MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 162 L-Erbgħa, 20 ta' Ottubru, 1999 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 162

L-Erbgħa, 20 ta' Ottubru, 1999

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-6.08 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

L-Erbgħa, 20 ta' Ottubru, 1999

WERREJ MINUTI 16

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 16

TQEGĦID TA' KARTI 21

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ORDINANZA DWAR IL-MEDIĊINI

PERIKOLUŻI (IT-TIENI QARI)

DANGEROUS DRUGS ORDINANCE (AMENDMENT) BILL (SECOND READING) 21

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IL-PROPRJETA' TA' L-GĦADU (IT-TIENI QARI)

ENEMY PROPERTY (AMENDMENT) BILL (SECOND READING) 39

AĠĠORNAMENT 47

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 54

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 161 li saret fl-20 ta' Ottubru, 1999 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

KUNSILLI LOKALI - ELEZZJONIJIET 1999

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joe Cilia) staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kienet l-ispiża globali biex setgħu jinżammu l-elezzjonijiet tal-kunsilli lokali s-Sibt 13 ta' Marzu, 1999?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI (Prim Ministru): Ninsab informat li l- informazzjoni dwar l-ispejjeż li ntefqu fl-organizzazzjoni ta' l- elezzjonijiet tal-kunsilli lokali li saru nhar is-Sibt 13 ta' Marzu, 1999 hija kif murija fit-tabella li qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra.

Għall-informazzjoni ta' kulħadd it-total kien ta' Lm215,000.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Parnis, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

SILVIO PARNIS: Jista' l-Prim Ministru jagħti l-aħħar żviluppi dwar il-kunsill lokali ta' Ħal Qormi?

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Din id-domanda m'għandha x'taqsam xejn mad- domanda oriġinali.

Barra minn hekk m'hijiex responsabbilta' ministerjali tiegħi u allura m'iniex f'pożizzjoni li nagħti l-informazzjoni.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' l-Prim Ministru jispjegali kif lejliet l-aħħar elezzjonijiet għall-kunsilli lokali, fuq il-mezzi tax-xandir tal-Partit Nazzjonalista u fil-gazzetti kien jingħad u jinkiteb li s-sejba taż-żejt kienet imminenti u mbagħad malli għaddew l-elezzjonijiet ħarġu jgħidu li m'hemmx żejt?

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Diġa' rrispondejt domandi simili.

Infakkar lill-Onor.

Membru li dwar is-sejba taż-żejt kien l-Onor.

Mizzi stess li meta kien ministru responsabbli, qabel l-elezzjonijiet ġenerali ta' l- 1998, kien għamel dikjarazzjoni fis-sens li qed jgħid hu.

Min-naħa tiegħi m'għandix xi nżid ma' dak li ntqal f'seduta riċenti.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' l-Prim Ministru jpoġġi l-evidenza ta' dan fuq il-Mejda tal-Kamra?

Il-Prim Ministru lest li jagħti nkarigu lid- dipartiment ta' l-informazzjoni biex jiġbor l-informazzjoni kollha li għandha x'taqsam mat-tiftix taż-żejt - anke d-diskorsi li saru u kulma deher fil-gazzetti - ħalli l-poplu jkun jaf kulma ntqal u jekk hemm xi gideb dan joħroġ ukoll?

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: L-Onor.

Membru jridni niġbor informazzjoni diġa' ppubblikata biex nerġa' nippublikaha, kontradizzjoni prima klassi.

L- informazzjoni li qed jitlobni, skond hu stess, hija ppubblikata u m'iniex dispost li ninkariga lid-dipartiment ta' l-informazzjoni biex jagħmel dan l- eżerċizzju bla bżonn.

Bħala kap tal-Partit Nazzjonalista, jekk l-Onor.

Membru jaċċetta, nista' nirriferih lill-uffiċju tagħna ta' l-informazzjoni u jagħtuh l- informazzjoni readily available mil-librerija tal-partit, basta jħallas għaliha!

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Ikompli l-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jiena għedt illi l-Onor.

Mizzi talabni nippubblika lista billi ngħid lid-DOI ifittxu dak kollu li diġa' ġie ppubblikat.

Dak li hu ppubblikat huwa għad-dispożizzjoni tal-pubbliku u allura hemm kontradizzjoni f'dak li qed jgħid l-Onor.

Membru.

Jiġifieri ddawwarx kliem, jekk jogħġbok!

MR SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Nistaqsi lill-Prim Ministru jekk hijiex kontradizzjoni li filwaqt li qabel l-elezzjonijiet ġenerali ta' Settembru 1998, bħala kap ta' l-oppożizzjoni dak iż-żmien u mexxej tal-Partit Nazzjonalista, f'mass meeting kien qal li f'Kerċem m'hemmx żejt u kien anke wasal biex akkużana li aħna ridna nqarrqu, imbagħad ftit sigħat wara li laħaq prim ministru ħarġet l-ordni biex it-tħaffir jitkompla.

Jista' l- Prim Ministru, jekk jogħġbu, jgħidilna jekk għallinqas f'dik id- dikjarazzjoni li kien għamel kienx żbaljat jew le?

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jien niskanta kif l-Onor.

Membru qed ipoġġi din id-domanda u jistaqsini jekk kontx żbaljat jew le.

Hu jaf daqsi u taf Malta kollha li ż-żejt ma nstabx.

Allura jiena ma kontx żbaljat, għalkemm nixtieq ħafna li kont żbaljat!

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, il-Prim Ministru qal li dak li hu ppublikat m'hemmx għalfejn terġa' tippublikah - fil-fatt dan m'hu veru xejn li ġie ppubblikat u jien qatt m'għedt dak li l-Prim Ministru qed jgħid li jien għedt - u nista' ngħid li tlabtu biex jiġbor l-informazzjoni kollha u jippubblikaha ħalli jsib li dak li akkużani bih mhux veru li jien għedtu u allura m'hemmx kontradizzjoni.

Il-kontradizzjoni l-Prim Ministru qalha mhux jien!

Ladarba l-Prim Ministru hu tant persważ li jien għedt dak id- diskors li qed jgħid hu - jien ninnega li għedt dak id-diskors u m'hu veru xejn li dan ġie ppubblikat - nitolbu jiġbor l-informazzjoni kollha li ħarġet ħalli l-poplu jkun jaf il-verita', ikun jaf min qiegħed jigdeb u min qal mod qabel l-elezzjoni u min qal mod ieħor wara l-elezzjoni.

Il-poplu għandu jkun jafha l-verita'.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Mr Speaker, ma jistax ikun li dan il- parlament jibqa' sejjer b'akkużi ta' gideb.

Jekk l-Onor.

Mizzi qed jakkużani li jiena gdibt irid jirtirha.

Ma jistax ikun li nibqgħu għaddejjin b'dan il-livell ta' dibattitu, fejn min-naħa ta' l-oppożizzjoni kontinwament isiru insinwazzjonijiet u jintefa' kliem bħal dan.

Jiena noġġezzjona bil-qawwa kollha.

Jekk qed jgħid li jien gdibt, jgħid li jien gdibt imma jrid jippruvaha.

Jekk ma jippruvahiex nibqa' ninsisti biex ikun hawn l-ordni u inti, Mr Speaker, min-naħa tiegħek tieħu l-passi kollha skond l-istanding orders.

(Onor. Membri: Hear, hear) (Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, nistaqsi lill-Prim Ministru jekk din tgħoddx għalih peress li hu qalli li jien kont gdibt dakinhar!

Se nerġa' nistaqsih illum jekk dak kienx gideb meta qabel l-elezzjoni ntqal illi kien qed jintrema' materjal tossiku ġo barriera - fil-fatt wara rriżulta li ma kien veru xejn lanqas - u kien intqal ukoll li kien hemm pressjoni biex aħna nkomplu mexjin bix-xogħol, imqar sa l-elezzjoni.

Dak li qed jgħid hu jgħodd għalih stess u nitolbu biex jirrispondini.

MR SPEAKER: Nappella għall-bonsens ta' l-Onor.

Membri biex joqogħdu attenti xi kliem jużaw.

Aħna hawn ġew obbligati li nuru rispett lejn xulxin u hekk għandu jkun.

Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: M'għandix xi nżid mar-risposti li tajt lill- Onor. Membru f'seduta riċenti.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: La l-Prim Ministru qabel l-elezzjoni kien daqshekk ċert illi f'Għawdex ma kienx hemm żejt u llum qed jgħid illi hu kellu raġun, x'wasslu mela li jieħu deċiżjoni li jitkompla t-tħaffir meta din l-operazzjoni lill-poplu swietu miljuni kbar ta' liri?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jekk ifittex sew x'għedt jien qabel l- elezzjoni, jinduna li dak li qed jallega issa m'huwiex minnu.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Jiġifieri l-Prim Ministru qed jiċħad li hu qabel l-elezzjoni qal li f'Kerċem m'hemmx żejt?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Dak li għedt jien huwa reġistrat u l-Onor.

Membru jista` jfittxu.

KUNSILLI LOKALI - ELEZZJONIJIET

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Marie Louise Coleiro) staqsa lill- Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm swew finanzjarjament l- elezzjonijiet tal-kunsilli lokali?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Nirriferi l-Onor.

Membru għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija numru 5696.

MR SPEAKER: L-Onor.

Parnis, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

SILVIO PARNIS: Mr Speaker, kif nafu, se terġa' ssir elezzjoni għall-kunsill lokali ta' Raħal Ġdid - u fil-kunsill lokali ta' Ħal Qormi ukoll jeżistu xi problemi - u għalhekk nixtieq inkun naf jekk huwiex il- ħsieb tal-gvern li fejn ikun hemm maġġoranza Nazzjonalista jew maġġoranza Laburista, is-sindku jew il-viċi sindku jibdew jintgħażlu mill-partit, u dan biex nevitaw li jsiru elezzjonijiet ġodda u b'hekk niffrankaw eluf kbar ta' liri.

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jien naqbel ma' l-Onor.

Membru li kien sindku ta' Raħal Ġdid u qeda dmirijietu b'mod lodevoli.

Jiddispjaċini li f'Raħal Ġdid - fejn kien hemm erba' kunsilliera msejħa indipendenti pero' kulħadd jaf li dawn kienu jappoġġjaw lill-Partit Laburista - is-sindku kellu jirriżenja minħabba ostakoli li sarulu u, minkejja t-tentattivi li saru f'kull livell bejn il-kunsilliera nfushom u ż-żewġ segretarji ġenerali tal- partiti, baqa' ma ntlaħaqx ftehim u għal xhur sħaħ il-kunsill lokali ta' Raħal Ġdid ma kienx qed jaħdem.

Dan ifisser li se jsiru elezzjonijiet qabel iż-żmien, bil-konsegwenza ta' ħafna ħela ta' flus.

Din m'hijiex ħaġa flokha u, bħala kap tal-Partit Nazzjonalista, nista` ngħid li min-naħa tal-Partit Nazzjonalista saret offerta lis-segretarju ġenerali ...

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT (Kap ta' l-Oppożizzjoni): Jista' l-Prim Ministru jirrispondi bħala prim ministru u mhux bħala kap tal-Partit Nazzjonalista?

(Interruzzjonijiet) Bir-rispett kollu, m'huwiex qiegħed hawn biex jirrispondi għall-Partit Nazzjonalista!

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni għandu raġun pero' d-domanda li saritli kienet tirriferi jekk fuq livell politiku, fejn ikun hemm maġġoranza ta' partit, għandux ikun hemm ftehim li s-sindku jkun elett minn dawk li jirrappreżentaw lill-maġġoranza.

Bħala prim ministru naf - għax saru laqgħat mas-segretarju ġenerali tal-Partit Laburista - li l- Partit Nazzjonalista offra li jintrabat li kull fejn hemm maġġoranza, kemm ta' partit u kemm ta' ieħor, ikun hemm ftehim ta' rġulija li s-sindku jiġi elett min-naħa tal-maġġoranza.

Din l-offerta saret ukoll fil-każ ta' Raħal Ġdid u t-tliet membri li jirrappreżentaw lill-Partit Nazzjonalista kienu disposti li jivvutaw favur dak li jkunu għażlu l-kunsilliera indipendenti.

Pero' dan ma sarx għax l-erba' membri indipendenti ma kenux kapaċi jiftehmu bejniethom lil min riedu jeleġġu bħala sindku.

Minħabba f'hekk sar ix- xoljiment u se ssir l-elezzjoni.

Jien nista' ngħid li kelli okkażjoni nitkellem fuq hekk u kont ħabbart li nstabet soluzzjoni għax kienet ġiet indikata persuna minn fost il-membri eletti indipendenti li l-kandidati tal-Partit Nazzjonalista kienu lesti jivvotaw għalih bħala sindku.

Fhimna li hu kien se jaċċetta u kien hemm il-qbil pero' meta ġejna għall-fatti u kien hemm is-seduta tal-kunsill lokali, il-persuna li kienet ġiet magħżula biex tkun sindku u jkollha wkoll il-voti tal-Partit Nazzjonalista informathom li ma setgħetx għax kellha ordni mill-partit li ma taċċettax.

MR SPEAKER: L-Onor.

Noel Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Peress li kontra r-rieda tal-kunsill lokali tar- Rabat se jitwaqqaf il-kunsill ta' l-Imtarfa, xtaqt li xi ħadd jinformani jekk eventwalment hux se ssir elezzjoni bikrija u fil-fatt b'kemm se jiġu miżjuda l-voti sabiex dan il-kunsill ikun jista' jibda jopera.

MR SPEAKER: Il-Ministru Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali): Mr Speaker, jekk tilħaq tgħaddi l-emenda neċessarja minn dan il-parlament, l-elezzjoni tal-kunsill lokali ta' l-Imtarfa - kif propost li jitwaqqaf fil-white paper - hija scheduled għal Marzu li ġej.

Filwaqt li l-kunsill lokali tar-Rabat xtaq iżomm din il-parti li qiegħda fil-konfini tiegħu, jirrikonoxxi wkoll li llum hemm komunita' ġdida fl-Imtarfa.

Ċertament it-twaqqif ta' dan il-kunsill lokali se jilħaq ħafna l- aspettativi tal-komunita' ta' l-Imtarfa u nispera li l-Onor.

Membru, li jiġi minn dak id-distrett, jappoġġa din il-move li se toħloq kunsill lokali ġdid fid-distrett tiegħu.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Naqbel u ma naqbilx imma dak li naf żgur hu li hemm numru ta' problemi li se joħolqu diffikultajiet liż-żewġ komunitajiet - per eżempju, numru ta' għaqdiet tal-volontarjat għadhom jagħmlu użu minn faċilitajiet sportivi ġewwa l-Imtarfa - u xtaqt li l-Ministru jgħidli almenu jekk din is-sitwazzjoni ġietx diskussa?

X'inhi l-pożizzjoni ta' dawk l-għaqdiet li għal numru ta' snin issa ilhom jużaw dawn il- faċilitajiet, bi ftehim mal-kunsill tar-Rabat?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Bħala membru prominenti ta' dak id-distrett u ex- ministru, l-Onor.

Farrugia jmissu jaf li wieħed ma jistenniex li l-poplu ta' l-Imtarfa jgħid jekk jaqbilx jew le imma li jieħu pożizzjoni favur jew kontra t-twaqqif ta' kunsill lokali għall-Imtarfa.

Din in-naħa jidhrilha li hemm raġunijiet demografiċi u soċjoloġiċi biżżejjed biex jitwaqqaf kunsill - nassigura lill-Onor.

Membru li ma ttieħdu l-ebda konsiderazzjonijiet politiċi f'dan ir-rigward - u naħseb li bħala politiċi serji għandna nieħdu pożizzjoni aħniex favur jew kontra t-twaqqif ta' dan il-kunsill.

Il-Partit Laburista għadu ma esprimiex ruħu, kif lanqas ma esprima ruħu l-Onor.

Interpellant.

Dwar l-użu tal-faċilitajiet minn għaqdiet volontarji ma nipprevedi assolutament l-ebda problema.

Hemm numru ta' għaqdiet volontarji f'kunsilli lokali oħra li jużaw faċilitajiet, kemm jekk huma tal-gvern kif ukoll jekk huma tal-kunsilli lokali, b'arranġamenti li jsiru.

L-istess arranġamenti li huma in vigore f'kull kunsill ieħor ikunu in vigore wkoll fil-kunsill lokali ta' l-Imtarfa.

MR SPEAKER: L-Onor.

Parnis.

ONOR.

SILVIO PARNIS: Jikkonferma l-Ministru li l-kunsill lokali ta' Ħal Qormi bħalissa m'huwiex jiffunzjona?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jien ma rċevejt ebda rapport f'dan is-sens.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, jiddispjaċini imma minn dak li qal il- Ministru għadni ma nafx jekk il-kunsill il-ġdid ta' l-Imtarfa huwiex se jirrikonoxxi jew jiddeċiedi mod ieħor dwar dawk l-għaqdiet li jokkupaw il- gymnasium, il-ground tal-football u faċilitajiet oħra.

X'se tkun is- sitwazzjoni?

Jekk jippretendi li jien nasal għal deċiżjoni, min-naħa tiegħu l-Ministru jrid jirrispetta li l-etika u s-serjeta' jitolbu li jien inkun informat bid-dettalji kollha.

Jiena mhux il-ministru u ma naf bl- ebda minuti u bl-ebda laqgħat uffiċjali li hu seta' kellu f'dan ir-rigward mal-kunsill lokali tar-Rabat, u forsi anke ma' membri parlamentari min-naħa tagħhom li jirrappreżentaw dan il-lokal.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Id-deċiżjoni dwar it-twaqqif o meno tal-kunsill m'għandha x'taqsam assolutament xejn mal-faċilitajiet.

L-użu tal- faċilitajiet huwa regolat minn jekk il-gvern ikunx ta kuntratt jew le lill- għaqdiet lokali, imma ad ogni caso l-kunsilli lokali m'għandhom ebda titolu ta' gymnasiums jew football grounds.

Jiġifieri, anke bil-liġi stess, kif qiegħda, il-kunsill lokali tal-Belt, per eżempju, m'għandux titlu fuq il-football ground tal-Valletta FC jew fuq il-boċċi pitch li hemm Marsamxett.

L-isports facilities m'għandhom x'jaqsmu xejn f'dan ir-rigward mal-mod kif jiġi kostitwit kunsill lokali jew ma' l-amministrazzjoni tal- kunsill lokali.

Hemm titoli partikolari li ngħataw xi kunsilli lokali - per eżempju, xi playing field 'l hawn u 'l hemm - pero' billi inti tikkostitwixxi kunsill lokali b'ebda mod ma tkun qed tgħaddilu xi titolu legali fuq xi artijiet jew faċilitajiet li jista' jkun hemm.

Jiġifieri jekk illum il-gymnasium huwa tal-gvern, se jibqa' tal-gvern jekk isir kunsill lokali ġdid.

Naturalment 'il quddiem wieħed jikkonsidra jgħaddix it-titlu tal-gymnasium lill-kunsill lokali, fil-kuntest sħiħ tal-politika ta' dan il-gvern dwar l-użu ta' faċilitajiet sportivi.

Jiena nerġa' nsostni li d-deċiżjoni li ttieħdet dwar il-kunsill lokali ta' l-Imtarfa m'għandha x'taqsam xejn ma' l-utilizzar jew l-użu ta' xi faċilitajiet li jista' jkun hemm.

Il-kunsill lokali jitwaqqaf fl-ambitu tal-liġi tal-kunsilli lokali ta' l-1993 u għalhekk nerġa' nirrepeti li l- Onor. Interpellant, kif ukoll il-Malta Labour Party, għandhom ikunu ċari jaqblux jew le mat-twaqqif tal-kunsill lokali ta' l-Imtarfa.

MR SPEAKER: L-Onor.

Parnis.

ONOR.

SILVIO PARNIS: Jista' l-Ministru jikkonferma għallinqas dak li deher fil-ġurnali li l-kunsill lokali ta' Ħal Qormi m'huwiex qiegħed jiltaqa' b'mod regolari, anzi ilu ma jiltaqa' għal dawn l-aħħar ġimgħat minħabba nuqqas ta' quorum.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jiena bħala ministru nista' naġixxi biss meta jkolli l-informazzjoni b'mod uffiċjali - allaħares nibda naġixxi fuq informazzjoni li m'hijiex uffiċjali! - għalkemm nista' ngħid b'mod mhux uffiċjali li naf li jeżistu problemi fil-kunsill lokali ta' Ħal Qormi.

Imma ma jidhirlix li ma' l-ewwel problema li tqum għandu jindaħal il-ministru.

Jien kontra din l-attitudni u minn dak li smajt nemmen illi l-problemi huma minuri - irrid ngħid li smajt second-hand u mhux first-hand - fuq xi ħaġa li nkitbet fil- gazzetti u jidhirli li l-kunsilli lokali huma maturi biżżejjed biex dawn il- problemi jsolvuhom waħedhom.

Bħala ministru nippreferi nidħol meta l-problemi jkunu tant iggravaw li jinneċessitaw intervent ministerjali u sinċerament nemmen li l-kunsilli lokali m'humiex se jimmaturaw jekk jibqgħu taħt il-gwida ministerjali.

Il- kunsilli lokali joperaw sew meta l-kunsilliera jaħdmu b'sens ta' maturita', mingħajr ma jieħdu pożizzjonijiet riġidi, waqt li jipprattikaw l-idea tal- give and take neċessarju biex jistgħu jaħdmu flimkien.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet issa għadda.

Tqegħid ta' karti.

Il-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi l-għadd u l-grad ta' persuni fis-servizz pubbliku fid- 9 ta' Ottubru 1999, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 10043; u

Tabella li tagħti l-għadd u l-grad ta' persuni fiċ-ċivil li temmew l- impieg tagħhom bejn Settembru 1998 u Settembru 1999, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 10195.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista li turi l-għadd ta' persuni li ġew boarded out bejn l-1989 u l- 1999 u qed jirċievu pensjoni ta' l-invalidita', bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 10089.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ORDINANZA DWAR IL-MEDIĊINI PERIKOLUŻI

DANGEROUS DRUGS ORDINANCE (AMENDMENT) BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri Ikompli mill-20 ta' Ottubru, 1999 Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet

MR SPEAKER: Il-Ministru Tonio Borg huwa in possession bil-winding-up.

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern): Mr Speaker, dalgħodu kont bdejt insemmi l-opinjonijiet differenti li ħarġu matul din id-diskussjoni, partikolarment l-atteġġjament ta' l-oppożizzjoni lejn dan l-abbozz ta' liġi.

Ċertament ċħadt bil-qawwa kollha dak li xi ħadd qal li b'din il- liġi se tkun permissibbli l-importazzjoni tad-droga.

Dan m'hu veru xejn!

Dak li kien reat qabel se jibqa' u m'hemm xejn li qabel ma kienx permessibbli fil-liġi li issa se jsir permessibbli.

Jiġifieri dan m'hu xejn għajr tgħawwiġ tal-verità u min jaf x'fih l-abbozz jaf li hekk hija s- sitwazzjoni.

M'hemm l-ebda att jew aġir li qabel kien reat u issa mhux se jkun reat.

Il-verita' hi li tant tkellimna out of subject li nsejna x'fiha l-liġi u meta sfidajt lil ċerti nies biex jgħiduli fejn qiegħda fil-liġi din li qed jallegaw, baqgħu jħarsu lejja qishom ma kenux qraw il-liġi jew jekk qrawha nsew x'tgħid!

F'dan l-abbozz ta' liġi qed jiġi propost li f'każ li persuna tinqabad bid- droga, li l-ammont u ċ-ċirkostanzi fl-opinjoni tal-qorti jindikaw li dak il- pussess huwa għall-użu personali, anke jekk l-inċident jinqala' fl- ajruport, fil-mument ta' l-importazzjoni napplikaw ir-regoli tas-soltu.

U x'inhuma r-regoli tas-soltu?

Li dak l-aġir huwa reat ikkastigat bi priġunerija wkoll però mhux bi priġunerija bilfors.

Dan huwa l-punt kollu ta' l-abbozz u mhux li xi ħaġa li kienet illegali issa se ssir legali, jew dik li għaliha qabel kien hemm il-kastig tal-ħabs issa mhux se jkun hemm il- kastig tal-ħabs, xejn minn dan kollu!

Li se nbiddlu huwa li qabel kien hemm kastig ta' sitt xhur ħabs bilfors, anke f'dawk il-każi fejn il-qorti tkun konvinta li dak li nqabad fl-ajruport b'pussess ta' droga jkun każ ta' użu personali, u issa qed ngħidu li se nħalluha fid-diskrezzjoni tal-qorti.

L-argument huwa - għalija argument konvinċenti - li aħna diġà napplikaw dan il-kriterju f'dawk il-każi li mhumiex ta' importazzjoni.

Dan il-kriterju jeżisti diġà għaliex maż-żmien dan il-parlament emenda l- liġi biex jgħid li hemm ċertu pussess li jammonta għal traffikar - mhux faċli tipprova l-intenzjoni tal-persuna li tittraffikaha, imma l-ammont, it- tip ta' ħbieb li tagħmilha magħhom u l-ammissjoni ta' dik il-persuna jikxfu l-vera intenzjonijiet tagħha u allura nħoloq ir-reat ta' pussess mhux għall-użu personali - u meta l-pussess ma jkunx għall-użu personali, dan il- parlament ta diskrezzjoni lill-qorti biex tgħid li f'dak il-każ trid tibagħtu l-ħabs bilfors, imma jekk fid-diskrezzjoni tagħha l-qorti temmen li l-pussess m'huwiex għall-użu personali, allura l-karċerazzjoni hija waħda minn diversi options.

Issa dan il-kriterju li diġà jeżisti f'każi ta' pussess ta' droga barra mill-kontest ta' l-importazzjoni se nibdew napplikawh fil-kontest ta' l-importazzjoni wkoll.

Din hija l-unika emenda li qiegħda ssir.

Issa din l-emenda ġiet proposta - apparti li diversi nies ħadu l- inizjattivi li jiktbu fuq dan is-suġġett u apparti inċidenti oħrajn li nqalgħu - mhux biss fil-kontront ta' barranin, kif xi ħadd prova jagħti l- impressjoni, imma anke fil-konfront tal-Maltin, għax il-liġi kif inhi llum ma tagħmilx differenza bejn Maltin u barranin.

Malti li jkun dieħel f'Malta b'ammont tant żgħir f'ċirkostanzi li jkunu jindikaw li huwa għall- użu personali, xorta waħda jeħel sitt xhur priġunerija.

Allura l- kummissjoni kontra d-droga u l-abbuż ta' l-alkoħol irrikkmandat li l- korruzzjoni m'għandhiex tibqa' tassattiva u mandatorja f'każ ta' importazzjoni ta' droga, fejn iċ-ċirkostanzi jindikaw li m'hijiex għal traffikar imma għall-użu personali.

Fil-fatt din il-kummissjoni ppreseduta mill-Maġistrat David Scicluna - illum imħallef - u li fiha kien hemm rappreżentanti minn diversi għaqdiet ukoll, għamlet rapport f'dan is-sens, jidhirli fis-sajf ta' l-1997.

Dan ir-rapport kien ġie ċċirkolat mill-gvern anke lill-Caritas.

Issa dan qed ngħidu għax il-membri ta' l-oppożizzjoni bdew jistaqsuni jekk il-Caritas jaqblux ma' din l-emenda.

Meta oriġinarjament saret din il-proposta, li hija identika għall-emenda li qegħdin nagħmlu llum f'dan l-abbozz li jemenda l-Ordinanza dwar il- Mediċini Perikolużi, fl-4 ta' Awissu ta' l-1997 il-Caritas wieġbet li taqbel ma' dan id-dokument, taqbel ma' dan il-memorandum, ħlief fuq żewġ affarijiet li m'għandhom x'jaqsmu xejn ma' din l-emenda li qed nipproponu.

Jiġifieri huma ma qablux fuq kwestjonijiet oħrajn u mhux fuq din il- kwestjoni li nneħħu l-priġunerija ta' sitt xhur bilfors, anke f'każ ta' pussess ta' ammonti minimi ta' droga.

Allura meta ħareġ ir-rapport ta' din il-kummissjoni - nerġa' nirrepeti li ġie ċċirkolat lill-Caritas, li għandha esperjenza twila f'dan il-qasam - il-Caritas qablet li għandu jkun hemm alternattiva għall-piena ta' priġunerija f'każ ta' importazzjoni tad-droga li miċ-ċirkostanzi jindika li m'hijiex għat-traffikar.

U nerġa' ngħid "miċ- ċirkostanzi" għax il-qorti mhux se tara biss l-ammont biex tiddeċiedi jekk kienx hemm skop ta' traffikar fl-importazzjoni.

Jista' jkun li ċ- ċirkostanzi jindikaw li anke jekk l-ammont huwa żgħir, jekk dak l-ammont kien destinat għal persuna oħra, allura m'huwiex għall-użu personali.

Allura f'dak il-każ tibqa' l-piena karċerarja li hemm illum.

Jiena skantajt ukoll li wara dik il-kritika ħarxa li aħna qed nagħmlu xi ħaġa li biha se niftħu l-importazzjoni tad-droga, li m'hija xejn ħlief gidba u tgħawwiġ tal-verità, min-naħa ta' l-oppożizzjoni kien hemm ukoll min qalilna: Allura jekk se tagħmlu din, għax ma tagħmlux li jispiċċa r- reat tat-traffikar meta tnejn min-nies jaqsmu d-droga bejniethom?

Għax, kif inhi l-liġi llum, dak it-tqassim tad-droga, anke f'ammonti minimi bejn tnejn min-nies, jammonta għal traffikar.

Dan l-argument jissorprendini għaliex juri d-diverġenza ta' opinjoni li hemm fuq dan l-abbozz ta' liġi min-naħa ta' l-oppożizzjoni stess.

Li huwa żgur hu li l-oppożizzjoni mhijiex kapaċi tgħid: Ara aħna naqblu li għandu jkun hemm distinzjoni f'każi ta' importazzjoni bejn traffikar u użu personali, però jidhrilna li għandhom isiru ċertu emendi għal dan l-abbozz.

Kien hemm min qal hekk, għalkemm mhux ċar u tond, għax trid toqgħod tifhem sew kif jingħad il- kliem, imma ftit kienu dawk li qalu hekk.

Però fit-13 ta' Lulju x-shadow minister ta' l-intern, fuq domanda speċifika tiegħi jekk jaqbilx ma' din id- distinzjoni - it-12 u t-13 ta' Lulju kienu żewġ seduti maratona fejn tkellimna għal seduta sħiħa kull wieħed, jien u l-Onor.

Gulia - l-Onor.

Gulia kien qal:

"Dawn lilna għamlulna sarima għax qalulna li jew jagħmlu distinzjoni bejn pussess u traffikar tad-droga jew xejn!"

Issa jiena li għedt huwa li aħna lesti naċċettaw emendi basta ma jippreġudikawx id-distinzjoni bejn traffikar u użu personali għax ma jistax ikun li n-naħa tal-gvern tressaq abbozz favur din id-distinzjoni u mbagħad isiru emendi fejn din id-distinzjoni tispiċċa fix-xejn!

Sakemm ma jmorrux kontra dan il-prinċipju ta' distinzjoni bejn traffikar u użu personali, konna lesti u għadna lesti li naċċettaw kwalunkwe emenda, basta tibqa' dik id-distinzjoni.

U meta għedtlu hekk - dejjem qed nikkwota mis-seduta ta' dakinhar - kien hemm xi interruzzjonijiet u l-Onor.

Gulia ddikjara li:

"Aħna ma naqblux ma' din id-distinzjoni u għedna li se nivvotaw kontra."

Issa din hija pożizzjoni differenti minn dik li ħadu membri oħrajn ta' l- oppożizzjoni.

Mela hawnhekk hawn dikjarazzjoni kategorika li l-oppożizzjoni ma taqbilx ma' distinzjoni bejn pussess u traffikar fil-kuntest ta' importazzjoni, li jfisser li l-oppożizzjoni hija favur li kulmin jinqabad anke bl-iċken ammont ta' droga fuqu hu u dieħel minn barra minn Malta, anke jekk il-qorti jidhrilha li huwa għall-użu personali, dak imur il-ħabs bilfors.

Issa aħna mhux qed neskludu l-piena tal-ħabs għax hawnhekk qegħdin ngħidu li jekk miċ-ċirkostanzi ma jkunx hemm prova li dak huwa traffikar però xorta jibqa' dak id-dubju, permezz ta' din l-emenda l-qorti xorta waħda tkun tista' tibagħtu l-ħabs.

U fil-fatt kien hemm każi ta' nies li nstabu ħatja biss ta' pussess, lanqas ta' pussess għal skop ta' traffikar, u xorta waħda ntbagħtu l-ħabs.

Jiġifieri dik id-diskrezzjoni baqgħet u l-piena karċerarja baqgħet ukoll, anke għall-każi ta' pussess biss.

Li qed inneħħu huwa din il-kontradizzjoni li hemm fil-liġi li ħolqot problemi lill-gvern, u li ħolqot problemi l-aktar lil nies li inġustament intbagħtu l-ħabs meta setgħu ngħataw piena oħra, sempliċement għax f'kuntest ta' importazzjoni.

Jien mhux se noqgħod ngħid min kien favur u min kiteb kontra però nsemmi biss l-artiklu fil-ġurnal "l-orizzont" li, proprju ftit wara li nkiteb, donnha nbidlet l-attitudni ta' l-oppożizzjoni.

Qed nirriferi għall-artiklu li nkiteb fil-21 ta' Ġunju minn Joe Mifsud fejn qal:

"L-emendi li qed jipproponi l-gvern għal-liġi kontra d-droga fejn tidħol l-importazzjoni tad-droga għandna nifhmuhom sew ..."

- kemm nixtieq li kulmin tkellem fehem sew dak li qed jiġi propost b'din il- liġi! -

"... u naraw x'qed jiġi propost u mhux noqogħdu nitkellmu għall- gallarija mingħajr ma naraw x'ġara fil-passat."

U dan l-appell nerġa' nagħmlu jiena fil-winding-up.

Ejja naċċettaw il- prinċipju tad-distinzjoni.

Aħna fit-Tieni Qari ma niddiskutux id-dettalji imma niddiskutu l-iskop tal-liġi.

U hawn għandna liġi li qed tipproponi li l-pulizija tkun tista', bil-permess tal-qorti, tissospendi l-liċenzji tan- negozji tat-traffikanti tad-droga meta dawn imexxu d-droga minn post liċenzjat li jkun f'isimhom - fuq din ħadd ma tkellem kontra - imbagħad għandna l-prinċipju l-ieħor fejn qed nintroduċu din id-distinzjoni.

Kif tiġi applikata dik id-distinzjoni mill-qorti nistgħu niddiskutuh fi stadju ta' Kumitat, imma fl-istadju tat-Tieni Qari rridu niddikjaraw, kull wieħed minna, jekk aħniex favur din l-inġustizzja li qiegħda ssir fil-konfront ta' Maltin u barranin.

Jekk aħna favur nivvotaw kontra din l-emenda; jekk aħna kontra din l-inġustizzja rridu nivvotaw favur li l-liġi tinbidel, sabiex tiġi ntrodotta din id-distinzjoni li biha se nafdaw lill-qrati, li diġà huma fdati f'din il-materja f'każi simili imma mhux ta' importazzjoni.

M'aħna qed nintroduċu xejn ġdid.

Din id-distinzjoni bejn pussess għal skopijiet ta' traffikar u pussess għall-użu personali diġà teżisti u qed tiġi applikata mill-qrati fil-kuntest ta' każi barra l-kuntest ta' importazzjoni.

Qegħdin nestendu id-diskrezzjoni tal-qorti sabiex tibda tapplika wkoll fil-każi ta' importazzjoni tad-droga.

Mr Speaker, f'dan id-dibattitu kien hemm ukoll min ma qal xejn għax kien hemm min qal li huwa kontra d-distinzjoni; kien hawn min qal li huwa favur id-distinzjoni, b'ċerti emendi; u kien hemm min ma qal xejn għaliex kien qal ċerti affarijiet qabel li kienu jimplikaw li din il-liġi għandha tinbidel u issa għax hemm il-party whip id-diska inbidlet.

Jien infakkar lill-Kamra li kien hemm proposti fil-ġurnali li kkritikaw id-diskrezzjoni li kont użajt jiena - mhux qed ngħid għall-Onor.

Anġlu Farrugia, għax naf li l-Onor.

Membru kien tkellem fuqha wkoll - meta f'Diċembru tas-sena l- oħra l-gvern keċċa tnejn min-nies li kienu f'din is-sitwazzjoni.

Kienet ċara daqs il-kristall, bil-miktub, min-naħa tal-pulizija, li f'dak il-każ il-pussess ma kienx għal skop ta' traffikar u jien erfajtha fuqi li nkeċċihom minn Malta.

Dakinhar kien hemm min ikkritika - u kien hemm ċertu sens f'dik il-kritika, mela le! - u qal: X'jiġifieri jiddeċidiha l- ministru biss?

U jien ma ridtx li nibqa' neżerċita din id-diskrezzjoni u għalhekk ipproponejna din l-emenda biex dik id-diskrezzjoni tibda teżerċitaha l-qorti u jsir il-proċess xorta waħda.

Għaliex bid- deportazzjoni għandek il-vantaġġ li tkun ħlist mill-problema imma l- iżvantaġġ huwa li dawn ma jkunux għaddew minn proċess kriminali.

Issa kulħadd se jgħaddi mill-proċess kriminali u allura din l-emenda hija aħjar minn dak li kien ġie propost fl-1997 mill-gvern Laburista, fejn kien qal li fuq l-embarkation card nagħmlu dikjarazzjoni li min jidħol f'Malta u jdaħħal id-droga anke għall-użu personali ikun qed jikser il-liġi.

L-ewwelnett fuq l-embarkation card ma jgħidlekx li tmur il-ħabs bilfors imma jgħidlek that you are "liable to prosecution".

Apparti l-fatt li taħt dik il-liġi ħadd qatt ma resaq 'il quddiem u qal li għandu xi droga x'jiddikjara fil-mument ta' l-importazzjoni, dik kellha wkoll l-iżvantaġġ li jekk tagħmel hekk xorta waħda teħles minn kull responsabbiltà kriminali, jiġifieri kienet kważi tammonta għal maħfra mogħtija permanentement mil- liġi lil min jiddikjara d-droga fil-mument ta' l-importazzjoni.

Hawn mhux qed ngħidu hekk imma qed ngħidu li l-proċess isir xorta waħda u l-qorti tista' tibgħat lil dawk in-nies il-ħabs ukoll però m'hemmx għalfejn tibgħathom il-ħabs bilfors, però iva ħabs bilfors meta jkun hemm pussess għal skop ta' traffikar jew prova li kien hemm it-traffikar.

U bi traffikar mhux qed nifhmu skop ta' profitt biss imma anke sempliċement li wieħed ixerred id-droga mal-ħbieb tiegħu, anke b'xejn, dak se jibqa' reat kkastigat b'ħabs bilfors.

Li qegħdin nilliberalizzaw ftit huwa f'dak il- kuntest ta' importazzjoni - għaliex wara kollox għandu jkollna sens ta' ġustizzja, li nipproponu affarijiet tajbin, minkejja li sfortunatament f'Malta l-problema tad-droga saret ballun politiku, kulħadd jipprova jiskorja, u f'dan id-duħħan li jiġi kkreat ninsew il-verità tal-fatti - fejn se nintroduċu l-istess distinzjoni li teżisti barra l-kuntest ta' importazzjoni.

Mr Speaker, jiena smajt b'attenzjoni l-kummenti li għamlu l-membri ta' l- oppożizzjoni.

Huwa impossibbli li nirrispondi lil kulħadd f'salt għaliex saru ħafna kummenti u wħud minnhom m'għandhom x'jaqsmu xejn mas-suġġett, però l-Onor.

Evarist Bartolo semma l-kwestjoni tal-konvenzjoni ta' l- illicit traffic by sea.

Din hija konvenzjoni tal-Kunsill ta' l-Ewropa li tespandi fuq artiklu partikolari tal-Konvenzjoni ta' Vjenna ta' l-1988 kontra d-droga.

Il-Konvenzjoni ta' Vjenna ġiet ratifikata mill-gvern fi Frar ta' l-1996 u konna għamilna emendi biex nagħtu d-dritt mhux biss lill- pulizija Maltija imma anke lill-pulizija barranin li jkunu jistgħu, bil- permess maħruġ mill-prim ministru, jitilgħu fuq vapuri li jtajru l-bandiera Maltija meta jkun hemm suspett ta' traffikar tad-droga.

U dik il- konvenzjoni aħna ffirmajnieha u rratifikajnieha.

Fl-1995 il-Kunsill ta' l- Ewropa bena konvenzjoni ġdida abbażi ta' din il-Konvenzjoni ta' Vjenna.

Il- Konvenzjoni ta' Vjenna kienet tan-Nazzjonijiet Uniti u din hija konvenzjoni tal-Kunsill ta' l-Ewropa, li biha l-Istati firmatarji jobbligaw ruħhom li jeżerċitaw ġurisdizzjoni mhux biss fuq il-vapuri tal-bandiera tagħhom, mhux biss fuq il-vapuri ta' kull nazzjonalità fl-ibħra territorjali tagħhom, imma jekk ikun hemm suspett ta' traffikar tad-droga, il-pulizija ta' Malta u l-qrati Maltin, jekk pajjiżna jiffirma din il-konvenzjoni....

MR SPEAKER: Ministru, ippermettili għax skadielek il-ħin u għandek bżonn leave of House biex tkun tista' tkompli bid-diskors tiegħek.

Hawn il-permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, nirringrazzja lill-Kamra kollha għall- indulġenza li wriet miegħi.

Mela l-konvenzjoni tal-Kunsill ta' l-Ewropa ta' l-1995, jiġifieri pjuttost riċenti, qabdet artiklu wieħed tal- konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti - klu 17, li jittratta n-negozju li jsir fit-traffikar tad-droga fuq il-baħar - u amplifikat dak l-artiklu.

U l-firmatarji f'din il-konvenzjoni jridu jeżerċitaw ġurisdizzjoni fuq kull vapur, hu fejn hu, anke jekk barra l-ibħra territorjali tagħhom, basta jkun involut fit-traffikar tad-droga.

Dan ifisser li jekk vapur ikun għaddej on the high seas, jiġifieri ma jidħolx Malta, anke jekk m'għandux l-iskop li jġorr droga għal Malta imma jkun se jġorr droga għal pajjiż ieħor, il- pulizija u l-qrati jkollhom ġurisdizzjoni fuq dak il-vapur li sal-lum m'għandhomx.

Għaliex?

Għax il-ġurisdizzjoni kriminali tal-pajjiżi kollha hija bbażata fuq it-territorju.

Mela jekk Malti jisraq fl-Ingilterra, il- qrati Maltin m'għandhomx ġurisdizzjoni fuq dak is-serq; u jekk Ingliż jisraq fl-Ingilterra m'għandniex ġurisdizzjoni fuqu.

Hemm ċerti eċċezzjonijiet żgħar, per eżempju, f'każ ta' konfoffa kontra l-Gvern ta' Malta bi skop illegali, dak anke jekk isir Ruma jew Pariġi, dak huwa reat.

L-istess, f'każ ta' konfoffa biex wieħed jittraffika d-droga lejn Malta, anke jekk isir fi Sqallija, aħna għandna ġurisdizzjoni f'dak il-każ, fis- sens li jew nistgħu nitolbu l-estradizzjoni ta' dik il-persuna jew jekk dik il-persuna mbagħad tgħaddi minn Malta nistgħu narrestawha u ntellgħuha l- qorti, anke jekk ir-reat ma jkunx sar ġewwa Malta.

Però dawn huma eċċezzjonijiet u issa f'din il-convention qed jiġi propost li jkollna ġurisdizzjoni kullimkien.

Dan huwa prinċipju tant ġdid li mill-pajjiżi kollha ta' l-Unjoni Ewropea, li kollha kemm huma huma wkoll membri tal-Kunsill ta' l-Ewropa, iffirmaw tnejn biss.

Jiġifieri ma nallarmawx ruħna għax Malta għadha ma ffirmatx l-agreement on iIllicit traffic by sea tal-Kunsill ta' l-Ewropa ta' l-1995 għax beħsiebna nirratifikawha - naturalment l-ewwel niffirmawha mbagħad nirratifikawha - però rridu nagħmlu ċerti emendi għal artiklu 5 tal- Kodiċi Kriminali sabiex il-qrati tagħna jingħataw il-ġurisdizzjoni b'dan il- mod estensiv ħafna.

U huwa propost li jsiru emendi proprju għal din il- liġi sabiex inkunu nistgħu nallineaw il-pożizzjoni tagħna ma' din il- konvenzjoni u se nkunu fost l-ewwel firmatarji ta' din il-konvenzjoni, għax l-informazzjoni li għandi jiena hija li pajjiżi li aċċettaw li jkunu marbutin b'din il-konvenzjoni u rratifikawha huma ftit ħafna anke minn fost il-membri ta' l-Unjoni Ewropea, għalkemm tissemma fil-progress reports tal- European Union.

Huwa veru li ġaladarba Malta hija gżira għandha interess li tiffirma l- konvenzjoni aktar mill-postijiet li m'għandhomx aċċess għall-baħar, però nfakkar li hemm diversi pajjiżi Ewropej li għandhom aċċess għall-baħar, uħud minnhom anke huma membri ta' l-Unjoni Ewropea, li għadhom ma ffirmawx din il-konvenzjoni, proprju għax din il-konvenzjoni se tagħmel eċċezzjoni kbira għar-regola, issa li l-ġlieda internazzjonali kontra d-droga dejjem qed tassumi dimensjonijiet ġodda.

Jiġifieri l-Konvenzjoni ta' Vjenna diġà żiedet il-koperazzjoni internazzjonali fil-ġlieda tad-droga sal-punt li l- konvenzjoni nnifisha hija an extradition treaty.

Jiġifieri jekk żewġ pajjiżi bħal Malta u l-Libja m'għandhomx trattat ta' estradizzjoni bejniethom però t-tnejn huma firmatarji tal-Konvenzjoni ta' Vjenna, fil-każ tat-traffikar tad-droga qisu jeżisti trattat ta' estradizzjoni bejn Malta u l-Libja.

Fil-fatt f'każ partikolari kienu ġew applikati r-regoli normali ta' l-estradizzjoni proprju għax konna ffirmajna l-Konvenzjoni ta' Vjenna u r-reat li dwaru ntalbet l-estradizzjoni kien jolqot it-traffikar tad-droga.

Però llum il-ġurnata l-koperazzjoni internazzjonali fil-ġlieda kontra d- droga tirrikjedi li kulħadd ikollu f'kull ħin ġurisdizzjoni fuq kull vapur li jkun involut f'traffikar ta' droga, anke jekk ma jkunx reġistrat fil- pajjiż li jkun u anke jekk dak it-traffikar ma jkunx se jsir għall-pajjiż firmatarju nnifsu.

Jekk niffirmaw din il-konvenzjoni - u kulmin jiffirmaha jrid jemenda l-liġi - Malta tkun tista' teżerċita ġurisdizzjoni fuq vapur li la jkun fl-ibħra territorjali, la huwa tal-bandiera Maltija u anke jekk ma jkunx se jittraffika d-droga lejn Malta però jkun hemm suspett li se tiġi traffikata d-droga fil-konfront ta' pajjiż ieħor.

Naturalment aħna ma nistgħux inkunu daqshekk organizzati bħal pajjiżi kbar oħra li ninterċettaw lil kulmin ikun għaddej minn barra l-ibħra territorjali tagħna għal skopijiet ta' traffikar ta' droga.

Però fil- convention stess hemm dikjarat li jsiru konċessjonijiet għal min għandu mezzi limitati, bħalma għandna aħna, imma sabiex inkomplu nuru d- determinazzjoni tagħna fil-ġlieda anke internazzjonali kontra d-droga, se niffirmaw dan it-trattat.

Irrid ngħid li Malta, flimkien ma' pajjiżi oħrajn, għenet ħafna fil- ġlieda internazzjonali kontra d-droga.

Kien hemm qabdiet tad-droga li kienu destinati għal pajjiżi oħrajn li aħna interċettajnihom hawn Malta stess; u bil-maqlub ikollna informazzjoni minn pajjiżi li aħna ffirmajna trattati magħhom sabiex nikkoperaw fil-ġlieda kontra d-droga u, kif jaf kulħadd, l-ikbar arma fil-ġlieda internazzjonali kontra d-droga hija l- informazzjoni.

Għaliex ma tistax tiftaħ il-bagalji ta' kulħadd, ma tistax tiċċekkja lil kulmin jidħol f'Malta, speċjalment meta Malta hija orjentata lejn l-industrija tat-turiżmu, imma l-importanti hu li jkollok intelligence unit li jkun organizzat biżżejjed ma' pajjiżi oħrajn li jistgħu jgħinuk ukoll.

Din hija xi ħaġa li bdiet taħt il-gvern Nazzjonalista, kompliet taħt gvern Laburista, li ffirma wkoll akkordji, trattati ma' l-Eġittu, ma' Franza u ma' Spanja, u kemm ilni ministru jien iffirmajna wieħed ma' Ċipru wkoll għall-koperazzjoni fil-ġlieda kontra d-droga u dalwaqt se jiġi ffirmat wieħed ma' l-Ungerija u nittamaw ukoll li wara li jispiċċaw id- diskussjonijiet niffirmaw ieħor mat-Tuneżija.

L-intenzjoni tal-gvern hija li permezz tal-ministeru ta' l-affarijiet barranin u l-ministeru ta' l- intern inkomplu niffirmaw akkordji, trattati ma' pajjiżi li magħhom l-iktar għandna kuntatt u li allura iktar hemm ċans li jkun hemm inċidenti ta' importazzjoni tad-droga minn dawn il-pajjiżi.

Jiġifieri l-fatt li Malta għadha ma ffirmatx din il-konvenzjoni bl-ebda mod m'huwa xi tebgħa fuq il- ġlieda li pajjiżna jagħmel kontra t-traffikar tad-droga.

Mr Speaker, matul dan id-dibattitu ntqalu ħafna affarijiet li ma xtaqtx nidħol fihom imma ladarba tqanqlu bilfors ikolli nirrispondihom.

Waħda minnhom hija dik ta' l-ex-ministru bla portafoll, li kellu responsabbiltajiet li għandhom x'jaqsmu ma' l-intern, li qalilna li fuq il- każ tat-tneħħija tas-sigurtà minn ma' Richard Cachia Caruana f'Ġunju ta' l- 1998, liema każ tilef quddiem l-ombudsman, kellu informazzjoni li ma setax jikxef għax kien marbut bl-Official Secrets Act, però issa m'għadux ministru u allura din l-informazzjoni jista' jikxifha.

Din hija kontradizzjoni fiha nnifisha għaliex l-Official Secrets Act tapplika mhux biss għal meta tkun ministru imma għal kwalunkwe ħaġa li inti tkun ġbart bħala informazzjoni meta tkun ministru.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, on a point of order.

ONOR.

JOE MIZZI: Jien mhux hekk għedt.

Jien għedt li meta kont marbut bl-Official Secrets Act ma stajtx nitkellem barra imma f'dan il-parlament nista' nitkellem.

U għalhekk tkellimt.

M'għedtx li meta kont ministru ma stajtx u issa stajt.

Le, mhux hekk għedt, biex tkun ċara.

MR SPEAKER: Kompli Ministru, u indirizza lis-Sedja, jekk jogħġbok.

ONOR.

TONIO BORG: Skużi, tajba din!

Allura għax qiegħed fil-parlament taqbad u tikxef is-sigriet!

(Interruzzjonijiet) Jew tista' tikxifhom jew ma tistax tikxifhom!

L-Onor.

Mizzi qed jgħid hekk għaliex mid-dokumenti li poġġa fuq il-Mejda tal-Kamra ipprova jimplika li l-irtirar tas-sigurtà minn ma' l-assistent personali tal-Prim Ministru saret fuq inizjattiva tal- pulizija.

Dan m'hu veru xejn.

Veru li ftit qabel f'Jannar kien hemm eżerċizzju li bih ġew riveduti l-fixed points - jiġifieri dawk il-pulizija jew il-membri tal-forzi ta' l-ordni li jkunu għassa permanentement f'xi ħinijiet tal-ġurnata ma' residenzi partikolari - u l-ex-ministru, Alla jbierek, għoġbu jirregalana bl-indirizzi tan-nies li kellhom fixed point!

Hemmhekk il-pulizija ssuġġeriet ċertu tibdil però ma ssuġġeriet l-ebda tibdil f'dak li għandu x'jaqsam mas-sigurtà li kellu s-Sur Richard Cachia Caruana u l-inizjattiva, kuntrarjament għal dak li qal l-Onor.

Membru, ittieħdet biss mill-Onor.

Mizzi stess.

U issa se nikkwota x'qal l-Onor.

Membru ħalli ma jgħidx li kkwotajtu ħażin.

L-Onor.

Mizzi qal:

"B'responsabbiltà kont ħadt id-deċiżjoni.

Il-kummissarju kien hu stess irrikkmandali l-ewwel darba biex innaqqsu ...",

pero' mhux biex innaqqsu s-sigurtà minn ma' Richard Cachia Caruana.

Imbagħad iktar tard fid-dibattitu l-Onor.

Mizzi qal:

"Mr. Speaker, is-sabiħa hi li ..."

- din is-sentenza ma tagħmilx sens imma hekk hija miktuba -

Richard Cachia Caruana, meta jien kont qbilt mad-deċiżjoni ...",

ċioe' mad-deċiżjoni li tiġi rtirata s-sigurtà minn miegħu.

X'jiġifieri taqbel mad-deċiżjoni?

Inti d-deċiżjoni ħadtha inti stess, kif tista' ma taqbilx mad-deċiżjoni tiegħek stess!

Kienet deċiżjoni esklussiva ta' l- Onor. Mizzi u kien hu li ta ordni lill-kummissarju tal-pulizija biex inaqqas il-pulizija mill-fixed points - peress li kien hemm bżonn pulizija band'oħra - u mill-pulizija kollha li tnaqqsu kellhom jitnaqqsu wkoll dawk li kienu ma' l-assistent personali tal-Prim Ministru.

Jiġifieri m'għandux jipprova jitfagħha fuq ħaddieħor billi jgħid "jien qbilt mad-deċiżjoni", meta d-deċiżjoni ħadha hu stess kontra l-parir tal-kummissarju tal- pulizija.

Mr Speaker, jien se npoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra dikjarazzjoni li għamel l-Onor.

Mizzi stess fit-2 ta' Ġunju ta' l-1998, li turi li kien hu li ħa din id-deċiżjoni, ħalli issa forsi jkun irid ibiddel dak li qal qabel. 'din id-dikjarazzjoni kien qal:

"Nhar it-Tlieta, 26 ta' Mejju, informajt lill-kummissarju ..."

- mhux il-kummissarju informa lilu iżda hu informa lill-kummissarju -

"... biex jibgħat il-ħames membri tal-korp tal-pulizija mal-Caritas.

Jien tlabtu biex jiġu replaced dawn il-ħamsa mill-iskorti li hemm ma' Eddie Fenech Adami, Guido de Marco u Richard Cachia Caruana."

Mela hawn id-deċiżjoni, bil-firma tiegħu stess, ħadha biss l-Onor.

Mizzi.

Is-sabiħa hi li din saret minkejja l-oġġezzjoni tal-kummissarju tal- pulizija.

Tant hu veru li l-ombudsman iddeċieda li dak l-irtirar tas- sigurtà minn ma' l-assistent personali kien jammonta għal deċiżjoni ħażina u deċiżjoni żbaljata.

Hawn għandna d-dikjarazzjoni bil-miktub li tmur kontra dak li qal l-Onor.

Membru.

(Interruzzjonijiet)

Nista' nkompli nuri fejn, fl-opinjoni tiegħi, l-Onor.

Mizzi kien żbaljat meta tkellem f'dan id-dibattitu fuq dan is-suġġett u qal :

"Jien kont qbilt mad-deċiżjoni ..." - u issa skoprejna li qabel mad-deċiżjoni tiegħu stess! -

"... imma d-deċiżjoni kienet ittieħdet qabel li jnaqqsulu l-pulizija."

Mhux veru!

Ma kien hemm l-ebda deċiżjoni li jnaqqsu l-pulizija minn ma' Richard Cachia Caruana u hawn għandna d-dikjarazzjoni li dan m'huwiex minnu.

Anzi nkompli naqra mid-dikjarazzjoni li se npoġġi fuq il-Mejda tal- Kamra.

L-Onor.

Mizzi jkompli jgħid :

"Ġurnata wara l-kummissarju staqsieni: ... "

- meta qallu biex ineħħi s-security ta' Eddie Fenech Adami, Guido de Marco u Richard Cachia Caruana -

Ta' Richard Cachia Caruana wkoll?

U jien staqsejtu kemm kienu jammontaw bejniethom is-security kollha u hu qalli: Ħamsa ta' dawn it- tlieta min-nies.

Jien għedtlu: Mela nieħdu l-ħamsa li huma!

Ġurnata wara l-kummissarju reġa' ċempilli u staqsieni jekk jinformahomx.

U jien għedtlu biex jinformahom li se titneħħielhom l-iskorta.

L-għada reġa' ċempel il-kummissarju u qalli li ċempillu missier Richard Cachia Caruana u talbu biex lil ibnu jħallilu l-iskorta.

Jien għedtlu: Għalissa ibqa' miexi kif għedtlek.".

Jiġifieri mhux talli kienet deċiżjoni tiegħu u tiegħu biss u mhux tal- pulizija, talli kellu oġġezzjoni dak il-ħin stess - hawn l-Onor.

Mizzi ma jaqbilx li kellu oġġezzjoni mill-kummissarju tal-pulizija - u kellu oġġezzjoni wkoll minn nies oħrajn li tkellmu mal-kummissarju tal-pulizija, u l-kummissarju din l-azzjoni għaddiha lill-Onor.

Mizzi.

Issa dawn jgħidulna li huma qatt ma kienu jindaħlu fl-affarijiet tas-security u kienu jħallu l-ħabs jimxi waħdu u l-pulizija timxi waħedha, mentri hawnhekk għandna l-isbaħ prova bil-miktub li l-pulizija ta' l-iskorta ta' Richard Cachia Caruana ġew irtirati b'ordni diretta tal-ministru ta' bla portafoll ta' dak iż-żmien!

L-Onor.

Mizzi poġġa wkoll fuq il-Mejda tal-Kamra korrispondenza bejn il- kummissarju tal-pulizija u l-ombudsman fuq dan il-każ.

U meta nstema' l- każ quddiem l-ombudsman, minħabba l-ordni ta' l-Onor.

Mizzi kontestata mill-kummissarju dakinhar - mhux illum, dakinhar kienet ġiet kontestata - kemm l-attorney general kif ukoll il-kummissarju tal-pulizija pprovaw jiddefenduh lill-ministru, kif għandhom l-obbligu li jagħmlu l-impjegati ċivili kollha.

Dawn għandhom l-obbligu li jipprovaw jużaw kull mezz legali biex jipproteġu lill-ministru jew lis-segretarju parlamentari li jiġi fuqhom.

U fil-korrispondenza li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra, hemm argument sħiħ bejn il-kummissarju tal-pulizija fuq il-parir ta' l-attorney general u l-ombudsman dwar jekk l-ombudsman jistax jindaga każi ta' security.

Għaliex?

Għaliex jekk il-membri ta' l-iskorta kienu membri tas- servizz tas-sigurtà, is-servizz tas-sigurtà u l-liġi tas-servizz tas- sigurtà u l-applikazzjoni tagħha ma jistax jindaħal fihom l-ombudsman.

Allura l-kummissarju, biex jiddefendi lill-ministru tiegħu stess, ipprova jagħmel l-argument - imbagħad spiċċa l-qorti għaliex l-ombudsman ma qabilx miegħu - li ma jistax jistaqsih domandi fuq nies u fuq skorta li kien hemm ma' l-assistent personali tal-prim ministru.

Mela hawnhekk għandna lill- kummissarju tal-pulizija, li kien kontra li titneħħa l-iskorta minn ma' Richard Cachia Caruana, li xorta waħda qiegħed jiddefendi lill-ministru tiegħu kontra rapport li sar lill-ombudsman.

U minflok, qed iġib din bħala prova li l-ordni ma ġietx mingħandu imma ġiet mingħand il-pulizija!

U minflok, nesebixxu dawn l-ittri biex wieħed jikkritika lil uffiċjal pubbliku li l-uniku reat tiegħu huwa li ddefenda lill-ministru tiegħu stess!

Din bħall-istorja tal-Vanġelu ta' meta fejjaq għaxra u mar wieħed jirringrazzjah!

Dan lanqas lil wieħed ma jrid jirringrazzja, imma lil wieħed li pprova jiddefendih ukoll qed jipprova jagħtih bis-sieq, aħseb u ara x'jagħmel lin-nies li ma jiddefenduhx!

Anke lin-nies li ddefendewh qiegħed jipprova jikkritika f'dan il-parlament!

Issa jien b'dan id-dokument li qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra qiegħed nuri bi prova ċara, għaliex iffirmat mill-ex-ministru stess, li dawn li ma jindaħlux fil-pulizija kienu taw ordni biex titneħħa s-sigurtà minn ma' persuna li kienet vittma ta' attentat ta' qtil.

Għaliex filwaqt li s- sigurtà tat-tnejn min-nies l-oħra kienet relatata mal-kariga tagħhom, is- security li kien hemm ma' Richard Cachia Caruana ma kenitx għaliex kien l- assistent personali tal-prim ministru - għaliex ma kienx assistent personali meta konna fl-oppożizzjoni - imma minħabba li kien vittma ta' dan l-attentat.

Imma dawn qabdu u neħħew is-security ta' kulħadd u ħalltu l- każ speċifiku ta' Richard Cachia Caruana ma' każijiet oħra li m'għandhom x'jaqsmu xejn miegħu.

Jien eżaminajt il-karti kollha li l-Onor.

Mizzi poġġa fuq il-Mejda tal- Kamra, partikolarment dawk li hu jgħid li huma prova li tteppjawlu t- telefon.

Issa apparti li hawn m'hawn l-ebda prova li ġie tteppjat it- telefon tiegħu, jien ħsibt li qiegħed jgħid għal-lum jew għall-bieraħ jew għal sena ilu.

Tafu għal meta jirriferu dawn id-dokumenti?

Għal ħdax-il sena ilu!

Mela llum f'dan il-parlament l-Onor.

Mizzi qed iqajjem każ fejn qed jissuspetta li tteppjawlu t-telefon ħdax-il sena ilu!

Hu kien ministru għal sentejn sħaħ responsabbli wkoll mill-pulizija, allura ma setax jindaga hu u jasal għall-konklużjonijiet hu u jekk jidhirlu li hemm xi ksur tal-liġi, u bi provi, iressaq lil xi ħadd il-qorti?

Mela jiġi llum fl-1999 iqajjem każ fejn jgħid li tteppjawlu t-telefon fl-1988, meta mbagħad fil-karti li esebixxa m'hawn ebda prova li ġie tteppjat it-telefon tiegħu!

Hawn jingħad ukoll li fl-1993 - issa jien ma nafx jekk hawnx xi żball imma qed naqra mid-dokument li ġie esebit - kienu saru rapporti mill-Onor.

Mizzi li qed jirċievi telefonati anonimi.

Sfortunatament hawn nies li jieħdu gost jagħmlu telefonati anonimi - u f'pajjiż żgħir bħal tagħna għandu jkun xi ħaġa bħal din hija iktar popolari - u jqajmu ħafna nkwiet għal dak li jkun, partikolarment meta jsiru għal xi skop li jista' jkun politiku u flok jirrispondi l-politiku jirrispondi xi ħadd tal-familja, li naturalmnet joħloq ċertu diżgwid u ċertu inkwiet fil-familja stess. ssa fil-każ ta' din l-ittra tal-5 ta' Frar 1993, fejn ipprovaw jittrejsjaw telefonati anonimi ...

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

JOE MIZZI: F'dik l-ittra m'hemmx li jien għamilt complaint li dawk in-numri li ġew activated bil-computer....

(Interruzzjonijiet)

ONOR.TONIO BORG: Ħalli naqraha.

ONOR.

JOE MIZZI: Rigward dawk li ġew activated bil-computer jien irrapportajt speċifikament fuq kwestjoni ta' ħin biss; it-tnejn l-oħra kont għafastu fuqhom biex inkun naf li qed taħdem is-sistema.

Għalhekk qegħdin imniżżlin hemmhekk dawk in-numri, biex nispjega ruħi sew, għax fuq wieħed biss għamilt complaint.

ONOR.

TONIO BORG: Qed ngħidlek hekk għaliex f'dan id-dokument hawn miktub:

"Please refer to your letter dated 17th November, 1992 regarding anonymous calls ...."

U wieħed minnhom ġie traced għall-MLP headquaters il-Maċina, Senglea!

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

JOE MIZZI: Imma jien m'għamiltx dak il-complaint.

ONOR.

TONIO BORG: Mhux qed inqarraq imma qed ngħidlek li f'dan id- dokument li inti esibejt ...

Forsi ma tajtekx ċans biex tispjegaha imma hawnhekk m'hijiex spjegata hekk (Interruzzjonijiet) Waħda mit-telefonati anonimi, li r rapport dwarha lill-kummissarju tal-pulizija kienet , kif hawn miktub hawn:

"Please refer to your letter dated 17th November regarding anonymous phone calls received by Joe Mizzi M.P. on exchange line 690366.

We would like to inform you that the following calls have been traced.".

Waħda minnhom hija ta' l-exchange li għedt, oħra lil persuna oħra - mhux se noqgħod insemmiha għaliex m'għandha x'taqsam xejn ma' din il-Kamra - u l- oħra:

"... pertains to the MLP headquarters, Macina, Senglea.".

Issa jien ma nafx jekk saritx telefonata anonima lilek mill-kwartieri ġenerali tal-Partit Laburista però jekk sar hekk sar ħażin!

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

JOE MIZZI: Ir-riferenza għamiltha għan-numru l-ieħor għal tapposta għax imbagħad hemm korrispondenza li turi li l-complaint kien fuq kwestjoni ta' ħin biss, għal numru minnhom, għaliex dwar l-oħrajn hemm spjegazzjoni ċara fuq korrispondenza oħra li dawk saru biex inkun naf li s-sistema qed taħdem.

Jiġifieri fuq dawk ma kienx hemm complaints li kienu anonymous calls imma peress li daħlu fil-computer ġew rapportati wkoll.

ONOR.

TONIO BORG: Dan jirriferi għall-każ ta' sitt snin ilu!

(Interruzzjonijiet) Imma inti m'għedtx li wieħed kien ta' ħdax-il sena ilu u l-ieħor ta' sitt snin ilu!

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

JOE MIZZI: Irriferi għad-diskors u ssib!

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom, m'hemmx interruzzjonijiet.

Il-Ministru jkompli bid-diskors u jindirizza lis-Sedja, jekk jogħġbu.

ONOR.

TONIO BORG: (Interruzzjonijiet) Dan qed ngħidu biex ma jmurx jaħseb li jien qed nippermetti li ssir xi ħaġa li m'hijiex permissibbli skond il-liġi, jew li jien mhux qed ninvestiga xi ħaġa li saret illum.

(Interruzzjonijiet) Int qed tqajjem każ ta' ħdax-il sena ilu, qajjimtu f'seduti oħra tal-parlament u minn dak li esebejt m'hemm l-ebda prova li fil-fatt saret xi interċettazzjoni mat-telefon tiegħek.

Għaliex il-mod kif inti ħabbartha u ħafna gazzetti ġabuha, qisu jien bħala ministru tal- pulizija ordnajt xi tapping ta' xi membru parlamentari, għaliex hekk fil- fatt ġejt interpretat.

(Interruzzjonijiet) Hekk ġejt interpretat.

L- ewwel m'għedt xejn, imbagħad f'dan id-dibattitu għedtilna li mhux il- ministru u lanqas il-prim ministru u issa jirriżulta li lanqas il-pulizija!

Jiġifieri m'hemm l-ebda allegazzjoni u lanqas prova li b'xi mod xi ministru jew xi pulizija pprovaw jinterċettaw it-telephone ta' xi ħadd.

U l-liġi tas-servizz tas-sigurtà tagħti l-poter li jiġu interċettati konverżazzjonijiet telefoniċi bl-awtorizzazzjoni bil-miktub tal-ministru jew tal-prim ministru.

(Interruzzjonijiet) M'iniex se noqgħod ngħid jekk użajnihx jew le.

Hemm il-poter li jista' jintuża u jista' ma jintużax, bħalma seta' ntuża u seta' ma ntużax għal skopijiet speċifiċi minn gvern Laburista, li kien ivvota kontra din il-liġi u l-bieraħ skoprejna li uża din il-liġi xorta waħda biex jagħmel interċettazzjoni telefonika.

Dan mhux qed ngħidu jien imma qed jgħidu l-ministru li kien responsabbli in parti ta' l-intern ukoll għar-rigward ta' interċetazzjonijiet telefoniċi.

Meta jien għamilt domanda dwar kemm qed isiru warrants, dak iż- żmien il-prim ministru qal li lanqas in-numru m'hu se jagħti.

U niftakar li meta konna fl-oppożizzjoni anke l-Onor.

Michael Bonnici kien għamel domanda parlamentari dwar dan.

U issa jien qbilt ma' din il-linja li ma nirrispondix fuq jekk ħarġux warrants.

Naf li hemm il-liġi li tagħti dan il-poter lill-prim ministru jew lill-ministru li meta jrid, fuq parir tal- head tas-security service u għal raġunijiet speċifikati fil-liġi stess jinterċetta konverżazzjoni telefonika - irid ikun reat serju u ma jridx ikun hemm alternattiva faċli oħra; jiġifieri mhux sempliċement biex wieħed ma jmurx jippedonah bniedem - u t-tielet requirement stabilit mil-liġi stess huwa li jrid ikun hemm salvagwardji biex dik l-informazzjoni li tinġabar tintuża biss għal skopijiet ta' investigazzjoni u tiġi meqruda meta ma jkunx hemm bżonnha iktar.

Ir-reati li għalihom tapplika din il- liġi huma reati serji, inkużi wkoll reati ta' traffikar tad-droga.

Mr Speaker, il-bieraħt lura smajna għadd ta' akkużi moqrijin mill-Onor.

Mizzi li din in-naħa hija mċappsa bid-droga.

Meta mbagħad għafasnieh biex jgħid min, biddel id-diska u qal: "Jien nemmen li huwa hekk", u ma qalx li huwa hekk.

Qabel kellna min jgħid li għandu "konvinzjoni morali" - tiftakruha dik? - u issa għandna min qed jgħid: "Jien nemmen li huwa hekk"!

U meta erġajna staqsejnieh biex jgħid min huġa' waqa' kompletament fil- muta.

(Interruzzjonijiet) Din it-tattika hija żbaljata on two counts.

Hija żbaljata għaliex li inti tipprova tpinġi lilek innifsek bħala mingħajr tebgħa u ħtija u tipprova tħammeġ lil ħaddieħor billi titfa' t-tajn għaliex temmen li fl-aħħar forsi jeħel xi ħaġa, dik tnaqqas il-kredibilità ta' l- oppożizzjoni stess.

It-tieni ħaġa li tagħmel din l-attitudni hija li ddgħajjef il-ġlieda kontra d-droga mill-forzi ta' l-ordni.

(Interruzzjonijiet) Ma jistax ikun li f'mument minnhom il-membri ta' l- oppożizzjoni jappellaw li jsir front komuni u fl-istess nifs iqum xi ħaddieħor li jgħid li l-gvern huwa mċappas bid-droga, mitfugħa hekk din!

Aħna ngħarrquha r-reputazzjoni tan-nies meta nitfgħu d-diskors hekk.

X'inhu sew!

U fl-istess nifs jgħidu li jridu jagħmlu front komuni mal- gvern li skond huma huwa mċappas bid-droga!

Tant jafu li dan mhux veru li jridu jagħmlu front komuni mal-gvern biex niġġieldu d-droga flimkien!

Mr Speaker, jien noqgħod attentissimu li ma nagħmlux ballun politiku mill- ġlieda kontra d-droga, għax dan itellef lill-forzi ta' l-ordni, partikolarment lill-pulizija fil-ġlieda kontra d-droga.

Għaliex jekk dawn jaraw li flok qegħdin niġġieldu din il-problema flimkien qegħdin nipprovaw inħammġu lil xulxin ...

Altru kritika u altru tħammeġ!

Jien nieħu gost li jikkritikawni, fis-sens li jgħiduli li hemmhekk m'hemmx pulizija biżżejjed, jew inkella xi ħadd jipproponi li jsir iktar investiment f'qasam partikolari fil-ġlieda kontra d-droga.

Dak huwa x-xogħol ta' l- oppożizzjoni, anzi mhux biss ta' l-oppożizzjoni, imma anke tan-naħa tal- gvern, jiġifieri għandna skop komuni u wieħed qiegħed jiġġieled kif l-aħjar naslu għal dak l-iskop.

Però meta inti tagħmel il-problema tad-droga ballun politiku, sal-punt li tipprova tħammeġ lill-avversarju tiegħek biex titkellem għall-gallerija, inti tkun qed tkisser il-moral ta' dawk li qed jiġġieldu kontra d-droga, għax flok jaraw parlament magħqud jaraw oppożizzjoni taqsam il-parlament fuq liġi li mhux se tivvota favuriha imma ndaħħlu issues oħrajn u nipprovaw inħammġu n-naħa tal-gvern.

Dan huwa żball li l-oppożizzjoni għamlitu diġà fil-leġislatura li spiċċat qabel l- elezzjoni ta' l-1996 u żball li qed terġa' tagħmlu llum.

(Interruzzjonijiet) Ħalli nuri kemm huwa żball li wieħed jagħmel dan l- argument.

Jien niftakar li f'Awissu 1996, li nzerta kien żmien il-kampanja elettorali, il-pulizija kienet għamlet operazzjoni tajba ħafna fil- freeport, fejn inqabdet kwantità kbira ta' kimika li tintuża għall- produzzjoni tal-pilloli ecstasy.

Din donnha ma kenitx diretta għall-konsum f'Malta imma kienet se tgħaddi mill-freeport biex tmur f'destinazzjoni oħra, u l-pulizija qabdu din il-konsenja kbira, li hija waħda mill-ikbar qabdiet ta' droga li qatt saret f'pajjiżna, u naturalment il-pulizija kienu kuntenti.

Tafu x'kien qal il-Kap ta' l-Oppożizzjoni dak iż-żmien?

Qal li din il-qabda jista' jkun li saret biex taljena lin-nies mill-problemi l- oħra tal-pajjiż!

Tistgħu tmorru tfittxu l-gazzetti u ssibuha.

Jien meta kont fl-oppożizzjoni qatt m'għamilt dikjarazzjonijiet simili, anzi kont għedt li kull darba li ssir qabda ta' droga jew kull darba li l-iskwadra ta' kontra d-droga tagħmel hit aħna nieħdu pjaċir.

Ħaddieħor donnu ma jeħux pjaċir daqsna.

Issa dan huwa t-tip ta' żball li wieħed jaqa' fih meta mill-problema tad-droga jagħmlu ballun politiku, li kważi tiġik l- għira għaliex ħaddieħor jirreġistra suċċess.

Issa li kieku aħna rridu nagħmlu din il-battalja politika ma nafux nagħmluha forsi?

(Interruzzjonijiet) Taħseb li ma nafux nagħmluha?

Issa jien se noqgħod infakkar meta fl-elezzjoni ta' l-1992 kien hemm proposta mill-kap tal- Partit Laburista ta' dak iż-żmien li d-droga tiġi legalizzata!

(Interruzzjonijiet)

Intom hawnhekk qegħdin tagħmlu din il-battalja maratona fuq din il- liġi, li ilha għaddejja minn qabel ir-recess tas-sajf, għaliex se nagħmlu din id-distinzjoni li teżisti diġà barra l-qasam ta' l-importazzjoni u se issa nagħmluha applikabbli għall-qasam ta' l-importazzjoni, meta l-Partit Laburista kien pubblikament favur li d-droga tkun tista' tixtriha liberament.

Issa ħalli nkun fair ma' kulħadd għax din hija attitudni li ssib il-kunsens ta' numru ta' persuni, jiġifieri mhux qed ngħid li hija xi ħaġa li m'għandha s-support ta' ħadd.

U jidher li qed jiżdiedu n-nies li jaqblu ma' din il-pożizzjoni.

Imma aħna qatt m'għedna dawn l-affarijiet.

Ara kemm jikkritikawna, aħna qatt m'għedna dawn l-affarijiet, anzi dejjem għedna li l-ġlieda vera kontra d-droga tfisser li ma jkun hemm l-ebda tolleranza.

Però li ma jkun hemm l-ebda tolleranza ma jfissirx li jekk xi ħadd idaħħal ammonti żgħar ta' droga għall-użu personali tiegħu bilfors imur il-ħabs.

Ħalli l-qorti tiddeċiedi li tibagħtu l-ħabs. imma li bilfors tibagħtu l-ħabs, meta l-qorti stess ma tkunx trid ...

ONOR.

HELENA DALLI: Jiddikjaraha!

ONOR.

TONIO BORG: Mhijiex kwestjoni ta' dikjarazzjoni, Onor. Dalli.

Intom għamiltu dik il-liġi - li ma ġiet applikata fil-konfront ta' ħadd, għax ħadd ma ddikjara xejn; u l-embarkation card lanqas tgħid li tmur il- ħabs bilfors imma tgħid li wieħed ikun "liable to prosecution" - u dik il- liġi teżenta minn responsabilità kriminali lil min jiddikjara li fuqu għandu d-droga.

Hawnhekk m'aħna se neżentaw lil ħadd imma qed ngħidu li jekk jinqabad anke b'ammont żgħir jittella' l-qorti u tiddeċiedi l-qorti.

Forsi l-qorti tiddeċiedi li tibagħtu l-ħabs.

(Interruzzjonijiet) Mhux kollox fid-diskrezzjoni ta' l-imħallef!

Onor. Dalli, ma jistax ikun li meta taqbel ma' sentenza tal-qorti tgħid li għandek fiduċja fil-qrati u fis- sistema, imbagħad meta ma taqbilx ma' sentenza oħra tal-qorti ...

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom, ma rridx interruzzjoniiet, Onor. Cuschieri.

ONOR.

TONIO BORG: Il-fiduċja trid tkun konsistenti.

Meta l-Imħallef Caruana Colombo għamel l-inkjesta dwar il-bus ticketing machine u qal li ma kien hemm l-ebda responsabbiltà min-naħa ta' l-Onor.

Michael Frendo għal dak li kien ġara qalu li dak kien cover-up, u hemmhekk ma kellhomx fiduċja fil-qrati, imbagħad meta l-qrati taw sentenzi oħrajn li għoġbu lill- oppożizzjoni mbagħad feġġet il-fiduċja fil-qrati!

(Interruzzjonijiet) Aħna għandna fiduċja fil-qorti dejjem imma ma jfissirx li inti bilfors taqbel mas-sentenzi tal-qorti.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Jekk jogħġbok, Onor. Dalli.

ONOR.

TONIO BORG: Il-fiduċja fil-qorti hija kwestjoni mod u jekk taqbilx ma' sentenza tal-qorti hija kwestjoni oħra.

Jien jista' jkolli fiduċja fil- qorti u ma naqbilx ma' ċerti sentenzi.

Dan ma jfissirx li m'għandix fiduċja fil-qorti jew li ma ngħidx li din is-sistema ħadmet jew li sistema oħra ħadmet ħażin u allura għandna naraw kif inbiddluha.

Imma mhux naħarqu l-qorti!

Se jiddefendu l-qorti dawn li kienu qalulna li l-aristokrazija tal-ħaddiema tmattret fl-attak fuq il-bini tal-qorti!

MR SPEAKER: L-Onor.

Gulia, on a point of order.

ONOR.

GAVIN GULIA: Mr Speaker, il-ministru qed jgħid li huma għandhom fiduċja fil-qrati imma jista' jkun li ma jaqblux ma' xi sentenzi.

Il-fatt huwa li qalu kemm-il darba, u qalha l-Prim Ministru stess, li jenħtieġ li naraw nistgħux inbiddlu s-sistema tal-ġurija.

Fi kliem ieħor qed jattakka s-sistema tal-ġurija.

Dak li qal u m'għandux jipprova jiżvija.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, dan m'hu point of order xejn imma skuża biex jinterrompi b'mod taparsi legali.

MR SPEAKER: L-Onor.

Anġlu Farrugia, on a point of order.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Mr Speaker, l-Onor.

Borg għamel riferenza għar- riżultat ta' l-inkjesta li kienet immexxija mill-Imħallef Caruana Curran.

Dik ma kenitx sentenza, biex inkunu eżatti.

(Interruzzjonijiet) Is- sorpriża kienet ta' l-Onor.

Fenech Adami wara sentenza tal-qorti.

MR SPEAKER: Dan m'huwiex point of order.

Point of order għandu jkun verament point of order.

Ikompli l-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, issa għandna min qed jagħmel distinzjoni bejn imħallef meta jagħti sentenza u l-istess imħallef meta jagħmel inkjesta, jiġifieri jkollu fiduċja fih meta jagħti sentenza tal-qorti però ma jkollux fiduċja fih meta jagħmel inkjesta!

(Interruzzjonijiet) Bħallikieku hemm differenza bejn meta mħallef jagħmel inkjesta u meta jagħti sentenza!

L-istess imħallef ikun meta jbiddel il-kappell imma meta tkun inkjesta jgħidu li għamel cover-up u meta jkun qed imexxi ġuri jgħidu kemm huwa bravu!

Ma jistax ikun li l-fiduċja tiddependi min-natura tas- sentenza nnifisha, trid tkun fiduċja kontinwa.

Anzi huma kienu jgħajruna li aħna l-partit ta' favur il-qorti u huma l-partit li jgħidu kontra l- qrati.

Dawn kienu jbiddlu l-imħallfin waqt li qed jisimgħu kawża.

Meta kissru l-qorti minflok ikundannawhom qalu għax "tmattru l-aristokratiċi tal- ħaddiema", u mbagħad meta kien hemm ġuri li fih spiċċa ġie lliberat Cachia Zammit kitbu mal-ħitan "ġurati mixtrija," dawn li issa għandhom fiduċja fil- qorti, fiduċja à la carte, skond is-sentenza li tingħata!

(Interruzzjonijiet) L-Onor.

Gulia qed jistaqsini jekk naqbilx mas-sistema tal-ġuri.

Iva, jiena naqbel mas-sistema tal-ġuri.

(Interruzzjonijiet) Imma l-fatt li naqbel mas-sistema tal-ġuri ma jfissirx li ma naqbilx li jsiru riformi għas-sistema.

(Interruzzjonijiet) Jiġifieri inti se tqum u tgħid li s-sistema tal-ġuri trid tibqa' dejjem l-istess?

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom, m'hemmx interruzzjonijiet.

Kulħadd kellu ċ- ċans jitkellem, issa qed jagħmel il-winding-up il-Ministru ta' l-Intern.

Ikompli l-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Hu staqsieni jekk iniex favur is-sistema tal-ġuri.

Iva, jien favur is-sistema tal-ġuri.

Dan ma jfissirx li jekk hemm ċerti difetti fis-sistema nibqgħu nħarsu lejhom u ngħidu li tibqa' l-istess għax l- Ingliżi daħħluha 150 sena ilu.

(Interruzzjonijiet) Veru li intom kontu favur l-integration imma ma naħsibx li intom favur l-Ingliżi daqshekk li jekk huma biddlu s-sistema tagħhom, aħna għandna nibqgħu bis-sistema kif tawhielna 150 sena ilu!

Allura huma biddluha u aħna minflok nimxu magħhom fit-tibdil li għamlu, nibqgħu bis-sistema li tawna huma 150 sena ilu!

(Interruzzjonijiet) Inti hekk għedt, li ilha l-istess minn żmien l- Ingliżi.

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom, m'hemmx iktar interruzzjonijiet.

Onor. Cuschieri, m'hemmx interruzzjonijiet.

Jekk jogħġbok, Ministru, indirizza lis-Sedja.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, l-interruzzjonijiet ma jdejqunix imma meta jsiru f'salt diffiċli tismagħhom kollha biex tweġibhom!

Kieku jsiru b'ċerta ordni, bil-queue, wieħed ikun jista' jirrispondi aħjar!

Is- sistema tal-ġuri mhijiex xi ħaġa statika.

Diversi pajjiżi li jħaddmu s- sistema tal-ġuri matul iż-żmien għamlu ċertu tibdil, inkella veru trid tkun partit konservattiv biex tgħid li s-sistema tal-ġuri tibqa' hekk għal dejjem għaliex introduċejnieha hekk 150 sena ilu!

(Interruzzjonijiet) Jien qed ngħidlek l-opinjoni personali tiegħi.

Inti staqsejtni l-opinjoni personali tiegħi, mhux l-opinjoni tal-gvern, u jien għedtlek l-opinjoni personali tiegħi x'inhi.

Ħadd ma qal li s-sistema tal-ġuri se titneħħa imma li tgħidli li qatt ma tiġi riformata lanqas int m'int kapaċi tgħidha.

Qum għid li qatt ma tiġi riformata s-sistema tal-ġuri!

Naf li m'intix se tqum u tgħidha għax trid tkun bla ebda sens politiku biex tgħidha, jekk qed taspira li xi darba tkun ministru.

Mr Speaker, f'din id-diskussjoni ftit tkellmu fuq il-liġi jew affarijiet konnessi mal-liġi però mbagħad kien hemm ċerti interventi li ma nistax ma nsemmihomx.

Niddikjara li se nkun out of order imma ma nistax ma nweġibhomx ladarba ntqalu għax ġew irrapportati fil-gazzetti, qishom xi verità evanġelika.

L-ewwel waħda hija dwar l-Unjoni.

Bħal dak li qallu jekk nidħlu fl-Unjoni se nitilfu l-protezzjoni li għandna tal-liġijiet kontra d-droga!

Saħansitra kien hemm min qal li jekk nidħlu fl-Unjoni jkollna nippermettu lill-bdiewa jkabbru l-ħaxixa, u dan għaliex hemm pajjiżi membri ta' l-Unjoni li jippermettu dan.

Din m'għandha x'taqsam xejn ma' l-Unjoni.

(Interruzzjonijiet) Aħna llum x'hemm x'iżommna milli f'dan il-parlament ngħidu li l-koltivazzjoni tal-ħaxixa hija pprojbita però jekk tikseb permess mingħand xi ħadd tkun tista' tagħmel din il- koltivazzjoni?

Hawn xi liġi li ma tippermettihx dan?

Niġu hawn fil- parlament u jekk irridu nagħmlu dik il-liġi nagħmluha!Interruzzjonijiet) Qegħdin inbeżżgħu lin-nies li jekk nidħlu fl-Unjoni se jkun possibbli li l- bdiewa - u jingħataw sussidju wkoll! - jikkoltivaw il-ħaxixa.

Din m'hi verità xejn u bl-ebda mod m'hu se jiġri hekk.

Il-liġijiet tagħna se jibqgħu l-istess u l-koltivazzjoni ta' ammonti żgħar jew ammonti kbar se jibqa' reat u l-Unjoni ma tindaħal f'xejn.

Jekk ikun min irid jagħmel hekk, ngħidu aħna bħall-Olandiżi, jistgħu f'pajjiżhom jagħmlu hekka dak jibqa' mhux permess.

It-tieni intervent li ġie reġistrat ukoll mill-gazzetti kien li jekk nidħlu fl-Unjoni jkollna naċċettaw 52 regolament fuq il-kontraċettivi u li dan iġibna f'konflitt mal-Knisja f'Malta.

Issa din lanqas m'għandha x'taqsam, la ma' l-Unjoni u lanqas ma' dan l-abbozz.

Mhux se nikteb l- istorja tal-kontraċettivi f'Malta però safejn naf jien dawn dejjem kienu permessi f'Malta.

Hija kwestjoni morali li kulħadd jiddeċiedi għalih waħdu u qatt ma kien hawn liġi li l-użu ta' dawn il-kontraċettivi kienet tagħmlu reat kriminali.

Ċerti stati fl-Amerika dan kienu jipprojbixxuh bħala reat kriminali, ħalliha li ħafna drabi dak ir-reat kriminali ma kienx jiġi applikat.

Veru li l-oppożizzjoni ma tixtieqx li nidħlu fl-Unjoni imma hija esaġerazzjoni li tbeżża' lin-nies sal-punt li tgħid li jekk aħna nidħlu fl-Unjoni se jiżdied jew se jinxtered l-użu tal-kontraċettivi, qishom il-kontraċettivi jipproduċuhom l-Ewropej u jużawhom biss l-Ewropej, b'mod partikolari l-Ewropej membri ta' l-Unjoni!

Qabel kienu jbeżżgħuhom li jekk nidħlu fl-Unjoni jkollna l-AIDS u issa qegħdin ibeżżgħuhom bl-użu tal-kontraċettivi, ftit kontraditorja!

(Interruzzjonijiet) Din turi kemm il-kritika kontra l-Unjoni Ewropea - u din mhijiex limitata għal xi membru partikolari - issa waslet f'livelli ta' isteriżmu għax issa anke jekk ma tagħmilx ix-xita naħseb li teħel l-Unjoni, u jekk tagħmel wisq xita se teħel l-Unjoni wkoll.

Anke xerrdu l-gidba fil-gazzetti - u din jiddelitta l-iktar biha Remiġ Sacco - li jekk nidħlu fl-Unjoni jidħol id-divorzju.

Issa apparti li din il-kritika tinstema' ftit stramba minn partit li għamel kummissjoni biex idaħħal id-divorzju - għax din il-kummissjoni għalhekk saret u allura nippretendi li b'dan l-argument jivvotaw favur li nidħlu fl-Unjoni......!

(Interruzzjonijiet) X'mhux veru!

Kummissjoni biex minflok iddaħħluh intom iddaħħlu l-kummissjoni!

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Dik il-kummissjoni l-Partit Laburista fil-gvern ma waqqafhiex biex jidħol id-divorzju f'Malta imma biex jesplora dak kollu li hemm bżonn biex jiġi protett id-dritt tal-familja.

Jekk kemm-il darba daħal fuq il-kwestjoni tad-divorzju ma qalx li d-divorzju dieħel f'Malta, biex inkunu ċari.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

TONIO BORG: Il-membri tal-kummissjoni tant kienu magħżula b'mod rappreżentattiv mis-soċjetà Maltija li ġew sebgħa favur u tnejn kontra, jiġifieri f'Malta l-popolazzjoni qiegħda sebgħa kontra tnejn favur id- divorzju!

Onor. Farrugia, taf daqsi li dik kienet tattika biex wieħed jipprova jdaħħal xi ħaġa li ma kenitx ġiet imwiegħda fil-programm elettorali, jiġifieri m'hu veru xejn li għax nidħlu fl-Ewropa jidħol id- divorzju.

L-ewwelnett id-divorzju jeżisti tista' tgħid fid-dinja kollha, inti fl-Unjoni Ewropea jew m'intix, jiġifieri m'għandha x'taqsam xejn ma' l- Unjoni.

Prova ta' dan hija li pajjiż membru ta' l-Unjoni għal żmien twil ma kienx daħħal id-divorzju f'pajjiżu.

(Interruzzjonijiet) Imma meta intom tagħmlu dawk l-argumenti, nista' ma nirrispondihomx?

Anzi ħadt l- opportunità biex nirrispondihom.

Fil-każ ta' l-Irlanda dawn daħħlu d- divorzju fl-1997 għax riedu li jdaħħlu d-divorzju.

U f'Malta l-istess, meta trid iddaħħlu d-divorzju u jekk ma tridx ma ddaħħlux.

M'għandha x'taqsam xejn l-Unjoni u tħalltux iż-żewġ issues flimkien.

M'għandhom x'jaqsmu xejn flimkien għax bl-istess argument tista' tgħid li jekk Malta tibqa' barra ....

(Interruzzjonijiet) Meta l-Maltin iridu jdaħħlu d- divorzju jdaħħluh, u jekk ma jriduhx ma jdaħħluhx.

Ma nħawdux l- affarijiet.

Dan semmejtu biex nuri li anke f'dibattitu bħal dan kellna nużaw argumenti biex inbeżżgħu n-nies bil-babaw ta' l-Unjoni.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Jekk jogħġbok, Ministru, indirizza lis-Sedja.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, skużani imma diffiċli li jinterrompuni u nibqa' nħares lejk waqt li nwieġeb l-interruzzjonijiet min-naħa l-oħra!

Waqt id-diskors tiegħu l-Onor.

Cuschieri tkellem dwar l-investiment li jmissu jsir fil-korp tal-pulizija, qalilna li l-għassa ta' San Ġiljan għandha tissaħħaħ u li għandhom jiżdiedu l-pulizija f'Paceville.

Jaf li l- investiment fil-korp tal-pulizija fiż-żmien meta kien hemm il-gvern Laburista naqas b'40%?

Ħalli nagħtih iċ-ċifri.

Fl-1996 l-ispiża kapitali kienet tammonta għal Lm600,000, din naqset għal Lm500,000 fl-1997 u fl- 1998 reġgħet naqset għal LM350,000.

Issa l-parti l-kbira ta' dawk il- Lm350,000 kienet għall-kontinwazzjoni tal-proġett ġewwa d-depot, fejn qed jibnu kumpless ġdid fil-kwartieri ġenerali tal-pulizija, ħalli jkun hemm lock-up aħjar u jkun hemm uffiċini ta' l-iskwadri li jaħdmu f'kondizzjonijiet aħjar.

Jekk fl-1998 dak l-ammont kollu nxtorob għal dak il-proġett, dan il-famuż investiment li jridna nagħmlu l-Onor.

Cuschieri l hawn u 'l hemm, biex kien se jagħmlu l-gvern Laburista?

Mela meta jkollok proġett bħal dak għaddej, kif tista' b'Lm350,000 tagħmel xi investiment ieħor f'tagħmir, partikolarment tagħmir fl-uffiċċju tal-forensika?

Kont nagħmel domandi dwaru u kienu jgħiduli li qed jaħdem - veru għax kien jaħdem u jerġa' jieqaf - imbagħad kont nistaqsi domanda oħra, jgħiduli li qed jaħdem u jerġa' jieqaf.

Imbagħad meta sirt ministru sibt li dak it- tagħmir importanti fl-uffiċċju tal-forensika ma kien qed jaħdem xejn u ma setax jiġi sostitwit għax il-gvern ma nvestiex fih.

(Interruzzjonijiet) Issa ħareġ it-tender biex isir.

(Interruzzjonijiet) Nista' ngħidlek li żidna l-ispiża kapitali b'40% biex tkopri l-ispiża biex jinxtara dan it- tagħmir fl-uffiċċju tal-forensika.

Sfortunatament se jkollu jittieħed minn proġetti oħrajn imma naturalment trid timxi skond il-lista tal- prijoritajiet tiegħek.

Dan kien l-ewwel wieħed bħala prijorità u fil-fatt se jinxtara.

Jiġifieri mhux imbilli tgħid li tagħmel l-investiment jekk ma tivvotax il-flus għalih.

(Interruzzjoniiet) L-istess dwar il-pulizija.

Int ikkritikajt li m'hemmx pulizija biżżejjed f'Paceville meta kien gvern Laburista li fis-sajf ta' l-1998 naqqas l-ammont ta' pulizija allokati għal Paceville.

Fil-fatt fis-sajf ta' din is-sena żidna l-pulizija f'Paceville.

Issa inti tista' tgħid li jmisshom jiżdiedu aktar, imma skużi, qabel ma tagħmel dik il-kritika ara x'kien isir taħt il-gvern tiegħek, għax ma jistax ikun li inti tikkritika s-sitwazzjoni tal-lum meta aħna tejjibna s- sitwazzjoni li sibna f'Paceville.

Anke r-regolamenti tal-postijiet tad- divertiment kienu improvement għax kellna l-kuraġġ nagħmluhom,

Nista' ngħidlek li ġew konsultati diversi għaqdiet, li għamlu lista ħafna itwal minn dik li fil-fatt għamilna fir-regolamenti imma l-appell tagħna, partikolarment lis-Sedqa u lill-pulizija, kien li flok nagħmlu lista twila li nafu li minnha ma jiġi nfurzat xejn, nikkonċentraw fuq erba' affarijiet u nagħmluhom.

Waħda minnhom kienet li parties li jsiru barra minn postijiet tad-divertiment ikollhom bżonn liċenzja u kondizzjonijiet speċjali.

It-tieni waħda kienet il-ħin ta' l-għeluq, kwestjoni li qajmet kontroversja kbira.

U jien m'iniex daqshekk naive li ngħid li b'daqshekk solvejna l-problema ta' Paceville imma għallinqas daħħlet ċertu ordni fejn qabel jidher li ma kienx hemm.

U regola oħra - u din kienet saret fuq suġġeriment ta' deputati kemm min-naħa tal-gvern kif ukoll min-naħa ta' l- oppożizzjoni - li biha l-piena għal min jinqabad jippermetti li jidħlu tfal taħt is-16-il sena f'postijiet ta' divertiment ma tkunx limitata għal somma waħda imma tkun relatata man-numru ta' persuni taħt l-età li jinstabu f'dak il-post ta' diveriment.

(Interruzzjonijiet) Iva, Onor. Cuschieri, din is- sena l-iktar li nqabdu.

Jekk tistaqsini jekk iniex kuntent ngħidlek: Le, m'iniex kuntent, però fl-1999 l-iktar li saru raids u l-iktar li nqabdu nies taħt is-16-il sena.

Hemm il-problema l-oħra ta' persuni taħt is-16-il sena li jitħallew jixtru xorb alkoħoliku.

Niftakar li dan il-punt kont qajjimtu anke meta kont kelliem ta' l-oppożizzjoni.

Hemm ċerti diffikultajiet kif tinfurzaha għax kif inhi l-liġi llum tipprojbixxi li xi ħadd mill-bar jagħti alkoħol lill-persuna taħt is-16-il sena, però donnu m'hemm l-ebda liġi li ma tippermettilhomx jidħlu f'bar.

Allura tinħoloq din il-famuża kontradizzjoni tal-pulizija, li trid tipprova li dak mhux biss kien fil- bar imma kien fil-bar bl-iskop li jixrob.

Nisperaw li anke din il-lakuna li hemm fil-liġi nkunu nistgħu nsolvuha biex persuni taħt is-16-il sena mhux biss ma jkunux jistgħu jidħlu f'postijiet ta' divertiment imma lanqas ikunu jistgħu jidħlu f'postijiet fejn jieħdu alkoħol.

Id-diffikultà hija kif tagħmel din il-liġi għax dak ifisser li ħadd taħt is-16-il sena ma jista' jidħol f'każin soċjali jew f'każin tal-football.

Għax peress li hemm issib bar, kif se tiddistingwi bejn dak li daħal f'każin għal skop politiku, għal skop soċjali, għax iħobb il-football, jew bl-iskop li jmur fil-bar?

Tista' tgħid li f'dawn il-każini kollha hemm bars u l-bars huma importanti, anke biex iħallu l-każini ħajjin.

Jiġifieri kieku kellna nneħħu l-bars mill-każini politiċi u mill-każini soċjali jmutu, imma mill- banda l-oħra hemm il-periklu li xi ħadd taħt l-età jista' jidħol f'każin u jingħata x-xorb.

(Interruzzjonijiet) Il-club registration dan ma jippermettihx però dawk japplikaw għall-liċenzja biex ikunu jistgħu jbiegħu wines and spirits.

Ma nafx jekk hijiex tal-club jew tal-wines and spirits, però li huwa żgur huwa li hemm din il-kontradizzjoni.

Mhux faċli li ssib soluzzjoni għaliha però importanti ħafna li wieħed jikkonċentra mhux biss fuq il-problema tad-droga imma wkoll fuq il-problema ta' l-alkoħol li ħafna nies iqisuha perikoluża daqs id-droga.

M'għandhiex l-effetti drastiċi u immedjati li ħafna drabi jista' jkollu l-vizzju tad-droga, però huwa proċess li bil-mod il-mod iwassal għall-mewt, forsi mhux daqshekk b'mod sensazzjonali u drammatiku imma hija problema li wħud iqisuha iktar gravi mill-problema konnessa mad-droga.

Mr Speaker, jiena nerġa' niddikjara li l-intenzjoni tal-gvern li jipproponi din il-liġi m'hijiex biex jilgħaq lill-barranin, kif qal xi ħadd.

Għax l-Onor.

Vella f'ħin minnhom interrompieni u qal li aħna keċċejna lil dawk it-turisti Ġermaniżi għax f'Jannar kienet se tibda l- presidenza Ġermaniża ta' l-Unjoni u allura din għamilnieha apposta.

Naħseb li lanqas hu stess ma jemminha din il-ħaġa għax dak l-inċident kien inqala' malajr u sibna soluzzjoni ta' malajr, però anke dak iż-żmien stess meta intervistawni fuq it-televiżjoni għedtilhom li kienet soluzzjoni temporanja u li ridna nbiddlu l-liġi.

Ma jistax ikun li biex nagħmlu distinzjoni bejn traffikar u użu personali, il-ministru ta' l-imigrazzjoni joqgħod kull darba jiffirma għat-tkeċċija tat-turisti li jiġu f'pajjiżna taħt l-Immigration Act ta' l-1970.

U kieku ħallejt dik is-sitwazjzoni kienet tkun inġusta fuq il-Maltin - għax lill-Maltin ma nistax inkeċċihom minn Malta għax jimportaw ftit droga għall-użu personali tagħhom - u kienet tinħoloq diskriminazzjoni għax il-barranin jitkeċċew u ma jeħlu xejn, u l-Maltin li jidħlu bi ftit droga fuqhom imorru sitt xhur ħabs!

Allura ġiet drafted din il-liġi biex din id-diskrezzjoni li wżajt darba jien f'Diċembru ta' l-1998 ma tibqax f'idejn il-ministru.

Se tibqa' taħt l- Immigration Act għal affarijiet oħrajn imma ma tintużax għal dan l-iskop partikolari iżda tintuża mill-qorti li jkollha din id-diskrezzjoni.

Ma jistax ikun li xi ħadd min-naħa ta' l-oppożizzjoni jargumenta li għandu fiduċja fil-qorti meta tiddistingwi bejn pussess u traffikar u pussess għall-użu personali barra mill-kuntest ta' l-importazzjoni, però m'għandux fiduċja fil-qorti meta l-istess ħaġa tagħmilha fil-kuntest ta' l- importazzjoni, qisu se jinbidel l-imħallef jew qisu se jinbidel il- maġistrat.

Mhux l-istess imħallef u mhux l-istess maġistrat se jkun!

Mr Speaker, jekk l-oppożizzjoni trid li niddiskutu emendi dwar kif ikun hemm iktar accountability mill-ġudikant niddiskutuhom imma mhux l-ewwel ngħidu li naqblu fuq distinzjoni mbagħad fl-istess ħin, biex naħbu l- irtirata minn dik il-pożizzjoni, li forsi tkun nqalet sforz l-emozzjoni biex nakkużaw lill-gvern li mhux qed jiġġieled kontra d-droga, nipprovaw naħbuha billi nagħmlu xi emendi.

Dak li ma rridx jiena u appellajt qabel is-sajf lill-oppożizzjoni meta għedt: Ejja naqblu li għandu jkun hemm dik id-distinzjoni imbagħad niftehmu li tridu.

Minkejja li l-oppożizzjoni m'għamlitx dan l-istatement, fl-istadju ta' kumitat, quddiem il-kumitat għall-konsiderazzjoni ta' abbozzi ta' liġi, aħna lesti li nikkonsidraw kull emenda li ssir min-naħa ta' l-oppożizzjoni, basta ma jitkissirx il- prinċipju tad-distinzjoni.

Jekk tridu li meta ssir din id-distinzjoni l- qorti tkun trid tniżżel ir-raġunijiet għaliex tkun waslet għal dik id- deċiżjoni, dik għandha tkun emenda tajba.

Jekk tridu li nillimitaw, mhux neqirdu, id-diskrezzjoni tal-qorti meta tiġi biex tapplika l-pieni, lesti li nikkonsidrawha.

Imma li wieħed jgħid li nagħmlu emendi li bihom inkissru dik id-distinzjoni, dawk l-emendi ma nistgħux naċċettawhom għax iinkella nkunu qegħdin inkissru l-istess skop ta' din il-liġi.

Grazzi.

MR SPEAKER: Hawn il-permess biex il-Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra d-dokument li għamel riferenza għalih aktar kmieni?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ ''Att ta' l- 1999 biex jemenda l-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi'' jkun moqri t- Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

MR SPEAKER: Din id-division tittieħed minn hawn u għoxrin minuta oħra.

Billi ntalbet votazzjoni l-Kamra ġiet sospiża fis-7.58 p.m. u rriżumiet 20 minuta wara.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att ta' l- 1999 li jemenda l-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi" jkun moqri t-Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

VOTAZZJONI NRU.

FAVUR : 32

L-Onor. | | | |Abela Anthony |Galea Louis | |Asciak Michael |Galea Mario | |Azzopardi |Galea Pace | |Frederick |Victor | |Azzopardi Jason |Gatt Austin | |Bonnici Josef |Gonzi Lawrence | |Bonnici Michael |Hyzler George | |Borg Joe |Mifsud Bonnici | | |Antoine | |Borg Tonio |Mifsud Bonnici | | |Carmelo | |Cristina Dolores |Mugliett Jesmond| |D'Amato Helen |Pullicino George| |Debono Giovanna |Pullicino | | |Orlando Jeffrey | |Deguara Louis |Refalo Michael | |Farrugia Jean |Vassallo Edwin | |Pierre | | |Fenech Adami |Vella John | |Eddie | | |Frendo Michael |Zammit Ninu | |Galea Censu |Zammit Dimech | | |Francis |

KONTRA : 28

L-Onor. | | | |Abela Carmelo |Farrugia | | |Michael | |Agius Chris |Farrugia Noel | |Attard Montalto |Gulia Gavin | |John | | |Bartolo Evarist |Herrera Jose' | |Borg Karmenu |Law Rita | |Brincat Leo |Mangion Charles| |Buhagiar Charles |Mizzi Joe | |Buhagiar Louis |Parnis Silvio | |Cardona Chris |Refalo Anton | |Cilia Joe |Sammut Joseph | |Coleiro Marie |Sant Alfred | |Louise | | |Cuschieri Joseph |Vassallo Adrian| |Dalli Helena |Vella George | |Farrugia Angelo |Vella Karmenu |

Il-mozzjoni għaddiet u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tieni Darba.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Nipproponi li l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi jiġi kkonsidrat fil-Kumitat Permanenti għall- Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

LOUIS DEGURA (Ministru tas-Saħħa): Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att ta' l- 1999 biex jemenda l-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi" jiġi riferut lill-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

MR SPEAKER: Din id-division tittieħed minn hawn u 20 minuta oħra.

Billi ntalbet votazzjoni, il-Kamra ġiet sospiża fit-8.24 p.m. u rriżumiet 20 minuta wara.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

VOTAZZJONI NRU.

183 FAVUR : 32

L-Onor. | | | |Abela Anthony |Galea Louis | |Asciak Michael |Galea Mario | |Azzopardi |Galea Pace | |Frederick |Victor | |Azzopardi Jason |Gatt Austin | |Bonnici Josef |Gonzi Lawrence | |Bonnici Michael |Hyzler George | |Borg Joe |Mifsud Bonnici | | |Antoine | |Borg Tonio |Mifsud Bonnici | | |Carmelo | |Cristina Dolores|Mugliett Jesmond| |D'Amato Helen |Pullicino George| |Debono Giovanna |Pullicino | | |Orlando Jeffrey | |Deguara Louis |Refalo Michael | |Farrugia Jean |Vassallo Edwin | |Pierre | | |Fenech Adami |Vella John | |Eddie | | |Frendo Michael |Zammit Ninu | |Galea Censu |Zammit Dimech | | |Francis |

KONTRA : 29

L-Onor.

|Abela Carmelo |Farrugia Michael | |Agius Chris |Farrugia Noel | |Attard Montalto |Gulia Gavin | |John | | |Bartolo Evarist |Herrera Jose' | |Borg Karmenu |Law Rita | |Brincat Leo |Mangion Charles | |Buhagiar Charles |Mizzi Joe | |Buhagiar Louis |Parnis Silvio | |Cardona Chris |Refalo Anton | |Chircop Karl |Sammut Joseph | |Cilia Joe |Sant Alfred | |Coleiro Marie |Vassallo Adrian | |Louise | | |Cuschieri Joseph |Vella George | |Dalli Helena |Vella Karmenu | |Farrugia Angelo | | | | |

Il-mozzjoni għaddiet.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IL-PROPRJETA' TA' L-GĦADU

ENEMY PROPERTY (AMENDMENT) BILL

MR SPEAKER: Nistgħu ngħaddu għat-Tieni item fuq l-agenda.

Għal darba oħra l-Ministru ta' l-Intern.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, nipproponi t-Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Att dwar il-Proprjeta' ta' l-Għadu".

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nissekonda.

MR SPEAKER: Rimarki?

Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, din il-liġi ilha li tfasslet pero' qatt ma kien hemm l-opportunita' kemm taħt din l-amministrazzjoni u kif ukoll taħt l-amministrazzjoni l-oħra li tiġi ppreżentata u fil-fatt qed tiġi ppreżentata iktar minn 50 sena wara li ntemmet it-tieni gwerra dinjija.

L-iskop huwa li nillikwidaw l-amministrazzjoni ta' ċerta proprjeta' li tinsab f'idejn il-kustodju tal-proprjeta' ta' l-għadu, liema amministrazzjoni kienet bdiet fl-eqqel tat-tieni gwerra dinjija u għadha sejra sal-lum.

F'Malta għandna l-Att dwar il-Proprjeta' ta' l-Għadu, Kap 179 tal-Liġijiet ta' Malta, u għalkemm forsi huwa ftit anakronistiku li titkellem dwar l-għadu 50 sena wara li spiċċat it-tieni gwerra dinjija, bilfors kellna nemendaw din il-liġi u nużaw it-titolu tal-liġi li huwa l- Att dwar il-Proprjeta' ta' l-Għadu.

Mr Speaker, f'din il-liġi qiegħed jiġi propost illi minkejja kulma hemm provdut fl-Att, kull persuna li jkollha pretensjoni li tkun sid ta' proprjeta' mobbli jew immobbli, li tkun amministrata mill-kustodju tal- proprjeta' ta' l-għadu, għandha mhux iktar tard mill-31 ta' Diċembru, 2002 - fil-fatt hawnhekk għandna żball għaliex fit-test Ingliż qiegħda s-sena 2001 u fit-test Malti qiegħda s-sena 2000, peress li dan l-abbozz ilu li ġie ppreparat u l-iżball baqa' fit-test Malti bid-data l-antika, pero' fl- istadju tal-Kumitat se nressqu emenda għal klawsola 2 li qed temenda artiklu 4 biex id-data ssir 31 ta' Diċembru, 2002 - tissottometti talba lilll-kustodju f'dan il-perijodu li permezz tagħha turi li hi tkun l-għadu li għan-nom tagħha l-proprjeta' tkun qiegħda tiġi amministrata jew li tkun il-persuna li jkollha l-jedd tagħmel it-talba f'isimha.

Jiġifieri hawnhekk għandna sitwazzjoni fejn persuna li hija sid ta' proprjeta' ta' l- għadu trid tipprova li hija l-għadu, u tipprova wkoll li għandha titolu għal dik il-proprjeta', jew inkella li hija s-successor in title ta' dik il-persuna.

Issa meta qed insemmu l-għadu qegħdin nitkellmu dwar dawk il-pajjiżi li kienu fi stat ta' gwerra ma' l-Alleati u mhux qed nirriferu biss għal the Axis powers li kienu l-Ġappun, l-Italja u l-Ġermanja, imma qed nirriferu wkoll għal dawk it-territorji li ġew okkupati minnhom.

Fil-fatt jekk wieħed iħares lejn l-iskeda jsib li fi żmien il-gwerra kienu ġew sekwestrati titoli li kienu jappartjenu lill-Awstrijaċi, iċ-Ċekoslovakki - u ma ninsewx li ċ-Ċekoslovakkja wara l-1993 inqasmet bejn ir-Repubblika Ċeka u s-Slovakka - l-Olandiżi, il-Franċiżi, il-Polakki u l-Jugoslavi.

Għalkemm oriġinarjament dawn il-pajjiżi ma kenux kontra l-Alleati imma mbagħad l-avvenimenti tal-gwerra ġabuhom fi stat ta' gwerra ma' l-Alleati u allura l-proprjeta' fi flus jew proprjeta' immobbli f'Malta taċ-ċittadini ta' dawk il-pajjiżi kienu ġew sekwestrati matul il-gwerra.

Imbagħad dan l- istat ta' fatt kien ġie kkonfermat b'din il-liġi li qed insemmi.

Issa qegħdin ngħidu li sal-31 ta' Diċembru, 2002 min għandu titolu għal din il- proprjeta' ta' l-għadu jrid jinforma lill-kustodju.

Mr Speaker, irrid ngħid li preżentement il-kustodju tal-proprjeta' ta' l- għadu huwa r-reġistratur ta' l-artijiet mhux għaliex ex officio huwa hekk imma amministrattivament il-ġestjoni ta' dawn l-accounts ngħatat lill- persuna li tokkupa l-kariga tal-land registrar u m'hemm l-ebda rekwiżit legali li jkun hekk imma fil-prattika dak li jsir.

Se jitwaqqaf bord kompost mill-kustodju tal-proprjeta' dwar l-għadu, il-kummissarju ta' l- artijiet, li kif nafu aħna skond il-liġi għandu l-ġestjoni u l- amministrazzjoni tal-proprjeta' kollha tal-gvern, l-accountant general, is- segretarju permanenti fil-ministeru għall-affarijiet barranin u d-direttur ta' l-audit - hawnhekk trid titressaq emenda għax minn dak inhar li tfasslet il-liġi d-director of audit sar l-awditur ġenerali bl-emendi kostituzzjonjali wara qbil miż-żewġ naħat tal-Kamra - u dan il-bord jeżamina il-claims li jsiru minn dawn in-nies u jiddeċiedi jekk hux veru li l-għadu jew l-eredi ta' l-għadu huwa dak li qed jagħmel il-pretensjoni quddiem il-bord u jara jekk hux veru għandu t-titolu fuq dik il-proprjeta' ta' l-għadu, tkun xi tkun.

Malli tittieħed id-deċiżjoni milll-bord tiġi notifikata l-persuna konċernata b'att ġudizzjarju u man-notifika ta' l-att ġudizzjarju jiskatta l-mekkaniżmu ta' appell quddiem il-Qorti ta' l-Appell f'Malta, daqslikieku l-att ġudizzjarju li jirċievi dak li jkun għamel il-pretensjoni tkun sentenza tal-Qorti Ċivili ta' Malta.

Jiġifieri d-deċiżjoni tal-bord, debitament notifikata lill-persuna li tagħmel il-claim permezz ta' att ġudizzjarju, tiġi meqjusa bħala sentenza tal-Qorti Ċivili u japplikaw ir- regoli kollha tal-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili li għandhom x'jaqsmu ma' appelli minn sentenza tal-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili.

Għalhekk se jkun dan il-bord amministrattiv u mhux il-qorti li jiddeċiedi fi prima stanza, pero' f'każ ta' appell dak l-appell imur quddiem il- Qorti ta' l-Appell f'Malta.

Meta l-bord jew il-Qorti ta' l-Appell, skond il-każ, jiddeċiedu favur il-persuna in kwestjoni, allura l-kustodju jkollu l-obbligu li jagħti dik il-proprjeta' lil min ikun ipprova l-claim tiegħu quddiem il-bord jew jekk ikun hemm kontestazzjoni fl-appell b'sentenza tal- Qorti ta' l-Appell.

Pero' l-kustodju jkollu d-dritt li jnaqqas kwalunkwe dritt jew spiża li kellha x'taqsam ma' l-amministrazzjoni mit-tieni gwerra dinjija 'l hawn u anke spejjeż oħra konnessi mal-konsenja lura ta' dik il- proprjeta'.

F'din il-liġi qed ngħidu wkoll li l-prim ministru jista' jagħmel regolamenti biex jistabilixxi d-drittijiet li wieħed irid iħallas għall- proċeduri quddiem il-bord.

Issa meta l-bord jirregola l-proċeduri tiegħu jrid jiggarantixxi li min jagħmel il-pretensjoni quddiem il-bord ikollu opportunita' adegwata li jinstema' jew li għallinqas jagħmel il-pretensjoni tiegħu bil-miktub.

Issa x'jiġri f'każ li din il-proprjeta' ma tiġi claimed minn ħadd quddiem il-bord?

F'każ li ħadd ma jagħmel claim b'effett mill- 1 ta' Jannar 2003 - fl-abbozz qiegħda 2002 pero' se nagħmlu emenda biex nestenduha sa l-2003 - kwalunkwe proprjeta' li tkun ġiet amministrata mill- kustodju li għaliha ma tkunx saret l-ebda talba, kif imsemmi qabel, jew jekk tkun saret xi talba tkun ġiet miċħuda, tgħaddi għand il-Gvern ta' Malta.

Jiġifieri qed nagħtu perijodu ta' tliet snin sħaħ li fihom persuna tista' tressaq il-claim tagħha pero' jekk ma tressaqx il-claim tagħha f'dan il-perijodu allura l-proprjeta' tgħaddi għand il-Gvern ta' Malta.

Qed ngħid il-proprjeta' ta' l-għadu għax dik il-proprjeta' tista' tkun soġġetta għal drittijiet reali jew personali fejn ikun hemm għaddej xi kuntratt ta' ċens jew xi kuntratt ta' allokazzjoni.

Dawn it-tip ta' drittijiet ma jiġux preġudikati b'din il-liġi, jiġifieri l-liġi titkellem biss dwar proprjetarji ta' proprjeta' ta' l-għadu u l-gvern isir proprjetarju mingħajr ebda preġudizzju għad-drittijiet li terzi persuni jkollhom fuq dik il-proprjeta'.

Imbagħad hemm l-iskeda li tirriferi għal din il-proprjeta' ta' l-għadu.

M'iniex se noqgħod nidħol fid-dettall fiha u ngħid biss li hemm flus li huma miġburin u qed jiġu amministrati mill-kustodju tal-proprjeta' ta' l- għadu u hemm proprjeta' immobbli wkoll.

Fil-fatt il-proprjeta' li hemm tikkonsisti f'bini u xi erba' biċċiet art.

S'issa minn sena għal oħra r- riferenza dejjem saret bil-mod kif inhuma deskritti hawnhekk u forsi fl- istadju ta' Kumitat wieħed jara jekk nistgħux inkunu iktar speċifiċi dwar l- artijiet ġaladarba qegħdin ngħidu li tista' tgħaddi għand il-Gvern.

Fil- każ tal-bini huma deskritti u għandna, per eżempju, 90A Old Theatre Street, Valletta u 435/4 St Paul's Building, West Street.

Huwa veru wkoll li l- art ta' l-Inginier f'Delimara u l-art Taċ-Ċawla f'Marsascala dejjem ġew deskritti fl-iskeda li tinkludi fiha accounts wkoll u li kull sena tiġi ffirmata mill-awditur ġenerali li jiddikjara li:

"Eżaminajt din id-dikjarazzjoni skond m'hemm fl-Att dwar il- Proprjeta' ta' l-Għadu u skond standards ta' verifika regolari.

Fl- opinjoni tiegħi, din id-dikjarazzjoni turi biċ-ċar l-qagħda tal- kustodja tal-proprjeta' ta' l-għadu għas-sena li għalqet fl-31 ta' Diċembru, 1997.".

Pero' fl-istadju ta' Kumitat naraw jekk huwiex possibbli li b'mod partikolari dik il-proprjeta' li m'hijiex żviluppata tiġi deskritta b'mod aħjar, ġaladarba din il-liġi se timplika li se jkun hemm trasferiment ta' proprjeta' f'idejn il-gvern.

Jien naħseb li b'din il-liġi se nkunu llikwidajna xi ħaġa li ilha tperper madwar 50 sena u min għandu d-dritt għal din il-proprjeta' jista' jeħodha u min ma jagħmilx claim wara dawn is-snin kollha tgħaddi għand il-gvern li mbagħad jużaha skond il-liġi tal-pajjiż.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Gavin Gulia.

ONOR.

GAVIN GULIA: Mr Speaker, segwejt b'attenzjoni l-intervent introduttiv tal-ministru u nista' ngħid li dan m'huwiex abbozz ta' liġi b'kontenut politiku imma pjuttost nistgħu nsejħulu amministrattiv u għalhekk ċertament m'huwiex se jqajjem kontroversja għaliex hemm qbil dwaru minn din in-naħa tal-Kamra.

Dan l-abbozz ta' liġi ilu ġej snin twal pero' donnu qatt ma nstab il-ħin jew l-ispazju sabiex jgħaddi mill- istadji kollha ta' diskussjoni u milli jidher issa fl-aħħar se jkollna din l-opportunita'.

Kif diġa' għedt, din il-liġi m'hijiex kontroversjali u forsi din kienet ir-raġuni għalfejn baqgħet dejjem on the backburner u dejjem kellha tiġi sagrifikata sabiex tagħmel spazju għal liġijiet oħra iktar importanti, allavolja dan huwa abbozz ta' liġi li minnu nnifsu huwa finanzjarju.

Jien m'iniex se noqgħod nirripeti dak li qal il-ministru imma ngħid biss li bis-saħħa tiegħu prattikament se tingħalaq sitwazzjoni li ilha teżisti minn żmien it-tieni gwerra dinjija.

Mr Speaker, il-mistoqsija tqum b'mod naturali: Possibbli kellhom jgħaddu 50 sena sabiex nagħmlu din il-biċċa xogħol?

Jiġifieri għaddew dawn is- snin kollha u l-Gvern Malti xorta waħda baqa' jamministra din il- proprjeta', li tissarraf sija fi flus kontanti, sija fi proprjeta' mobbli u kif ukoll fi proprjeta' immobbli.

Pero' fil-fatt dan l-abbozz ta' liġi qiegħed joħloq il-mekkaniżmu li niddisponu minn dik il-proprjeta' b'xi mod jew ieħor - għaliex Kap 179 li jittratta din il-materja m'għandux il- mekkaniżmu li permezz tiegħu wieħed seta' jiddisponi minn din il-proprjeta' - u allura jista' jkun hemm persuni li għandhom jedd għal din il-proprjeta' pero' ma kellhomx il-mekkaniżmu legali sabiex ikunu jistgħu jitolbu li tintradd lura lilhom din il-proprjeta' għalihom allavolja jkunu s-sidien leġittimi tagħhom.

Kulma kienet tikkontempla l-liġi prinċipali - u nispera li llum Kap 179 huwa sorpassat - kienet iċ-ċirkostanza meta l-gvern fil- gwerra kien ħa proprjeta' fil-pussess tiegħu, sabiex jamministra huwa l- proprjeta' ta' l-għadu, imma mbagħad skopra li dik il-proprjeta' ma kienet ta' l-għadu xejn u allura l-persuna privata li kellha jedd għaliha kellha l- mekkaniżmu bil-Kap 179 sabiex titlob li dik il-proprjeta' tintradd lura lilha.

Jekk m'iniex sejjer żball dak kien l-uniku rimedju li kien jipprovdi Kap 179 u dak kien bi dritt għaliex jekk xi ħadd fi żmien il-gwerra kellu proprjeta' f'Malta - u hawnhekk mhux qed nitkellmu għall-Maltin biss imma seta' kien Ingliż jew xi persuna oħra li ma kellhiex ċ-ċittadinanza tal- pajjiżi li dak iż-żmien kienu jifformaw the Axis powers jew pajjiżi okkupati minnhom - kellu jedd għaliha.

Jista' jkun li l-gvern kolonjali bi żball dak iż-żmien seta' ssekwestra l-flus, il-proprjeta' mobbli u immobbli tiegħi u allura l-liġi dak iż-żmien ħasbet għall-mekkaniżmu sabiex min ma kienx l-għadu seta' jitlob lura dik il-proprjeta'.

Pero' spiċċat il-gwerra u issa ilna 50 sena fi stat ta' paċi dinjija relattiva u fil-fatt il-gvern kolonjali sa l-1964 - u l-Gvern Malti wara dik id-data - baqa' fil-pussess ta' madwar Lm38,640 li m'hijiex xi somma eżorbitanti u fil-pussess ta' xi ftit bini u xi erba' biċċiet art.

Għalkemm wara l- gwerra kien hemm il-jedd li wieħed jitlobha lura, ġaladarba l-għadu ma baqax jeżisti xorta ma kienx hemm il-mekkaniżmu legali sabiex wieħed jista' jitlobha.

U dan li se tagħmel din il-liġi.

Allura issa l-persuni privati li dak iż-żmien kienu kkonsidrati bħala l-għadu jistgħu jitolbu lura din il- proprjeta' u se jingħata benefiċċju ta' perijodu ta' żmien ta' tliet snin sabiex din it-talba ssir fil-modalita' li hemm proposta fl-abbozz ta' liġi.

Pero' jekk ma ssirx it-talba f'dan it-time limit imbagħad b'mod ċar u inekwivoku din il-proprjeta' ssir proprjeta' assoluta tal-Gvern ta' Malta.

Ċertament aħna naqblu ma' dawn l-għanijiet.

Se nsemmi xi punti li wieħed jista' jarahom fl-istadju ta' Kumitat u naraw jekk ikunx il-każ li wieħed jipprova jtejjibhom.

Per eżempju, subklawsola (3) ta' klawsola 2 tipproponi li:

"Id-deċiżjoni tal-Bord għandha tiġi notifikata lil min jagħmel it- talba permezz ta' att ġudizzjarju, u tista' tiġi appellata quddiem il- Qorti ta' l-Appell daqslikieku l-att ġudizzjarju kien sentenza tal- Qorti Ċivili, Prim'Awla mogħtija fil-jum li fih l-att ġudizzjarju jkun ġie notifikat.".

Pero' f'din il-klawsola m'aħniex ngħidu jekk il-gvern jistax jappella minn deċiżjoni tal-bord quddiem il-Qorti ta' l-Appell, bħalma tista' tappella l- parti privata li tkun qed tagħmel it-talba.

Jiġifieri skond din is-section il-persuna privata għandha jedd għall-appell pero' ma nafux jekk il-gvern għandux dritt jappella quddiem il-Qorti ta' l-Appell.

Wieħed irid jiftakar li l-bord huwa tribunal kważi ġudizzjarju u m'huwiex eżattament rappreżentattiv tal-gvern, allavolja se jkun kompost mill-kummissarju ta' l-artijiet, mis-segretarju permanenti fil-ministeru għall-affarijiet barranin u kif ukoll mill-awditur ġenerali, pero' jista' jagħti l-każ li l-gvern ma jaqbilx mad-deċiżjoni li jkun ħa dan il-bord, għaliex ikun jemmen li l-persuna li tkun ġiet allokata art lilha ma jkollhiex titolu fuq din il-biċċa proprjeta'.

Fl-opinjoni tiegħi, il-gvern għandu jkollu d- dritt li jappella wkoll u huwa fl-interess tiegħu li jitħalla jappella għaliex il-liġi stess tgħid li jekk ma ssirx talba għal xi proprjeta' sa ċertu data minn xi persuna privata, din il-proprjeta' tgħaddi għand il- Gvern ta' Malta.

Jiġifieri l-Gvern ta' Malta għandu interess vestit f'dan l-abbozz ta' liġi u ġaladarba l-gvern qiegħed jirriserva li jkollu dan l- interess vestit għandu jaħseb għalih innifsu sabiex jekk iħoss li l-bord m'huwiex se jagħti deċiżjoni tajba u l-art tkun se tiġi allokata lil min m'għandux titolu għaliha, speċjalment jekk din l-art tkun se tgħaddi lill- persuni barranin, allura l-gvern għandu jkollu wkoll id-dritt li jappella minn dik id-deċiżjoni tal-bord quddiem il-Qorti ta' l-Appell, imbagħad jekk il-Qorti ta' l-Appell tiddeċiedi finalment li d-deċiżjoni tal-bord kienet tajba, allura l-art tgħaddi kif ikun iddeċieda l-bord.

F'subklawsola (4) ta' klawsola 2 qed ngħidu li:

''Meta l-Bord jew il-Qorti ta' l-Appell, skond il-każ, jagħti deċiżjoni favur min jagħmel it-talba, il-Kustodju jkollu l-jedd li jagħti l-proprjeta' lil min jagħmel it-talba wara li jnaqqas minnha d-drittijiet u l-ispejjeż li l-Kustodju jkun ħallas fl- amministrazzjoni tal-proprjeta' u r-radd tagħha lura.''.

Li qed nara stramba hija l-kelma ''jedd'' fit-test Malti u fit-test Ingliż fejn qed ngħidu li:

''... the board or the Court of Appeal, as the case may be, shall be entitled to deliver the property to the claimant...''.

Issa jista' jkun hemm xi skop speċifiku għalfejn hawn dan l-element fakultattiv, li l-bord jista' jrodd lura l-art, il-proprjeta' jew il-flus lil din il-persuna.

Jien naħseb li ġaladarba l-bord jiddeċiedi li dawk il- flus, proprjeta' mobbli jew immobbli jappartjenu lil xi persuna privata - u dan huwa l-ispirtu unanimu ta' dan l-abbozz ta' liġi - allura huwa l-każ li l-bord ikun obbligat u mhux ikollu l-jedd li jgħaddi l-proprjeta' lil min jagħmel it-talba.

Għalhekk, fl-opinjoni tiegħi, naħseb li fl-istadju ta' Kumitat trid titressaq emenda biex titneħħa l-kelma ''jedd'' mit-test Malti - u mit-test Ingliż il-kliem ''shall be entitled'' - għaliex ġaladarba jkun hemm deċiżjoni tal-bord allura jinkombi fuqu li jassenja l- proprjeta' lil terzi persuni.

Minn hawnhekk toħroġ ukoll il-kwestjoni min verament għandu l-obbligu li jassenja, għaliex se mai għandna ngħidu li l-bord jagħti deċiżjoni.

Naħseb li jassenja skond il-proprjeta' xi tkun, għaliex jekk tkun biċċa art nimmaġina li se jassenjaha l-kummissarju ta' l-artijiet; jekk huma flus ma nafx jekk jinkombix obbligu fuq il-banek, għalkemm ma nafux jekk il- flus imsemmija fl-iskeda humiex depożiti jew securities jew bonds.

Ma nafx kemm il-bord jista' legalment ikollu l-jedd li jassenja, sakemm m'aħniex se nvestu lill-bord bil-poter li huwa stess ikollu s-saħħa li jgħaddi l-proprjeta', tkun xi tkun.

Pero' mhijiex idoqqli il-jedd'' fit- test Malti u ''shall be entitled'' fit-test Ingliż għaliex ġaladarba jkun hemm deċiżjoni regolari mill-bord - iktar u iktar jekk ikun hemm deċiżjoni mill-Qorti ta' l-Appell - ċertament li l-bord għandu jkun obbligat li jgħaddi dik il-proprjeta'.

Mr Speaker, nixtieq ngħid ukoll li ma nafx għalfejn għandu jkun il-prim ministru li permezz ta' regolamenti jista' jistabilixxi d-drittijiet li għandhom jitħallsu in konnessjoni ma' talbiet quddiem il-bord.

Jien ma naħsibx li din hija liġi daqshekk importanti li għandu jkun il-prim ministru li jara jekk joħroġx ir-regolamenti imma naħseb li tkun iktar f'lokha jekk ikun il-ministru ta' l-intern - u ma jfissirx li jekk se nagħtuha lill-ministru ta' l-intern huwa inqas importanti! - li jista' jagħmel dawn ir-regolamenti.

Fil-fatt il-ġimgħa l-oħra meta konna qegħdin niddibattu l-liġi dwar il-protezzjoni ċivili, li hija iktar importanti minn din il-liġi, rajna li l-ministru jista' jagħmel ċerti regolamenti għal dak li għandu x'jaqsam ma' xi emerġenza li tista' tinqala' fil-pajjiż.

Għalhekk ma nistax nimmaġina kif il-ministru ma jistax jiġi fdat biex jagħmel ir-regolamenti f'dan il-qasam.

Jien qed nissuġġerixxi li fl- istadju ta' Kumitat il-prim ministru ikun eżonorat milli joqgħod jagħmel dawn ir-regolamenti u minflok jagħmilhom il-ministru responsabbli mill- qasam ta' l-intern, jew inkella minn xi ministru ieħor li taħtu jkun jaqa' dan il-qasam.

F'subklawsola (6) ta' klawsola 2 qed ngħidu li:

''Il-Bord għandu jirregola l-proċeduri tiegħu nnifsu, madankollu l- Bord għandu jassigura li min jagħmel it-talba jkollu opportunita' xierqa li jissottometti t-talba tiegħu bil-miktub jew verbalment skond kif il-Bord jista' jiddeċiedi.''

Personalment naqbel li m'għandniex ngħabbu lill-bord b'ħafna formalitajiet jew b'ċerta solennita' fil-proċeduri u nemmen ukoll li l-bord għandu jirregola l-proċeduri tiegħu nnifsu, pero' ma naqbilx li talba tista' tiġi sottomessa verbalment.

Nemmen li l-aħjar tkun a written submission.

Nippresumi li meta tidħol talba trid tiġi reġistrata u ma nistax nara kif talba verbali tista' tiġi reġistrata.

Għalhekk fl-istadju ta' Kumitat għandna naraw kif intejbuha billi ngħidu li jkun hemm written submissions biss li jiġu entertained u deċiżi mill-bord.

F'subklawsola (7) ta' klawsola 2 qed ngħidu li :

''B'seħħ mill-1 ta' Jannar 2002 ...",

- fl-intervent tiegħu l-ministru qal li se ssir emenda biex din id-data tiġi estiża sal-1 ta' Jannar, 2003 -

"... kull proprjeta' amministrata mill-Kustodju li dwarha ma tkunx saret l-ebda talba kif imsemmi qabel, jew jekk tkun saret talba minn din tkun ġiet miċħuda, għandha tgħaddi għand il-Gvern ta' Malta.''.

Dan huwa ġust.

L-unika inġustizzja li forsi tista' ssir hija ma' dawk l- eredi ta' min kellu proprjeta' fi żmien il-gwerra u llum forsi jinsabu barra minn Malta.

Aħna l-membri nafu b'din il-liġi li se tgħaddi minn dan il-parlament - naħseb li nkun qed nesaġera xi ftit jekk ngħid li nofs il- poplu Malti se jkun jaf biha - imma ma nafx kemm se jkunu jafu biha eredi barra minn Malta.

Jien naqbel li t-talbiet iridu jsiru fil-perijodu stabilit mil-liġi, għaliex x'imkien trid taqtagħha, iżda nixtieq nistaqsi xi ħaġa li ma tissemmiex f'dan l-abbozz ta' liġi.

X'se jiġri f'każ li l-proprjeta' tiġi allokata erronjament jew bi frodi, anke b'deċiżjoni tal-bord jew b'deċiżjoni tal-Qorti ta' l-Appell?

Per eżempju, jekk xi ħadd jagħmel talba frivola u kemm il-bord u kif ukoll il- Qorti ta' l-Appell jabbokkaw, naturalment il-persuna privata m'hijiex se tappella sakemm ma jkunx hemm il-fakulta' li l-gvern jista' jappella; u għalhekk għedt li l-gvern għandu jkollu d-dritt ta' l-appell ukoll għaliex għandu interess vestit li se jakkwista proprjeta' huwa stess.

Huwa veru li jistgħu japplikaw il-prinċipji ġenerali tal-liġi u forsi tista' tmur quddiem il-Prim'Awla, imma forsi jista' jiskatta mekkaniżmu stess fil-liġi li permezz tiegħu wieħed jista' jagħmel forma ta' ritrattazzjoni quddiem il-bord stess u ma jkollniex għalfejn noqogħdu mmorru l-qorti.

Irrid nenfasizza li probabbilment wieħed imur il-qorti fuq dawn l-affarijiet, anke f'każ li erronjament jew bi frodi l-art tiġi assenjata lil ħaddieħor, imma forsi wieħed jista' jikkontempla l-possibbilta' li f'każ li xi ħadd jagħmel talba frivola u l-bord jabbokka, imbagħad jekk ikun hemm xi ħadd li jiġi wara u jagħmel talba li tidher li tkun leġittima jkollu d-dritt ta' ritrattazzjoni mhux quddiem il-Prim'Awla imma quddiem il-bord stess.

MR SPEAKER: Il-Ministru, bil-permess ta' l-Onor.

Gulia.

ONOR.

TONIO BORG: Jien naħseb li hija implied li meta tmur quddiem il- Qorti ta' l-Appell tapplika l-liġi li tirregola l-Qorti ta' l-Appell jew il-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili, li jagħti dritt għar- ritrattazzjoni.

Forsi l-Onor.

Gulia jgħidli li din ma tkoprix is- sitwazzjoni tal-bord, imma jien ngħid li hemm rimedji oħrajn għaliex qabel ma tagħmel ritrattazzjoni għandek obbligu li tagħmel appell.

Barra minn hekk, skond ir-regoli ta' ritrattazzjoni, ma tistax tagħmel ritrattazzjoni jekk ma tkunx għamilt l-appell, ħlief f'dawk il-każi meta ma stajtx tappella għax ma kontx taf bin-notifika.

ONOR.

GAVIN GULIA: Barra n-notifika hemm ukoll il-kwestjoni tal-qerq.

Jien qed ngħid li taħt il-prinċipji ġenerali tal-liġi u taħt il-proċedura normali għandi dritt għar-ritrattazzjoni jekk is-sentenza tkun ittieħdet b'qerq u allura moħħi mistrieħ li taħt il-proċedura għandi rimedju.

Issa jien qed nissuġġerixxi li dak ir-rimedju m'għandniex għalfejn nużawh quddiem il-Prim'Awla imma noħolqu ritrattazzjoni quddiem dan il-bord stess li, f'każ li jiġi pprovat li fil-fatt dik l-art ngħatat b'mod erronju, il- bord ikollu l-jedd li taħt applikazzjoni speċjali, min qiegħed jgħid li għandu titolu għaliha u jipprova li fil-fatt dik l-art ġiet mogħtija b'qerq, ikun jista' jismagħha l-bord stess.

This is a long shot - nittama li ma jinqalax il-każ - imma aħjar taħseb fil-ħażin ħalli t-tajjeb ma jonqosx!

Mr Speaker, nagħlaq dan l-intervent tiegħi billi ngħid li aħna naqblu ma' din il-liġi u nittama li l-proposti li għamilt jien nistgħu neżaminawhom fl- istadju ta' Kumitat flimkien ma' proposti oħra li forsi jistgħu jersqu quddiemna.

Nirringrazzjakom.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici.

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Mr Speaker, dan l-Att huwa parti mill- closing acts tat-tieni gwerra dinjija u kulħadd jiftakar mill-qari ta' l- atti ta' l-istorja li fl-1939 il-Gvern Malti kien iddeċieda li jieħu l- proprjeta' kollha li kienet tappartjeni lil xi persuna ta' nazzjonalita' barranija li magħha Malta kienet fi stat ta' gwerra.

Pero' l-proprjeta' li ġiet konfiskata dak iż-żmien ma saritx awtomatikament proprjeta' tal- gvern u fil-fatt jirriżulta li dawn il-proprjetajiet baqgħu jiġu amministrati mill-gvern għan-nom ta' dawn il-persuni għal dan iż-żmien kollu.

Fil-fatt il-konċett fl-Att oriġinali kien li l-proprjeta' ta' l-għadu tinżamm f'idejn il-gvern u jibqa' jamministraha f'isem dawn in- nies.

Għalhekk wieħed irid jagħti ukoll ġieħ lil missierijietna għaliex minkejja li Malta kienet fi stat ta' gwerra ma' pajjiżi oħra, ma redux li ċ-ċittadini ta' dawn il-pajjiżi jbatu billi Malta tikkonfiskalhom u teħodilhom dawn il-proprjetajiet.

Pero' s-sitwazzjoni llum inbidlet u l- gvern irid jara x'se jagħmel bil-proprjetajiet li għandu f'idejh.

Kif diġa' aċċenna l-ministru, l-proprjetajiet immobbli huma ftit, ħlief għal xi numru żgħir ta' djar u ftit għelieqi, pero' għar-rigward ta' proprjeta' immobbli u ta' flus hemm numru ta' kontijiet li tajjeb li wieħed jidħol fil-fond fihom.

Għalhekk b'din il-liġi qed nistabilixxu mekkaniżmu biex nagħtu lura lil dawn il-persuni flus u proprjeta' li huma tagħhom.

Ovvjament wieħed japprezza d-diffikulta' biex din il-ħaġa tkun tista' ssir - iktar tard fid-diskors tiegħi nixtieq nagħmel xi suġġerimenti - pero' l- liġi kif inhi proposta hawnhekk se tistabilixxi mekkaniżmu effiċjenti ħafna li permezz tiegħu persuna li tagħmel talba ...

Jien naħseb li talba trid issir dejjem bil-miktub u m'huwiex kontemplat li t-talba ssir b'mod verbali.

Infatti subklawsola (6) tal-klawsola tgħid li ''jissottometti t- talba tiegħu bil-miktub jew verbalment, skond kif il-bord jiddeċiedi'', u jien qiegħed nikkonsidra li dan ikun fl-istadju meta bniedem ikun diġa' għamel it-talba biex jiġi rikonoxxut bħala proprjetarju ta' proprjeta' immobbli jew mobbli u mbagħad f'dak l-istadju li jidher quddiem il-bord jiġi mitlub jagħmel is-sottomissjonijiet tiegħu bil-miktub jew verbalment.

Jiġifieri din hija l-istess sitwazzjoni kif għandna fil-qrati tagħna pero' hawnhekk qegħdin nagħtu liberta' iktar lill-bord għax naħseb li dan se jkun każ fejn il-prova bil-miktub tirbaħ fuq dik verbali pero' ħadd m'hu profeta għax jista' jkollna każi ta' nies li l-unika prova tagħhom ma tkunx waħda dokumentata u allura wieħed irid joqgħod fuq ix-xhieda viva voce tagħhom.

Irrid ngħid ukoll li l-konċett f'din il-liġi huwa estensjoni tal-konċett tad-Dritt Ruman, kif aċċettat fil-liġi tagħna tal- kważi kuntratt, dak li jissejjaħ negotiorium gestior, li permezz tiegħu wieħed jiġi appuntat biex jieħu ħsieb il-proprjeta' ta' ħaddieħor fl- asssenza ta' dan il-ħaddieħor.

Fil-fatt il-liġi tipprovdi mekkaniżmu sabiex l-ispejjeż li l-gvern ikun nefaq jitħallsu lura.

Mr Speaker, ladarba qegħdin nitkellmu fuq it-tieni gwerra mondjali nixtieq nesprimi ħsieb żgħir għar-rigward tal-problemi li l-Lhud sabu ma' wiċċhom wara l-gwerra u li għadhom jiffaċċjaw fid-dinja sal-ġurnata tal- lum.

Dan qiegħed ngħidu b'mod partikolari għall-aħbarijiet li smajna dan l-aħħar dwar diversi kontijiet ta' nies ta' oriġini Lhudija li ġew depożitati f'kontijiet barra minn Malta, fl-Isvizzera u pajjiżi oħrajn u d- diffikultajiet kbar biex il-familjari jirnexxielhom jagħtu prova ta' min huma dawn il-kontijiet u tar-rabtiet tal-familja magħhom.

Qrajna diversi drabi fuq din il-ħaġa u wieħed ma jistax ma jesprimix is-solidarjeta' ma' din ir-razza ta' nies li tant batiet u biżżejjed wieħed isemmi s-sitt miljun ruħ li ġew maqtula b'atroċitajiet min-Nazisti u mill-Faxxisti.

Sfortunatament wara li dawn in-nies għaddew minn din it-tortura kollha, wara l-gwerra sabu ostaklu ieħor biex jipprovaw iġibu xi farka ta' prova biex jkunu jistgħu jieħdu lura flus li ġew depożitati min-nies li spiċċaw sterminati fil-kampijiet tal-konċentrament ta' Auschwitz, eċċ. Semmejt dan il-punt mhux biss biex infakkar din l-atroċita' li saret matul it-tieni gwerra dinjija, ħaġa li hija verament ta' mistħija, pero' nixtieq nissuġġerixxi wkoll li ta' min wieħed jara wkoll xi proċeduri ġew segwiti barra minn Malta għar-rigward ta' l-identifikazzjoni ta' dawn il-persuni.

U dan qiegħed ngħidu għaliex meta wieħed jara l-lista ta' l-affarijiet kif preżentati fl-iskeda insibu diversi kredituri ta' l-għadu, fosthom Awstrijaċi, Ċekoslovakki, Olandiżi, Franċiżi, Ġermaniżi, Taljani, Ġappuniżi, Polakki, Jugoslavi u ħafna oħrajn u għalhekk għandna nagħmluha aktar faċli għal dawn in-nies li jekk kemm-il darba għadhom ħajjin jew jekk kemm-il darba hemm nies tal-familja tagħhom li għadhom ħajjin, ikunu jistgħu jiġu jieħdu dawn il-flus lura.

Jien nissuġġerixxi li jekk huwa possibbli l-ismijiet ta' dawn in-nies nagħmluhom fuq l-internet jew b'xi mod aċċessibbli għall-ambaxxati li għandna f'pajjiżna sabiex jekk huwa possibbli jsir kuntatt ma' dawn il-persuni li hemm barra minn Malta jew mal-werrieta tagħhom u wieħed jagħmilha iktar faċli biex dawn jieħdu flushom lura.

Mr Speaker, l-intenzjoni tal-gvern meta ressaq din il-liġi kienet li jagħlaq Kap 179, u fil-fatt jingħad li jekk sal-bidu tas-sena 2002 ħadd ma jkun għamel talba għal xi proprjeta' - pero' din se tiġi emendata biex tiġi estiża sas-sena 2003 - allura awtomatikament din il-proprjeta' ssir tal-gvern.

Pero' naħseb li hija wkoll l-intenzjoni tal-gvern li dawk in- nies li hemm barra minn Malta jerġgħu jiġu jieħdu flushom lura u allura jien nissuġġerixxi li din il-ħaġa tingħata iktar pubbliċita' billi l- proprjetajiet immobbli msemmija fl-iskeda jiġu ppubblikati hawn Malta u wieħed jipprova jagħmel kuntatt mal-persuni barra minn Malta li jista' jkollhom xi allaċċjament magħhom.

Jidher ukoll li l-ammonti tal-flus li hawn dikjarati huma kif kienu oriġinarjament u nixtieq li l-ministru fil- winding-up jgħidilna jekk hux qed jikkonsidra xi forma ta' imgħax fuqhom.

Jien nemmen li ċ-ċittadini ta' kull pajjiż m'għandhomx ibatu minn deċiżjonijiet li ħadu l-mexxejja tagħhom f'dak il-perijodu tal-gwerra - meta ttieħdet id-deċiżjoni ħażina mill-Ġermanja u mill-Italja li jiftħu t- tieni gwerra dinjija - u allura f'dan l-ispirtu, u tenut kont wkoll tal- problemi kbar li bħalissa qed jiffaċċjaw il-Lhud fid-dinja biex jirnexxielhom jipprovaw il-każi tagħhom, ta' min wieħed jara kif nistgħu nagħmluhielhom aktar faċli biex jagħmlu t-talbiet tagħhom, anke permezz ta' mezzi elettroniċi, għaliex wieħed irid ikun prattiku u ma jippretendix li jekk, per eżempju, Ċekoslovakk jmissu xi ħaġa żgħira mis- somma oriġinali ta' Lm1,376 li hawn taħt iċ-Ċekoslovakki joqgħod jonfoq passaġġ li jiġih ferm ogħla minn dak li jkun se jmissu hawn biex joqgħod jiġi jagħmel claim għal xi Lm200 jew Lm300!

Jien naħseb li pajjiżna jista' jisserva b'dawn il-mezzi moderni biex jagħmel reklam ta' kortesija barra minn Malta li aħna kkomportajna ruħna b'mod differenti minn ħaddieħor.

Punt ieħor li messni semmejt fil-bidu huwa dwar in-numru kbir ta' barranin li kienu jgħixu f'pajjiżna.

Għaliex wieħed ma jridx jinsa li għal perijodu ta' żmien ir-relazzjonijiet tagħna mal-Ġermanja, meta konna għadna kolonja Ingliża, kienu tajbin ħafna u ma nistax ma nsemmix li at the turn of the century kien ġie addirittura l-Kaiser f'Malta.

In-numru ta' persuni barranin li kienu joqogħdu hawn Malta, kemm minħabba s-servizzi Ingliżi u kif ukoll minħabba l-kummerċ li nħoloq mill-istess servizzi Ingliżi, huma xhieda ta' dawn il-kontijiet fuq isem dawn il-persuni barranin.

(Interruzzjonijiet) Forsi l-ministru fil-winding-up jista' jispjegalna t-titolu ta' "kredituri esterni mhux ta' l-għadu" u "kredituri lokali" kif imniżżel fil-liġi.

Jien naħseb li din il-liġi qiegħda ssir b'għaqal kbir għaliex minbarra li qed nagħmluha iktar sempliċi għan-nies li jagħmlu l-claim tagħhom quddiem dan il-bord - m'għandhomx għalfejn imorru quddiem il-Prim'Awla tal- Qorti Ċivili, bil-konsegwenza li se jiffrankaw l-ispejjeż tal-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili f'ċitazzjonijiet u elf ħaġa oħra - is-sentenza li tingħata mill-bord wara li jisma' l-każ se jkollha validita' legali daqs kwalunkwe sentenza tal-qorti.

Jiġifieri abbażi ta' dik is-sentenza ċittadin se jkollu titolu legali.

Ovvjament jekk dak li jkun ma jaqbilx mas-sentenza għandu d-dritt li jappella quddiem il-Qorti ta' l-Appell, li tagħti d-deċiżjoni finali, u jien qed nifhem hawnhekk li l-appell huwa miftuħ sija għall-kustodju u sija għal min ikun għamel it-talba.

Sur President, nagħlaq dan l-intervent tiegħi billi ngħid li għalkemm din il-liġi forsi jmissha ilha li saret, pero' ladarba qed issir ta' min wieħed jieħu in konsiderazzjoni l-fatturi kollha li semmejt u jżomm f'moħħu wkoll dak li għadda minnu l-poplu Lhudi matul il-gwerra u nirrispettaw ukoll il-prinċipju li l-bniedem huwa aqwa minn kwalunkwe ħaġa oħra.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici):Grazzi.

Sar il-ħin.

Nitlob lill-Ministru biex, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

Fid-9.40 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

TONIO BORG: Mr. Speaker, nipproproni l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tnejn, 25 ta' Ottubru, 1999 fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Proprjeta' tal-Għadu - it-Tieni Qari (Kont);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar id-Dazji ta' Importazzjoni - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Opportunitajiet Indaqs għal Persuni b'Diżabilita' - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Arbitraġġ – it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Responsabbilta' Ċivili u Kumpens għal Tinġis miż-Żejt - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att ta' l-1993 dwar Sanzjonijiet tal-Kunsill tas-Sigurezza tan-Nazzjonijiet Uniti – it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar iċ-Ċittadinanza Maltija - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' l-Erarju - it- Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar il-Protezzjoni Ċivili - it-Tielet Qari; u

Xi aġenda oħra li tista' tiġi komunikata aktar tard.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar it-Trasferiment ta' Artijiet tal- Gvern – Kumitat Permanenti

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar ir-Reviżjoni tal-Liġijiet Statutarji - Kumitat Permanenti

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi - Kumitat Permanenti

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Leo Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Sur President, minn mindu Malta applikat għal sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea, jiġifieri mill-1990, l-Unjoni ħarġet tliet rapporti - fl-1993 ħarġet l-avis; fi Frar ta' din is-sena ħarġet l-avis aġġornat; u issa għandna f'idejna r-rapport tal-Kummissjoni Ewropea u l- proposti ta' l-istess kummissjoni lill-kunsill għal dak li jissejjaħ 1999 accession partnership - u naħseb li jkun tajjeb jekk wieħed iqabbel dawn it-tliet rapporti flimkien għaliex, minkejja li ġejjin ilkoll mill-istess sors, inħoss li meta wieħed jaqrahom u jiflihom bir-reqqa jsib li hemm differenza fundamentali bejniethom.

Għax aktar ma beda għaddej iż-żmien u iktar ma l-affarijiet daħlu 'l ġewwa, iktar bdejna naraw lill-Unjoni tissikka l-morsa tagħha fuq il-Gvern Malti, b'kondizzjonijiet iktar speċifiċi u ffokati.

Issa dan m'iniex qed ngħidu b'xi sens ta' partiġjaniżmu imma qed ngħidu minħabba li dan huwa rifless anke fit-test attwali wżat mill-Unjoni.

Wieħed jinnota li d-differenza fundamentali bejn dan ir-rapport u l-avis aġġornat li ħareġ fi Frar li għadda hija li din id- darba l-kummissjoni qed tesiġi li ċertu tibdil isir b'sens iktar qawwi ta' urġenza u b'mod iktar aċċellerat.

Sur President, kemm fir-rapport tal-Kummissjoni Ewropea kif ukoll fil- proposti ta' l-istess kummissjoni lill-kunsill għan-1999 accession partnership hemm ruxmata obbligi u impożizzjonijiet fuq pajjiżna mingħajr ma dawn joffru l-ebda xaqq dawl ta' konċessjonijiet favur tagħna.

Ta' min jinnota wkoll li apparti milli jindika t-tħejjijiet li aħna obbligati nagħmlu lejn il-kisba ta' sħubija sħiħa fl-Unjoni, in-1999 accession partnership qed jagħmilha ċara li huwa meħtieġ li pajjiżna jinkorpora r- regoli ta' l-Unjoni fil-liġijiet tiegħu bl-istess mod kif qed jagħmlu l- pajjiżi li huma diġa' membri jew imsieħba fl-Unjoni.

Terġa' r-rapport imur oltre minn hekk għax jgħid li l-Gvern Malti qed jiġi mgħobbi bir- responsabbilta` - u jien ngħid li qed jiġi mgħobbi anke bil-piż - li jimplimenta l-miżuri kollha identifikati minn Brussels b'mod kredibbli u effettiv billi jinforza l-acquis ta' l-Unjoni.

Biex inkun iktar fattwali se nikkwota xi siltiet minn dan ir-rapport għax b'hekk inkun nista' nuri kif dan id-dokument mhux biss qed jgħabbi lill-Gvern Malti bl-obbligu li jbiddel il-liġijiet imma li jġib dawn il-liġijiet fis-seħħ, kif qed jagħmlu l-pajjiżi li diġa' huma membri ta' l-Unjoni u, kif għedt iktar kmieni, dan irid isir b'mod kredibbli u effettiv.

Ċertament dawn m'humiex lesti li jaċċettaw any monkey business min-naħa tal-Gvern Malti imma jridu li dan il-gvern ikun beda jħaddem dawn il-liġijiet b'mod effettiv li jista' jarah kulħadd.

Ħalli nikkwota x'qalet fost affarijiet oħrajn in-1999 accession partnership.

Fil-fatt din qalet hekk:

"It should be recalled that incorporation of the acquis into legislation is not in itself sufficient.

It will also be necessary to ensure that it is actually applied to the same standards as those which apply within the Union.

In all of the areas listed below ..."

- li iktar tard se nirriferi għalihom -

"... there is a need for credible and effective implementation and enforcement of the acquis.".

Jien naħseb li meta wieħed jifli dan kollu jkun jista' jintebaħ kemm huwa tqil il-piż li qed jiġi mgħobbi bih il-Gvern Malti - u minn hawn joħroġ bl- iktar mod ċar il-kuntrast bejn il-politika tal-gvern Nazzjonalista, li jrid li pajjiżna jsir membru ta' l-Unjoni, mal-politika tal-gvern Laburista, li għalkemm il-politika tagħna riedet tqarribna iktar lejn l-Unjoni, żgur li ma kellhiex dawn il-piżijiet u dawn l-obbligi li l-gvern preżenti qed isib imposti fuqu min-naħa ta' Brussels - għax it-tibdiliet li qed jiġu proposti fil-biċċa l-kbira tagħhom mhux biss jesiġu prezz ekonomiku imma wkoll prezz soċjali għoli.

Sur President, naturalment fil-ħin limitat li għandi ma jistax ikun li nidħol fid-dettalji ta' kollox, pero` se naċċenna għat- tibdiliet ewlenin.

L-ewwelnett ta' min jgħid li filwaqt li r-rapport jagħmilha ċara li d- dejn u d-deficit strutturali ta' pajjiżna huma l-ikbar żewġ problemi fir- rigward ta' sħubija prospettiva, fil-fehma tiegħi ħafna mil-liġijiet li qed jiġu proposti u jitressqu quddiem il-Parlament Malti huma ntiżi l-iktar biex iħarsu l-interessi ta' l-Unjoni.

Ħalli nagħti eżempju.

Issa hawnhekk ma rrid li jkun hemm ħadd li jaħseb li jien naqbel mal-piraterija tas-CDs, tad-diski u ta' affarijiet bħal dawn - anzi nemmen li f'dan il-qasam qed isiru diversi abbużi li għandhom jiġu regolati mill-iktar fis possibbli u għalhekk jien favur li jinbidlu l-liġijiet ta' pajjiżna li jirrigwardaw il- copyright - pero` jekk imbagħad wieħed jara min jaqbillu l-iktar li jsiru dawn it-tibdiliet isib li filwaqt li aħna jaqblilna wkoll li dan isir għax b'hekk niġu in regola ma' standards internazzjonali, fl-istess ħin dawn huma iktar intiżi biex iħarsu l-interessi tal-pajjiżi ta' l-Unjoni milli biex iħarsu l-interessi ta' Malta nnifisha.

Jien naħseb li m'hemmx għalfejn ngħidu li dan kollu se jħalli ċertu impatt fuq azjendi kbar bħall-Malta Shipbuilding u l-Malta Drydocks, fejn il-Gvern Malti qed jiġi mgħobbi bid-dmir li mhux biss jirrevedi s-sussidji kbar li qed jagħti lil dawn iż-żewġ azjendi imma jekk wieħed jifli d- dokument isib li sabiex l-għajnuna ta' l-Istat tiġi kkontrollata b'mod effettiv, obbligat ukoll li jħejji rapport annwali dwar l-għajnuna pubblika li tkun ingħatat lil dawn l-azjendi.

Jiġifieri dan il-gvern qed jorbot lilu nnifsu li kull sena jagħti rendikont tas-sussidju li jkun qed jagħti lill-azjendi tiegħu.

Dawn l-affarijiet li qed ngħid huma miktubin iswed fuq l-abjad, jiġifieri m'humiex affarijiet li wieħed irid jistudjahom iktar biex japprofondihom imma huma affarijiet li wieħed jifhimhom mal- ewwel, u għalhekk jien naħseb li hawnhekk kemm it-tarznari, kemm ir- rappreżentanti tagħhom kif ukoll it-trade unions li jirrappreżentawhom għandhom jiftħu għajnejnhom sewwa għax jidher li qed iberraq - u qed iberraq sew - kemm għall-Malta Shipbuilding kif ukoll għall-Malta Drydocks.

Sur President, l-Unjoni laqtitni ħafna meta tkellmet dwar ir- ristrutturazzjoni industrijali.

Kull meta aħna kkritikajna lill-gvern, kemm f'dan il-parlament kif ukoll barra minn dan il-parlament, li ma kienx qed jaħdem biżżejjed fuq il-politika ta' ristrutturazzjoni industrijali, il- kelliema tal-gvern, b'mod partikolari l-Ministru Josef Bonnici, dejjem qalu li huma għandhom politika industrijali ċara li qed tiġi attwata.

Illum mhux aħna, bħala oppożizzjoni, qed ingiddbu lill-gvern tal-ġurnata imma l- Kummissjoni Ewropea stess, li minflok ma qiegħda tfaħħar lill-gvern għall- isforzi li qed jagħmel fir-ristrutturazzjoni industrijali qed tgħid li:

"Government needs in the short term ..."

- jiġifieri immedjatament, sa tmiem is-sena 2000 -

"... to define an industrial restructuring policy.".

Ovvjament meta inti għandek lill-Unjoni li qed tgħidlek illi hemm bżonn li tiddefenixxi l-politika tiegħek ta' ristrutturazzjoni industrijali, dan ifisser li lanqas biss għandek definizzjoni ċara ta' din il-politika, aħseb u ara kemm għandek politika organika, politika ħajja u politika li effettivament qed tiġi attwata, kif qed jinsinwa l-gvern tal-ġurnata.

Għalhekk jien ngħid li meta l-Unjoni qed tlissen dawn l-erba' kelmiet, "define an industrial restructuring policy", qed tikkonferma li l-Gvern Malti qed jonqos milli jattwa din il-politika minkejja dak kollu li qed jgħid.

Punt ieħor li nixtieq nenfasizza mingħajr ma ntawwal wisq jirrigwarda l- VAT.

Huwa veru li l-gvern jirrikonoxxi li hemm bżonn li l-liġi tal-VAT tiġi emendata, pero` kull meta l-Ministru Dalli rrifera għal din il-bidla fil-liġi tal-VAT dejjem qal li din hija xi ħaġa kosmetika.

Madanakollu jekk imbagħad wieħed iħares lejn ir-rapport tal-Kummissjoni Ewropea jsib li l-kummissjoni m'hijiex qed tuża dan il-lingwaġġ imma qed tgħid li huma meħtieġa tibdiliet sinifikanti - u nenfasizza l-kliem "tibdiliet sinifikanti" - sabiex il-liġi tal-VAT tiġi allineata mal-leġislazzjoni ta' l-Unjoni.

Allura hawn jien nistaqsi: Kien worth it li l-gvern iġib fis- seħħ il-liġi tal-VAT b'dik l-għaġġla kollha?

Kien worth it li għamilna dawk is-seduti kollha qabel il-Milied u mbagħad spiċċajna għaddejna liġi li diġa' konna nafu bil-quddiem li trid terġa' titressaq quddiem dan il- parlament wara biss ftit ġimgħat jew xhur biex tiġi emendata mill-ġdid, imbasta din tiġi fis-seħħ fl-1 ta' Jannar?

Diġa' kien hemm diversi korpi kostitwiti li qalulna li m'huwiex fair li nibqgħu nbiddlu l-liġi tat- tassazzjoni meta konna neħħejna l-VAT u daħħalna s-CET, u mbagħad il-gvern reġa' neħħa s-CET u daħħal il-VAT, aħseb u ara kemm dawn il-korpi kostitwiti se jilmentaw illum li dalwaqt ngħaddu mill-VAT 2 għall-VAT 3!

Qed ngħid dan għax, kif għedt diġa', jidher li l-gvern se jkollu jerġa' jemenda l-liġi li għadda f'Jannar li għadda b'mod sinifikanti biex jakkomoda t-tibdiliet ta' l-Unjoni u kollox jindika li l-Gvern Malti se jkollu jerġa' jbaxxi r-rati ta' l-imgħax biex iqarreb iktar ir-rati ta' interessi ta' pajjiżna ma' dawk li qegħdin fil-Euro zone.

Sur President, huwa interessanti li wieħed jinnota li l-gvern qed jiġi ammonit li x-xejriet fin-nefqa pubblika qed juru li t-targets għat-tnaqqis tad-deficit tal-gvern għaddejjin minn ċertu riskju, u hawnhekk irrid nippreċiża xi ħaġa li qalet l-Unjoni u li fil-fehma tiegħi kienet żbaljata.

M'huwiex minnu dak li allegat l-Unjoni, jiġifieri li l-Partit Laburista qed jagħmel xi pressjoni fuq il-membri individwali tat-task force tal- privatizzazzjoni tal-gvern.

L-ewwelnett aħna għamilna dik il-kritika minħabba li dan il-kumitat qed jaħdem bil-moħbi u bla trasparenza; u t- tieni nett minħabba li nħossu li wħud mill-membri qatt ma messhom ġew appuntati min-naħa tal-gvern minħabba l-prospetti u anke l-possibbilta` ta' ċertu konflitt ta' interess li jista' jkollhom.

Ikun interessanti jekk wieħed jinnota li l-Unjoni fir-rapport tagħha stess ikkonfermat li bħalissa l-ekonomija Maltija hija staġnata għax filwaqt li qalet li l-impjiegi fil- produzzjoni diretta ta' pajjiżna staġnaw, qalet ukoll li l-għadd ta' ħaddiema self-employed naqas.

Kompliet tgħid li d-deficit fil-kummerċ u fil-kont kurrenti tal-gvern ma naqasx minħabba xejriet pożittivi imma minħabba domanda domestika batuta.

Punt ieħor li rrid nagħmel huwa li l-Unjoni għamlitha ċara li l-gvern għandu jneħħi l-kontrolli li baqa' fuq il-ħruġ tal-kapital mill-pajjiż minħabba fl-obbligi tas-sħubija.

Jien jidhirli li l-mod kif il-gvern qed jiġi mwiddeb mill-Unjoni biex jaċċellera l-freedom of movement ta' l- oġġetti u tas-servizzi kif ukoll il-mixja lejn suq waħdieni intern imur kemm kontra l-interessi tal-ħaddiema Maltin kif ukoll kontra l-industrija lokali.

Sur President, qabel ma nikkonkludi dan id-diskors nixtieq nikkritika lill-ministru għall-affarijiet barranin li f'"IN-NAZZJON" ġie kkwotat li qal illi l-gvern jinsab lest li jkompli jiddiskuti fuq il-levies ma' l- Unjoni.

Jien m'iniex qed ngħid li jagħmel ħażin jekk jagħmel dan imma filwaqt li l-ministru qal dan il-kliem, il-Gvern Malti rrifjuta li jiddiskuti dan is-suġġett ma' l-assoċjazzjoni ta' l-imprendituri Maltin.

Jien ngħid li hekk kif il-Gvern Malti se jsib ħin jiddiskuti l-levies ma' l- Unjoni, hekk ukoll imessu jiddiskuti din il-materja ma' l-assoċjazzjoni ta' l-imprendituri Maltin.

Fil-fehma tiegħi dan juri ċertu serviliżmu, b'riħa ta' neo-kolonjaliżmu, fir-relazzjonijiet barranin ta' pajjiżna.

Sur President, nixtieq nikkonkludi dan id-diskors billi ngħid illi l- Gvern Malti tant jidher li nqabad f'morsa li filwaqt li l-ġimgħa li għaddiet l-Onor.

Fenech Adami ftaħar li rridu naraw li filwaqt li nkunu mexjin b'ritmu mgħaġġel kulħadd ikun qed ilaħħaq mal-pass tal-gvern, ġimgħa qabel l-istess Prim Ministru qal lill-"Financial Times" li hu jippreferi jnaqqas ir-ritmu ta' riformi ekonomiċi minflok jara l-qgħad ikompli jispara 'l fuq.

Hawn nistaqsi: Min qiegħed jgħaddi lil min biż-żmien?

L-Unjoni lill-Gvern Malti, il-Gvern Malti lill-Unjoni jew il-Gvern Malti lill-poplu Malti?

Jien se nħalli lill-poplu Malti u Għawdxi jirrispondi din il- mistoqsija billi jqabbel dan il-programm iebes u intensiv li għandu quddiemu l-Gvern Malti u jqabblu mal-manifest elettorali ta' l-1998.

Grazzi, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: Nirringrazzjak.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Carmelo Abela.

ONOR.

CARMELO ABELA: Sur President, fil-ftit minuti li għandi għad- dispożizzjoni tiegħi nixtieq nagħmel daqsxejn ta' analisi dwar l-ewwel sena u xahar ta' gvern Nazzjonalista mmexxi mill-Onor.

Eddie Fenech Adami.

Bħalissa l-poplu Malti qed jiġi bbumbardjat kemm mill-gvern kif ukoll l- oppożizzjoni għaliex filwaqt li l-gvern qed iressaq ir-rapporti annwali ta' l-ewwel sena ta' ħidma tiegħu, l-oppożizzjoni qed tirreaġixxi u tirrispondi għal dawn ir-rapporti.

Ta' min jgħid li l-Partit Laburista ħareġ slogan bħala risposta għall-ewwel sena u xahar ta' ħidma minn gvern Nazzjonalista, gvern ta' ngann, liema slogan żgur li wieħed jaqbel li jixraq ħafna lill- gvern Nazzjonalista meta jqabbel id-diskors li kien jingħad ftit qabel l- elezzjoni ta' sena u xahar ilu mad-diskors li beda jingħad wara li għaddiet l-elezzjoni.

Għaliex qed ngħid dan?

Għax filwaqt li l-manifest elettorali tal-Partit Nazzjonalista wiegħed mod, hekk kif għaddiet l-elezzjoni l- affarijet bdew mexjin mod ieħor.

Biżżejjed insemmi bħala eżempju t-tiftix għaż-żejt, liema suġġett kumbinazzjoni llum tqajjem fil-ħin tal- mistoqsijiet.

Naħseb li kulħadd jiftakar li fl-aħħar ġimgħat ta' qabel l-elezzjoni, fuq il-fosos ta' Furjana, dak li kien il-kap ta' l-oppożizzjoni dak iż-żmien insista li l-gvern Laburista kien qed ikompli jħaffer għaż-żejt biex iqajjem l-aspettativa tan-nies, jiġifieri bħala mileage politiku, u beda jgħid li hu għandu informazzjoni li żejt m'hemmx u li allura dan huwa kollu ingann.

Għalhekk il-poplu Malti kien skanta mhux ftit meta, eżattament wara li l-Onor.

Fenech Adami ħa l-ħatra ta' prim ministru, kien hu stess li ta l-go-ahead biex it-tħaffir u t-tiftix għaż-żejt jitkompla.

Fil-fatt hu stess ammetta li din kienet waħda mill-ewwel deċiżjonijiet li ħa abbażi ta' dak li qalulu l-esperti hekk kif inħatar prim ministru.

Hawn jien nistaqsi: Ġaladarba qabel l-elezzjoni lill-Onor.

Fenech Adami ngħatatlu l- informazzjoni li żejt ma kienx hemm u li allura l-Gvern Laburista kien qed iqarraq bil-poplu, wara li nħatar prim ministru għal liema raġuni ma mexiex fuq dak li kienu qalulu qabel l-elezzjoni imma mexa fuq dak li qalulu wara l-elezzjoni?

Dan kollu juri kemm tabilħaqq qabel l-aħħar elezzjoni l- Partit Nazzjonalista, b'mod speċjali l-Prim Ministru attwali, kien qed jipprova jqarraq u jilgħab għall-gallerija biex jirbaħ xi ftit voti, kif fil-fatt ġara.

Sur President, wieħed jista' jsemmi lista sħiħa ta' wegħdiet li ma nżammux u li meta wieħed jistaqsi fuqhom ir-risposta dejjem tkun li għad fadal x'isir f'dak il-qasam, imma jien naħseb li hawnhekk wieħed mhux biss għandu jagħmel riferenza għall-wegħdiet li nsibu miktuba fil-manifest elettorali imma anke għall-wegħdiet personali li bosta kandidati, uħud minnhom deputati tal-Partit Nazzjonalista, kienu jagħmlu liċ-ċittadini li kienu jmorru għandhom qabel l-aħħar elezzjoni u li mbagħad dawn ma nżammewx.

Għalhekk il-poplu Malti u Għawdxi għandu raġun jgħid li dan huwa gvern ta' ngann, anke meta wieħed iqis li minkejja li kien jaf bid- diffikultajiet li kienu jeżistu, u minkejja li aħna bħala partit fil-gvern konna nsemmu dawn id-diffikultajiet, biex jidher ħelu mal-poplu qabel l- aħħar elezzjoni l-Partit Nazzjonalista kien jitkellem b'mod differenti u ma kienx jaqbel ma' dak li kien jgħid il-gvern Laburista dak iż-żmien u, fost affarijiet oħra, wiegħed kollox lil kulħadd, kemm fil-manifest elettorali kif ukoll fuq bażi personali, permezz tal-kandidati.

Biżżejjed li wieħed jgħid li hekk kif il-gvern Laburista kien isemmi l- problema finanzjarja, l-oppożizzjoni Nazzjonalista ta' dak iż-żmien kienet kważi twaqqa' dan is-suġġett għar-redikolu għax kienet tgħid li din hija invenzjoni jew inkella li jekk din il-problema finanzjarja teżisti tassew, din ġiet ikkaġunata mill-gvern Laburista, peress li l-gvern Nazzjonalista preċedenti kien ħalla kollox sew.

Ara wara l-aħħar elezzjoni d-diska nbidlet u jekk dan ma qaluhx direttament l-esponenti ewlenin tal-gvern Nazzjonalista - għalkemm wara dawn bdew jagħmlu riferenza għal dan fid- diskorsi tagħhom ukoll - ħarġu spallejn oħrajn li normalment jerfgħu lill- gvern Nazzjonalista, bħad-diversi għaqdiet li nsibu f'pajjiżna, li bdew jokorbu li pajjiżna għandu problema finanzjarja u li għalhekk irridu naraw x'nagħmlu.

Allura lill-gvern Nazzjonalista mhux gvern ta' ngann tista' tgħidlu meta, filwaqt li qabel l-elezzjoni għamel ħafna wegħdiet fiergħa li jiswew miljuni kbar ta' flus minkejja li kien jaf bid-diffikultajiet finanzjarji li għandna, wara l-elezzjoni ma żammx dawn il-wegħdiet u beda jokrob huwa stess bid-diffikultajiet finanzjarji li għandu l-pajjiż?

Sur President, eżempju ieħor ta' ngann min-naħa tal-gvern Nazzjonalista għandu x'jaqsam mal-fondi ta' l-Unjoni Ewropea.

Żgur li kulħadd jiftakar li qabel l-aħħar elezzjoni l-esponenti ewlenin fil-qasam ta' l-affarijiet barranin bdew jgħidu li malli l-gvern Nazzjonalista jirriattiva l- applikazzjoni ta' pajjiżna għal sħubija sħiħa fl-Unjoni se jiġu Lm60 miljun, Lm80 miljun u saħansitra Lm100 miljun, għax in-numri bdew telgħin qisna konna qed nilagħbu xi lotterija!

Issa dan kien kollu diskors ta' ngann għax s'issa għadhom ma waslu l-ebda fondi mill-Unjoni u fil-fatt dejjem nistennew bil-ħerqa dan l-imbierek cheque li se jsolvielna l- problemi kollha!

Almenu qabel l-aħħar elezzjoni l-Partit Nazzjonalista hekk kien jgħidilna, li dawn il-fondi se jsolvulna l-problemi kollha.

(Interruzzjonijiet) Fil-ftit ħin li kellu għad-dispożizzjoni tiegħu l- Onor. Brincat semma xi affarijiet milli l-gvern Nazzjonalista huwa marbut li jwettaq biex ikun jista' jsir membru sħiħ ta' l-Unjoni, anzi hawnhekk jien nixtieq nagħmel korrezzjoni żgħira billi ngħid li proprjament il-gvern Nazzjonalista m'huwiex marbut imma huwa stess intrabat ġaladarba għażel it- triq ta' sħubija sħiħa sħiħa fl-Unjoni.

Issa hawnhekk jien nixtieq nagħmel l-istess mistoqsija li għamel il-Kap ta' l-Oppożizzjoni u ngħid: Ġaladarba llum il-gvern Nazzjonalista diġa' qed jagħmel ċertu tibdil, liema tibdil huwa kbir u jrid isir fi ftit żmien jekk kemm-il darba l-gvern preżenti jrid li ta' l-Unjoni jeħduh bis- serjeta` - għalkemm jien sinċerament ma nistax nifhem kif jistgħu jeħduh bis-serjeta` meta hu qatt ma żamm it-targets li kien wiegħed lill-Unjoni - xi skop se jibqagħlu r-referendum?

Ta' min jgħid li hemm lista sħiħa ta' affarijiet li jridu jinbidlu fi żmien qasir - fil-fatt din il-lista jien personalment nistħajjilha xi shopping list! - la l-gvern Nazzjonalista jrid ikompli jibqa' jsegwi l-politika tiegħu ta' sħubija sħiħa fl-Unjoni, u dan mingħajr ma għandu l-ebda garanzija li fil-fatt se jsir membru sħiħ.

Jiġifieri, fi kliem ieħor, l-ewwel il-gvern preżenti qed jagħmel it-tibdil li qed timponielu l-Unjoni u mbagħad jara jekk fil-fatt huwiex se jissieħeb fl-Unjoni.

Mistoqsija oħra li rrid nagħmel hija din: Jekk hemm xi affarijiet pożittivi fl-Unjoni, u jien nemmen li hemm, u aħna bħala Partit Laburista qatt m'għidna li l-Unjoni hija kollha sewda, mhux bħall-Partit Nazzjonalista, li qal ħafna drabi li din l-unjoni hija kollha bajda - fosthom anke liġijiet li f'pajjiżna ma jeżistux, x'inhu jżommna milli ndaħħlu dawn il-liġijiet?

Hemm għalfejn indaħħluhom għax niġu mġiegħlin nagħmlu dan?

Jekk inhuma tajbin għaliex ma ndaħħluhomx ġaladarba l-poplu Malti eleġġa parlament biex iħares l-interessi tal-poplu tiegħu?

Sieħbi l- Onor. Leo Brincat għadu kemm semma l-liġijiet li jirrigwardaw il-copyright.

Allura jekk aħna nħossu li wħud mil-liġijiet tagħna huma antikwati, bħal ngħidu aħna dawk li jirrigwardaw is-saħħa tal-ħaddiem fuq il-post tax- xogħol jew inkella dawk li jirrigwardaw is-saħħa ambjentali, u jidhrilna li l-liġijiet ta' l-Unjoni li jirrigwardaw dawn l-oqsma huma aħjar, x'inhu jżomm lil dan il-parlament milli jiddeċiedi li jemenda dawn il-liġijiet?

Wara kollox jien naħseb li l-ewwel u qabel kollox għandna nemendaw liġi jekk naħsbu li dan se jkun fl-interess tal-poplu Malti u Għawdxi u mhux nagħmlu hekk għal wiċċ ħaddieħor.

Sur President, fil-fatt din hija d-differenza bażika u ewlenija bejn il- Partit Nazzjonalista u l-Partit Laburista għax il-Partit Laburista jħares l-ewwel lejn l-interess ta' pajjiżna u għalhekk jgħid li teżisti triq oħra minbarra l-għażla ta' sħubija sħiħa fl-Unjoni.

Jien ngħid li jekk kemm-il darba l-gvern Nazzjonalista beħsiebu jwettaq dawk l-affarijiet kollha li qed jiġu imposti fuqu mill-Unjoni Ewropea, il-poplu tagħna se jbati.

Din is-sena kulħadd seta' jara b'għajnejh it-tentattiv tal-gvern imexxi mill-Onor.

Eddie Fenech Adami sabiex jiġi mnaqqar anke d-dritt li ħaddiem jistrajkja.

Issa li ħaddiem jistrajkja huwa dritt bażiku u fundamentali, imma sfortunatament xi ftit xhur ilu stajna naraw lill-ħaddiema li kienu qed jistrajkjaw jiġu mhedda, jiġu ttorturati psikoloġikament, jitressqu l- qorti u jiġu sospiżi.

Fil-fatt anke jekk dawn se jibqgħu jitħallsu, xorta jibqa' l-fatt li d-dannu psikoloġiku għad dawn il-ħaddiema se jibqa' hemmhekk, u hawnhekk jien qed nirriferi b'mod partikolari għal dak li ġara fil-Malta international airport.

Hawn jien nistaqsi lill-gvern Nazzjonalista: Mela issa spiċċat is-solidarjeta`?

Qed nagħmel din il- mistoqsija għax dawn qalu li huma ma strajkjawx minħabba li għandhom xi problemi huma imma minħabba ħaddieħor.

Mela nsejniehom l-istrajkijiet ta' simpatija?

Mela nsejniehom id-diskorsi sbieħ fuq is-solidarjeta` meta konna ngħidu li aħna nieħdu ħsieb anke l-interessi ta' ħaddieħor u mhux biss l-interessi tagħna?

Sur President, ta' min isemmi wkoll li matul din is-sena, taħt it- tmexxija ta' gvern Nazzjonalista beda jidher ukoll l-indħil tal-gvern anke fil-qasam ġudizzjarju.

Minkejja l-ħafna diskors sabiħ fuq l-awtonomija tal- qrati u fuq li l-qrati m'għandu jindaħlilhom ħadd ...

Fil-fatt hekk għandu jkun għax fl-aħħar mill-aħħar il-ġustizzja hekk titlob u anke d-demokrazija tgħidilna li hemm bżonn li jkun hemm separazzjoni bejn l-istituzzjonijiet, pero` matul din is-sena l-poplu Malti u Għawdxi ra li meta jingħataw ċerti sentenzi, il-gvern, jew direttament jew inkella permezz ta' ħaddieħor, jagħmel attakk sħiħ fuq dawk is-sentenzi li jkunu ngħataw, bħalma ġara fil- każ tal-ġuri ta' Żeppi l-Ħafi.

Allura hawn jien nagħmel mistoqsija oħra u ngħid: X'ġara llum mill-ġid, mill-fiduċja u mid-direzzjoni li kien tant iħobb isemmi l-Partit Nazzjonalista qabel l-elezzjoni?

Issa ħalli ngħaddi biex nagħmel l-aħħar punt għal-lejla għax qed nara li sar il-ħin billi nirriferi b'mod speċjali għaż-żgħażagħ.

Sur President, mill-istatistika uffiċċjali li joħroġ il-gvern jirriżulta li 3,256 mit-8,126 persuna li qed jirreġistraw, jiġifieri 40.6% minnhom, huma żgħażagħ.

Jien nixtieq li jkun hemm xi ħadd min-naħa l-oħra li jgħidilna x'qed jagħmel il-gvern Nazzjonalista mmexxi mill-Onor.

Fenech Adami sabiex dawn iż-żgħażagħ isibu mpjieg.

Jien naħseb li kulħadd jista' jimmaġina mil-liema żmien diffiċli jgħaddu dawn iż-żgħażagħ meta ma jkunux jistgħu jsibu mpjieg għax dawn quddiemhom ma tantx jibdew jaraw futur sabiħ.

Madanakollu jidher li l-gvern preżenti ma tantx huwa mħasseb fuq din il-ħaġa u għalkemm forsi l-membri tan-naħa l-oħra jammettu li din il- figura hija allarmanti u jgħidu li huma jinsabu mħassbin fuqha, fil-verita` jidher ċar li ma tantx qed jagħtu kas ta' din il-problema.

Per eżempju, jien tħassibt mhux ftit meta ftit ilu waqt il-ħin tal-mistoqsijiet il-Viċi Prim Ministru kien qal li jeżistu diversi opportunitajiet ta' xogħol u li huma l-persuni li qed jirreġistraw li jirrifjutaw dan ix-xogħol.

Sfortunatament il-verita` hi li minħabba li n-numru ta' persuni li jirreġistraw qiegħed dejjem jogħla, dawk li jħaddmu qed japprofittaw ruħhom billi joffru kondizzjonijiet ħżiena ta' xogħol, u għalhekk il-gvern huwa fid-dmir li mhux biss jara li jkun hemm opportunitajiet ta' xogħol imma li jara li dawn l-opportunitajiet ta' xogħol ma jkunu qed inaqqsu mill-ebda dritt li għandu l-ħaddiem.

Wara kollox jien naħseb li huwa d-dmir sagrosant tal-gvern li jiżgura li l-ħaddiem ma jiġix sfruttat.

Sur President, nixtieq nikkonkludi dan id-diskors billi ngħid li iktar ma jgħaddi ż-żmien il-poplu Malti iktar qed jintebaħ bl-ingann tal-gvern immexxi mill-Onor.

Fenech Adami, li iktar moħħu biex imexxi fl-interess tal- barunijiet u tal-klikka ta' madwaru milli biex imexxi fl-interess tal-poplu Malti u Għawdxi.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Nirringrazzjak.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it-Tnejn, 25 ta' Ottubru fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Ministru Tonio Borg.

Fl-10.10 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

KUNSILLI LOKALI - INFIQ TA' FLUS

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm intnefqu flus fl-organizzazzjoni ta' l-elezzjonijiet tal-kunsilli lokali li saru fit-13 ta' Marzu, 1999?

Jista' jagħti breakdown ta' kif sar l-infiq?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Nirriferi l-Onor.

Membru għat-tweġiba li tajt f'mistoqsija parlamentari numru 5696 aktar kmieni fis-seduta tal-lum.

AFM - MEMBRI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hemm membri tal-Forzi Armati li għandhom trade illum?

X'inhu r-rank tagħhom?

Kemm hemm minnhom li qed jagħmlu xogħol mhux konness mat-trade li għandhom.

Min ikun bit-trade jieħu xi allowance jekk juża it-trade waqt xogħolu?

Hemm xi suldati li m'humiex jagħmlu xogħol konness mat-trade tagħhom u qed jieħdu l-allowance xorta?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab informat li n-numru ta' membri tal-Forzi Armati li għandhom trade illum huwa kif gej:

Rank Numru ta' Membri Warrant Officer I 5 Warrant Officer II 34 Staff Sergeant 53 Sergeant 95 Bombardier 174 Lance Bombardier 223 Gunner 619 TOTAL 1203 Uħud minn dawn għandhom aktar minn trade waħda.

58 persuna qed jagħmlu xogħol li mhux konness mat-trade/s tagħhom.

Dan ġeneralment hu meħtieġ skond l-esiġenzi tas-servizz.

Normalment din is- sitwazzjoni tkun waħda temporanja, sakemm l-individwu kkonċernat jingħata taħrig f'dik it-trade li jkun meħtieg jaħdem biha.

Min ikun qed jaħdem bit-trade, jieħu l-allowance dovuta għat-trade u l- kategorija li jkun ikkwalifikat fiha.

Ma jingħata ebda ħlas lill-individwi b'rank ogħla minn dak ta' staff sergeant.

SERVIZZ ĊIVILI - PROMOZZJONIJIET

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid matul is-sena 1998 u 1999 kemm: (a) ingħataw promotions fis-Servizz Ċivili fil-gradi kollha tas-Servizz Ċivili; u (b) kemm kien ir- reklutaġġ fil-gradi kollha fis-Servizz Ċivili?

Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hu fil-preżent in-numru ta' persuni f'kull grad fis-Servizz Ċivili u kemm hu n-numru ta' vacancies f'kull każ?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab informat illi (a) matul is-sena 1998 sar reklutaġġ ta' 918-il persuna u promozzjoni ta' 1,010 impjegat; u (b) bejn Jannar u Settembru 1999 daħlu mal-Gvern 821 u ġew promossi 1139.

Ninsab informat ukoll illi t-total ta' persuni f'kull grad fis-Servizz Pubbliku fid- 9 ta' Ottubru, 1999 kien ta' 29,087.

Skeda li tagħti d- dettalji kif mitluba mill-Onor.

Membru tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

Din l-iskeda ma tinkludix membri tal-Forzi Armati u ħaddiema mpjegati fuq bażi casual u part-time.

In-numru ta' postijiet fis-Servizz Pubbliku u għaldaqstant ukoll in- numru ta' vakanzi jinbidel kontinwament skond l-esiġenzi tas-servizz.

SERVIZZ ĊIVILI - IMPJEGATI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' ħaddiema li temmew l-impjieg tagħhom minn maċ-Ċivil mis-6 ta' Settembru, 1998 sas-6 ta' Settembru 1999?

Jista' jgħid ukoll kemm kellhom eta' u f'liema dipartiment kienu jaħdmu?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab informat illi fil-perjodu msemmi, kien hemm 920 impjegat fulltime li temmew l-impjieg tagħhom mal-Gvern.

Id-dettalji, kif mitluba mill-Onor.

Interpellant, qegħdin fi skeda li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

PULIZIJA - PERSUNI MRESSQA L-QORTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienu jammontaw il-persuni li tresqu l-qorti mill-pulizija akkużati bi stupru matul is-snin 1993, 1994, 1995, 1996, 1997 u 1998 sena b'sena?

Jista' l-Ministru jgħid kemm minnhom inqatgħetilhom il-kawża u kemm minnhom instabu ħatja u ġew ikkunndannati priġunerija?

ONOR.

TONIO BORG: Peress li l-informazzjoni li qed tintalab mhix miġbura f`forma ta` statistika komputerizzata, din l-informazzjoni tenħtieġ ċertu żmien biex tinġabar u għalhekk l-informazzjoni tingħata meta din tiġi miġbura.

PULIZIJA - PERSUNI MRESSQA L-QORTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienu jammontaw il-persuni li tressqu l-qorti mill-pulizija akkużati bi traffikar tad-drogi matul is-snin 1993, 1994, 1995, 1996, 1997 u 1998 sena b'sena?

Jista' l-Ministru jgħid kemm minnhom inqatgħetilhom il-kawża u kemm minnhom instabu ħatja u ġew ikkundannati priġunerija?

ONOR.

PULIZIJA - PERSUNI MRESSQA L-QORTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienu jammontaw il-persuni li tresqu l-qorti mill-pulizija akkużati b'attentat ta' qtil matil is-snin 1993, 1994, 1995, 1996, 1997 u 1998 sena b'sena?

ONOR.

IMPJIEGI - BARRANIN

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm kienu jammontaw il-persuni barranin li nqabdu jaħdmu bla permess mill-5 ta' Settembru, 1998 'il hawn?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Minn Settembru 1998 sa Ġunju 1999, in-numru ta' barranin li nqabbdu jaħdmu Malta meta ma kellhomx la liċenzja ta' impjieg u lanqas engagement form kien kif indikat fit-tabella hawn isfel:

Barranin li nqabbdu Barranin li nqabbdu jaħdmu Malta mingħajr jaħdmu Malta mingħajr 'Engagement Form' u 'Engagement Form' mingħajr liċenzja ta' iżda li kellhom l-impieg liċenzja ta' l-impieg

Settembru 1998 05 01 6 Ottubru 1998 11 13 24 Novembru 1998 07 16 23 Diċembru 1998 01 09 10 Jannar 1999 02 05 7 Frar 1999 04 02 6 Marzu 1999 17 12 29 April 1999 14 14 28 Mejju 1999 12 04 16 Ġunju 1999 09 07 16

TOTALS 82 83 165

SERVIZZ ĊIVILI - DIRETTUR TA' L-INFORMAZZJONI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid fuq liema mertu u fuq liema kriterji nħatar id-Direttur ta' l-Informazzjoni?

Jista' l-Prim Ministru jgħid x'inhuma l- kondizzjonijiet, is-salarju u benefiċċji oħra li ngħatawlu ma' din il- ħatra?

Jista' jgħid jekk ingħatax l-użu ta' mobile phone li jħallas għalih il-Gvern kif ukoll karozza tal-Gvern?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab informat illi l-kriterji li ntużaw fl- għazla ta' Direttur ta' l-Informazzjoni huma dawk li huma fis-seħħ għal postijiet ta' dan il-livell.

Il-post imtela' wara sejħa għall-applikazzjoni li saret permezz ta' Ċirkolari ta' l-OPM Nru 3/99.

Il-mertu mistenni minn uffiċjali li jimlew dawn il-karigi għolja mhuwiex biss wieħed ta' kwalifiki fuq il-karta, imma wkoll ta' kompetenza biex wieħed jimla l-kariga li jkun applika għaliha.

Is-salarju, benefiċċji u kondizzjonijiet oħra huma dawk normalment marbuta ma' ħatra ta' Direttur fuq Skala 4 fuq performance agreement.

Fost il-perkwiżiti hemm l-użu ta' karozza.

Mobile phone li jħallas għalih il- gvern jingħata fejn dan huwa neċessarju.

SERVIZZ ĊIVILI - IMPJEGAT

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid x'tip ta' impjieg ingħatat u x'xogħol qiegħda tagħmel Kastilja l-persuna, li isimha qed jintbagħat separatament?

Jista' jgħid jekk għall-imsemmi mpjieg ħarġitx call for applications?

Jista' jgħid x'inhuma l-kondizzjonijiet, is-salarju u l-benefiċċji l-oħra li ngħataw ma' dan l-impjieg?

Tista' din il-persuna tagħmel użu minn mobile phone li jħallas għalih il-Gvern kif ukoll minn karozza tal-Gvern?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Nirriferi l-Onor.

Membru għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 9064 fis-seduta ta' nhar is-27 ta' Settembru, 1999.

ĦOBŻA TRADIZZJONALI MALTIJA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Peress li l-ħobża tradizzjonali Maltija ssir bil-qamħ Amerikan u li bi sħubija sħiħa ta' Malta fl-UE l-importazzjoni f'pajjiżna ta' din il-materja prima tkun suġġett għal-levy, jista' l-Ministru jgħid kemm se tkun din il- levy fuq dan il-qamħ importat mill-Amerika?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Il-ħobż tal-Malti qiegħed, preżentament, jinħadem minn taħlita ta' qamħ li tinkludi perċentwali għolja ta' qamħ hekk imsejjaħ 'iebes' li bħalissa qed jiġi importat mill-istati Uniti tal-Amerka.

Din it- taħlita ta' qamħ tirrifletti sitwazzjoni tal-mument iżda mhux l-unika taħlita li biha jista' jinħadem il-ħobż tal-Malti.

Biżżejjed wieħed jiftakar li tradizzjonalment (qabel it-tieni gwerra) il-ħobż Malti kien jitħaddem esklusivament minn qamħ importat minn Sqallija u minn postijiet oħra fil-Mediterran.

Wieħed jenħtieġ ukoll isemmi li l-Organizzazzjoni għall-Kummerċ Dinji (World Trade Organisation) qiegħda taħdem sabiex il-liberallizzazzjoni fil- kummerċ tiġi estiża ukoll għall-prodotti agrikoli, filwaqt li l-istess Unjoni Ewropea qiegħda tirrevedi il-politika agrikola tagħha.

Minħabba f'dawn id-diversi konsiderazzjonijiet, għadu kmieni wisq sabiex wieħed jantiċipa jekk u kemm ser titħallas taxxa tal-importazzjoni fuq qamħ għall-produzzjoni tal-ħobż.

INDUSTRIJA TAĊ-ĊIKKULATA - LAQGĦAT

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm saru laqgħat ma' l-Industrija taċ- Ċikkulata, gallettini u ħlewwiet sabiex jiġi spjegat lilhom kemm se togħla l-materja prima bħaz-zokkor, trab tal-ħalib, eċċ wara li jispiċċaw l- inċentivi ta' sussidji li din l-industrija lokali għandha fuq materja prima mportata mill-pajjiżi ta' l-UE?

Jista' l-Ministru jgħid kif se taffettwa l-levy il-ġdida li l-gvern se jkollu jimponi fuq din il-materja prima kemm-il darba l-industrija lokali timporta mill-pajjiżi li ma jkunux membri ta' l-UE?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Il-gvern kellu ħafna laqgħat mal-korpi kostitwiti li jirrapreżentaw is-settur industrijali f'Malta iżda dawn il-lagħat kienu ta' xeħta ġenerali b'diskussjoni li tolqot firxa wiesgħa tal-industrija f'pajjiżna.

Fil-mistoqsija tiegħu, l-Onor.

Interpellant irrifera speċifikament għall- produzzjoni ta' ċikkulata, ta' ħlewwiet u ta' gallettini.

Fil-verita il- produzzjoni ta' ċikkulata f'Malta llum hija minima għall-aħħar bi ftit produzzjoni biss marbuta ma żmien il-Għid.

Ta' daqs żgħir ukoll il- produzzjoni ta' ħlewwiet, tip il-perlini.

Iktar sostanzjali il-produzzjoni ta' gallettini li tinkludi ukoll ammont sinifikattiv ta' esportazzjoni.

F'dan il-każ, is-sħubija fl-Unjoni Ewropea mistennija iġġib opportunitajiet ġodda għall-esportazzjoni lejn is-suq Ewropew.

PTA - TRASPORT GĦAL GĦAR BARKA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta l-Awtorita' dwar it- Trasport Pubbliku se tipprovdi trasport lir-residenti ta' Għar Barka?

Għaliex fit-tibdil li sar bi prova fir-Rabat fejn anke iċċaqilqet il- venda, Għar Barka ma kenitx inkluża?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li s'issa dan is-servizz għadu mhux possibbli li jingħata.

RABAT - VENDA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid min fil-fatt talab sabiex tiċċaqlaq il-venda tar-Rabat minn fejn kienet?

X'kien l-iskop u min ġie kkonsultata dwar dan it-tibdil?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li l-Awtorita` dwar it-Trasport Pubbliku qablet mat-trasferiment tal-venda tar-Rabat għas-Saqqajja wara ftehim li sar f`dan is-sens bejn il-Kunsill Lokali tar-Rabat u l- Assoċjazzjoni tas-Sidien tal-Karozzi tal-Linja.

DIPARTIMENT TAT-TAXXI INTERNI - FORMOLI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid kemm huwa n-numru ta' formoli ta' l-income tax li għadhom ma ntbagħtux lid-dipartiment?

Kemm minn dawn l-applikazzjonijiet huma ta' mpjegati, self-employed u/jew kumpanniji?

ONOR.

JOHN DALLI: In-numru ta` formoli tal-Income Tax li għadhom ma ntbagħtux hu ta` 39,629 li minnhom 12,116 huma ta` impjegati, 2,461 self- employed, 5,639 ta` persuni mhux residenti f`Malta u ta` barranin, u 19,413 ta` kumpanniji.

RABAT - TRIQ GUSMANA NAVARRA - DAWL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Peress li r-residenti anzjani fi Triq Gusmana Navarra, Rabat jilmentaw mid-dlam li fiha din it-triq, jista' l-Ministru jara li tiżdied bozza u jiżdied il-vultaġġ tal-bozza eżistenti?

Jekk fl-affermattiv, meta?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Dwar l-ewwel parti tal-mistoqsija nirriferi lill- Onor. Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 2744.

It-talba sabiex jiżdied id-dawl fl-imsemmija triq qed tiġi kkonsidrata flimkien ma' talbiet oħra.

DJAR - KERA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm kien in- numru ta' familji li għandhom housing soċjali jew ta' l-Awtorita' tad-Djar li kellhom il-kera riveduta din is-sena?

Kemm hemm familji illi għolitilhom il-kera u b'kemm, u kemm hemm li tnaqqsitilhom u b'kemm?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Risposta definittiva tkun tista' tingħata iżjed 'il quddiem.

Sal-lum, nista' ngħid li r-reviżjoni tas-sussidju tal-kera ta' madwar 1,800 inkwilin li kien imisshom din is-sena għadha sejra għax hemm numru sostanzjali li għad ma bagħtux id-dokumenti meħtieġa.

QRATI - ANZJANI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm ittellgħu anzjani l-Qorti din is-sena u għaliex?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li t-tagħrif hekk kif mitlub mill-Onor.

Interpellant ma jinżammx taħt forma ta` statistika.

FABBRIKI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm infetħu fabbriki ġodda u/jew espandew din is-sena u kemm impjegaw nies dawk li fetħu u kemm impjegaw nies ġodda dawk li espandew?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li matul din is-sena seba` kumpanniji ġodda bdew l-operat tagħhom.

Tnejn minn dawn il-kumpanniji assumew l- operat ta` kumpanniji oħra.

Dawn is-seba` kumpanniji bejniethom jimpjegaw 209 persuni.

Bejn Jannar u Ġunju ta` din is-sena, 71 kumpannija żiedu n-numru ta` ħaddiema.

It-total ta` ħaddiema ġodda f`dawn l-ażjendi kien ta` 464.

Tajjeb jingħad ukoll li matul l-istess perijodu 132 ażjenda għamlu investiment ġdid f`impjant u makkinarju.

Dan l-investiment kien jammonta għal Lm17,710,929.

QRATI - PERSUNI TAĦT IS-16-IL SENA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm ittellgħu persuni ta' taħt is-16-il sena din is-sena l-Qorti?

X'allegatament għamlu dawn it-tfal?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li matul din is-sena tressqu quddiem il- Qorti 125 persuna taħt is-16-il sena.

Fost l-offiżi li dwarhom tressqu quddiem il-Qorti hemm ksur tar-regolamenti tat-traffiku, ksur ta` bon ordni, offiżi fuq il-persuna, kliem oxxen, insulti, dħul f`postijiet ta` divertiment u droga.

SIGURTA' SOĊJALI - NIES LI ĠEW BOARDED OUT

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew boarded-out mix- xogħol persuni minn Malta u minn Għawdex separatament, sena b'sena f'dawn l- aħħar għaxar snin u kemm kellhom żmien dawk li għaddew din is-sena?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tabelli dwar l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Membru tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

SERVIZZI SOĊJALI - ABBUŻ

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm inqabdu persuni mid-dipartiment tas-servizzi soċjali illi abbużaw min xi forma ta' għajnuna mogħtija mid-dipartiment f'dawn l-aħħar ħames snin sena b'sena?

X'ammont ta' flus igwadanjat kull persuna?

X'servizz ġie abbużat u x'kien l-istatus tal-persuni in kwestjoni?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Bħalma jaf l-Onor.

Interpellant, taħt l-Att dwar is- Sigurta' Soċjali jitħallsu 'l fuq minn 30 benefiċċju, f'pensjonijiet, benefiċċji, assistenza u allowances.

Uħud minn dawn il-benefiċċji jitħallsu lil eluf ta' Maltin u Għawdxin, bi spiża rikorrenti li għal din is-sena hi stmata li ser tlaħħaq Lm180 miljun.

L-Onor.

Interpellant jifhem li mhux possibbli li tinżamm statistika li tkun tinkludi dik l-informazzjoni kif mitluba.

Ninforma lill-Onor.

Interpellant li bl-għan li jonqos kemm jista' jkun dan it-tip ta' abbuż, din l-amministrazzjoni approvat it-twaqqif ta' sezzjoni li se jkollha l- kompitu li tagħmel investigazzjonijiet aktar fil-fond dwar l-għoti ta' benefiċċju.

Minbarra r-riżorsi umani meħtieġa, din it-taqsima ser tkun mgħammra b'apparat modern meħtieġ biex jiġu faċilitati investigazzjonijiet b'forma aktar wiesgħa, u biex jiġi assigurat aktar ko-ordinazzjoni ma' dipartimenti u entitajiet oħra f'dan il-qasam.

AMBJENT - DĦAĦEN FL-ARJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Minstru jgħid x'inhu jsir mid-Dipartiment ta' l-Ambjent biex jiġi żgurat li ma jkunx hemm dħaħen velenużi minn vetturi, ċmieni, eċċ. fl-arja?

X'kontrolli jsiru u x'passi jittieħdu biex dan jiġi mrażżan?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat illi mhux fil-poter legali tad-Dipartiment għall-Ħarsien ta' l-Ambjent li jiġi żgurat li ma jkunx hemm dħaħen velenużi minn vetturi, ċmieni, eċċ fl-arja.

Madankollu, d-dipartiment jinvestiga kull ilment li jkollu f'dan ir- rigward u jgħaddi l-ilment għall-attenzjoni tal-Pulizija u d-Dipartiment tas-Saħħa Pubblika skond il-ħtieġa.

Kien hemm każijiet fejn dan irriżulta f'persuni li ttellgħu l-Qorti.

PULIZIJA - PROSTITUZZJONI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid fl-ewwel disa' xhur ta' din is-sena kemm inqabdu nies jitlajjaw għal skop ta' prostituzzjoni?

F'liema lokalitajiet?

Kien hemm persuni taħt it-18-il sena li nqabdu?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li matul l-ewwel disa` xhur ta` din is- sena l-Pulizija qabdu 278 persuna, li tnejn minnhom kienu taħt it-18-il sena, f`ċirkostanzi li setgħu jagħtu wieħed x`jifhem li kienu jitlajjaw għal skop ta` prostituzzjoni.

Dawn inqabdu f`dawn il-lokalitajiet : Ħal Qormi, Gżira, Msida, Ta` Xbiex, Marsa, Qala.

PULIZIJA - ĊITAZZJONIJIET - TIPJIP

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm saru ċitazzjonijiet minħabba tipjip fl- isptarijiet, xarabanks u swali tat-teatru fl-ewwel disa' xhur ta' din is- sena?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li fl-ewwel disa` xhur ta` din is-sena inqabdet persuna waħda li kienet qed tpejjep fuq xarabank.

LIJA - VILLA FRANCIA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 9941 u t-tweġiba tagħha, jista' l-Prim Ministru jgħid x'inhu x-xogħol ta' manutenzjoni li qed isir f'Villa Francia?

Peress li s-sid li ħalla l-villa lill-Istat wera x-xewqa li tintuża bħala residenza tal-Prim Ministru, jista' jgħid jekk itteħditx deċiżjoni dwar kif se tintuża l-villa mill-Istat?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab informat li qed isir programm ta' xogħol ta' restawr fuq l-aperturi ta' l-injam f'Villa Francia kif ukoll tindif ġenerali fil-ġonna tagħha.

Fir-rigward tat-tieni parti tad-domanda, ninforma lill-Onor membru li għad m'hemmx deċiżjoni finali dwar użu tal-villa.

Għalkemm jien fil- preżent m'għandix l-intenzjoni li nabita fil-villa nifhem pero' li forsi wasal iż-żmien li l-Prim Ministru Malti jkollu residenza uffiċjali.

TA'QALI - PARKING SIGNS

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: B'riferenza għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru 9862, għalkemm ingħata permess tat-Traffic Control Board biex it-triq ħdejn is-Centenary Stadium issir "No Parking" dan qed joħloq inkonvenjent kbir għal dawk li jmorru għal-logħob fl-Istadium Nazzjonali u fis-Centenary Stadium stess, għaliex ma sarux "No Parking" signs fuq naħa waħda biss ta' din it-triq u b'hekk tittaffa l-problema.

Jista' l-Ministru jitlob il-Bord għall-Kontroll tat-Traffiku biex jerġa' jikkonsidra d-deċiżjoni tiegħu ħalli l-pubbliku in ġenerali jkun moqdi?

ONOR.

TONIO BORG: Il-Bord għall-Kontroll tat-Traffiku ma jaqax taħt il- Ministeru ta` l-Intern, u għalhekk nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi t-talba tiegħu lill-Ministru konċernat.

PULIZIJA - IMWIET FL-ISPTAR SAN FILEP

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid jekk sarux x'investigazzjonijiet dwar imwiet li seħħew fl-Isptar San Filep tul ix-xahar ta' Ottubru 1999?

F'kull każ saru investigazzjonijiet dwar jekk il-katavru tal-persuna mejta ċċaqlaqx mnejn instab qabel waslu l-pulizija?

X'investigazzjonijiet qed isiru wara r- riżultati ta' l-awtopsja ta' l-imwiet fl-iSptar San Filep?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li fl-isptar li rrifera għalih l-Onor.

Interpellant, il-Pulizija kellha rapport wieħed ta` mewt li ġara fl-4 ta` Ottubru, 1999.

Kien ġie nformat il-maġistrat tal-għassa u l-inkjesta dwar il-każ għadha mhix konkluża.