

Kienu għadhom embryonic ideas; kulħadd jibda jitkellem fuqhom, jibdew ġejjin l-ideat, imma mbagħad jaqbdu swell, jibdew jikbru u jkollok ħafna iktar żviluppi.

Jiġifieri ma nistax inkejjel dak l qed nagħmel ma' kemm hu aktar minn dak li kien hemm 13-il sena ilu.

Allaħares toqgħod tikkompara b'dan il-mod.

Fl-Abbozz ta' Liġi hemm li d-Direttur għall-Affarijiet tal-Konsumatur iwettaq il-policy stabbilita mill-Ministru.

Hawnhekk min se jidħol, il- Ministru jew il-Prim Ministru?

Kif se jkun jaf min minnhom se jidħol hawnhekk?

Id-Direttur jappuntah il-Prim Ministru, imbagħad irid iwettaq il- policy li jistabbilixxi l-Ministru.

L-aħjar hu li nerġgħu nħarsu lejn din il-parti, għax hawnhekk qed nitkellmu fuq affarijiet bażiċi.

Aħna kemm-il darba indikajna li din il-Liġi rriduha.

Fil-fatt kkritikajna l-fatt li kontu ħallejtuha wisq fuq l-ixkaffa.

Jiġifieri mhux talli rridu din il- Liġi, talli rridu wkoll li jkun hemm responsabilita' kemm minn min qed jipprovdi s-servizz jew il-prodott, kif ukoll minn min qed iħallas għall- prodott, jiġifieri il-konsumatur.

Il-konsumatur għandu jkollu d- drittijiet tiegħu mħarsa u jkun jaf għal xiex dieħel billi jkun jaf x'għandu jagħmel u ma jagħmilx.

Dan jiswa tajjeb anke għall-ekonomija ġenerali tal-pajjiż.

Bħalissa hawn wisq serq; hawn nies li prattikament qed jinsterqu bil-prezzijiet li qed jintalbu għall-prodotti li jixtru u għas-servizzi li jiġu provduti lilhom.

Aħna rriduhom dawn il-konċetti għax huma tajbin għall-ekonomija ta' pajjiżna u għax din il-Liġi tista' ssalva ħafna affarijiet.

Pero' din il-liġi trid tkun komprensiva.

Irridu li l- istrutturi jiffunzjonaw, fis-sens li mbagħad ma neħlux f'xi ħaġa ...

Il-kollega tiegħi beda jsemmi kif wieħed jeħel bid-dewmien fil-Qorti.

Dan huwa veru.

Pero' aħna se nipprovaw naraw li jkun hemm strutturi li bihom wieħed ikun jista' jiġi informat u jista' jaġixxi iktar malajr.

B'hekk jitgħallem aktar u jiġu evitati kwestjonijiet żejda.

Dawn huma affarijiet tajbin.

Pero' jekk wieħed jiġi f'konflitt dirett ma' dipartimenti li għada pitgħada jistgħu jidħlu taħt l-operat tal-Liġi, jien ma nistax nara kif żewġ strutturi tal-Gvern se joqogħdu jiġġieldu kontra xulxin.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Sandro Schembri Adami.

ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI: Kif għadu kif fisser tajjeb id-Deputy Leader tagħna, huwa tajjeb li d-Direttur għall-Affarijiet tal-Konsumatur ikun uffiċjal pubbliku, imma mhux li jkun maħtur mill-Prim Ministru.

Normalment jekk liġi tkun taqa' taħt il-Ministeru tas-Social Welfare, il- Ministru responsabbli mis-social welfare jippilota dik il-liġi u se mai jkun hu li jkollu l-fakulta' li jaħtar persuni f'ċerti karigi.

Ħalli ngħidu li l-ħatra għandha tiġi mill-forza eżekuttiva; f'dan il-każ il-Gvern qed jipproponi li jkun il-Prim Ministru u aħna qed ngħidu li għandu jkun il-Ministru.

Hawnhekk jidher li l-Gvern qiegħed jidderoga u qed jgħid li għandu jkun il-Prim Ministru li jappunta lid-Direttur.

F'ċirkostanzi normali mhux biss ikun il-Ministru li jaħtar lill-persuna f'xi kariga partikolari, allavolja f'dan il-każ aħna qed ngħidu li m'għandux ikun il- Ministru, ladarba qed noħolqu din l-istruttura, jiġifieri l-Kunsill għall- Affarijiet tal-Konsumatur ...

Jiġifieri normalment ikun il-Ministru li jaħtar lill-persuna li se topera dik il-liġi, kif ukoll tagħmel ċerta subsidiary legislation.

Issa f'dan il-każ se jkun il-Prim Ministru.

Forsi jkun utli li l-Ministru Galea jgħidilna għaliex sejjer ikun il-Prim Ministru li jappunta lid-Direttur u jidhirlux il-Ministru li l-fatt li se jkun il-Prim Ministru jfisser li allura m'aħniex qed niddeċentralizzaw il- poter, anzi qed nitilgħu 'l fuq fil-piramida ġerarkika ta' l-eżekuttiv tal- Gvern.

Il-Kunsill għall-Affarijiet tal-Konsumatur x'aktarx se jkun korp konsultattiv li jaħdem indipendentement mid-Dipartiment pero' huwa Kunsill li jidher li mhux se jkollu setgħat eżekuttivi iżda r-rwol tiegħu se jkun li jagħti pariri lill-Ministru konċernat.

Jien naħseb li jekk dan se jkun appuntat mill-Prim Ministru, meta aktar 'il quddiem qed ngħidu li jagħti pariri lill-Ministru, jista' jkollna mhux konflitt ....

Anke biex fil-liġi jissemma Ministru wieħed, naħseb li jkun utli - apparti r-raġunijiet li semma tant tajjeb id-Deputy Leader - li nħallu r-referenza għal "il- Ministru".

Imma aħna bħala Oppożizzjoni x'qegħdin nirrakkommandaw?

Aħna naqblu mal- Gvern li d-Direttur irid ikun uffiċjal pubbliku, maħtur mill-Kunsill għall- Affarijiet tal-Konsumatur.

Aħna nemmnu li dan il-Kunsill irid ikun iffinanzjat minn fondi pubbliċi, għaliex nemmnu li din il-Liġi hija waħda li trid tipproteġi lill-konsumatur u l-poplu għandu l-obbliġu li jara li din il-protezzjoni sseħħ - u jridu jkunu l-fondi pubbliċi li jgħinu biex dan l-iskop ikun jista' jintlaħaq - u għandu jkun awtonomu mill-operat tal- Gvern.

Aħna nemmnu li jekk isir kif qed jiġi propost, jiġifieri li l-ħatra ssir mill-Prim Ministru, din l-awtonomija li nixtiequ naraw, ma tkunx tista' tintlaħaq.

Il-Ministru mbagħad għadda biex tkellem dwar subclause 3 (2) li tittratta l-funzjonijiet tad-Direttur għall-Affarijiet tal-Konsumatur li "għandhom ikunu sabiex iwettaq il-policy stabbilita mill-Ministru, sew personalment jew permezz ta' uffiċjali pubbliċi fid-Dipartiment ta' l-Affarijiet tal- Konsumatur".

Mela filli qed jinħatar mill-Prim Ministru u filli qegħdin indaħħlu lill-Ministru!

Veru li huwa l-Ministru li jara li l-politika f'dan il-qasam titħaddem imma naħseb li wieħed irid jara kif din il-policy se titwettaq u jekk tkunx waħda - mill-mod kif spjega anke l-istess Ministru - li tista' tidher li hija dejqa wisq biex tagħti l-veru protezzjoni li nixtiequ nagħtu lill-konsumatur fis-sens wiesa' tal-kelma.

Imbagħad hemm ħames subparagrafi, (a) sa (e).

Jien naħseb li paragrafu (e) fejn qed jingħad li:

"it-twettiq ta' kull funzjoni jew dmir ieħor li jkun assenjat jew li jista' jiġi assenjat lilu taħt dan l-Att jew kullliġi oħra.",

qisu a blanket clause.

Dan huwa wieħed minn dawk id-dmirijiet li fil-fatt kien deher fil-White Paper iżda jidher li ma ddaħħalx fl-Abbozz ta' Liġi.

Jiġifieri għandna nneħħu paragrafu (e) ta' klawsola 3 (2) u se mai indaħħlu funzjoni li fil-White Paper ma kienx iddaħħal.

Mr Chairman, fil- White Paper kienu ssemmew ħafna affarijiet li fil-fatt ma ġewx proposti f'dan l-Abbozz ta' Liġi.

Fost oħrajn, insibu affarijiet li għandhom x'jaqsmu ma' tikketti, immarkar u sigurta' tal-prodott.

Jien naħseb li minflok paragrafu (e) li qed jipproponi l-Gvern nistgħu ndaħħlu l-poter li d-Direttur għall-Affarijiet tal-Konsumatur ikun jista' jinvestiga prodotti u servizzi li direttament jew indirettament jolqtu l-interessi tal- konsumatur u li anke jistudja u jirrakkommanda miżuri kuntrarji filwaqt li jippubblika dawn l-istudji.

Jiġifieri mhux biżżejjed li nistudjaw u nirrakkommandaw, imma dak li qegħdin nagħmlu għandu jsir b'mod pubbliku.

Naħseb li l-Gvern ma jistax jitkellem kontra din il-miżura li qegħdin nipproponu għax hu stess kien ipproponieha fil-White Paper li ppubblika.

Naħseb li l-fatt li jkollna l-prodotti u s-servizzi vetted fl-aħjar interess tal-konsumatur jimmilita biex verament il-funzjoni ta' Direttur għall-Affarijiet tal-Konsumatur tkun tista' taħdem kif nixtiequha.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

George Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Jiddispjaċini li se nerġa' nqajjem dan il-punt, pero' rrid nissottolinea l-punt dwar il-ħatra tad-Direttur, iktar u iktar meta mbagħad il-membri l-oħra kollha ta' dan il-Kunsill għall-Affarijiet tal-Konsumatur se jkunu kollha nominati mill-Minsitru.

Hawnhekk fejn se nispiċċaw?

Filli qegħdin ngħidu li rridu nagħtu l-poter lil ħaddieħor, filli f'daqqa waħda erġjajna abrogajna kollox u ħallejna kollox f'idejn il- Ministru.

Nista' nġib eżempju - l-Onor.

Borg jifhem x'se ngħid - bin-nies li hemm appuntati fil-Planning Authority.

Dawn huma nies appuntati min- naħa tal-Gvern, huma nies serjissimi u għandi l-ikbar rispett lejn kull wieħed minnhom.

Dan qed ngħidu mhux bi plaġjariżmu, imma għax verament nemmen hekk.

Pero' m'hemmx dubju li dawn in-nies, whether they admit it or not, huma ristretti fid-deċiżjonijiet tagħhom għax m'humiex liberi bħali.

Jien jekk naqbel naqbel, u jekk ma naqbilx niġi naqa' nqum mill-opinjoni tal-Gvern.

Imma hemmhekk hemm ħamsa min-nies li qed jirrappreżentaw dipartimenti differenti u huma mistennija, on paper, li jagħtu l-opinjoni oġġettiva, kuxjenzjuża u personali tagħhom, imma naf li jekk b'kumbinazzjoni dawn ifettillhom kollha f'daqqa jivvotaw kontra proġett tal- Gvern - allavolja l-vot huwa sigriet - żgur li l-Ministru ta' kull wieħed minnhom jgħidilhom ...

(Interruzzjonijiet) Jiena qed ngħid - bir-rispett kollu lejn kull wieħed minnhom - li dawn m'għandhomx il-liberta' li għandu individwu li ma jkunx appuntat mill-Gvern.

Ma nafx jekk hijiex teoretika, jekk hijiex fil-prattika u jekk hijiex verita', imma nemmen dak li qed ngħid u konvint minnu.

Ma tkunx liberu mija fil-mija meta jkollok ċerta lealta' lejn min appuntak.

F'dan il-każ qed ngħidu li se jkollna Direttur appuntat mill-Gvern u iktar 'il quddiem insibu klawsoli li jgħidu li kull membru ta' dan il- Kunsill se jkun appuntat mill-Gvern.

F'paragrafu (c) ta' subklawsola 3 (2) insibu li dan il-Kunsill se jkollu d-dritt li jinvestiga:

"... l-ilmenti li jsiru minn konsumaturi dwar il-provvista ta' oġġetti u servizzi u sabiex jaġixxi daqskemm hu fis-setgħa tiegħu li jagħmel dan sabiex jirrimedja kull ilment ġustifikat li jista' jsir jaf bih;".

Dan hu li għidt jien.

Dawn għada pitgħada se jkollhom quddiemhom claim tiegħi kontra Telemalta, kontra Enemalta, kontra l-Water Services Corporation u kontra dipartiment tal-Gvern.

Allura issa se nibda nifhem għaliex din il-Liġi m'hijiex imfassla biex is-servizzi li jagħti l-Gvern - li tkellimna fuqhom fil-bidu - m'humiex inklużi.

Għax ara kif jiġi dahru mal-ħajt id-Direttur meta jkollu kawżi kontra l-Gvern, kontra l- awtoritajiet, kontra l-korpi parastatali u kontra l-korporazzjonijiet!

Irridu li jkollna xi ħadd - anke jekk jaġixxi bl-iktar mod oġġettiv u bl- iktar mod ta' kuxjenza dejjem jibqa' jidħol id-dubju - li jkun appointee tal-Gvern, jew irridu xi ħaġa li tidher iktar awtonoma?

Għax ma rridux naraw biss dak li jkun qed jiġri imma anke l-perception f'moħħ in-nies.

Żgur li l-poplu jibda jistaqsi: "Dan huwa indipendenti?

Dan għandu x'jaqsam mal-Gvern?

Dan qatagħha hekk, għax jaqbel għall-Gvern?

Dan qatagħha hekk biex ma jagħmilx isem ħażin lill-Gvern?".

Jiġifieri l- perception tal-Liġi hija importanti, jiġifieri li inti qed taġixxi b'mod ġust u qed tipprova tagħti l-impressjoni li l-Liġi qed tiġi attwata u qed issir ġustizzja.

Intom tgħidu li mhux biss huwa importanti li l-ġustizzja ssir, imma wkoll li tidher li qed issir.

Imma ħafna drabi la tidher li qed issir u lanqas issir.

Pero' f'dan il-każ nixtieq li jekk se jkollna Kunsill għall-Affarijiet tal-Konsumatur li jkun, biex ngħid hekk, frosta, la jkollu minn wieħed u lanqas mill-ieħor, imma jkollu biss l-interess tal- konsumatur u, if anything, ikun imħallat b'nies li jkunu eletti u li anke jirrappreżentaw interessi oħra.

Imma hawnhekk qed jiġi propost li kollha jkunu appuntati mill-Gvern biex jaraw l-interess tal-konsumatur in the long run u li m'għandhomx l-interess ta' xi għaqda volontarja.

Veru li forsi qbiżt għal klawsola 4 imma dawn tant huma marbutin ma' xulxin li lanqas tista' tiddiskutihom separatament.

Aħna ma naqblu assolutament xejn ma' dan.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Ministru Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: L-ewwelnett irrid ngħid li r-raġuni għaliex qed ngħidu li d-Direttur irid jaħtru l-Prim Ministru u mhux il-Ministru responsabbli hija waħda verament sempliċi, għax iċ-Civil jaqa' taħt il- Prim Ministru.

(Interruzzjonijiet) Id-Direttur, bħala impjegat tal-Gvern jinħatar mill-Prim Ministru, li huwa l-head taċ-Ċivil kollu kemm hu.

Dik hija r-raġuni u m'hemmx xi kwestjoni ta' fiduċja jew sfiduċja fil-Ministru jew inkella xi raġunijiet oħra.

(Interruzzjonijiet) Din żgur li m'hijiex kwestjoni personali; ilha li ġiet proposta b'dan il-mod u ma saritx f'dawn l-aħħar erba' ġimgħat.

Fuq dan il-punt naħseb li m'hemm xejn iktar x'inżid.

Mr Chairman, issa nixtieq nitkellem dwar il-funzjonijiet u l-obbligi tad- Direttur.

Naħseb li mill-mod kif tkellem l-Onor.

Vella, l-ewwel kampanja li jkollu bżonn jagħmel id-Direttur u l-Kunsill għall-Affarijiet tal- Konsumatur hija li jgħallem lin-nies biex ineħħu dawn it-tip ta' suspetti li kontinwament ikollna fil-pajjiż.

Irridu naslu fejn verament nemmnu u rridu naraw li n-nies appuntanti ...

Jekk inġibu l-argument li d-Direttur huwa impjegat tal-Gvern, u allura jista' jkollu ċerti lealtajiet, wieħed jista' jgħid ukoll li jekk id-Direttur ma jkunx impjegat tal-Gvern imma jkollu xi negozju, jista' jibża' mill-Ministri u mill-Prim Ministru li jistgħu jeħdulu l-liċenzja tiegħu jew inkella jagħmlulu xi ħaġa oħra.

L- ewwel ħaġa li rridu nifhmu hija li dan il-Kunsill huwa marbut - kif qal tajjeb l-Onor.

Vella - li l-ewwel funzjoni tiegħu hi li jagħti tgħarif u jgħallem lill-pubbliku.

Irridu nifhmu wkoll li l-bażi kollha tal-Liġi li għandna quddiemna kienet u għadha dik li, kemm jista' jkun, nagħtu tagħrif lill-konsumatur dwar x'inhuma l-affarijiet li jolqtuh l-aktar bħala konsumatur.

L-ewwel xi ħadd semma s-snien u ma nafx x'kienet eżattament it- terminoloġija li uża l-Onor.

Vella.

(Interruzzjonijiet) Le, ma tkellimtx fuq dentistrija imma probabbilment semmejt is-surgery, li taqta' l- funzjonijiet tad-Direttur.

Hawnhekk qed ngħidu li l-funzjoni prinċipali tad-Direttur hija li kemm jista' jkun jagħti tagħrif u possibilment jaqta' kull potenzjal ta' diffikultajiet li jistgħu jinqalgħu.

Hemm ukoll il-possibilita' li d-Direttur jissorvelja l-andament ta' kif ikun qed isir in-negozju fil-pajjiż, bl-iskop li jkun jista' jgħallem.

Imbagħad għandu wkoll id-dover li jekk ikun hemm xi konsumaturi li jressqu problemi jew ilmenti jinvestigahom.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

George Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Chairman, aħna naqblu ma' dak kollu li qed isemmi l-Ministru, anzi ngħidu li l-Kunsill jista' jkollu iktar funzjonijiet, pero' jista' jgħid x'hemm li ma jistax jagħmel kunsill li ma jkunx jiddependi mill-ħatra tal-Gvern bħal, per eżempju, kunsill awtonomu jew kunsill li jkun magħmul nofsu mir-rappreżentanza tal-Gvern u nofsu mir-rappreżentanza ta' l-għaqda tal-konsumatur?

Ma jistax jgħallem?

Min qal li ma jistax?

Ma jistax jara li l-affarijiet qed isiru sew?

Min qal li ma jistax?

Veru li forsi ma jistax jidħol fl-ilmenti u jiddeċiedi fuqhom, imma jista' jagħti pariri dwar kif dak li jkun jista' jsib redress.

Forsi l-għaqda jkollha legal advisors li jagħtu parir lill- konsumatur li jkun imweġġa' jew li jkollu xi complaint.

GĦaliex dan ma jistax jagħmlu privatament?

Intom tagħmlu tant fil-privat!

(Interruzzjonijiet) Hawnhekk trid tkun koerenti.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Attard Montalto.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Mr Chairman, li qed nipprovaw ngħidu huwa li tista' tieħu anoloġija ma' pożizzjoni, biex nieħdu eżempju, ta' ombudsman.

Pero' dan huwa ombudsman tal-konsumaturi.

Hawnhekk għandna persuna - int taf aħjar minni - li se tmexxi kumitat ta' konsumaturi.

Wara kollox, veru li l-kumitat ikun magħmul minn ħamsa min-nies pero' jekk ikollok personalita' qawwija f'min imexxi, ħafna drabi d-direzzjoni li jieħu kumitat tkun id-direzzjoni tac-chairman.

Dak li qed jiġi suġġerit minn din in-naħa għandu l-ħsieb mhux li ssir kritika għal dak li hemm fl- Abbozz, imma biex din tkun ta' suċċess akbar.

Ġaladarba ċ-chairman se jkun uffiċjal pubbliku, il-Kunsill la jista' jidher indipendenti u lanqas imparzjali, iżda jista' jagħti l-każ li jkollok persuna li hija indipendenti u imparzjali.

Nieħdu, per eżempju, in-nomini tal-bord tad- dixxiplina tal-Public Service Commission fejn ħafna drabi n-nomini jkunu ta' persuni li jkollhom il-fiduċja tal-poplu kollu, skond kif huwa rappreżentat.

L-idea tagħna, minn din in-naħa, hija li biex ikun hemm aktar dehra ta' imparzjalita' fejn jidħlu ħwejjeġ governattivi ...

Aħna nafu li f'pajjiżna l-Gvern u l-kumpanniji u l-korporazzjonijiet tal-Gvern, tant għandhom sehem - forsi iktar minn dawk f'pajjiżi oħrajn, minħabba ċ- ċokon tagħna ...

Jekk tara x'persentaġġ jifforma s-servizz pubbliku tagħna mill-bqija tal-workforce ta' pajjiżna u tikkompara dan ma' pajjiżi oħrajn, issib li l-persentaġġ huwa iżjed għoli, għax hemm numru bażiku ta' impjegati fis-servizz pubbliku, li ma tistax tmur below it.

GĦaldaqstant meta ħafna servizzi huma marbutin mas-servizz pubbliku jew korporazzjonijiet tas-servizz pubbliku - il-kollega tiegħi semma s-servizz mogħti minn Enemalta u Telemalta - ikun siewi għall-Gvern innifsu u fl- interess ta' l-istess Gvern li ċ-chairman ma jkunx uffiċjal pubbliku.

Huwa anakroniżmu wkoll li fil-Kunsill Ġenerali tal-Partit tagħkom, is-Segretarju Ġenerali għamel diskussjoni filosofika fuq il-bżonn li jkun hawn "inqas Stat".

Parti mid-diskussjoni bħala bażi filosofika tal-Partit Nazzjonalista kif esposta mis-Segretarju Ġenerali hija li jara li l-Partit Nazzjonalista fil-gvern jagħmel "inqas Stat".

Dak kien il-heading, "inqas stat".

Imma dan xi jfisser?

Dan ifisser li l-Istat għandu jiddevesti lilu nnifsu minn ċerti poteri, u għalhekk hemm il-kelma "inqas" u mhux "iżjed".

Issa dak li qed nissuġġerixxu aħna jidher li huwa iżjed in line mal-policy esposta minn Dr Austin Gatt.

Meta smajt lill-kollega tiegħi jissuġġerixxi lill-Gvern li d-Direttur m'għandux ikun uffiċjal pubbliku, jiena ħsibt li l- Gvern se jaħtaf dan is-suġġeriment u jaqbel miegħu.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Iċ-chairman tal-Kunsill mhux se jkun uffiċjal pubbliku.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Jien qed nitkellem fuq id-Direttur għall- Affarijiet tal-Konsumatur.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Iva, imma ċ-chairman tal-Kunsill m'huwiex id- Direttur.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Jekk għandek din is-sitwazzjoni, għandek tipprova ssib soluzzjoni għaliha.

Dan m'hux xi prinċipju politiku jew xi prinċipju tal-Gvern li huwa sagrosant u li wieħed irid jorbot fuqu; lanqas se jaffettwa l-bażi tal-Liġi.

Jiena nissuġġerixxi li tipposponi d- deċiżjoni fuq din il-ħaġa - hekk jew hekk xorta m'hix se tgħaddi llum - u forsi wara x-xeni wieħed jista' jiollu iktar ċans li jaqsam l-ideat fuq dan il-punt u forsi anke jsib soluzzjoni għalih fl-aħjar interess tal-Liġi nnifisha u ta' kif għandha tidher.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Irrid ngħid li tqajmu żewġ punti u kien hemm anke opinjonijiet differenti mill-bankijiet ta' l-Oppożizzjoni.

L-ewwel punt kien jekk id-Direttur għandux ikun uffiċjal pubbliku jew le, u l-Onor.

Schembri Adami qal li jaqbel li għandu jkun uffiċjal pubbliku, imma ma jaqbilx mal-mod kif jiġi nominat.

Jagħmel iktar sens se mai kieku wieħed jaqbel ma' l-argument ta' l-Onor.

Attard Montalto, li m'għandux ikun uffiċjal pubbliku u allura ma jkunx hemm restrizzjonijiet, kif hemm f'dan l- Abbozz ta' Liġi dwar min għandu jappuntah.

(Interruzzjonijiet) Wara kollox huwa l-assistent tiegħek bħal spokesman dwar il-ġustizzja; mhux jiena ħtartu.

Jiena ma ċħadtx dak li kien qed jgħid, anzi naqbel miegħu u mhux miegħek.

Jiena ma naqbilx biss mal-konklużjoni tiegħu.

GĦaliex naqbel ma' l-Onor.

Schembri Adami, jiġifieri li d-Direttur għandu jkun uffiċjal pubbliku?

Jiena naqbel li għandu jkun uffiċjal pubbliku għax dan se jmexxi dipartiment tal-Gvern.

Jekk jista' l-Onor.

Attard Montalto nitolbu jagħtini eżempju ta' kap ta' dipartiment tal-Gvern li m'huwiex uffiċjal pubbliku.

(Interruzzjonijiet) Jiena ħsibt li kien se jsemmi lil Dr Austin Gatt f'dan il-kontest.

Safejn naf jien, f'Malta l-kapijiet tad- dipartimenti tal-Gvern huma uffiċjali pubbliċi.

Jekk wieħed imbagħad jaċċetta dak l-argument, allura uffiċjal pubbliku li se jkun direttur bilfors irid ikun maħtur mill-Prim Ministru, għax kif qal il-Ministru, huwa l-Prim Ministru li għandu r-responsabilita' tas-Civil Service.

Il-membri tal-Kunsill jaħtarhom il-Ministru u l-politika li għandu jsegwi d-Direttur jiddeterminaha l-Ministru, imma l-ħatra ta' liema uffiċjal pubbliku fis- Civil Service għandu jkun direttur huwa naturali li għandha tkun f'idejn il- Prim Ministru bħalma hi f'liġijiet oħra.

Per eżempju, fl-Awtorita' ta' l- Ippjanar mhux il-Ministru għall-Ambjent jiddeċiedi liema uffiċjali pubbliċi jiġu assenjati xogħol f'din l-Awtorita', imma huwa l-Prim Ministru.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

John Attard Montalto.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Pero' dan huwa dipartiment sui generis.

Bħala prinċipju, fejn l-Istat jista' jsib ruħu bħala avversarju, ikun tajjeb li d-direttur ma jkunx uffiċjali pubbliku.

Jiena m'iniex se ngħidlek biex issemmili dipartimenti fejn uffiċjali pubbliċi m'humiex id- direttur, imma ngħidlek li f'dawk id-dipartimenti jew f'dawk l-oqsma fejn l- Istat jista' jkun avversarju, l-indipendenza tad-direttur għandha tkun il- bażi minn fejn tibda, jekk verament nixtiequ nibnu oqsma iżjed trasparenti.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Id-Direttur tax-Xogħol, per eżempju, għax huwa nominat mill-Gvern, ma jistax iħarrek liċ-Chairman ta' Telemalta f'każ li dan ma jagħtix leave lill-impjegati tiegħu?

Jiena qed nagħti eżempju ta' prosekuzzjoni kriminali li ssir mill-Gvern kontra parti mis-settur pubbliku.

Din li l-Gvern ma jistax jikkontrolla partijiet oħra tiegħu, jekk dik il-parti hija speċifika ...

Aħna approvajna l-Liġi dwar is- Sigurta' u s-Saħħa tal-Ħaddiem fuq il-Post tax-Xogħol, u bil-liġi l-Gvern huwa obbligat li josserva dik il-Liġi.

Tant hu hekk li hemm uffiċjal pubbliku li jrid jara li d-dipartimenti kollha tal-Gvern josservaw l- istandards tas-saħħa u tal-protezzjoni tal-ħaddiema fuq il-post tax-xogħol.

Wara kollox anke l-Pulizija hija parti mill-poter eżekuttiv, u għalkemm huwa veru li għandha tingħata l-indipendenza u l-awtonomija, xorta huwa l- Gvern li jaħtar lill-Kummissarju tal-Pulizija, bħalma jinnomina lill- imħalfifin.

Naf li l-Onor.

Attard Montalto se jgħidli li l-imħallfin ma tistax tneħħihom ħlief bl-approvazzjoni ta' żewġ terzi tal-Parlament.

Imma fl-aħħar mill-aħħar huwa l-Gvern li jinnominahom.

Naf li d-Direttur m'għandux il-protezzjoni ta' mħallef, imma jista' jitenħħa biss f'każ li jinstab unfit to continue in office or has become incapable of properly performing his functions.

Imbagħad jiddependi mill-karattru ta' l- individwu jekk iżommx il-liberta' ta' azzjoni, sempliċement għax ikun ġie nominat mill-Gvern.

Ovvjament jista' jiġri li jiġi nominat f'xi kariga amministrattiva xi ħadd li ma jkollux karattru kombattiv, imma dan jista' jiġri anke jekk ma jkunx il-Gvern li jaħtar lil dik il-persuna, għax wara kollox ir-raġuni tkun li jkollha karattru dgħajjef.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Grazzi.

Sar il-ħin.

Fid-9.00 p.m. il-Kamra rriżumiet u l-Viċi President tal-Kumitati rrapporta progress u talab il-permess biex il-Kumitat jerġa' jiltaqa'.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Prim Ministru, jekk jogħġbu, iressaq l-aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Nipproponi l-aġġornament tal-Kamra għal għada, it-Tlieta 8 ta' Novembru, fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Abbozz ta' Liġi dwar l-Affarijiet tal-Konsumatur - Kumitat (Kont.);

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Ordinanza dwar il-Privileġġi u s-Setgħat tal-Kamra tad-Deputati - it-Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar ir-Reġistrazzjoni ta' Artijiet - it-Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar Tribunal għal Talbiet Żgħar - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar iż-Żwieġ - it-Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Edukazzjoni - Kumitat (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili (Emenda Nru 2) - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi tal-Liġijiet tal-Pulizija - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Servizzi ta' Impieg u Taħriġ - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Korporazzjoni għall-Iżvilupp ta' Malta - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar l-GĦajnuna lill-Industriji - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Ligi li jemenda l-Att dwar l-Uffiċċju tal-Posta - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Massa Frumentarja - it- Tieni Qari

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kumpanniji - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Kummissarji għall-Ġustizzja - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Arbitraġġ - it-Tieni Qari.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Michael Bonnici.

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Mr Speaker, xtaqt nagħmel ftit kummenti dwar l- istrajk li sar mill-General Workers' Union bi protesta kontra d-dħul tal- VAT f'pajjiżna.

Nixtieq ngħid mingħajr ma nkun daqshekk kontroversjali, li mill-azzjonijiet li ttieħdu mill-General Workers' Union l-aktar li bata kien il-poplu u mhux il-Gvern, allovalja l-azzjonijiet kienu immirati kontra l-Gvern.

Il-punto di partenza ta' dan id-diskors huwa li wieħed m'għandux jinsa b'mod speċjali l-Posta - hemm kien milqut l-iktar l-poplu.

Il-Posta tagħmel parti mill-mezzi ta' kommunikazzjoni soċjali, flimkien mal-mezzi tax-xandir, gazzetti u s-servizz tat-telephone, televiżjoni etc. Meta tnaqqas l-effett li jistgħu jagħmlu il-mezzi ta' kommunikazzjoni soċjali tkun qed tagħmel delitt kontra d-demokrazija.

Jiena nħoss li meta l- General Workers' Union għamlet dawk l-azzjonijiet industijali fis-sistema tal-posta naqset serjament mid-demokrazija, u l-iktar ħaġa importanti kienet li l-iktar li bata kien proprju l-poplu.

GĦaliex kellu jbati l- poplu f'din il-materja?

Per eżempju, jiena naf b'diversi kostitwenti li kienu qed jistennew li nagħtuhom l-informazzjoni kollha meħtieġa li jkunu tawna l-Ministri għall-ilmenti li nkunu ressaqna f'din il-Kamra.

Sfortunatament ħafna mill-posta tal-Membri Parlamentari kienet miżmuma u għalxejn aħna l-Membri Parlamentari - kemm min-naħa tal-Gvren kif ukoll min- naħa ta' l-Oppożizzjoni - għamilna d-dover tagħna għax il-posta li normalment nibgħatu f'envelopes provduti mis-Sinjorija Tiegħek ma twasslitx għand il-kostitwenti.

Wieħed irid jammetti li l-General Workers' Union għamlet trattativi biex ma jintlaqtux ċerti sezzjonijiet bħas-saħħa, welfare, pensjonijiet, salarji eċċ. Din kienet deċiżjoni responsabbli ħafna imma daqstant ieħor kien irresponsabbli li ċerta informazzjoni mid- dipartimenti ma twaslitx.

Se nagħti ftit eżempji ta' każijiet li ltaqjt magħhom jiena jew li n-nies kelmuni fuqhom.

Per eżempju nafu li l-Gvern kien introduċa sistema li biex wieħed jieħu ċertifikat tat-twelid, taż-żwieġ jew tal-mewt, għandu l-faċilita' li jieħu formola mill-għassa jew mill-posta, iħallas 20c bolla u jibagħtha f'envelope lid-Direttur tar-Reġistru Pubbliku u fi żmien tlett ijiem jew erbgħa, jirċievi l-informazzjoni mitluba mingħajr ma joqgħod imur il-Belt u jistenna fil-queue.

Ħafna minn dawn iċ-ċertifikati kienu verament urġenti imma fiż-żmien li damet l-azzjoni industrijali ċ-ċertifikati ma bdewx jaslu.

Meta n-nies rat li se ddum ma tieħu risposta, marru d-Dipartiment tar-Reġistru Pubbliku jilmentaw li ma ħadux risposta fuq l-applikazzjoni tagħhom meta kienu ħalsu l-20c bolla.

L-uffiċjali tar-Reġistru Pubbliku qalulhom li ċ-ċertifikati kienu ntbagħtu iżda l-posta kienet miżmuma.

GĦaldaqstant in-nies kellhom jerġgħu jħallsu 20c bolla.

F'dan il-każ min bata?

Id-direttur tar-Reġistru Pubbliku, jew il-poplu?

Ovvjament bata l- poplu għax barra li kellu jħallas 20c oħra għaċ-ċertifikat meħtieġ, kellu wkoll l-inkonvenjenza li jmur hu personalment fid-Dipartiment tar-Reġistru Pubbliku.

Id-Dipartiment tat-Taxxi Nterni kien ukoll soġġett għall-istess azzjoni industrijali u kien hemm diversi assessments li riedu jintbagħtu mid- Dipartiment jew formoli ta' l-income tax mibgħuta mill-pubbliku li weħlu l- Posta u ma setgħux jiġu pproċessati mid-Dipartiment tat-Taxxi Nterni.

Dan kien ħażin ħafna u anke f'dan il-każ ma kienx id-Dipartiment tat-Taxxi Nterni li bata imma l-poplu għax il-formoli tiegħu se jdumu aktar biex jiġu pproċesati.

Jiena naf li mill-Housing Department intbagħat ammont sostanzjali ta' ittri lill-persuni li qed jokkupaw flats jew djar tal-Gvern kif ukoll ittri oħra dwar xi ħlasijiet.

Mr Speaker dawn l-ittri kollha ma waslux u min bata?

Anke hanwhekk bata l-poplu.

Nagħmel referenza wkoll għall-Gazzetta tal-Gvern li hija gazzetta awtorevoli ħafna u li jkollha informazzjoni ta' ċertu urġenza.

Jien, bħal kull Membru Parlamentari ieħor, nirċievi il-Gazzetta u dejjem nirċeviha fil-ħin.

Min bata meta l-Gazzetta ma tqassmitx mill-Posta?

Fil-Gazzeta jkun hemm notifikazzjonijiet li jkunu ta' interess għan-nutara u għalhekk batew in-nutara, batew l-avukati u batew ukoll il-kuntratturi li riedu jitfgħu l-offerti għat-tenders u meta reġgħu bdew jirċievu l-Gazzetta, sabu li t-tenders kienu diġa' għalqu u allura ma setgħux japplikaw.

Veru li dawn setgħu marru huma personalment għall-Gazzetta imma ħafna ma marrux għaliex stennew li se jirċevuha.

Fil-Gazzetta tal-Gvern kien hemm ukoll sejħa għal applikazzjonijiet għal eżamijiet li kienu jagħlqu fl-4 ta' Novembru u kieku dawk iż-żewġ avvizi ma dehrux jumejn wara xulxin fil-gazzetti ta' kuljum, żgur li ħafna studenti ma kenux ikunu jafu b'din is-sejħa għal applikazzjonijiet għal Skrivan Grad I fid-Dipartimenti tal-Gvern.

Jien għalhekk nagħmel appell lill-Management and Personnel Office ta' l-Uffiċċju tal-Prim Ministru sabiex jerġa' joħroġ dan l-avviż u jagħti ċans imqar ta' ġimgħa biex dawk li ma laħqux applikaw ikollhom iċ-ċans li japplikaw.

Jiġifieri kieku l-GWU kienet aktar responsabbli u dawn l-affarijiet ħasbithom qabel, żgur li l- poplu ma kienx ibati daqshekk.

Xi ngħidu mbagħad dwar Telemalta Corporation?

Ma ninsewx li ħafna mix- xogħol ta' Telemalta Corporation, bħat-tħaffir ta' trinek, tqegħid ta' pajpijiet u wires, eċċ., kien miżmum ukoll.

Minħabba f'hekk ġara li se jkun hemm dewmien sostanzjali biex jingħataw linji tat-telephone u anke biex jgħaddu l-cables ħalli jiġu connected mas-sistema tan-network tat- telephone.

Punt ieħor li rrid nagħmel huwa dwar dawk in-nies li ġew notifikati biex imorru jħallsu l-Lm1 sabiex jiġi stallat it-telephone.

Jiġifieri kien hemm dewmien ta' iktar minn xahar biex jaslu l-karti ta' l-avviż għand dawk in- nies li kienu qed jistennew il-linja tat-telephone.

Minħabba dan id- dewmien, reġa' bata proprju l-poplu, Mr Speaker.

Jien noqgħod f'Ħaż-Żebbuġ u ħafna mill-kostitwenti tiegħi qaluli li kienu qed jistennew biex iħallsu l-Lm1 imma ma setgħux jagħmlu dan għaliex kienu għadhom ma rċevew xejn - proprju issa qed jirċevuhom, wara xahar u nofs.

Għalkemm il-General Workers' Union eżentat kull avviż li jista' jkun hemm dwar il-medical boards, kien hemm ittri - hawn lest li nagħti l-isem ta' persuna li ma rċevitx l-ittra biex tidher quddiem il-Bord - li ma waslux.

Forsi ġara li din tħaltet ma' xi ittri oħra li ma jkunux jistgħu jiġu distingwiti minn dawk li ma kellhomx jitqassmu.

Pero' nista' ngħid li kien hemm nies li kienu msejħa għall-Medical Board u li ma rċevew xejn minħabba dan id-dewmien fil-Posta.

Għalhekk biex isolvu din il-problema l-area officer beda javża lil dak li jkun bit-telephone biex jitla' għall-medical board.

U hawn bata wkoll il-poplu!

Minħabba din il-kwestjoni batew ukoll l-anzjani għax is-servizz tat-Telecare ma twassalx għand l- applikanti.

Il-General Workers' Union għamlet żball u nħoss li m'għandhiex tirrepeti dan l-aġir għax proprjament bata l-poplu.

Għalkemm id-Dipartiment ta' l-Edukazzjoni kien ukoll eżentat minn din l- azzjoni, ġara li l-avviżi li kienu qed jistennew l-istudenti ma ġewx ipproċessati u allura ma rċevewx dik l-informazzjoni fil-ħin, liema informazzjoni waslitilhom xi xahar u nofs wara.

Anke d-Dipartiment ta' l-Agrikoltura ġie affettwat.

Kif diġa' għidt, jien ġej minn raħal fejn ħafna prodotti jittieħdu l-pitkalija u nista' ngħid li l-bdiewa ma rċevewx iċ-ċekkijiet tal-konsenji tagħhom mill- pitkalija.

Min bata hawn?

Hawn bata l-bidwi, jiġifieri anke f'dan ir- rigward reġa' bata l-poplu.

Nerġa' ngħid li dan l-aġir irresponsabbli min- naħa tal-General Workers' Union żammet il-bidwi - li d-dħul tiegħu huwa minn dawk iċ-ċekkijiet li ħafna drabi jintbagħtu mill-pitkalija - milli jirċievi l-ħlas għall-prodotti tiegħu.

Dawn iċ-ċekkijiet għadhom ma tqassmux mill-Posta u kienet se toħroġ ordni biex min għandu bżonn iċ- ċekkijiet imur għalihom personalment u l-Ministru stess dan jista' jikkonfermah.

Mr Speaker, nies oħra li qed ibatu minħabba din id-direttiva huma dawk li talbu għal xi kampjuni mid-Dipartiment ta' l-Industrija.

Dawn il-kampjuni baqgħu fil-Posta - b'mod speċjali fis-Central Mail Room tal-Belt - flimkien ma' posta oħra li tinkludi notifiki tal-kummerċ, dwana u anke invoices.

F'dan il-każ ukoll bata l-poplu u m'hux il-Gvern għaliex dawn in-nies ma kenux jafu li qed jintbagħtulhom in-notifiki u saħansitra kien hemm min kellu l-prodotti tiegħu li ġew bonded ..

Mr Speaker, anke mill-Uffiċċju tal-Liċenzji tal-Pulizija kien hemm xi notifiki dwar kjarifikazzjoni minn insurances u liċenzji ta' nies li bagħtu l-ħlas tagħhom bil-posta li ġew miżmuma.

Konsegwenza ta' dan hija li hawn min għandu l-liċenzja li m'hijiex imħallsa, inkluż ta' l-insurance, għal aktar minn xahar.

Dan ukoll huwa każ fejn bata l-poplu u kollu minħabba l-irresponsabilita' tal-General Workers' Union.

Mr Speaker, il-Public Lotto Department jibgħat notifiki tar-riżultati tal- lotterija nazzjonali lill-aġenti biex jibgħatuhom lill-klijenti tagħhom - speċjalment dawk li m'humiex residenti hawn Malta - ħalli jinfurmawhom bir- riżultat.

Minħabba din id-direttiva, sal-lum - xahar u nofs wara - dawn għadhom qegħdin jitqassmu.

Mr Speaker, intlaqtu wkoll il-kontijiet maħruġa mill-Water Services Corporation.

U hawnhekk jien nistaqsi: X'se tieħu l-General Workers' Union billi ma tgħaddix il-kontijiet tad-dawl u l-ilma?

B'dan l-aġir ukoll se jbati l-poplu li huwa mgħaddab bil-kbir għall-General Workers' Union għaliex issa se jiġuh żewġ kontijiet f'daqqa.

Jiġifieri jekk qabel ta' term wieħed kien iħallas, per eżempju Lm25, issa se jkollu jħallas Lm50.

Dawn il-kontijiet se jaslu proprju fil-ġranet ta' qabel il-Milied meta l-poplu jkollu ħafna spejjeż.

U hawnhekk ikun hawn min forsi jistaqsi: Imma l-poplu ma jafx li jrid jaħseb għal dawn l-ispejjeż qabel?

Mr Speaker, il-poplu ma jifhimx hekk, iżda jifhem li meta jiġi kont iħallsu u fil-fatt il-poplu Malti ma tantx jittardja fil-ħlas tal- kontijiet.

Jiġifieri l-poplu issa se jkollu kont doppju.

U min se jbati b'dan?

Se jbati l-poplu għaliex kieku ħallashom term, term ma kienx jarahom ħafna.

Min bata meta ma tqassmux il-kontijiet tat-telephones jew aħjar meta ma tqassmux kollha minn dawk in-nies li marru jduru dar, dar biex iqassmu l- kontijiet?

Proprju bata min ma rċeviex il-kont għaliex minħabba t-theddida li kien hemm - u kienet ġusta - li min ma jħallasx il-kont jinqatgħalu s- servizz tat-telephone, in-nies kellhom joqogħdu fil-kju biex jiġbru l-kont tagħhom.

Kien hawn ukoll ħafna anzjani li ma rċevewx il-kont u kellhom joqogħdu jiġru wara n-nies sabiex imorru jiġbrulhom il-kontijiet tagħhom għaliex bdew jibżgħu li jinqatgħalhom is-servizz tat-telephone inkluż dak tat-Telecare.

U min qed ibati?

Qed ibatu dawk li qed joqogħdu fil-queues - u rajna l-queues li kien hemm fil-gazzetti - biex ikunu jistgħu jiġbru l- kontijiet tat-telephone u r-responsabilita' hija tal-General Workers' Union.

Jien nitlob sabiex jidħol is-sens ta' raġuni u ta' responsabilita' fid-diriġenti tal-General Workers' Union għaliex illum il-ġurnata ma tistax tagħmel azzjonijiet industrijali ta' dan it-tip li ttellef lill-poplu mill- ħin tiegħu għax jkollu joqgħod fil-queues.

Illum il-ġurnata l-argumenti li jkun hemm ma' unions jissolvew billi kulħadd jinġabar madwar mejda u jiddiskuti u minkejja li dawn id-diskussjonijiet jistgħu jieħdu fit-tul, fl- aħħar mill-aħħar tinstab xi soluzzjoni.

Kien hemm ukoll ordni sabiex il-kontijiet ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar ma jgħaddux mill-banek.

Din id-direttiva forsi ma ntħassitx daqshekk, imma kien hemm min webbes rasu u dawn il-kontijiet ma għaddewx bil-konsegwenza li ma setax jimxi l-proċess ta' l-applikazzjoni.

U nerġa' nistaqsi: Min bata f'dan il-każ?

Bata l-bank?

Batiet l-Awtorita' ta' l-Ippjanar?

Jien ngħid li bata min kellu xi applikazzjoni li riedet tiġi proċessata u baqgħet ma ġietx ipproċessata għaliex ma waslulux il-kontijiet biex iħallas b'riżultat li l-ipproċessar baqa' iktar minn xahar lura.

Mr Speaker, jien irrid insemmi wkoll argumenti oħra.

Meta Anġlu Fenech ġie mistoqsi jekk il-GWU tiddefendix lil dawk l-istudenti Universitarji li jkunu qed jagħmlu l-workphase u li ssir xi inġustizzja magħhom - hawnhekk qed nirreferi għall-intervista li dehret f'paġna 26 ta' "In-Nazzjon Tagħna" tat-13 ta' Ġunju, 1994 - hu wieġeb li ma jkunx jista' jiddefendi lil dawk l- istudenti li ma jkunux imseħbin fil-GWU.

F'"L-Orizzont" ta' Settembru, 1994, kien hemm miktub li l-GWU qed tagħti direttiva lill-ħaddiema tad- Dipartiment tal-Posta u s-Sur Mario Cutajar, is-Segretarju tat-Taqsima tas- Servizzi Pubbliċi tal-GWU, kompla jgħid li l-GWU tipproteġi lill-ħaddiema kollha tal-Posta, anke dawk li m'humiex membri, li jsegwu din id-direttiva.

Mr Speaker, hawnhekk nistgħu naraw li għandna two weights and two measures.

Filwaqt li Anġlu Fenech qal li l-GWU ma tistax tiddefendi lill- istudenti li ma jkunux membri tagħha, fid-direttiva ta' kontra l-VAT li hi maħruġa mill-GWU, intqal li l-Union kienet lesta tipproteġi lill-ħaddiema kollha tal-Posta, anke dawk li m'humiex membri tagħha.

Hawnhekk wieħed jista' jara li hawn kontradizzjoni kbira, sfaċċata u li ma tagħmel l-ebda sens, anzi tħammar il-wiċċ ta' dawk li jiktbuha jew jgħiduha.

Meta lis-Sur Maurice Agius, Segretarju Ġenerali tal-UĦM, għamlulu l- istess mistoqsija, hu wieġeb li l-ILO kienet qalet li waqt il-workphase, l- istudenti għandhom igawdu mill-istess drittijiet tal-ħaddiema l-oħra.

Din qalitha l-International Labour Organisation fiż-żmien meta kien hawn il- kwestjoni ta' l-istudenti li ħarġu bi strajk u l-ex-Ministru Lorry Sant kien keċċiehom 'il barra u dak iż-żmien il-UĦM kienet ipprotestat ma' l-ILO dwar din il-ħaġa.

Mr Speaker, hawnhekk jidher ċar li din hi l-ikbar kontradizzjoni li għamlet il-GWU.

Jien nappella biex meta nkunu qed nagħmlu industrial actions, ma għandniex ninsew li fi żmien Gvern Soċjalista, l-anqas biss azzjoni industrijali parzjali ma kienet aċċettata.

Il-gvern ta' dak iż- żmien kien jgħidilna biex jew nidħlu nagħmlu x-xogħol li qed nitħallsu għalih - id-dover tagħna - jew inkella nitilqu 'l barra!

X'kien it- theddid ta' dak iż-żmien?

Se nikkwota x'kien it-theddid ta' dak iż-żmien meta kienu saru azzjonijiet industrijali parzjali u l-GWU bi ftehim mal- Gvern ma kenitx aċċattahom.

Dak iż-żmien it-trade unions membri tas-CMTU ordnaw azzjonijiet industrijali parzjali u limitati f'diversi dipartimenti tal-gvern u korporazzjoniijet parastatali.

Dawn għamlu forma ta' ban fuq is-sahra bl-introduzzjoni ta' azzjoni go slow u miżuri oħra.

Il-GWU riċentement għamlet ukoll azzjoni ta' go slow mal-MSU fuq xogħol li għandu x'jaqsam mas-sistema tal-kontijiet tad-dawl u ta' l-ilma u biex ma jsirx ipproċessar fuq id-direttorju tat-telefon u ħafna affarijiet oħra.

X'ġara f'dak iż-żmien?

Il-Gvern beda jsostni li kull impjegat li jonqos milli jobdi kwalunkwe ordni leġittima biex juża d-drittijiet kollha tiegħu bil- mod normali, jkun sospiż.

U fil-fatt ħafna kienu sospiżi mingħajr salarju.

Issa meta tkun sospiż suppost taqa' fuq half pay, imma l-GWU kienet aċċettat li jossospenduhom mingħajr salarju.

Dak iż-żmien kien ġie rapportat li:

"L-Union tal-Ħaddiema tal-Banek ordnat lill-membri tagħha biex ma jagħmlux xogħol konness ma' waħda mill-koporazzjonijiet ..."

- illum, ftit snin wara li kien sar dan mis-CMTU, il-GWU ordnat azzjonijiet industrijali mal-korporazzjonijiet kollha tal-Gvern -

"... b'simpatija mal-ħaddiema li kienu ġew sospiżi.

Il-ħaddiema tal- banek ukoll wara dan kienu sospiżi bla salarju.".

Imma kif jinqalbu ż-żmenijiet!

Jien għamilt daqsxejn ta' riflessjoni fuq l- aġir tal-GWU f'dawk iż-żmenijiet u fiż-żmenijiet tal-lum.

Kif wieħed jista' jkollu fiduċja f'din l-Union?

Kif jista' jgħid li qed ikabbar in- numru tal-membri ta' din il-Union, meta din qed tagħmel tradiment?

Jien nitħassar lill-GWU li reġgħet inqabdet fi strajk politiku f'dan is-sens u nappellalha li jkun hemm aktar nies serji.

U hemm nies serji fil-GWU għax anke l-Gvern għandu fiduċja f'ħafna nies li huma serji li jixtiequ li l- Union ma tibqax sejra b'din is-sistema u li timxi b'mod iktar responsabbli u iktar effettiv, imma nibża' li l-GWU hija mmexxija minn forzi estrani li jridu l-ħsara lill-pajjiż.

Aħna nafu x'ġara f'dawk iż-żmenijiet u nafu x'ġara fiż-żmenijiet tal-lum.

Per eżempju, nafu x'ġara fil-Casino meta l-Union ma kenitx iddefendiet lil dawk in-nies li kienu tkeċċew u li mbagħad il-Gvern Nazzjonalista reġa' daħħalhom.

Nafu bid-diżastru li kien ġara fil-Lukanda Verdala u ta' min kien it-tort.

Nafu x'ġara fil-Hotel Phoenicia reċentement, fejn il-GWU kienet għamlet żball kbir, u għandna rapporti tajbin ħafna ta' min verament ried il-ġid.

Nafu wkoll x'għamlet il-GWU meta xi nies mill-Kalaxlokk kienu ġew imkeċċija 'l barra, ftit ġranet qabel il-Milied.

Kemm inqalbu l- affarijiet, u għalhekk nappella li fuq dawn l-azzjonijiet industrijali b'mod speċjali dawk li għadhom għaddejjin - ħadt pjaċir li l-General Workers' Union neħħiet l-azzjoni industrijali fuq il-Posta - bħal dik id- direttiva li hemm fuq Telemalta li turi nuqqas ta' responsabbilta'.

Hemm bżonn nifhmu li qed ibatu t-tfal, l-anzjani u l-poplu kollu .

Il-kwestjoni mhijiex biss jekk Telemalta hijiex twassal il-kontijiet jew hijiex tirċievi ħlas mingħand is-subscribers, imma sfortunatament l-anqas telephone m'huma jirrispondu.

Uħud mill-ħaddiema saħansittra għandhom direttiva biex ma jirrispondux telephone u hemm min qed isibha diffiċli ħafna biex jagħmel kuntatt bit-telephone.

Dan huwa aġir irresponsabbli u nappella lill- General Workers' Union biex tirrifletti bi sħiħ fuq dawn l-affarijiet.

Dan m'inix nagħmlu b'sens ta' kritika biex nuri l-għadab kbir tiegħi, imma qed nitkellem b'mod kunxjenzjuż għax huwa l-poplu li qed ibati minn dawn l- azzjonijiet industrijali parzjali li fi żmien Gvern soċjalista ma kenux aċċettati lanqas mill-General Workers' Union - anzi dak in-nhar kienet tgħid kontrihom.

Illum il-ġurnata għandna Gvern demokratiku u li jaċċetta l-azzjonijiet industrijali bħala arma fil-ġlieda li ħaddiem jista' jagħmel.

Il-kwestjoni tal-VAT hija kwestjoni politika u mhux industrijali u għalhekk kien hemm ħafna li pprotestaw kontriha.

Jiena nittama li l-Gvernal Workers' Union tkun responsabbli biżejjed biex tneħħi dawn l-azzjonijiet li m'humiex jagħmlu ħsara lill-Gvern iżda qed jagħmlu ħsara lill-poplu.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi, sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada, it- Tlieta 8 ta' Novembru, fis-6.00 p.m. bl-agenda kif kommunikata mill-Prim Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET IMWIEĠBA BIL-MIKTUB

SKEJJEL - TRASPORT PUBBLIKU

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Meta se jittieħdu passi biex studenti bniet mil-Mellieħa li jattendu l-iskola sekondarja tar-Rabat se jiġu provduti bit-trasport kif suppost?

Meta se jkollhom trasport studenti subien li joqogħdu fil-Buskett, ir- Rabat, biex jattendu l-iskola tas-Snajja' fin-Naxxar?

X'passi qed jittieħdu biex l-istudenti kollha li huma ntitolati għal servizz ta' trasport biex iwassalhom l-iskola, fil-fatt ikollhom dan is- servizz fil-ħin tajjeb u mhux kmieni ħafna qabel l-iskola jew tard wisq?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Ittieħdu l-passi meħtieġa biex kemm l-istudenti bniet mill-Mellieħa li jattendu l-iskola sekondarja tar-Rabat, kif ukoll l- istudenti subien mill-Buskett li jattendu l-iskola tas-snajja' fin-Naxxar, ikollhom it-trasport meħtieġ.

AWTORITA' TA' L-IPPJANAR - XOGĦLIJIET FUQ IL-PALAZZ TA' SELMUN

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: X'permessi kien hemm mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar biex isiru xogħlijiet fuq il-Palazz ta' Selmun?

X'sorveljanza saret dwar jekk ix-xogħlijiet li saru, sarux skond il- permessi mogħtija?

Meta saret din is-sorveljanza u minn min?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Jien informat li l-Awtorita' ta' l- Ippjanar irċeviet applikazzjoni biex isiru xogħlijiet fuq il-Palazz ta' Selmun (PA 4631/93) fit-22 ta' Novembru 1993.

Il-Kumitat għall-Ħarsien tal-Wirt Storiku iddiskuta l-applikazzjoni u mar ukoll jara il-post nhar is-26 ta' April 1994.

Il-Kumitat approva x-xogħlijiet wara li l-perit inkarigat mill-proġett intalab jagħmel xi bdil.

SKEJJEL - XIRI TA' KOTBA GĦAL TFAL LI JATTENDU FL-EWWEL KLASSIJIET

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Kif intlaqgħet l-offerta tal-Gvern li ġenituri jistgħu jixtru l-kotba ta' wliedhom li jattendu fl-ewwel klassijiet ta' l-iskejjel primarji u sekondarji?

Tista' tgħid kemm hemm ġenituri li xtraw il-kotba għal uliedhom?

X'persentaġġ huma mill-ġenituri li setgħu xtraw il-kotba?

F'liema skejjel għadhom ma tqassmux il-kotba ta' kwalita' tajba u fil- kwantita' meħtieġa lill-istudenti li l-ġenituri ma xtrawx il-kotba għal uliedhom?

ONOR.

MICHAEL FALZON: L-offerta tal-Gvern li ġenituri jistgħu jixtru l- kotba ta' wliedhom li jattendu Year 1 jew Year 2 ta' l-iskejjel primarji jew Form 1 ta' l-iskejjel sekondarji u Junior Lyceums, intlaqgħet b'mod pożittiv u sodisfaċenti.

Għalkemm din l-offerta saret fuq bażi ta' prova, 'il fuq minn 1,250 familja xtraw il-kotba ta' l-iskola għal uliedhom.

Mill-iskejjel primarji, kien hemm 1,109 li xtraw il-kotba.

Dan huwa 14.8% ta' dawk il-ġenituri li setgħu xtraw il-kotba.

Mill-iskejjel sekondarji u Junior Lyceums, kien hemm 151 studenti li xtraw il-kotba.

Dan huwa 3.4% ta' dawk li setgħu xtraw il-kotba.

Jien informat li l-iskejjel kollha ta' l-istat għandhom il-kotba kollha meħtieġa għall-bżonnijiet ta' l-istudenti.

Il-kotba li huma f'kondizzjoni ħażina qed jitwarrbu u jinbidlu ma' oħrajn ta' kwalita' tajba.

AJRUPORT - PULIZIJA TA' L-IMMIGRAZZJONI

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jordna biex il-Pulizija ta' l-Immigrazzjoni fl-ajruport ta' Ħal Luqa jużaw l-istess embarkation card li tiġi wżata fis- Sea Port, fejn l-informazzjoni rikjesta hi kollha quddiem?

Jaf il-Ministru li nstab li b'dan it-tip ta' embarkation card jiġi ffrankat ħafna ħin għaliex il-passiġġieri rari jimlew il-parti ta' wara ta' l-embarkation card mogħtija fl-ajruport u b'hekk irid joqgħod jimlieha l-pulizija?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li qed isiru arranġamenti biex l- embarcation cards jiġu mibdula.

QRATI - LIĠI DWAR L-IMPEDIMENTI TA' PARTENZA ĊIVILI

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja: Meta l- Ministru stess wiegħed li se jemenda l-liġi dwar l-impedimenti ta' partenza ċivili, jaf li s-sitwazzjoni ħżienet għaliex issa, b'konsegwenza ta' emendi tal-liġi tal-familja, l-impediment qed joħroġ ukoll fuq il-mara barra fuq ir-raġel?

ONOR.

JOE FENECH: Kif diġa' jaf l-Onor.

Membru fl-Abbozz 64 li jinsab fuq l-Ordnijiet tal-Ġurnata għat-tieni qari hemm provdut għal abbolizzjoni ta' l-impediment tas-safar fuq il-persuna.

L-impediment dejjem kien jista' jolqot il-mara kif ukoll ir-raġel.

Kulma għamlet il-liġi dwar ir-riforma tal-familja kien li żiedet id-drittijiet u r-responsabbilta' tal-mara.

FGURA - DAY CENTRE GĦALL-ANZJANI

L-ONOR.

EDWIN GRECH staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid jekk is-Segretarjat ta' l-Anzjani għandux il-ħsieb li jiftaħ Day Centre fil-Fgura?

Jekk fl-affermattiv, meta huwa ppjanat li jsir dan?

ONOR.

LOUIS GALEA: Fil-futur qrib, is-Segretarjat għall-Anzjani se jibda jħaddem żewġ Day Centres għall-anzjani, fiż-Żejtun u l-Imsida.

S'issa m'hemm l-ebda pjan li jinbeda 'Day Centre' fil-Fgura.

INSTITUT TAL-KURA TAS-SAĦĦA - KORS TAL-HEALTH SERVICE MANAGEMENT

L-ONOR.

EDWIN GRECH staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm studenti fl-Istitut tal- Kura tas-Saħħa li qed isegwu kors għal MSc Health Service Management?

Jista' l-Ministru jagħti lista ta' dawn l-istudenti u l-kwalifiki tagħhom?

Għaliex dawn l-istudenti wara li spiċċaw l-ewwel sena għadhom ma ġewx irreġistrati?

Min qed jisponsorjahom?

Jista' l-Ministru jgħid jekk dawn l- istudenti bdewx it-tieni sena tal-kors tagħhom?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li m'hemm ebda student tal-MSc (Health Science) fil-Health Service Management.

Biex kandidat ikun reġistrat bħala student f'dan il-kors irid ikun spiċċa l-kors tal-Postqualification Diploma in Health Science (jew ikollu grad ta' l-anqas bi klassifikazzjoni tat-Tieni Klassi bl-unuri) u l-proposta tat- teżi tkun aċċettata mill-Bord.

Ebda kandidat għadu ma wasal f'din il-fażi ta' qabel ir-reġistrazzjoni fl-MSc.

BAĦAR IĊ-CAGĦAQ - ASFALTAR

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: Jista' l-Ministru jara li tiġi asfaltata Triq Porzjunkola, Baħar iċ-Cagħaq?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Jien informat li triq Porzjunkola ma kienetx fil- programm ta' l-asfaltar għal din is-sena.

Għas-sena d-dieħla il-Kunsilli Lokali ġew mitluba li jagħtu lista ta' toroq fil-lokal tagħhom li jeħtiegu dan ix-xogħol, kif ukoll il-prioritajiet tagħhom.

BAĦAR IĊ-CAGĦAQ - SINJALI TAT-TRAFFIKU

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: Billi r-residenti li joqogħdu fit-toroq Porzjunkola u St. John the Baptist, Baħar iċ-Cagħaq qed jiffaċċjaw periklu kbir meta joħorġu għal Coast Road bil-karozzi tagħhom, billi l-mera mwaħħla biex tevita diżgrazzji dejjem tkun imtappna bir-raxx tal-baħar?

Jikkonsidra l-Ministru li jsir xi ħaġa aktar serja biex jiġu evitati diżgrazzji peress li l-karozzi li jkunu neżlin mill-Coast Road jgħaddu bi speed qawwi?

Jikkonsidra li jsiru l-lights biex min ikun ħiereġ min dawn it-toroq imsemmija ma jissugrax li jaqla' daqqa ta' karozza?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Jien informat li sabiex jitwaħħlu t-traffic lights mitluba ikun meħtieg li jsir studju xjentifiku tat-traffiku fil-post partikolari.

Barra minhekk f'toroq arterji bħat-triq imsemmija mill-Onor.

Interpellant, ma tistax twaqqaf traffiku fi triq primarja sabiex jidħol traffiku ieħor minn toroq sekondarji.

Dan jidħol fit-triq prinċipali meta ma jkunx għaddej traffiku fiha.

TAL-BARRANI - SINJALI TAT-TRAFFIKU

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: Billi min ikun ġej mill-Gudja jew Ħal Għaxaq u jkun irid jiżbokka fit-triq Tal-Barrani li tagħti għal Bulebel u Birżebbuġia qed jiffaċċja periklu kbir għax ħadd mis-sewwieqa li jkunu ġejjin f'din it-triq bi speed qawwi ma jċedi d-dritta, jikkonsidra l- Ministru li jwaħħal traffic lights hemmhekk biex dawk is-sewwieqa li jkunu jridu joħorġu mit-triq tal-Gudja u Ħal Għaxaq jingħataw iċ-ċans li jidħlu fi Triq Tal-Barrani?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Nirreferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru.

BORD GĦALL-KONTROLL TAT-TRAFFIKU

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: Billi jidher li t-Traffic Control Board waqaf jiffunzjona, fejn għandu wieħed jirrikori biex jagħmel ilmenti u suġġerimenti dwar dawl, mirja etc?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: It-Traffic Control Board se jibqa' jiffunzjona sakemm jitwaqqaf it-"Transport Co-Ordinating Committee" li hemm suġġerit fl- "Istructure Plan".

AJRUPORT - PASSPORT CONTROL

L-ONOR.

EDWIN GRECH staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid għaliex Pulizija tal-Passport Control fl-Ajruport qegħdin jittimbraw passaporti ta' persuni li m'għandhomx ċittadinanza Maltija imma li għandhom "Freedom of Movement" billi huma miżżewġin Maltin b'timbru mhux biss li juri d-date of arrival imma wkoll li l-permess li joqogħdu hawn Malta jiskadi wara tliet xhur?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ingħataw struzzjonijiet sabiex ikun hemm aktar attenzjoni f'każijiet simili.

SPTAR SAN LUQA - KONSULENTI

L-ONOR.

EDWIN GRECH staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il darba konsulenti fl-isptar San Luqa daħlu jaraw/jeżaminaw/joperaw pazjenti wara l-ħin tax-xogħol fix-xhur ta' Jannar u Frar tas-snin 1990, 1991, 1992 u 1993?

ONOR.

LOUIS GALEA: Din l-istatistika bdiet tinġabar minn meta l-Gvern, permezz tal-Ftehim mat-Tobba, ipprovda għall-ħlas extra meta konsulenti jidħlu fl-Isptar biex jaraw, jeżaminaw jew joperaw.

MDINA: MAGAZINE STREET - KONSENTURI FIL-MINA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għaż-Żgħażagħ u Kultura: Kemm ilhom jiġu rapportati lid-Dipartiment tal-Mużewijiet li hemm konsenturi fil-Mina li hemm f'Magazine Street, Mdina?

Xi studji saru u x'passi ttieħdu?

Kawża ta' xiex żviluppaw dawn il-konsenturi u x-xogħlijiet ta' manutenzjoni hemm proġettati li jsiru sabiex tiġi rimedjata l-ħsara?

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Jien informat li d-Dipartiment tal- Mużewijiet ma rċieva ebda rapport dwar konsenturi fil-mina li hemm fi Triq Magazzini, l-Imdina.

RABAT: ĠONNA HOWARD - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd: Billi l-Kamra matul dawn l-aħħar sentejn dejjem ġiet informata li kellhom isiru xogħlijiet/proġetti fil-ġonna Howard ir-Rabat, sabiex jissebbaħ l-ambjent, jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra għaliex dawn ix- xogħlijiet ma sarux fil-parti tal-ġnien u meta huwa pprogrammat mill- Ministeru li jsiru?

Jista' għaldaqstant il-Ministru jara li f'dan il-budget li ġej ikun hemm maħsuba l-flus meħtieġa għal dan ix-xogħol sabiex dawn il-ġonna jiġu żviluppati aħjar ħalli joffru atmosfera isbaħ liċ-ċittadini u turisti li jżuru bl-eluf dawn l-inħawi tar-Rabat, Malta?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Se nara x'pariri jistgħu jittieħdu biex dan il- ġnien jiġi msebbaħ.

RABAT - TRIQ GUŻMANA NAVARRA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 21270 ċioe' jista' l-Ministru jikkonsidra t-talba tar- residenti ta' Ġużmana Navarra Str, ir-Rabat sabiex il-parti tat-triq li tmiss ma' Main Street issir "No Parking" ħalli jispiċċa l-inkonvenjent għal dawn ir-residenti?

Peress li ħafna karozzi qed ikunu pparkjati fin-nofs ta' din it-triq, jista' l-Ministru jara li ma jkunx hemm dewmien fir-risposta għal dawn ir- residenti?

Jekk fl-affermattiv, meta?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Se ngħaddi s-suġġeriment ta' l-Onor.

Membru għall-konsiderazzjoni tat-Traffic Control Board.

MTARFA - PROVVISTA TA' ELETTRIKU

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Għaliex l-istreet lighting ta' Mtarfa Road wara li kien ilu mitfi għal tmien t'ijiem sħaħ u wara li ssewwa reġa' ntefa'?

Ma jħossx il-Ministru li dan mhux sew meta dawn il-ħsarat ilhom issa jseħħu għal dawn l-aħħar ħames snin?

Jista' l-Ministru jifhem li dan huwa dritt u mhux pjaċir u għaldaqstant jirrimedja l-ħsarat darba għal dejjem sabiex jispiċċa l-inkonvenjent għar- residenti ta' l-Imtarfa Road, Mtarfa?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Għaddejt l-ilment ta' l-Onor.

Interpellant lill-Korporazzjoni Enemalta.

RABAT - VULTAĠĠ TA' DAWL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Billi f'diversi nħawi tar-Rabat, il-vultaġġ tad-dawl qed ikun baxx ħafna, jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra xi pjan ta' xogħlijiet għandha Enemalta sabiex ittejjeb dan is-servizz essenzjali lill-kommunita' Rabtija?

Billi wkoll f'dawn l-inħawi r-residenti qed jiffaċċjaw inkonvenjenza kbira, jista' l-Ministru jara li x-xogħlijiet isiru fl-affermattiv?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ma jirriżultax li diversi nħawi tar-Rabat għandhom provvista ta' elettriku b'voltaġġ baxx u għalhekk ikun ta' għajnuna jekk l-Onor.

Interpellant jista' jagħti indikazzjoni ta' dawn il- postijiet ħalli jsiru l-investigazzjonijiet meħtieġa.

Sadanittant l-Enemalta qed tistenna l-ħruġ ta' permess tal-bini biex tinbena substation ġdida f'Ta' Franton.

Kmieni s-sena d-dieħla għandu jitħaddem ukoll cable ġdid ta' voltaġġ għoli li qed jitpoġġa fi trinek bejn il-Mosta u n-Nigret fir-Rabat biex tissaħħaħ il-provvista ta' l-elettriku lejn ir-Rabat kollu u l-inħawi ta' madwaru.

BUSKETT - XOGĦLIJIET FIL-WINERY

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd: X'kienu x-xogħlijiet li saru fil-Winery tal-Buskett matul din is- sena?

Għaliex ħafna xogħlijiet proġettati f'din il-winery tħallew abbandunati?

Jista' l-Ministru jara li jitkomplew ix-xogħlijiet li hemm pendenti?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Fl-aħħar tlett xhur u nofs, sar xogħol ta' tindif kemm ġewwa u barra l-Winery Station.

Inħadmet l-art u saret żabra fuq id- dwieli u bexx matul is-sajf.

Jien informat li se jsiru dalwaqt xi xogħlijiet fuq il-bjut.

FORZI ARMATI - HELICOPTERS

L-ONOR.

EDWIN GRECH staqsa lill-Prim Ministru: B'referenza għat- tweġiba għall-interpellanza tiegħi numru 21716, ma jidhrilux l-Prim Ministru li helicopters li jiġu mogħtija f'xi inċident fejn ikun hemm xi persuna li sofriet xi ġrieħi għandhom ikollhom ċilindru ta' l-ossiġnu u assistenza medika?

L-informazzjoni li għandi hi li turista Ġermaniża kienet għadha ħajja meta ttellgħet fuq il-helicopter u allura l-użu ta' ossiġnu seta' kien ta' benefiċċju.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Il-mistoqsija tagħmel referenza dwar jekk il- helicopters tal-Forzi Armati għandux ikollhom fuqhom ċilindri ta' l-ossiġnu u assistenza medika.

Fil-prattika, dan ifisser li jkun hemm tabib u nurse li jkunu stand-by lejl u nhar fil-ġranet kollha tal-ġimgħa.

Minħabba limitazzjoni ta' riżorsi kemm fl-Armata kif ukoll fid-Dipartiment tas- Saħħa, mhux possibbli li għalissa jintlaħaq dan il-għan.

SPTAR SAN RAFFAELE - OFFERTI

L-ONOR.

EDWIN GRECH staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jagħti lista ta' dawk il-kumpanniji li xeħtu offerti għal bini ta' l-isptar San Raffaele?

Issa li dawn l-offerti ġew miftuħa, jista' l-Ministru jgħid ta' kemm kienet kull offerta?

ONOR.

JOHN DALLI: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li ngħatat għad-domanda numru 21838 fis-seduta numru 325.

TOROQ - XOGĦOL FUQ TOROQ

L-ONOR.CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: Jista' l-Ministru jgħid min huma l- kuntratturi li ngħataw ix-xogħol ta' toroq f'Malta?

X'kien il-valur ta' kull kuntratt?

X'inhu l-valur tal-ħlas dovut lil kull kuntrattur illum?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Jien informat li l-kuntratturi li ngħataw ix- xogħol tat-toroq f'Malta huma dawn:

Advert 545 Advert 546 North South

Road Services Road Services Rite Mix - C Vella Ltd C Vella Ltd ASVC Cont.

ASVC Cont.

J Vella & Sons - - P Montebello Polidano Bros. Polidano Bros. Rock Cut Ltd Rock Cut Ltd Bonnici Bros Bonnici Bros - Kalaxlokk - C & F Enterprise - A Schembri & Sons - - - - Asfaltar Ltd Asfaltar Ltd Bitmac Ltd Bitmac Ltd

Advert 547 Advert 548 East West

Road Services Road Services - Rite Mix C Vella Ltd C Vella Ltd - - - - - - Polidano Bros Polidano Bros Rock Cut Ltd Rock Cut Ltd Bonnici Bros Bonnici Bros - - - C & F Enterprise - A Schembri & sons - Ph.

Agius & Sons - Agius Stonework Asfaltar Ltd Asfaltar Ltd Bitmac Ltd Bitmac Ltd

Il-valur ta' kull kuntratt u l-ħlasijiet dovuti li għad iridu jitħallsu huma dawn:

Stima li Stima ta' gHad trid kuntratti titHallas mogHtija

Bonnici Bros 210,000 400,000 Polidano Bros 151,000 400,000 Bitmac Ltd 180,000 400,000 Asfaltar Ltd 140,000 400,000 ASVC Cont.

Ltd 62,000 200,000 H Vella & Sons 70,400 100,000 Rite Mix Ltd 48,000 200,000 Road Services 125,000 400,000 Kalaxlokk Ltd 7,000 100,000 A Schembri & sons 175,000 200,000 Ph.

Agius & Sons 49,000 100,000 Agius Stonework 9,000 100,000 C & F Enterprises 7,000 200,000 P Montebello 5,000 100,000 Rock Cut Ltd 15,000 400,000 C Vella 270,000 400,000

AWTORITA' TA' L-IPPJANAR - PERMESSI GĦALL-BINI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jintervjeni personalment biex forsi fl-aħħar joħroġ il-permess PB 3581/91 li ilu pendenti għal tliet snin sħaħ?

Għaliex dan il-permess baqa' ma ħariġx ladarba l-contribution ġiet imħallsa madwar tliet ġimgħat ilu?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Jien informat li l-permess Nru. PA 3581/91 ġie mpustat fl-20 ta' Ottubru 1994 lill-applikant u l-perit tiegħu.

Dan il-permess ġie approvat fit-3 ta' Awissu 1994 u mbagħad inħareġ il- kont għall-Contribution li tħallas fl-24 ta' Settembru 1994.

UFFIĊĊJU TA' L-AVUKAT ĠENERALI - POSTIJIET TA' PROKURATUR LEGALI,APPLIKAZZJONIJIET

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja: Jista' l-Ministru jgħid meta se joħorġu l-applikazzjonijiet għall- postijiet vakanti ta' prokuratur legali fl-Uffiċċju ta' l-Avukat Ġenerali?

ONOR.

JOE FENECH: Jiena nformat li s-sejħa għall-applikazzjonijiet biex jimtlew il-postijiet vakanti ta' prokuratur legali fl-Uffiċċju ta' l-Avukat Ġenerali ntbagħtu l-Public Service Commission fl-1 ta' Ottubru, 1994.

Tajjeb li l-Onor.

Membru jkun jaf ukoll li minbarra l-applikazzjonijiet għal-prokuratur legali, se joħorġu wkoll sejħiet għal uffiċċjal legali Junior, Uffiċċju Legali, Avukati Anzjani u Assistent għall-Avukat Ġenerali.

NOFS INHAR TA' MALTA - ASFALTAR TA' TOROQ

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazz- joni u Teknologija: Jista' l-Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari numru 21855 dwar asfaltar ta' toroq fin-Nofs Inhar ta' Malta?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Jien informat li l-Kunsilli Lokali kollha ġew mitluba jgħaddu lista ta' toroq li jeħtiġilhom asfaltar fil-lokal tagħhom, u ġew mitluba wkoll jagħmlu l-priorita' għal kull triq biex ikun jista' jitfassal il-pjan tax-xogħol għall- 1995.

ENEMALTA - KONTIJIET TAD-DAWL

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru 18968 ċioe' nirreferi għall-mistoqsija parlamentari numru 3573 fejn fir-risposta kien ingħad li proċeduri oħrajn jidħlu fis-seħħ aktar tard din is-sena (1993-1994).

Jista' l-Ministru jgħid jekk dawn il-proċeduri li kienu tħabbru issa daħlux u jekk le, meta huwa mistenni li dawn jibdew japplikaw?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninforma lill-Onor.

Interpellant illi ma ġewx imdaħħla proċeduri ġodda.

MELLIEĦA - FTUĦ TA' PETROL STATION

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari numru 19430 ċioe' nirreferi għar-risposta mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru 19165 fejn fiha jingħad li hemm applikazzjoni PA 1839/94 quddiem l-Awtorita' ta' l-Ippjanar għall-bini ta' petrol station.

Dan ifisser li Enemalta dan l-aħħar ħarġet liċenzji ta' petrol stations aktar minn dak li kien hemm qabel?

Jekk ir-risposta hi fl-affermattiv, min huma s-sidien ta' dawn il-pompi u f'liema lokalitajiet ingħataw?

ONOR.

Membru li l- Korporazzjoni Enemalta ma ħarġet ebda liċenzja ġdida ta' petrol station.

ENEMALTA - UŻU TA' BOWSERS PRIVATI GĦAL KONSINJA TA' FUEL

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari numru 19556 ċioe' jgħid kemm intużaw bowsers privati minn Enemalta għal konsinja ta' fuel għal petrol stations eċċ f'dawn l-aħħar erba' snin?

B'liema kondizzjonijiet ħadmu dawn?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Matul dawn l-aħħar snin cioe' bejn l-1990 - 1994, it-taqsima tal-Pitrolju għamlet użu minn żewġ kuntratturi.

Il-kuntrattur jingħata xogħol skond il-ħtieġa li ġeneralment jissejjaħ darbtejn fil-ġimgħa u jintużaw żewġ bowsers kull darba.

Bejn Awissu 1992 u Mejju 1994 meta s-sistema li l-prodotti jinġarru f'bowsers dedikati, it-taqsima kellha bżonn ta' aktar bowsers u għalhekk f'dan il-perjodu kienu jitħaddmu madwar ħames bowsers xi tliet darbiet fil- ġimgħa.

Il-kondizzjonijiet ta' dawn il-kuntratturi huma speċifikati fit-tender.

AWTORITA' TA' L-ILMA - RIŻENJA TAL-FINANCIAL CONTROLLER

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari numru 19646 ċioe' jgħid hux veru li l-"Financial Controller" tal-Water Authority tefa' r-riżenja tiegħu?

X'kienu r-raġunijiet li wassluh jagħmel dan?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nikkonferma li l-Financial Controller tal- Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma spiċċa minn mal-Korporazzjoni fl- aħħar ta' Awissu.

Ma ngħatat l-ebda raġuni partikolari għar-riżenja tiegħu minn mal- Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma.

ENEMALTA - FTEHIM MAL-BEJJIEGĦA TAL-PITROLJU

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari numru 19849 ċioe' jgħid jew ipoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kif intlaħaq il-ftehim bejn Enemalta u l- bejjiegħa tal-Pitrolju?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: F'laqgħa li nżammet nhar l-Erbgħa 22 ta' Ġunju, 1994 bejn il-Korporazzjoni Enemalta u l-GRTU sar qbil verbali li l- bejjiegħa tal-pitrolju u l-kuntratturi jinformaw lit-taqsima b'kull bejgħ ta' pitrolju 'l fuq minn 54 litru.

Dan biex il-Korporazzjoni tkun tista' tanalizza kif qiegħed isir l-użu minn dan il-prodott.

SKEJJEL - STUDENTI FL-ISKEMA TAT-TAS

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: X'inhi r-raġuni li studenti fl-iskema tat-TAS ta' Jannar, 1990 li ġew imwegħda li se jingħataw impieg wara li jiggradwaw għadhom s'issa jitħallsu ta' studenti?

Għaliex per eżempju studenti li ggradwaw fl-Industrial Design f'Jannar 1994 illum għadhom la ħadu l-arrears u wisq anqas il-paga minkejja li ilhom xhur jaħdmu?

ONOR.

MICHAEL FALZON: L-iskema tat-TAS, li hija parti minn apprendistat, ma tiggarantixxix li apprendist jingħata impieg wara li jiggradwa.

Madankollu jekk wara li apprendist jingħata l-journeyman's certificate jinżamm f'impieg li għalih kien imħarreġ, għandu jitħallas il-paga sħiħa ta' journeyman.

Ir-responsabbilta' li dan isir taqa' fuq id-dipartiment, il-korporazzjoni jew l-azjenda li żżomm lill-ex apprendist fl-impjieg.

It-tieni parti tal-mistoqsija għandha tiġi inkwadrata fid-dawl ta' dak li ntqal hawn fuq.

KUMMISSJONIJIET - SALARJI

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Prim Ministru: F'kull Kummissjoni li ġew maħtura u jaħdmu skond kif titlob il-Kostituzzjoni, kemm hu s-salarju jew l-onorarju, skond il-każ, li qed jitħallas għall-kariga ta' chairperson kif ukoll għal dik ta' membru rispettivament bħala rikonoxximent tas-servizzi li dawn ġew mitluba jikkontribwixxu lill- kommunita' f'kull Kummissjoni?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: L-onorarju li jitħallas għall-kariga ta' Chairperson u ta' Membru ta' Kummissjonijiet maħtura skond kif titlob il- Kostituzzjoni huwa kif jidher hawn taħt:

Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku

Chairman Lm5414 Deputat Chairman Lm4088 Membru Lm3660

Kummissjoni Elettorali

Chairman Nil Membru Lm2400 għal sena normali Lm1000 "extra" f'dik is-sena li ssir Elezzjoni Ġenerali

Kummissjoni dwar l-Impiegi

Chairman Lm1000 Membru Lm 750

Awtorita' tax-Xandir

Chairman Lm5414 Membru Lm3660

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR ID-DRITTIJIET TAT-TFAL

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li jkun ippubblikat Abbozz ta' Liġi dwar id-Drittijiet tat-Tfal b'liġi waħda kompriża ta' diversi forom b'aspetti ta' protezzjoni?

X'għamla ta' liġi għandu jkollha din?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel din il-mistoqsija lill-Ministru konċernat.

UNJONI EWROPEA - SĦUBIJA TA' MALTA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru ta' l-Affarijiet Barranin: Jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti d-dettalji sħaħ dwar il-laqgħa riċenti tiegħu fi Strasbourg mal-Euro M.P. Edward Mc Millan - Scott?

Jista' jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' l-ittra li għaddielu fejn allegatament rabat l-applikazzjoni Maltija għal Sħubija fl-Unjoni Ewropea mal-fatt li sal-lum il-Gvern Malti naqas li jiffirma u jirratifika l-konvenzjonijiet internazzjonali dwar "child abduction?

Malta meta mistennija tikkonferma u tirratifika dawn il-konvenzjonijiet?

Jikkonferma l-Viċi Prim Ministru dak li qalet is-Sunday Telegraph (30.10.94) li l- laqgħa kienet "A highly charged meeting where during talks Mr. Mc Millan Scott made plain his belief that if Malta wanted to join the E.C. it was going about it the wrong way"?

ONOR.

GUIDO DE MARCO: Ir-realta` fuq il-laqgha ma Mr Mc Millan Scott hija differenti hafna min kif giet deskritta fis-Sunday Telegraph.

Id-diskussjoni kienet biss marginalment fuq il-kaz indikat u kienet wahda kordjali hafna.

Il-kaz gie deciz nhar il-Gimgha, 4 ta` Novembru, 1994 mill- Qorti ta` l-Appell.

Diġa' ordnajt kopja tas-sentenza.

L-ufficcju tal- Avukat Generali qieghed jezamina il-konvenzjoni indikata bil-ghan li tigi ratifikata.

VAT - FISCAL CASH REGISTERS

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid kemm kien hemm suppliers tal-Fiscal Cash Registers li s'issa applikaw għand il-VAT Commissioner biex ikunu jistgħu ibiegħu dawn ir- reġistri?

Meta fetħu l-applikazzjonijiet u meta għalqu?

F'liema data mistennija li jiġu ppubblikati l-approved models fil- Gazzetta tal-Gvern?

Kif tispjega l-fatt li l-kumpannija SAREMA bdiet tbiegħ il-Fiscal Cash Registers qabel ma ħarġet il-Policy Paper dwarhom?

Jista' l-Ministru jagħti dettalji dwar il-kumpannija li se jwaqqaf il- Gvern biex jikkordina l-arranġamenti speċjali bejn is-suppliers u l-users ta' dawn il-cash registers?

Meta se titwaqqaf u min se jkunu x-shareholders fiha?

Kemm se jkun twil it-transition period biex jiġu sostitwiti n-Non Fiscal Cash Registers?

Min juża aktar minn 3 Fiscal Cash Registers mhux se jibbenefika minn ebda sussidju?

ONOR.

JOHN DALLI: 1) Nirreferi lill-Onor.

Interpellant li sat-2 ta' Novembru 1994 ma kien hemm l-ebda applikazzjonijiet minn suppliers ta' Cash Registers għaliex l-applikazzjonijiet fetħu mit-3 ta' Novembru 'l quddiem.

2) Is-sejħa għall-applikazzjonijiet hija miftuħa mingħajr data u hija limitata għal dawk l-kumpanniji li jissodisfaw il-kwalifiki msemmija fl- ispecifications.

3) L-approved models jiġu ppubblikati fil-Gażżetta tal-Gvern immedjatament meta dawn il-"Cash Registers" ikunu ġew ittestjati.

Din id-data tiddependi minn kemm idumu s-"suppliers" biex jissottomettu il-"Cash Registers".

4) Id-Dipartiment ma ta' l-ebda awtorizazzjoni biex jinbighu Fiscal Cash Registers sa data ta'din it-tweġieba.

5) L-Għanijiet prinċipali ta'din il-kumpannija se jkunu l-iffinanzjar u s- sussidju tal-Basic Cash Registers, is-Sales u l-maintenace agreement għal Basic Fiscal Cash Registers biex niżguraw li jkun hemm After Sales Service effiċjenti.

B'dawn l-arranġamenti jiġi żgurat li min qed juża l- Fiscal Cash Registers jiġi mħarreġ kif jużahom u jieħu ħsiebhom biex ma jkunx hemm ħsarat.

6) Il-kumpannija se titwaqqaf mill-aktar fis-possibbli u x-share holder se jkun il-Gvern.

7) It-transition period se jkun fid-diskrezzjoni tal-Kummissarju tal-VAT.

Min juża aktar minn tliet Cash Regisers se jibbenefika sa l-ewwel tlieta biss.

VAT - KUMPANNIJI TA' L-GĦAMARA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid huwiex skond il-liġi li diversi kumpanniji ta' l-għamara fosthom ditta ewlenija qegħdin jitolbu fuq ordnijiet ġodda, depożitu kkalkolat bħala persentaġġ tal-valur ta' l-ordni bil-VAT miżjud tiegħu?

ONOR.

JOHN DALLI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li skond l-Liġi tal- VAT ma jistax jintalab depositu fuq ordnijiet ġodda, li jkun kalkolat bħala persentaġġ tal-valur ta'l-ordni bil-VAT miżjud miegħu.

STRAJK ĠENERALI - ĦADDIEMA ASSENTI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari numru 22071 u ċioe' jista' jgħid nhar l-istrajk nazzjonali apparti mill-ħaddiema tal-Gvern u Korporazzjonijiet Parastatali li kienu on strike, kemm kien hemm nies:

On leave;

On sick leave;

Eżentati milli jistrajkjaw?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab informat li l-attendenza fid- Dipartimenti tal-Gvern, Korpi Parastatali u l-kumpanniji ewlenin li fihom il-Gvern għandu l-maġġoranza ta' l-ishma nhar l-24 ta' Ottubru 1994 kienet kif tidher fit-tabelli li tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta.

Dwar l-aħħar parti tal-domanda, irrid ngħid li eżenzjoni minn strajk ma tingħatax minn min iħaddem imma minn min ikun ta d-direttivi ta' l-istrajk.

ENEMALTA - XIRI TA' PROPRJETA'

L-ONOR.

GEORGE VELLA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jikkonferma l-Ministru li Enemalta dan l-aħħar xtrat xi proprjeta' mingħand il-privat, biswit il-Power Station tal-Marsa?

Kemm inxtrat din il-proprjeta'?

Fiex tikkonsisti din il-proprjeta'?

X'beħsiebu jsir b'din il-proprjeta'?

Jaħseb il-Ministru li din il-proprjeta' hija adattata għall-iskop li għalih ġiet mixtrija?

Xi kemm huwa stmat li jridu jsiru spejjeż biex din il-proprjeta' titbiddel għal dak li għandha bżonn Enemalta?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: a) Nikkonferma li nxtrat proprjeta' mingħand diversi persuni qrib ħafna tal-Power Station tal-Marsa.

b) Il-propjeta' nxtrat għas-somma ta' Lm550,000.00.

c) Din tikkonsisti fi 11-il warehouse, sitta f'livell ta' l-art u ħamsa fuq. erba' minnhom mingħajr ħitan diviżorji u għalhekk jifformaw warehouse kbira, għalhekk għandha erba' bibien.

Hemm żewg liftijiet u shelving diġa' lest flimkien ma' uffiċini żgħar.

Hemm madwar 1617 metru kwadru isfel u madwar 1061 metru kwadru fuq.

d) Erba' warehouses qiegħdin jiġu rranġati bħala uffiċini u l-bqija biex jintużaw bħala general store flok l-Ospizio l-Furjana.

e) Peress li hija qrib ħafna tal-Power Station għandha taqta' ħafna mill- iskariġġ preżenti, kif ukoll ikun hemm kontroll aħjar.

Dan barra li tneħħew ċertu nkonvenjenzi għaż-żewġ naħat, bit-traffiku kbir li kien qiegħed jinħoloq minħabba l-containers.

Hekk kważi din il-parti saret kollha ta' Enemalta u dan l-inkonvenjent naqas sewwa.

f) Fejn sejrin ikunu l-istores ftit li xejn sar tibdil ħlief li wieħed ikollu jirranġa aktar dawl u tibjid.

Fejn sejrin isiru l-uffiċini saru soqfa ġodda biex l-għoli li kien hemm jintuża ukoll.

B'kollox huwa stmat li s-somma tilħaq madwar Lm60,000.00.

VALLETTA - AUBERGE DE BAVIERE - BUS SHELTER

L-ONOR.

LOUIS CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: Jista' l-Ministru jara li jsir bus shelter fejn hemm il-bus stop ta' quddiem l-Auberge de Baviere l-Belt Valletta peress li dan jintuża minn ħafna nies li jmorru għax-xogħol kif ukoll minn ħafna tfal ta' l-iskola u kemm fis-sajf kif ukoll fix-xitwa dawn ibatu fix-xemx u fix-xita, rispettivament?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: It-talba ta' l-Onor.

Membru se tkun ikkonsidrata aktar 'il quddiem peress li jien informat li l-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku għandha numru konsiderevoli ta' talbiet għal bus shelters.

Barra minhekk, kif kelli l-okkazjoni ngħid drabi oħra, bħalissa m'humiex isiru bus shelters ġodda billi se tinhareg sejħa għal offerti ħalli dawn jibdew jsiru b'mod li jibda jkun hemm kompattibbilta' ta' stil bejn il-bus shelters u lokal fejn jitqiegħdu.

ATT BIEX JIPPROMWOVI S-SAĦĦA U S-SIGURTA' FUQ IL-POST TAX-XOGĦOL

L-ONOR.

LOUIS CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Jista' l-Ministru jgħid hemmx il-ħsieb li jsiru xi addendi għal Att Numru VII ta' l-1994 "biex jippromwovi s-saħħa u s- sigurta' fuq il-post tax-xogħol" sabiex tiġi salvagwardata aktar il-ħajja tal-mara tad-dar fejn jidher illi f'paragrafu dsatax (19) din mhix inkluża mal-lista?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Mhux il-każ li l-mara tad-dar, bħala konsumatur, tista' effettivament tiġi protetta bl-Att VII ta' l-1994 li hu intiż biex jippromwovi s-saħħa u s-sigurta' ta' l-impjegati fuq il-post tax-xogħol.

SKEJJEL - DĦUL TAT-TFAL TA' L-EMIGRANTI FIL-JUNIOR LYCEUM

L-ONOR.

KARMENU BORG staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Jista' l-Ministru jivverifika jekk kenitx il-proċedura tad-dipartiment li meta jiġu tfal ta' emigranti mweldin barra minn Malta dawn jitpoġġew fis-sekonarja u mhux fil-Junior Lyceum?

Din il-proċedura nbidlet, u jekk fl-affermattiv minn meta?

Jaf il-Ministru li din is-sena skolastika ħamest ibniet tpoġġew fil- Junior Lyceum ta' Għawdex bla ma qagħdu għal entrance exam u tnejn oħra tpoġġew għalkemm dawn qagħdu għall-eżami msemmi u m'għaddewx?

Jaf il-Ministru bl-ittri li ntbagħtu mit-Test Construction Unit iffirmati mis-Sur Arthur Sammut biex dawn it-tfal inbidlilhom il-post minn kif ġew klassifikati mill-iskola?

Fuq il-parir ta' min intbagħtu dawn l-ittri?

X'passi se jieħu l-Ministru biex tiġi rimedjata l-ħsara u l-inġustizzja li saret ma' sħabhom l-oħra li ma ngħatawx l-istess ċans?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Tfal ta' emigranti mwelldin barra minn Malta, u li jirritornaw biex joqogħdu għal kollox fil-gżejjer Maltin, jitpoġġew fl- iskola u fil-klassi addatta għalihom skond l-eta', l-abilita' tagħhom, u l- postijiet vakanti fl-iskejjel.

F'xi każijiet tiġi kkonsidrata wkoll saħħet l-istudent.

Din il-proċedura ssir għaliex fil-każijiet kollha l-kurrikulu, is-sillabi u s-suġġetti (fosthom il-lingwi), li dawn it-tfal ikunu studjaw barra minn Malta huma differenti minn dawk li għandna fis-sistema edukattiva Maltija u għalhekk kull każ jiġi studjat fuq il-mertu tiegħu.

Dwar iż-żewġ każi li rrefera għalihom l-Onor.

Interpellant jirriżultali li każ minnhom kien ta' tifla spastika li għaddiet minn sitt suġġetti u weħlet mill-Malti u tpoġġiet fil-Junior Lyceum fuq bażi umanitarja billi seħbitha li kienet tgħinha għaddiet għal din l-iskola.

Il-każ l-ieħor kien ta' żball klerikali li nstab meta ntalbet reviżjoni tar-riżultat u għaldaqstant mhux il-każ li t-tifla in kwestjoni kienet fil-fatt weħlet mill-eżami.

Ma jirriżultax li saret xi ħsara jew inġustizzja ma' dawk il-kandidati l- oħra li qagħdu għall-eżami u ma għaddewx.

L-Uffiċjal ta' l-Edukazzjoni jieħu l-inkarigu li jispjega biċ-ċar u fid- dettal ir-riżultat ta' l-eżami lil dawk il-ġenituri li jitolbu tagħrif dwar kif marru wliedhom fl-eżami.

Jekk jinstab xi żball klerikali dan jiġi rranġat kif jiġri f'kull eżami ieħor.

Meta jiġi rranġat żball tkun rimedjata inġustizzja u b'ebda mod ma ssir inġustizzja jew ħsara fil- konfront ta' min ma jirriżultalux li kien hemm xi żball fir-riżultat ta' l- eżami tiegħu.

GĦAWDEX: XLENDI - ILMA TAX-XITA FI TRIQ SAN XMUN

L-ONOR.

KARMENU BORG staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jieħu l-passi meħtieġa biex l-ilma tax-xita li jinżel minn Triq Ras il-Bajjada għal Triq San Xmun, Xlendi, Għawdex jiġi kkontrollat billi jintefa' l-baħar minn quddiem iċ-Ċima Restaurant u ma jitħallix ikompli nieżel ma' Triq San Xmun liema ilma qiegħed ikun ta' inkonvenjent u periklu għal pubbliku li jinzerta f'dawk l-inħawi waqt ix-xita?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Tlabt lid-Dipartiment tad-Distretti tat- Taqsima tax-Xogħlijiet jara x'jista' jagħmel dwar l-ilment ta' l-Onor.

Interpellant.

GĦAWDEX - TINDIF TAL-WIED TAX-XLENDI

L-ONOR.

KARMENU BORG staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jieħu l-passi meħtieġa biex jitnaddaf il-wied tax-Xlendi speċjalment il-parti t'isfel ta' ħdejn il-car park peress li kull meta ma tnaddafx u għamlet ħafna xita dan rriżulta fi ħsarat kbar kemm għar- residenti u anke għat-toroq ta' dawk l-inħawi?

ONOR.

Interpellant.

GĦAWDEX: XATT TAX-XLENDI - DAWL

L-ONOR.

KARMENU BORG staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jieħu l-passi meħtieġa biex jitwaħħlu bozoz fuq il-moll tax- Xlendi, sewwa sew fl-inħawi fejn jinġibdu l-opri tal-baħar peress li n- nuqqas ta' dawl qiegħed ikun ta' inkonvenjent għas-sajjieda u għal min jiffrekwenta dawn l-inħawi?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Għaddejt it-talba ta' l-Onor.

Interpellant lill-Korporazzjoni Enemalta.

KONVENZJONIJIET DWAR ID-DRITT MARITTIMU - RATIFIKAZZJONI

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru ta' l-Affarijiet Barranin: Jista' l-Viċi Prim Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 22118 u ċioe' jista' jgħid liema huma dawk il-konvenzjonijiet li Malta rratifikat s'issa fejn jidħol id- Dritt Marittimu u li qed isibu r-rifless tagħhom fil-Merchant Shipping Act 1973?

X'konvenzjonijiet jidhrilha li għandha tirratifika aktar biex din il-liġi tkun prodott ta' konvenzjonijiet ta' portata mhux biss rikka iżda wkoll aktar kompleta?

ONOR.

GUIDO DE MARCO: L-informazzjoni mitluba qeghdha tingabar.

KONVENZJONIJIET/TRATTATI - INKORPORAZZJONI FIL-MERCHANT SHIPPING ACT

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: Jista' l-Ministru jgħid liema huma dawk il-konvenzjonijiet jew trattati bilaterali li l-Gvern jixtieq jikkonsidra biex 'il quddiem jistgħu jiġu nkorporati fil-liġi diġa' eżistenti u ċioe' il-Merchant Shipping Act 1973?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Nirreferi lill-Onor.

Membru għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru.

TA' QALI - TINDIF TA' L-AREA MADWAR IL-PITKALI

L-ONOR.CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jara li l-area madwar il-Pitkali f'Ta' Qali titnaddaf regolarment bħalma jsir kuljum wara li jiżżarma s-suq tal-Belt peress li l- ammont ta' ħmieġ li hemm f'din l-area jagħmel għajb tal-post li suppost hu Park Nazzjonali?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-inħawi madwar il-Pitkali f'Ta' Qali jitnaddfu regolarment.

Naqbel ma' l-Onor.

Interpellant li teżisti problema f'dan il-post iżda din mhux waħda ta' nuqqas ta' tindif iżda ta' nuqqas ta' sens ċiviku minn naħa ta' bosta li jarmu ma' l-art l-iskart tagħhom minkejja li jeżistu reċipjenti apposta għall-użu tagħhom.

ATTARD - TRIQ IL-PITKALI - KONTROLL TAT-TRAFFIKU

L-ONOR.CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jara li l-pulizija tikkontrolla b'mod aħjar it-traffiku u l-ipparkjar bl-addoċċ li qiegħed isir f'Pitkali Road, Ħ'Attard peress li bħalissa dan it-traffiku qiegħed joħloq inkonvenjent kbir lir-residenti ta' din l-area?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-Pulizija Distrettwali qed iżżomm għajnejha miftuħa sabiex fil-lokalita' imsemmija jiġi ikkontrollat it- traffiku, inkluż l-abbuż ta' ipparkjar bl-addoċċ ta' vetturi.

Tlabt ukoll li l-Pulizija tat-Traffiku jippatroljaw din il-lokalita'

QRATI - PERSUNI AKKUŻATI B'SERQ TA' ILMA

L-ONOR.CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm persuni tressqu l-Qorti fuq serq ta' ilma mill-1 ta' sena sal-lum?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li matul din is-sena kien hemm seba' każi li tressqu l-Qorti fuq serq ta' ilma.

LUKANDA VERDALA - ĦLAS LILL-IMPJEGATI

L-ONOR.CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Ġaladarba issa tħabbar li l-lukanda Verdala fir-Rabat issa inbiegħet, jista' l-Ministru jgħid jekk l-ex-impjegati ta' din il-lukanda humiex se jitħallsu tal-ħlas li għadu dovut lilhom?

ONOR.

GEORGE BONELLO DU PUIS: L-ex impjegati tal-lukanda Verdala li baqgħu ma tħallsux tal-pagi li kienu dovuti mill-kumpannija li kienet waqfet topera qabel mal-lukanda inxtrat mill-Malta Development Corporation jafu l-perdikament tagħhom lil minn ippreċipita il-krizi li sabet ruħa fiha l-lukanda Verdala fil-1984.

B'danakollu, dak li kien dovut lilhom skond id-digriet tal-Qorti diga tħallas.

Il-pożizzjoni tal-impjegati prezenti tal-lukanda Verdala giet salvagwardjata billi is-sidien il-godda huma tenuti li jzommu fl-impjieg l- istaff kollu tal-lukanda Verdala li kien hemm f'Marzu ta' din is-sena skond il-ftehim kollettiv.

VALLETTA: OLD BAKERY STREET - TISWIJA

L-ONOR.CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni għaliex it-tarmac li ngħata f'Old Bakery Street, minn South Street 'l isfel fil-Belt ftit tax-xhur ilu nqala' ma' l-ewwel xita?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Jien informat li f'Old Bakery Street, il-Belt ma sarx tarmac imma scarifying.

Li gara hu li f'ċerti postijiet fejn it- tarmac kien baxx inqala' bix-xita.

Dan issa ġie msewwi.

IMPIEGI - PERSUNI B'HIGH VALUE ADDED FACTOR"

L-ONOR.

PHILIP MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Jista' l-Ministru jgħid f'liema intrapriżi ġew impjegati persuni fis-sena 1993/1994 li għandhom "A High Value Added Factor"?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Il-Korporazzjoni għax-Xogħol u Taħriġ ma tiddistingwix bejn intrapriża u oħra skond il-kriterju tal-high value added factor għaliex mhix il-mansjoni tagħha li tagħmel dan.

Għaldaqstant m'għandhiex l-informazzjoni mitluba.

GROUP 4/SECURICOR - IMPJEGATI

L-ONOR.

PHILIP MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Jista' l-Ministru jgħid kemm qed iħaddem nies:-

(1) full-time; u

(2) part-time f'kumpanniji bħal Group 4, Securicor etc separatament?

Kemm ġew impjegati nies permezz ta' l-ETC fis-sena 1993/1994?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li ma' kumpanniji differenti li jipprovdu servizzi ta' sigurta' hemm 348 impjegat li minnhom 128 huma part- time.

Mhix prassi li tingħata informazzjoni dwar impjegati ma' ditti jew kumpanniji privati individwali - u dan għal raġunijiet ta' konfidenzjalita' kummerċjali.

KORPORAZZJONI GĦAX-XOGĦOL U TAĦRIĠ - IMPJEGATI

L-ONOR.

PHILIP MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Jista' l-Ministru jgħid kemm mill-2478 persuna mpjegati mill-ETC fis-settur privat fis-sena 1993/1994 daħlu jaħdmu fis-settur imsemmi?

F'liema snajja' jew professjoni partikolari daħlu fid-diversi impiegi?

Jista' l-Ministru jelenka dawn l-intrapriżi privati u n-numru li mpjegaw?

Dawk daħlu bħala apprentisti?

L-intrapriżi rċevew għajnuna finanzjarja?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Tweġiba tingħata f'seduta oħra.

L-ONOR.

PHILIP MUSCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Mill-2478 persuna mpjegati f'sena 1993/1994 mill-ETC kemm minnhom daħlu:-

1. ġo Dipartimenti tal-Gvern separatament; u

Kumpanniji parastatali separatament?

F'liema professjoni jew snajja' ġew impjegati?

ONOR.

SKOLA MARIA REĠINA - GYMNASIUM

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għaż-Żgħażagħ u Kultura: It-tfal li qed jattendu l-iskola sport fil-Gymnastics fl- Iskola Maria Regina, Blata l-Bajda nhar ta' Sibt fil-għodu qed isibu l- bibien tal-gymnasium magħluqin minħabba li l-watchman ma jkollux ċwievet u lanqas ma jkun konxju li dawn it-tfal għandhom jattendu fil-gymnasium.

Jista' l-Ministru jara li din is-sitwazzjoni tiġi rranġata mmedjatament ħalli kemm l-għalliema in kwestjoni kif ukoll it-tfal ma jkunux diżillużi aktar?

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Jien informat li l-bibien tal-`gymnasia` kienu magħluqa mhux minħabba li l-watchman ma kellux ċwievet jew għax ma kienx konxju ta` l-attivitajiet, iżda minħabba l-fatt li r- risponsabiltajiet ta` l-użu tal-faċilitajiet fl-iskejjel ġiet mogħtija lill- Kunsilli ta` l-Iskejjel u billi l-elezzjoni tal-Kunsill ta` l-iskola Marija Reġina ma kienux saru sat-29 ta` Ottubru, il-Kap ta` l-Iskola ma ħassithiex f`pożizzjoni li tieħu responsabbilta`.

Tajjeb li nżid li s-sitwazzjoni ġiet rimedjata immedjatament ma l- elezzjoni tal-Kunsill.

POLIKLINIĊI - TILQIM KONTRA L-MARD

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid minn meta fil-polyclinics tal-Gvern it- tilqim kontra t-Tetnu u Difterite qed isir bi ħlas?

Liema eta hija milquta b'din id-deċiżjoni

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tilqim li jingħata bi ħlas miċ-Ċentri tas-Saħħa huwa biss dak li jikkonċerna safar għal raġunijiet ta' btala.

Tilqim għal safar għal raġunijiet filantropiċi jingħata b'xejn kif jingħata b'xejn kull tilqim ieħor stipulat fl-Iskeda ta' Tilqim ieħor stipulat fl-Iskeda ta' Tilqim tad-Diviżjoni tas-Saħħa.

WIED IL-GĦAJN - IMPJANT TA' RIĊIKLAĠĠ

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari numru 22006, jista' l-Ministru ġentilment jgħid min hu r-rappreżentant mill-Kunsill Lokali ta' Marsascala, min hu r-rappreżentant tad-Dipartiment għall-Ħarsien ta' l-Ambjent u tal- kuntrattur li bħalissa qed iħaddem l-impjant?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: B'referenza għall-ħolqien ta' monitoring board biex tinstab soluzzjoni definittiva għall-problema ta' rwejjaħ mill- impjant ta' Sant'Antnin, il-membri fuq dan il-board huma:

Rappreżentant tal-Kunsill Lokali ta' Marsascala - it-Tabib Mark Sant

Rappreżentant tad-Dipartiment għall-Ħarsien ta' l-Ambjent -Is-Sur Vince Gauci (Koordinatur ta' l-Istrateġija Nazzjonali Dwar l-Iskart)

Rappreżentant tal-Kuntrattur - Is Sur Joseph R Aquilina (Direttur Environmental Technology Ltd)

STRAJK ĠENERALI - ĦADDIEMA TAN-NEWS ROOM TAL-PBS

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għaż-Żgħażagħ u Kultura: Jista' l-Ministru jikkonferma jekk hux veru li għall-istrajk ġenerali orndat mill-General Workers Union sar ftehim bejn il-GWU u s-Sur Roland Flamini biex f'jum l-istrajk jidħlu jaħdmu n-News Room tal-PBS grupp ta' ħaddiema, membri tal-GWU fuq bażi volontarja?

Veru li s-Sur Anġlu Fenech, Segretarju Ġenerali tal-GWU kien avżat u informat minn qabel dwar min kien se jħaddem in-News Room tal-PBS f'jum l- istrajk?

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Jien informat li PBS ma daħlet fl-ebda ftehim mal-GWU dwar l-istrajk tal-24 ta` Ottubru.

Dan il-kumpannija għamlitu ċar f`istqarrija tagħha li ġiet imxandra qabel l-istrajk.

Il-PBS ħadmet b`min ġie għax-xogħol fil-ġurnata tal-istrajk.

Naħseb li l- aktar persuna li tista` tgħid x`kien jaf jew ma` jafx is-Segretarju Generali tal-GWU hu s-Sur Anglu Fenech stess.

MOSTA: TA' MLIET - KONTROLL TA' TERMITES

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jieħu dawk il-miżuri kollha neċessarji ħalli fil-Housing Estate l-antika tal-Mosta (Ta' Mliet) b'mod speċjali fil-għaxijiet, l-infestazzjoni ta' "Termites" tiġi kkontrollata?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Għaddejt it-talba ta' l-Onor.

Interpellant lid- Dipartiment tal-Bini tad-Djar fil-Ministeru għall-Ambjent.

SKEJJEL: NADUR - RODIANNE BAJADA

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Jista' l-Ministru jara u jagħti struzzjonijiet sabiex ċerta Rodianne Bajada li qiegħda f'Year 6C n-Nadur, Għawdex, titpoġġa f'Year 6B peress illi ġiet il-50 waħda u għalkemm f'Year 6A tpoġġew 30 u f'Year 6B tpoġġew 24, hija li ġiet il-50 tpoġġiet f'Year 6C?

Għaliex ir-repeaters tpoġġew f'Year 6B u hi f'Year 6C, ma jidhirlux il- Ministru li b'ġustizzja hija għandha titpoġġa f'Year 6B?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li, waqt li hu veru li Rodianne Bajada ġiet il-50 waħda minn 56, hija qiegħda fil-klassi li suppost tkun fiha.

Fis-6A tpoġġew l-ewwel 30, fis-6B tpoġġew 17 u sebat itfal li rrepetew il- klassi u li s-sena ta' qabel (1993/94) kienu fis-6A.

Il-kumplament tat-tfal (14), inkluża Rodianne Bajada, tpoġġew fis-6C, klassi żgħira fejn dawn it- tfal jistgħu jkollhom attenzjoni individwali.

F'din il-klassi hemm ukoll tfal li fl-eżami annwali ġabu iżjed marki minn Rodianne Bajada.

SERVIZZ ĊIVILI - EŻAMI INTERN GĦAL UFFIĊJAL AMMINISTRATTIV

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Nagħmel referenza għad-deċiżjoni li ħadet il-Kummissjoni għall-Investigazzjoni ta' l-Inġustizzji dwar l-ilment li ressaq Joseph Masini fuq reviżjoni ta' karti ta' l-eżami intern għal Uffiċjal Amministrattiv fis-Servizz Pubbliku.

Referenza tal-Kummissjoni 4380/9 1.a.

Billi sal-lum għadda żmien biżżejjed, jista' l-Ministru jgħid meta se jsir dak li rrikmandat il-Kummissjoni f'paġna 7 nru.8.6 li l-każ għandu jiġi riżolt billi l-applikant jingħata struzzjonijiet biex f'ġurnata u ħin stabbiliti jitħallas dak minnu dovut skond ir-regolamenti u ssir reviżjoni tal-karti kif jixtieq fil-preżenza ta' persuna ta' fiduċja tiegħu?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Nirreferi għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 17333 (Seduta 251) li fiha indikajt li s-Sur Masini kien talab u fil-fatt qed jingħata trattament preferenzjali.

Jien informat li sa llum is-Sur Masini ma weriex li hu lest li jimxi la mal-proċedura stabbilita, u lanqas ma' dak li qal hu stess quddiem il- Kummissjoni għall-Investigazzjoni ta' l-Inġustizzji, jiġifieri li jħallas il-miżata dovuta.

GĦAWDEX: RABAT - GĦASSA TAL-PULIZIJA

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jieħu ħsieb li l-uffiċċju tal-Pulizija fi Triq Kapuċċini, Rabat, Għawdex jiġi fornut b'apparat modern bħal computers, fax machines, u apparat ieħor biex jitħaffef ix-xogħol?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-proċess ta' komputeriżżazjoni ta' xogħol relatat mad-Dipartiment tal-Pulizija issa qabad ritmu tajjeb u għalhekk ix-xogħol fl-Uffiċċju msemmi, bħal f'kull Sezzjoni oħra tal-Pulizija, mistenni jitħaffef fil-futur.

SPTAR GENERALI - TAGĦMIR TA' RADIO TELEPHONES FL-AMBULANZI

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid meta se jiġu stallati r-radio telephones fl-Ambulanzi ta' l-iSptar Ġenerali t'Għawdex?

Jista' l-Ministru jgħid ir-raġuni għaliex għall-ħinijiet twal, bi nhar u bil-lejl, l-iSptar Ġenerali t'Għawdex ikun b'tabib wieħed biss?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ir-radio telephones fl-ambulanzi ta' l-Isptar Ġenerali ta' Għawdex ġew installati u bdew jaħdmu f'Mejju li għadda.

Informat ukoll li bejn it-8.00am u s-2.30pm ikun hemm madwar 28 Tabib bejn Konsulenti u Tobba fl-Isptar Ġenerali ta' Għawdex.

Matul l-għases ikun hemm tliet Tobba ta' l-Isptar bejn is-2.30pm u 7.00pm, li jiżdidu għall-erba' Tobba bejn 7.00pm u t-8.00am peress li jiżdied is-servizz tal- 'General Practitioner' li matul il-lejl jingħata mill-Isptar Ġenerali.

DIPARTIMENT TAS-SAĦĦA - MARDA TAL-CHOLERA

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid xi prekawzjonijiet qiegħed jieħu l- Ministru biex il-marda tal-Cholera li issa tfaċċat u milli jidher se tinfirex fl-Italja ma tidħolx hawn Malta?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li minkejja l-fatt li l-epidemija tal-'Cholera' li hemm bħalissa fl-Italja hija minima, d-Dipartiment tas- Saħħa Pubblika diġa' ħa dawk il-miżuri kif kontemplati fl-'International Health Regulations' tal-Għaqda Dinjija tas-Saħħa sabiex kemm jista' jkun il- marda tal-'Cholera' ma tidħolx hawn Malta.

It-Tobba tal-'Port Health Services', flimkien ma' l-Uffiċjali ta' l- 'Airport Passport Control', qegħdin jagħmlu sorveljanza (ta' mhux aktar minn ħamest ijiem) fuq dawk li setgħu ġew f'kuntatt ma' xi persuna bil- 'Cholera'.

Kull vapur li ġej mill-Italja jew xi post ieħor fejn tinsab il-'Cholera' irid jgħaddi minn taħt it-Tabib tal-Port biex jingħata l-'pratique' biex jidħol Malta.

Il-'Port Health Services' huma responsabbli wkoll biex jaraw li l-ikel kollu li jista' jġorr il-mikrobu ta' din il-marda, illi joriġina mir-Reġjun ta' l-Adriatiku (inkluż l-Italja), mhux qed jitħalla jidħol Malta.

FABBRIKA MKI

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: L-MKI għalqet f'April 1993.

Jista' l-Ministru jgħid min kien ġie nominat likwidatur?

Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa n-numru ta' ħaddiema li ngħataw is- sensja u kemm ammont ta' flus għandhom jieħdu?

Hemm il-ħsieb li dawn jitħallsu l-ammont kollu dovut lilhom?

ONOR.

ANTON TABONE: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

PENSJONIJIET - KAŻ BIN-NUMRU TAS-SIGURTA' SOĊJALI 0173618

L-ONOR.

ALFRED SANT staqsa lill-Ministru għas-Sigurta' Soċjali: Jista' l-Ministru jekk jogħġbu jivverifika l-każ tas-Sinjura Galea, armla ta' Anthony Galea li miet fit-22 ta' Ġunju, 1985 (Nru. tas-Sigurta' Soċjali 0173618) (Indirizz tas-Sinjura Galea 69 B, Sister Street, Paola) li mhijiex qed tingħata pensjoni sħiħa għax allegatament l-employer tar-raġel tagħha ma kienx ħallas il-kontribuzzjonijiet dovuti minn taħt il-liġi tas-sigurta' soċjali?

Peress li s-Sinjura Galea trid tmanti persuna b'diżabilita', jista' l- Ministru jekk jogħġbu jara x'jista' jsir biex tiġi regolarizzata u mtejba l- pożizzjoni tas-Sinjura Galea?

ONOR.

GEORGE HYZLER: Ir-risposta tinghata f'xi seduta ohra.

AWTORITA' TA' DJAR - KIRJIET TA' APPARTAMENTI TAL-GVERN

L-ONOR.

LOUIS CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jispjega kif ġew maħduma l-għoti fil-kirjiet ta' l-appartamenti tal-Gvern?

Jaħseb il-Ministru li kif saret din kienet ġusta ma' kulħadd?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nirreferik għar-risposti li tajt għall-mistoqsijiet parlamentari numru 21182 (Seduta 316), u numru 21860 (Seduta 328).

KUNSILLI LOKALI - RIŻENJI

L-ONOR.

LOUIS CUSCHIERI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid kemm saru riżenji mill-Kunsilli Lokali ta' Malta u Għawdex minn mindu bdew jiffunzjonaw?

Min kienu u kemm minnhom kienu sindki?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Minn mindu bdew jiffunzjonaw il-Kunsilli Lokali kien hemm disa' riżenji ta' kunsilliera.

Tnejn minnhom kienu sindki.

L-ismijiet tagħhom jidhru fl-iskeda li poġġejt fuq il-Mejda tal- Kamra.

PULIZIJA - SORVELJANZA TA' TRAFFIKU

L-ONOR.

LOUIS CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu l-ħsieb tal-Gvern biex kemm jista' jkun il-pulizija tat-traffiku jkunu anqas ħin fil-Qorti u aktar ħin jissorveljaw it-traffiku fit-toroq b'mod speċjali fil-għodu fil- postijiet kruċjali fejn ikun hemm ħafna traffic jams?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-proċedura legali tas-smiegħ ta' kawżi quddiem il- Qorti, inkluż is-smiegħ tax-xhieda, ma tippermettix lix-xhieda ma jitilgħux il-Qorti fil-ġurnata meta tkun appuntata l-kawża.

Dan jgħodd ukoll għal xhieda tal-Pulizija.

Qed isir kull sforz biex lokalitajiet li fihom jinġemgħa volum qawwi ta' traffiku, kemm f'ħinijiet tal-Qorti u kemm f'ħinijiet oħra jintbagħtu Pulizija minn din it-Taqsima biex titnaqqas kemm jista' jkun l- inkonvinjenza għall-pubbliku.

BDIEWA - ĦSARAT WARA XITA QAWWIJA

L-ONOR.

LOUIS CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd: Wara x-xita qalila li kellna fuq il-gżejjer Maltin xi ħmistax ilu, jista' l-Ministru jinforma x'rapporti kellu ta' ħsara mill- bdiewa, jew x'konsegwenzi jista' jkollhom dawn fil-prodotti tagħhom?

ONOR.

ĊENSU GALEA: In-numru ta' bdiewa u raħħala li rrapportaw ħsarat li ġarrbu kawża tal-maltemp li ħakem il-Gżejjer Maltin riċentement kienu 47.

Id-Dipartiment qed jeżamina r-rapporti li rċieva sabiex jara kif jista' jagħti l-aħjar għajnuna u x'konsegwenzi kien hemm fil-produzzjoni.

BALZAN - ĠNIEN PUBBLIKU

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: F'liema stadju waslu l-pjanijiet tad-Dipartiment sabiex isiru ameljoramenti u estensjoni tal-ġnien pubbliku fil-Pjazza ta' Ħal Balzan, fejn illum hemm il- playing field?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

ATTARD - ASFALTAR TA' TOROQ

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazz- joni u Teknologija: Issa li beda l-għoti ta' tarmac lit-toroq sekondarji fl-area Tal-Fuklar, Attard jista' l-Ministru jara li jsir l-istess għal Triq il-Gradilja u l-inħawi u toroq ta' madwarha?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Jien informat li Triq il-Gradilja hija asfaltata u riċentament ġiet ippaċjata.

Il-programm ta'l-għoti ta' tarmac f'Ħ'Attard issa tlesta u ma jistax isir aktar għoti ta' tarmac matul din is-sena.

Għas-sena d-dieħla dan it-tip ta' xogħol ser jiġi diskuss mall-Kunsill Lokali.

REĠISTRU PUBBLIKU - ATTI INSINWATI

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja: Kemm ġew insinwati atti fir-Reġistru Pubbliku mill-1987 sal-lum?

ONOR.

JOE FENECH: In-numru ta' Iskrizzjonijiet għall-insinwa ta' Atti riċevuti fir-Reġistru Pubbliku mill-1987 sa l-4 ta' Novembru 1994 kien ta' 135,135 (mija ħamsa u tletin elf mija u ħamsa u tletin).

UNIVERSITA' - NEFQA PUBBLIKA

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: X'kienet in-nefqa pubblika għall-Universita' ta' Malta (inklużi l-istipendji) mill-1986 sal-lum?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li n-nefqa pubblika għall- Universita' ta' Malta u għall-istipendji ta' l-istudenti universitarji mill- 1986 sa llum kienet hekk:

Sena Spiża Spiża Stipendji Rikurrenti Kapitali Lm Lm Lm

1986 1,348,000 0 0 1987 1,437,000 169,847 120,991 1988 1,566,000 197,896 503,817 1989 1,986,571 532,384 1,139,036 1990 2,600,000 1,399,663 1,750,148 1991 3,599,999 1,329,842 2,752,863 1992 4,500,000 499,480 2,873,462 1993 4,805,000 2,103,015 3,414,082 1994 * 4,583,330 1,386,745 2,974,557

* sa Ottubru

L-istipendji ma jitħallsux mill-Universita' iżda direttament mill-Gvern.

DIPARTIMENT GĦALL-AMBJENT - KUMPENS GĦAL TEĦID TA' ART

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: X'inhu l- ammont sena b'sena li tħallas mid-Dipartiment għall-Ambjent bħala kumpens għal teħid ta' art għal skop pubbliku f'dawn l-aħħar seba' snin?

ONOR.

PULIZIJA - KOLLIŻJONIJIET

L-ONOR.

TONIO BORG staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu n-numru ta' kolliżjonijiet f'dawn l-aħħar ħames snin li ġew rapportati lill-Pulizija, u li ssejħu fuq il-post ta' l-inċident?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li mill-1989 seħħew dawn il-kolliżjonijiet ta' vetturi li ġew irrapurtati lill-Pulizija:

1989 8,780 1990 7,948 1991 9,444 1992 10,349 1993 10,322 1994 5,725 (sa l-aħħar ta' Ġunju)

ŻEJTUN: - KUNSILL LOKALI - ITTRA MIBGĦUTA LID-DIPARTIMENT TAT-TOROQ

L-ONOR.

ALFRED PORTELLI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: B'referenza għall-ittra datata 18/10/94 Ref RD 22/94 mibgħuta mill-Kunsill Lokali taż-Żejtun lid-Direttur tad- Dipartiment tat-Toroq, jista' l-Ministru jgħid xi żvilupp kien hemm rigward l-ilmenti li ressaq il-Kunsill, kif ukoll rigward l-ittra RD 17/94 datata 22/9/94 ta' l-istess Kunsill?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Jien informat li d-Dipartiment tat-Toroq qed isegwi l-ilmenti li tresqu.

TOROQ - TISWIJA TA' TOROQ

L-ONOR.

ALFRED PORTELLI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid meta se jiġu mogħtija t-tarmac it-toroq ta' dawn l- Oqsma tad-Djar:

1) Tal-Plier, f'Ħaż Żabbar;

2) Bulebel Zabbar/Żejtun;

3) Żonqor, Wied il-Għajn;

4) Tal-Bujer, Wied il-Għajn;

5) Ġebel San Martin, Żejtun;

6) Ta' Ganza u Qasam Ħal Tmiem, iż-Żejtun;

7) Ta' Kavallerizza, Marsaxlokk?

X'tiswijiet saru f'dawn l-oqsma u kemm-il każ ta' tiswija kien hemm li saru jew li qed jintalbu li jsiru, rispettivament f'dawn l-oqsma quddiem it- Taqsima Tiswija u Bini tal-Gvern tad-Dipartiment għall-Ambjent?

Tista' l-Korporazzjoni Enemalta tara li jkun hemm aktar dawl elettriku f'dawn l-oqsma?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Rigward l-ewwel parti ta' din il- mistoqsija nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel din il-mistoqsija lill- Ministru konċernat.

Dwar it-tieni parti, qed inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

Dwar l-aħħar parti tal-mistoqsija tlabt lill-Korporazzjoni Enemalta tieħu l- passi meħtieġa.

ZABBAR - DAWL FIT-TOROQ

L-ONOR.

ALFRED PORTELLI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Tista' l-Korporazzjoni Enemalta tibdel il-bozza li ilha maqtugħa xi 15-il ġurnata ħdejn St. Albans Hse., Triq E. Catania, Zabbar?

Meta se jitwaħħlu l-bozoz fit-Triq "Taċ-Ċawsli" (Cospicua Rd, Żejtun) ħdejn il-Housing Estate ta' Ħaż Żabbar bejn il-Mina ta' Hompesch u l-Mitħna peress li qed jiġri li meta tagħmel ix-xita u jinstadd il-culvert din il- parti tat-triq timtela' bl-ilma u jieqfu l-karozzi fiha ġod-dlam ċappa li joħloq ħafna periklu u hemm il-btieħi tad-djar tan-nies?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Għaddejt l-ilment lill-Korporazzjoni Enemalta.

AWTORITA' TA' L-IPPJANAR - PERMESSI TAL-BINI

L-ONOR.

ALFRED PORTELLI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid meta mistennija joħorġu l-permessi tal-bini ta' dawn:

1) Mr John Degabriele, Irene Hse, Triq iċ-Ċulqana, Zabbar Applic.

No 4958/94 u Ref No. PA 4958/94/AKN; u

2) Mr Vella, Melfred Hse, M.B. Consiglii Str, Fgura - PA 3205/94 ladarba jidher li m'hemmx diffikultajiet biex joħorġu dawn il-permessi?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ma naħsibx li għar-rigward ta' l- applikazzjonijiet relattivament riċenti, huwa prudenti meta hemm l- Awtorita' ta' l-Ippjanar li hi struttura awtonoma, li jiena noqgħod nagħti xi dati meta se joħorġu jew ma joħorġux xi permessi partikolari.

SKEJJEL: ĠUŻE' D'AMATO - TRASPORT

L-ONOR.

ALFRED PORTELLI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Jista' d-dipartiment jirrimedja biex il-private li tiġbor l-istudenti li jattendu l-iskola Ġuże' D'Amato ta' Raħal Ġdid (Boy's Secondary) - minn Ħaż Żabbar u Wied il-Għajn ma tibqax tkun ippakkjata bl- istudenti minħabba l-periklu?

Tista' l-private tgħabbi biss lill-istudenti minn Ħaż Żabbar u Wied il- Għajn biss biex ma tibqax tkun mgħobbija daqstant u għal studenti minn irħula oħra (bħal Fgura) tmur għalihom private oħra?

Kemm hu l-għadd ta' studenti li għandha tgħabbi private f'dan ir-rigward?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Ir-rotot tat-trasport tat-tfal ta' l-iskola nħadmu b'mod biex ma jsirx l-ippakkjar li qed isemmi l-Onor.

Interpellant, u jirriżultali li l-ilmenti fir-rigward tal-ġarr tat-tfal ta' l-iskola li saret riferenza għaliha fil-mistoqsija huma minimi.

B'danakollu nkarigajt lill-uffiċjali tad-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni jidħlu fil-mertu tal-każ u jsibu soluzzjoni mal-kumpanija konċernata f'każ li tabilħaqq jirriżulta li hemm problema.

Inżid ngħid li hemm żewġ karozzi apposta għat-tfal mill-Fgura li jmorru l- iskola Ġuże' D'Amato, u għalhekk m'għandux ikun hemm il-ħtieġa li dawn jużaw it-trasport li jitlaq minn Ħaż Żabbar jew Wied il-Għajn.

Dwar l-aħħar parti tal-mistoqsija għandi ngħid li l-ftehim hu li karozza minn tal-linja tgħabbi 40 student waqt li coach tal-UBS tgħabbi 52.

ZABBAR: TAL-ĦOFRA - XOGĦOL FIS-SISTEMA TAD-DRENAĠĠ

L-ONOR.

ALFRED PORTELLI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni illi l-Hi-Mac u l-gaffa tal- kuntrattur li ħa l-offerta tad-drenaġġ fil-post magħruf bħala "Tal-Ħofra" f'Ħaż Żabbar intużaw biss għal jum wieħed u x-xogħol waqaf ħesrem?

Jaf il-Ministru li kull ma sar xogħol kien tul ta' 20 pied?

Jaf il- Ministru li l-Prim Ministru kien wiegħed lil dawn ir-residenti b'ittra qabel l-Elezzjoni ta' l-1992 li x-xogħol tad-drenaġġ kellu jkun lest f'dik is-sena?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-ilment ta' l-Onor.

Interpellant qiegħed jiġi investigat.

IMPIEGI - IMPJEGATI BARRANIN

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Prim Ministru: B'referenza għall-impjegati f'Malta li ma jitkellmux bil-Malti, jista' l- Prim Ministru jagħti dawn d-dettalji meħtieġa:-

i) Nazzjonalita' tagħhom;

ii) Min qed iħaddimhom;

iii) Fejn jaħdmu (il-post fiżiku)

iv) Kwalifiki;

v) Esperjenza;

vi) Deskrizzjoni tax-xogħol li qed jagħmlu;

vii) Salarju;

viii) Benefiċċji (eg. taxxa, dar, karozza, eċċ);

ix) Jagħmlux eżami ta' ftehim fl-Ingliż;

x) Jattendux kors tal-Malti?

Jekk jattendu, wara kemm żmien iridu jagħmlu eżami ta' ftehim fil-Malti?

xi) Jekk ikun hawn Maltin li jitkellmu bil-Malti u għandhom il-ħila jagħmlu xogħolhom, x'inhi l-proċedura biex jieħdu dak ix-xogħol?

xiii) Lista bħal din għandha tiġi ppubblika kull sitt xhur.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Nifhem li l-Onor Membru qed jirreferi għall- persuni barranin li qed jaħdmu hawn Malta.

Fir-rigward ta' dawk il-persuni li jeħtieġu permess tax-xogħol (work permit) infakkar lill-Onor Membru li lista aġġornata ta' dawn il-persuni tiġi ppubblikata fil-Gazzetta tal-Gvern kull xahar.

Din il-lista tinkludi isem il-persuna, il-professjoni jew ix-xogħol li tagħmel, il-kumpannija jew entita' li taħdem magħha u d-data sakemm ikun validu l-permess.

Mhux il- każ li ma' din l-informazzjoni jiġu ppubblikati dettalji li ma jkunux ta' interess pubbliku.

Jien informat li meta ssir talba sabiex persuna barranija taħdem hawn Malta, id-dipartimenti konċernati, partikolarment id-Dipartiment tax- Xogħol, jeżaminaw bir-reqqa t-talba li tkun saret u l-ewwel ma jaraw huwa jekk hawnx Maltin jew numru biżżejjed ta' Maltin biex jagħmlu x-xogħol konċernat.

Jittieħdu in konsiderazzjoni ukoll il-kwalifiki ta' dik il- persuna kif ukoll l-esperjenza li jkollha fil-qasam li għalih jintalab permess.

Ninforma lill-Onor Membru li minbarra l-barranin msemmija hawn fuq hemm numru sostanzjali ta' barranin (jew persuni li mhumiex ċittadini ta' Malta) bħal,

Nisa barranin miżżewġin Maltin; 2.

Irġiel barranin miżżewġin Maltin; u 3.

Tfal ta' Maltin (speċjalment ta' Emigranti Maltin) li għandhom anqas minn 21 sena

Dawn kollha għandhom dritt li jaħdmu Malta.

BORMLA: POSTA - SKRIVANI

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: Jista' l-Ministru jieħu passi biex fil- Posta ta' Bormla jerġa' jkun hemm żewġ skrivani, għaliex ftit ġranet ilu neħħew wieħed mill-iskrivani u bi skrivan wieħed in-nies qed jistennew ħafna ħin biex jinqdew?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Jien informat li d-Dipartiment jħoss li preżentament fil-fergħa tal-Posta ta' Bormla skrivan wieħed huwa biżżejjed għal ħtigijiet ta' din il-fergħa.

Mandankollu jekk ikun hemm żieda fil- volum tax-xogħol aktar il-quddiem id-Dipartiment lest li jikkunsidra s- suggeriment ta' l-Onor.

Interpellant.

KORPORAZZJONI TELEMALTA - DIRECT ORDERS

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: Jista' l-Ministru jirrispondi d-domanda tiegħi numru 22099 u ċioe' jista' jgħid kemm ingħataw direct orders minn Telemalta mill-1 ta' Mejju, 1987 sal-lum għal-liema xogħol u lil min?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Billi din il-mistoqsija tkopri perjodu twil ta' seba' snin, u fuqhom, mhuwiex possibbli li t-tagħrif jingħata malajr m'għandiex dubbju li l-Onor.Interpellant jifhem li trid akta żmien biex twieġeb għal din il-mistoqsija.

BORMLA: VERDALA - SLEEPING POLICEMAN

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: B'referenza għad-domanda tiegħi numru 22065, jista' l-Ministru jgħidli f'liema data l-Bord għall-Kontroll tat- Traffiku approva t-talba biex fuq Verdala, Bormla jsiru sleeping policeman?

Jista' l-Ministru jgħidli meta saret it-talba biex ġiet approvata fl-4 ta' Mejju, 1994?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Għall-ewwel parti tad-domanda nirreferi lill- Onor. Interpellant għat-twegiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru 22065.

It-talba magħmula mill-Onor.

Sandro Schembri Adami fil-mistoqsija tiegħu numru.

14937 ġiet mgħoddija lis-segretarju tal-Bord għal-Kontroll tat- Traffiku fil-15 ta' Frar 1994.

KALKARA - SCRAPYARD

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: B'referenza għad-domanda tiegħi numru 22103, jekk il-Ministru ifittex fid-debates tal-Parlament isib referenza għal dak li għedt jien, jiġifieri isib illi l-ex-Ministru ġie ndikat min hu fid-debate kif ukoll fejn intqalet u l-ex-Ministru konċernat qatt f'dan il-Parlament ma ċaħad dak li għedt jien, għalhekk jista' l-Ministru jgħidli meta u min ħareġ il- permess għal din l-iscrapyard?

ONOR.

LOUIS GALEA: Filwaqt li għamilt l-għalmu tiegħi biex insib id- debate li għaliha l-Onor Membru qed jirreferi, jiddispjaċini li la niftakar u lanqas sibt informazzjoni dwar din id-debate.

Informat li l-permess ta' l-iscrapyard li tinsab fir-Ricasoli l-Kalkara ġie maħruġ mill-Pulizija fl-20 ta' Awissu, 1990.

GĦAWDEX - SKOLA SIR M.A. REFALO - NUQQAS TA' GĦALLIEMA

L-ONOR.

KARMENU BORG staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Jista' l-Ministru jivverfika jekk l-iskola Sir M.A. Refalo ġewwa Għawdex għandhiex nuqqas ta' għalliema li jgħallmu s-Systems of Knowledge?

Jekk fl-affermattiv, jista' l-Ministru jieħu l-passi kollha meħtieġa sabiex din l-iskola tiġi pprovduta bl-għalliema msemmija aktar 'il fuq?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li l-għalliema li fis-snin l-oħra kienet tgħallem il-module dwar ix-xjenza (bħala parti mis-Systems of Knowledge) qiegħda fuq "study leave" matul din is-sena.

Il-lezzjonijiet f'din il-'module' se jingħataw minn għalliema oħra fl- istess kumpless u din se tibda l-lezzjonijiet f'din il-'module' minn Jannar 1995.

GĦAWDEX - NUQQAS TA' ĊILINDRI TAL-GASS

L-ONOR.

KARMENU BORG staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid:-

Jaf li għal dawn l-aħħar tliet ġimgħat l-Għawdxin ma kenux provvduti b'ċilindri tal-gass bis-sistema tar-regolatur ġdid b'tali mod u manjiera li n-nisa tad-dar li għandhom l-apparat tat-tisjir mgħammar b'dawn it-tip ta' ċilindri ma kenux jistgħu jsajjru?

Jista' l-Ministru jieħu l-passi meħtieġa biex din l-iskarsezza tiġi megħluba u jiġu evitati tbatijiet bla bżonn?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Minn mindu ġiet introdotta s-sistema tal- Clip-on, id-domanda kemm għal Għawdex kif ukoll għal Malta dejjem ġiet milqugħa.

It-talba għaċ-ċilindri l-ġodda tat-12-il kilogramma li jinkorporaw is- sistema tal-clip-on hija kbira ħafna.

Kif intqal diversi drabi oħra, minħabba n-numru sostanzjali taċ-ċilindri involuti, l-bidla għal dan id- daqs taċ-ċilindru ma tistax issir f'daqqa iżda fuq medda ta snin.

B'dankollu Enemalta ħasbet biex tikkonverti numru sostanzjali ta' ċilindri kemm ta' l-10 kif ukoll tal-15-il kologramma għal din is-sistema tal-clip-on, dan bil-għan li tilħaq din id-domanda għal din is-sistema.

Għaldaqstant m'hemm ebda nuqqas ta' provvediment ta' ċilindri b'din is- sistema tal-clip-on.

ĦABS ĊIVILI - RIFORMA

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari numru 21431 u r- risposta mogħtija, jista' l-Ministru jgħid kemm hemm ħabsin li għandhom aktar minn Lm20.00c bħala credit facility?

Kemm hemm ħabsin li għandhom aktar minn Lm50.00c for credit facility?

Kemm hemm ħabsin li għandhom aktar minn Lm100 u Lm200 rispettivament bħala credit facility?

ONOR.

LOUIS GALEA: Billi l-Ħabs hu kommunita' żgħira u n-nies magħrufa, ma nħossx li hi etika li nirrivela l-informazzjoni mitluba.

Nista' ngħid pero' li skond informazzjoni li għandi hemm 49, minn popolazzjoni ta' 205, fil-Ħabs li qed jużaw l-iskema tal-credit facility.

Inżid ngħid li tlabt l-uffiċjali konċernati jagħtuni Rapport dettaljat biex wieħed ikun jista' jikkonsidra l-iskema għandiex tiġi riveduta u kif.

Ma nsib l-ebda diffikulta li b'mod konfidenzjali ngħaddi kopja ta' dan ir- Rapport lill-Onor.

Membru għas-suġġerimenti tiegħu.

ĦABS ĊIVILI - SPEZZJONIJIET FIĊ-ĊELEL

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Peress li parti mis-sigurta' fil-Ħabs hija l-inspections fiċ- ċelel, jista' l-Ministru jagħti "breakdown" xahar b'xahar matul 1993 - 1994 ta' l- inspections li saret fiċ-ċelel kollha?

ONOR.

LOUIS GALEA: Mhix prattika normali li jiġi rivelat in-numru ta' tfittxija li jsiru fiċ-ċelel kuljum, jew xahar b'xahar.

Dan għal raġunijiet ta' sigurta' u strateġija.

Id-Diriġenti tal-Ħabs jiffissaw huma n-numru meħtieġ kuljum skond il-bżonnijiet tal-mument.

Skond l-informazzjoni li għandi n-numru ta' tfittxija li saru fiċ-ċelel matul l-1993 u l-1994 kienu kif jidher hawn taħt:

1993 582 1994 608 (sat-3 ta' Novembru)

Il-figuri ma jinkludux tfittxija fuq il-persuna ta' priġunieri li jsiru kuljum, speċjalment fuq dawk suspettati u dawk li jirritornaw minn viżti barra l-Ħabs.

ĦABS ĊIVILI - PRIĠUNIERI TTESTJATI GĦAD-DROGA

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Mill-priġunieri li jinsabu l-Ħabs, kemm minnhom ġew ttestjati għad-droga u misjuba pożittivi?

X'passi ttieħdu mill-awtoritajiet tal-ħabs fil-konfront ta' dawk li jinsabu pożittivi?

ONOR.

LOUIS GALEA: Hemm diffikulta ta' etika professjonali u medika biex tiġi rivelata l-informazzjoni mitluba minħabba li fil-Ħabs hemm kommunita' żgħira, magħluqa u magħrufa, u għalhekk mogħti l-parir li jistgħu faċilment jiġu indentifikati l-persuni ttestjati u misjuba pożittivi permezz tat-tweġiba li nista' nagħti.

Jeżisti programm ta' methadone taħt is-sorveljanza stretta tat-Tabib tal- Ħabs megħjun mill-Psikjatra tal-Ħabs.

Skond il-'Master Plan' se jiġi mibni 'Unit' fejn dawk li jsoffru mill- effetti tad-droga jiġu imqegħda taħt programm approvat u sorveljat.

Is- sitwazzjoni qed tiġi miżmuma taħt attenzjoni kontinwa u qed jiġu kkonsidrati miżuri sew 'short term' kif ukoll oħrajn li jirrikjedu aktar żmien biex jiġu implimentati.

ĦABS ĊIVILI - SIGARETTI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu l-ammont ta' sigaretti li mill- ħabs huwa ntitolat u dan fid-dawl ta' l-ammissjoni li bis-sigaretti jinxtraw id-drogi fil-ħabs?

ONOR.

LOUIS GALEA: Kull priġunier huwa permess li jixtri biss sa żewġ grossi sigaretti fil-ġimgħa.

ĦABS ĊIVILI - PASSI KONTRA PRIĠUNIERI LI ĦARBU

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'passi ttieħdu mill-awtorita' tal-ħabs kontra dawk it-tliet ħabsin li riċentement ħarbu?

(Qed nirrefi għall-passi oħra oltre l-akkuża fil-Qrati)

ONOR.

LOUIS GALEA: Ħarba mill-Ħabs hija meqjusa bħala att kriminali.

Għalhekk il-Pulizija tieħu l-passi kollha neċessarji fil-Qorti kontra dawk il-priġunieri li jaħarbu mill-Ħabs.

Fil-każ imsemmi mill-Onor.

Interpellant, barra mill-passi fil-Qorti, ġejt informat li ttieħdu wkoll passi dixxiplinari kontra it-tliet priġunieri skond il-proċeduri tal-Ħabs.

ĦABS ĊIVILI - TELEFONATI MILL-PRIĠUNIERI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari numru 21420, jista' l- Ministru jikkonferma li "l-Incoming Calls" tat-telephone għall-ħabsin jiġu moniterjati mill-uffiċjali responsabbli mis-sigurta' tal-ħabs?

ONOR.

LOUIS GALEA: Filwaqt li tlabt il-pariri ta' l-uffiċjali konċernati dwar il-privileġġ ta' telefonati bl-iskop li nara hemmx lok ta' rikonsiderazzjoni tal-'policy', ninsab informat li kull meta tidħol telefonata għall-priġunier dan dejjem ikun hemm uffiċjal preżenti li jisma' xi jkun qed jgħid il-priġunier.

Hu maħsub ukoll li jiġi installat PABX modern li jippermetti kontroll aktar professjonali u effettiv.

CASABLANCA DECLARATION - TAĦDIDIET BILATERALI FIL-MAROKK

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra il-"Casablanca Declaration"?

Jista' jgħid x'taħdidiet bilaterali kellu fil-Marokk u dwar xiex?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Kopja tal-Casablanca Declaration tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta.

Waqt il-parteċipazzjoni tiegħi fil-Middle East/North Africa Economic Summit f'Casablanca kelli okkażjoni niltaqa' ma' diversi kapijiet ta' l-Gvern li pparteċipaw iżda ma sarux taħdidiet bilaterali b'mod formali.

PUBLUC BROADCASTING SERVICES - RIŻENJA TAL-HEAD OF NEWS

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għaż-Żgħażagħ u Kultura: Jista' l-Ministru jgħid x'wassal għar-riżenja tal-Head of News Joe Mercieca minn mal-PBS?

Min inħatar minfloku?

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Il-kap tal-Aħbarijiet tal-PBS, is-Sur Joe Mercieca irreżenja għal raġunijiet personali.

S`issa għadu ma inħatar ħadd minfloku.