MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) IS-SEBA' PARLAMENT Seduta Nru. 436 It-Tnejn, 3 ta' Lulju, 1995 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati Malta Prezz Lm1 IS-SEBA' PARLAMENT Seduta Nru. 436

It-Tnejn, 3 ta' Lulju, 1995

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.10 p.m.

Talba

Seduta Nru. 436

It-Tnejn, 3 ta' Lulju, 1995

WERREJ

MINUTI 863

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 863

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA 869

MOZZJONIJIET

ĦATRA TA' VIĊI PRESIDENT TAL-KUMITATI 870

MEMBRI TAL-JOINT PARLIAMENTARY COMMITTEE MAL-PARLAMENT EWROPEW 874

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR L-OMBUDSMAN

OMBUDSMAN BILL

Kumitat 874

AĠĠORNAMENT 898

MISTOQSIJIET IMWIEĠBA BIL-MIKTUB 904

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 435 li saret fil-21 ta' Ġunju, 1995 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

REĠISTRAZZJONI GĦAX-XOGĦOL

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem L-Onor.

Alfred Portelli) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien l-għadd ta' nies jirreġistraw għax-xogħol fuq l-Ewwel u t-Tieni Parti rispettivament f'Mejju 1995?

Kemm minnhom huma nisa?

Kemm hemm nisa li qegħdin jirreġistraw għal full-time u/jew part-time job?

Jeżisti reġistru fid-dipartiment konċernat dwar l-applikanti rġiel u/jew nisa li qed japplikaw għal part-time job kemm għal min ma jaħdimx kif ukoll għal min jaħdem full-time u għandu bżonn li jaħdem ukoll part-time?

ONOR.

MICHAEL FRENDO (Ministru għat-Trasport, Komunikazzjoni u Teknoloġija) (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani): Jien informat li l-għadd ta' nies jirreġistraw għax-xogħol f'Mejju ta' l-1995 kien hekk:

L-Ewwel Parti - 4,681 li minnhom 630 kienu nisa It-Tieni Parti - 665 li minnhom 136 kienu nisa.

In-nisa kollha kienu qed jirreġistraw biex isibu xogħol full-time.

Ir-reġistru jkopri biss nies li qed ifittxu xogħol full-time imma wieħed jista' jsib lista ta' dawk li qed ifittxu xogħol part-time fil-Job Centre tal-Korporazzjoni għax-Xogħol u Taħriġ.

In-nies li qed ifittxu xogħol part-time bħalissa hu hekk: Irġiel 70; Nisa 84.

Hu kkalkolat li jkun hemm medja ta' 25 vakanza fix-xahar għal xogħol part time.

PERSUNI B'DIŻABILITA' - REĠISTRAZZJONI GĦAX-XOGĦOL

L-ONOR.

ALFRED PORTELLI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Jista' l-Ministru jweġibni għall-mistoqsija parlamentari numru 26942, ċioe' jista' jgħid:-

(a) kemm kien l-għadd ta' nies b'diżabilita' li applikaw għax-xogħol mill- 1986 sa Mejju 1995 sena b'sena rispettivament;

(b) kemm nies b'diżabilita' ġew impjegati fl-istess snin; u

(ċ) kemm minnhom ġew impjegati ma' Dipartimenti tal-Gvern, korpi parastatali u mal-privat fl-istess snin?

ONOR.

MICHAEL FRENDO (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani): Jien informat li l-għadd ta' nies b'diżabilita' jirreġistraw għax- xogħol fil-perjodu indikat mill-Onor.

Interpellant kien hekk:

Dicembru 1986 271 1987 151 1988 212 1989 180 1990 197 1991 252 1992 305 1993 316 1994 268 1995 237 (sa Mejju)

Jien informat ukoll li l-għadd ta' nies b'diżabilita' li ġew impjegati fl- aħħar tmien snin kien hekk:

Gvern/Parastatali Privat Total Diċembru 1987 385 87 472 1988 163 113 276 1989 42 41 83 1990 24 43 67 1991 85 82 167 1992 59 44 103 1993 30 46 76 1994 21 68 89 1995 9 28 37 (sa Mejju)

Dawn iċ-ċifri jinkludu n-nies kollha li kienu fuq ir-reġistru ta' persuni b'diżabilita' u li nstabilhom xogħol mid-Disablement Resettlement Officer u/jew mill-Korporazzjoni għax-Xogħol u Taħriġ u anke dawk li sabu xogħol minn jeddhom.

MR SPEAKER (Onor. Lawrence Gonzi): L-Onor.

Portelli.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Fit-tweġiba l-Ministru qed jgħid li f'Diċembru 1987 mal-Gvern u Korpi Parastatali ġew impjegati 385 persuna b'diżabilita' u mal-privat 87, jiġifieri total ta' 472, hux hekk?

Issa jekk nieħdu is-sena 1994, naraw li b'kollox ġew impjegati 89 li minnhom 21 huma mal-Gvern u Korpi Parastatali u 68 mal-privat.

X'inhi r- raġuni li qegħdin jiġu mpjegati daqshekk ftit disabled persons mal- Parastatali u mal-Gvern?

Anke jekk inħarsu lejn l-1993 insibu li mal-Gvern ġew impjegati biss 30 persuna b'diżabilita'.

ONOR.

MICHAEL FALZON (Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani): Hemm żewġ raġunijiet għal dan il-fatt.

Bħalissa qegħdin jiġu mpjegati ħafna inqas nies mal-Gvern u allura ovvjament il-proporzjon tan-nies b'diżabilita' li se jiġu mpjegati mal-Gvern se jonqos ukoll.

Barra minn hekk, qegħdin nagħmlu sforz biex anke l-privat jimpjega wkoll nies b'diżabilita' u ma rridux indaħħlu l-mentalita' fil-pajjiż li l-Gvern waħdu jrid jerfa' l-piż li jimpjega nies b'diżabilita'.

Filwaqt li l-Gvern irid jerfa' l-piż u jagħti s-sehem tiegħu, forsi iktar mill-privat, qegħdin nagħmlu enfasi kbira biex il-privat jieħu fuq spallejh d-dover tiegħu li jimpjega wkoll nies b'diżabilita'.

Jekk wieħed jara kemm daħlu persuni b'diżabilita' mal-Gvern u mal-Korpi Parastatali fl-1987 u fl-1988 wieħed irid iqabbel dan in-numru ma' kemm daħlu ħaddiema mal-Gvern, b'mod partikolari fl-1987.

Jiġifieri jekk fl-1987 ġew impjegati 385 persuna b'diżabilita', wieħed irid iqabbilhom ma' l-eluf li daħlu mal-Gvern u mal- Korpi Parastatali f'dik is-sena, li ma jidhrux hawnhekk.

Din hi r-raġuni li dak iż-żmien kien hemm dak in-numru kbir.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT (Kap ta' l-Oppożizzjoni): Jista' l-Gvern innifsu jibda billi meta joħroġ call for applications għal impieg mal-Gvern fil-Gazzetta tal-Gvern u f'postijiet oħra, jneħħi u ma jibqax iġib il-biċċa descriptor tax-xogħol li kull min japplika jrid ikun ħieles minn kull diżabilita'?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Dik il-kondizzjoni fil-fatt diġa' tneħħiet.

ETC - KAŻ B'ID NO.

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO (f'isem l-Onor.

Salvu Sant) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Billi C. Galea ID No. 622346(M) ġie mibgħut darbtejn mill-ETC għall-interview fil-Freeport bl- iskop li jiġi mpjegat, jista' l-Ministru jgħid hemmx xi żviluppi dwar dan il-każ?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li l-persuna msemmija ntbagħtet fis-17 ta' Mejju, 1995 biex tagħmel intervista għal xogħol mal-Freeport.

Fost il-kwalifiki meħtieġa kien hemm bżonn li l-kandidat ikun jaf jikteb u jaqra bil-Malti u bl-Ingliż, li jkun dinamiku, ta' dehen u fuq ruħu u li jkun kapaċi jaħdem fuq inizjattiva personali.

Kull kandidat ingħata formula biex jimliha waqt l-intervista.

Irriżulta li l-persuna msemmija mill-Onor.

Interpellant naqset milli timla l-formula kollha u li fil-parti li mliet il-kitba ma kenitx tinqara.

Minn dan, il-Bord ta' l-Għażla ikkonkluda li l-applikant hu nieqes mill- ħila tal-kitba u mill-inizjattiva.

DIPARTIMENT TAS-SAĦĦA - KONSULENTI/SENIOR ASSISTANTS

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO (f'isem l-Onor.

Edwin S. Grech) staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jagħti lista bl- ismijiet tal-Konsulenti u Senior Assistants li fil-preżent jaħdmu mad- Dipartiment tas-Saħħa fil-qasam ta' l-Anzjani?

Kif inhu mqassam ix-xogħol tagħhom?

Kemm hemm tobba fil-preżent li qed jittrejnjaw f'din l-ispeċjalita'?

ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI (Segretarju Parlamentari) (f'isem il- Ministru għall-Iżvilupp Soċjali): Ninsab informat li l-Konsulenti u Senior Assistants li jaħdmu fil-preżent fir-Residenza ta' San Vinċenz huma:

1 Konsulent - Dr Anthony Fiorini 2 Senior Assistants- Dr Josef Dec - Dr Barbara Sawicka

Iż-żewġ Senior Assistants jaħdmu biss fir-Residenza ta' San Vinċenz, filwaqt li l-Konsulent jaħdem ukoll f'Zammit Clapp Hospital.

Dr Josef Dec jissorvelja s-swali kollha f'St. Joseph Wing li huma s-swali ta' l-irġiel u l-Psycho-Geriatric.

Dr Barbara Sawicka tissorvelja s-swali kollha f'St. Francis Wing li huma s-swali tan-nisa.

Dr Anthony Fiorini jissorvelja s-swali 13/14, 15/16, 17/18 nisa, Rużar Briffa Complex u l-Admission and Assessment Ward.

Fil-preżent hemm tliet tobba li qed jittrenjaw fil-ġerjatrija.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Jista' l-Ministru jiggwidana ftit dwar l-istqarrija li saret fi tmiem il-ġimgħa li għaddiet li l-Isptar San Luqa se jispiċċa bħala dar ta' l-anzjani u li l-proġett tal-Gvern huwa li eventwalment x- xogħol kollu ta' St Luke's ikun dak li jservi bħala ċentru għall-anzjani.

ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI: Jien naħseb li din forsi kienet evalwazzjoni personali tas-Segretarju Parlamentari Deguara u naħseb li hu qed iħares għal quddiem għax billi skond l-indikazzjonijiet demografiki l- popolazzjoni tal-pajjiż se tkompli tikber, żgur se jkun hemm numru ikbar ta' pazjenti li se jkunu anzjani.

Billi qed issir ukoll ristrutturazzjoni fil-mod ta' kif nittrattaw il-każi akuti, jien naħseb li s-Segretarju Parlamentari l-Onor.

Deguara qed jirraġuna li jekk l-Isptar San Raffaele se jkun iktar bħala sptar għall-acute cases, imbagħad naturalment l-Isptar San Luqa ikun jista' jiġi meqjus iktar bħala sptar għal chronic u geriatric cases.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Jiġifieri qiegħed nifhem tajjeb lill-Onor.

Mifsud Bonnici jgħid li dan kien assessment personali ta' l-Onor.

Deguara u li m'hemmx pjani biex effettivament l-Isptar San Luqa jsir sptar mija fil-mija għall-anzjani?

Jekk l-intenzjoni hi li l-Isptar San Luqa jsir mija fil- mija għall-anzjani, f'dan is-sens l-Isptar San Raffaele se jkun kbir biżżejjed biex jieħu l-istess capacity li qed jieħu l-Isptar San Luqa bħalissa?

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI (Prim Ministru): Mr Speaker, l-Onor.

Sant qed jirreferi għad-dibattitu li kien hemm il-bieraħ fil-każin tal-Partit Nazzjonalista fin-Naxxar.

Jien ma kontx preżenti, pero' nista' ninterpreta - naturalment kif qed jagħmel il-Kap ta' l-Oppożizzjoni - dak li smajt fuq ir-radjijiet u li qrajt fuq il-ġurnali dwar dak li ntqal.

Jidher li tqajjem il-punt jekk hemmx bżonn ta' sptar ġenerali ieħor f'Malta u min- naħa tal-Gvern il-pożizzjoni kienet u għadha li iva, hemm bżonn li jkun hawn sptar ġdid.

Meta qamet il-kwestjoni li tradizzjonalment fl-Isptar San Luqa ħafna drabi jkun hemm numru ta' social cases, jiġifieri ta' anzjani li ma jkunux fi stat li jintbagħtu lura d-dar u ma jkunx hemm post fl- isptarijiet għall-anzjani u huwa magħruf li jkun hemm numru sostanzjali li bilfors ikollhom jinżammu fl-isptar, f'dak il-kontest, id-dibattitu żvolġa fis-sens li iva, 'il quddiem - ħafna iktar 'il quddiem mhux qed ngħidu sena jew sentejn oħra - jista' jkollna sitwazzjoni fejn meta n-numru ta' anzjani qed jikber, demografikament tista' tagħmel il-kalkoli b'kemm, inkunu f'sitwazzjoni li l-Isptar San Raffaele jiġi estiż.

L-Onor.

Louis Deguara għamel il-punt li fil-fatt hemm possibbilta' ta' estensjoni fiżika jekk 'il quddiem ikun il-każ u allura jista' jkun u ppreveda li f'numru ta' snin oħra l-pożizzjoni fil-pajjiż tkun li jaqbel li tikkonċentra l-faċilitajiet ta' l-isptar kollha fl-isptar il-ġdid - din hija biss ipotesi - u tuża parti sostanzjali jew żgħira, mill-Isptar San Luqa għall-anzjani.

Safejn naf jien, dan kien il-kontest tad-dibattitu li sar.

Li nista' nikkonferma jien hu li l-pożizzjoni tal-Gvern hi li ż-żewġ sptarijiet se jaħdmu kif qed jaħdem St Luke's bħalissa u li m'hemmx il-ħsieb tal-Gvern li l-Isptar St Luke's jiġi konvertit f'dar ta' l-anzjani.

MR SPEAKER: L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Kif jista' l-Gvern jikkonsidra minn issa li jestendi l-Isptar San Raffaele, anke b'mod ipotetiku kif qed jgħid il-Prim Ministru, meta l-Awtorita' ta' l-Ippjanar ħarġet il-permess biex dan l- isptar jinbena bil-kondizzjoni li ma jkunx hemm estensjoni tal-pjani eżistenti?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jiddispjaċini m'iniex aġġornat daqs l-Onor.

Evarist Bartolo u ma nafx b'din il-kondizzjoni, pero' meta wieħed qed jitkellem b'mod ipotetiku naturalment wieħed irid jara s-sitwazzjoni xi tkun fil-pajjiż meta dik l-ipotesi tkun tista' tavverra ruħha.

Jiġifieri anke jekk l-Awtorita' qalet hekk, ma naħsibx li hawn xi ħadd li jikkonsidra l-pronunzjamenti ta' dik l-Awtorita' jew xi oħra b'mod dommatiku li għall- eternita' ma tinbidilx.

Jien naħseb li rridu nkunu ftit iktar saqajna fl- art.

MR SPEAKER: L-Onor.

Portelli.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Nixtieq nistaqsi lis-Segretarju Parlamentari responsabbli mill-anzjani jekk humiex qed isiru xi taħdidiet mal-Ministeru tiegħu rigward l-Istitut Sagra Familja ta' Ħaż-Żabbar biex jilqa' xi anzjani fih.

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI: Kellna xi diskussjoni preliminari mal- Kunsill Lokali ta' Ħaż-Żabbar, imma d-diskussjonijiet għadhom fil-bidu u s'issa m'hemmx affarijiet konkreti.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Jista' s-Segretarju Parlamentari jgħidilna hijiex il- politika tal-Gvern li f'dak li għandu x'jaqsam mad-djar ta' l-anzjani, dawn ikunu deċentralizzati u mhux ikun hemm dar kbira ta' l-anzjani, imma jkun hemm dar għall-anzjani f'kull komunita'?

Qed nifhem tajjeb li dik hija l- politika tal-Gvern?

ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI: Persważ li hekk hu.

Fil-fatt l-optimum occupancy ta' kull dar ta' l-anzjani li qed nagħmlu aħna qiegħda tkun ta' madwar 60 ruħ.

Dak hu l-iskop tagħna u ma rridux nagħmluha iktar minn hekk ħalli l-kura tkun aktar personalizzata.

ONOR.

ALFRED SANT: Allura - dejjem fuq livell spekulattiv - m'hemmx kontradizzjoni bejn din il-politika u l-ipotesi li St. Luke's kollu jsir dar għall-anzjani?

ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI: Mr Speaker, wieħed irid jagħmel distinzjoni bejn dar residenzjali u nursing home; San Vincenz de Paule hija nursing home.

Imbagħad għandna d-djar ta' l-anzjani l-oħrajn li huma djar għal dawk l-anzjani li huma relattivament indipendenti, self- sufficient u mobile.

Meta taħseb fil-futur, veru li demografikament se jkollna numru ta' anzjani akbar li se jitolbu biex jidħlu fid-djar ta' l- anzjani, imma huwa fatt ukoll li se jkollna numru ta' anzjani akbar li se jkollhom bżonn kura ta' nursing allura bilfors irid ikollna ċentri kbar ħalli n-nursing homes ikunu jistgħu jilqgħu dan in-numru ta' anzjani akbar li se jkollna fil-futur.

MR SPEAKER: L-Onor.

Michael Bonnici.

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Jista' s-Segretarju Parlamentari jgħid jekk hemmx xi diskussjonijiet għaddejjin ma' l-awtoritajiet tal-Knisja dwar xi ftuħ b'joint venture kemm mal-Knisja, mal-Gvern jew mal-privat f'dak li jirrigwarda day centres jew night centres?

ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI: S'issa, it-taħdidiet li għandna huma iktar ma' kunsilli lokali ta' ċerti postijiet.

Direttament mal-Knisja fuq day and night centres s'issa għadna ma tkellimniex.

SPTAR SAN LUQA - DIPARTIMENT TAL-MEDIĊINA INTERNA

L-ONOR.

EDWIN S. GRECH staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien hemm applikanti għal post vakanti ta' Direttur/Chairman u Professur fid-Dipartiment tal-Mediċina Interna fl- Isptar San Luqa?

Meta se jiġu pproċessati dawn l-applikazzjonijiet?

Min kienu l-applikanti?

Min huma l-membri tal-Bord ta' l-Għażla?

Se jkun hemm fost dawn External Assessor?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Kien hemm ħames (5) applikanti għal post ta' Chairman fid-Dipartiment tal-Mediċina fid-Dipartiment tas-Saħħa u kariga ta' Professur tal-Mediċina l-Universita ta' Malta pero' waħda minnhom waslet wara d-data ta' l-għeluq, 30 ta' Marzu, 1995.

Ma nħossx li f'dan l-istadju għandi ngħid min huma l-applikanti.

Il-ħatra tal-Bord ta' l-Għażla u l-ipproċessar ta' l-applikazzjonijiet għall-post mad-Dipartiment tas-Saħħa taqa' taħt il-Kummissjoni dwar is- Servizz Pubbliku u jien informat li din qed tiġi kkonsidrata.

MR SPEAKER: L-Onor.

Edwin Grech.

ONOR.

EDWIN S. GRECH: Għandi nifhem li l-għażla għadha ma saritx?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Kif għidt qiegħda tiġi kkonsidrata mill- Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku u lili ma jirriżultalix li saret l- għażla għaliex kieku jibagħtuha b'rakkomandazzjoni.

ONOR.

EDWIN S. GRECH: Nista' nistaqsi min huma l-membri tal-Bord ta' l- Għażla?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ma nafx min huma.

ONOR.

EDWIN S. GRECH: Tista' tgħidli jekk id-Direttur tad-dipartiment huwiex wieħed mill-membri tal-Bord ta' l-Għażla?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ir-risposta tiegħi hija li lanqas naf jekk ġiex diġa' appuntat il-Bord ta' l-Għażla.

Ma nafx għaliex m'għandix l- informazzjoni quddiemi, jiġifieri jista' jkun li ġie appuntat u jien għadni ma nafx, pero' jekk tagħmilli domanda nkun nista' nirrispondik.

ONOR.

EDWIN S. GRECH: Meta se jaqa' vakanti l-post?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: M'għandix l-informazzjoni quddiemi.

ONOR.

EDWIN S. GRECH: Jien naf li l-post diġa' huwa vakanti u l-Bord ta' l-Għażla inħatar; ma fiha xejn billi nkunu nafu min huma l-membri tal-Bord ta' l-Għażla.

Barra minn hekk jien staqsejt ukoll jekk hemmx external assessor.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Mr Speaker, jien qed nirrispondi li ma nafx jekk il-Bord ta' l-Għażla ġiex nominat.

Jekk hu jaf li ġie nominat ma nafx għalfejn qed jistaqsini.

Jien ma nindaħalx lill-PSC.

Jekk jistaqsini min applika, r-risposta tiegħi veru hija li ma nafx.

MUŻEWIJIET - ĦLAS GĦAD-DĦUL

L-ONOR.

EDWIN S. GRECH staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kultura: Jista' l-Ministru jispjega għaliex ittieħdet id-deċiżjoni li l- poplu Malti jibda jħallas il-miżata tad-dħul għal mużewijiet anke fil- ġranet tal-Ħdud?

Ma jidhirlux il-Ministru li minħabba f'hekk tnaqqset l- opportunita' għall-poplu Malti li jgawdi l-wirt storiku tiegħu li suppost hu mantnut mit-taxxi li jħallas diġa'?

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO (Ministru għall-Ġustizzja u Kultura): Nirringrazzja lill-Onor.

Interpellant talli offrieli l-opportunita' nispjega għaliex minn xi żmien ilu fil-Ħdud id-dħul fil-muzewijiet , ħlief f`ċerti każi, sar bi ħlas.

Qabel xejn nippreċiża li l-faċilita' ta` dħul b'xejn fil-muzewijiet ma kenitx limitata għall-Maltin iżda kienet faċilita' li seta jgawdi minnha kulħadd, fost oħrajn operaturi turistiċi.

L-Onor.

Interpellant żgur jifhimni meta ngħid li kull kumment ieħor f`dan ir-rigward ikun żejjed.

L-Onor.

Interpellant jifhem li biex jitgawda l-wirt nazzjonali kulħadd irid jerfa' parti mill-piż għall-iżvilupp u l-manutenzjoni tiegħu.

Madankollu, meta ftit żmien ilu ġew iffissati l-prezzijiet tad-dħul ġodda, saru ċerti konċessjonijiet biex jiġu aġevolati, billi jidħlu b'xejn, iż- żgħażagħ mid-19-il sena 'l isfel u l-anzjani mill-65 sena 'l fuq.

Ovvjament dan ma japplikax għall-Ħdud biss, imma l-ħinijiet kollha meta jkunu miftuħin il-mużewijiet.

Barra minn hekk l-istess konċessjoni tapplika għal kull min juri l-Karta Żgħażagħ maħruġa mill-Ministeru tiegħi.

Nittama ukoll li l-Onor.

Interpellant jaqbel mal-politika li matul ix- xhur tas-sajf ċerti muzewijiet jinfetħu għal ħinijiet itwal kif qed isir bħalissa.

B'hekk mhux biss il-muzewijiet saru aktar aċċessibbli fin-nofs ta' nhari tas-sajf iżda kull nhar ta' Ġimgħa l-muzewijiet fil-Belt Valletta qed jibqgħu miftuħin sat-8.00 p.m., b'dan li b'hekk ukoll li l-kapitali tagħna tingħata aktar ħajja.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Jista' l-Ministru jinformana fejn wasalna f'dak li għandu x'jaqsam mal-Hypogeum ta' Raħal il-Ġdid?

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Ovvjament kif jaf il-Kap ta' l-Oppożizzjoni l-opening hours tal-Hypogeum m'għandix għaliex bħalissa huwa magħluq, pero' jien nieħu pjaċir - ladarba anke l-Kap ta' l-Oppożizzjoni offrieli opportunita' - li ninforma lill-Kamra u għalhekk lill-pubbliku dwar il- Hypogeum.

Fil-Hypogeum kien hemm problema dwar in-nixxiegħa ta' ilma dieħel ġo dak il-monument u kien hemm problema kbira dwar jekk dak kienx ġej mill-ilma tad-drenaġġ jew inkella mill-ilma tax-xita.

Issa nista' ngħid - sfortunatament wara ċertu snin - li llum ġie stabbilit li t-tnejn kienu qed jikkawżaw il-ħsara u fil-fatt diġa' beda x-xogħol neċessarju mill- Ministeru għall-Ambjent u wieħed jittama li nibqgħu mexjin.

Dan it-tip ta' xogħol m'huwiex tal-Ministeru tiegħi u tad-Dipartiment tal- Mużewijiet, pero' fl-istess ħin il-Ministeru tiegħi qiegħed fi stat avvanzat ukoll biex jaħseb dwar l-airconditioning tal-Hypogeum u dan bl- iskop li tinżamm temperatura kostanti f'dak il-lokal.

Su due piedi dak li nista' ngħid fuq il-Hypogeum, pero' jekk il-Kap ta' l-Oppożizzjoni jagħmilli domandi iktar fid-dettal inkun nista' nirrispondih.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Tqegħid ta' Karti.

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Mr Speaker, inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra:

Dikjarazzjonijiet magħmula minn Ministri u Segretarji Parlamentari skond paragrafu 48 tal-Kodiċi ta' l-Etika għas-sena 1994.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Falzon.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 82 ta' l-1995 - Regolamenti ta' l-1995 dwar id- Drittijiet (Eżamijiet ta' Barra minn Malta u Lokali).

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Josef Bonnici.

ONOR.

JOSEF BONNICI (Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): Mr Speaker, f'isem il-Ministru tal-Finanzi inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 85 ta' l-1995 - Direttiva mill-Ministru tal-Finanzi għall-Bdil ta' Lm5,000,000 4.2% Stock Lokali Reġistrat għall-Iżvilupp 1995 (VI) f'Lm5,000,000 6% Stock tal-Gvern ta' Malta (Bdil) 1998 (V);

Avviż Legali Nru 86 ta' l-1995 - Direttiva mill-Ministru tal-Finanzi għall-Bdil ta' Lm10,000,000 6.25% Stock Lokali Reġistrat għall- Iżvilupp 1995 (IX) f'Lm10,000,000 6.5% Stock tal-Gvern ta' Malta (Bdil) 2000 (III);

Avviż Legali Nru 87 ta' l-1995 - Direttiva mill-Ministru tal-Finanzi għall-Ħruġ ta' Lm10,000,000 6.9% Stock tal-Gvern ta' Malta 2002 (IT- TIENI ĦRUĠ);

Avviż Legali Nru 88 ta' l-1995 - Regolamenti ta' l-1995 li jemendaw ir- Regolamenti dwar il-Lottu Pubbliku; u

Rapport Finanzjarju maħruġ mit-Teżor għas-sena 1994.

Kopja ta' dan ir-Rapport ser titqassam lill-Onor.

Membri.

MR SPEAKER: Il-Ministru għat-Trasport, Komunikazzjoni u Teknoloġija f'isem il-Ministru għall-Ambjent.

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Mr Speaker, f'isem il-Ministru għall-Ambjent inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista ta' persuni impjegati mill-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l- Ilma matul l-1995, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 26765.

MR SPEAKER: Il-Ministru Refalo.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra:

Avviż Legali Nru 83 ta' l-1995 - Regoli ta' l-1995 li jemendaw ir- Regoli dwar ir-Reġistrazzjoni ta' Artijiet (Emenda Nru 2); u

Avviż Legali Nru 84 ta' l-1995 - Avviż ta' bidu fis-seħħ ta' l-Att ta' l-1995 li jemenda l-Att dwar ir-Reġistrazzjoni ta' Artijiet (Att Nru. VII ta' l-1995).

MR SPEAKER: Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet.

MOZZJONIJIET

ĦATRA TA' VIĊI PRESIDENT TAL-KUMITATI

ONOR.

GUIDO DE MARCO (Viċi Prim Ministru u Ministru ta' l-Affarijiet Barranin): Mr Speaker, nipproponi li l-Onor.

Claude Muscat jiġi maħtur Viċi President tal-Kumitati skond l-Ordni Permanenti Nru. 154.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

CARM LINO SPITERI: Nissekonda.

MR SPEAKER: Hawn rimarki?

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Mr Speaker, nixtieq nispjega għaliex l-Oppożizzjoni se tivvota "le" fuq din il-Mozzjoni mingħajr ebda dell jew riflessjoni personali fuq l-Onor.

Muscat.

Mr Speaker, qed nivvotaw "le" biex nindikaw in-nuqqas ta' sodisfazzjon u l-inkwiet tagħna bil-mod ta' kif qed isiru ċerti affarijiet importanti li għandhom x'jaqsmu max-xogħol tal-gruppi parlamentari rispettivi.

Qed nirreferi għall-każ li issa ilni ninsisti fuqu jiġifieri li l-Partit Nazzjonalista qiegħed jingħata Lm50,000 min-naħa tal-Gvern mill-fondi ta' dan il-Parlament biex jonfoqhom kif jixtieq hu fil- kontest, fil-kwadru u fil-qafas ta' l-argument li tajjeb li jkun hemm relazzjonijiet mal-gruppi politiċi Ewropej.

Il-Partit Nazzjonalista ddeċieda li għalih l-aħjar mod kien dak li jwaqqaf u jaħtar rappreżentant permanenti tiegħu biex joqgħod ipappiha fi Brussels.

Min-naħa tagħna diġa' kellna l-argumenti u r-riżervi tagħna x'nagħmlu fuq il-konċett li fondi pubbliċi jiġu allokati lill-partiti b'dan il-mod fi żmien meta suppost li kien hemm Kummissjoni li kienet qed tinvestiga kif għandhom jitħaddmu jew ma jitħaddmux; fondi pubbliċi lill-partiti; min-naħa tagħna konna għadna qed nistennew li dan ir-rapport ta' din il-Kummissjoni jimxi 'l quddiem u f'nofs ix-xogħol ta' din il-kummissjoni ttieħdet din id-deċiżjoni arbitrarja.

Pero' mbagħad la d-deċizjoni kienet ttieħdet, aħna għidna li min-naħa tagħna dawk il-Lm50,000 li kienu qed jiġu allokati kellhom jiġu allokati skond kif il-partiti u l-gruppi parlamentari rispettivi jaħsbu li għandhom iwettqu l-operat tagħhom.

Min-naħa tal-Gvern assolutament kien hemm widna truxa għal dan l-argument u l-argument li baqa' jintqal kien li dawk il-flus qegħdin hemm biex partit u grupp parlamentari jinnomina lil membru tiegħu jew lil rappreżentant tiegħu biex jgħix fi Brussels b'mod permanenti.

Aħna nerġgħu ngħidu u nibqgħu ngħidu li dan mhux mod kif isiru l-affarijiet - ċertament mhux mod kif jingħata vantaġġ il-partit fil-Gvern - u aktar u aktar għax min-naħa tagħna ċertament ma nħossux li tibgħat lil xi ħadd jgħix barra minn Malta b'mod permanenti hu mod effikaċi anke għall- għanijiet li qed jiġu ddikjarati li l-flus huma allokati għalihom.

Meta dan l-aħħar qajjimt dan l-argument kemm fil-Kumitat dwar ix-Xogħol tal-Kamra li tippresjedi s-Sinjorija Tiegħek, kif ukoll fid-diskussjoni li kellna f'dan il-Parlament fir-rigward tal-ħatra tad-Deputy Speaker, min- naħa tal-Gvern kien hemm l-argument li mhux biss il-pożizzjoni tagħna m'hijiex waħda ġustifikata, imma anke ntqal b'mod tas-soltu - mhux ċar imma b'insinwazzjonijiet - li l-gruppi parlamentari soċjalisti fil- Parlament Ewropew ma jaqblux magħna fuq din il-ħaġa.

Dak inhar jien irribattejt dan l-argument u għidt li dan mhux veru u li huwa gidba.

Nixtieq li llum nieħu l-okkażjoni biex inpoġġi fuq il-Medja tal-Kamra - kif għidt ftit ilu fil-Kumitat dwar ix-Xogħol tal-Kamra - ittra li għandi mil-Leader tal-Grupp Parlamentari Soċjalista fil-Parlament Ewropew Pauline Green fejn tikkummenta fuq l-argumenti tal-Gvern li l-Lm50,000 għandhom bilfors jintużaw bil-mod li qed jgħid il-Gvern.

Dan fl-inkwadru ta' deċiżjoni spontanja li ħa l-Grupp Soċjalista fil-Parlament Ewropew li jaċċetta u joffri lill-Partit Laburista Malti - għalkemm jaf x'inhi l- pożizzjoni tagħna fuq ir-relazzjonijiet bejn Malta u l-Unjoni Ewropea - li jkun osservatur fix-xogħol tal-Kumitat tal-Grupp Soċjalista fi Brussels.

Meta informajt lil Mrs Green dwar x'kienet il-pożizzjoni tal-Gvern hija rrispondietni - u se npoġġi din l-ittra fuq il-Mejda tal-Kamra - eżattament kif kont qed ngħid jien.

Kontra dak li allega l-Prim Ministru, min-naħa ta' Pauline Green hawnhekk qiegħda tgħid ċar u tond illi tidher ħaġa stramba illi l-Gvern ta' Malta għandu jispeċifika b'din il-preċiżjoni eżattament għalxiex għandhom jintużaw il-Lm50,000.

L-ittra tgħid li r- requirement tal-Gvern illi dawn il-flus għandhom jintużaw biex jintbagħat rappreżentant permanenti fi Brussels bl-ebda mod ma jippermetti lill-Partit Laburista Malti illi jieħu l-offerta li għandu mill-Grupp Soċjalista Ewropew biex jibgħat osservatur.

Dan l-osservatur għandu jkun Membru Parlamentari fil-Parlament Malti.

L-ittra tgħid ukoll li b'mod ċar l-ebda rappreżentant permanenti fi Brussels ma jkollu l-abbilta' li jieħu sehem fil-laqgħat tagħhom fuq dik il-bażi iżda sempliċement ikun jista' joqgħod fil-gallerija jisma' dak li jkunu qed jgħidu fil-laqgħat.

Il-partiti membri kollha tal-PES, jiġifieri tal-Grupp Parlamentari Soċjalista, li ngħataw status ta' osservatur fil-Grupp kienu mitluba jibagħtu membru parlamentari li huwa elett fil-parlament rispettiv tagħhom.

Dan kien il- każ għall- Fillandja, għall-Iżvezja, għall-Awstrija u għadu l-istess fil- każ tan-Norveġja, fil-każ tal-Partit Soċjalista ta' Ċipru kif ukoll fil-każ tal-Partit Laburista Malti.

L-ittra tkompli tgħid li allura tidher ħaġa loġika li l-flus li hemm available għandhom jingħataw ħalli l-persuna magħżula biex tattendi bħala osservatur tkun tista' titla' skond il-bżonnijiet tal-Partit Laburista Malti jew inkella biex inkunu nistgħu nużaw dawk il-flus ħalli nbagħtu rappreżentanti tagħna biex jargumentaw il-każ tagħna ma' kulħadd, kull min fi Brussels iqisu li huwa proprju.

Mr Speaker, se npoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' ittra li rċieva l-Kap ta' l-Oppożizzjoni mingħand Pauline Green, President tal-Grupp tal-Partit tas-Soċjalisti Ewropej.

Mr Speaker, din l-ittra poġġejtha fuq il-Mejda tal-Kamra biex nuri illi hawnhekk qegħdin niġu ffaċċjati bi proposti arbitrarji u f'dan il-kontest ċertament il-Grupp Parlamentari Laburista għandu kull dritt u kull interess juri n-nuqqas ta' sodisfazzjon tiegħu bil-mod arbitrarju li bihom jittieħdu d-deċiżjonijiet li politikament jaffettwaw liż-żewġ gruppi.

Din hija diskriminazzjoni politika ċara li qed tagħti vantaġġ lil partit wieħed, il- Partit tal-Gvern u din hija r-raġuni għaliex aħna m'aħniex qed nivvotaw favur in-nomina li għadha kemm saret ta' l-Onor.

Muscat bħala Viċi President tal-Kumitati tal-Kamra.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Aktar rimarki?

Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Mr Speaker, jien innotajt x'qal il-Kap ta' l- Oppożizzjoni dwar kontenut ta' ittra li rċieva mingħand Pauline Green.

M'għandix dubju li Pauline Green hija personalita' serja ħafna, għandha l- opinjonijiet tagħha li jien nirrispettahom, pero' m'iniex se npoġġi la lilha u lanqas lil ħaddieħor biex jgħaddi ġudizzju fuq dak li nagħmlu aħna f'dan il-Parlament.

Dan il-Parlament ivvota somma ta' flus u vvota fuq l- ispjegazzjonijiet li ta l-Gvern.

Dan il-Parlament għoġbu jagħmel dik il- proposta u naturalment l-Oppożizzjoni tista' ma teħodhiex.

Imbilli noqogħdu ngħidu x'jidhrilha Pauline Green fuq il-proposta tal-...

(Interruzzjonijiet) Xejn affattu.

Jien ma daħħalt xejn lil Pauline Green, lanqas biss semmejtha, daħħalha l-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

Jien għidt biss, u nerġa' ntenni, li fiċ-ċirkostanzi li jinsab fihom il-pajjiż illum - fuq l- għatba ta' sħubija sħiħa ta' l-Unjoni Ewropea - huwa utili għaż-żewġ gruppi parlamentari li jsegwu mill-qrib dak li jkun qed isir f'kull aspett fil- Parlament Ewropew.

Il-Gvern - nirrepeti għal darb'oħra - biex ikun fair u ma jeħux vantaġġ mill-pożizzjoni tiegħu li qiegħed fil-gvern, ma wżax il- faċilitajiet ta' l-ambaxxata li għandu fi Brussels, imma ġie b'wiċċu minn quddiem f'dan il-Parlament u qal li jidhrilu li hawn dan il-bżonn u ħtieġa għaż-żewġ naħat tal-Kamra - għalkemm l-Oppożizzjoni ma taqbilx mas-sħubija - u huwa utili illi l-Parlament jivvota din is-somma.

Jien għidt ukoll - u jekk m'iniex sejjer żball kienet rimarka across the table f'xi okkażjoni - illi jien għandi informazzjoni li effettivament il-Grupp Parlamentari Laburista f'dan il-Parlament kellu offerta mill-Grupp Soċjalista tal- Parlament Ewropew biex ikollu rappreżentanza fi Brussels.

Veru li jien għidt "rappreżentanza".

GĦadu ma poġġiex fuq il-Mejda tal-Kamra l-ittra oriġinali li rċieva l-Partit Laburista, naturalment jagħżel hu; poġġa t- tieni waħda, ir-risposta tiegħu, u r-risposta ta' Pauline Green ġiet ippubblikata ukoll fil-"KullĦadd".

Fir-risposta ta' Pauline Green kien hemm li lili se tarani f'Cannes.

Fil-fatt ma ltqajniex, pero' staqsejt biex niltaqa' magħha u sfortunatament kienet laħqet telqet minn Cannes.

Jien ipprovajt li naraha nhar it-Tnejn u nispera li naraha għada jew pitgħada għax kull darba nieħu pjaċir niltaqa' magħha u naf kemm issegwi b'interess dak kollu li jiġri f'pajjiżna.

Ma nżidx iktar speranzi li għandi.

Mr Speaker, jien sempliċement għidt li din tant tikkonferma l-esiġenza għall-pajjiż, li l-Partit Laburista għandu offerta għall-preżenza tiegħu fil-Grupp Parlamentari fi Brussels.

Kulma qed jagħmel l-Onor.

Sant huwa li jikkonferma li dak li għidt jien kien preċiż.

Mhux qed jgħidulhom biex ikun hemm "X" jew min iridu jimpjegaw kif għamilna aħna - dak veru - pero' qed jgħidulhom li Deputat Laburista huwa welcome li jmur Brussels kull meta jiltaqa' l-Parlament Ewropew sabiex jipparteċipa magħhom.

Dan juri l- importanza tal-preżenza taż-żewġ naħat tal-Kamra - fl-istadju li llum tinsab fih Malta - fi Brussels biex jaraw xi jkun qed jiġri hemm.

Din hi l- pożizzjoni.

Nerġa' ngħid, jien nirrispetta ħafna lil Pauline Green, pero' ma naħsibx li għandna nagħmlu lil xi ħadd biex jagħti ġudizzju fuq dak li nagħmlu aħna.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Lino Spiteri.

ONOR.

LINO SPITERI: Mr Speaker, mhux din il-kwestjoni kollha.

Waqt illi m'għandna nħallu lil ħadd jgħaddi ġudizzju fuqna - aħna parlament sovran - il-Prim Ministru ma jistax l-ewwel idaħħal lil min irid idaħħal, imbagħad meta l-Kap ta' l-Oppożizzjoni jwieġeb b'mod preċiż jerġa' joħorġu.

Dak li ddaħħal aħsbu minn qabel ħalli dak li toħroġ ikun l-istess li daħħalt.

M'iniex qed nuża metafora.

F'dan il-każ intom qegħdin iġġibu fin-nofs argumenti barra minn din il-Kamra u jagħmel sewwa l-Kap ta' l-Oppożizzjoni - il-Grupp Parlamentari u aħna lkoll qegħdin f'din il-pożizzjoni b'mod imdejjaq ħafna - li juri l-qagħda.

Fil-qosor ħafna l-qagħda mhix dik kif qed jgħid il-Prim Ministru fejn qed jimmiżinterpreta wkoll dak li hemm fl- Estimi.

Fl-Estimi ġew ivvotati Lm100,000 biex ikun hemm xogħol ġewwa Brussels ħalli nkunu nafu iżjed mill-qrib bħala partiti x'qiegħed jiġri fl- Unjoni u partikolarment fil-Parlament Ewropew fi Brussels.

M'hemm xejn li jindika li min imur hemmhekk irid ikun membru parlamentari u l-Gvern ma bagħatx membru parlamentari.

Anke fl-Estimi m'hemm xejn x'jindika kif għandhom jintnefqu dawk il-flus.

Din hija xi ħaġa li rridu niddiskutuha ħafna iżjed u hemm mezzi kif niddiskutuha.

Il-qagħda ta' l-Oppożizzjoni kif imfissra bl-iżjed mod ċar mill-Onor.

Alfred Sant hija ċara: La l-Gvern ħa din id-deċiżjoni, hu għamel l-għażla tiegħu ta' kif jonfoq il-flus mill- erarju pubbliku li huma mħallsa mit-taxpayers kollha - Nazzjonalisti u Laburisti - imma m'għandux jimponi fuq l-Oppożizzjoni kif talloka dawk il- flus.

Fuq l-Oppożizzjoni jkun hemm l-oġġettiv li għalih ġew ivvotati l- flus minn dan il-Parlament kollu - ejja ninsew il-maġġoranza u l-minoranza - li jridu jintnefqu f'dak il-kontest, mhux biex tmur ittellaq il-klieb jew inkella titla' sal-qamar, imma fuq Brussels qed nitkellmu.

Meta mbagħad l- Prim Ministru jibqa' jinsisti illi jimponi fuq l-Oppożizzjoni kif għandha tutilizza dawk il-flus - li għal darb'oħra huma tal-poplu kollu, sija tal- Laburisti u sija tan-Nazzjonalisti - ma tibqax daqshekk sempliċi kif poġġiha hu; iżda tiġi d-dittatura tal-maġġoranza.

Meta nitkellmu b'din il- manjiera illi dan il-Parlament vvota ċertu ammont ta' flus u qegħdin niddettaw lill-Oppożizzjoni eżattament kif tonfqu, dik hija d-dittatura tal- maġġoranza.

Jekk hawn xi ħaġa li naħseb li tgħallimna mill-esperjenza tagħna tul is-snin - immorru lura kemm tridu fis-snin u jekk tridu nippolitiċizzaw, nippolitiċizzaw, imma ma nissuġġerix li nagħmlu hekk - hi li għandna nevitaw id-dittatura tal-maġġoranza.

Iva, ir-rieda tal- maġġoranza għandha tipprevali fid-demokrazija, imma mhux tipprova timponiha fuq l-Oppożizzjoni - f'dan il-każ il-minoranza parlamentari - anke fil- metodu ta' l-infiq.

Jekk kemm-il darba l-Prim Ministru jieħu attitudini illi flok jibqa' riġidu fuq pożizzjoni li jkun ħa, jirrifletti fuq il- qagħda kif imfissra mill-Kap ta' l-Oppożizzjoni jien naħseb illi m'għandniex intawluh iżjed dan l-inċident.

Il-Partit Nazzjonalista qiegħed jonfoq il-flus kif jidhirlu hu u għandu jħalliha għall-Partit Laburista illi jonfoq il-flus kif jidhirlu hu dejjem fil-kontest ta' dak li vvota dan il-Parlament.

Jekk il-Partit Laburista jonfoq dawk il-flus f'kontest li m'għandux x'jaqsam ma' monitoring, u bl-aħjar mod li jara u jifhem hu ta' dak li qed isir fil-komunita' Ewropea, imbagħad ikollu kull dritt li Membru jqum f'dan il-Parlament jew fil-Public Accounts Committee u jgħid li qed ikun hemm infiq ħażin ta' flus.

Il-qagħda hija ċara u raġonevoli u m'għandux ikun hemm din il-kontroversja li hawn fil-pajjiż.

Jien nappella biex kif l-Oppożizzjoni qalet li ma taqbilx mal-prinċipju li flus bħal dawn jiġu vvotati, imma ladarba ġew ivvotati l-Partit Nazzjonalista jonfoq kif jidhirlu hu u l-Partit Laburista jonfoq kif jidhirlu hu - l- Oppożizzjoni għamlet iċ-ċaqlieqa tagħha - il-Prim Ministru, bħala mexxej tal-Partit Nazzjonalista għandu wkoll jifhem illi anke min-naħa tiegħu għandu jkun hemm iċ-ċaqlieqa lejn in-nofs.

Jekk se nibqgħu fuq din il- qagħda riġida fuq flus il-poplu kollu, ngħid li qegħdin f'sitwazzjoni ħażina ħafna.

Jien nara l-uċuh u min jitbissem, bl-Ingliż tgħid smirking ...

Ħadd m'għandu għalfejn iċarrat ħalqu.

Jekk saru żbalji fl-imgħoddi dawn saru mhux minn naħa waħda, imma minn ħafna nies - forsi mhux minn gvernijiet u forsi minn gvernijiet ukoll - imma jekk kull darba li niġu f'xi pożizzjoni se noqogħdu nċarrtu ħalqna flok naraw x'inhu raġonevoli, mhux talli m'aħniex ngħinu lid-demokrazija biex tiffjorixxi, anzi nkunu qegħdin indaħħlu l-kultura tad-dittatorjat tal-maġġoranza.

Triduha din il- kultura?

Jien nemmen li ma triduhiex, mela għalfejn tikkontribwixxu għall- perception li triduha?

MR SPEAKER: Grazzi.

Hemm aktar rimarki jekk jogħġobkom?

(Onor. Membri: No) Jekk m'hemmx aktar rimarki nistieden lill-Viċi Prim Ministru u Ministru ta' l-Affarijiet Barranin jgħaddi għall-winding-up.

ONOR.

GUIDO DE MARCO: Sur President, jiena naturalment smajt lill-Prim Ministru, lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni u lil ħabib tiegħi l-Onor.

Lino Spiteri jitkellmu fuq din il-Mozzjoni pero' l-Onor.

Claude Muscat, direttament jew indirettament, m'għandu x'jaqsam xejn ma' dan.

Aħna fil- fatt qegħdin inressqu Mozzjoni biex ninnominaw Viċi President għat-tmexxija tal-Kumitati ta' din il-Kamra.

Filwaqt li jiena nirrispetta l-opinjoni ta' kulħadd dwar l-affarijiet kollha li ntqalu - naturalment għandi l- pożizzjoni tiegħi in materja - irrid ngħid li ħadt pjaċir li fuq l-Onor.

Claude Muscat ħadd ma qal l-inqas dell - qed nuża l-kliem tal-kollega tiegħi l-Kap ta' l-Oppożizzjoni - dwar il-kompetenza, l-onesta' u l- integrita' tiegħu.

Naħseb li fl-aħħar mill-aħħar dan hu li għandha quddiemha f'dan il-mument din il-Kamra u naturalment nistgħu nkomplu bil- proċedura skond l-Ordnijiet Permanenti tagħna.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hija l-mozzjoni numru 227 kif imressqa u moqrija mill-Viċi Prim Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Il-mozzjoni għaddiet.

MR SPEAKER: L-Onor.

Claude Muscat.

ONOR.

CLAUDE MUSCAT: Mr Speaker, nirringrazzja lill-Viċi Prim Ministru u Ministru ta' l-Affarijiet Barranin talli għoġbu jipproponini bħala Viċi President tal-Kumitati u nirringrazzja wkoll lill-Kamra talli għoġobha tikkonfermani għal din il-kariga.

Għalija din se tkun esperjenza ġdida fl- ogħla istituzzjoni ta' pajjiżna u nwiegħed li nagħmel dak kollu biex kif imxew ta' qabli, jiena wkoll nagħmel ħilti biex din il-Kamra tkun ta' eżempju ta' tolleranza bi prinċipji demokratiċi.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Viċi Prim Ministru.

MEMBRI TAL-JOINT PARLIAMENTARY COMMITTEE MAL-PARLAMENT EWROPEW

ONOR.

GUIDO DE MARCO: Mr Chairman, nipproponi:

Peress li l-Parlament Malti deherlu li għandu jiġi mwaqqaf "Joint Parliamentary Committee" flimkien mal-Parlament Ewropew;

Peress li sar neċessarju bidla fil-kompożizzjoni tal-parti Parlamentari Maltija bir-riżenja minn dan il-Kumitat ta' l-Onorevoli Richard Muscat (Kap tad-delegazzjoni Maltija), Josef Bonnici, Tonio Borg, Joe Psaila Savona u Louis Deguara;

Hu għalhekk riżolut li in sostituzzjoni tal-Membri fuq imsemmija jiġu nominati s-segwenti:-

L-Onor.

George Bonello Du Puis (kap tad-delegazzjoni Maltija) L-Onor.

Michael Asciak L-Onor.

George M. Hyzler L-Onor.

Joe Fenech u L-Onor.

John Rizzo Naudi.

MR SPEAKER: Min jissekonda, jekk jogħġobkom?

ONOR.

CARM LINO SPITERI: Nissekonda.

MR SPEAKER: Hemm rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija l- Mozzjoni 228 kif imressqa u moqrija mill-Viċi Prim Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR L-OMBUDSMAN

OMBUDSMAN BILL

L-ordni għall-Kumitat ġie moqri

FIL-KUMITAT

L-Onor.

Michael Bonnici, President tal-Kumitati, jippresjedi.

Ikompli mill-21 ta' Ġunju, 1995

Klawsola 7 - Okkupazzjoni tal-kariga vakanti (Kont.)

Clause 7 - Filling of vacancy (Cont.)

THE CHAIRMAN: Hawn rimarki?

Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Fl-aħħar seduta meta konna qed niddiskutu dan il-Bill konna għidna li din il-klawsola titkellem fuq x'għandu jsir meta l- kariga ta' l-Ombudsman tkun vakanti.

THE CHAIRMAN: Hawn aktar rimarki?

(Onor. Membri: No)

Il-mistoqsija hija klawsola 7.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 7 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 8 - Ħatra temporanja ta' Ombudsman.

Clause 8 - Temporary appointment of Ombudsman.

THE CHAIRMAN: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Din il-klawsola titkellem fuq il-ħatra temporanja ta' Ombudsman jiġifieri meta l-Ombudsman ikun marid, assenti jew għal xi raġuni ma jkunx jista' jiffunzjona.

F'dak il-każ il-President jgħaddi biex jaħtar Ombudsman għal perjodu temporanju.

Naturalment għall- kariga temporanja ta' Ombudsman japplikaw ukoll l-iskwalifiki li tikkontempla l-liġi fl-artiklu 4.

THE CHAIRMAN: Hawn aktar rimarki?

L-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Nixtieq ngħid xi ħaġa dwar l-aħħar rimarka li għamel il-Prim Ministru meta qal li l-iskwalifiki japplikaw ukoll fil- każ ta' Ombudsman temporanju.

Waħda mill-iskwalifiki hi li Ombudsman ma jistax ikollu dħul minn attivita' li jagħmel.

Issa jekk aħna nikkontemplaw li Ombudsman temporanju jrid ukoll jissodisfa din il-kwalifika jfisser li Ombudsman temporanju jista' jkun biss jew pensjonant jew bniedem li jgħix bir-renti jew mill-imgħaxijiet, ladarba dawn m'humiex ikkonsidrati bħala sorsi ta' dħul minn xi attivita'.

Fl-opinjoni tiegħi din hija limitazzjoni kbira u naħseb li jekk verament irridu li l-għażla ta' Ombudsman temporanju tkun iktar miftuħa u mhux ristretta daqshekk m'għandniex nimponu l-istess skwalifiki.

Li dawn ma jkollhomx interess fil-kwestjonijiet li jkunu qed jiddeċiedu huwa mod imma li ma jkollhom ebda dħul minn xi attivita' huwa mod ieħor.

Fil-fatt din hija skwalifika kbira ħafna għal Ombudsman temporanju.

Jekk se nagħmlu li Ombudsman temporanju jkollu dawn l- iskwalifiki bilfors inkunu nafu li qed nirrestrinġu l-area minn fejn jista' jintgħażel dan l-Ombudsman.

THE CHAIRMAN: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Naħseb li l-Onor.

Mifsud Bonnici għandu raġun għax ir-riferenza għal artiklu 4, partikolarment għas-subartiklu 4(2), tista' toħloq diffikulta'.

Dan is-subartiklu jgħid:

"Il-kariga ta' Ombudsman ma tkunx kompatibbli ma' l-eżerċizzju ta' xi attivita' professjonali, bankarja, kummerċjali jew ta' trade union, jew ma' kull attivita' oħra li ssir għal profitt jew rikompens",

Veru li din tista' tiġi interpretata li waqt il-kariga temporanja wieħed ma jistax jagħmel din l-attivita', jiġifieri jekk wieħed jaċċetta l-kariga ta' Ombudsman temporanju, għall-perjodu li jkun Ombudsman m'għandux jeżerċita xi attivita' professjonali, bankarja, kummerċjali, ta' trade union jew kull attivita' oħra li ssir għal profitt jew rikompens.

Jien naħseb li hawnhekk irid ikollna ċar f'moħħna jekk għandniex ngħidu li waqt in-nomina temporanja wieħed ma jistax jagħmel dawn l-attivitajiet.

Jekk in- nomina temporanja tkun għal perjodu qasir, kif previst mil-liġi fil-kontest kollu tagħha, huwa mod, imma jekk ikun perjodu ftit itwal naturalment iċ- ċirkostanzi huma differenti pero' jien m'iniex kontra li neskludu l- applikazzjoni tas-subklawsola 4(2) għall-kariga temporanja.

Jien kont se nipproponi biex din il-klawsola nipposponuha u nikkonsidraw min-naħa tal-legal draftsman u konsulenti tal-Gvern jekk hux possibbli li nagħmlu din l-emenda.

Jien m'iniex qed ngħid li qed naċċettaha għax irrid nikkonsulta ftit pero' naħseb li r-rimarka ta' l-Onor.

Mifsud Bonnici hija f'lokha.

Qed ngħid li l-interpretazzjoni - jekk ma nbiddlux klawsola 4 - hija li waqt li wieħed ikun fil-kariga temporanja ma jistax jagħmel eżerċizzju ta' l-attivita' professjonali.

Issa rridu naraw jekk huwiex konsiljabbli li nagħmlu hekk, allura l-liġi tibqa' kif inhi, jew inkella ngħidu li meta wieħed ikun qiegħed f'nomina temporanja ma neskluduhx milli jkollu l-attivita' professjonali, bankarja, kummerċjali eċċ tiegħu.

Jiġifieri jien qed nipproponi li nħallu dan id-dibattitu fuq din il- klawsola fl-istadju li hu u ngħaddu għall-klawsola ta' wara.

THE CHAIRMAN: Hawn permess li klawsola 8 tiġi posposta?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata u l-klawsola ġiet posposta.

Klawsola 9 - Ġurament tal-kariga.

Clause 9 - Oath of Office.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Klawsola 9 tittratta dwar il-ġurament tal- kariga; hija naturali li l-Ombudsman irid jieħu l-ġuramnet tal-kariga.

THE CHAIRMAN: Hemm rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija klawsola 9.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 9 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 10 - Riżorsi.

Clause 10 - Resources.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Din il-klawsola fiha diversi prinċipji importanti u fost l-oħrajn titkellem fuq ir-riżorsi finanzjarji li għandu jkollu l-Ombudsman.

Hawn qed ngħidu li l-Ombudsman jista' jaħtar lil dawk l-Uffiċjali u impjegati li jistgħu jentħieġu għat-twettiq tal-funzjonijiet, setgħat u dmirijiet li jitnisslu minn dan l-Att.

Fl-istadu tat-Tieni Qari ta' dan l-Abbozz saru rimarki jekk l-impjegati ta' l-Ombudsman ikunux impjegati għat-terminu ta' l-Ombudsman stess.

L-interpretazzjoni li jien jidhirli li għandna nagħtu lil din il-klawsola skond kif inhija miktuba, hija li l-għażla tkun ta' l-Ombudsman imma mhux neċessarjament li dawn ikunu on contract għal ħames snin.

Jidhirli li imkien fil-Liġi m'hawn li l- Ombudsman ma jistax jimpjega nies b'mod permanenti u bilfors irid jimpjegahom b'kuntratt li ma jeċċedix it-terminu tiegħu.

Subklawsola 10 (2) tgħid li l-Ombudsman jista' jqabbad persuni biex jagħtuh pariri u dawn jistgħu jkunu uffiċjali pubbliċi u f'dak il-każ il- Prim Ministru jista' jaħtar il-persuna li tiġi indikata.

Importanti wkoll li l-Ombudsman se jkollu kontroll sħiħ tal-finanzi li jkollu bżonn biex imexxi l-kariga tiegħu u dawn jiġu approvati minn dan il- Parlament bħala somma globali li tkun awtomatikament charged fuq il- Consolidated Fund, pero' bil-kondizzjoni li l-Ombudsman irid jippreżenta Ombudsplan biex jiġġustifika t-talba li jagħmel għall-flus.

Skond subklawsola 10 (5), qegħdin ngħidu li l-Ombudsman irid jirċievi salarju u allowances li jkunu daqs dawk li japplikaw għal imħallef tal- Qrati Superjuri.

Kif għidt fis-Second Reading dan juri li kif jixraq qed nagħtu status importanti ħafna kariga ta' Ombudsman.

Imbagħad subklawsola 10 (6) tgħid li dawk li jaħdmu fl-uffiċċju ta' l- Ombudsman iridu jieħdu wkoll il-ġurament dwar is-segretezza ta' dak li jsir u dwar l-imparzjalita' li jimxu biha.

THE CHAIRMAN: Hemm aktar rimarki?

L-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Fuq l-ewwel subklawsola li tirrigwarda s- setgħa ta' l-Ombudsman li jaħtar impjegati, inqtal li din mhux neċessarjament tfisser li jimpjegahom hu, imma tfisser li hu jagħżel l- impjegati u mbagħad dik l-għażla tkun tfisser ħatra ta' uffiċjali u impjegati miegħu.

Jiġifieri meta jkun qed jagħmel dan ifisser li ma jkunx qed jimpjegahom direttament imma jkun qiegħed jagħżilhom minn impieg li diġa' għandhom, mela jew se jinqatgħu minn dak l-impieg jew inkella se jkunu on secondment miegħu.

Allura hija ħaġa mixtieqa li jkunu impjegati on secondment?

Jekk m'hijiex xi ħaġa mixtieqa allura għandna nikkontemplaw li fil-fatt meta jinħatru mill-Ombudsman dawn se inqatgħu mill-impieg oriġinali tagħhom.

Jekk isir hekk, allura se tinqala' l-kwestjoni għal kemm żmien - una volta inqatgħu mill-impieg oriġinali tagħhom - huma se jkunu impjegati ta' l-Ombudsman.

Jiġifieri dawn se jkunu għal żmien indefinit li allura l-liġijiet tal-pajjiż dwar impjegati li qegħdin fuq żmien indefinit japplikaw, jew inkella dawn għandhom jiġu kkonsidrati li huma uffiċjali pubbliċi bħalma huma l-impjegati taċ-Ċivil?

Jien ngħid li għandna nkunu ċari xi status għandna nagħtu lil dawn l-uffiċjali u l- impjegati ta' l-Ombudsman.

Jidhirli li l-Gvern għandu jkun ċar fl-opinjoni tiegħu xi status jixtieq li jkollhom dawn l-uffiċjali u impjegati ta' l- Ombudsman.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Mr Chairman, l-ewwelnett ngħid li m'humiex se jkunu uffiċjali pubbliċi li se jiġu sekondati għal ma' l-Ombudsman.

Naħseb li jekk jiġux sekondati jew le hija deċiżjoni amministrattiva.

Hawn ngħid li f'dawn it-tmien snin li għaddew kellna policy pjuttost liberali għan- nies li jiġu sekondati għal ċertu perjodu.

Illum il-pożizzjoni attwali hija li secondments - miż-żewġ naħat - ikun hemm mill-inqas.

Jiġifieri xi ħadd li jiġi mal-Gvern minn x'imkien ieħor jew il-Gvern jibgħat lil xi ħadd seconded ma' xi ħadd ieħor, il-policy attwali hija li nirrestrinġu kemm jista' jkun.

GĦaldaqstant is-secondment hija kwestjoni ta' policy ta' l- amministrazzjoni.

L-Onor.

Mifsud Bonnici staqsa kif se jkunu impjegati dawn in-nies ma' l- Ombudsman u jekk hux għal żmien indefinit.

Fil-fatt il-Liġi qed tħalli d- deċiżjoni f'idejn l-Ombudsman, jiġifieri jekk l-Ombudsman jidhirlu li lil Mr "X" għandu bżonnu għal xi ħaġa u jimpjegah b'kuntratt, allura dan jista' jimpjegah b'kuntratt.

Mentri jekk jidhirlu li jrid jagħtih kuntratt indefenit, allura dan huwa liberu li jagħtih kuntratt indefinit.

Hawn qed nirrispettaw kompletament il-liberta' u l-awtonomija ta' l-Ombudsman li jiddeċiedi hu kif jimpjega n-nies li għandu bżonn.

Saret id-domanda jekk l-impjegati ta' l-Ombudsman humiex uffiċjali pubbliċi jew le.

Fil-fehma tiegħi ngħid li m'humiex uffiċjali pubbliċi.

Dawn huma impjegati ta' l-Ombudsman li hija istituzzjoni a se stante hi u tirrapporta - kif diġa' għidna - lill-Parlament.

Jiġifieri huwa uffiċjal li jirraporta lill-Parlament u m'għandux x'jaqsam ma' l-amministrazzjoni pubblika fis-sens tradizzjonali ta' uffiċċju pubbliku u allura l-impjegati tiegħu, fil-fehma tiegħi, m'humiex uffiċjali pubbliċi.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Mela ħalli niġu għall-kwestjoni ta' l- Ombudsplan ...

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ħalli nkun preċiż.

Meta qed ngħid uffiċjal pubbliku ma nkunx qed neskludi ...

Ma nafx eżatt x'inhi d-definizzjoni ta' uffiċjal pubbliku fil-Liġi Kriminali, fis-sens jekk tikkonverġix ma' l- uffiċjal pubbliku skond il-Kostituzzjoni - hawn qed ngħid il-kelma teknika tal-Kostituzzjoni u qed ngħidu li m'huwiex uffiċjal pubbliku.

Jiġifieri jekk xi parti mil-Liġi Kriminali tkoprix l-impjegat ta' l-Ombudsman bħala uffiċjal pubbliku - dan qed ngħidu tra virgolette - għal xi finijiet tal- Liġi Kriminali, allura ma nafx.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Issa ħalli niġu għall-kwestjoni ta' l- Ombudsplan.

Pero' qabel nixtieq nikkummenta dwar punt li tqanqal fl- istadju tat-Tieni Qari jekk tinqala' kwestjoni dwar l-impieg bejn l- Ombudsman u l-impjegati u l-uffiċjali tiegħu.

Una volta dawn m'humiex se jiġu kkonsidrati bħala li huma fis-Servizz Pubbliku allura japplikaw il- liġijiet għall-impjegati kollha li m'humiex fis-Servizzi Pubbliku u għalhekk tista' tinqala' kwestjoni dwar l-impieg, fosthom dwar it- terminazzjoni ta' l-impieg.

Nifhem li din hija l-opinjoni tal-Gvern li l- Ombudsman ikun soġġett u passibbli għal passi li kull impjegat jista' jieħu fir-rigward ta' employer tiegħu meta l-employer m'huwiex il-Gvern.

Jekk inhu hekk, f'każ li l-impieg ikun b'kuntratt ta' żmien definit, allura l- Ombudsman irid ikun soġġett għal ġurisdizzjoni tal-Qrati Ordinarji u dan imur kontra provvediment li hemm iktar 'il quddiem fl-Abbozz ta' Liġi fejn jeżenta l-Ombudsman milli jkun soġġett għall-Qrati Ordinarji u jekk ma jkunx hemm kuntratt għal żmien definit allura jkun soġġett għall- ġurisdizzjoni tat-Tribunal |ndustrijali - anke f'dan il-każ irid ikun soġġett għalihom.

Il-qofol tal-punt li qed nagħmel huwa dan.

Mela issa għandna l-figura ta' Ombudsman li hu employer - dan mhux ikkonsidrat bħala parti mill-Gvern - u għaldaqstant bħala employer irridu nikkontemplaw - forsi f'każijiet estremi jew remoti - fejn hu se jkun soġġett jew passibbli għall-kontestazzjoni mill-uffiċjali u l-impjegati li ħatar hu jew li qegħdin fil-kariga għaliex inħatru minn xi Ombudsman ta' qablu, dwar deċiżjoni tiegħu rigward l-impieg.

F'dan il-każ qed nikkontemplaw li l- Ombudsman irid ikun soġġett, bħal kull employer ieħor, għal-liġijiet tal- pajjiż, hux hekk?

THE CHAIRMAN: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Hekk hu bla dubju ta' xejn.

L-Ombudsman qua employer huwa soġġett għal-liġijiet li japplikaw għalih - fil-kwalita' tiegħu partikolari ta' employer.

Issa mhux qed nidħol biex niddefinixxi ...

Pero' hemm relazzjoni ta' impieg ma' l-employer u hu soġġett għal- liġijiet.

Li mhux soġġett għal-liġijiet u l-operat ta' l-Ombudsman m'huwiex sindakabbli hu limitatament għall-operat tiegħu qua Ombudsman, fis-sens fid-deċiżjonijiet li jieħu.

Dawk ma jistgħux jiġu sindakati mill- qrati imma jekk l-Ombudsman jikser il-kuntratt tax-xogħol li għandu ma' l- impjegati tiegħu huwa soġġett għall-Qrati Ordinarji, qrati li għandhom ġurisdizzjoni f'każijiet simili.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Jekk hu hekk allura naħseb li iżjed 'il quddiem meta niġu għall-provvediment dwar l-Ombudsman li m'huwiex soġġett għall-kontroll ta' ebda qorti ħlief fil-każ li hu jeżorbita mill- funzjonijiet mogħtija mil-liġi, wieħed irid jagħmilha ċara li dan ma jirrigwardax għal dak li għandu x'jaqsam ma' subklawsola (1) ta' klawsola 10 għax kif inhi, l-eżenzjoni minn ġurisdizzjoni tal-qrati hija totali u esklużiva u tikkontempla każ wieħed biss - il-parametri tas-setgħat ta' l- Ombudsman.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Naħseb li jekk wieħed jara l-artiklu 24 li naħseb li l-Onor.

Mifusd Bonnici qed jirreferi għalih li jgħid:

"Ħlief għar-raġuni ta' nuqqas ta' ġurisdizzjoni, ebda proċediment jew deċiżjoni ta' l-Ombudsman ma jistgħu jiġu kontestati f'xi Qorti."

isib li hemm manifestament.

Il-kliem hu ċar, jiġifieri li qed nirreferu għall-insindakabbilta' tad-deċiżjonijiet u l-proċedimenti ta' l-Ombudsman, mhux fir-relazzjonijiet kontratwali li hu jista' jkollu ma' impjegat.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Mr Chairman, niġi issa għall-kwestjoni ta' l-Ombudsplan.

Jien naħseb li ladarba l-Ombudsman se jkun marbut u mistenni minnu li jissottometti pjan kull sena, jiġifieri l-estimi ta' kull sena, jekk din il-Kamra se jkollha l-opportunita' - kif se jkollha - li tapprova dawk l-estimi, tista' fil-fatt ma tapprovax xi partijiet minnhom.

Din m'hijiex kwestjoni ta' somma globali li tintnefaq a pjaċiment ta' l- Ombudsman, imma l-Ombudsman se jkun soġġett ukoll għall-iskrutinju li huma soġġetti għalih id-dipartimenti kollha tal-Gvern u naħseb li jaqa' wkoll taħt il-Public Accounts Committee.

Pero' apparti jekk jaqax taħt dak il-Kumitat jew le, jien jidhirli li ladarba l-Kamra se jkollha d-dritt li tapprova jew le l-estimi annwali ta' l-Ombudsman, fil-fatt se jkollha ħafna kontroll fuq l-Ombudsman għaliex kulma trid tagħmel il-Kamra hu li ma tapprovax xi items ta' nefqa jew nefqiet li jipproponi l-Ombudsman fil-pjan tiegħu li jiġi sottomess kull sena.

Jien jidhirli li din hi s-sitwazzjoni biex inkunu ċari li din m'hijiex kwestjoni li dak li jgħid l-Ombudsman li jħoss li hu meħtieġ għall- eżerċizzju tal-funzjonijiet tiegħu se jkun aċċettat mill-Kamra u din ma tistax tirrifjutah.

Fil-fatt il-Kamra tista' tikkontrolla u tikkondizzjona wkoll l-operat ta' l-Ombudsman f'dak is-sens, jiġifieri l-ammont ta' finanzi li tipprovdilu.

Jien naħseb li dik hi s-sitwazzjoni.

Qed ninterpretaha sew?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Mr Chairman, ma naħsibx li l-Onor.

Membru hu preċiż.

Il-konċett hu li l-Kamra tapprova somma globali, naturalment ibbażata u ġustifikata fuq l-items li jkun hemm imdaħħlin fl-Ombudsplan.

Pero' jekk irridu, kif jidher li qed naqblu, li l-Ombudsman ikollu l- liberta' kif jamministra din l-istituzzjoni, il-Kamra ma għandhiex timponilu l-mod kif jeżerċita din il-funzjoni tiegħu.

Naturalment irridu nkunu realistiċi fis-sens li l-Ombudsman hu istituzzjoni mwaqqfa minn dan il-Parlament u accountable lil dan il-Parlament u ma naħsibx li Ombudsman se jġib ruħu b'mod li jekk il-Kamra tkun espremiet ruħha u tgħid li għal raġunijiet li jiġu spjegati xi nefqa assolutament m'għandhiex issir, l- Ombudsman jinjoraha, pero' l-vot li jiġi approvat huwa għas-somma globali biex tkopri l-ispejjeż indikati fl-Ombudsplan.

Jien nimmaġina li meta jkun hawn dibattitu u xi ħadd jgħid li din is-somma għandha titnaqqas b'ċifra li tissemma, għandu jkun hemm il-motivazzjoni għaliex il-Parlament ikun qed jiddeċiedi b'dak il-mod u jien persważ li l-ebda Ombudsman ta' l- affari tiegħu m'hu se jinjora dak li jkun qed jingħad.

Pero' l-konċett jibqa' xorta li l-vot li jsir minn din il-Kamra jkun vot mhux fuq nefqa itemised u preċiż kif hemm hemm, imma qed niffissaw il-massimu li għandu jkun awtorizzat li jonfoq Ombudsman biex jattwa l-Ombudsplan li jippreżenta lill-Parlament.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Issa wara li ngħatat din l-ispjegazzjoni wieħed jistaqsi: X'inhi l-fakulta' li se jkollha din il-Kamra li tiddiskuti l-estimi ta' l-Ombudsman, jew Ombudsplan kif qed tissejjaħ?

Il-Liġi tipprovdi d-data sa meta l-Ombudsman għandu jippreżenta l-pjan jew l- estimi tiegħu, imma ma tipprovdiex kif għandha ssir l-approvazzjoni daparti tal-Kamra.

Jien naħseb li hawn qed niddipartixxu minn dak li hemm provdut fl-estimi ta' organizzazzjonijiet oħra, per eżempju, tal-korporazzjonijiet, fejn fil-liġi hemm stipulat x'għandu jsir dwar l-approvazzjoni li trid tagħti kull sena l-Kamra ta' l-estimi ta' dawn il-korporazzjonijiet.

Hawnhekk m'hawnx ipprovdut kif jiġu approvati l-estimi ta' l-Ombudsman li qed tissejjah Ombudsplan.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Mr Chairman, l-ewwelnett kif diġa' ntqal skond din il-Liġi hawn il-possibilita' li jsiru regolamenti.

Jien naħseb li jistgħu jsiru regolamenti anke dwar kif issir l-approvazzjoni f'din il- Kamra.

Meta qed ngħidu li jiġi approvat mill-Kamra dan l-ammont massimu indikat fl-Ombudsplan, il-mod kif normalment f'dawn il-każijiet il-Kamra tapprova huwa b'riżoluzzjoni.

Jiġifieri jien nifhem li għandu jkun hemm riżoluzzjoni li tgħid li l-Kamra tapprova din is-somma biex tintnefaq mill- Ombudsman skond l-Ombudsplan ppreżentata minnu - din hi l-forma.

Dan il- Parlament jista' jirregola hu kif din issir imma ma naħsibx li għandna npoġġi fil-Liġi u niddeċiedi minn issa kif il-Parlament se jibda jeżerċita dawn il-kontrolli.

Il-Liġi hi magħmula b'mod li naħseb li rridu nitgħallmu xi ftit waqt li nibdew nimxu u naraw il-proċeduri kif isiru u naħseb li mhux għaqli li jkollna minn issa kif għandhom isiru dawn il-proċeduri.

Pero' fil-forma tal-kliem li hawn fil-Liġi, jfisser li jrid ikun hawn riżoluzzjoni biex il-Kamra tapprova masismu ta' flus li l-Ombudsman jista' juża biex iwettaq l-Ombudsplan tiegħu.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Ma nafx jekk il-pożizzjoni hijiex eżatt kif qed jispjegaha l-Prim Ministru, in vista ta' dak li hemm f'subklawsola 10 (4) li tgħid:

" ...u dan ikun nefqa li ssir mill-Fond Konsolidat mingħajr il-ħtieġa ta' ebda approprjazzjoni oħra ħlief dan l-Att:".

Normalment meta aħna jkollna ħwejjeġ bħal dawn li diġa' jeżistu, fl-Estimi Ġenerali jkun hemm indikat li dawn l-ispejjeż huma wkoll inklużi fl-Estimi Ġenerali pero' dak il-vot m'huwiex qed jiġi mitlub mill-Karma fl- approvazzjoni ta' l-estimi għax ma jeħtieġ ebda approprjazzjoni skond ma jeħtieġu l-voti l-oħra ta' l-Estimi Ġenerali.

GĦalhekk tqanqal id-dubju jekk fil-fatt aħniex nikkontemplaw li l-Kamra jkollha l-opportunita' tiddiskuti u tiddibatti dan l-Ombudsplan - dawn l-estimi - jew inkella hux ipso facto l-estimi sottomessi għandhom jiġu kkonsidrati li l-flejjes huma approprjati u approvati.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ma naħsibx li l-Onor.

Membru huwa korrett.

Fl- opinjoni tiegħi il-kliem tal-Liġi huma ċari u f'subklawsola 10 (4) qegħdin ngħidu li l-finanzi eċċ., "ma għandhomx jeċċedu dak l-ammont massimu li jiġi indikat f'Ombudsplan li jiġi approvat mill-Kamra tad-Deputati u dan ikun nefqa li ssir mill-Fond Konsolidat mingħajr il-ħtieġa ta' ebda approprjazzjoni oħra ħlief dan l-Att".

Jiġifieri jrid ikun hemm l- approvazzjoni tal-Kamra ta' somma u mbagħad m'hemmx għalfejn ikun hemm Appropriation Act; imma dik is-somma trid tiġi approvata mill-Parlament.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Allura għaliex il-proviso tas-subklawsola 10 (4) tibda bil-kelma "Iżda l-Ombudsman ..."?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jekk dan huwiex l-aħjar mod kif tiddeskriviha ma nafx, pero' l-kelma "iżda" qiegħda hemmhekk bħala limitazzjoni, jiġifieri l-obbligu li qed nagħmlu fuq l-Ombudsman li jrid jippreżenta l- pjan tiegħu mhux iktar tard mill-15 ta' Settembru ta' kull sena.

Il-kelma "iżda" ma tfissirx in contrast ta' dak li ntqal qabel, iżda hija kondizzjoni imposta fuq l-Ombudsman.

Naħseb li bil-Malti din il-kelma għandha sinifikat doppju, tista' tfisser eċċezzjoni għal dak li ntqal qabel u tista' tkun konferma.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Naħseb li l-kelma proprja trid tiġi "b'dan illi" għax bl-Ingliż għandna il-kliem "Provided that".

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jien naħseb li l-kelma "iżda" hija wkoll ekwivalenti għal "b'dan illi", għalkemm "b'dan illi" tista' tkun terminoloġija tajba wkoll.

THE CHAIRMAN: Hemm aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi klawsola 10.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 10 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 11 - Verifika.

Clause 11 - Audit.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Fi klawsola 11 qed ngħidu espliċitament li l- kontijiet ta' l-Uffiċċju ta' l-Ombudsman huma soġġetti għall-verifika mid- Direttur tal-Verifika.

L-Onor.

Mifsud Bonnici staqsa jekk il-Public Accounts Committee jistax jagħmel xi verifiki hu.

Jien ma niftakarx preċiż il-poteri li tajna lill-Public Accounts Committee pero' meta qed ngħidu li l-Awditur għandu d-dritt li jivverifika l-kontijiet jien nifhem li għaldaqstant il-Public Accounts Committee jkun jista' jagħmel hu wkoll skrutinju ta' l-accounts u ta' l-infiq ta' l-Ombudsman.

THE CHAIRMAN: Hemm aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi klawsola 11.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 11 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 12 - Kif japplika dan l-Att.

Clause 12 - Applications of this Act.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Mr Chairman għal din il-klawsola nipproponi din l-emenda:

"C" Minnufih wara s-subklawsola (3) tal-klawsola 12 għandu jidħol li ġej:

"(4) (a) Il-Prim Ministru jista' jagħmel ordni fil-Gazzetta li biha jemenda, jibdel jew jissostitwixxi l-listi li hemm fit-Taqsima A u fit- Taqsima B ta' l-Ewwel Skeda li tinsab ma' dan l-Att.

(b) Ebda ordni maħruġa bis-saħħa ta' dan is-subartikolu ma għandu jkollha effett kemm-il darba ma tkunx irċeviet minn qabel l- approvazzjoni tal-Kamra tad-Deputati mgħarrfa b'Riżoluzzjoni.".

"C" Immediately after subclause (3) of clause 12 there shall be inserted the following:

"(4) (a)The Prime Minister may by order in the Gazette amend, vary or substitute the lists in Part A and Part B of the First Schedule to this Act.

(b) No order made under this subsection shall have effect unless it has received the prior approval of the House of Representatives signified by Resolution.".

Mr Chairman, se nitkellem fuq l-emenda qabel ma nitkellem fuq il- klawsola.

Fil-fatt jidhirli li l-emenda tirrifletti kummenti li saru waqt it-Tieni Qari fejn diversi membri, inkluż l-Onor.

Mifsud Bonnici, ikkummentaw fuq l-Ewwel Skeda u t-Taqsimiet A u B tagħha.

It-Taqsima A tgħid liema huma dawk il-kummissjonijiet jew funzjonijiet oħra li m'humiex sindakabbli mill-Ombudsman u t-Taqsima B titkellem fuq l-esklużjoni tal- Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku u l-Forzi Armati ta' Malta.

Saru kummenti dwar jekk din il-lista għandhiex tibqa' esklussiva kif inhi, jew jekk għandhiex tiżdied jew inkella tonqos.

Allura qegħdin ngħidu li l-Prim Ministru jista' jbiddel il-kontenut tat-Taqsimiet A u B ta' l-Ewwel Skeda, pero' l-ordni tiegħu ma tkunx effettiva jekk qabel ma tidħol fis-seħħ ma jkunx hemm l-approvazzjoni tal-Kamra b'riżoluzzjoni.

Fil-fatt li qed ngħidu hawn hu li jekk 'il quddiem jinħass li dawk il-listi għandhom jinbidlu, m'għandniex bżonn immorru bil-proċedura ta' emenda għal-liġi bl- istadju kolllha ta' First Reading, Second Reading, Kumitat u Third Reading, imma tkun biżżejjed l-ordni mill-Prim Ministru li trid tiġi konfermata b'riżoluzzjoni tal-Kamra biex tkun tista' tidħol fis-seħħ.

Mr Chairman, għandi emenda oħra għal klawsola 12:

"D" Fit-Taqsima A ta' l-Ewwel Skeda li tinsab ma' l-Abbozz relattivament għall-klawżola 12 tiegħu, minnufih wara l-aħħar paragrafu ta' dik it- Taqsima għandu jiżdied dan li ġej:

"Is-Servizz ta' Sigurta'.".

"D" In Part A of the First Schedule to the Bill as relating to clause 12 thereof, immediately after the last paragraph of that Part there shall be added the following:

"The Security Service.".

Fil-fatt kieku għaddiet il-Liġi kif inhi kien ikun il-każ fejn il-Prim Ministru jagħmel ordni pubblikata fil-Gazzetta tal-Gvern u tiġi riżoluzzjoni biex il-Kamra tbiddel l-Iskeda, imma meta għadna għaddejjin bl- approvazzjoni ta' dan l-Abbozz, huwa loġiku li nressaq din l-emenda f'dan l- istadju.

Dehrilna li ma daħħalniex is-servizz ta' sigurta'.

Il-pajjiż dejjem kellu u għad għandu xi forma ta' servizz ta' sigurta' - bl-Ingliż Security Service.

M'hemm l-ebda dubju ta' xejn li dan huwa essenzjali f'kull pajjiż u fil-fatt il-Gvern qed jaħseb biex jintroduċi Abbozz ta' Liġi li jagħmilha ċara x'inhuma l-funzjonijiet ta' servizz ta' sigurta'.

Nittama li nagħmlu l-Ewwel Qari tiegħu fi żmien qasir, pero' apparti dak li se jgħid dan l- Abbozz, nerġa' ngħid li servizz ta' sigurta' dejjem eżista.

Issa servizz ta' sigurta' huwa magħruf li jitratta jew jista' jitratta suġġetti ta' delikatezza kbira, u jidhrilna li min ikun responsabbli għal dan is-servizz m'għandux ikun soġġett għall-iskrutinju ta' l-Ombudsman.

Naf li din li qed nagħmlu hawn m'hijiex xi esklużjoni oriġinali - anzi huwa loġiku ħafna li jsir hekkk - iżda dan hu l-każ f'pajjiżi oħra, jiġifieri li s-servizzi tas- sigurta' m'humiex soġġett għall-iskrutinju ta' l-Ombudsman.

Mr Chairman, naħseb li klawola 12 hija ta' importanza straordinarja fil- kumpless tal-liġi kif inhi għax titkellem dwar x'inhuma l-funzjonijiet ta' l-Ombudsman.

Din tispjega għal min japplika dan l-Att u qed ninkludu:

"(a) il-Gvern, inkluż kull dipartiment tal-Gvern jew awtorita' oħra tal-Gvern, kull Ministru jew Segretarju Parlamentari, kull uffiċjal pubbliku u kull membru jew impjegat ta' awtorita' kif imsemmi qabel;".

Tinkludi wkoll:

"(b) kull korp statutorju, u kull soċjeta' jew korp ieħor li fih il- Gvern jew xi wieħed jew iktar minn dawk il-korpi jew xi kombinazzjoni tagħhom ikollu kontroll ta' l-ishma jew li fuqhom ikollu kontroll effettiv, ...".

Mr Chairman, fit-Tieni Qari diġa' spjegajt - kien hawn ukoll kummenti miż- żewġ naħat tal-Kamra - li deherilna li għandna nestendu l-ġurisdizzjoni ta' l-Ombudsman mhux biss għall-operat tal-Gvern ċentrali, imma wkoll għal korpi statutorji u kull fejn il-Gvern għandu kontroll effettiv.

Jiġifieri qegħdin ninkludi wkoll soċjetajiet kummerċjali fejn il-Gvern għandu kontroll effettiv, pero' m'aħniex ninkludu - kien hemm min issuġġerixxa li għandna wkoll ninkluduhom - soċjetajiet kummerċjali fejn il-Gvern m'għandux il-kontroll effettiv.

Qed ninkludu wkoll l-awtoritajiet lokali.

Imbagħad subklawsoli (2) u (3) ta' din il-klawsola jgħidu fejn il- funzjonijiet ta' l-Ombudsman ma japplikawx.

Hawn qed nagħmlu l- esklużjonijiet għal dawn il-poteri u l-ġurisdizzjoni ġenerali li qed nagħtu lill-Ombudsman b'subklawsola 12 (1).

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Mr Chairman nixtieq l-ewwel nibda bit- tieni emenda li tressqet u mbagħad niġu anke għall-korp tal-klawsola.

Issemma s-servizz ta' sigurta' u ntqal li se jitressaq abbozz ta' liġi dwar is-servizz ta' sigurta'.

Naħseb li l-Kamra għandu jkollha spjegazzjoni dwar x'għandna f'moħħna meta ngħidu "servizz ta' sigurta'".

Dan l-abbozz għadna lanqas rajnih u una volta diġa' għandna inkluż il-Forzi armati, għandi nifhem li qed nirreferu wkoll għall-Pulizija.

Jekk qed nirreferu għall-Pulizija għandna nkunu ċari li qed neskludu mill-applikabilita' ta' l- Ombudsman il-Pulizija.

Għaliex una volta li l-Armed Forces huma nklużi, il- komponent l-ieħor tas-servizz tas-sigurta' s'issa, kif komunament magħruf, huwa l-Pulizija.

Għandna dan f'moħħna jew le?

Jekk għandna dan f'moħħna ndaħħlu wkoll il-Korp tal-Pulizija.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Le, m'għandniex f'moħħna li neskludu l-Korp tal-Pulizija kollu kemm hu fil-funzjonijeit kollha tiegħu.

Qegħdin ngħidu s-security service u security service - ma rridx nażżarda nagħti d- definizzjoni "hekk" - huwa l-inkarigu b'responsabilita' ministerjali għalih li jkollu xi ħadd fil-pajjiż u f'pajjiżna tradizzjonalment, safejn naf jien, kien investit fil-Kummissarju tal-Pulizija, li jkollu organizzazzjoni - kelma daqsxejn kbira pero' tfisser li għandu nukleu ta' nies li qegħdin jagħmlu l-funzjoni ta' dak li fil-jargon komuni huwa l- funzjoni ta' security service.

Qegħdin ngħidu li dak li għandu x'jaqsam ma' security service jrid ikun eżenti wkoll.

M'aħniex ngħidu l-Korp tal- Pulizija, imma qegħdin ngħidu dak li għandu x'jaqsam ma' funzjoni ta' servizz ta' sigurta'.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Jiena jidhirli li hawnhekk għandna nkunu kawtissimi - mhux kawti - għax meta nħarsu lejn l-esperjenzi ta' pajjiżi oħra nsibu li l-ikbar dnubiet u oltraġġi li saru kontra ċ-ċittadini ta' dawn il-pajjiżi huma mill-hekk imsejħa servizz tas-sigurta' ta' dawn il- pajjiżi.

Dawn ikunu parti mill-Pulizija jew parti mill-Forzi Armati addetti għas-sigurta' interna jew esterna tal-pajjiż, u d-dnubiet kbar u sagrileġġi li saru kontra l-individwi saru minn dawn il-forzi.

Issa hawn qed nikkontemplaw mezz ta' rimedju jew redress li ċ-ċittaddin ikollu dwar trattament li hu jħoss li ma kienx ġust.

Jekk hawn każijiet fejn wieħed jista' jikkontempla trattamenti li jkunu inġustifikati huma dawk it- tarattamenti li jingħataw u okkażjonijiet li jinħolqu mill-hekk imsejħa forzi tas-sigurta'.

Jiena jidhirli li jekk veru se nagħmlu rimedju kontra trattament li bih ċittadin iħossu inġustifikat, żgur li f'dak il-qasam għandna neskodiċaw jew ikollna apparat li jikkontrolla biex ma jkunx hemm abbużi.

Imma jekk issa se nagħtu eskulżjoni kompleta, filwaqt li se ndaħħlu l-protezzjoni għall-affarijiet żgħar, f'każijiet fejn l-oltraġġi mhux ġustifikati li jsiru fuq ċittadini jistgħu jkunu kbar, m'hu se nagħtu ebda protezzjoni.

F'dan l-istadju, jiena nħoss li l-Gvern jagħmel ħażin li jdaħħalha qabel ma nogħmoduha iktar, imbagħad 'il quddiem il-Gvern jista' jdaħħalha permezz tal-miżura ta' regolamenti li jiġu soġġetti għall- approvazzjoni ta' din il-Kamra.

Imma żgur f'dan l-istadju wieħed għandu jkun kontra li jikkontempla l-mod ta' kif jimxi s-servizz tas-sigurta', li llum huwa parti mill-Pulizija, tant li hemm is-Security Division tal- Pulzija.

Jekk il-partijiet l-oħra tal-Pulizija se jkunu passibbli għall- iskrutinju ta' l-Ombudsman, hekk ukoll din id-diviżjoni għandha tkun soġġetta għall-iskrutinju ta' l-Ombudsman.

Wara kollox l-Ombudsman se tkun persuna ta' fiduċja li ma tistax tisvela dak li tkun qed tisma' jew dak li jgħaddi minn taħt għajnejha.

Allura m'għandniex għalfejn naħsbu li s- servizz tas-sigurta' tal-pajjiż se jkun imminat jekk f'xi okkażjonijiet l- Ombudsman jiġi mitlub jindaga fuq trattament li seta' ngħata lil ċittadin mis-servizz tas-sigurta'.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Mr Chairman, l-ewwelnett irridu nifhmu li m'aħna inneħħu ebda protezzjoni li teżisti li għandu kull ċittadin għar- rigward tad-drittijiet fundamentali tiegħu.

Għad-drittijiet fundamentali garantiti mill-Kostituzzjoni u mill-Konvenzjoni Ewropea, jibqgħu kompetenti l-Qrati Ordinarji kif kienu, u hekk għandu jkun.

Jiġifieri jekk xi ħadd jallega li sar ksur tad-drittijiet fundamentali garantiti mill- Kostituzzjoni u mill-Konvenzjoni Ewropea, f'dawn il-każi jibqa' r-rimedju tal-Qrati Ordinarji.

Hawn qed nitkellmu fuq l-Ombudsman, u x-xogħol ta' l- Ombudsman huwa li jara li ma jsirux inġustizzji fl-amministrazzjoni.

Meta qed nitkellmu fuq security service huwa magħruf - u l-ħabib tiegħi għandu l- esperjenza għax hu kien Prim Ministru qabli - li jkun hemm affarijiet fejn ma tistax tmur u tgħid: "Taf għaliex għamilt hekk jien?

Għax kelli dik l- informazzjoni u ridt nieħu dik il-prekawzjoni, u kelli...".

Dawn l- affarijiet ma jiġux svelati jekk inhuma affarijiet li veru jaqgħu fil- kompetenza tas-security service.

Jiġifieri ma jistax ikun li s-security service ikun soġġett fl-aġir tiegħu għall-iskrutinju ta' l-Ombudsman.

Huwa soġġett għal-liġijiet ordinarji li jiggarantixxu d-drittijiet taċ- ċittadini, pero' mhux din il-kwalita' ta' garanziji li joffri l-Ombudsman irid ikun hemm għaċ-ċittadin.

Jiena nifhem x'irid jgħid l-Onor.

Mifsud Bonnici għax veru li fuq is- servizz tas-sigurta' ta' pajjiżi barranin tisma' stejjer ta' ġenn ta' kull kwalita', ġeneru u deskrizzjoni, u veru li jsiru abbużi.

Pero' ir-rimedju m'għandux ikun permezz ta' l-Ombudsman.

Illum ma nafx x'rimedji hawn bil- liġijiet preżenti, imma meta 'l quddiem il-Kamra jkollha quddiemha abbozz ta' Liġi li proprju se jittratta s-servizzi tas-sigurta', allura naħseb li hemmhekk inkunu rridu naraw x'garanziji u xi skrutinju hemm minn x'imkien biex abbużi ma jsirux.

Pero' il-metodu żgur li m'hux dak ta' l-Ombudsman.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Jiena ma jidhirlix li r-raġunijiet li ngħataw huma konvinċenti biżżejjed biex indaħħlu li s-servizz tas-sigurta' ma jaqax taħt l-operat ta' l-Ombudsman, għaldaqstant jidhirli li fuq dan għandna nivvotaw kontra.

Hawn qed nitkellmu dwar parti mill-Korp tal- Pulizija.

L-Armed Forces daħlet, u wieħed jifhem li meta jkun korp soġġett għal dixxiplina militari l-kriterji jkunu differenti minn dawk ta' korp li mhux soġġett għal dixxiplina militari, imma fil-każ tas-servizz tas- sigurta' din tiftaħ umbrella kbira u wiesgħa wisq li taħtha jistgħu jiġu koperti ħafna affarijiet, anke jekk ma jkunux ħwejjeġ li jipprestaw ruħhom għar-rimedji kostituzzjonali li għandna provduti fil-każ ta' ksur tad- drittijiet fundamentali.

Allura jiena nħoss li m'għandniex ninkluduha.

Issa niġu għal kwestjonijiet oħra li tqanqlu fit-Tieni Qari tad-dibattitu ta' dan l-Abbozz.

L-ewwelnett fil-klawsola 12 (1) (c) ta' dan l-Abbozz hemm li dan l-artikolu japplika għal:

"kunsilli lokali u kull kumitat tagħhom, is-sindki, kunsillieri u membri tal-personell tal-kunsilli lokali kollha.".

Jiena għandi nifhem li l-membri tal-personell huma impjegati, u kif l- impjegati ta' l-awtoritajiet imsemmija fi klawsola 12 (1) (a), jiġifieri impjegati tal-Gvern, korpi kostitwiti u awtoritajiet tal-Gvern, huma soġġetti għall-iskrutinju ta' l-Ombudsman, hekk ukoll l-impjegati tal- kunsilli lokali jkunu soġġetti għall-iskrutinju ta' l-Ombudsman.

Imma jiena jidhirli li m'għandniex ninkludu lill-kunsillieri biex ikunu wkoll soġġetti għall-iskrutinju ta' l-Ombudsman.

Il-kunsill lokali as such is one thing, imma għar-rigward ta' l-individwi it's another thing.

Naħseb li s-sindki għax jitgħabbew bid-deċiżjonijiet tal-kunsilli lokali, imma ma naħsibx f'dak li hu l-operat personali tagħhom.

Immaġina jkollok bniedem li huwa sindku u fl-istess ħin huwa employer.

Allura għax huwa sindku, l- employees tiegħu jistgħu jmorru quddiem l-Ombudsman?

Jiġifieri kemm is- sindku u kemm il-membri tal-kunsilli lokali trid tkun fil-funzjonijiet tagħhom qua sindki u qua membri tal-personell tal-kunsilli lokali u mhux fil-kapaċita' tagħhom privata.

Għax inkella kif inhi, tista' tinkludihom ukoll fil-kapaċita' tagħhom privata.

Mhux qed ngħid li huwa intenzjonat li jkun hekk, anzi qed ngħid li żgur li mhux intenzjonat li jkun hekk u allura għandna nagħmluha ċara li s-sindki, fil-kapaċita' tagħhom privata - mhux bħala sindki - ma jaqgħux taħt l-iskrutinju ta' l-Ombudsman.

Imma mbagħad meta niġu għall-kunsillieri jidhirli li anke qua kunsillieri, l-individwi, m'għandhomx jaqgħu taħt l-iskrutinju ta' l-Ombudsman.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jiena naqbel miegħu perfettament.

M'aħniex qed ngħidu li l-kunsillieri se jaqgħu taħt l-iskrutinju ta' l-Ombudsman għal affarijiet li jagħmlu mhux fil-funzjonijiet tagħhom ta' kunsillieri.

Jiġifieri naħseb li r-regoli ta' l-ermeneutica - hekk konna ngħidulhom meta konna l-Universita' - jiġifieri r-regoli ta' l-interpretazzjoni huwa li l- liġi trid tinterpretaha fil-kompless tagħha.

Huwa 'l bogħod ħafna mill- intenzjonijiet tagħna - kif qal tajjeb l-Onor.

Mifsud Bonnici - li ngħidu li nikkontrollaw l-aġir tal-kunsillieri f'affarijiet li jagħmlu mhux bħala kunsillieri.

Jiġifieri jiena naħseb li m'hemmx għalfejn ngħiduha, pero' m'hemmx dubju li naqblu li għandu jkun hekk.

Aħna qed ngħidu fil-funzjoni tagħhom ta' kunsillieri u mhux jekk wieħed għandu negozju, tinkludi wkoll in-negozju tiegħu.

Naħseb li l-interpretazzjoni bilfors f'dan is-sens trid tkun u m'hemmx interpretazzjoni oħra.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Jista' jkun li din hija l-pożizzjoni meta wieħed jimxi fuq is-subklawsola 13 (1) li tirristrinġi l-iskrutinju ta' l- Ombudsman fit-twettiq tal-funzjonijiet amministrattivi u hawnhekk titqanqal kwestjoni oħra.

Niġu issa għal dak li hemm fl-Iskedi.

Issa naraw li Taqsima B ta' l- Ewwel Skeda tgħid:

"Il-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku

Il-Forzi Armati ta' Malta għar-rigward biss ta' ħatriet, promozzjonijiet, salarji u drittijiet ta' pensjoni ta' l-uffiċjali u suldati f'dik il-Forza Armata."

u meta tikkonsidrahom in relazzjoni mas-subklawsola 12 (3) (b):

"Dan l-Att ma japplikax għall-korpi elenkati fit-Taqsima B fl-Ewwel Skeda li tinsab ma' dan l-Att, kemm-il darba ma tinġiebx prova b'sodisfazzjon ta' l-Ombudsman li tkun turi li kull mezz possibbli għall-ksib ta' rimedju jkun ġie eżawrit."

- wieħed għandu jinterpreta dan il-kliem fis-sens li jekk kemm-il darba iġġib prova li kull mezz possibbli għall-ksib ta' rimedju fil-każ tal-PSC u fil-każ tal-Forzi Armati ġie eżawrit, allura dan l-Att japplika wkoll għal PSC u għall-Forzi Armati.

Dan ifisser li wara li inti tkun għamilt il- proċedura ta' l-appell quddiem il-PSC, inti xorta għandek dritt tmur quddiem l-Ombudsman fuq l-istess kwestjoni deċiża mill-PSC fl-appell.

Dan ifisser ukoll li meta wieħed ikun eżawrixxa r-rimedji kollha li tagħti l- liġi fil-każ tal-Forzi Armati fuq l-istess mertu ta' kwestjoni li ġiet deċiża skond il-liġi tal-Forzi Armati inti tista' tmur quddiem l-Ombudsman.

Il-Gvern hekk irid li jkun hemm rimedju ieħor oltre dak li diġa' hemm provdut fil-liġi kemm fil-każ tal-Forzi Armati kif ukoll fil-każ tal-PSC?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Nista' ngħid li din hija kwestjoni li ġiet dibattuta ħafna meta kienet qed tiġi ppreparata din il-Liġi u kien hemm opinjonijiet qawwija - bħal ta' l-Onor.

Mifsud Bonnici - biex ngħidu li l- operat tal-Public Service Commission u tal-Forzi Armati ma jkunux jaqgħu taħt l-iskrutinju ta' l-Ombudsman.

Pero' l-esperjenza għalmitna li n-numru ta' complaints li jkun hemm fuq promozzjonijiet huwa sostanzjali.

Jiena diġa' kkwotajt ċifri ta' kemm ġew deċiżi lagnanze mill-Kummissjoni għall- Investigazzjoni ta' Inġustizzji u numru sostanzjali minn dawn il-każijiet kienu jirrigwardaw promozzjonijiet kemm fl-Armata kif ukoll fis-Servizz Pubbliku.

Naħseb - u jiena kont ta' din l-opinjoni, jiġifieri favur li tidħol din it-Taqsima - li jekk il-proċeduri jkunu eżawriti....

Per eżempju fil-proċeduri ta' l-Armata naħseb - u hawn qed nitkellem pjuttost off the cuff, pero' jidhirli li jiena korrett - li kellna ħafna complaints dwar promozzjonijiet fl-Armata li ġew kkonsidrati mill-Kummissjoni għall- Investigazzjoni ta' Inġustizzji pero' l-Kummissjoni ma qagħditx tidħol jekk kien hemmx appell skond ir-regolamenti ta' l-Army Act.

Hawnhekk qed ninponuha.

Jiġifieri jekk xi ħadd għandu lagnanza x'jagħmel, l-ewwel irid jeżawrixxi l-proċeduri normali ta' appelli, imbagħad ikun jista' jmur quddiem l-Ombudsman.

Jiena naħseb li fl-istadju li jinsab fih il-pajjijż illum, jiġifieri l-esperjenza reċenti - u biha nifhem dawn l-aħħar tmien snin li fihom kellna l-Kummissjoni għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzji - ma jkunx prudenti li neskludu l-PSC u l-Forzi Armati b'mod assolut mill- iskrutinju ta' l-Ombudsman.

Naturalment meta għandek kummissjoni kostituzzjonali bħalma hija l-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku, wieħed jifhem li din diġa' qiegħda hemm biex tagħti ċerti garanziji.

Naħseb li fi żmenijiet reċenti ma kienx hemm affarijiet grossolani li saru mill-Public Service Commission, pero' kulħadd jista' jiżbalja u kultant tinduna li jsiru żbalji.

M'aħniex inbiddllu dak li tgħid il-Kostituzzjoni illi effettivament il-promozzjonijiet iridu jibqgħu jsiru mill-awtorita' kompetenti - aktarx il-Prim Ministru - fuq ir-rakkomandazzjoni tal-PSC.

Infatti, kif diġa' spjegajt lill-Kamra f'diversi okkażjonijiet, kien hemm numru sostanzjali ta' każijiet fejn il-Kummissjoni għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzji tat raġun lil min għamel it-talba u jiena nkun approvajt, fis-sens li naċċetta r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni, pero' m'għandix l- awtorita' bil-Kostituzzjoni li jien nagħti l-promotions li ġew rrakkomandati mill-Kummissjoni għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzji u għalhekk bilfors irrid nirreferi għall-Public Service Commission.

F'numru sostanzjali ta' każijiet il-Public Service Commission tgħid li għalkemm hemm id-deċiżjoni tal-Kummissjoni għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzji hi ma taqbilx u ma tagħtix il-parir lill-Prim Ministru dwar dik il-promotion u m'hemmx rimedju.

M'aħniex qegħdin ngħidu li l-Ombudsman effettivament se jimponi d-deċiżjoni tiegħu għax m'aħniex qed inbidlu l-provvedimenti kostituzzjonali dwar il-funzjoni tal-Public Service Commission.

Li qegħdin nagħmlu huwa li qed nillimitaw għar-rigward tal-pożizzjoni kif inhi llum, jiġiifieri li l-Ombudsman irid l-ewwel jiċċertifika, jkun persważ u konvint li l-metodi l-oħra kif wieħed jindirizza l-att ta' inġustizzja allegat jkunu ttieħdu.

Jekk dawk il-metodi ma jkunux saru, allura jgħid li ma jeħux konjizzjoni tal-każ, imma jekk il-proċeduri jkunu ttieħdu kollha, allura qegħdin inħallu dan ir-rimedju.

Naħseb li l-perception ta' l- opinjoni pubblika hija importanti ħafna.

Naħseb li l-opinjoni pubblika għadha tesiġi li jkun hemm xi kwalita' ta' skrutinju.

S'issa qiegħda teżerċitah il-Kummissjoni għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzji.

Dik il- Kummissjoni se tispiċċa u qed nittrasferixxu poteri ftit inqas milli għandha llum il-Kummissjoni, għall-Ombudsman.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Jiddispjaċini, imma hawnhekk hawn kwestjonijiet ħafna iktar wiesgħa u fondi milli semma l-Prim Ministru.

Nieħdu bħala eżempju l-każ tal-PSC.

Il-fatt jekk ġewx eżawriti l-avenues tar-rimedju huwa irrelevanti għal kwestjoni jekk id-deċiżjonijiet tal-PSC għandhomx ikunu soġġetti għall-iskrutinju ta' l-Ombudsman.

Dak huwa l- qofol u dik hija l-kwestjoni, għax m'hemmx kwestjoni fuq il-fatt li l-ewwel iridu jiġu eżawriti l-proċeduri kollha u l-mezzi kollha li hemm quddiem il- PSC.

Mhux dak il-qofol tal-kwestjoni, għax f'każ li l-proċeduri jiġu eżawriti, tmur quddiem l-Ombudsman, u f'każ li ma jiġux eżawriti ma tistax tmur.

Dik irrelevanti u hija sekondarja .

Il-qofol huwa l-kwestjoni ta' prinċipju.

Skond il-Kostituzzjoni, l-PSC hija korp indipendenti u għax hija indipendent mill-Gvern tista' taġixxi b'ċertu mod li wieħed jistenna li jkun b'mod korrett.

Il-PSC hija magħmula mhux minn persuna waħda imma min-numru ta' persuni.

Fl-opinjoni tiegħi, din is-sitwazzjoni, li deċiżjoni meħuda minn korp kostituzzjonali tissottomettiha għall-iskrutinju ta' bniedem wieħed li mhux maħluq mill-Kostituzzjoni hija anomala.

Irridu nsibu soluzzjoni għaliha, soluzzjoni li tkun iktar koerenti u raġjonevoli.

Qed nieħu l-każ tal-PSC għax il-każ tal-PSC huwa differenti mill-każ tal- Forzi Armati.

L-impjegati tal-Forzi Armati ma jaqgħux taħt il-PSC kif normalment jaqa' kull impjegat fis-Servizz Pubbliku, għax hemm il-Liġi speċjali għalihom.

Imma fil-każ ta' l-impjegati fis-Servizz Pubbliku, d- drittijiet tagħhom ġew tutelati permezz tal-ħolqien tal-Public Service Commission.

Allura kif aħna għandna naċċettaw id-deċiżjonijiet ta' korp, għoli kemm hu għoli kif inhu tal-PSC protett mill-Kostituzzjoni għax ħadd ma jista' jindaħallu fl-operat tiegħu, mbagħad nissottomettu d-diskrezzjoni u l-operat tiegħu għall-Ombudsman, fl-opinjoni tiegħi din is-sitwazzjoni hija kontraditorja u mhux feliċi.

Jekk għandu jkun hemm rimedju ieħor - jiġifieri t-tielet rimedju għax id-deċiżjonijiet tal-PSC jistgħu jiġu appellati...

Meta qed ngħid appellati, dan qed ngħidu mhux fil-każ ta' promozzjonijiet, imma fil-każ ta' dixxiplina għax fil-każ ta' promozzjonijiet m'hemmx rimedju ieħor u dak li tgħid il-PSC ma tistax tirrimedjah u allura anke hawnhekk il-kondizzjoni li tkun eżawrejt il-mezzi tar-rimedju ma japplikawx.

Iżda fil-każ tad-dixxiplina nagħmlu t-tielet stadju tal-PSC, jiġifieri appell fuq appell, imma mhux li jkun l-Ombudsman.

Ma jistax ikun li dawk il-ħwejjeġ kollha u dawk il-kriterji kollha addottati mill-PSC biex wasslu għad-deċiżjoni jiġu totalment injorati għax ma jkunux abraċċati mill-Ombudsman u jasal għal deċiżjoni oħra.

GĦar- rigward tal-PSC din żgur m'hijiex sitwazzjoni feliċi.

Niġu issa għall-każ tal-Forzi Armati.

Jekk fil-Liġi tal-Forzi Armati, nħossu li m'hemmx kawtela biżżejjed biex id-drittijiet tal-membri tal-Forzi Armati jiġu salvagwardati għar-rigward deċiżjonijiet amministrattivi, għandna nipprovdu dan ir-rimedju fil-Liġi tal-Forzi Armati.

Wieħed m'għandux jippretendi li bħala korp dixxiplinarju il-membri tal-Forzi Armati għandhom jaqgħu taħt il-liġi, imbagħad wara li l-uffiċjali jieħdu d- deċiżjonijiet tagħhom skond il-liġi u skond il-kriterji tagħhom, tiġi persuna estranja għall-Forzi Armati li ma taqbilx mad-deċiżjonijiet li jkunu ttieħdu.

Mhux qed ngħid li m'għandux ikun hemm rimedju għal- lagnanze, li jistgħu jkunu ġusti, tal-membri tal-Forzi Armati, imma s- soluzzjoni suġġerita, jiġifieri ta' l-Ombudsman, m'hijiex s-soluzzjoni addatta.

Wara kollox l-importanza li jiġu eżawriti l-mezzi kollha, m'hijiex daqshekk importanti.

L-importanza fundamentali hija d-deċiżjoni li għandha tittieħed, jiġifieri jekk il-PSC u l-Forzi Armati għandhomx jaqgħu taħt l-Ombudsman.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Mr Chairman, jiena diġa' għidt li teoretikament naqbel ma' dak li qed jgħid l-Onor.

Mifsud Bonnici, jiġifieri la għandek Kummissjoni Kostituzzjonali li tiggarantixxi favur l-impjegati tal-Gvern id-drittijiet tagħhom, wieħed m'għandux notionally iħoss il-bżonn li jkun hemm ukoll il-ġurisdizzjoni ta' l-Ombudsman.

Pero' din hija rigward it-teorija, imma f'dan il-pajjiż, kif għadu sal-lum, il-prattika hija li jkun hemm numru ta' complaints.

M'aħniex neżawtoraw il-Public Service Commission għal dik li hija funzjoni Kostituzzjonali tagħha u lanqas l-Ombudsman m'hu se jkollu l-pożizzjoni li jordnalha tagħmel dak li jidhirlu hu, għax il-PSC hi protetta mill-funzjoni li tagħtiha l- Kostituzzjoni.

Nerġa' ngħid, b'saqajna fl-art - u hawn hi d-deċiżjoni li ħa l-Gvern - li dan m'huwiex il-mument fil-qagħda soċjali tal-pajjiż li nneħħu din il-funzjoni.

Nista' ngħid li bħalissa quddiemi għandi l-aħħar mid-year progress report li jkopri l-perjodu mill-1 ta' Ottubru tas-sena l- oħra sal-31 ta' Marzu ta' din is-sena fuq il-Kummissjonijiet dwar l- Investigazzjoni ta' Inġustizzji.

Hawn nara li minn 185 każ introdotti f'dan il-perjodu, 46.5% tal-complaints kienu jirrigwardaw promotions u appointments.

Biex ma nagħtix il-Kamra informazzjoni żbaljata, dawn jinkludu wkoll korporazzjonijiet, jiġifieri l-Enemalta, l-Planning Authority u t-Transport Authority, jiġifieri hemm diversi korporazzjonijiet li hemm ilment fuqhom dwar promotions u li ma jaqgħux taħt il-Public Service Commission.

Mela mhux qed ngħid li minn dawn il-185 każ, 46% minnhom huma ta' impjegati li jaqgħu taħt il-Public Service Commission.

Pero' sfortunatament, fil-pajjiż għad hawn atteġġjament li jikkontesta l- mod kif isiru l-promotions.

Jiena bl-ebda mod ma rrid li l-Ombudsman - u allaħares jiġri dan - jibda jiġi inondat li kull min ma ħax promotion jibda jmur għandu.

Naħseb li trid tidħol il-kultura li jekk ma ħaqqekx promotion ma ħadthiex u inutli toqgħod tappella biex tieħu l-promotion.

Mentri l-metodu ta' ħafna nies huwa li għax wieħed għandu s-seniority allura jiġi qabel dak u allura ħaqqu l-promotion u jekk ma jeħux il- promotion hija inġustizzja u la hija inġustizzja għandu dritt ta' rimedju.

Nerġa' ngħid li dan huwa ħsieb maturat.

Notionally jekk wieħed jgħid kif tirraġuna fuq prinċipji, l-argument ta' l-Onor.

Mifsud Bonnici li l-PSC m'għandhiex tkun soġġetta għall-iskrutinju, ireġġi, imma fil-prattika naħseb li hemm bżonn li nkomplu b'dan il-proċess.

Forsi jgħaddi ż-żmien, imbagħad naraw kif ħadem l-Ombudsman, naraw li naqqsu l-complaints u naraw li l-ilmenti fuq promozzjonijiet jkunu ħafna inqas milli kienu fl-imgħoddi - illum diġa' huma inqas milli kienu qabel - pero' d-deċiżjoni tal-Gvern hi li għandna nħallu dan ir-rimedju.

Nerġa' ngħid r-rimedju soġġett għal dak li tgħid il-Kostituzzjoni li d-deċiżjoni finali tibqa' tal-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Jien qed inħoss li l-Prim Ministru qed jirrestrinġi ruħu għal kwestjoni tal-promotions.

Il-kwestjoni tal- promotions hija importanti imma l-kwestjoni hija iktar vasta minn dak li qed jgħid il-Prim Ministru.

Hemm qasam ieħor li hu importantissimu, jiġifieri l-kwestjoni ta' dixxiplina.

Kull każ ta' dixxiplina aħna se nagħtuh appell ġdid.

Kull każ ta' dixxiplina li tiddeċiedi l-PSC anke wara li jkun ġie appellat, jiġifieri eżawrit il-proċess ta' l-appell quddiem il- PSC, dan se nagħtuh aċċess ieħor - dak ta' l-Ombudsman.

Jien qed ngħid għal PSC biss, imma fil-fatt jirrigwarda wkoll kull każ ta' dixxiplina tal- korpi kollha li semmejna.

Dawn se nagħtuhom iċ-ċans li jmorru quddiem l- Ombudsman, jiġifieri din m'hijiex kwestjoni biss ta' promotions, imma għal kull każ ta' dixxiplina, u jkun iblah dak il-bniedem milqut minn deċiżjoni ta' dixxiplina li ma jappellax bl-isperanza li l-Ombudsman bid-diskrezzjoni tiegħu ma jasalx għall-istess konklużjoni ta' min ikkundanna lil dak l- individwu u ddixxiplinah.

Fil-fatt dan li se nagħmlu li kull każ ta' dixxiplina se jispiċċa quddiem l-Ombudsman.

Wara li l-PSC tkun semgħet l- appell u ttrattat l-appell, l-individwu jista' jgħid li wara se jipprova quddiem l-Ombudsman.

Dan li qed ngħid.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jiena lill-Onor.

Membru ngħidlu li veru li anke każijiet ta' dixxiplina jistgħu jispiċċaw quddiem l-Ombudsman, imma anke hawn l-esperjenza turina li l-każijiet ta' dixxiplina li s'issa marru quddiem il-Kummissjoni għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzji huma minimi, huwa numru limitat ħafna.

Il-każijiet fejn kontinwament ikun hemm l- allegazzjonijiet u wieħed jitlob xi forma ta' redress, huma in konnessjoni ma' promozzjonijiet.

GĦal dawk li huma każijiet ta' dixxiplina,fl- imgħoddi mhux riċenti kien hemm każijiet li d-deċiżjonijiet tal- Kummissjoni għas-Servizz Pubbliku ġew riveduti.

Dawn ġew riveduti mill- Kummissjoni stess u ġew riveduti pożittivament fis-sens li qalu li d- deċiżjoni kienet żbaljata.

Iżda nerġa' ngħid m'għandniex niddiskutu fl- ajru, imma fil-kontest tagħna ta' dan il-pajjiż.

Jiena lill-Onor.

Mifsud Bonnici ngħidlu li kien hemm każijiet li ġew mitluba review quddiem il- Kummissjoni għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzji, pero' kienu limitati ħafna apparagunati man-numru ta' ilmenti li kien hemm.

Sfortunatament veru kien hemm każijiet fejn id-deċiżjonijiet finalment ġew mibdula bil-kunsens tal-Public Service Commission għax kienu saru inġustizzji.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Jiddispjaċini imma l-esperjenza fil-ħajja privata u professjonali tiegħi tgħallimni mod ieħor.

Meta bniedem impjegat speċjalment mal-Gvern - qed nitkellmu fuq il-PSC - jgħaddi mill- ewwel proċess tal-PSC, mbagħad mill-appell u jinstab ħati u jiġi dixxiplinat, il-parir ikun li jekk ma tistax issib xi vizzju fil-proċess jew fil-proċedura tgħidlu li m'hemmx rimedju ieħor, u ħadd ma jagħti parir li jmur quddiem il-Kummissjoni għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzji meta għandek ġudizzju fuq il-meritu.

F'dan il-każ, la se jkun hemm l-Ombudsman, inti tagħti parir biex imur quddiem l-Ombudsman, bit-tama li fuq il-meritu l-Ombudsman jifhimha differenti milli fehmuha l-PSC fl-ewwel stadju u fl- istadju ta' l-appell.

GĦalhekk il-pożizzjoni se nbiddluha kompletament għax trid tkun iblah li għandek ċans ta' appell ieħor u ma teħdux.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ma naħsibx li trid tkun iblah.

L-ewwel ħaġa min jagħti l-parir ma jridx ikun iblah u m'għandux jagħti parir frivolu u jien għandi nassumi li min jagħti l-parir ma jagħtix parir frivolu.

Jekk il-parir mhux frivolu - jiġifieri li hemm bażi fuqhiex wieħed jipprova jbiddel id-deċiżjoni - iva għandu jipprova, imma mhux kapriċċjożament.

Jien naħseb li l-Onor.

Mifsud Bonnici qed jagħmel premessa - m'hijiex dikjarata, m'hijiex espliċita' - żbaljata.

Jien persważ li l-persuna li se tiġi nominata bħala Ombudsman se tkun persuna serja, li ma tagħmilx l- affarijiet kapriċċjożament u allura jekk xi ħadd sejjer bl-idea li issa kull każ ta' dixxiplina se jibda jmur quddiem l-Ombudsman għax l-Ombudsman forsi jifhimha b'mod differenti, malajr ikollu r-risposti ta' l-Ombudsman, li l-Ombudsman mhux qiegħed hemm biex jgħaddi ż-żmien bin-nies jew biex jissodisfa n-nies fil-kapriċċi tagħhom, imma qiegħed hemm biex każijiet ta' inġustizzja manifesta jirranġahom.

Jiġifieri l-biża' ta' l-Onor.

Mifsud Bonnici li kull min weħel xi ħaġa se jibda jingħata l-parir sabiex imur quddiem l-Ombudsman ...

Jien naħseb li la hawn nies li jagħtu din il- kwalita' ta' parir frivolu u nassigurah bl-iktar qawwa li l-persuna, hi min hi, li tiġi nominata mhux se tkun persuna li tinvita li joqogħdu jsiru appelli quddiemha li jkunu frivoli.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: M'għandux x'jaqsam mal-frivolezza u m'għandux x'jaqsam ma' l-ebda ħaġa li semma l-Prim Ministru.

Il-kwestjoni hi apprezzament ta' fatti.

Ċerti fatti bniedem japprezzahom mod, u bniedem ieħor jasal għall-konklużjoni differenti u din issir fil-bona fede kollha.

Dan narawh fil-ġudikanti, mela din m'hijiex kwestjoni ta' frivolezza imma kwestjoni ta' jekk hemmx ħtija u kwestjoni ta' l-ammont ta' ħtija u quindi anke l-punizjoni u d-dixxiplina marbuta mas-sejba tal-ħtija.

Issa meta l-PSC tasal għall-konklużjoni ma tkunx persuna waħda li tasal għal deċiżjoni fuq ħtija, imma allura kif l-opinjoni kollettiva ta' numru ta' persuni tiġi soġġetta għall-opinjoni ta' persuna waħda hi kemm hi rispettabbli?

Jien m'għandix nifhem li n-nies tal-PSC huma inqas rispettabbli mill-Ombudsman.

Issa apparti l-element soġġettiv.

Fil-bidu nsistejt fuq l-element soġġettiv li l-bniedem bir-rieda tajba jista' jasal għal ċertu apprezzament, niedem ruħu u bl-istess rieda tajba jasal għal apprezzament differenti.

Imma anke jekk niġu għall-kwestjoni ta' numri.

Jekk tlieta min-nies bir-rieda tajba tagħhom kollha ddeċidew mod, kif bniedem ieħor bir-rieda tajba tiegħu jiddeċiedi bil-maqlub?

Se jkun hemm il-possibilita' li jagħmel dan u għalhekk qed ngħid li kull min iħoss li ma kellux il-ħtija li ġiet mogħtija lilu mill-PSC żgur se jappella quddiem l- Ombudsman.

Din m'hijiex kwestjoni jekk hijiex frivola jew le, ħafna min- nies li jiġu kkundannati u dixxiplinati jibqgħu jemmnu ġo qalbhom li ma kellhomx ħtija jew li ma kellhomx dik il-ħtija u għal xejn ikun hemm is- sentenzi kontra tagħhom.

Allura dawn mhux bilfors iridu jappellaw quddiem l-Ombudsman jekk huma jibqgħu jħossu dan?

Huwa sewwa li nagħtuhom dan ir- rimedju?

Jekk għandna nagħtu t-tielet rimedju dan għandna nagħtuh fil- PSC u mhux fl-Ombudsman li ma jkollux l-istess kriterji biex jiġġudika.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Mr Chairman, m'iniex se nerġa' nirrispondi għall-argumenti li diġa' tqajmu u rrispondejt għalihom pero' jidhirli li issa l-Onor.

Mifsud Bonnici uża argument ġdid - ġdid għas-seduta tal-lum għax diġa' semmieh fit-Tieni Qari - jiġifieri li mhux loġiku u mhux sewwa li persuna waħda, jiġifieri l-Ombudsman, jkollha d-dritt ta' skrutinju ta' deċiżjoni li tkun ttieħdet minn grupp ta' nies, per eżempju bord ta' diretturi, Public Service Commision jew xi kummissjoni oħra.

Jiddispjaċini pero' dan l-argument assolutament ma jreġix.

Din m'hijiex kwestjoni ta' jekk ġudizzju ta' persuna waħda huwiex aħjar minn ġudizzju kollettiv, imma hija rimedju li qegħdin nagħtu biex iċ-ċittadin ikollu salvagwarda kemm jista' jkun wiesgħa u qawwija kontra xi deċiżjonijiet żbaljati jew inġusti li ttieħdu min-naħa ta' l-amministrazzjoni pubblika.

Jiġifieri l-argument ta' wieħed kontra tlieta, jew wieħed kontra ħamsa jew wieħed kontra sebgħa jien narah li dak mhux argument.

Allura nistgħu ngħidu li l-Ombudsman jista' jidħol biss f'każijiet fejn għandu wieħed kontra wieħed!, Jien ma naħsibx li xi ħadd lest li jaċċetta li din hija l-funzjoni ta' l-Ombudsman.

L-Ombudsman mhux qiegħed hemm biex jgħid li t-tali eżerċita l-ġudizzju tiegħu ħażin, iżda biex jgħid li d-deċiżjoni amministrattiva li tittieħdet hija żbaljata - allavolja tista' ma tkunx teknikament żbaljata - u ħolqot inġustizzja.

Jiġifieri l-argument ta' wieħed kontra tlieta jew aktar, assolutament bir-rispett kollu jien ngħid li ma jreġix.

Kieku kellu jreġġi dan l-argument, allura ngħidu li l-Ombudsman mhux dawn l-funzjonijiet li hawn fil-liġi għandu jkollu imma xi funzjonijiet kompletament differenti.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Tant ireġġi l-argument numeriku li fil- qrati tagħna, fis-sede ta' appell kulħadd jistenna jew lill-ġudikant ikun superjuri għall-ewwel ġudikant u meta jsir appell minn deċiżjoni ta' maġistrat tmur quddiem imħallef - li huwa kkonsidrat grad superjuri - jew inkella n-numru ta' imħallfin ikun akbar.

Fl-ewwel stadju, l-ewwel qorti tkun magħmula minn imħallef wieħed u fl-istadju ta' l-appell tkun magħmula minn tliet imħallfin ħalli d-deċiżjoni ta' l-imħallef wieħed tkun superata jew konfortata mid-deċiżjoni kollettiva tat-tliet imħallfin.

Imma mhux bil- maqlub, inti ma tagħmilx li deċiżjoni ta' tliet imħallfin meħuda kollettivament tiġi maqluba minn deċiżjoni ta' imħallef wieħed.

Hekk qed nagħmlu fil-każ ta' l-Ombudsman meta jkun każ li ġie deċiż mill-PSC fejn hemmhekk id-deċiżjoni ma tkunx dik ta' persuna waħda.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ir-risposta għal dan diġa' ntqalet diversi drabi, ir-risposta hija li l-Onor.

Membru m'għandux l-konċett proprju ta' l- Ombudsman.

L-Ombudsman mhuwiex qorti.

L-Ombudsman m'għandux poteri eżekuttivi.

Id-deċiżjonijiet ta' l-Ombudsman ma jsirux bilfors eżekuttivi, iżda jrid ikun hemm proċess ieħor biex d-deċiżjonijiet tiegħu jkunu eżekuttivi.

L-Ombudsman m'għandux il-poter eżekuttiv u allura fil- Qorti ta' l-Appell huwa loġiku li jkun hemm appell għal tliet min-nies flok persuna waħda, għax hemmhekk id-deċiżjoni tal-Qorti ta' l-Appell hija deċiżjoni eżekuttiva, kulħadd irid jbaxxi rasu għaliha u jobdiha.

Kif għidna ripetutament il-funzjoni ta' l-Ombudsman hija funzjoni differenti, m'hijiex funzjoni eżekuttiva, għandu d-dover jagħmel rakkomandazzjonijiet biex dak li jidhirlu hu li setgħu kienu jew kienu inġustizzji jiġu rimedjati.

Jekk ma nżommux din id-distinzjoni fundamentali quddiemna fl- argumenti kollha, naħseb li nkunu qed nispostaw l-konċett kollu ta' x'inhu l-Ombudsman.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Jiddispjaċini dawn huma argumenti li jikkonfondu l-kwestjoni.

Meta inti qed tanalizza u tifli l-kwestjoni ma tistax tikkonfondihom b'din il-manjiera ta' argumenti.

Meta jien ġibt l- analoġija tal-Qorti, m'għamiltx hekk għax fil-każ ta' l-Ombudsman xi ħadd qed jgħid li għandna nużaw l-istess kriterji ġudizzjarji.

Jien qed ngħid li l-loġika li ddettat lill-bniedem jagħmel fil-qasam ġudizzjarju li fl- istadju ta' appell in-numru ta' ġudikanti jkun akbar minn dak in-numru fl- ewwel stadju, dik l-istess loġika tiddettalek li f'qasam ieħor, per eżempju fil-qasam tad-dixxiplina, inti m'għandekx tissoġġetta d-deċiżjoni ta' numru ta' nies meħuda flimkien għal ġudizzju ta' bniedem wieħed.

It-tieni argument li ġab il-Prim Ministru kien li qed ninjoraw l-fatt li l-Ombudsman m'għandux setgħat eżekuttivi.

Imma dan x'għandu x'jaqsam?

Din hija difett ieħor fl-argumentazzjoni u l-impostazzjoni ta' l- argumentazzjoni.

Hu x'inhu l-effett tad-deċiżjoni ta' l-Ombudsman huwa fatt li jekk Ombudsman skond il-ħsieb u l-ħila tiegħu jasal għall- konklużjoni li dik id-deċiżjoni hija ħażina - u fil-liġi hemm provdut anke jekk hija ħażina fil-meritu - huwa jirrakkomanda kontra tagħha.

Issa jekk tkunx rakkomandazzjoni jew jekk ikollhiex l-effett eżekuttiv, huwa irrelevanti.

Jien li qed ngħid huwa dan: Dik ir-rakkomandazzjoni għalkemm fiha nnifisha m'għandhiex effett eżekuttiv, mbagħad se nkomplu nikkonfondu d-difett fl-argumentazzjoni għax se npoġġuha li jekk tiġix esegwita jew le, f'idejn il-Prim Minsitru.

Imma dan x'argumentazzjoni hu?

Anzi bil-maqlub, fit-Tieni Stadju għidt: Le, ir-rakkomandazzjonijiet ta' l- Ombudsman li għamilnih indipendenti għandhom jkollhom effett dejjem, effikaċja dejjem u mhux issa soġġett għal deċiżjoni ta' bniedem ieħor jekk ikollhomx effett jew effikaċja.

Issa jekk ħadd ma jaqbel jekk għandhomx ikollhom effikaċja ma jaqbilx, imma għall-finijiet li d-deċiżjoni ta' numru ta' nies m'għandjoex tkun superata minn deċiżjoni ta' bniedem ieħor, dwar jekk hijiex tajba jew le fil-meritu, jiġifieri fis-sustanza tagħha jekk hijiex ħażina - il-Liġi tuża l-kelma "ħażina" - m'għandhiex x'taqsam għax m'hijiex ġudizzjarja u m'hijiex eżekuttiva.

Assolutament m'għandha x'taqsam xejn.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Mr Chairman, jien m'għandix xi nżid ħlief li nirrepeti li l-Onor.

Membru mhux qed jifhem x'inhu l-Ombudsman, u din hija fundamentali.

Jekk l-Onor.

Membru ma japprezzax li l-funzjoni ta' l- Ombudsman hija biss li jirrakkomanda u mhux li jiddeċiedi u mhux li jkollu poteri eżekuttivi, għadu mhux qed japprezza x'qed nagħmlu f'din il-Liġi.

Ir-raison d'etre kollu tal-Liġi u tal-konċett ta' l-Ombudsman huwa l-bażi li dak li jiddeċiedi huwa rakkomandazzjoni.

Rakkomandazzjoni b'konsegwenzi, fis-sens li li jekk ir-rakkomandazzjonijiet ma jiġux esegwiti hemm il-proċess xi jsir u x'jista' jagħmel l-Ombudsman stess; kif finalment jispiċċa biex jiġi palesat dak li jkun irrakkomanda l-Ombudsman; tiġi palesata l-awtorita' kompetenti biex tirrimedja dak li ma rrimedjatx; dan il-Parlament ikollu l-iskrutinju ta' x'kienet dik id-deċiżjoni u jkun hawn l-opinjoni pubblika.

Dan hu l-konċett ta' l-Ombudsman, mhux li jġiegħel hu b'ordni li xi ħadd irid jobdih, imma li fil-pajjiż noħolqu dik il-klima ta' serjeta' li kulħadd ikun jaf li jekk ma jieħux id- deċiżjonijiet amministrattivi tiegħu b'sens ta' ġustizzja ma' kulħadd u ma jirrimedjax meta l-Ombudsman jgħidlu li żbalja u jrid jipprova jirrimedja, se jkollu dik iċ-ċensura pubblika fl-opinjoni pubblika permezz ta' dan il- Parlament, in ultima analizi, li ġġiegħel lil dak li jkun jamministra aħjar.

Jiġifieri l-konċett kollu ta' l-Ombudsman huwa biex l- amministrazzjoni pubblika ssir dejjem iktar trasparenti, accountable u ġusta mhux bid-dettami ta' xi ħadd li jordna, imma għaliex toħloq il-klima fil-pajjiż li l-amministrazzjoni hija soġġetta għal dan l-iskrutinju li finalment min ma joqgħodx għal dan l-iskrutinju se jkun jaf li l-aġir tiegħu se jiġi palesat fil-pajjiż bil-konsegwenzi kollha, u naturalment bil-konsegwenzi politiċi għalina l-politiċi.

Dan hu l-konċett kollu ta' l- Ombudsman, mhux li jordna u xi ħadd jobdi, imma li jkollu din l-istatura ta' istituzzjoni li bl-iktar mod oġġettiv tara x'inhu sewwa u x'm'huwiex, tikkritika u tagħmel mezz biex dik il-kritika tiġi mismugħa u jingħataw ir- rimedji.

Issa jekk se ngħidu li minflok hekk, l-Ombudsman għandu poteri li jirrakkomanda u dik ir-rakkomandazzjoni tiegħu trid bilfors titwettaq, inkunu għamilna tribunal, inkunu għamilna qorti, inkunu għamilna konċett li hu aljen għal kollox għall-konċett ta' l-Ombudsman.

L-Onor.

Mifsud Bonnici din irid jifhimha, ma jistax ikun li jibqa' jgħidilna, kif għamel fl- istadju tat-Tieni Qari, li din il-Liġi ma tiswa xejn jekk l-Ombudsman m'għandux il-poter li dak li jiddeċiedi bilfors jiġi obdut.

Jekk għalih dan hu l-konċett ta' l-Ombudsman għandu konċett kompletament żbaljat u jekk jibqa' b'dan il-konċett naħseb li inutli nibqgħu niddiskutu.

Dan huwa konċett aljen għal kollox għall-istituzzjoni ta' l-Ombudsman.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Jiddispjaċini li għall-fini ta' l-argument li qegħdin nikkultivaw dawn l-osservazzjonijiet tal-Prim Ministru huma irrelevanti.

F'dan l-istadju m'aħniex qed ngħidu x'għandu jkun l-effett tar-rakkomandazzjoni ta' l-Ombudsman.

Li qed ngħid huwa li mhux veru li l- bażi tad-deċiżjoni ta' l-Ombudsman hija rakkomandazzjoni, imma bil-maqlub.

Ir-rakkomandazzjoni hija bbażata fuq l-ewwel deċiżjoni li xi ħaġa saret ħażina.

L-ewwel irid jiddeċiedi jekk xi ħaġa saritx tajba jew saritx ħażina u nibqa' ninsisti li l-Liġi hekk tgħid.

Meta hu jgħid li dak li twettaq fil-funzjoni amministrattiv kien ħażin, hemmhekk l-Ombudsman ikun wasal għal deċiżjoni.

Imbagħad wara li jieħu dik id-deċiżjoni jagħmel ir- rakkomandazzjoni - issa tiġix segwita jew le għall-finijiet sa l-istadju tad-deċiżjoni hija irrelevanti f'dan l-istadju u dik niddiskutuha aktar 'l quddiem.

Jien qed ngħid li biex jasal għal deċiżjoni li korp magħmul minn tlieta jew minn ħames min-nies bħalma hu l-PSC, wasal għal deċiżjoni ħażina, m'għandux ikun persuna waħda li tgħid hekk.

Għax imbagħad wara li jkun wasal għal dik id-deċiżjoni, jagħmel ir-rakkomandazzjoni, ir- rakkomandazzjoni tmur quddiem l-istess korp u l-korp jekk hu ta' l-affari tiegħu u jkun mexa in bona fede, jgħidlu: "Jiddispjaċini imma ma naqbilx miegħek.

Nista' niġi palesat mhux ma' Malta kollha, imma mad-dinja kollha, għax jekk ma naqbilx miegħek nibqa' ngħid li ma naqbilx miegħek u mhux se naċċetta r-rakkomandazzjoni tiegħek għaliex inħoss li dak li għamilt jien huwa tajjeb u skużi dak li għidt inti u ddeċidejt int huwa ħażin."

Ħaġa li ma tistax issir din meta min ikollu l-aħħar kelma fuq id- deċiżjoni - mhux fuq it-twettiq jekk hijiex eżekuttiva jew le - ikun numru superjuri għalik.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Mr Chairman, jiddispjaċini li l-Onor.

Mifsud Bonnici jibqa' harping on the same argument and the same theme u nerġa' ngħid li mhux qed jifhem x'aħna ngħidu.

Ngħidlu li anke l-esperjenza mhux hekk, per eżempju, diġa' għidt li l-Kummissjoni għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzji kellha diversi każijiet quddiemha fejn qalet li saret inġustizzja ma' xi ħadd, irrakkomandat li dik l-inġustizzja tiġi rimedjata - qed ngħid każijiet tal-Public Service Commission - u l-Public Service Commission qablet, allavolja kienet il-PSC stess li kienet ħadet id- deċiżjoni u dik ir-rakkomandazzjoni li kellha tesegwiha.

Din m'hijiex kwestjoni ta' piki.

L-Onor.

Mifsud Bonnici qal li kif jista' jkun li l- Public Service Commission tgħid li żbaljat.

Mela le, tista' tgħid: Iva, jien kelli element quddiemi li ma kkonsidrajtux, issa l-Ombudsman irrimarkali li kelli dan l-element nieqes u jien nirrevedi d-deċiżjoni tiegħi.

Il-konċett kollu hu li għandek bniedem upright, għandu esperjenza tal-ħajja, jaf l-affarijiet kif jimxu, jaf forsi - nuża l-kelma - l- innuendos kollha ta' dak li jkun involut f'xi deċiżjoni u b'mod mhux legalistiku - mhux qed ngħid li kontra l-liġi imma mhux b'mod legalistiku - jgħid: Isma' hawn għandi quddiemi inġustizzja; id-deċiżjoni tista' tkun legali għal kollox, perfetta, skond il-liġi, imma fir-riżultat tagħha għamlet inġustizzja u allura jirrakkomanda.

Nerġa' ngħid li l-esperjenza turina li kien hemm ħafna każijiet fejn il- PSC kienet ħadet deċiżjonijiet imbagħad fuq rakkomandazzjoni tal- Kummissjoni qalet iva.

Kien hemm każijiet fejn il-PSC qalet: Iva, f'dan il-każ hemm raġun, saret inġustizzja, pero' mhux rimedjabbli, għaliex jekk nirrimedja issa se noħloq inġustizzji ma' ħafna nies oħra.

Allura qalet li għalkemm ir-rakkomandazzjoni hi tajba, fis-sens li identifikat inġustizzja, pero' l-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjoni m'hijiex possibbli għax jekk tagħmel dik l-implimentazzjoni se toħloq inġustizzji oħra ma' ħaddieħor.

Jiġifieri rridu nifhmu x'aħna nagħmlu.

Nerġa' ngħid li l-anoloġija u l- esperjenza tal-Kummissjoni għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzji għallmitna ħafna.

Issa qegħdin nagħmlu din il-Liġi li se tkun permanenti bħala istituzzjoni u nafu li se jkollha utilita' u nagħmlu ħażin jekk immorru bl- idea li ninkoraġġixxu n-nies - mhux qed ngħid li l-Onor.

Mifsud Bonnici qed jagħmel hekk - fis-sens li ngħidu li dan huwa poplu litiġjuż u kulħadd jiġġieled għad-drittijiet tiegħu, u jagħmel sew, pero' mbagħad ngħidu li la issa hemm ċans ieħor, kulħadd imur quddiem l-Ombudsman.

Jien persważ li min ikun Ombudsman malajr jaqta' l-għatx bil-perżut, kif ngħidu bil-Malti, u l-poplu tagħna jifhem li l-Ombudsman mhux qiegħed hemm biex wieħed jipprova biex forsi jirnexxilu, imma jrid ikun veru li hemm każ li manifestament, jew meta tidħol fih fil-fond, ikun manifest li wieħed sofra inġustizzja.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Jiddispjaċini ma nistax nikkonvinċi ruħi bl-argumenti li qed jinġiebu min-naħa l-oħra.

Ngħaddi issa għal aspett ieħor ta' l-istess kwestjoni.

Huwa magħruf li l- PSC tikkonduċi għażliet u eżamijiet u huwa magħruf ukoll li spiss ikun hemm ilmenti rigward ir-riżultati ta' dawn l-għażliet, iktar u iktar meta jkunu għażliet b'riżultat minn interview biss.

L-aħħar każ li wasal il-Qorti huwa, per eżempju, għall-kariga ta' Assistant Principal Senior Health Officers, jiġifieri ta' l-ispetturi sanitarji fejn dawn kienu soġġetti għall-interview u lil ħafna minnhom staqsewhom fuq kollox minbarra fuq ix- xogħol tagħhom, imbagħad ħareġ ir-riżultat wara xi numru ta' xhur u min l- iktar kellu esperjenza vasta, ilmenta li l-marki li tawh żgur ma kenux realistiċi għaliex il-marki ngħataw lil ħaddieħor li m'għandux kwalifiki iktar minnu, m'għandux l-esperjenza u m'għamilx ix-xogħol li għamel hu, allura l-interviewing board li sar taħt l-aegis tal-PSC ma setax mexa kif kellu jimxi.

Allura issa l-Ombudsman ikollu jidħol f'dawn il-każi u l- kriterju li ntuża mis-selection board bilfors irid jiġi skrutinat mill- Ombudsman li jista' jasal għal deċiżjonijiet differenti.

Anke f'dawn il- każijiet se jkun possibbli li wieħed imur quddiem l-Ombudsman.

Filwaqt li llum ir-rimedju legali huwa limitat għal ċerti ċirkostanzi biss - meta tkun tista' tipprova xi irregolarita' jew abbuż fil-proċess tal-ħatra ta' l- għażla - issa dan ir-rimedju m'hux se jibqa' limitat u aħna nafu kemm dawn il-każi huma frekwenti.

Issa ħalli niġu għall-każ tal-grad ta' Principals li wara r- riorganizzazzjoni - jew riforma, sejħilha li trid - dawn ġew ittrattati ħażin u d-drittijiet tagħhom ġew preġudikati.

Hawn mijiet ta' impjegati tal-Gvern li qegħdin jipprotestaw kontra dak li ġie miftiehem saħansitra mill-unions u mill-Gvern għax qed iħossu li ġiet kommessa inġustizzja magħhom.

L-Ombudsman se jidħol f'dawn il-każijiet ukoll għax dawn żgur li japplikaw għand l-Ombudsman biex jgħidu li fir-rigward tagħhom ġiet kommessa inġustizzja.

Aħna rridu li dawn il-kwestjonijiet imorru quddiem l- Ombudsman?

Jekk ma rridux li dawn il-kwestjonijiet imorru quddiem l- Ombudsman rridu naraw kif nagħmlu l-Liġi b'mod li ma tippermettix li kwestjonijiet bħal dawn jersqu quddiem l-Ombudsman, imma jekk fil-fatt aħna rridu li dawn il-kwestjonijiet imorru quddiem l-Ombudsman, aħna għandna nħallu l-Liġi kif inhi għax jidhirli li kif inhi l-liġi tippresta ruħha biex kwestjonijiet bħal dawn imorru quddiem l-Ombudsman.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Sur President, l-Onor.

Mifsud Bonnici donnu qiegħed jikkontradixxi ruħu.

Proprjament x'irid l-Onor.

Membru?

Irid li jkun hemm skrutinju jew li ma jkunx hemm skrutinju?

Filwaqt li s'issa l- Onor. Mifsud Bonnici kien qed jgħid li l-Ombudsman ma għandux jagħmel skrutinju tad-deċiżjonijiet tal-Public Service Commission, issa dan qed jgħidilna li hemm bżonn ikun hemm l-iskrutinju tal-Public Service Commission u tant hu hekk li qal li hemm kawża.

Tant hu hekk li qal li issa hemm il-każ tas-Senior Principal Officers li qed iħossu li d- deċiżjonijiet tal-Public Service Commission huma żbaljati.

GĦalhekk l- Onor. Mifsud Bonnici qal li dawn għandhom bżonn ta' rimedju.

Imma proprjament x'irid l-Onor.

Membru?

Jiġifieri dan qed jissuġġerixxi lill- Gvern li nbiddlu l-liġi u ngħidu li m'hemmx skrutinju tal-Public Service Commission u għalhekk is-senior principal officers li qed jilmentaw, m'għandhom ebda rimedju ieħor ħlief li jmorru l-qorti - u jien ma nafx x'tagħmel il-qorti?

L-Onor.

Mifsud Bonnici dan irid - ħalli niftiehmu sew - jew bil-maqlub, jiġifieri qed jgħid li dawn għandhom ikollhom rimedju?

Jien issa m'iniex se nidħol fil-każ tas-Senior Principal Officers imma se ngħid biss - kif qal l-Onor.

Mifsud Bonnici stess - li dak li qed jiġri għar-rigward tal-principal officers huwa riżultat ta' ftehim ma' l-unions kollha li jirrappreżentawhom u dak li ġie miftiehem bil-miktub issa qed jiġi esegwit fuq il-pariri tal-Public Service Commission, li meta eżaminat l-agreement qalet x'għandu jsir.

Issa l-Onor.

Mifsud Bonnici jrid jagħżel; jew jieħu l-pożizzjoni li l-Public Service Commission hi infallibbli, ħadd ma jista' jindaħlilha u m'hi affari ta' ħadd iżjed għax din hija kummissjoni kostituzzjonali jew inkella jgħid li ...

Imma ma tistax tuża ż- żewġ argumenti.

L-Ingliżi jgħidu li you can't have the cake and eat it.

Jiġifieri x'irid proprjament; li nneħħu kull skrutinju jew li nagħtu iktar skrutinju?

Issa jien tfixkilt ftit x'inhi l-pożizzjoni ta' l-Onor.

Mifsud Bonnici.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Jien irrid li l-affarijiet ikunu ċari, li min imexxi l-affarijiet ikun onest u sinċier, jgħid x'se tkun eżattament il- pożizzjoni u jgħid x'irid ħalli dawn ma nħalluhomx nebulużi u jagħtu lok għal interpretazzjoni differenti bir-riżultat li jinħolqu sitwazzjonijiet mhux mixtieqa.

Jien qed nagħmel mistoqsijiet.

Huwa minnu li se jkun possibbli li l-kwestjonijiet li semmejt imorru quddiem l-Ombudsman?

Aħna minn hawn irridu nibdew u l-kwestjoni ta' jekk għandux ikun hekk jew le għandna niddiskutuha wara.

Imma jien staqsejt jekk bil-Liġi kif inhi, hux possibbli li dawn il-kwestjonijiet li semmejt - semmejt il-kwestjonijiet ta' l-ispetturi sanitarji u ta' l-uffiċjali għolja tal-Gvern - minkejja dak li ġara u minkejja l-ftehim li sar, imorru quddiem l-Ombudsman.

Din hi l- ewwel kwestjoni.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Imma dawn id-domandi li qed tagħmel huma rettoriċi għax aħna diġa' għidna kemm-il darba li l-pożizzjoni hi li jekk inti tkun eżawrejt il-mezzi li għandek biex tikkontesta dak li ġie deċiż mill-amministrazzjoni - f'dan il-każ permezz tal-Public Service Commission - tista' tmur quddiem l-Ombudsman.

Din hi l-Liġi imma issa inti m'intix qed taqbel magħha għax qed tgħid li inti ma tridx tagħti d-dritt li aħna rridu nagħtu lill-public officers.

Fil-fatt dan jidher ċar.

Mr Chairman, jekk din hi l-pożizzjoni ta' l-Onor.

Mifsud Bonnici - u fiha ċerta loġika - dan imissu jżommha u jibqa' jgħid hekk.

Issa mhux joqgħod jagħmel id- domandi.

Aħna qegħdin f'dan il-Parlament biex nagħmlu l-liġi u mhux biex nagħmlu d-domandi.

Jekk hu min-naħa ta' l-Oppożizzjoni qed jgħid li ma jaqbilx li fil-każijiet tal-public officers ikun hemm l-iskrutinju ta' l- Ombudsman dan għandu jiġbed il-konsegwenzi kollha għal din il-pożizzjoni.

Imma l-Gvern hekk qed jgħid u jien għidtlu sinċerament - jien kont sinċier - li din il-kwestjoni ġiet dibattuta saħansitra fil-Kabinett u għalkemm kien hemm opinjonijiet differenti, id-deċiżjoni finali tal-Gvern - tal- Kabinett - kienet li nagħmlu din il-proposta.

Aħna stajna għamilna l- proposta li qiegħed jissuġġerixxi l-Onor.

Mifsud Bonnici, jiġifieri li ngħidu li fuq il-PSC u fuq il-promotions kollha ma jidħolx l-Ombudsman, tiddeċiedi l-PSC għax f'din il-Kummissjoni hemm xi ħamsa min-nies li ma jistgħux jiżbaljaw u allura ħadd ma għandu dritt jiddeċiedi ħliefhom għax id-deċiżjoni tagħhom hi finali.

Jekk l-Onor.

Mifsud Bonnici jrid dan għandu jgħid hekk imma mbagħad għandu jibqa' konsistenti.

Imma aħna mhux dan qed ngħidu.

Aħna qed ngħidu li għalkemm din il-pożizzjoni hija ottima u fil-prinċipju l-Onor.

Membru mhux qed jgħid affarijiet ħżina, fiċ- ċirkostanzi ta' pajjiżna llum, meta mhux biss għandna l-esperjenza tat- tmien snin li għaddew imma anke ta' ħafna snin qabel, il-Gvern iħoss li ma għandux iċaħħad lill-uffiċjali pubbliċi mir-rimedju ta' l-iskrutinju ta' l- Ombudsman.

Din hi l-pożizzjoni li ħa l-Gvern.

Imma l-Onor.

Mifsud Bonnici din ma jaqbilx magħha u ma jridx li l-public officers ikollhom din il- possibbilta' ta' rimedju.

S'hawnhekk ma ġara xejn għax l-Onor.

Membru għandu d-dritt għall-opinjoni tiegħu imma issa ma għandniex inbiddlu l- argument half way through u nibdew nistaqsu issa x'se nagħmlu jekk is- senior principal officers għandhom complaint kontra l-Gvern u jgħidu li saret inġustizzja magħhom?

Fil-fatt b'din il-Liġi aħna qed ngħidu x'se nagħmlu u issa l-Onor.

Mifsud Bonnici jrid jiddeċiedi jekk jaqbilx magħha jew le.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Dak li l-Prim Ministru qal li jiena għidt m'hux minnu.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Le, inti hekk għidt.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: U dak li għidt insostnih biex il-Prim Ministru ma jaħsibx li se nirtira xi ħaġa minn dak li għidt.

Jien qed ngħid li dak li qal li jien għidt m'hux minnu u l-Prim Ministru qed jevita milli jirrispondi għall-kwestjoni.

Jien qed nistaqsih hu l-kwestjonijiet li semmejt se jkunu jistgħu jmorru quddiem l-Ombudsman?

Iva jew le?"

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ir-risposta tiegħi hi li hawn il-liġi quddiemna u jekk xi ħadd iħoss li saret inġustizzja miegħu b'deċiżjoni li ħadet il-Public Service Commission u eżawrixxa r-rimedji li kellu fil- konfront tal-Public Service Commission, dan jista' jmur quddiem l- Ombudsman.

Din hi r-risposta tiegħi.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Din ir-risposta m'hix definittiva u speċifika biżżejjed għad-domanda speċifika u eżatta li qed issir u għalhekk se nerġa' nqanqal din il-kwestjoni.

Meta l-għażla ssir minn selection board li jkun taħt is-setgħa tal-PSC, wieħed jista' jikkontesta quddiem l- Ombudsman saħansitra r-riżultat ta' dik l-għażla?

Hawnhekk id-domanda hija speċifika.

Huwa inutli li l-Prim Ministru jgħidli li l-Liġi hi kif inhi.

Jien qed nistaqsi: Il-liġi li inti qed tagħmel, tintendi li f'dan il-każ ta' għażla permezz ta' selection board, l-għażla fil-meritu - li normalment qatt ma tiġi kontestata jekk ma jkunx hemm ċirkostanzi limitati ħafna fejn wieħed jista' jara irregolarita', abbuż, nuqqas ta' bona fede - tista' tiġi kontestata quddiem l-Ombudsman għax hu, bil-kriterji tiegħu, jasal għal riżultat differenti?

Iva jew le?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Sur President, ma għandi xejn x'inżid ma' dak li diġa' għidt.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Allura kif antiċipajt qabel aħna ma għandniex risposta għad-domanda.

Issa ħalli ngħaddu għal kwestjonijiet oħra.

Fl-istadju tat-Tieni Qari ġie rrimarkat li jekk wieħed josserva l-Iskeda Taqsima A, jsib li diversi awtoritajiet u organizzazzjonijiet li jieħdu deċiżjonijiet li jolqtu liċ-ċittadin tħallew barra.

Per eżempju, semmejt in-National Employment Authority li tittratta appelli ta' reġistrazzjoni jew le ta' impjegati.

Semmejt ukoll il-Planning Authority li tieħu ċerti deċiżjonijiet.

Jien naf li dan l-Abbozzl jittratta dwar it-twettiq tal- funzjonijiet amministrattivi tagħhom u allura wieħed irid jara x'jimporta u x'ikopri dan il-kliem, imma meta d-deċiżjonijiet ta' l-awtoritajiet li semmejt jolqtu lil ċerti ċittadini u dawn iċ-ċittadini jgħidu li b'dik id- deċiżjoni ntlaqtu ħażin u dik hija deċiżjoni ħażina, allura dawn id- deċiżjonijiet jistgħu jittieħdu quddiem l-Ombudsman jew jagħtu lok għal lagnanza li tmur quddiem l-Ombudsman?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jien ma nafx għaliex l-Onor.

Membru qed jistaqsini domandi rettoriċi.

L-esklużjonijiet huma ta' dawk il-korpi msemmija f'Taqsima A ta' l-Ewwel Skeda u ta' dak li hemm fit-Taqsima B għar- rigward tal-Public Service Commission u tal-Forzi Armati.

Mill-bqija, kemm jekk jisimhom awtorita', kif ukoll jekk jisimhom dipartiment, la huma parti mill-amministrazzjoni pubblika dawn huma soġġetti għall-iskrutinju ta' l- Ombudsman.

Issa jekk l-Onor.

Mifsud Bonnici lanqas din ma jrid jien ma nistax nifhmu.

Jekk qed nifhem sew, l-Onor.

Membru qed jgħid li jekk għandna l-Awtorita' ta' l-Ippjanar u tittieħed deċiżjoni, id-deċiżjoni tagħha ma tistax tmur tikkontestaha quddiem l-Ombudsman - il-kelma "tikkontesta" m'hix preċiża - u tgħidlu: "Jien għandi lment għax għalkemm din id-deċiżjoni ttieħdet b'mod legali, lili qed tolqotni b'mod inġust u għalhekk nitolbok tirrevediha."

L-Ombudsman, mhux jaqleb id-deċiżjoni, imma jista' jgħid: "Sinjur Awtorita', inti taf li l-effett tad-deċiżjoni tiegħek ġiebet din is-sitwazzjoni?

Ara jekk tistax tirrimedja".

Hawnhekk nixtieq nerġa' ngħid - din diġa' għidtha fis-Second Reading - li l- Ombudsman ma jagħtix sentenzi.

L-obbligu ta' l-Ombudsman hu li l-ewwelnett jara hu stess, permezz ta' l-amministrazzjoni li kontra tagħha hemm ilment, jistax jirranġa dik l-inġustizzja allegata.

Jiġifieri dan mhux se jmur u jiddeklama kontra l-Awtorita' - hi min hi - u jgħidilha li qed tagħmel l- ereżijiet.

L-ewwel dover ta' l-Ombudsman hu li jistaqsi lil din l- awtorita' jekk tistax tirranġa s-sitwazzjoni.

Dan hu l-konċett fundamentali li l-Onor.

Mifsud Bonnici m'hux japprezza.

L-Ombudsman huwa l- protettur taċ-ċittadin, pero' m'hux l-antagonista ta' l-Istat u tal-fergħat varji li għandu l-Istat.

Dan irid jara li l-amministrazzjoni ukoll tkun verament il-ħabiba taċ-ċittadin u ma tagħmilx affarijiet li jista' jkollhom konsegwenzi ħżiena, saħansitra jekk dawn isiru intortament u mingħajr ebda ħsieb ħażin.

Dan hu l-atteġġjament li għandu jkollu l-Ombudsman.

Dan irid jibgħat għall-amministrazzjoni u jgħidilhom biex jaraw il-każ u jaraw jistgħux jirrimedjawh.

Imbagħad jekk jirrimedjaw il-każ, dan jingħalaq mingħajr l-ebda sentenza jew rakkomandazzjoni.

GĦalhekk kif għidt diġa' din il-funzjoni ta' l-Ombudsman hi differenti ħafna, anke minn dik li hi l- Kummissjoni għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzji.

Fil-forma li hi l- Kummissjoni għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzji trid tisma' l-każ, tagħlqu u tagħmel ir-rakkomandazzjoni tagħha mentri l-Ombudsman mhux neċessarjament jimxi b'dan il-mod.

L-Ombudsman se jkollu l-fakulta' jittratta, li jibgħat għall-amministrazzjoni u jgħidilha: "Ara x'għamilt!

Ma jidhirlekx li din hi żbaljata?

Mhux aħjar tirranġaha?"

Imbagħad l- amministrazzjoni tista' tgħidlu li se tirranġaha u għalhekk il-każ jingħalaq.

GĦalhekk din hi l-medjazzjoni ta' l-Ombudsman.

Fil-fatt din ma għandniex istituzzjoni bħalha fil-pajjiż u qed nagħmluha għall-ewwel darba.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Jekk wieħed jiġbed il-konklużjoni minn dak li qed jingħad isib li s-sitwazzjoni hi li min jintlaqat minn deċiżjoni mhux jgħid lil deċiżjoni hi inġusta għax il-liġi ma titkellimx biss fuq inġustizzja.

Klawsola 22 (1)(d) ssemmi deċiżjoni li tkun ħażina.

Min jaħseb li l-Awtorita' ta' l-Ippjanar tkun ħadet deċiżjoni ħażina fil- konfront tiegħu - nħareġ jew ma nħareġ permess, jew inħareġ b'ċerti kondizzjonijiet - wara li jkun eżawrixxa l-proċeduri kollha li tajna fil- liġi għal t'apposta, imur quddiem l-Ombudsman u dan jaqleb id-deċiżjoni għax qabel ma jagħmel rakkomandazzjoni u jibgħat għall-Awtorita' ta' l- Ippjanar biex jgħidilha: "Isma', taf x'għamilt?"

Irid jasal għall-ġudizzju li fl-opinjoni tiegħu hemm żball u ttieħdet deċiżjoni ħażina.

GĦalhekk jien qed ngħid li allura min ikun milqut minn kwalunkwe deċiżjoni ta' kwalunkwe awtorita' li jħoss li hija ħażina, imur quddiem l-Ombudsman.

Issa jekk aħna rridu rimedju għal kull deċiżjoni ta' kull awtorita', fil- liġijiet tagħhom irridu nagħmlu l-provvediment, imma mhux l-Ombudsman.

GĦaliex?

GĦax fl-Awtorita' ta' l-Ippjanar, minbarra li jkun hemm ir- rimedji kollha li wieħed jista' jagħti għal min ikun milqut minn deċiżjoni ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar, almenu jrid ikun hemm nies intiżi mal- kriterji jew mal-konsiderazzjonijiet kollha li l-Awtorita' ta' l-Ippjanar trid tieħu biex tasal għad-deċiżjoni.

L-Ombudsman ma jistax ikollu x- xjenza omnipotenti li jkun jaf dan kollu, ikun kemm ikun rispettabbli u ta' l-esperjenza.

Semmejt l-Awtorita' ta' l-Ippjanar u l-Employment Authority, imma barra minn dawn nista' nsemmi wkoll numru ta' deċiżjonijiet meħuda mill-ETC, mill-Housing Authority u minn ħafna oħrajn.

Kull min jintlaqat minn deċiżjoni - mhux għax iħoss li saret inġustizzja jew irregolarita' miegħu - li jħoss li hija ħażina fiha nnifisha fil- meritu, għandu dritt imur quddiem l-Ombudsman.

Aħna hekk irridu s- sitwazzjoni?

Jien ma naqbilx li aħna rridu din is-sitwazzjoni għax jekk aħna rridu li kull deċiżjoni ta' kull awtorita' għandha tkun reviewed, għandna nipprovdu għaliha f'kull liġi ta' kull awtorita', imma mhux nagħmlu din is-soluzzjoni.

Jien jiddispjaċini li kull darba ssir riferenza għall- Kummissjoni għall-Investigazjzoni ta' Inġustizzji għax l-ikbar inġustizzji li ġew kommessi saru minn dawk il-kummissjonijiet li l-Prim Ministru qiegħed jiftaħar bihom u dan għaliex jew naqsu li jikkonsidraw affarijiet relevanti jew għax waslu għal deċiżjonijiet li bniedem b'sens ma jasalx għalihom.

Jekk naraw dak li ġie kommess u x'ġara bħala riżultat tad- deċiżjonijiet ta' dawn il-kummissjonijiet fil-korporazzjonijiet naraw it- taħwid u l-inġustizzji li saru.

Imbagħad ikun tajjeb jekk għar-rigward ta' inġustizzji iktar palesi li saru, b'nies li ilhom tmien snin jieħdu l-paga, ma jagħmlu xejn u jmorru quddiem il-Kummissjoni jgħidu li qed jiġu kommessi inġustizzji kontra tagħhom għaliex m'humiex qed jingħatalhom xogħol, għal dawn ma jsir ebda rimedju jew rakkomandazzjoni dwarhom.

Imma ħalli nħalluhom barra lil dawn il-kummissjonijiet.

L-importanti issa x'aħna ngħidu fil-każ ta' l-Ombudsman.

Allaħares l- Ombudsman jimxi bl-istess kriterji jew ikollu r-record ta' dawn il- kummissjonijiet għall-investigazzjoni ta' inġustizzji għax mhux talli ma nkunux qed nagħmlu avvanz biex insewwu l-inġustizzji, imma talli nkunu qed nikkommettu iktar inġustizzji!

Issa qed nitkellmu fuq il-kwestjoni ta' l- Ombudsman.

Kif inhi l-Liġi, sakemm jibqa' paragrafu 22 (1) (d), kull deċiżjoni li xi ħadd jgħid li hija ħażina fil-meritu - mhux għax hija vizzjata, jew ġejja minn inġustizzja jew minn konsiderazzjonijiet estranei - bħal per eżempju, jekk jinħariġx permess jew le, x'kondizzjoni għandha ssir għall-ħruġ ta' dak il-permess, bniedem jiġi aċċettat jirreġistra f'Part I jew le, jiġix aċċettat li wieħed jingħata d-dar lura, titħassarx requisition order jew jiġix allokat dar jew plot, tista' tiġi kontestata quddiem l-Ombudsman.

Kull min iħoss li xi deċiżjoni tal-Housing Authority u awtoritajiet oħra hija ħażina jikkontestaha quddiem l-Ombudsman.

Hekk irridu aħna?

Jekk irridu nistgħu nipprovdu dawn ir-rimedji fil-liġijiet li huma magħmulin apposta, imma mhux nagħmlu Ombudsman li jkollu l- opportunita' jidħol biex jirrevedi dawn id-deċiżjonijiet.

THE CHAIRMAN: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: L-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici ma jaf x'qed jgħid meta jgħid li l-Kummissjoni għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzji għamlet l-inġustizzji minflok solviethom.

Din il-Kummissjoni ttrattat madwar 5,000 każ u jien nista' nassigurah li sewwiet ħafna inġustizzji li wħud minnhom kienu skandalużi u wħud minnhom ma kenux skandalużi pero' xorta jibqgħu inġustizzji li saru.

Il-membri ta' dawk il-kummissjonijiet għamlu funzjoni li jien żgur li dawk kollha li dehru quddiemhom, anke jekk ma ħadux raġun, japprezzaw ix-xogħol li għamlu dawk il-kummissjonijiet.

Kif qal l-Onor.

Mifsud Bonnici, dan huwa irrelevanti għal dak li qed niddiskutu hawn fuq l-Omudsman ħlief li l-Ombudsman ukoll se jittratta - biex nużaw il-kelma ġenerika - inġustizzji allegati.

Aħna ma rridux li kull min ikollu deċiżjoni li ma jaqbilx magħha jmur quddiem l-Ombudsman.

Jekk se jkun hawn xi avukati li se joqogħdu jagħtu dawn il-pariri jkunu avukati irresponsabbli.

Imur quddiem l-Ombudsman min huwa konvint li saret inġustizzja miegħu mhux min irid jipprova jaqleb xi deċiżjoni li tkun ittieħdet.

Iva lil dak iċ-ċittadin qed ngħidulu li għandu dritt imur quddiem l-Ombudsman, pero' mhux kappriċċjożament.

Qed ngħid dan għax l-Onor.

Mifsud Bonnici b'mod legalistiku qal li jekk saret deċiżjoni li wieħed ma qabilx magħha, dan għandu d-dritt imur quddiem l- Ombudsman.

Min jagħti dan il-parir huwa irresponsabbli.

Tmur quddiem l- Ombudsman jekk għandek il-konvinzjoni bbażata fuq il-fatti li saret deċiżjoni żbaljata fil-konfront tiegħek u mhux tmur quddiem l-Ombudsman kappriċċjożament.

Aħna ma rridux li kulħadd imur quddiem l-Ombudsman imma rridu li kull min verament iħossu b'mod sensat li saret inġustizzja miegħu, jingħata r-rimedju.

Il-liġi għalhekk qed nagħmluha imma mhux biex ikun hemm l-abbużi.

Per eżempju, l-Onor.

Mifsud Bonnici qed jgħid li issa kull min jiċħdulu l-permess se jibda jmur quddiem l-Ombudsman.

Jien persważ li min ikun Ombudsman malajr isib tarf ta' dawn il-każijiet stupidi u irriżorji li jkun hemm.

Dawn qegħdin fil-Liġi stess u malli l-Ombudsman jinduna li huwa każ frivolu u vessatorju - kliem ta' l-avukati - allura malajr jagħmel short shrift tal-każ li jkollu quddiemu.

Ħażin jagħmel jekk wieħed jagħti l-impressjoni li din se tkun xi ħaġa leġġiera u kulħadd se jibda jmur quddiem l-Ombudsman.

Nerġa' ngħid, li wieħed imur quddiem l- Ombudsman jekk verament ikun hemm konvinċiment assodat mill-fatti u miċ- ċirkostanzi li jiġġustifikaw li fil-konfront ta' dak li jkun id-deċiżjoni kienet żbaljata.

Dawn għandhom ikunu l-eċċezzjonijiet rari u mhux ir- regola ta' kif isiru l-affarijiet u ta' kif jittieħdu d-deċiżijonijiet amministrattivi.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Jien ma naqbilx ma' dak li qed jingħad, għaldaqstant se ngħaddi għal punt ieħor.

Fit-Taqsima A ta' l-Ewwel Skeda naraw li fost dawk l-istituzzjonijiet li ma jaqgħux taħt l-iskrutinju ta' l- Ombudsman hemm il-Kummissjoni dwar l-Impiegi, kummissjoni kostituzzjonali.

Issa għandna l-każ fejn deċiżjoni li l-Employment Commission tat fil-mertu, qed tiġi kontestata fil-Qrati Ordinarji.

Allura jekk huwa possibbli li deċiżjoni li tkun tat l-Employment Commission tiġi kontestata fil-Qrati Ordinarji, x'hemm ħażin li dak li tagħmel l-Employment Commission jista' jiġi - ma nużax il-kelma "kontestat" għaliex tista' ssib oġġezzjoni imma fil-fatt din se tkun kontestazzjoni - kontestat minn dak li jkun milqut minn deċiżjoni tagħha li jmur quddiem l-Ombudsman?

Jiġifieri għaliex hija eskluża?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Sempliċi ħafna għaliex eskluża.

L-Employment Commission għandha funzjoni ta' tribunal, għandha funzjoni eżekuttiva.

Id- deċiżjonijiet tagħha huma finali u jiġu esegwiti.

Jiġifieri wieħed ma jistax jgħid li ma jridx jogħbdihom għax bilfors irid jogħbdihom.

Issa inti semmejt każ li qed jiġi kontestat quddiem il-qorti.

Hawn ngħid li għandek żball għax mhux każ wieħed hemm, imma iktar minn każ wieħed.

Per eżempju, ma nafx kemm-il każ hemm tad-Drydocks fejn ġew nies ikkundannati u qegħdin quddiem il-Qorti Ordinarja.

Jiġifieri hemm każi, pero' dan m'għandu x'jaqsam xejn.

Il-prinċipju - u aħna konsistenti f'dak li qed nagħmlu - huwa li f'din il-funzjoni eżekuttiva m'għandux ikun hemm l- appell, l-iskrutinju.

L-eċċezzjoni li għamilna fil-Public Service Commission diġa' tkellimt fuqha ad nauseam u għidt li l-milieu politiku u soċjali li qed ngħixu fih huwa dak li hu, jiġifieri ma nistax ninjorah, u fost affarijiet oħra anke kif issir in-nomina tal-Kummissjoni.

Dalwaqt se nġibu emendi quddiem dan il-Parlament biex niddiskutuhom u nispera li xi darba jasal iż-żmien li nibdew ngħidu l-konklużjonijiet tal-Kummissjoni huma indubitati u allura ma jkunx hemm għalfjen nibqgħu bir-rimedju ta' l- Ombudsman.

Pero' at this point in time naħseb li jkun żball li ma nagħmlux hekk.

Kompletament differenti huwa l-każ ta' l-Employment Commission.

L- Employment Commission għandha l-funzjoni ta' tribunal u tagħti deċiżjonijiet li huma esegwibbli u l-Gvern jew min jiġi kkundannat minna ma jistax jinjorahom.

Din hi s-sitwazzjoni u d-differenza, issa l-Onor.

Mifsud Bonnici din żgur li japprezzaha.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Żgur ma napprezzax li għax id- deċiżjonijiet tagħhom huma eżekuttivi.

Hawn ħafna deċiżjonijiet ta' korpi oħra li huma eżekuttivi, bħal per eżempju tal-Planning Authority, iżda xorta jistgħu jittieħdu quddiem l-Ombudsman.

Dawk huma eżekuttivi u trid tobdihom.

Dawk huma enforceable u ankzi min ma jobdihomx tittieħed azzjoni kontra tiegħu.

Mela mhux in-natura eżekuttiva tad-deċiżjoni tiskwalifikak mill-iskrutinju ta' l-Ombudsman, imma hemm raġunijiet oħra u dawn ir- raġunijiet fil-fatt ma ngħatawx.

Issa niġu għal kwestjoni oħra li tittratta dwar x'inhuma dawk il-ħwejjeġ li fl-artiklu li ġej se ...

THE CHAIRMAN: Onorevoli fadallek 30 sekonda forsi jekk se tibda argument aħjar tibdih darb'oħra.

Grazzi, dar il-ħin.

Fid-9.00 p.m. il-Kamra rriżumiet u l-President tal-Kumitati rrapporta progress u talab il-permess sabiex il-Kumitat jerġa' jiltaqa'.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Viċi Prim Ministru u Ministru ta' l- Affarijiet Barranin jekk jogħġbu jressaq l-aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

GUIDO DE MARCO: Sur President, nipproponi l-aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tlieta, 4 ta' Lulju, 1995 fis-6.00 p.m. b'din l-agenda:

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Att dwar l-Impieg ta' Persuni Inkapaċitati - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar it-Taxxa fuq l-Income - Kumitat;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Amministrazzjoni tat-Taxxa - it- Tieni Qari (Kont);

Abbozz ta' Liġi dwar l-Ombudsman - Kumitat (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jħassar l-Att dwar it-Taxxa tad-Divertimenti - it- Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili (Emenda Nru 2) - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar l-GĦajnuna lill-Industriji - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Uffiċċju tal-Posta - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Arbitraġġ - Kumitat; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali - itTieni Qari.

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kumpanniji - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Edwin Grech.

ONOR.

EDWIN GRECH: Mr Speaker, fit-13 ta' Marzu ta' din is-sena f'intervista li dehret fil-gazzetta "In-Nazzjon" l-ex Segretarju Parlamentari l-Onor.

John Rizzo Naudi ftaħar mhux ftit li l-parti l-kbira tal-Maltin kienu kuntenti bis-servizzi provduti mill-Istat fil-qasam tas- saħħa.

L-Onor.

Rizzo Naudi kien ibbaża din l-istqarrija li għamel fuq stħarriġ suppost xjentifiku li għamel id-Dipartiment tas-Saħħa bejn is-snin 1992 u 1993.

Dak l-istudju tħallas mill-poplu Malti u GĦawdxi u għal xi raġuni jew oħra l-Ministru għadu ma poġġiex kopja ta' dan l-istudju fuq il- Mejda tal-Kamra.

Fl-istess żmien ta' din l-intervista l-gazzetta "The Malta Independent" kienet ippubblikat artiklu bit-titlu "The health service on its deathbed" - cioe' li s-servizz tas-saħħa jinsab moribond - bi kritika qawwija fuq il-medjokrita' li waslu fihom is-servizzi tas-saħħa ta' l-Istat.

L-Onor.

Rizzo Naudi ma kellux żmien iwieġeb għal din il-kritika billi kien tneħħa minn Segretarju Parlamentari fl-istess żmien meta l-Onor.

Louis Galea wkoll tneħħa mill-Ministeru ta' l-Intern.

Is-Segretarju Parlamentari l-ġdid l-Onor.

Louis Deguara minn mindu wiret ir- responsabbilta' li kellu l-Onor.

Rizzo Naudi qiegħed għal xi raġuni jew oħra jiġi mġiegħel jirrispondi l-interpellanzi parlamentari magħmula lill- Ministru Galea biex kemm jista' jkun il-Ministru ma jibqax jidher ikrah għat-taħwid u għall-konfuzjoni li tirrenja fil-qasam tas-saħħa.

Minkejja dan l-Onor.

Deguara ma naqasx li jagħmel dikjarazzjonijiet fil-gazzetta li qegħdin jidhru b'ċerta frekwenza - dikjarazzjonijiet li jikkonfermaw kemm ġew ittraskurati s-servizzi tas-saħħa f'dawn l-aħħar tmien snin - fejn qal li kien ser jagħmel ħiltu kollha biex jammeljora u jtejjeb l-kwalita' tas- servizz mediku kemm fil-komunita' kif ukoll fl-isptarijiet.

Jien nixtieq l-ewwelnett nieħu din l-opportunita' biex nifraħ lill-Onor.

Deguara għall-promozzjoni li ngħata fejn ġie afdat b'responsabbilta' kbira.

Irrid ukoll nirringrazzjah għaċ-ċertifikat li ta lill-Oppożizzjoni Laburista li ilha żmien tilmenta u tikkritika lill-Gvern fuq id-diżastru li jinsab fih il-qasam tas-saħħa.

Dan huwa prova, Mr Speaker, li l-ilmenti tagħna kienu altru veri u sinċieri u mhux it-tixwix li kien jakkużana bih l- Ministru Galea.

Aħna naqblu ma' l-Onor.

Deguara meta qal li f'kulma tagħmel fil-qasam tas-saħħa trid tkun apolitiku.

Jien nifhimha din, imma tkun apolitiku ma jfissirx li ma jkollokx politika fil-qasam tas-saħħa u issa bid-dikjarazzjonijiet li qed jsiru qed naraw kemm il-Gvern Nazzjonalista mill-1987 'l hawn ma kellux politika serja fil-qasam tas- saħħa.

L-Onor.

Deguara talab ukoll li jkollu l-koperazzjoni ta' l- Oppożizzjoni għall-proposti tiegħu.

Mr Speaker, aħna żgur li naqblu li dak li jagħmel gvern tal-ġurnata fil-qasam tas-saħħa għandu jkun apolitiku u għall-ġid taċ-ċittadin.

Il-Partit Laburista ta xhieda ta' dan it-twemmin kemm meta kien fil-Gvern kif ukoll issa li qiegħed fl-Oppożizzjoni.

Aħna dejjem lesti li nagħtu l-appoġġ u l-koperazzjoni tagħna fejn isir is-sewwa biex jinqeda ċ-ċittadin.

Imma huwa d-dover tagħna wkoll li nikkritikaw u se nibqgħu nikkritikaw fejn id-drittijiet taċ-ċittadin jiġu miċħuda.

Dan il-Gvern mhux hekk għamel f'dawn l-aħħar tmien snin imma għamel il- kuntrarju u llum qed naraw li l-istess Segretarju Parlamentari qed jagħtina raġun fuq dan, għal ħafna raġunijiet.

Il-Gvern Nazzjonalista għamel il- kuntrarju għax mexa bl-ikbar ipokresija, għamel ħafna wegħdi li ma żammhomx, ħela ħafna flus li minnhom il-poplu Malti ma ggwadanja xejn, mexa b'diskriminazzjoni u ma żammx il-wegħdiet li kien għamel mal-poplu qabel l- Elezzjoni ta' l-1987 fejn kien qal li se jwaqqaf servizz nazzjonali tassew tas-saħħa.

Wara tmien snin ta' Gvern Nazzjonalista l-poplu Malti u GĦawdxi spiċċa b'servizz ta' saħħa medjokri u b'nuqqasijiet kbar.

Fil-fatt dan mhux jien qed ngħidu imma l-istess Onor. Deguara.

Issa se nikkwota ftit mill-punti li semma l-Onor.

Deguara fl-intervisti li ta f'dawn l-aħħar ġimgħat.

Per eżempju, hu semma n-nuqqas ta' management fil-livelli kollha tas-servizz tas-saħħa.

Is-Segretarju Parlamentari qal ukoll li ħadd m'hu accountable ta' dak li qed jagħmel jew ta' dak li suppost jagħmel għax ħafna mix-xogħol ma jsirx.

L-Onor.

Membru semma wkoll in-nuqqas ta' infermiera u qal li d-dixxiplina ma teżisti mkien.

Ikun tajjeb li ngħid li b'risposta għal mistoqsija parlamentari, l- Onor. Deguara qal li għadu ma jafx kemm għandu bżonn nurses biex imexxi s- servizz tas-saħħa u qal li se jistenna sakemm jiftħu ż-żewġ sptarijiet privati - fil-fatt s'issa għadu qed jistenna; naturalment jien għidtlu li meta jiftħu dawn l-isptarijiet aħna se nitilfu ħafna nurses - biex jikkalkola kemm se jkollu nurses.

L-Onor.

Membru għamel ukoll rimarka oħra dwar l-infermiera li għandna fis-servizz tas-saħħa fejn qal li ħafna minnhom ma għandhomx vokazzjoni ta' nfermiera u biex ikollok vokazzjoni tajba ta' infermier trid tmur l-Institute of Health Care.

Jien ma rridx ngħid li l-Institute of Health Care hu ħażin imma lanqas irrid naqa' għar- redikolu u ngħid li ħafna mill-infermiera li hemm fl-isptarijiet ta' l- Istat ma għandhomx vokazzjoni.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Mr Speaker, point of order.

ONOR.

EDWIN GRECH: Le, ma għandux point of order, bħalissa qegħdin fl- istadju ta' l-Aġġornament u jien irrid nispiċċa fil-ħin li għandi għad- dispożizzjoni tiegħi.

Il-point of order jista' jagħmlu f'ħin ieħor għax jien ma għandix ħin x'nitlef.

THE DEPUTY SPEAKER: Jekk jogħġbok, jien irrid nara x'inhu dan il-point of order.

L-Onor.

Louis Deguara.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Naħseb li l-Onor.

Grech qed jikkwotani ħażin għax jien qatt ma għidt li ħafna min-nurses li hemm fl-isptarijiet ta' l-Istat ma għandhomx vokazzjoni.

Jien sempliċement għidt li personalment nippreferi ...

ONOR.

EDWIN GRECH: Mr Speaker, għandi miktub eżatt x'qal il-bieraħ fil- meeting tan-Naxxar.

THE DEPUTY SPEAKER: Iktar minn point of order din hija a personal explanation.

L-Onor.

Deguara.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Kieku llum kien l-Aġġornament tagħna - forsi rajtni li ġejt hawn biex nirrispondi - kont nitkellem fuq ċerti inaccuracies li hemm f'dak ir-rapport.

GĦalhekk dak ir-rapport teħdux bħala wieħed dommatiku.

THE DEPUTY SPEAKER: Nirringrazzjak.

Kompli, Onor. Grech.

ONOR.

EDWIN GRECH: L-Onor.

Deguara jista' jirrispondi għada.

Ikun tajjeb jekk wieħed jgħid ukoll li wara tmien snin fil-Gvern ma kellniex il-ħila li nwaqqfu customer care office.

Fi żmienna veru li dan l-uffiċċju ma kienx jeżisti imma almenu kien hemm question box biex meta xi ħadd ma kienx ikun sodisfatt b'xi ħaġa kellu ċ-ċans li jagħmel l-ilment tiegħu f'din il- question box.

Imma din il-question box tneħħiet.

Fil-fatt anke l-Hospital Management Committee tneħħa imma għal dan niġi iktar tard.

L-Onor.

Deguara semma wkoll l-abbuż li ilu żmien isir mis-servizzi mogħtija fid-Dipartimenti tal-Casualty u ta' l-Out-patients u qal li n-nies għandhom jitgħallmu.

Imma lin-nies min irid jgħallimhom?

Agħllimhom kif għandhom jużawh l-isptar!

Agħllimhom lit-tobba x'każi għandhom jaraw fiċ- ċentri tas-saħħa u mhux kull każ li jaraw jibgħatuh lejn l-isptar għax ikollhom x'jagħmlu jew għax ikunu jridu joħorġu jagħmlu xi viżta.

Dawn huma l-abbużi.

L-abbużi mhux qed isiru mill-pazjenti.

Jekk in-nies li jmorru fiċ-ċentri tas-saħħa ma jinqdewx, mhux bilfors l-isptar ikollhom imorru!

Ma teżistix edukazzjoni tajba u edukazzjoni dwar kif għandhom jintużaw iċ-ċentri tas-saħħa għax kieku jkun hemm nuqqas kbir ta' pazjenti li jersqu lejn l-isptarijiet.

Nixtieq insemmi wkoll il-kwalita' ta' l-ikel, il-problemi tas-servizz tal- laundry - dawn ma waqfu qatt u għadhom jeżistu - u l-iffullar fl- isptarijiet, speċjalment fl-Isptar San Luqa.

Il-Membri tan-naħa l-oħra qed jaħsbu li billi jinfetaħ l-Isptar San Raffaele - l-Onor.

Deguara jgħid li dan l-isem għadu mhux deċiż imma l-Ministru merih - ...

Jekk wieħed imur jistaqsi lill-konsulenti jsib li l-iffullar fl-Isptar San Luqa xorta waħda se jibqa'.

Ir-refurbishment ta' l-Isptar San Luqa mhux se jitlesta sa l-elezzjoni li ġejja u forsi lanqas ikun beda l-bini ta' l-isptar il- ġdid.

Nixtieq insemmi wkoll in-nuqqas ta' progress u ffinanzjar għall-proġett tar-refurbishment ta' l-Isptar San Luqa, in-nuqqasijiet kbar li jeżistu fiċ- ċentri tas-saħħa u fil-bereġ, il-bżonn ta' servizz speċjalizzat fiċ-ċentri tas-saħħa u n-nuqqas ta' mediċini.

Hawnhekk irrid ngħid li se jibda metodu ġdid kif jitqassmu l-mediċini.

Fil-fatt il-mediċini minflok se jitqassmu kull xahar se jibdew jitqassmu kull tliet xhur.

Fost affarijiet oħra mil- lista li għandi li m'hijiex kompluta rrid insemmi l-aktar żewġ punti importanti.

Dawn huma l-management u l-accountability u d-dixxiplina.

L- Oppożizzjoni ilha żmien tgħid li fil-qasam tas-saħħa hemm bżonn ta' management li jiddefendi l-interessi taċ-ċittadini li jużaw is-servizz tas- saħħa ta' l-Istat kontra l-interessi kummerċjali qawwija li nħolqu f'dawn l- aħħar snin.

Hawnhekk qed nirreferi, mingħajr tlaqliq ta' xejn, għall- kliniċi privati u għaż-żewġ sptarijiet privati li se jinfetħu fi żmien qasir.

Irrid nagħmilha ċara - fil-fatt din diġa' għamilniha ċara - li l- politika tal-Partit Laburista m'hijiex kontra s-settur privat fil-qasam tas- saħħa.

Lili ċempluli tar-Radio 101 minħabba l-meeting li kien hemm fin- Naxxar u qaluli li l-BUPA ma fetħitx sptar hawn Malta għax beżgħet li l- Partit Laburista ma kienx se jonora l-kondizzjonijiet li kienet se tiffirma mal-Gvern.

Minbarra li ma ssemmiex x'kienu dawn x'kondizzjonijiet, jekk dan intqal fil-meeting tan-Naxxar ikolli ngħid li din hija gidba faħxija.

Fil-fatt dan m'hu veru xejn.

Meta jien kellimt lid-diretturi tal-BUPA qaluli li l-isptar tal-BUPA ma nfetaħx hawn Malta għax il-Gvern kien qed ikaxkar saqajh biex jieħu deċiżjoni u tant kien għadda żmien li l-flus li kellhom, investewhom fi sptar ieħor fl-Ingilterra.

Għalhekk intilef l- isptar tal-BUPA u lill-Onor.

Deguara ngħidlu li ż-żewġ sptarijiet ġodda se jiftħu u ma qagħdux jibżgħu li aħna mhux se nonoraw il-kondizzjonijiet.

Aħna rridu nkunu nafu l-kondizzjonijiet, per eżempju, ta' kif jitmexxew il- kliniċi privati.

Id-day centres, id-day clinics u l-isptarijiet ħoloqhom il-Gvern Laburista u għadhom l-istess.

Illum f'waħda mid-domandi parlamentari il-Ministru qal li se jibdel xi regolamenti tad-day clinics.

Jekk irid jista' jagħmel hekk, imma aħna għandna xi ngħidu fuq dan.

Jien għidt ċar u tond li l-Partit Laburista m'huwiex kontra li jinfetħu sptarijiet privati, m'huwiex kontra s-settur privat fil-qasam tas-saħħa, imma nħoss li l-Gvern qed jonqos bil-kbir fl- obbligu tiegħu lejn iċ-ċittadin billi mhux qed jieħu l-miżuri neċessarji biex jilqa' għall-kompetizzjoni li qed issir minn dan is-settur.

Ħalli jagħmel is-settur privat, imma aħna rridu nilqgħulu biex il-livell tagħna ma jinżilx.

Aħna nemmnu li ċ-ċittadin għandu jkollu l-għażla fejn irid jirrikorri għall-kura ta' saħħtu, imma l-għażla vera tkun teżisti meta ż- żewġ servizzi, kemm dak pubbliku kif ukoll dak privat, jkunu ta' l-istess kwalita' u ta' l-istess livell.

Anke l-editorjal ta' "The Times" fil-ħarġa tas-7 ta' Ġunju ikkummenta fuq dan in-nuqqas fl-isptarijiet tal-Gvern billi qal li hemm bżonn ta' "three factors to make a hospital function efficiently: competition, professional management and accountability".

Jien bi professional management nifhem li għandhom jitwarrbu għal kollox l- konflitti ta' interess li jeżistu fil-preżent fost il-ħaddiema li jimpjega l-Gvern fis-servizzi li joffri.

Illum kulħadd jaf li s-settur privat fil- qasam tas-saħħa qiegħed jiddependi kompletament fuq l-istess riżorsi umani li huma suppost impjegati full-time mal-Gvern.

Illum wasalna għas- sitwazzjoni redikola u abbużiva fejn diretturi u konsulenti tal-Gvern qegħdin jagħtu s-servizzi tagħhom bħala advisors kif għandu jitmexxa x- xogħol fl-isptarijiet privati li se jinfetħu fil-ġejjieni qarib.

Saħansitra naf b'direttur ta' dipartiment kliniku li qed jipprova jwaqqaf speċi ta' koperattiva ma' sħabu l-konsulenti biex ikunu jistgħu jlaħħqu max- xogħol privat kollu f'wieħed minn dawn l-isptarijiet.

Jiena nwissi lill- Ministru Galea li m'hux se jsolvi xejn billi jimpjega chief executive barrani biex imexxi l-Isptar San Luqa.

Li hemm bżonn hu li jkollu l-kuraġġ u r-rieda politika li jdaħħal management serju, management li ma jħallix dan l-abbuż serju jkompli jirrenja u li ftit ftit qed joħnoq is-settur pubbliku tas-saħħa.

Jekk il-Ministru jrid ikun jaf is-serjeta' li biha l- isptarijiet privati se jitmexxew, għandu jeżamina sewwa l-kondizzjonijiet tax-xogħol u l-kuntratti li dawn qed joffru biex jiżgura kwalita' ta' kura għolja mingħajr ma jkun hemm konflitti ta' interess fost il-ħaddiema tagħhom.

Jien m'iniex se ngħidlu x'inhuma dawn il-kuntratti, għandu jfittex huwa.

Pero' ngħidlu li biex jirranġa s-servizz tas-saħħa ma nistgħux nibqgħu niddependu min-nies li qalbhom m'hijiex qiegħda f'dak ix- xogħol.

Ma nistgħux inħallu iktar li dawn in-nies jagħmlu xogħol privat waqt il-ħin li suppost qegħdin jaħdmu mal-Gvern.

Ix-xogħol privat jista' jsir, aħna m'hu se nżommu lil ħadd li jagħmel xogħol privat jekk fil- kondizzjonijiet tax-xogħol tiegħu għandu li jista' jagħmel xogħol privat, imma l-ħin tax-xogħol tal-Gvern irid jingħata.

Jekk hemm bżonn inbiddlu l- kuntratti, nagħmlu sessions fil-għodu u sesions fil-għaxija u min irid jaħdem privat fil-għodu allura jieħu s-session free fil-għodu u jaħdem wara nofsinhar.

Iżda ma nistgħux nibqgħu qisna gallinar tiġieġ kollha nirfsu fuq xulxin għall-ispazju biex naħdmu f'dan is-servizz.

Nixtieq nitkellem fuq il-kura primarja tas-saħħa.

Is-Segretarju Parlamentari l-Onor.

Deguara ħabbar ukoll li beħsiebu jagħmel riforma fil- kura tas-saħħa fil-komunita' u jdaħħal aktar effiċjenza fiċ-ċentri tas- saħħa.

Aħna dan ilna nippriedkawh għomor u l-policy tagħna qiegħda black on white, jiġiferi li l-prijorita' fil-qasam tas-saħħa għandha tkun il-kura primarja tas-saħħa.

Qed nieħu gost li l-Onor.

Deguara qed jgħid dan u l- bieraħ semmiha wkoll fin-Naxxar li l-kura primarja tas-saħħa għandha tkun il-prijorita'.

Hemmhekk ma qbilniex mal-partit fil-Gvern u għalhekk ma lqajniex l-istedina li għamlilna l-Onor.

Louis Galea biex nidħlu fil- kumitat u niddiskutu fil-magħluq.

Issa ġejjin fi kliemna!

Meta intom tlajtu fil-Gvern fl-1987 ridtu tagħlquhom il-polikliniċi, għax ħriġtu bil- famuża skema tat-tabib b'xejn, li ma ssemmitiex ħlief il-bieraħ.

Li naf huwa li l-Gvern qed jivvota Lm0.4 miljun kull sena għal din il-famuża skema li tħabbret qabel l-elezzjoni ta' 1987 u nixtieq inkun naf fejn qed jintnefqu dawn il-flus għax l-iskema għada ma twaqqfitx.

Jiena dejjem kont insostni li l-kolonna tal-concrete tal-kura primarja tas-saħħa tant hija importanti għax fuqha tibni s-servizz kollu u tista' tameljora s- servizz fl-isptarijiet u tista' ddaħħal wkoll riformi oħra bħalma hija r- riforma mentali u kull riforma oħra li trid.

Jekk ma jkollox il-bażi tajba tal-kura primarja tas-saħħa li tressaq l-kura tas-saħħa lejn iċ- ċittadin ...

Li kellna bżonn huwa li nibnu iktar ċentri tas-saħħa u niżviluppawhom iktar biex innaqsu mill-pressure u l-użu ta' l-isptar għal xejn.

Qabel ma nagħlaq nixtieq ngħid xi ħaġa rigward ir-riforma ta' kif se titqassam il-mediċina, jiġifieri minflok kull xahar kull tliet xhur.

Jiena ma ngħidx riforma għax il-problema hemmhekk hija n-nuqqas ta' finanzi.

Illum għandna nies li jmorru fil-polikliniċi - aħna xbajna nismagħuhom għax dawn jiġu għandna u jitolbuna biex nagħmlu xi ħaġa - b'riċetta li tahom il-konsulent biex il-mediċina joħorġuha mill-farmaċija tal-Gvern u hemmhekk jgħiduhom li dik il-mediċina hija out of stock u jridu jerġgħu jmorru wara ġimgħa.

Imbagħad meta jmorru wara ġimgħa jgħidulhom li għandhom mediċina għal ġimgħa u jridu jerġgħu jmorru wara ġimgħa jew wara ġimgħatejn oħra.

Jekk se ttawal ir-riċetta għal tliet xhur allura l- problema se tkabbarha u l-importanti f'din il-kwestjoni huwa li jkun hemm finanzjar ikbar għal mediċina.

Naf li l-budget qiegħed b'Lm1.5 miljun inqas milli suppost hu u din is-sena se nħallsu Lm1.5 miljun għall- mediċini tas-sena l-oħra, jiġiferi din is-sena se nkunu f'deficit b'dak l- ammont.

Mr Speaker, semma wkoll li se jinbdew proċeduri ħalli jinżammu r- records mediċi.

Qegħdin fl-1995, għandna l-MSU, ilna niftaħru li se jkollna network tal-computer li jqabbad il-Health Information Centre mal- polyclinics biex wieħed ikun jista' jara xi storja medika għandu l-pazjent u issa l-Onor.

Deguara qed jgħidilna li fil-policlinics se jibdew jinżammu r-records!

Lanqas titwemmen din il-ħaġa!

Mela għandna polyclinics u ċentri tas-saħħa fejn imur iċ-ċittadin u lanqas biss jinżammu records għalxiex ikun mar hemmhekk; forsi jinżamm isem u kunjom il-pazjent, imma t- tabib ma jżommx record għalxiex il-pazjent ikun mar, x'marda għandu u dwar xiex qed jikkomplejnja.

Jien niskanta u ngħid li veru li għandhom bżonn jidħlu dawn l-affarijiet u allura dan juri kemm għadna 'l bogħod mill- computerisation ta' l-informazzjoni dwar is-saħħa.

L-Onor.

Deguara semma wkoll l-ingaġġar ta' konsulenti speċjalisti.

L- ewwel ma ntqal fil-gazzetti kien - skond dak li għandi miktub hawnhekk naħseb li dak li deher fil-gazzetta kien xi ftit skorrett għax illum minn mistoqsija parlamentari ħarġet sewwa x'inhi l-idea - li l-Onor.

Deguara se jimpjega speċjalisti konsulenti fil-polyclinics.

Jien ngħidlu li hawn ma hawn xejn ġdid għax din l-iskema nbdiet meta kien hemm Gvern Laburista meta kull dipartiment kliniku fl-Isptar San Luqa ħareġ minn hemm bl- ispeċjalisti tiegħu biex joffri servizz fil-polycliniċi.

Jiddispjaċini ngħid li mhux id-dipartimenti kollha għamlu hekk għax id-Dipartiment tal- Kirurġija u d-Dipartiment tad-Dermatoloġija qatt ma ħadu sehem, pero' kien hemm ħafna dipartimenti oħra li ħadu sehem.

Barra minn hekk - dan hu importanti - ħafna mill-follow-ups tal-pazjenti li jmorru l-Isptar San Luqa jistgħu jsiru fil-polyclinics u min-nies stess li jkunu rawhom fl- isptar.

B'hekk il-pazjent iħossu li ma jkunx inqata' mill-isptar u għandu lil xi ħadd li jafu.

Dawn is-servizzi tnaqqsu f'dawn l-aħħar tmien snin u hemm numru ta' kliniċi li m'hux qed jagħtu dan is-servizz, imma qed jittrasferrixxuhom.

Per eżempju fil-poliklinika tar-Rabat ma jmurx speċjalista u allura l-pazjenti jkollhom imorru fil-poliklinika tal-Mosta.

Allura jien ngħid li morna lura.

Jien għandi nifhem li mhux hekk ried jgħid l-Onor.

Deguara u nispera li dawn is-servizzi jkomplu jiżdiedu.

Biex innaqqsu l-pazjenti mill-Isptar San Luqa għandna bżonn noħorġu speċjalisti on a unit firm basis; kull firm trid tieħu parti u anke ż-żewġ dipartimenti l-kbar, jiġifieri tal-Mediċina Interna u tal-Kirurġija.

Imbagħad illum minn mistoqsija parlamentari kelli nkun naf li mhux dak li kellu f'moħħu l-Onor.

Deguara jew il-Ministru Galea - ma nafx min - għax qalilna li l-pjanijiet huma li l-konsulenti l-ġodda jkunu maħtura fid- dipartiment tal-kura primarja u jkunu jaħdmu fi ħdanu on a full-time basis.

Mela issa ġejna għal dak li konna nippriedkaw aħna - qiegħda black on white fil-policy paper tagħna - li fil-polyclinics jew fiċ-ċentri tas- saħħa se ndaħħlu servizz tat-tabib tal-familja biex min ma jridx jew ma jaffordjax li jmur għand it-tabib privat imur jirreġistra hemmhekk u jkun hemm sessions apposta minn numru ta' tobba tal-familja li jagħmlu dan ix- xogħol biss.

Jiġifieri dawn ma jagħmlux x-xogħol ta' emerġenza fil- polikliniċi, imma jagħmlu xogħol ta' tabib tal-familja fuq pazjenti li jkunu reġistrati hemmhekk.

L-Onor.

Membru qal li l-iskema tat-tabib b'xejn li jmur jara l-pazjenti ġewwa d-djar tagħhom - din kienet wegħda tal-Partit Nazzjonalista fl-1987 - diġa' teżisti.

Dażgur li teżisti, jekk daħħalniha aħna!

Min daħħal l-isptarijiet b'xejn?

Min fetaħ il-polyclinics?

Il- polyclinics kienu b'xejn - issejħilhom polyclinics u ssejħilhom ċentri tas- saħħa xorta waħda - u l-fatt hu li dawk ftaħnihom aħna għax kien iż-żmien li jinfetħu u l-pjan kien li niżviluppawhom iktar u nkabbru x-xogħol li għandu jsir fil-bereġ għax sintendi meta tiftaħ polyclinic jew ċentru tas- saħħa tkun qed tieħu ħsieb distrett sħiħ minn kwalunkwe' aspett mediku.

Imbagħad hemm il-units iż-żgħar li aħna ngħidulhom il-bereġ.

Dawk iridu jiġu żviluppati aktar u mhux jiftħu biss għal nofs siegħa kemm tabib iħarbex daqsxejn riċetti u jitlaq fuq xi xogħol ieħor.

F'dawn l-aħħar sentejn, tlieta, in-numru ta' tobba fil-polyclinics naqas u naqas ħafna meta dan kellu jiżdied.

Għandna numru ta' tobba li spiċċaw is-sentejn tagħhom u mhux se noffrulhom job.

Dawn nistgħu nibagħtuhom hemmhekk jekk hemm min irid jaħdem b'vokazzjoni bħala tabib tal-familja.

Dak li rrid ngħid Mr Speaker.

Jekk baqagħli żmien nista' nikkummenta xi ħaġa dwar dak li ntqal il- bieraħ fuq il-BUPA.

Dak il-kliem li ntqal fuq il-BUPA m'hu veru xejn.

Il- BUPA ma fetħitx sptar hawnhekk għax il-Gvern Nazzjonalista kaxkar saqajh u huma ddejqu jistennew u ddeċidew li jinvestu flushom fi proġett ieħor fl- Ingilterra.

Il-bieraħ fil-meeting tan-Naxxar issemma l-Hospital Management Committee.

Dan kien hemm u l-Ministru Galea neħħih.

Jien ili s-snin nistaqsih meta se jerġa' jagħmel dan il-kumitat u qed nieħu gost li dan il-kumitat se jerġa' jitwaqqaf.

Dan għandu bżonn ta' poter iktar biex ftit ftit indaħħlu dik li ngħidulha tmexxija indipendenti mid-Dipartiment tas-Saħħa - dipendenza jrid ikun hemm imma l-isptarijiet irid ikollhom policy ċara ta' x'irid iwettaq il-Gvern u din il-policy ċara min-naħa tal-Gvern Nazzjonalista ma kenitx preżenti u issa iktar qed tidher fiċ-ċar li ma kenitx preżenti.

L-Onor.

Deguara tkellem ukoll fuq il-prijoritajiet.

Aħna dejjem tkellimna fuq il-prijoritajiet imma l-iktar ħaġa li wieħed huwa beżgħan minnha huwa l-mod kif jitmexxew is-servizzi kemm dawk tal-polyclinics kif ukoll ta' l-isptarijiet.

Dawn ma jistgħux jibqgħu jitmexxew bil-mod li qegħdin jitmexxew, b'nies li jaħdmu hawn u jaħdmu hemm.

Il-ħin li jaħdmu hemmhekk suppost li huwa bħala part-timer, imma jien naħlef li n-numru ta' sigħat li jagħmlu ċerti impjegati fix-xogħol li suppost huwa part-timer huwa itwal min-numru ta' sigħat li jagħmlu dawk l-istess impjegati fl-impieg full-timer.

Dan irid jispiċċa u nispera li ħadd ma jieħu għalih.

Dan se jagħtihom skop biex min irid ilaħħaq max-xogħol privat jista' jagħmlu, imma mhux fil-ħin tal-Gvern.

Nirringrazzjak.

THE DEPUTY SPEAKER: Nirringrazzjak.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada, it-Tlieta, 4 ta' Lulju, 1995 fis-6.00 p.m. bl-agenda kif kommunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET IMWIEĠBA BIL-MIKTUB

SKEJJEL - TFAL BI BŻONNIJIET SPEĊJALI

L-ONOR.

EDWIN S. GRECH staqsalill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm tfal subien u bniet fil- mainstream schools li huma kkonsidrati li għandhom bżonnijiet speċjali?

F'liema skejjel qed jattendu dawn it-tfal u f'liema grades?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li l-għadd ta' tfal bi bżonnijiet speċjali fl-iskejjel mainstream huwa hekk:

Skejjel Primarji Subien: 253 Bniet: 148

Skejjel Sekondarji u Tas-Snajja' Subien: 27 Bniet: 22

Skejjel Post-Sekondarji Subien: - Bniet: 2

It-tfal jattendu dawn l-iskejjel:

Primarji f'Malta

Attard, Bormla A & B, Furjana, Gżira A & B, Kalkara, Luqa, Marsaxlokk, Mġarr, Msida, Pieta', Rabat A & B, l-Isla, San Ġiljan, Tarxien A, Żabbar A & B, Żurrieq A & B, Birkirkara A & B, Dingli, Għargħur, Ħamrun (GP) A & B, Kirkop, Marsa, Mdina, Mosta A & B, Naxxar, Qormi (San Ġorġ) A & B, Safi, Siġġiewi, San Pawl il-Baħar, il-belt Valletta A, Żebbuġ A, Birżebbuġa A & B, Fgura A & B, Gudja, Ħamrun (SS) A, Lija A, Wied il-Għajn, Mellieħa, Mqabba, Raħal Ġdid A & B, Qormi (San Bastjan) A & B, San Ġwann A & B, Sliema, Santa Venera A & B, Birgu, Żejtun A & B.

Primarji f'Għawdex

Għajnsielem, Qala, Xagħra, Kerċem, Sannat, Xewkija, Nadur, Victoria, Żebbuġ.

Skejjel Sekondarji, Skejjel tas-Snajja' u Junior Lyceums

Sir Adrian Dingli, St. Andrews Maria Regina, Blata l-Bajda Agius De Soldanis, Victoria, Għawdex Fra Diego Bonanno, Marsa Maria Tereża Nuzzo, Ħamrun Santa Maria Goretti, Tarxien Santa Tereża, Mrieħel Erin Seracino Inglott, Bormla Salvatore Dimech, Mosta Kan.

Lorenzo Manche', il-Furjana Furtu Selvatico, Naxxar St. Joseph, Raħal Ġdid San Ġużepp Ħaddiem, Raħal Ġdid Antonio Bosio, Gżira Ġuże' Damato, Raħal Ġdid Umberto Calosso, Santa Venera Sir Temi Zammit, Mtarfa Dun Ġużepp Zammit Brighella, Ħamrun Vinċenzo Borg Brared, B'Kara Ninu Cremona, Victoria, Gozo.

It-tfal bi bżonnijiet speċjali qegħdin f'dawn il-livelli:

| |Subien|Bniet|Total | |Kindergarte|79 |55 |134 | |n | | | | |Year 1 |39 |15 |54 | |Year 2 |31 |19 |50 | |Year 3 |34 |20 |54 | |Year 4 |25 |17 |42 | |Year 5 |29 |17 |46 | |Year 6 |16 |5 |21 | |TOTAL |253 |148 |401 |

|Form 1 |4 |2 |6 | |Form 2 |7 |7 |14 | |Form 3 |9 |5 |14 | |Form 4 |5 |3 |8 | |Form 5 |2 |5 |7 | |Post Sek. |- |2 |2 | |TOTAL |27 |24 |51* |

SKEJJEL - TFAL BI BŻONNIJIET SPEĊJALI

L-ONOR.

EDWIN S. GRECH staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Jista' l-Ministru jgħid x'forma ta' monitoring qed isir biex jiġi assigurat li dawk it-tfal li qed jattendu f'mainstream schools imma li għandhom ħteġijiet speċjali qed ikollhom is-servizzi li għandhom bżonn?

Meta sar l-aħħar rapport fuq hekk u kif ġiet miġbura l- informazzjoni?

Jekk sar dan ir-rapport, jista' l-Ministru jpoġġi kopja tiegħu fuq il-Mejda tal-Kamra?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Matul is-sena l-monitoring isir permezz ta' l- Uffiċjal Edukattiv ta' l-Edukazzjoni Speċjali b'kuntatt dirett ma' l- għalliema u l-kapijiet ta' l-iskejjel speċjali kif ukoll ma' dawk ta' l- iskejjel tal-mainstream fejn ikunu qed jattendu dawn it-tfal.

Fl-aħħar tas-sena skolastika l-Kap ta' l-Iskola jibgħat informazzjoni lill-Uffiċjal Edukattiv dwar il-progress u dwar xi bżonnijiet oħra li jkollhom dawn it-tfal.

Ir-rapporti li jsiru huma fuq bażi individwali u s'issa ma nħassitx il- ħtieġa li jsir rapport formali.

Dan hu hekk peress li r-rapporti għandhom biss l-għan ta' feedback li jiżgura li t-tfal fil-mainstream jingħataw programm ta' edukazzjoni adegwat.

Issa li l-għadd ta' tfal fil-mainstream laħaq 52 (52.26%) hu ppjanat li jkun hemm struttura ġdida li tinkludi attenzjoni speċjali fuq programmi individwalizzati għat-tfal tal-mainstream, u hemm ħsieb li jiġi iddentifikat Uffiċjal Edukattiv biex jieħu ħsieb dan il-programm.

UNIVERSITA' - INSTITUTE FOR CHILD DEVELOPMENT

L-ONOR.

EDWIN S. GRECH staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Jista' l-Ministru jgħid jekk l-Institute for Child Development ta' l-Universita' sal-lum għamilx xi proġett li permezz tiegħu ġew assessjati individwalment it-tfal bi ħteġijiet speċjali li qed jattendu fl-iskejjel mainstream ta' l-Istat?

Jekk fl-affermattiv:-

a) kemm-il tifel u tifla ġew assessjati s'issa?

b) kemm-il rapport sar?

c) jekk jeżistu rapporti, jista' l-Ministru jpoġġi kopja tagħhom fuq il- Mejda tal-Kamra?

d) X'miżuri speċifiċi ttieħdu bħala riżultat ta' dawn ir-rapporti?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Kif diġa' ntqal fit-tweġiba li ngħatat għall- mistoqsija parlamentari numru 26594 (Seduta Nru. 433), mhumiex isiru proġetti fl-Institute for Child Development fuq tfal bi ħteġijiet speċjali li jattendu fl-iskejjel statali bil-mod kif qed jifhem l-Onor.

Interpellant.

L-enfasi qed issir fuq it-taħriġ ta' l-għalliema u ta' l-edukaturi billi jidher li l-assessment tat-tfal ikun kollu għalxejn jekk l-għalliema ma jkollhomx it-taħriġ adegwat biex jimplimentaw programmi transdixxiplinari għal kull tifel jew tifla bi bżonnijiet speċjali.

L-Istitut għandu wkoll joint project ma' l-Eden Foundation.

L-Eden Foundation tieħu ħsieb is-servizzi għat-tfal bi bżonnijiet speċjali, u l- Istitut jieħu ħsieb l-iżvilupp tal-programmi ta' taħriġ transdixxiplinarju ta' l-istaff, tar-riċerka, u tal-valutazzjoni tal-programmi, kif ukoll isaħħaħ ir-relazzjonijiet ma' universitajiet u aġenziji barranin u organizzazzjonijiet oħra lokali.

Għalhekk l-Istitut se jorganizza l- korsijiet li ssemmew fit-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 26594.

Se jsiru wkoll konferenzi dwar l-inclusive education bil-parteċipazzjoni ta' esperti ta' fama mondjali.

Bħalissa għaddejjin ukoll diskussjonijiet biex l-iskejjel statali jieħdu sehem, minn Settembru li ġej, fil-proġett ta' azzjoni-riċerka fuq inclusive education li l-Istitut qed iħaddem flimkien ma' l-Eden Foundation fl- iskejjel tal-Knisja u f'dawk privati.

Permezz ta' dan il-proġett, it-tfal ikunu assessjati biex il-professjonisti jkunu jistgħu joħolqu programm individwali transdixxiplinarju.

Illum ħafna mit-tfal qegħdin isegwu xi programm, u ma jkunx għaqli li tinħoloq konfużjoni lill-ġenituri bl-iskuża tar-riċerka.

L-Istitut iħoss li r-riċerka f'dan il-qasam għandha timxi id f'id ma' l-azzjoni.

Biex l-azzjoni sseħħ, hemm bżonn proprju tat-taħriġ li hu ppjanat mill-Istitut.

L-Istitut mill-bidunett organizza korsijiet, workshops u seminars li għalihom kienu mistednin ukoll edukaturi li jaħdmu fl-iskejjel ta' l-Istat.

KUNSILL MALTI GĦAX-XJENZA U T-TEKNOLOĠIJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma l- proġetti li tassew qed jitmexxew (mhux fuq il-karta biss) mill-Kunsill Malti għax-Xjenza u t-Teknoloġija?

Kemm hemm impjegati tal-Kunsill u x'inhu x-xogħol tagħhom?

Kemm hemm xjenzati mal-Kunsill u x'inhu x-xogħol tagħhom?

Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-accounts sena b'sena ta' dan il-Kunsill mindu twaqqaf?

Jista' jgħid x'kuntratti ta' xogħol għandhom il-persuni li jaħdmu mal- Kunsill u meta ġew iffirmati?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Nirreferi lill-Onor.

Membru għar-risposta għall- mistoqsija parlamentari numru 21826 li l-istess Onor. Membru kien għamel ftit taż-żmien ilu.

Nassigura lill-Onor.

Membru li l-proġetti li kienu ssemmew f'dik ir-risposta huma kollha proġetti tassew u mhux sempliċiment proġetti fuq il-karta kif ipprova jalludi hu fil-mistoqsija tiegħu.

Għall-mistoqsija ta' kemm hemm impjegati nixtieq ninfomaħ li minn dak nhar li ngħata r-risposta għall-istess mstoqsija parlamentari numru 21826, kien hemm żieda biss ta' mpjegat wieħed.

Dan huwa l-post ta' Personal Assistant to the Chief Executive.

Barra minnhekk ġie mpjegat Administration Assistant li ssostitwixxa lill-Accounts Clerk part-time li kien hemm qabel.

Ninforma lill-Onor.

Membru li fid-dawl tal-fatt li dan l-aħħar ġiet stabbilita l-Fondazzjoni għax-Xjenza u Teknoloġija, bħalissa qed jiġu ri- negozjati l-kuntratti ta' dawk il-persuni kollha li jagħtu servizz lill- MCST.

Malli dawn jiġu finalizzati, ninforma b'dan lill-Onor.

Membru.

S'issa f'dak li għandu x'jaqsam ma' accounting ġew segwiti l-proċeduri normali addottati fl-Estimi ta' kull sena minn Dipartimenti tal-Gvern li magħhom il-Kunsill kien assoċjat.

Iżda bit-twaqqif tal-Fondazzjoni hemm obbligi li l-audited accounts tal-Kunsill flimkien mar-rapport annwali għandhom jiġu sottomessi lill-Ministru responsabbli f'Marzu ta' kull sena.

SKEJJEL TAS-SNAJJA' - GĦALLIEM

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm għalliema neqsin u f'liema suġġetti fl-iskejjel tas-Snajja' f'Malta w Għawdex?

Jirriżultalu l-Ministru li kien hemm skejjel fejn ma kellhomx għalliema f'suġġetti bħall-Istorja sa mill-bidu tas-sena skolastika?

Kif se jġibu dak li tilfu dawn l-istudenti?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li fis-sena skolastika attwali l- għalliema li kienu neqsin fl-iskejjel tas-snajja' f'Malta u Għawdex kienu kif jidher hawn taħt:

SKOLA TAS-SNAJJA' (SUBIEN) UMBERTO CALOSSO

Studji Soċjali 10 lezzjonijiet (minn Diċembru 1994)

SKOLA TAS-SNAJJA' (SUBIEN) ABRAM GATT

Mużika 8 lezzjonijiet (minn Frar 1995)

SKOLA TAS-SNAJJA' (SUBIEN) STEFANO ZERAFA

Arti 5 lezzjonijiet (mill-bidu tas-sena skolastika) Mużika 5 lezzjonijiet (mill-bidu tas-sena skolastika) Ġeografija 16-il lezzjoni (mill-bidu tas-sena skolastika) Ingliż 10 lezzjonijiet (mill-bidu tas-sena skolastika)

SKOLA TAL-ĦJATA, MARSA

Personal Care 4 lezzjonijiet (mill-bidu tas-sena skolastika) Ġeografija 4 lezzjonijiet (mill-bidu tas-sena skolastika) Mużika 4 lezzjonijiet (mill-bidu tas-sena skolastika)

SKOLA TAL-BIEDJA DANNY CREMONA

Ingliż 24 lezzjoni (minn Mejju 1995)

Safejn kien possibbli l-istudenti ngħataw lezzjonijiet f'suġġetti oħra skond l-aħjar interess tagħhom.

MDINA - MANUTENZJONI TAS-SWAR

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsalill-Ministru għall-Ambjent: Peress li qed isir xogħol fuq il-bjut ta' l-imħażen li hemm fi Triq l- Imħażen, fl-Imdina, jista' l-Ministru jgħid hemmx xi applikazzjoni biex persuna privata tieħu dawk il-bjut u tiżviluppahom għal raġunijiet kummerċjali?

Ix-xogħlijiet fuq is-swar ta' l-Imdina qed isiru bil-permessi meħtieġa f'dawk l-inħawi li jagħtu aċċess għall-bjut indikati fi Triq l-Imħażen, fl- Imdina?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Jien informat li ma ġiet depożitata ebda applikazzjoni ma' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar minn persuni privati biex jagħmlu xi żvilupp fuq bjut ta' mħażen ġewwa Triq l-Imħażen, fl-Imdina.

Ix-xogħol li qiegħed isir fl-inħawi u fuq is-swar fl-Imdina huwa ta' manutenzjoni u jikkonsisti f'tikħil ta' fili, tindif u tneħħija ta' ħaxix ħażin u dan qiegħed isir minn ħaddiema tal-Gvern.

MDINA - DĦUL TA' VETTURI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsalill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm permessi temporanji biex persuni jitħallew jidħlu bil-vetturi tagħhom fil-belt ta' l-Imdina?

Jista' l-Ministru jagħti ċ-ċifri separati għal kull raġuni patikolari li ħarġu dawn il-permessi temporanji?

Hemm xi permessi li joħorġu bir-raġuni to enter with no condition?

Għal- liema raġunijiet?

ONOR.

TONIO BORG: Ħarġu 195 permess temporanju biex persuni jidħlu l- Imdina bil-vettura tagħhom.

Dawn il-permessi, li issa huma sofor, għandhom id-data ta' validita' u joħorġu għal tiġijiet, viżiti minn persuni anzjani lill-anzjani residenti, persuni li jaħdmu l-Imdina, eċċ.

Kienu joħorġu wkoll permessi oħra, illum kollha skaduti, to enter Mdina without condition sabiex persuni jidħlu ripetutament fl-Imdina.

Iżda mill- bidu ta' din is-sena bi qbil mal-Kunsill Lokali ta' l-Imdina qed joħorġu permessi bil-kliem to enter Mdina, li huma ta' kulur blu u li għandhom id- data ta' skadenza.

Ma tinżammx statistika ta' dawn iż-żewġ tipi ta' permessi.

KORPORAZZJONI GĦAS-SERVIZZI TA' L-ILMA - IMPIEGI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jagħti lista tal-persuni li ġew impjegati mal- Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma matul din is-sena?

Jista' jagħti lista ta' kemm persuni ġew ikkonsidrati u ma ntgħażlux?

Jista' jgħid x'kienu r-raġunijiet li persuni li ġew minn pajjiżi fejn kienu emigrati ġew ippreferuti fuq żgħażagħ li għadhom kemm temmew il-kors edukattiv tagħhom?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Jien informat li mill-bidu ta' din is- sena l-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma impjegat 74 persuna wara 12- il Call for Applications maħruġa.

Din il-lista tqiegħdet fuq il-Mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

Għal dawn l-applikazzjonijiet il- Korporazzjoni ta' l-Impiegi u Taħriġ issottomettiet 235 persuna li kienu qed jirreġistraw għax-xogħol fid-diversi oqsma fejn kellha bżonn l- impjegati l-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma.

Waqt l-għażla mis-Selection Board biex jintgħażlu l-impjegati ma ssir ebda distinzjoni partikolari bejn persuni li kienu emigrati u xi persuni oħra.

L-għażla ssir fuq il-merti ta' l-applikanti.

ETC - KAŻ TA' JAMES CARDONA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Jista' l-Ministru jgħid x'kienet ir-raġuni li James Cardona (Melbourne House, Ġojjin Street, Kerċem, Għawdex) ma ġiex ikkkonsidrat mill-ETC biex jiġi mpjegat mal-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma meta temm it-taħriġ u l-edukazzjoni tiegħu waqt li ġew impjegati persuni li għadhom kemm ġew lura minn pajjiżi fejn kienu emigrati?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li l-persuna msemmija kienet fil- fatt riferita mill-Korporazzjoni għax-Xogħol u Taħriġ għal xogħol ta' bennej mal-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma.

Ġara li peress li fl-aħħar tal-kors is-Sur Cardona ġab marka totali taħt is-60% (effettivament ġab 54%), ma nħarġitlux il-liċenzja ta' bennej.

Għal din ir-raġuni l-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma ma kkonsidratux bħala eleġibbli biex ikun jista' jaħdem bħala bennej.

DIPARTIMENT TA' L-AGRIKOLTURA - BDIEWA/RAĦĦALA/SAJJIEDA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa n-numru ta' bdiewa, raħħala u sajjieda rreġistrati mad-Dipartiment ta' l-Agrikoltura sal-lum?

Kemm minnhom huma f'kull kategorija part-time u kemm full-time?

Kemm f'kull kategorija hemm żgħażagħ taħt il-35 sena?

ONOR.

CENSU GALEA: Dwar numru totali ta' bdiewa/raħħala full-time u part-time l-Onor.

Interpellant huwa mitlub jara t-tweġiba li tajt għad- domanda numru 22608 ta' l-24 ta' Mejju, 1995.

Bdiewa/raħħala full-time taħt il-35 sena kien hemm 640, u part-time 4757.

Dwar sajjieda, in-numru full-time huwa 323 li 107 minnhom huma taħt il-35 sena, waqt dawk part-time in-numru hu 1671, li 161 minnhom huma taħt il-35 sena.

RABAT - TRASPORT PUBBLIKU

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsalill-Ministru għall-Ambjent: Billi skond l-Awtorita' tat-Trasport Pubbliku, r-rotta tas-servizz pubbliku għal Għar Barka, r-Rabat ġiet approvata iżda x-xogħlijiet tat-twessigħ ta' Triq Misraħ Suffara mar sarx b'detriment li l-karozzi tal-linja qed isibuha diffiċli biex idawwru f'din il-parti ta' triq li tispara fi Vjal il- Ħaddiem, jista' l-Ministru jintervjeni sabiex ma jkomplux jitħallew abbandunati dawn ix-xogħlijiet?

Jekk fl-affermattiv, meta?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel din il-mistoqsija lill-Ministru konċernat.

SKEJJEL: MĠARR - SERVIZZ TA' DRENAĠĠ

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsalill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Billi d-drenaġġ ġo l-iskola ta' l-Imġarr qed ikun imblukkat regolarment, jista' l-Ministru jintervjeni sabiex jiġu rimedjati x-xogħlijiet li jenħtieġu biex tiġi rimedjata din il-problema?

Jekk fl-affermattiv, meta?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li qiegħed isir xogħol neċessarju fuq is-sistema tad-drenaġġ ta' l-iskola biex l-inkonvenjent jiġi rimedjat.

RABAT/MĠARR - TISWIJA TA' TOROQ

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsalill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: Billi x-xogħlijiet ta' patching li qed isiru fil-Housing Estates ta' l-Imġarr u dak ta' Għar Barka, r-Rabat Malta mhux iħallu riżultat mixtieq apparti l-ispiża li qed tkun involuta kull darba li ssir din il-manutenzjoni, jista' l-Ministru jirrimedja b'metodi ta' manutenzjoni li fil-fatt veru jiġu rranġati dawn it-toroq, ċioe' jekk ma jingħatawx it-tarmac jiġu mogħtija re-surfacing lit-toroq kollha ta' dawn il-housing estates?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Kif għidt drabi oħra r-re-surfacing ta' toroq fil-lokalitajiet għaddiet taħt ir-responsabbilita tal-Kunsill Lokali.

Għal dan il-għan hemm vot apposta ta' Lm700,000 li qed jiġi kkontrollat minn kumitat ippresedut mid-Direttur tal-Kunsilli Lokali.

Dan il-kumitat jeżamina talbiet bħal dawn li jsiru mill-Kunsilli Lokali u wara jiddeċiedi x'għandu jsir u fejn.

MĠARR: QASAM TAD-DJAR - TISWIJIET

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jinformani bl-iżviluppi tal-mistoqsija parlamentari numru 26558, ċioe' dwar il-manutenzjoni fuq it-trombi u opramorti tal-Qasam tad- Djar ta' l-Mġarr Malta?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Għandi ninforma lill-Onor.

Interpellant li meta jiġi approvat xogħol ta' tiswija mid-Dipartiment tal-Bini u Tiswija ta' Djar, dan jidħol f'database fejn imbagħad ix-xogħol jingħata prijorita' skond l-urġenza tal-każ u kemm ikun ilu rapportat.

Ix-xogħol indikat mill-Onor.

Interpellant għadu ma jistax jitqies bħala wieħed ta' prijorita' ħdejn xogħlijiet oħra pendenti.

MTARFA - BINI TA' L-AFM

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jinformani bl-iżviluppi tal-mistoqsija parlamentari numru 26560 dwar il-bini ta' l-AFM fl-Imtarfa?

ONOR.

CENSU GALEA: Jien informat li s'issa għad m'hemmx żviluppi ġodda dwar il-każ.

QRATI - IMĦALLFIN

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kultura: Veru li l-Ministru tal-Ġustizzja jirċievi kopja tal-minuti tal-laqgħat li jsiru mill-Imħallfin?

Jidhirlu l-Ministru li b'dan qed insaħħu l- indipendenza tal-Qrati?

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: L-Onor.

Interpellant għandu qabel xejn jitgħallem li ma jistax jiġbed konkluzjonijiet tajbin fuq il-premessi ħżiena li hu jagħmel ripetutament.

M`huwiex minnu li jien nirċevi kopja ta` minuti ta` xi laqgħat ta` l- Imħallfin.

Mill-indaġini li għamilt jirrizultali wkoll li l-anqas il- predeċessuri tiegħi l-Onor.

Prof. De Marco u l-Onor.

Dottor Joseph Fenech ma kienu jirċevu kopja ta` dawn il-minuti.

In vista tal-premess, l-allegazzjoni magħmula mill-Onor.

Interpellant ma treġix.

PULIZIJA - PRIĠUNIER TUNEŻIN

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jassigura lill-Kamra li l-priġunier Tuneżin li nstab ħati li qatel erba' u li ħarab mill-ħabs ma ħarabx minn Malta?

Il-pulizija Taljana u Tuneżina ingħataw ritratt tiegħu biex jekk ħarab u qiegħed hemm, jinqabad?

X'passi ħa issa wara li ħa l-magħmudija tiegħu bħala ministru ġid tal- ħabs, b'ħarba ta' tliet ħabsin biex ma jerġax jiġri li ġara?

Min ġie sospiż min dawk responsabbli mill-ħabsin talli wera din it- traskuraġini kollha ħalla tliet priġunieri perikolużi jaħarbu?

ONOR.

TONIO BORG: L-ewwel parti tad-domanda llum hija irrelevanti.

Grazzi għall-ħidma intensiva tal-Pulizija u l-Armata, l-imsemmi priġunier inqabad għall-ħabta tal-11.10 p.m. fil-15 ta' Ġunju, 1995.

Dwar il- kumplament tal-mistoqsija ninsab informat li barra l-inkjesta Maġisterjali li ssir dejjem f'każ bħal dan, saru wkoll żewġ rapporti oħra, wieħed mill- Ispetturi tal-Ħabs u l-ieħor mid-Direttur tal-Ħabs, skond ir-Regolamenti tal-Ħabs.

Ittieħdu wkoll miżuri oħra ta' sigurta' li ma nistax nispeċifika, għax inkun qed intellef mis-siwi ta' l-istess miżuri.

Qed jittieħdu l-passi dixxiplinarji kemm kontra l-istaff li naqas u kemm kontra l-priġunieri nfushom li ħarbu.

ĦABS ĊIVILI - KONSULENT BARRANI

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsalill-Ministru tal-Ġustizzja u Kultura: Billi l-Konsulent Barrani għal Ħabs ta' Kordin ma kellux id-diċenza li joffri r-riżenja tiegħu wara li għal darba tnejn, tlieta ħarbulu ħabsin mill-Ħabs ta' Kordin, il-Gvern jikkonsidra li jtemmulu l-kariġa?

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: L-Onor.

Interpellant hu mitlub jagħmel din il-mistoqsija lil-Ministru kkonċernat.

BORDIJIET TA' INKJESTI - MAĠISTRATI/IMĦALLFIN

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsalill-Ministru tal-Ġustizzja u Kultura: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm każi ta' Imħallfin u Maġistrati li qed iservu fuq bordijiet tal-Gvern jew kumpanniji parastatali?

Liema kienu l- każi fejn Imħallfin li għadhom qed iservu tqabbdu biex jagħmlu inkjesti dwar inċidenti, imwiet jew każi oħra?

Meta lestew ir-rapport?

X'sar mir- rapporti f'kull każ?

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Din l-informazzjoni tista' tingħata aħjar mill-Uffiċċju tal-Prim Ministru li jappunta dawn il-Bordijiet ta' Inkjesti.

Meta l-inkjesti jiġu finalizzati, l-istess rapporti jingħataw l-Uffiċċju tal-Prim Ministru.

QRATI - IMĦALLFIN/MAĠISTRATI

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kultura: Jista' l-Ministru jassigura lill-Kamra li bħala Ministru ġdid tal- Ġustizzja mhux se jħalli Imħallfin jew Maġistrati li għadhom qed iservu biex jagħmlu inkjesti fejn l-operat ta' l-Eżekuttiv jkun qed jiġi ċċekjat bħal ngħidu aħna, l-każ ta' James Tabone li miet fiċ-ċella tal-pulizija etc.?

Ma jaħsibx il-Ministru li aktar tkun assigurata d-demokrazija meta jitqabdu Imħallfin jew Maġistrati irtirati jew persuni oħra barra mill- impieg tal-Gvern biex jagħmlu dawn l-inkjesti?

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Mhux l-ewwel darba li Mħallfin jew Maġistrati jkollhom jiddeċiedu każi dwar l-operat ta` l-Eżekuttiv.

Din hija waħda mill-funzjonijiet tagħhom.

Għalhekk ma narax għaliex l-istess ġudikanti ma jistgħux ukoll jippresjedu xi nkjesta simili.

BIRŻEBBUĠIA: TRIQ IL-QROLL - PLOTS

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid x'se jsir miż-żewġ plots 1 u 2 li jinsabu fi Triq il-Qroll kantuniera ma' Triq il-Gandofla fil-Housing Estate ta' Birżebbuġia?

ONOR.

CENSU GALEA: Jien informat li l-Awtorita' tad-Djar għandha il- permessi necessarji biex fuq dawn iż-żewġ plots tibni ħames garaxxijiet u erba' maisonettes.

PENSJONIJIET - PENSJONI TAL-WENS

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm daħlu talbiet għall-pensjoni tal- wens, sena b'sena minn meta din il-pensjoni ġiet introdotta?

ONOR.

LOUIS GALEA: Tinżamm biss l-istatistika ta' l-applikazzjonijiet milqugħa.

Ninsab informat li n-numru ta' persuni li ħadu l-pensjoni tal-Wens f'Diċembru 1992 kien ta' 63, f'Diċembru 1993 kien ta' 174 u f'Diċembru 1994 kien ta' 191.

ISLA - ASFALTAR TA' TOROQ

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: Jista' l-Ministru jgħid għaliex it-triq li mix-Xatt tagħti għall-Ponta ta' l-Isla ma nksitx kollha bit-tarmac peress li l-parti li tħalliet hija mimlija ħofor?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Jiena nformat li dan il-proġett kien responsabbli għalih il-Marine Section fi ħdan il-Ministeru ta' l-Ambjent.

Id-disinji, livelli u l-ispejjeż kollha nvoluta kienu responsabbli għalihom l-istess sezzjoni.

ISLA - TISWIJA TA' TOROQ

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministrugħat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: Fit-triq li mix-Xatt ta' l-Isla tagħti għall-Ponta sar żball teknikament kbir billi t-triq u l-bankina ġew fl- istess livell bil-konsegwenza li dan l-iżball qiegħed joħloq periklu serju għan-nies li jkunu għaddejjin minn fuq il-bankina.

Fl-istess ħin ukoll diġa' beda jsir abbuż minn xi sewwieqa tal-karozzi li qegħdin jibqgħu telgħin fuq in-naħa tal-bankina u jipparkjaw hemm.

Jista' l-Ministru jgħidilna għaliex sar dan l-iżball u hemmx xi pjan biex dan jitranġa minnufih?

Jekk fl-affermattiv, jista' l-Ministru jagħti nformazzjoni dettaljata ta' kif se jitranġa?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Jiena nformat li dan ix-xogħol kien parti mill- proġett tal-moll li sar mid-Dipartiment tal-Marine tal-Ministeru ta' l- Ambjent, għalhekk l-Onor.

Interpellant huwa mitlub jagħmel il-mistoqsija tiegħu lil Ministru kkonċernat.

DJAR - TISWIJA TAD-DJAR

L-ONOR.

ALFRED PORTELLI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li lill-post 3, Flat 4, Triq il- Kavallieri, l-Belt Valletta, d-dipartiment konċernat għamillu s-soqfa ġodda, qed jagħmillu l-madum ta' l-art u jibdillu t-twieqi, waqt li lill- familja Schembri ta' No. 3 Flat 8, Old Bakery Str, Valletta d-dipartiment ma jrid jagħmilha xejn?

Jaf il-Ministru li s-soqfa ta' dawn il-flats kienu saru fl-istess żmien meta nbena l-block?

Jaf il-Ministru li t-twieqi tal- familja Schembri tant fihom ħsara li m'humiex tajbin biex jissewwew?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Għandi ninforma lill-Onor.

Interpellant li x-xogħol li sar fil-fond 3 Flat 4, Triq il-Kavallieri, Valletta kien jikkonċerna familja evakwata mill-post li kienet toqgħod fih fi Triq Sant' Ursula l-Belt u li ġie affettwat mill-proġett ta' slum clearance f'dawk l- inħawi.

Evictees ma jaqgħux taħt il-policy dwar tiswijiet tad-Dipartiment tal-Bini u Tiswija ta' Djar.

Fil-każ ta' 3/8 Old Bakery Street Valletta ġie approvat biss dak ix-xogħol li kien skond il-policy, jiġifieri li jissewwew is-soqfa minn taħt.

Billi l-Onor.

Interpellant diġa' għamel diversi mistoqsijiet fuq dan il-fond partikolari, nistiednu biex jekk jixtieq, jista' liberament jindaga direttament mad-Dipartiment tal-Bini u Tiswija ta' Djar fejn jiġi muri d-dettalji kollha tal-każijiet indikati.

SPTAR MONTE CARMELI - LAUNDRY

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-laundry ta' l-Isptar Monte Carmeli hux se tingħata lill-privat?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li d-Dipartiment tal-Policy u l- Ippjanar tas-Saħħa ppreżenta studju dettaljat biex titjieb l-effiċjenza u l- kwalita' ta' servizz fil-laundry ta' l-Isptar Monte Carmeli.

Dan l-istudju ma jissuġġerixxix li dan is-servizz jingħata lill-privat.

SPTAR MONTE CARMELI - ĦADDIEMA FIL-LAUNDRY

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu n-numru preċiż tal-ħaddiema fil- laundry ta' l-Isptar Monte Carmeli?

ONOR.

LOUIS GALEA: Fil-laundry ta' l-Isptar Monte Carmeli hemm 77 impjegat fi gradi differenti kif jidher hawn taħt:

1 Supervisor (in charge) 10 Supervisors 21 Health Assistants 20 Hospital Auxiliaries 1 Hospital Orderly 1 Heavy Plant Fitter 2 Laboratory Attendant 8 Labourers 1 Skilled Labourer 1 Plasterer and Painter 1 Plumber 7 Seamstresses 2 Tailors 1 Telephone Operator

SPTAR MONTE CARMELI - LAUNDRY

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsalill-Ministru għall-Iżvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jara li jiġi stabbilit li xi żmien ilu żewġ ħaddiema tniggżu bil-labar ta' l-injections użati li kienu mal-lott tal- ħwejjeġ għall-ħasil fil-Laundry ta' l-Isptar Monte Carmeli?

Xi prekawżjonijiet hemm biex dan ma jsirx aktar?

ONOR.

LOUIS GALEA: Huwa minnu li kellna żewġ rapporti fejn tniggzu żewġ ħaddiema tal-laundry waqt li kienu qed jissortjaw jew idaħħlu l- ħwejjeġ fil-makni tal-laundry.

Mill-ewwel ittieħdu l-passi neċessarji biex l-impjegati kkonċernati jingħataw it-trattament u l-attenzjoni medika li kien hemm bżonn.

Id-dipartiment dejjem jappella lill-impjegati fis-swali biex jiddisponu minn oġġetti bħal labar b'mod korrett.

L-impjegati li jkunu qed jagħmlu xogħol fuq il-ħwejjeġ maħmuġin ilhom jiġu pprovduti b'ingwanti u ħwejjeġ protettiv biex kemm hu possibbli tkun salvagwardjata s-saħħa ta' l-individwu.

SPTAR MONTE CARMELI - SUPERVISORS

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'passi ttieħdu kontra dawk is- supervisors fl-Isptar Monte Carmeli li jiffirmaw qabel il-ħin u jispiċċa jingħalaq il-Laundry qabel?

ONOR.

LOUIS GALEA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

FGURA - TROBBIJA TA' ŻIEMEL MA ĠENB L-ISKOLA

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li l-awtoritajiet qatt ma ħadu passi dwar il- każ fejn żiemel qed jinżamm fi stalla maġemb l-iskola tal-Fgura b'inkonvenjent kbir għar-residenti li joqogħdu viċin u hu mifhum li diġa' saru ħafna rapporti dwar dan il-każ iżda s-sid jiftaħar li ħadd ma jista' għalih?

ONOR.

TONIO BORG: Dwar il-każ imsemmi f'din il-mistoqsija parlamentari, ninsab informat li l-pulizija ħadet azzjoni fil-Qorti kontra persuna malli rċeviet rapport dwar dan il-każ.

Fil-fatt il-kawża bdiet fit-28 ta' Novembru, 1994.

Il-kawża kienet differita għat-28 ta' Ġunju.

DIPARTIMENT TAS-SIGURTA' SOĊJALI - - KAŻ TA' C. MERCIECA

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'pensjoni totali hu ntitolat għaliha C. Mercieca ta' 320/1 Two Gates Street, Senglea ID 823931(M) u NI 044697A li kien jaħdem mat-Telemalta u spiċċa l-impieg bl-eta' f'Diċembru 1992?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li l-liġi tas-Sigurta' Soċjali tipprekludini milli nagħti l-informazzjoni mitluba b'dettalji personali kif ċitati.

L-Onor.

Interpellant jista' bil-permess tal-benefiċċarju, jġib l- informazzjoni mitluba mingħand id-Direttur tas-Sigurta' Soċjali.

RAĦAL ĠDID - ILMA TAX-XITA

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jara li tinstab soluzzjoni permanenti għall-problemi ta' l-ilma tax-xita madwar ir-roundabout tat-Telgħa ta' Raħal Ġdid, Raħal Ġdid u minħabba l-qalba tat-triq kif tavviċina lill-istess roundabout?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel din il-mistoqsija lill-Ministru konċernat.

ENEMALTA - KAŻ TAL-FAMILJA BALDACCHINO

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jinvestiga għaliex il-familja Baldacchino ta' 23, Triq il-Miġja tal-Papa, Senglea li għandha account number 660 51711 għadha ma rċevitx it- Lm12 refund fuq il-kont ta' l-elettriku minkejja li ilhom li għamlu t-talba għal dan ir-refund?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma ħadet ħsieb biex il-konsumatur jingħata Lm12 Rebate fil-kont li jmiss.

SERVIZZI TA' L-ILMA - KAŻ TAL-FAMILJA ZAMMIT

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jinvestiga l-kont ta' l-ilma tal-familja Zammit li toqgħod fi flat f'Camerata 3rd Floor/8, Merchants Street, Valletta li jammonta għal Lm369.09c0?

Kopja tal-kontijiet qed jintbagħtu (under separate cover).

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Jien informat li l-kont ta' l-ilma għall- perjodu mill-15 ta' Lulju sa l-4 ta' Novembru 1994 li jammonta għal Lm369.00 inħadem fuq qari attwali tal-meter.

Għal żmien twil il-meter reader ma setax jaqra l-meter ta' ilma.

Għalhekk il-kontijiet sal-5 ta' Lulju 1994 kellhom jinħadmu fuq stima.

Issa li ttieħed il-qari attwali, l-konsum ta' l-ilma ġie mifrux fuq perjodu itwal taż-żmien u l-konsumatur ġie mogħti tnaqqis ta' Lm289.09.

ENEMALTA - KAŻ TA' MRS.

JOSEPHINE GAUCI

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jinvestiga l-kontijiet ta' l-elettriku ta' Mrs. Josephine Gauci armla li toqgħod waħedha Account No. 650 66987 fejn parti mill-kont ta' Lm112.30 qed jidher ammont ta' Lm68.32 taħt spejjeż oħra?

Kopji riċenti u antiki ta' kontijiet (qed jintbagħtu under separate cover).

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Jien informat li meta l-meter ta' l- elettriku tas-Sinjura Gauci ġie ttestjat instab li kien difettuż u għalhekk inħasset il-ħtieġa li jiġu riveduti l-kontijiet ta' bejn is-17 ta' Novembru u l-20 ta' April 1992 biex jirriflettu l-konsum użat.

L-ammont ta' Lm68.32 li jidher taħt "spejjeż oħra" hu riżultat tar- reviżjoni li saret.

DIPARTIMENT TAT-TAXXI INTERNI: PRINCIPALS/UFFIĊJALI - SAHRA

L-ONOR.

ALFRED PORTELLI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid kemm kien hemm Principals fi skala 9, 8, u 7 u Uffiċjali fi skala 5 li ħadmu overtime bi ħlas fid-Dipartiment tat-Taxxi Interni minn Jannar 1994 sal-15 ta' Ġunju, 1995?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Nitlob lill-Onor Interpellant jagħmel id- domanda lill-Ministru konċernat.

J.P. ADVERTISING LIMITED

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid huwiex minnu li l-Kumpannija J.P. Advertising ħadet l- advertising account tal-Konferenza Internazzjonali Crans-Montana li qed tiġi organizzata bil-ko-ordinament tal-Ministeru tiegħu?

Dan sar wara sejħa għall-offerti?

Liema kienu l-kumpanniji l-oħra ta' l-advertising li ġew ikkonsidrati?

Fuq liema kriterji saret l-għażla?

ONOR.

JOHN DALLI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li JP Advertising Limited għandha sezzjoni tagħha li normalment tieħu ħsieb u torganizza konferenzi kemm internazzjonali kif wkoll lokali.

F'Malta bħal issa qiegħda tgħin fl-ippjanar u l-organizzazzjoni tal-"Mediterranean Crans-Montana Forum" li se jsir ġewwa pajjiżna f'Ottubru li ġej.

Il-JP Advertsing Limited kienu intgħazlu mill-Bank Of Valletta Limited biex tittella' konferenza internazzjonali oħra, jiġifieri dik tal-"EuroMex" li kienet se issir ftit jiem biss wara l-"Mediterranean Crans-Montana Forum" u minħabba f'hekk ġie deċiż li l-"EuroMex" għandha tiġi amalgamata mal-Forum.

B'riżultat ta'dan, ix-xogħol kollu li kien sar għall-"EuroMex" ġie nkorporat fil-programm tal-"Mediterranean Crans-Montana Forum" inkluż dik tal-kumpannija JP Advertising Limited li kompliet taħdem fuq l-ippjanar tal- Forum.

ŻEBBUĠ - PARKEĠĠ GĦALL-PERSUNI B'DIŻABILITA'

L-ONOR.

ALFRED SANT staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jistgħu jittieħdu passi biex il-parking space li hemm Ħaż Żebbuġ għall-vetturi ta' nies b'diżabilita' jitpoġġa f'post ieħor għax fejn hu mhuwiex adattat?

Jista' jiġi żgurat li dan il-post għall-parking jinżamm liberu għan-nies li għandhom bżonnijiet speċjali u mhux jittieħed minn nies oħra?

Jistgħu jinżammu liberi l-postijiet għall-parking tan-nies b'diżabililta' quddiem il-Palazz, il-Belt għax dawn qed jiġu okkupati minn nies oħra bil- kunsens tal-pulizija?

ONOR.

TONIO BORG: Ir-responsabilita' ta' fejn jiġu allokati 'reserved parking spaces' għall-persuni b'diżabilita' taqa' taħt il-Bord għall- Kontroll tat-Traffiku li jaqa' taħt il-Ministeru għat-Trasport, Komunikazzjoni u Teknoloġija.

Informat li l-pulizija tagħmel sorveljanza u tieħu azzjoni kull meta tosserva xi abbużi minn postijiet riservati biex isir 'parking' minn persuni b'diżabilita'.

Fil-fatt fl-ewwel ħames xhur u nofs ta' din is-sena fil-post riservat għal dan il-għan f'Ħaż Żebbuġ ġew imħarka żewġ persuni u fil-post li qiegħed riservat għal dan il-għan fil- pjazza ta' San Ġorġ il-Belt Valletta ġew imħarka mija u tnax 112-il persuna.

UNJONI EWROPEA - SĦUBIJA TA' MALTA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru ta' l-Affarijiet Barranin: Wara li l-President tal-European People's Party Martens stqarr kategorikament li Malta ġiet eskluża mill-aħħar tkabbir ta' l-Unjoni Ewropea minħabba f'appoġġ fqir għall-kandidatura Maltija, ma jaħsibx il-Viċi Prim Ministru li huwa fl-interess tal-poplu Malti li jgħid speċifikament liema huma dawk il-pajjiżi li wrew appoġġ fqir?

ONOR.

GUIDO DE MARCO: B'riferenza ghall-mistoqsija parlamentari dwar dak li gie rrapportat li qal il-President tal-Partit Popolari Ewropew Wilfried Martens waqt iz-zjara li ghamel dan l-ahhar f' Malta, dan ghandu biss interess marginali storiku, filwaqt li kull menzjoni tkun soggetta ghall- valutazzjoni proprja.

Illum dan tilef kull rilevanza fid-dawl tal-grajjiet li sehhew matul dawn l-ahhar 12-il xahar in partikolari.

Fil-fatt il- Kunsill Ewropew li sar f'Corfu f' Gunju 1994 stqarr li l-fazi tat-tkabbir ta' l-Unjoni li tmiss se tikkomprendi lil Malta.

Dan l-impenn rega' gie kkonfermat fil-Kunsill Ewropew li sar f'Essen f'Dicembru li ghadda.

Aktar ricentement, precizament fl-10 ta' April ta' din is-sena, il-Kunsill ghall- Affarijiet Generali ta' l-Unjoni ddecieda li n-negozjati ghas-shubija ma' Malta se jibdew sitt xhur wara t-tmiem tal-Konferenza Intergovernattiva ta' l-1996.

Ta' min jghid li fit-tliet okkazjonijiet hawn fuq imsemmija, id-decizjoniet li ttiehdu mill-Unjoni Ewropea fi-rigward ta' Malta saru f'isem il-Pajjizi Membri kollha ta' l-istess Unjoni.

Ghalhekk, dak li hu interessat li jkun jaf il-poplu Malti huwa li llum il-15-il pajjiz Membru tal-Unjoni Ewropea kollha qeghdin jappoggjaw is-shubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea u li Malta ghandha tissieheb fl-ewwel tkabbir li jmiss.

SPTAR SAN LUQA - STRUMENT F'ŻAQQ TA' PAZJENT

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jikkonferma jekk hux minnu li saret inkjesta dwar każ fejn tħalla strument f'żaqq ta' pazjent waqt operazzjoni li saret fl-Isptar San Luqa u wara dan il-pazjent kellu jerġa' jinfetaħ mill-ġdid biex jitneħħa l-istrument?

Jista' l-Ministru jelabora dwar dan il-każ u jgħid x'ħidma għamel il-Bord ta' Inkjesta u jekk wasalx għal xi konklużjonijiet?

Ittieħdu xi passi oħra mill-Gvern dwar dan il-każ u jekk iva, fiex kienu jikkonsistu dawn il-passi?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li aktar minn sena ilu ġie investigat każ simili għaċ-ċirkostanzi li qed isemmi l-Onor.

Membru u l- Bord ħass li ma kienx hemm passi dixxiplinarji x'jirrakkomanda.

Fir- rapport tiegħu l-Bord irrakkomanda diversi miżuri prekawzjonarji li kollha ġew implimentati.

ŻABBAR: STITUT SAGRA FAMILJA - TFAL

L-ONOR.

ALFRED PORTELLI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm tfal fl-Istitut Sagra Familja tal-Knisja ta' Ħaż-Żabbar - f'Mediatrix Square, ċioe' li qegħdin alloġġjati magħhom?

ONOR.

MICHAEL FALZON: L-Onor.

Interpellant hu mitlub jirreferi din il- mistoqsija lil min hu konċernat.

MSIDA - KLINIKA SAN MARK

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Soċjali: Skond il-liċenzja li għandha St. Mark's Clinic fi Triq Clarence, Msida MSD 10 jista' l-Ministru jgħid tistax issir kirurġija f'din il-klinika li permezz tagħha tinfetaħ iż-żaqq bis-sikkina biex jiġi esplorat l-intern, tinqata' u titneħħa parti mill-musrana l-kbira u jiġu ġonġuti flimkien il- partijiet tal-musrana li jifdal?

Jista' l-Ministru jgħid jekk is-Sur Emmanuel Muscat li għandu l-karta ta' l-Identita' bin-numru 375734(M) u li fid-29 ta' Mejju 1995 iddaħħal fis- Sala MS2 ta' l-Isptar San Luqa taħt il-Professur Godfrey Laferla MD, FRCS, Ph.D kienetx saritlu operazzjoni bħal dik msemmija aktar 'il fuq fis-St.

Mark's Clinic mill-kirurgu Mr. J. Attard MD.

FRCS preċiżament ġimgħatejn qabel?

Huwa minnu li matul dawn il-ġimgħatejn bejn il-15 u 29 ta' Mejju is- Sur Muscat kien inżamm rikoverat fl-istess St. Mark's Clinic sakemm kellu jiġi trasferit fl-Isptar San Luqa fejn qatta għaxart ijiem fl-Intensive Therapy Unit wara infezzjoni qawwija li żviluppat fl-intern minħabba fost oħrajn, zbroffar ta' ippurgar mill-parti fejn kienu ġonġuti flimkien l- imsaren li xtered ġol-kavita' taż-żaqq?

Jista' l-Ministru jinvestiga dan il-każ, u jekk jirriżulta li s-St.

Mark's Clinic ma mxietx skond il-liċenzja maħruġa lilha biex topera jistitwixxi proċeduri skond il-liġi kontra din il-klinika?

ONOR.

LOUIS GALEA: Filwaqt li mhix il-'policy' tiegħi li nagħmel kummenti li b'xi mod jinpinġu fuq il-konfidenzjalita' ta' informazzjoni ta' natura medika, ninsab informat li l-fatti allegati qed jiġu nvestigati.

MSIDA: KLINIKA SAN MARK - OPERAZZJONIJIET

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħidli jekk il-liċenzja maħruġa mill-Gvern lis-St.

Mark's Clinic tipprovdiex biex issir kirurġija maġġura fih u biex jinżamm pazjent lejl u nhar wara li tkun saritlu kirurġija ta' din ix-xorta?

Iħoss il-Ministru li dawk li qed jiġu operati fis-St.

Mark's Clinic u jinżammu matul il-lejl qed ikunu esposti għal riskji meta l-uniku infermier preżenti barra li jimmedika u jieħu ħsieb erba' jew ħames morda jrid iwieġeb it-telephones, jiftaħ il-bibien meta jiġi xi ħadd u saħansitra jagħmel ħwejjeġ maħmuġin f'soror?

Klijenti tas-St.

Mark's Clinic qed jintalbu jħallsu mijiet kbar ta' liri għal operazzjoni li tkun saritilhom.

Dan apparti minn ħlas ieħor li jinkludi Lm100 għall-anestatista li jagħti l-loppju, Lm80 għas-sala ta' l- operazzjonijiet, u Lm65 kuljum għall-użu ta' kamra.

Jista' l-Ministru jgħid jekk it-talba ta' ħlas bħal dan mit-Tabib Joseph N. Borg General Manager tas-St.

Mark's Clinic jammontax għal ksur ta' regolamenti li jirregolaw il-ħlas ta' operazzjonijiet fi kliniċi privati?

Jista' l-Ministru jaħtar Bord ta' Inkjesta biex jinvestiga din l-imġieba tas-St.

Mark's Clinic u kif ukoll tad-diversi Kirurgi u Professjonisti oħra li jaħdmu f'din il-klinika?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li l-klinika San Mark għandha liċenzja valida biex topera bħala 'medical clinic' taħt ir-regolamenti eżistenti.

Hu fatt magħruf u li anke ngħata pubbliċita' fil-ġurnali li hija 'policy' dikjarata tal-Gvern li l-projbizzjoni ta' l-'overnight stay' fi kliniċi privati ser titneħħa b'riżultat tar-regolamenti ġodda li se jiġu ppubblikati fil-futur qarib.

Jiena diġa' tlabt lill-Kunsill Mediku biex jagħmilli proposti dwar il- materja tat-tariffi u ninsab informat li l-proposti tal-Kunsill Mediku dalwaqt ikunu finalizzati.

KUMMISSJONI DWAR IS-SERVIZZ PUBBLIKU

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk hijiex proċedura normali dik li l-Kummissjoni dwar is- Servizz Pubbliku taħtar Bord ta' l-Għażla bil-għan li jikkonduċi intervista waħda għal mili ta' postijiet f'żewġ gradi separati u distinti minn xulxin, bħalma sar dan l-aħħar fil-promozzjonijiet ta' Manager Nursing Services u Departmental Nurse Manager fid-Dipartiment tas-Saħħa?

Kien hemm oġġezzjonijiet għall-ħatra tal-Bord imsemmi lill-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku?

Jekk iva, x'kien u x'ġie deċiż dwarhom?

Ittieħdu passi mill-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku wara rapport li deher dan l-aħħar f'ġurnal lokali li membri tal-Bord "urew nuqqas serju ta' professjonalita' meta waqt li kienu qed jikkonduċu l-intervista ta' l- għażla qagħdu jikkritikaw li ċerti kandidati dwar għemil passat tagħhom ... u l-intervista ħadet aktar sura ta' Bord ta' Inkjesta?

Jekk iva, x'kienu l- passi?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jien informat li l-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku qegħda teżamina l-allegazzjonijiet fil-ħarġa ta' l-Alternattiva Demokratika tas-16/30 ta' Ġunju 1995.

GĦAWDEX - QASAM TAD-DJAR TA' DON ANTON

L-ONOR.

LOUIS REFALO staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li ħadu daqshekk fit-tul u għadu ma sar xejn fuq HOS ta' Don Anton, x-Xagħra, Għawdex?

Jaf il-Ministru li hemm familji li ilhom snin li joqogħdu hemm li la għandhom drenaġġ, kemm it-toroq huma fi stat ħażin ħafna u jara li jirrimedja xi ħaġa?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Tlabt lid-Dipartiment konċernat biex jinvestiga dan il-każ.

GĦAWDEX - PUMPING STATION

L-ONOR.

LOUIS REFALO staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid meta se tinbena l-pumping station tad-drenaġġ ta' Għajn Wajtar f'Xagħra, Għawdex?

Meta hemm il-ħsieb li tibda tiffunzjona din il-pompa peress li hemm ħafna familji għadhom mingħajr drenaġġ għalkemm l-pajpijiet ilhom aktar minn erba' snin li saru?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Jien informat li x-xogħol fuq din il- Pumping Station għandu jinbeda dalwaqt, dan wara li ġie mogħti l-permess ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar u saru xogħlijiet ta' tħejjija għat-tqegħid tal-katusi u xiri tal-pompi.

SERVIZZ PUBBLIKU - CLERK 1

L-ONOR.

LOUIS REFALO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm applikaw Clerk Grade 1 li ħarġu dan l-aħħar fuq il- Gazzetta tal-Gvern?

Meta hemm il-ħsieb li se jsirilhom l-interview?

Kemm hemm li applikaw minn Malta u kemm minn Għawdex?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab informat li sad-data ta' l-għeluq imsemmija fil-Gazzetta tal-Gvern, daħlu 1,803 applikazzjoni għal post ta' Clerk Grade 1, li minnhom 89 kienu minn Għawdex.

Minħabba l-għadd kbir ta' applikazzjonijiet, ix-xogħol biex l- informazzjoni tiġi komputerizzata għadu mhux lest u għad ma ġietx stabbilita' d-data ta' meta se jsir l-interview.

DIPARTIMENT TAS-SAĦĦA - CLERICAL WARD ASSISTANT/ NURSING AIDES

L-ONOR.

LOUIS REFALO staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jagħtini breakdown ta' l-applikazzjonijiet għall- Clerical Ward Assistant u tan-Nursing Aids raħal b'raħal f'Malta u Għawdex?

Meta hemm il-ħsieb li jibdew l-interviews?

ONOR.

LOUIS GALEA: Tlabt li l-informazzjoni tiġi kompilata.

UNIVERSITA' - ĦATRA TA' CASUAL INSTRUCTORS

L-ONOR.

KARMENU BORG staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Jista' l-Ministru jgħid fejn wasal il-proċess tal-Casual Instructors li kienu għamlu l-Pedagogy Course 1992/1993?

Għall-informazzjoni tal-Ministru f'Lulju 1993 kien sar l-eżami u f'Settembru fl-istess sena ħareġ ir-riżultat f'Ġunju/Lulju 1994 ħarġu l- applikazzjonijiet.

F'Settembru/Ottubru/Novembru 1994 saru l-interviews għal dawk li kienu jikkwalifikaw sal-lum dawn għadhom bla risposta.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li l-Bordijiet ta' l-Għażla li nħatru mill-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku issottomettew ir-rapporti u għamlu r-rakkomandazzjonijiet tagħhom.

Meta l-proċess jintemm jinħarġu l-ittri tal-ħatra lill-applikanti magħżula.

LONDRA - FTUĦ TAL-MALTA HOUSE

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien hemm Deputati Parlamentari u Ministri tal-Gvern Londra għall-ftuħ tal-Malta House f'Londra?

X'kienet in-nefqa totali f'ajru, lukandi u ikliet f'din l-okkażjoni?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Naħseb li l-Onor Membru qiegħed jirreferi għall-Membri Parlamentari li kienu Londra fl-ewwel ġimgħa ta' Ġunju.

Fil-bidu ta' Ġunju, numru ta' korporazzjonijiet tal-Gvern organizzaw sensiela ta' avvenimenti bħal seminars u laqgħat ma' rappreżentanti tal- Gvern Ingliż kif ukoll ma' dawk tal-kummerċ f'Londra.

Dawn l-avvenimenti, li ħafna minnhom isiru fuq bażi regolari, ittellgħu f'dik il-ġimgħa sabiex jikkoinċidu mal-ftuħ uffiċċjali tal-Malta House ġewwa Londra.

Seba' Membri Parlamentari minn naħa tal-Gvern kienu f'Londra sabiex jipparteċipaw f'dawn l-avvenimenti u għalhekk l-ispejjez tagħhom m'għandhomx jiġu attribwiti għall-ftuħ uffiċċjali tal-Malta House f'Londra.

SPTAR SAN VINĊENZ DE PAULE - IKEL

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm iddaħħlu kilos ta' ikel f'San Vincenz de Paule fl-1994 f'dawk li huwa:

(a) laħam; (b) tiġieġ; (c) ħaxix; (d) bajd; (e) ħut; u (f) ħobż?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li l-kwantita' ta' ikel li ddaħħal ġewwa r-Residenza San Vinċenz de Paule fl-1994 huwa kif spjegat hawn taħt:

Laħam - 1582.8 kilogrammi Tiġieġ - 76336.8 kilogrammi Ħaxix - 244247.0 kilogrammi Bajd - 505260 bajda Ħut - 5515.0 kilogrammi Ħobż - 151029.0 kilogrammi

DIPARTIMENT TAL-KURA PRIMARJA - KONSULENTI

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Soċjali: Qegħdin nisimgħu mis-Segretarju Parlamentari għas-Saħħa Dr L. Deguara li issa se jitpoġġew konsulenti speċjalisti fil-Polikliniċi jew Ċentri tas-Saħħa.

Din kienet il-policy li ħaddan u ħaddem diġa' Gvern Laburista qabel l-1987 u li twaqqfet hekk kif tela' dan il-Gvern.

Jista' l-Ministru jispjega x'kienu r-raġunijiet li din il-policy twaqqfet fl-1987 u issa f'daqqa waħda qed jingħad li se jkollhom effett tajjeb fuq it-tmexxija f'dan il-qasam?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li kuntrarjament għal dak li qed isostni l-Onor.

Interpellant, is-servizzi speċjalizzati fl-Oftalmija, Maternita', Psikjatrija u Dijabete fiċ-Ċentri tas-Saħħa minn dipartimenti fl-isptar tkomplew.

Il-pjanijiet huma li l-konsulenti l-ġodda jkunu maħtura fid-Dipartiment tal-Kura Primarja u jaħdmu fi ħdanu fuq bażi 'full- time'.

Dan hu mistenni jissarraf f'titjib sostanzjali f'dan il-qasam meta mqabbel mal-ftit sigħat li speċjalisti mill-isptar iqattgħu fiċ-Ċentri tas- Saħħa fis-sistema li rrefera għaliha l-Onor.

Interpellant.

SPTAR SAN LUQA - REFURBISHMENT

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jispjega lill-Kamra fiex wasal il-proċess ta' refurbishment fl-Isptar San Luqa?

Liema swali tlestew u l-oħrajn li għadhom ma nbdewx?

Għaliex il-Ward M7 għadu fi stat miskin tant li ħafna pazjenti jilmentaw mhux mill-kura li jieħu iżda minn dan l-istat ħażin li dan il-ward tħalla jaqa' fih?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li x-xogħol tar-'refurbishment' ta' l-Isptar San Luqa kien preċedut minn xogħol ta' ippjanar dettaljat sa ma ttieħdu d-deċiżjonijiet importanti li jolqtu l-kumpless kollu.

L-implimentazzjoni nbdiet f'Jannar, 1994 u l-progress li sar s'issa kien dan:

Xogħol kompletat:

- Żewġ 'substations' ġodda

- Trinek għad-distribuzzjoni ġdida tal-elettriku u servizzi oħra

- 'Lift' ġdid għall-viżitaturi

- 'Condensors' ġodda għall-'air conditioners' ta' l-ITU u 'Main Theatres'

- Spiżerija ġdida għall-'in-patients'

- Żewġ tejatri ta' l-Ortopedija

- Żewġ 'wards' fil-blokk ġdid ('Fairyland' u 'Wonderland')

- 'St Michael's Ward'

Xogħol fi stat avvanzat (fi stadji diversi)

- 'Substation' ta' l-Enemalta

- Żewġ liftijiet ġodda

- 'Main Switchboard' ġdid

- Ċilindru ġdid ta' l-Ossiġinu u sistema ġdida ta' distribuzzjoni

- 'Refurbishment' ta' tliet 'wards' (li kienu WOD, WS2, WS1)

- Dipartiment ta' l-Emerġenza - 'Day Surgery Unit'

- 'Psychiatric Unit' ġdid

Xogħol li jinbeda fix-xhur li ġejjin

- 'Refurbishment' ta' tliet 'wards' (fejn bħalissa hemm MOD, MS 2, MS 1)

- Bdil taż-żewġ 'lifts' prinċipali

- 'Data Centre'

- 'Refurbishment' ta' l-'Emergency Laboratory'

Dwar il-'Ward M7', l-Onor.

Interpellant jaf li proprju fil-jiem li għaddew ngħata bidu għall-xogħol ta' 'upgrading' kemm tal-'ward' kif ukoll tar-'Renal Unit' bħala miżura temporanja sakemm isir ir-'refurbishment' skond il-pjan.

Dawn ix-xogħlijiet kollha saru filwaqt li l-Isptar San Luqa baqa' jagħti s-servizzi tiegħu kollha.

GĦAWDEX - ŻRIEGĦ TA' SIĠAR

L-ONOR.CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jispjega kif qiegħed jitħalla li jinżergħu siġar mhux indiġjeni fil-proġetti ta' afforestazzjoni ġewwa Għawdex meta dan imur kontra l-policy tal-Pjan ta' Struttura RCO31?

ONOR.

CENSU GALEA: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jirreferi d- domanda tieghu lill-Ministru responsabbli għall-affarijiet ta' Għawdex.

SIĠĠIEWI - SPAZJU QUDDIEM L-APPARTAMENTI F'BINJA ĦESRI

L-ONOR.CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu ppjanat li se jsir minn dak l-ispazju miftuħ li hemm quddiem l-appartamenti ta' Binja Ħesri, s-Siġġiewi?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li l-ħsieb hu li dik il- medda art issir ġnien pubbliku.

Fuq dan sar qbil ukoll bejn il-Kunsill Lokali tas-Siġġiewi u d-Dipartiment tal-Bini u Tiswija ta' Djar.

WIED IL-GĦAJN - KATUSI TAD-DRENAĠĠ

L-ONOR.CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jikkonferma jekk il-katusi tal-main tad-drenaġġ il-ġdid li qiegħed isir mill-kuntrattur ġewwa Wied il-Għajn, ma tpoġġewx fil-livell mixtieq u minħabba f'hekk se jkollhom jerġgħu jinqalgħu?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

ATTARD - PROVVISTA TA' ILMA

L-ONOR.CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid x'kienet ir-raġuni għas-sospensjoni tas-servizz ta' l-ilma ġewwa H'Attard nhar is-16 ta' Ġunju, 1995?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ir-raġuni għas-sospensjoni tal-provvista ta' l-ilma f'Ħ'Attard fis-16 ta' Ġunju 1995 kienet minħabba ħsara li żviluppat fuq il-main prinċipali ta' l-ilma li jinsab fi Triq Psaila Birkirkara.

Il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma ħadet ħsieb li l-ħsara tissewwa fl-iqsar żmien possibbli.

DJAR - XIRI TA' DJAR MILL-INKWILINI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd: Liema huma dawk l-iskemi li bħalissa qed tħaddem l- Awtorita' tad-Djar għal min irid jixtri, jikri jew jirranġa daru?

ONOR.

CENSU GALEA: L-Awtorita' tad-Djar qed tħaddem din l-iskema:- 1) Skema I

Biex residenti li joqogħdu fi proprjeta'residenzjali tal-Gvern ikunu jistgħu jixtru r-residenza tagħhom.

Hemm skemi oħra li s'issa huma amministrati mid-Dipartiment tad-Djar.

SOSPENSJONI FIL-PROVVISTA TA' L-ILMA

L-ONOR.CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid f'liema lokalitajiet ġiet sospiża l-provvista ta' l- ilma mill-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma mill-1 ta' Ġunju 1995 sal- lum?

X'kienu r-raġunijiet għal dawn is-sospensjonijiet?

X'kien il-perjodu ta' ħin ta' kull sospensjoni?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-informazzjoni mitluba qiegħda tinġabar.

TĦAFFIR TA' TRINEK MILL-KUNTRATTURI

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li d-Dipartiment tat-Toroq mhux qed joħroġ jew jagħti l-permess għal tħaffir ta' trinek eċċ., lil dawk il-kuntratturi li jkunu ħadu t-tenders?

Huwa veru li l-Bond li qiegħed isir mill-kuntratturi mal-Banek mhux qiegħed jiġi aċċettat jew mogħti lura?

Għaliex?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Jiena nformat li d-Dipartiment tat-Toroq issa ilu żmien li qed jesiġi li l-kuntratturi li jħaffru t-trinek jipproduċu garanzija bankarja sabiex tagħmel tajjeb għal xi xogħol li jkun ma sarx kif għandu jkun minnhom stess.

Din il-garanzija torbot għal sentejn.

Bħalissa għandna (12) tnax-il kuntrattur li għandhom garanzija bankarja miftuħa u li qed jaħdmu għal-privat.

Għat-tieni parti tal-mistoqsija, r-risposta hija fin-negattiv.

BANK ĊENTRALI - ĊEKKIJIET MAĦRUĠA MID-DIPARTIMENTI TAL-GVERN

L-ONOR.

GEORGE HYZLER staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid x'ifissru u x'effett għandhom il-kliem "This receipt will be accepted as an endorsement" stampati wara (a tergo) taċ- cheques li joħorġu d-Dipartimenti tal-Gvern fuq is-Central Bank of Malta?

ONOR.

JOHN DALLI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li tweġiba għal din il-mistoqsija tingħata f'xi seduta oħra.

PULIZIJA - PERMESS GĦALL-FTUĦ TA' SHOWROOM

L-ONOR.

GEORGE HYZLER staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx bżonn ta' xi permess mill-pulizija biex wieħed jiftaħ "showroom" għall-karozzi, u jekk iva jintalab in-"neighbours consent"?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li persuna li tkun trid tiftaħ post bħala 'showroom' tal-vetturi trid l-ewwelnett liċenzja li tinkiseb mid- Direttorat tal-Liċenzji u Ttestjar ta' Vetturi biex tagħmilha ta' 'dealer' tal-vetturi.

Trid ukoll tagħmel applikazzjoni ma' l-Awtorita' ta' l- Ippjanar li wara li toħroġ il-permessi meħtieġa tkun tista' ssir applikazzjoni mal-pulizija.

Il-pulizija filwaqt li tkun tipproċessa l-applikazzjoni titlob il-veduti tad-dipartimenti tal-gvern u parastatali konċernati.

Waqt l-ipproċessar ta' applikazzjoni msemmija ssir in-'neighbours consent form'.

BIRKIRKARA: HAS SAJJIED - TAPPIERA TAD-DRENAĠĠ

L-ONOR.

ALFRED SANT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jekk jogħġbu jieħu passi mmedjati biex tiġi msewwija t-tappiera tad-drenaġġ li hemm quddiem 6 Alley 1, Ħas-Sajjied Street, Birkirkara?

Wara li ġiet impoġġija fil-għoli din issa sfrondat f'nofs triq b'periklu għall- karrozzi u kull min jgħaddi minn hemm.

Id-diversi ilmenti li saru mal- pulizija ma waslu mkien.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Jien informat li t-tappiera tad-drenaġġ li hemm quddiem 6 Alley 1 Ħas-Sajjied Birkirkara ġiet irranġata nhar il- Ħamis 22 u l-Ġimgħa 23 ta' Ġunju.

GĦAWDEX - ĊENTRU TAR-RABAT

L-ONOR.

ALFRED SANT staqsa lill-Ministru għal Għawdex: X'passi ħa l-Ministeru għal Għawdex biex iċ-ċentru tar-Rabat jitqies bħalha zona turistika u b'hekk il-ħwienet f'din iż-zona jkollhom liċenzja li tippermettilhom joperaw skond il-ħinijiet u l-ġranet li huma permessi f'zona turistika?

Jista' l-Ministeru jirranġa biex din il-bidla fil-klassifika taċ-ċentru tar-Rabat isseħħ?

ONOR.

ANTON TABONE: Napprezza li xi sidien tal-ħwienet fir-Rabat, Għawdex ikunu jixtiequ li jiftħu skond il-ħinijiet stabbiliti bil-liġi għal zoni turistiċi u nħares lejha favorevolment kieku kellha ssir talba mis- sidien tal-ħwienet jew għaqda taghħom f'dan ir-rigward.

LIJA - VILLA FRANCIA

L-ONOR.

ALFRED SANT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'inhi s-sitwazzjoni fir-rigward ta' Villa Francia, Ħal Lija?

In vista tal-proposta tal-Kunsill Lokali ta' Ħal Lija biex din il- Villa tintuża bħala dar ta' l-Anzjani, u in vista tal-fatt li din il-Villa qed tispiċċa mitluqa u mħarbta, jistgħu jittieħdu miżuri espedittivi biex il-villa tiġi salvata, msewwija w utilizzata skond il-provedimenti tat- testment li fdaha f'idejn il-Gvern?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Nirreferi lill-Onor Interpellant għar-risposta mogħtija għad-domanda numru 5316 u 23307.

Nerġa' nikkonferma li ma tistax tittieħed azzjoni dwar l-użu ta' Villa Francia qabel ma tinqata' l-kawża li l-Gvern għandu kontra l-eżekutur testamentari ta' Francia biex il-Gvern jiġi mmess fil-pussess tal-villa li ġiet imħollija lill-Gvern b'legat.

BEJJIEGĦ TAL-MONTI - TALBA GĦALL-BEJGĦ TA' ŻRABEN

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid għal-liema raġuni bejjiegħ tal-Monti li diġa' għandu permess li jbiegħ household goods, ladies, gents & children's under and outer wear u talab biex iżid ladies & gents footwear ma ngħatax dan il- permess, skond il-pulizija on ground of policy?

X'inhuma dawn il-ground of policy?

ONOR.

TONIO BORG: Mhux il-policy tad-Dipartiment li jiżdied il-bejgħ ta' oġġetti oħra, jekk it-talba ma tkunx kompatibbli mal-ġeneru ta' dawk l- oġġetti koperti fil-liċenzja eżistenti.

GĦAWDEX - ĊENTRU TA' DISTRIBUZZJONI TAD-DAWL

L-ONOR.

LOUIS REFALO staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jara li jsir xi ħaġa għal min joqgħod ħdejn id-Distribution Centre tad-Dawl f'Għawdex peress li aktar m'hu qed jgħaddi ż-żmien aktar qed tagħmel ħsejjes speċjalment matul il-lejl?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Għaddejt l-ilment ta' l-Onor.

Interpellant lill-Korporazzjoni Enemalta.

SANTA VENERA - MAKKINARJU F'OQSMA RESIDENZJALI

L-ONOR.

LINO SPITERI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid x'rappreżentanzi saru mill-Kunsill ta' Santa Venera u mir- residenti dwar użu ta' makkinarju li jħossu li m'għandux jintuża f'oqsma residenzjali?

X'passi ħa jew qed jieħu l-Gvern?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Il-Kunsill Lokali ta' Sta.

Venera kien issottometta rapport fl-10 ta' April 1995 fejn kien qed jiġi allegat li l- bini huwa proprjeta' tad-ditta F Busuttil & Sons Ltd, Sta Venera Square, Sta Venera kien qed jintuża bħala Cold Stores u użu ieħor kummerċjali mingħajr il-permessi neċessarji.

Dan kien qed joħloq inkonvenjent lir- residenti tal-qrib minħabba ħsejjes eċċessivi ikkreati minn makkinarju li kien qed jitħaddem.

L-Enforcement Unit ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar investigat il-każ u rriżulta dan li ġej:

Il-PAPB kienet ħarġet "clearance" fl-1 ta' Diċembru 1992 skond Nru tal- File PAPB Police 311/92, u dan skond il-proċedura ta' dak iż-żmien.

Pero' l- uffiċċju tal-liċenzja qatt ma laħaq irilaxxa xi liċenzja biex dan il-bini jintuża f'dan is-sens.

Il-bini huwa kopert bil-permess tal-bini PB 2148/90/5037/89.

Fil-fatt il-pulizija bdiet proċeduri Legali fil-Qorti kontra d-ditta F Busuttil & Sons Ltd.

Minn informazzjoni li għandna, il-Qorti ħatret esperti għal rapport (Perizja).

L-Enforcement Unit se tara x'tip ta' azzjonijiet jistgħu jittieħdu fiċ- ċirkostanzi.

Fil-frattemp qegħdin isiru konsultazzjonijiet ma' l-uffiċċju ta' l-Avukat tar-Repubblika.

MSIDA: TRIQ CLARENCE - SPEZZJONI F'FOND NRU.

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jieħu l-passi biex issir il-housing inspection imwiegħda tal-fond Nru. 11, Clarence Str, Msida (Azzopardi)?

ONOR.

CENSU GALEA: Jien informat li l-uffiċjali tad-Dipartiment konċernat se jispezzjonaw il-fond fil-jiem li ġejjin.

ŻABBAR - TNEĦĦIJA TA' WIRES TAD-DAWL

L-ONOR.

ALFRED PORTELLI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Tista' l-Korporazzjoni Enemalta tieħu ħsieb tirrimedja ma ddumx dwar il-każ tas-Sinjuri Abela ta' "Haven Lodge" fi Triq il-President tar-Repubblika, f'Ħaż-Żabbar u tad-dar ta' maġenbha "Doisa Hse", peress illi għandhom il- wire għaddej imdendel minn quddiem il-veranda u għalhekk jidher ukoll li se jkollhom diffikulta' biex jingħataw id-dawl domestiku?

Taf li huma ilhom ħafna jitħabtu biex jinstab rimedju għal dan?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Għaddejt l-ilment ta' l-Onor.

Interpellant lill-Korporazzjoni Enemalta.

RAĦAL ĠDID - TISWIJA TA' TOROQ

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jara li l-bankina minn taħt il-Paola Wolves sa taħt Kordin Flats, Paola tiġi rranġata?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nirreferi l-Onor.

Interpellant għat- tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 25712 Seduta 409.

VAPURI TAL-GOZO CHANNEL - FAĊILITAJIET GĦALL-PERSUNI B'DIŻABILITA'

L-ONOR.

ALFRED SANT staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Jista' l- Ministru jara jekk jogħġbu x'passi ttieħdu biex għallinqas fuq wieħed mill- vapuri tal-Gozo Channel jiddaħħal lift li bih ċittadini bi bżonnijiet speċjali u nies morda jkunu jistgħu jittellgħu mill-car deck għad-decks l- oħra tal-passiġġiera u mhux ikollhom jibqgħu f'kondizzjonijiet xejn tajba fuq l-istess car deck tul it-traġitt bejn Għawdex u Malta?

ONOR.

ANTON TABONE: Jien informat li l-kumpannija Gozo Channel hija konxja tan-nuqqas ta' faċilitajiet fuq il-vapuri biex persuni bi bżonnijiet speċjali u morda jkunu jistgħu jitilgħu fid-decks tal-passiġġieri.

Fil- fatt il-kumpannija qed tikkonsidra x'passi tista' tieħu biex tipprovdi dawn il-faċilitajiet għall-inqas fuq wieħed mill-vapuri tagħha.

SPTAR SAN LUQA - TESTIJIET GĦAL TFAL GĦAWDXIN NEQSIN MIS-SMIEGĦ

L-ONOR.

ALFRED SANT staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li minn meta s-servizz li bih it- tfal Għawdxin nieqsa mis-smiegħ u li jsirilhom "mould" ta' widinthom, ġie trasferit mid-Dipartiment ta' l-Edukazzjoni għal dak tas-saħħa, dan is- servizz isir biss f'Malta u mhux aktar f'Għawdex, b'inkonvenjent kbir għall- familji konċernati?

Jista' dan is-servizz jerġa' jibda jingħata f'Għawdex?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li l-maġġoranza tat-tfal li jkollhom bżonn ta' 'mould' ikollhom bżonn ukoll ta' 'assessment' u 'hearing tests' li jistgħu jsiru biss fid-Dipartiment tal-Audioloġija fl-Isptar San Luqa minħabba li dan jinħtieġ l-użu ta' apparat sofistikat li għandna bħalu fl-Isptar San Luqa biss.

Tajt struzzjonijiet biex f'każi ta' tfal li jinħtieġu biss il-'mould' u li l-każ tagħhom jippermetti, dan isir ġo l-Isptar ta' Għawdex, basta ma jkunx ta' detriment għall-ħteġijiet tat-tfal infushom.

LIĠI TAL-FINANZJAMENT

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jikkonferma jekk il-Liġi tal-Finanzjament tal-partiti politiċi mill-istat hijiex se titressaq quddiem dan il-Parlament f'din il- leġislatura?

Jekk iva, meta?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Nikkonferma li hu ħsieb tal-Gvern li r-riformi kollha li originarjament kienu ġew proposti minnu fil-'White Paper' "Il- Bidla Tkompli....", inklużi dawk mressqa dwar il-finanzjament tal-partiti politiċi, jitressqu f'din il-leġislatura.

Kif jaf l-Onor.

Interpellant li kien membru tal-Kummissjoni mwaqqfa mill- Gvern fuq dan is-suġġett, il-Kummissjoni ssottomettiet ir-rapport tagħha lill-Gvern fil-bidu ta' Ġunju u kopja tar-rapport tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra fit-12 ta' Ġunju 1995.

Malli tippermetti l-aġenda twila ta' xogħol li għandu l-Gvern, jittieħdu l-passi li hemm bżonn biex il-Parlament jesprimi ruħhu dwar il-proposta.

AWTORITA' TA' L-IPPJANAR - KAŻ BIL-FILE NO.

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari numru 26956 dwar permess PA 3048/94 tal-Planning Authority billi inti għidt fit-tweġiba tiegħek li kieku saret oġġezzjoni milli din kienet tkun kkonsidrata xorta waħda, tikkonferma li fil-fatt il-persuna kkonċernata oġġezzjonat kif ġej:

Objection D.D. 14.7.94 liċ-Chairman Planning Authority ACK.

6125 D.D. 20.7.94.

Objection D.D. 19.7.94 mogħtija by hand fejn intalab permess biex tkun preżenti flimkien mal-perit tagħha meta l-każ kellu jiġi diskuss - ittri ndirizzati liċ-Chairman tal-PA mogħtija lill-Ministru ta' l-Ambjent D.D. 18.8.94 ACK 3266 D.D. 23.8.94?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Jien informat li Objection DD 14/07/94 mibgħuta mis-Sur Carmel Borg waslet għand l-Awtorita' ta' l-Ippjanar u qiegħda fil-file 3048/94.

Objection DD 19/07/94 mogħtija "by hand" fejn intalab permess biex il- persuna konċernata tkun preżenti flimkien mal-perit tagħha meta l-każ kellu jiġi diskuss - ittri indirizzati liċ-Chairman ta' l-Awtorita' ta' l- Ippjanar mogħtija lill-Ministru ta' l-Ambjent DD 18/08/94 Ack 3266 DD 23/08/94 - waslu għand l-Awtorita' ta' l-Ippjanar u qegħdin fil-file 3048/94.

Fis-7 ta' Ottubru 1994 permezz ta' ittra lis-Sur Carmel Borg mill-PRO ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar ġie spjegat li l-permess kien ħareġ u x-xogħol kien qed isir skond il-liġijiet sanitarji.