MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) IS-SEBA' PARLAMENT Seduta Nru. 175 It-Tnejn, 27 ta' Settembru, 1993 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati Malta Prezz Lm1 IS-SEBA' PARLAMENT Seduta Nru. 175

It-Tnejn, 27 ta' Settembru, 1993

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament,

il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.15 p.m.

Talba

Seduta Nru. 175

It-Tnejn, 27 ta' Settembru, 1993

WERREJ

MINUTI ............................................................................ .............................................

Mistoqsijiet - Tweġibiet Orali .......................................................................

Tqegħid ta' Karti fuq il-Mejda ....................................................................

ORDNIJIET TAL- ĠURNATA ............................................................................ ........

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR ID-DAZJU TAS-SISA FUQ IL-BIRRA

BEER (EXCISE DUTY) BILL

It-Tieni Qari ............................................................................ ....................................

ABBOZZ TA' LIĠI BIEX JEMENDA L-ATT DWAR

L-IMPRIŻA TA' L-ASSIGURAZZJONI

INSURANCE BUSINESS (AMENDMENT) BILL

AĠĠORNAMENT ............................................................................ ............................

MISTOQSIJIET IMWIEĠBA BIL-MIKTUB ................................................................

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 174 li saret fit-30 ta' Lujlu 1993, ġew konfermati.

KUNSENS GHAL ATTI

MR SPEAKER (Onor. Lawrence Gonzi): Nixtieq ninforma lill-Kamra li l- President ta' Malta għoġbu jagħti l-kunsens tiegħu għal:

Att Nru XIX ta' l-1993 - Att biex jemenda ċerti liġijiet rigward il- kompożizzjoni ta' ċerti Bordijiet;

Att Nru XX ta' l-1993 - Att sabiex ikun jista' jingħata effett lil certi dispożizzjonijiet taċ-Charter tan-Nazzjonijiet Uniti; u

Att Nru XXI ta' l-1993 - Att biex ikompli jemenda l-Kodiċi Civili, Kap. 16.

MISTOQSIJIET

TWEĠIBIET ORALI

IMPIEGI - IMPJEGATI LI JAĦDMU BI QLIEGĦ

L-ONOR.

LOUIS CUSCHIERI (F'isem l-Onor.

Mario Galea) staqsa lill- Ministru ta l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Mill-1986 sal-lum sena b'sena, fl-ewwel ta' April kemm kien hawn persuni impjegati (gainfully occupied) f'Malta u Għawdex?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI (Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani): L- għadd ta' persuni impjegati f'Malta u Għawdex fl-ewwel ta' April ta' kull sena mill-1986 sa l-1993, kien hekk:

|Sena |Malta u Għawdex | |1 ta' April 1986|113,780 | |1 ta' April 1987 |117,492 | |1 ta' April 1988 |121,548 | |1 ta' April 1989 |24,296 | |1 ta' April 1990 |126,078 | |1 ta' April 1991 |128,196 | |1 ta' April 1992 |130,760 | |1 ta' April 1993 |131,836 |

SKEJJEL - STUDENTI LI NTBAGĦTU FL-OPPORTUNITY CENTRES

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Kemm tfal mill-iskejjel primarji intbagħtu fl-opportunity centres għas-sena 1993 - 1994?

Kemm tfal mill-iskejjel primarji ntbagħtu fl-iskejjel sekondarji (mhux junior lyceums)?

Kemm tfal li għaddew mill-eżami tal-Junior Lyceum mill-iskejjel ta' l-Istat marru fl-iskejjel privati u tal-Knisja?

Kemm tfal li għaddew mill-eżami tal-Junior Lyceum, mill-iskejjel privati mhux se jattendu l-liċejiet ta' l-Istat?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: In-numru ta' tfal mill-iskejjel primarji li ntbagħtu fl-oppportunity centres għas-sena 1993/1994 kien ta' 339.

In-numru ta' tfal mill-iskejjel primarji li ntbagħtu fl-iskejjel sekondarji (mhux junior lyceums) kien ta' 2298.

In-numru ta' tfal li għaddew mill-eżami tal-Junior Lyceum mill-iskejjel ta' l-Istat li marru fl-iskejjel privati u tal-Knisja kien ta' 218.

In-numru ta' tfal li għaddew mill-eżami tal-Junior Lyceum, mill-iskejjel privati li mhux se jattendu l-liċejiet ta' l-Istat kien ta' 152.

Dawn in-numri jistgħu jvarjaw għax jiddependu fuq id-deċizjoni tal-ġenituri li f'xi każi jdumu ma jiddeċiedu.mb178011

MR SPEAKER: L-Onor.

Evarist Bartolo, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Tajjeb li nkunu nafu l-figuri ta' dawn it-tfal li jattendu fl-iskejjel differenti li għandna fil-pajjiż, pero' fid-dawl li issa l-iskola ilha ġimgħa li bdiet, fejn bdiet, u fid-dawl li mill-inqas minn Marzu li għadda l-Ministru kien ħatar kumitat apposta biex jara li din is-sena skolastika tibda bl-inqas skossi possibbli, nixtieq nistaqsi lill- Ministru jekk hux sodisfatt bil-mod kif bdiet din is-sena skolastika minkejja li f'għadd ta' skejjel għad hemm problemi ta' trasport u ta' nuqqas ta' għalliema u f'ċerti skejjel hemm problemi ta' nuqqas ta' klassijiet.

GĦad hemm problemi anke f'dak li għandu x'jaqsam ma' kotba.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Sodisfatt ma nkun qatt għax jien nixtieq il- perfezzjoni u din qatt ma tersaq lejha għal kollox, anzi tkun fuqha ...

Nista' ngħid li din is-sena hija aħjar mis-sena l-oħra, bħalma s-sena l- oħra kienet aħjar mis-sena ta' qabel.

Din is-sena l-ilmenti li hemm - x'uħud minnhom diġa' nvestigajthom - huma ta' natura iżgħar u naħseb li minn hawn u ftit ġranet oħra nkun f'pożizzjoni li nikkwantifika d- diffikultajiet - għax uħud minnhom għadhom ġejjin.

Jien skantajt kif l- Onor. Bartolo qal li hemm xi skejjel li m'hemmx klassijiet fihom, għaliex jien naf li kien hemm teachers li ġew assenjati biex imorru f'postijiet, irrinunzjaw għall-impieg u allura jridu jiġu sostitwiti b'oħrajn; fil-fatt dalgħodu ssostitwew xi oħrajn.

Jiġifieri jien rajt x'ġara l-ġimgħa l-oħra fejn uħud irrifjutaw l-impieg, pero' ma nafx li hemm klassijiet mingħajr il- qafas tal-ġebelmb178011.

GĦalija din hi ftit stramba.

MR SPEAKER: L-Onor.

Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nixtieq nistaqsi jekk il-Ministru għallinqas jafx b'każ wieħed ta' Guardian Angel School fejn hemm tliet klassijiet fi klassi waħda minħabba li m'għandhomx spazju.

Fi skola bi tfal li għandhom bżonnijiet speċjali sitwazzjoni bħal din mhix aċċettabbli.

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Din il-ħaġa ma nafx biha.

Jien m'inix qed niċħad u lanqas qiegħed nafferma, imma se ninvestiga l-każ.

S'issa għadu ma wasallix l-ilment li Guardian Angel School għandha nuqqas ta' klassijiet.

MR SPEAKER: L-Onor.

Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Jekk il-Ministru forsi għadu ma semax b'Guardian Angel School żgur li sema' li fit-Tailoring School tal-Marsa wkoll hemm nuqqas ta' klassijiet.

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Jien ma naħsibx li fl-Iskola tat-Tailoring hemm nuqqas ta' klassijiet.

Naħseb li l-Onor.

Interpellant ġie nformat ħażin għaliex f'din l-iskola partikolari hemm ħafna klassijiet u kelli lment li ma kienx hemm tfal biżżejjed li għażlu t-tailoring jew li ġew gwidati biex jagħmlu dan.

L-ilment li wasalli hu li l-iskola tat-tailoring m'attiratx biżżejjed studenti u mhux li fiha wisq studenti għall-ispazju li fiha.

MR SPEAKER: Mistoqsija supplimentari.

L-Onor.

Portelli.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Nixtieq nistaqsi lill-Ministru jekk hemmx nuqqas ta' teachers jew instructors.

Smajt ukoll ilmenti dwar għalliema barranin ta' ċerti suġġetti, bħall-computer studies, li qegħdin jistudjaw l- istudenti li qed jieħdu edukazzjoni terzjarja.

L-ilment huwa li ċerti għalliema kienu siefru.

Id-Dipartiment se jagħmel ħiltu kollha biex l- istudenti jkollhom l-għalliema tagħhom is-sena kollha?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Rigward l-ewwel domanda fuq jekk hemmx teacher f'kull klassi, għandi ngħid li qabel ma sifirt fis-6 ta' Settembru, in-nies tad-Dipartiment kitbuli u aċċertawni li għal kull klassi primarja hemm mhux biss it-teachers li hemm bżonn, imma anke reserves.

U suppost kien hemm l- istess għall-iskejjel sekondarji barra xi nuqqas fil-każ tas-suġġett tal- geography, pero' ġejt assigurat li dan in-nuqqas kien se jiġi rimedjat.

Meta ġejt lura sibt li xi għalliema li kienu dettaljati biex imorru f'xi klassijiet, kienu rrinunzjaw għall-post li ġew allokati jew ma ridux imorru f'dik l-iskola partikolari u allura ma ridux jaħdmu.

Jiġifieri jkun hemm ftit minn dawn il-każijiet.

Dalgħodu jien għamilt review ma' persuni inkarigati fid-Dipartiment li assigurawni li abbażi ta' dak li għamel id- Dipartiment, kull klassi se jkollha t-teachers tagħha.

Fl-iskejjel primarji ma kellniex ċaqlieq.

Fl-iskejjel sekondarji kien hemm xi nuqqasijiet, biss jien ġejt assigurat li l-postijiet battala se jimtlew sa l-aħħar ta' din il-ġimgħa billi jintbagħtu għalliema ġodda, jekk ma jkunx hemm xi ħadd minnhom li jerġa' jirrifjuta, għalkemm xorta hemm ir-riserva.

Nisperaw li sa l-aħħar ta' din il-ġimgħa, anzi sa l-1 ta' Ottubru, kollha jkollhom l-għalliema rikjesti.

Irrid ngħid li fil-computer studies għandna stranjieri, speċjalment Ċeki u Slovakki, li jgħallmu fl-iskejjel tagħna.

Għandi rapporti li dawn l- għalliema huma tajbin, kuxjenzjużi u jixtiequ jżommu l-post tagħhom għax jippreferu li jgħixu u jgħallmu f'Malta milli jmorru lura f'pajjiżhom.

Għalkemm huwa veru li xi wħud minnhom kultant imorru jaraw lill-familji tagħhom, dawn ipattu ta' dan bil-ħerqa li biha jgħallmu fil-perjodu li jkunu hawn Malta.

MR SPEAKER: L-Onor.

Alfred Portelli.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Jiġifieri d-Dipartiment jieħu ħsieb li jagħti dik l- allowance għal meta teachers u instructors jidhrilhom li jridu jirriżenjaw u minħabba kwestjonijiet ta' salarju u paga ma jgħarrfux lid-Dipartiment mill-bidu iżda jagħmlu dan fl-aħħar ġurnata tal-holidays bir-riżultat li mingħalik għandek 20 instructor u ssib li hemm biss 16 jew 17?

Id- Dipartiment jaħseb biex dan in-nuqqas ma jiġrix?

Qed nirreferi anke fil- każ ta' dawk in-nisa li matul is-sena skolastika jispiċċaw pregnant jew ikunu marru x'imkien ieħor.

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Matul is-snin għamilna eżami biex naraw kull sena xi proporzjonijiet ikollna ta' nisa li jkun se jkollhom tarbija u saru ċerti riservi abbażi ta' dawn il-projections.

Din għamilniha għax in- numru bejn wieħed u ieħor huwa kostanti.

Raġunijiet oħra ma tistax ripprevedihom kollha.

Jiġifieri d-Dipartiment għandu riservi u fil-fatt dan hu li qed isir bħalissa.

Veru li kien hemm teachers li għal xi raġuni jew marru jaħdmu f'bank jew inkella fl-aħħar minuti rrifjutaw il-klassi li tawhom, forsi b'suppervja jew għax riedu klassi oħra.

Biss ma rridux ninsew li dawn huma ħwejjeġ ta' natura umana u jammontaw għal proporzjon ċkejken ħafna.

Fil-fatt qegħdin nitkellmu fuq inqas minn 40 għalliem minn total ta' 5000.

Tista' tgħid li kważi kulħadd qiegħed f'postu, il-post li ngħataw aċċettawh u suppost li kollox miexi sewwa.

Veru li 'l hawn u 'l hemm jeżistu xi nuqqasijiet, pero' llum ġejt assigurat li fejn hemm dawn in- nuqqasijiet qed jiġu mimlija.

MR SPEAKER: Jekk jista' jkun ma nkomplux fuq l-istess mistoqsija parlamentari ħalli ngħaddu għal domanda oħra.

L-Onor.

Portelli.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Jiġifieri l-Ministru jista' minn hawnhekk jagħti garanzija lill-istudenti li jattendu s-Sixth Form ta' l-Imsida, Gan Frangisk Abela, li m'hemmx nuqqas ta' għalliema?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: L-istampa li toħroġ minn dak li qaluli l- uffiċjali tad-Dipartiment għar-rigward tas-Sixth Form hija rassiguranti.

Akter jeżstu xi nuqqasijiet fl-iskejjel tas-snajja' u fl-iskejjel sekondarji milli hemm fis-Sixth Form, pero' wieħed irid jibqa' dejjem isegwi din il-ħaġa biex l-affarijjiet isiru mill-aħjar.

Pero' jien ġejt assigurat mid-Dipartiment ta' l-Edukazzjoni li l-affarijiet din is-sena nbdew minn qabel; jien stess ippresedejt laqgħa f'April.

Jiġifieri b'daqsxejn antiċipu rnexxielna nagħmlu l-affarijiet dejjem aħjar.

SKEJJEL - ĠRANET TA' SKOLA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Meta jiġu ffissati n-numru ta' ġranet għal sena skolastika ssir xi kontazzjoni ma' l-iskejjel tal-Knisja u privati?

X'inhu n-numru ta' ġranet ta' skola li kull skola trid taħdem biex kemm jista' jkun jikkompara ma' dawk tal-Gvern?

Id-Dipartiment huwa sodisfatt li kull skola tal-Knisja/privati mxew fuq dawn il-linji?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Huwa għaqli li wieħed jimmira li ma jkunx hemm diversita' markata bejn is-sighat ta' tagħlim fl-iskejjel statali u dawk li ma humiex.

Fiċ-ċirkolari li ntbagħtet għas-sena skolastika li għaddiet is-sigħat fil- minimu kienu 952 u tliet kwarti.

Kien hemm skejjel li ġew avżati li għandhom iżidu l-ħinijiet biex jersqu lejn il-ħinijiet tal-Gvern.

Matul ix-xahar li ġej l-iskejjel kollha jkunu mitluba jagħtu informazzjoni dwar il-ħinijiet tagħhom biex wieħed jista' jiżgura li ma jkunx hemm esaġerazzjoni fil-latitudni li tingħata.

Min-naħa l-oħra wieħed jifhem li l-iskejjel, bil-karattru partikolari tagħhom, m'għandhomx jiġu mġiegħla li bilfors jikkopjaw il-ħinijet tal- Gvern.

MR SPEAKER: L-Onor.

Portelli.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Skond il-Ftehim mal-Knisja l-Gvern jagħti somma flus lil dawn l-iskejjel u allura ladarba l-Gvern qiegħed jiffinanzjahom, għandu kull dritt li jkun jaf kif dawn l-iskejjel qed jimxu.

Jista' għaldaqstant il-Ministru jgħidilna jekk huwiex sodisfatt jew le dwar kif qed jimxu dawn l-iskejjel fejn il-Gvern qed joħroġ sehmu fil- finanzjament?mb178011

GĦax dak huwa sehem il-pajjiż.

Dawn il-flus qed jingħataw lill-iskejjel tal-Knisja u tal-privat?

Dan ifisser li kull skola tal-privat ġdida li tiftaħ tidħol ...

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Jien irrid nagħmilha ċara li l-ftehim rigward l-għajnuna huwa ma' l-iskejjel tal-Knisja u mhux ma' l-iskejjel privati.

Hemm differenza kbira bejn l-iskejjel privati u l-iskejjel tal- Knisja.

Fil-fatt il-ftehim sar ma' l-iskejjel tal-Knisja.

Rigward il-ħinijiet irrid ngħid li dawn huma stabbiliti pero' ħadd m'għandu jilmenta jekk ċerta skola tagħmel il-festa ta' Santa Emilia u tagħti holiday dak inhar minflok holiday f'ġurnata oħra, bħal nhar ta' Ħamis jew inkella nhar ta' Sibt kif inhuma l-iskejjel tal-Gvern.

Wieħed irid jara l-ħinijiet komplessivament.

Għalhekk naħseb li meta fir-risposta qed ngħidu 952.45 sigħat qed inkunu preċiżi kemm jista' jkun.

Naturalment wieħed irid jagħti ċerta latitudini pero' d-Dipartiment għandu jagħmel monitoring tal-ħinijiet ta' l-iskejjel privati biex jara li t-tfal li jmorru fl-iskejjel tal-Gvern u fl-iskejjel privati jieħdu bejn wieħed u ieħor l-istess ammont ta' tagħlim u jkollhom l-istess ħinijiet.

MR SPEAKER: L-Onor.

Portelli.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Personalment jien ma naħsibx li l-ġranet huma importanti.

L-aktar li huwa importanti huwa t-tagħlim li jingħataw.

Per eżempju, hawn skejjel ta' l-Istat li għandhom klassijiet bi 28 jew 30 student li jkunu batuti u dawn ikunu fi klassijiet bħal "D", "E", "F", "Ġ" u "H" .

Ħafna drabi dawn ikunu f'irħula kbar bħal f'Ħaż-Żabbar.

Issa jaf il-Ministru li fi skejjel privati jeżistu klassijiet bi 15-il student?

Dan ifisser li l-attenzjoni li tingħata fi skola privata hija wisq akbar.

Għalliema li jkollha klassi ta' 15-il student hija differenti minn għalliema oħra li jkollha 30 student.

Għalhekk mhux il-ħin huwa l- importanti imma t-tagħlim li jingħata.

Dan bħall-każ ta' student li mhux jaqra biss irid imma jistudja wkoll.

MR SPEAKER: Il-Ministru Mifsud Bonnici.

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Sur President, naħseb li l-Onor.

Interpellant għandu impressjoni żbaljata.

L-iktar ilmenti li għandi dwar popolazzjoni esaġerata fl-iskejjel jirrigwardaw skejjel tal-Knisja u skejjel privati aktar milli skejjel tal-Gvern.

Aħna noqogħdu attenti li fl-iskejjel tal- Gvern hemm ċerti numri li ma jaqbiżhom ħadd.

Per eżempju, fl-iskejjel sekondarji tal-Gvern hemm 25 student f'kull klassi, mentri fl-opportunity centres minħabba li dawn it-tfal jimmeritaw iktar attenzjoni, in-numru ta' studenti f'kull klassi huwa ta' 15.

Fl-iskejjel tal-Knisja u fl-iskejjel privati l-popolazzjoni hija daqsxejn ikbar minn dan in-numru u dan jagħti vantaġġ lill-iskejjel tal-Gvern.

Jien ma nħobbx nagħmel paraguni bejn l- iskejjel tal-Gvern kollha u l-iskejjel privati kollha jew l-iskejjel tal- Knisja kollha għaliex ikun hemm differenza minn skola għal oħra.

Wara kollox hemm skejjel ta' l-Istat stess li huma differenti minn xulxin u dan jiġri anke fl-iskejjel tal-Knisja u fl-iskejjel privati.

Wieħed iħares lejn l-iskejjel kollha biex jara li jimxu 'l quddiem u jkunu iktar omoġenji.

Pero' ma nistax ngħid li l-iskejjel tal-Gvern huma ffullati u l- iskejjel non-statali mhumiex iffullati, għaliex dan mhuwiex il-każ.

Anzi kif għadni kif spjegajt qed jiġri l-kuntrarju.

MR SPEAKER: L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Peress li f'waħda mill-mistoqsijiet supplimentari ssemmiet il-kwestjoni tal-finanzjament, fid-dawl tal-fatt li nhar is-Sibt li għadda nfetħet l-iskola St Catherine's High School li hija l-ex-skola tal-kollega tagħna l-Ministru Bonello Du Puis u b'kumbinazzjoni lejlet l- elezzjoni ta' l-1992 meta mar ipoġġi l-ewwel ġebla l-Ministru kien qal li l- Gvern kien qed jistudja f'liema forma se jgħin lill-ġenituri li jibagħtu lil uliedhom fl-iskejjel privati, issa li minn dak iż-żmien 'il hawn l- iskola laħqet inbniet u nfetħet, nixtieq nistaqsi fiex waslu l-istudji tal-Gvern dwar dan il-qasam.

Se jistenna lejlet elezzjoni oħra biex jgħid fejn waslu dawn l-istudji?

MR SPEAKER: Il-Ministru Mifsud Bonnici.

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Sur President, ma naħsibx li din l-ironija hija f'lokha.

Fil-Leġislatura l-oħra meta jien kont ippilotajt il-mozzjoni biex tingħata l-art lil din l-iskola, l-Onor.

Bartolo ma kienx għadu Membru ta' din il-Kamra, pero' naħseb li jiftakar li waħda mill-għajnuniet li tajna lil din l-iskola kienet preċiżament li ddestinajnilha art li seta' kellha iktar valur kummerċjali biex issir skola u b'dan il-mod konna qed ngħinu lil dawn il-ġenituri.

Ma naħsibx li huwa l-każ li wieħed jironizza, u min-naħa l-oħra lanqas huwa l-każ li nipprovdu skejjel pubbliċi lil kulħadd jew nipprovdu għajnuna sostanzjali lil dawk li għandhom kultura speċjali, biex ngħidu hekk, fl- iskejjel tal-Knisja u ma naħsibx li huwa l-obbligu ta' l-Istat li jipprovdi sovvenzjoni ta' flus lill-iskejjel privati.

Il-privat għandu jkollu l-liberta' li jwaqqaf skejjel, għandna ngħinuhom għax qed jieħdu parti mill-burden ta' l-Istat, iżda wieħed irid jara x'għandu jiġi sovvenzjonat jew le meta jiġi biex iqassam il-ġid tal-pajjiż.

Jekk kemm-il darba l-iskejjel privati m'għandhom ebda kultura differenti jew speċjali għalkemm għandhom karattru li għaddew lill-kollega tiegħi ...

U jien naħseb li minn dan il-lat St. Catherine's School għandha biex tiftaħar.

mb178011TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 115 ta' l-1993 - Ordni ta' Estensjoni ta' l-1993 dwar l- Iskema għal Min Jirtira Kmieni skond l-Att dwar it-Tarzna ta' Malta.

F'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Affarijiet Barranin inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja tad-dokument maħruġ mid-Dipartiment ta' l-Informazzjoni Pubblika li jiġbor fih ir-riżoluzzjonijiet/deċiżjonijiet adottati mis-47 Sessjoni ta' l-Assemblea Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti, bi tweġiba għal-mistoqsija parlamentari numru 12533.

MR SPEAKER: Il-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani.

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 110 ta' l-1993 - Regolamenti ta' l-1993 fuq id- Dokumentazzjoni dwar Ħaddiema li Jibdew jew Itemmu Impeig;

Avviż Legali Nru 116 ta' l-1993 - Regolamenti ta' l-1993 dwar id- Drittijiet għal Korsijiet ta' Tagħlim ta' Fil-GĦaxija;

Avviż Legali Nru 117 ta' l-1993 - Statut li jemenda l-Istatut 3 ta' l- Universita' ta' Malta;

Avviż Legali Nru 118 ta' l-1993 - Regolamenti għall-Grad ta' Baċillier ta' l-Inġinerija u l-Arkitettura (Bl-Unuri) - B.E. & A. (Hons.);

Avviż Legali Nru 119 ta' l-1993 - Regolamenti ta' l-1993 għall-Kors li jwassal għall-Grad ta' Master of Arts (Diplomatic Studies) - M.A. (Dip.

St.);

Avviż Legali Nru 120 ta' l-1993 - Regolamenti ta' l-1993 għall-Kors tal-Grad ta' Bachelor of Arts - B.A.

MR SPEAKER: Il-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali.

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-mb178011Intern u Żvilupp Soċjali): Inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviz Legali Nru 108 ta' l-1993 - Regolamenti ta' l-1993 dwar Sustanzi li Jagħmlu Ħelu fi Ħwejjeġ ta' l-Ikel u;

Avviż Legali Nru 111 ta' l-1993 - Regolamenti ta' l-1993 li jemendaw ir-Regolamenti dwar it-Tikkettjar u l-Preżentazzjoni ta' Ħwejjeġ ta' l- Ikel.

MR SPEAKER: Il-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi .

ONOR.

GEORGE BONELLO DU PUIS (Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista tal-membri preżenti ta' l-Eżekuttiv tal-MIBA, lista tal-membri Bord tal-Gvernaturi tal-MIBA u lista ta' postijiet li għalihom il- MIBA għamlet call for applications, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari nru 12537.

MR SPEAKER: Il -Ministru għall-Ambjent.

ONOR.

MICHAEL FALZON (Ministru għall-Ambjent): Inqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra:

Avviż Legali Nru 104 ta' l-1993 - Regolamenti ta' l-1993 li jemendaw ir-Regolameti dwar Enemalta (Elezzjoni ta' Direttur Ħaddiem);

Avviż Legali Nru 106 ta' l-1993 - Regolamenti ta' l-1993 li jemendaw Regolamenti dwar Rati ta' Taxxa dwar Bini.

Avviż Legali Nru 109 ta' l-1993 - Ordni ta' l-1993 dwar il-Kummissjoni ta' l-Artijiet (Trasferiment ta' Drittijiet u Responsabbiltajiet) (Nru 2):

Kopja tal-Financial Statements tal-Korporazzjoni Enemalta għas-sitt xhur li għalqu fit-30 ta' Settembru, 1992;

Kopja tal-Financial Statements tal-Korporazzjoni Enemalta għas-sena li għalqet fit-30 ta' Settembru, 1993;

Kopja tal-Financial Statements tal-Korporazzjoni Enemalta għas-sitt xhur li għalqu fil-31 ta' Marzu, 1993;

Kopja ta' l-Estimi tad-Dħul u Nfiq tal-Korporazzjoni Enemalta mill-1 ta' Ottubru 1993 sat-30 ta' Settembru 1994; u

Kopja tar-Rapport Annwali tal-Korporazzjoni Enemalta għas-sena 1993.

MR SPEAKER: Il-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd.

ONOR.

LAWRENCE GATT (Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd): Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 125 ta' l-1993 - Regolamenti ta' l-1993 dwar il- Kontroll tas-Swill.

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari Bonniċi.

ONOR.

JOSEF BONNICI (Segretarju Parlamentari): Inqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra:

Avviż Legali Nru 98 ta' l-1993 - Regoli ta' l-1993 dwar it-Taxxa fuq Dokumenti ta' Trasferimenti;

Avviż Legali Nru 99 ta' l-1993 - Regolamenti ta' l-1993 li jemendaw ir- Regolamenti dwar il-Lotteriji tal-Gvern (Lotterija l-Kbira);

Avviż Legali Nru 100 ta' l-1993 - Regoli ta' l-1993 dwar it-Tnaqqis (Spejjeż dwar Proprjeta' Immobbli);

Avviż Legali Nru 101 ta' l-1993 - Ordni ta' l-1993 dwar l-Impieg ma' Malta International Airport Ltd għall-finijiet ta' l-Ordinanza dwar il- Pensjonijiet;

Avviż Legali Nru 102 ta' l-1993 - Regoli ta' l-1993 dwar Qliegħ Kapitali;

Avviż Legali Nru 124 ta' l-1993 - Ordni ta' l-1993 dwar Fort Chambray bħala żona Speċjali Msemmija;

Exemption Order skond is-subartikolu (2) ta' l-artikolu 11 ta' l-Att dwar it-Taxxa fuq l-Income lil COWI Consult of Denmark;

Exemption Order skond is-subartikolu (2) ta' l-artikolu 11 ta' l-Att dwar it-Taxxa fuq l-Income lil Malta Export Trade Corporation Limited;

Exemption Order skond is-subartikolu (2) ta' l-artikolu 11 ta' l-Att dwar it-Taxxa fuq l-Income lil Harrison & Company (Soils and Foundation Engineers);

Exemption Order in terms of subsection (2) of Section 11 of the Income Tax Act icw capital gains tax re building development areas;

Exemption Order in terms of subsection (2) of Section 11 of the Income Tax Act icw redemption of ground rent.

MR SPEAKER: Il-Ministru tal-Ġustizzja.

ONOR.

JOE FENECH (Ministru tal-Ġustizzja): Inqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra:

Avviż Legali Nru 112 ta' l-1993 - Ordni ta' l-1993 li jemenda l-Ordni dwar Arei ta' Reġistrazzjoni (Emenda Nru 2);

Avviż Legali Nru 121 ta' l-1993 - Regolamenti ta' l-1993 li Jemendaw l- Iskedi li jinsabu ma' l-Att dwar ir-Reġistru Pubbliku;

Avviż Legali Nru 123 ta' l-1993 - Avviż ta' bidu fis-seħħ ta' l-Att ta' l-1993 dwar emenda fil-Liġijiet dwar Bordijiet;

Avviż Legali Nru 127 ta' l-1993 - Avviż ta' bidu fis-seħħ ta' l-Att ta' l-1993 li jemenda l-Kodiċi Ċivili (Emenda Nru 2); u

Avviż Legali Nru 130 ta' l-1993 - Ordni tal-President ta' Malta ta' l- 1993 bis-saħħa ta' l-Artikolu 6 tal-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili.

F'isem il-Ministru għas-Sigurta' Soċjali inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 114 ta' l-1993 - Ordni ta' l-1993 dwar l-Awtorita' tad-Djar (Trasferiment ta' Proprjeta') (Nru 6); u

Avviż Legali Nru 122 ta' l-1993 - Ordni ta' l-1993 dwar l-Awtorita' tad-Djar (Trasferiment ta' Proprjeta') (Nru 7).

MR SPEAKER: Il-Ministru għat-Trasport u Telekommunikazzjoni.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 103 ta' l-1993 - Regolamenti ta' l-1993 li jemendaw ir-Regolamenti dwar il-Korporazzjoni Telemalta (Elezzjoni ta' Direttur- Ħaddiem);

Avviż Legali Nru 105 ta' l-1993 - Regolamenti ta' l-1993 li jemendaw ir-Regolamenti dwar il-Vetturi bil-Mutur (Emenda Nru 2);

Avviż Legali Nru 107 ta' l-1993 - Civil Aviation (Route Charges for Navigation Services) (Amendment) Regulations, 1993;

Avviż Legali Nru 113 ta' l-1993 - Regolamenti ta' l-1993 li jemendaw ir-Regolamenti dwar il-Vetturi bil-Mutur (Tariffa ta' Nolijiet) (Emenda Nru 3);

Avviż Legali Nru 126 ta' l-1993 - Regolamenti ta' l-1993 li jemendaw ir-Regolamenti dwar il-Vetturi bil-Mutur (Emenda Nru 3);

Avviż Legali Nru 128 ta' l-1993 - Regolamenti ta' l-1993 li jemendaw ir-Regolamenti ta' l-1993 li jemendaw ir-Regolamenti dwar is-Servizz tat-Telefon ma' Barra minn Malta;mb178011

Avviż Legali Nru. 129 ta' l-1993 - Regolamenti ta' l-1993 li jemendaw ir-Regolamenti dwar is-Servizz tat-Telefon (Emenda Nru. 2);

Kopja tal-Financial Statements tal-Korporazzjoni Telemalta għas-sena li għalqet fit-30 ta' Settembru 1993;

Kopja tal-Financial Statements tal-Korporazzjoni Telemalta għas-sitt xhur li għalqu fit-30 ta' Settembru 1992;

Kopja tal-Financial Statements tal-Korporazzjoni Telemalta għas-sitt xhur li għalqu fil-31 ta' Marzu 1993; u

Kopja ta' l-Estimi ta' Dħul u Nfiq tal-Korporazzjoni Telemalta għas- sena 1993 - 1994; u

Kopja tar-Rapport Annwali tal-Korporazzjoni Telemalta għas-sena 1993.

Kopja ta' dawn ir-rapporti tqassmu lill-Onor.

Membri.

MR SPEAKER: Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal- Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR ID-DAZJU TAS-SISA FUQ IL-BIRRA

BEER (EXCISE DUTY) BILL

MR SPEAKER: L-Onor.

Josef Bonnici.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Mr Speaker, għandi messaġġ mill-President.

MR SPEAKER: Se naqra l-messaġġ tal-President.

CENSU TABONE

PRESIDENT

Il-President wara li kien informat dwar is-suġġett ta' l-Abbozz ta' Liġi "biex jagħmel dispożizzjonijiet ġodda dwar id-dazju tas-sisa fuq il-birra u dwar ħwejjeġ oħra inċidentali jew li għandhom x'jaqsmu ma' dan", jirrakkommandah għall-konsiderazzjoni tal-Kamra tad-Deputati.

Jekk jogħġbu, is-Segretarju Parlamentari jressaq it-Tieni Qari.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Mr Speaker, nipproponi t-Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att ta' l-1993 dwar id-Dazju tas-Sisa fuq il-Birra.".

MR SPEAKER; Min jissekonda?

ONOR.

MICHAEL BONNICI; Nissekonda.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Mr Speaker, illum qed inħarsu lejn liġi ġdida li hija primarjament motivata minn għadd ta' fatturi.

Minħabba l- introduzzjoni ta' teknoloġiji ġodda, il-proċess tal-manifattura tal-birra għadda minn ċertu tibdil.

Fil-passat, is-sistema tradizzjonali kif id- Dwana kienet tassessja s-sisa fuq il-birra kienet tkun qabel il- fermentazzjoni.

Dan il-proċess kien daqsxejn komplikat u kien jinvolvi li uffiċjali tad-Dwana jmorru fuq il-post u jieħdu samples biex ikunu jistgħu jikkalkolaw b'liema rata tiġi stabbilita s-sisa skond ir-regolamenti.

Waħda mill-problemi li nqalgħu kienet li sar proċess ġdid u l-mod kif kien qed jiżdied l-ilma waqt il-fermentazzjoni beda jsir pjuttost wara li jsiru dawn it-testijiet.

Dan wassal għal ċertu bdil fid-dħul tal-Gvern mis-sisa.

Fil-fatt jekk wieħed iħares lejn l-1991 u jara kemm daħħal il-Gvern mis- sisa, isib li b'din is-sistema ġdida, u anke b'interpretazzjoni ġdida li kien hemm ta' l-Att eżistenti, id-dħul tal-Gvern naqas b'xi 27%.

Din kienet ħaġa li ġrat bl-avvanzi fit-teknoloġija għaliex dawn ġabu sistemi differenti.

GĦalhekk il-liġi trid tiġi aġġornata. mb178011

Illum qegħdin nipproponu sistema moderna illi hija mmirata biex tkun konsistenti ma' dik tal-Komunita' Ewropea u sistema li hija prattika u bażata fuq kemm joħroġ volum ta' birra mill-fabbrika, sew fi flixken, f'kegs jew f'tankijiet ikbar.

Din is-sistema naturalment trid ukoll ċerti miżuri ta' kontroll.

Hemm maħsub biex ikun hemm rendikont darba fil-ġimgħa tal-volum li jkun għaddej mill-fabbrika.

Hemm ukoll maħsub illi minflok bħalma kien jiġri qabel, illi s-sisa kienet titħallas anke fuq il-birra li se tiġi esportata - għax kienet titħallas fiż-żmien tal-fermentazzjoni u mhux la kemm wieħed jgħid li parti mill-birra li qegħda tiġi ffermentata se tiġi esportata u parti minnha le - u allura kien jiġri li fil-fatt is-sisa kienet titħallas bil-quddiem.

Issa din is-sistema li qed nipproponu permezz ta' dan l-Abbozz ta' Liġi se tkun iktar vantaġġjuża għall-fabbriki tal-birra għaliex mhux se titħallas sisa fuq l-esportazzjoni, u għalkemm qabel din xorta waħda kienet tiġi refunded, dan kien isir wara ċertu tul ta' żmien.

Is-sistema ta' qabel kienet li wieħed iħares lejn it-taħlita li minnha ssir il-birra.

Jien ma nifhimx ħafna fil-birra, pero' f'dawn il- jumejn kelli nipprova nara kif tinħadem il-birra.

Il-kontroll se jsir billi darba kull sentejn isir rendikont tat-taħlita li tkun saret u x'volum ikun ħareġ mill-fabbrika.

Se jkun hemm allowance ta' xi 8% f'każ li jkun hemm xi ħala biex b'hekk ikun jista' jsir rendikont fuq il-volum li jkun qed joħroġ.

Minbarra l-inspections li jsiru b'mod regolari, se jkun hemm ukoll proċess ta' kontroll bejn il-produzzjoni u l-volum.

B'hekk wieħed ikun qed jipproteġi kemm jista' jkun id-dħul tal-Gvern.

Nixtieq ngħid li s-sistema li qed nipproponu hija revenue neutral meta mqabbla ma' l-1991.

Jiġifieri m'għandux ikun hemm tibdil sostanzjali fuq is-sisa tal- birra, pero' minħabba l-interpretazzjoni li bdiet tingħata lill-Att preżenti u minħabba t-teknoloġija ġdida, il-Gvern beda jsofri ċertu telf fis-sussidju.

Naturalment din is-sitwazzjoni ma setgħetx tkompli għax inkella niġu fi stat fejn it-teknoloġija qed tħalli l-liġijiet tagħna l- art.

Hemm xi punti oħrajn li wieħed irid iħares lejhom.

Kien hemm anomalija dwar ċerti prodotti bħal, per eżempju ix-shandy li hija taħlita magħmula minn birra u soft drink.

Huwa interessanti li fil-fatt is-sisa fuq ix- shandy b'kollox kienet qed tammonta għal madwar 8 mils kull flixkun filwaqt li s-sisa fuq is-soft drinks kienet qed tkun ta' madwar 1c5m kull flixkun.

Dan għax is-sisa kienet fuq il-kontenut ta' birra biss u s-soft drinks ma kenux qed jinqabdu.

B'dan l-Abbozz li qed nipproponu, din l- anomalija se tiġi rranġata.

Hemm ukoll vantaġġi sostanzjali kemm għad- Dipartiment tad-Dwana kif ukoll għal birreriji.

Bis-sistema l-ġdida, dawk il-ħafna measurments li jridu jagħmlu l-uffiċjali tad-Dwana, issa mhux se jkunu neċessarji.

Din hija sistema li tiddependi fuq stock control ħalli l- Gvern jista' jkollu wkoll aċċess biex ikun jista' jara li kollox qed isir sewwa, minbarra li jkun hemm il-possibilita' li wieħed iqabbel darbtejn fis-sena l-produzzjoni mal-volum.

Mr Speaker, dan l-Abbozz qed jipprovdi vantaġġi kemm għall-Gvern u kemm għas-settur privat, fis-sens li qed jaġġorna l-liġijiet tagħna għas-sistemi moderni u qed jipproteġi d-dħul tal-Gvern mis-sisa fuq il-birra.

Din il- miżura prattikament hija konsistenti mal-liġi tal-Komunita' Ewropea għalkemm naturalment aħna għad għandna element ta' protezzjoni fuq birra importata, pero' 'l quddiem wieħed ikun jista' jħares ukoll lejn dan il- punt.

F'dan l-istadju nistgħu ngħidu illi s-sistema ġdida li qed tiġi proposta f'din il-Kamra se ġġib titjib sostanzjali.

Kien hemm diskussjonijiet maż-żewġ mb178011 producers tal-birra f'Malta.

Kien hemm diversi opinjonijiet, pero' s-sustanza hija li fil-fatt kien hemm qbil fuq dan il-proċess ġdid li qed nipproponu.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Lino Spiteri.

ONOR.

LINO SPITERI: Kif spjega s-Segretarju Parlamentari Bonnici. din il- liġi primarjament għandha skopijiet tekniċi; skopijiet li fl-aħħar mill- aħħar jgħinu bi ġbir aħjar ta' dak li huwa dovut lill-Erarju tal-Gvern mit- taxxa tas-sisa fuq il-birra li ssir f'Malta.

Din il-liġi qed tispeċifika x'birreriji għandu jkun hemm, x'permessi jridu u affarijiet bħal dawn.

Jiġifieri mil-lat tekniku m'hemmx x'wieħed jista' jgħid fuq din il-liġi ħlief li min-naħa ta' l-Oppożizzjoni dak li jsir biex jassigura li l-ġbir tat-taxxa jsir aktar effiċjenti - u "effiċjenti" f'sens ekonomiku tfisser li jitnaqqas kull spazju li jista' jkun hemm għall-evażjoni, u nenfasizza "li jista' jkun hemm" - ...

Kull miżura tali għandu jkollha l-appoġġ ta' din il-Kamra, imma fil-kontest ta' dan l-Abbozz dan l-appoġġ formali ma jistax jingħata minn din in-naħa għaliex dan huwa money Bill u l- Oppożizzjoni hija kostretta li topponi money Bill.

Pero' fis-sustanza tal- miżura, jiġifieri li tagħmel il-ġbir tat-taxxa iżjed effiċjenti u b'inqas loopholes, aħna naqblu magħha.

Fl-istess ħin, ladarba tgħid hekk, iqumu xi mistoqsijiet.

L-Onor.

Josef Bonnici meta kien qed jitkellem qal li din il-bidla qed issir biex it-taxxa tas-sisa fuq il-birra tiġi imposta fuq il-birra li tkun iffermentat, jiġifieri lesta għall-konsum.

Fil-fatt il-liġi tgħid "meta toħroġ mill-birrerija jew inkella jkun jidher ċar li m'għadhiex fil- birrerija", jiġifieri li tkun ġiet użata.

Il-bidla qed tiġi minn taxxa fuq il-birra qabel il-fermentazzjoni għal wara l-fermentazzjoni u s- Segretarju Parlamentari rabatha mal-fatt li daħlet tekonoloġija ġdida.

Din hija raġuni interessanti u fl-istess ħin stramba għax jekk kemm-il darba jkun hemm produtturi li japprofittaw ruħhom minn teknoloġija ġdida - mhux biex jevadu t-taxxa imma biex itejbu l-performance tagħhom u biex ikollhom l-inqas tax burden possibbli mingħajr ma jevadu t-taxxa - naħseb li din ma tħallix impressjoni tajba ħafna u wara li dawn ikunu daħħlu din it-teknoloġija ġdida l-Gvern jieħu miżuri leġislattivi u effettivament iħassar l-effett pożittiv tad-dħul ta' dik it-teknoloġija.

Aħna nafu li biex tidħol teknoloġija ġdida jrid isir investiment fi state of the art technology għax m'intix se tagħmel investiment f'teknoloġija li hija obsolete jew qegħda ssir obsolete.

Mela allura biex daħlet din it- teknoloġija ġdida li rrefera għaliha l-Onor.

Bonnici bilfors li dawk li għamluha daħlu għal piż sostanzjali ta' investiment.

Jien naħseb li jkun interessanti għal din il-Kamra li jkollha iżjed tagħrif dwar dan il- programm ta' investiment li effettivament qed issir referenza għalih.

Min għandu dan l-investiment?

Iż-żewġ birreriji f'daqqa?

Waħda minnhom?

Dan l-investiment għamlitu l-birrerija l-qadima, imbagħad il-birrerija l-ġdida segwiet lill-qadimam, jew inkella għamlitu l-birrerija l-ġdida u mbagħad il- birrerija l-qadima segwiet lill-ġdida?

Jien naħseb li jkun ta' interess għal din il-Kamra li dan it-tagħrif jiġi mwassal lilha anke b'mod kawt mingħajr ma wieħed jiżvela aspetti kummerċjali.

Dan ikun interessanti għax hemm implikazzjonijiet oħra.

Jekk kemm-il darba kien hemm min tħajjar jibda jopera f'din il-gżira jew jagħmel investiment ġdid - anke jekk kien qiegħed jopera hawnhekk - imbagħad sab li l-Gvern tal-ġurnata għamel xi ħaġa li effettivament tikkanċella l-iskop jew wieħed mill- iskopijiet ta' dak l-investiment, ikolli ngħid li għandna investituri mnaffrin.

Għalhekk ikolli ngħid li l-kumment li għalaq bih l-Onor.

Bonnici - jiġifieri li saru konsultazzjonijiet u li kien hemm opinjonijiet differenti imma fl-aħħar mill-aħħar kulħadd qabel - jixbah il-mod kif kienet titkellem l-iSphinx.

Jien naħseb li din it's a bit of a riddle.

Din mhijiex statement trasparenti daqskemm nixtiequ li jkunu trasparenti l- istatements f'din il-Kamra waqt li nkunu qed niddiskutu hawn ġew, mentri meta ma nkunux hawn ġew u nkunu qed induqu l-frott ta' dak limb178011 nkunu qed niddiskutu hija ħaġa oħra.

Imma hawn ġew mil-lat ta' investiment u mil- lat ta' kif jista' jintlaqat anke investiment futur għandu jkollna iżjed tagħrif.

Għaliex?

Għaliex jekk kemm-il darba l-impressjoni li ħadt jien mill-mod kif tkellem l-Onor.

Professur Bonnici hija li kien hemm investituri li wara li kkommettew ruħhom li jagħmlu l-investiment u għamlu l-investiment fil-kontest tal-kondizzjonijiet prevalenti, imbagħad sabu li l-Gvern ħa passi u qed jieħu passi biex iħassar l-effett ta' dak l- investiment safejn jirrigwarda dawk ir-regolamenti prevalenti, allura għandi naħseb li għandna investituri li ma ħadux pjaċir.

Issa l- investituri involuti ma nafx eżattament min kienu, imma milli stajt nifhem mit-trufijiet li qal l-Onor Professur Bonnici, kienu ż-żewġ birreriji li fl- aħħar mill-aħħar spiċċaw biex it-tnejn li huma kkommettew ruħhom għal dan l- investiment b'teknoloġija ġdida.

Jekk inhu hekk, fost dawn in-nies hemm investituri barranin - ma niftakarx sewwa jekk fil-birrerijia l-qadima għadx hemm investituri barranin għaliex jidhirli li kienu ħarġu żmien ilu, pero' fil-ġdida żgur li hemm investituri barranin - u jkun interessanti li wieħed ikun jaf x'kienet ir-reazzjoni ta' l-investituri barranin f'dan is-settur tal-birra, għaliex din għandha implikazzjonijiet għal kemm jirnexxilna jew ma jirnexxilniex li nippreżentaw ruħna aħjar biex nattiraw investiment minn barra l-pajjiż.

Qed ngħid dan fil-kontest li rrid nisħaq li l-Oppożizzjoni trid tara investiment barrani ġej lejn Malta llum stess meta qegħda fl-Oppożizzjoni u meta l-pajjiż huwa mmexxi minn Gvern ta' twemmin differenti minn tagħha.

Aħna m'aħniex ngħidu li nixtiequ nnaffru l- investiment, anzi rridu li l-investiment jiġi lejn pajjiżna u jekk kemm-il darba tittieħed xi miżura li b'xi mod jista' jkollha effett negattiv, kbir kemm hu kbir jew żgħir kemm hu żgħir, imma effett negattiv jibqa' dejjem effett negattiv, allura dik tkun xi ħaġa li lilna tħassibna.

Jien qed inpoġġi l-kummenti tiegħi f'forma ta' mistoqsija: Kien hemm xi effett negattiv minħabba din il-miżura li qed niddiskutur llum, miżura li se ttejjeb il-ġbir ta' l-excise duty, tat-taxxa tas-sisa fuq il-birra?

Minn dak il-lat hija miżura li hija tajba u forsi aħjar saret qabel.

Imma apparti milli fiskalment hija tajba, mil-lat ta' l-implikazzjonijiet għall- investituri, kien hemm xi indikazzjoni li dawn iddejqu, li ma ħadux pjaċir?

GĦaliex ikollna nammettu, Mr Speaker, li effettivament dak li qegħdin niddiskutu hawnhekk huwa ekwivalenti għal miżura retroattiva.

Dan daqslikieku xi ħadd għamel xi ħaġa in bona fede fil-kontest tal-liġijiet tal-pajjiż kif jipprevalu, u mbagħad il-Gvern ħa miżuri leġislattivi biex iħassar l-effett ta' dak li jkun għamel dan it-tali.

Issa din hija xi ħaġa li m'għandhiex issir.

Din saret fil-passat u meta saret ma kellhiex effetti feliċi, imma jekk kemm-il darba saret fil-passat, aktar u aktar wieħed għandu jieħu t-tagħlima ta' dak l-aspett infeliċi ta' dak li kien sar.

Kumment ieħor li għamel il-Ministru - irrid ngħid, is-Segretarju Parlamentari - jien nawguralu li jkun Ministru, jiġifieri m'iniex qiegħed innaqqaslu xi ħaġa - kien li l-miżura li għandna quddiemna hija konsistenti mal-prattika fil-Komunita' Ewropea.

Fl-istess ħin jien jidhirli - u f'dawn il-ġranet ikkonfermajt dan it-tagħrif li se nsemmi - li l-Komunita' Ewropea stess għandha arranġamenti li bihom tagħti benefiċċji lill-birreriji żgħar meta jkunu qegħdin jipprovaw jidħlu fis-suq.

Ikun interessanti li nkunu nafu jekk kemm-il darba fil-kontest Malti dawn il-benefiċċji ngħatawx f'dawn l-aħħar sentejn jew tlieta u jekk hemmx il-ħsieb li jingħataw.

U għaliex qed ngħid hekk?

Qiegħed ngħid hekk għaliex waqt li qegħdin niddiskutu miżura li fl-essenza tagħha hija teknika, huwa relevanti li nieħdu l-okkażjoni biex inħarsu lejn il-qagħda kif qiegħda tevolvi fil- pajjiż, lejn il-mod kif qegħdin inħarsu lejn il-mekkaniżmi tas-suq, Mr Speaker.

Illum il-ġurnata l-mekkaniżmu tas-suq huwa mekkaniżmu li jissemma ħafna, ilu jissemma ħafna mill-Partit Nazzjonalista bħala parti mis-social market economy u għalkemm ma kienx jissemma daqstant speċifikament mill- Partit Laburista fil-passat, kien jingħata attenzjoni ħafna u ġieli anke ġie interrott minħabba li l-kondizzjonijiet fil-pajjiż hekk talbu u ħtieġu imma llum il-ġurnata l-Partit Laburista qiegħed jitkellem fuq il- mekkaniżmu tas-suq b'mod iżjed speċifiku.

Qegħdin nitkellmu fuq il- mekkaniżmu tas-suq fil-kontest li ngħidu li jekk kemm-il darba s-suq jaħdem tajjeb u jekk kemm-il darba s-suq jaħdem b'mod tassew ħieles - u l-enfasi hija fuq "tassew" - allura jista' jagħti riżultati li jekk ikunu magħrufa realistikament għal dak li huma, wieħed għandu jgħid li huma riżultati interessanti u ta' min jinkoraġġihom.

U realistikament x'għandna nagħrfu?

Realistikament għandna nagħrfu li s-suq mhux bilfors se jbaxxi l- prezzijiet, imma jekk kemm-il darba jkun suq ħieles tassew - u nerġa' nenfasizza l-kelma "tassew" - allura għandu jwassal biex iġib l-aħjar livell possibbli tal-prezzijiet għaliex ikun hemm kompetizzjoni bis- serjeta', u hawnhekk nenfasizza l-kelma "bis-serjeta'".

Issa jekk kemm-il darba jkollok sitwazzjoni fejn m'għandekx kompetizzjoni għaliex għandek qagħda monopolistika, allura ma nistgħux ngħidu li għandna suq ħieles u effiċjenti li wieħed jista' jħallih jaħdem waħdu, jara li m'hemmx price rigging ġo fih u allura se jwassal għal dan l-aħjar livell ta' prezzijiet ottenibbli li semmejt jiena.

Meta għandek stat monopolistiku dan ma jkunx possibbli.

Meta għandek stat monopolistiku, pajjiż li tassew jemmen li għandu jkun hemm suq ħieles biex jekk ikun tassew ħieles - u dejjem nenfasizza l-kelma "tassew" - iġib riżultati tajbin, dak il-pajjiż għandu jieħu miżuri biex dik il-qagħda monopolistika iħassarha jew jibdilha ħalli jdaħħal il-kompetizzjoni fil-pajjiż.

Barra minn hekk għandu jieħu miżuri wkoll biex jekk u sakemm tipprevali dik il-qagħda monopolistikamb178011 jara li ma jkunx qiegħed ikun hemm profitt esaġerat b'abbuż minn min ikun qed jagħmel dak il-profitt, dak li l-ekonomisti jsejħulu unjustified surplus profit.

Hawn Malta nafu li għal ħafna snin - u anke sa ftit snin ilu - kellna qagħda ta' monopolju attwali.

Mhux għaliex xi ħadd qal li jrid monopolju.

U lanqas rridu ninsew li fil- passat kien hawn ċertu kompetizzjoni fil-qasam tal-birra u din il- kompetizzjoni b'arranġamenti li saru, b'ċaqlieq li sar u b'buying out li sar dak iż-żmien, spiċċat.

Dak ma rridux ninsewh imma żgur li mhuwiex il- każ li jien hawnhekk irrid nasserixxi li kien hawn xi ħadd li qal li fil- preżent hawn stat ta' monopolju, irridu nżommuh bħala stat ta' monopolju u se jirreżisti kull attentat li jwaqqaf dan l-istat ta' monopolju.

M'iniex qed nasserixxi hekk.

Pero' mill-banda l-oħra, min-naħa tal-Gvern, min- naħa ta' dawk li jiggwidaw l-ekonomija, kien meħtieġ u kien mixtieq li jsiru attentati biex dak l-istat ta' monopolju jispiċċa?

Kien desiderevoli li l-Gvern tal-ġurnata jgħin kif jista', b'mod mhux inġust, biex dan l- istat ta' monopolju li mhux tajjeb għall-pajjiż - għaliex l-ebda stat ta' monopolju m'huwa tajjeb għall-pajjiż ħlief jekk ikun stat ta' monopolju naturali, għalkemm anke hemmhekk trid tagħmel salvagwardji - jispiċċa?

U qed nistaqsi hekk għaliex il-Komunita' Ewropea tipprovdi biex ikun hemm għajnuna lill-birreriji ż-żgħar ħalli jipprovaw jidħlu fis-suq, mhux għaliex tkun trid tiffavorixxi lil dak jew lill-ieħor, imma preċiżament biex tipprova tinduċi iżjed kompetizzjoni fis-suq.

Tnax-il Membru miż- żewġ naħat tal-Kamra għadna ġejjin mil-laqgħa tal-Joint European Community and Maltese Parliamentary Committee u wħud minna kellna l-ħin u anke l- istonku - min ma ġiex għaliex ma kellux l-istonku - li nterrqu għal sigħat mhux ħazin biex morna fil-Lussemburgu.

Hemmhekk għalkemm hija socjeta' iżgħar minna - għaliex il-popolazzjoni indiġena tal-Lussemburgu hija ta' inqas minn 290,000 - mb178011u m'għadx għandhom l-għadd ta' birreriji li kellhom żmien ilu - kellhom iżjed minn 20 - xorta għad għandhom madwar ħamsa.

Jiġifieri f'dak id-daqsxejn ta' pajjiż għandhom madwar ħames birreriji.

Issa dan ifisser mhux biss li forsi n-nies ta' hemmhekk ras għal ras jixorbu birra iżjed minna - niddubita imma m'għandix l-istatistika u jista' jimplika hekk - imma jfisser ukoll li fil-qasam tal-birra hemmhekk hemm kompetizzjoni qawwija li tagħmel kuntrast ma' dak li kellna f'Malta sa ftit ilu kif ukoll ma' dak li għandna llum.

GĦalhekk jien qiegħed nistaqsi jekk il-Gvern ikkonsidrax li skond in-normi tal-Komunita' Ewropea jagħti għajnuna lil xi birrerija definita bħala żgħira biex tidħol fis-suq.

Nixtieq nistaqsi wkoll jekk il-Gvern, dejjem skond dawn in-normi li jixtieq jimxi fuqhom - anke jekk għad m'aħniex marbutin li nagħmlu dan u ma nafx meta se nkunu marbutin li nimxu fuqhom - huwiex qiegħed jikkonsidra li jagħti benefiċċji ħalli jinkoraġġixxi iżjed dħul ta' investituri f'dan is- suq tal-birra Malti li jikkomprendi 360,000 ruħ indiġeni - mela għandna popolazzjoni indiġena iżjed mil-Lussemburgu li għandu ħames birreriji - u 100,000,000 turist li 500,000 minnhom ġejjin mill-Ingilterra u lkoll nafu li x-xarba favorita ta' l-Ingliżi, għalkemm qed jaqilbu għall-inbid, għadha u tibqa' l-birra.

Mela jkun desiderevoli ħafna li f'dan is-suq tagħna mb178011ndaħħlu iżjed kompetizzjoni f'dan il-qasam tal-birra.

Huwa desiderevoli li l-Gvern jiġbor dak li għandu jiġbor, imma huwa desiderevoli ħafna u mixtieq ħafna li ndaħħlu iżjed kompetizzjoni.

Huwa mixtieq ħafna li ndaħħlu kompetizzjoni tassew għax jien nasserixxi - u nasserixxi dan b'mod qawwi ħafna - illi f'dan il-qasam, bħal f'ħafna oqsma oħra tas-swieq tagħna, m'għandniex kompetizzjoni vera u għalhekk fil-qagħda li nieħdu aħna - in-naħa ta' l-Oppożizzjoni - dwar x'tip ta' ekonomija għandu jkollna u kif għandna nħarsu lejn l-ekonomija tagħna li dejjem qegħda tevolvi, għandna nagħmlu enfasi fuq kemm tista' tkun effikaċi l-kompetizzjoni vera, imma fl-istess ħin għandna nkunu realistiċi.

M'għandniex nilbsu l-għamad jew il-blinkers.

Irridu nagħrfu li f'pajjiżna ftit huma dawk l-oqsma fejn wieħed jista' jgħid li hemm kompetizzjoni vera.

Irrid nenfasizza li fid- dinja kollha ftit huma l-oqsma fejn wieħed jista' jgħid li hemm dik li tissejjaħ perfect competition jew near perfect competition.

Hemm il-gold market, il-foreign currency market u l-global trading in securities li llum, minħabba d-dħul u l-firxa tal-mezzi elettroniċi tal-computers jew mezzi oħra elettroniċi u ta' data processing, jagħtu dik l-informazzjoni immedjata li hija meħtieġa u essenzjali biex ikollok il-kompetizzjoni.

Pero' hemm ħafna oqsma oħra internazzjonali li wieħed jista' jgħid li mhux veru huma kompetittivi, mhux veru li qegħdin jipprattikaw suq ħieles u mhux veru li qegħdin iħallu l-forzi ħielsa tas-suq iġibu l-aħjar riżultati possibbli.

Jiġifieri mhux qed ngħid li hawn Malta għandna xi ħaġa straordinarjament differenti minn diversi oqsma barra minn Malta.

Imma jien ngħid li hawn Malta għandna sitwazzjoni fejn immorru saħansitra 'l hemm minn din is-sitwazzjoni ta' nuqqas ta' kompetizzjoni vera u imperfetta li tipprevali f'ħafna swieq barranin.

Hawn Malta żgur li m'għandniex il- kultura tal-kompetizzjoni, la fil-produtturi, la f'dawk li jfornu s- servizzi u lanqas - u jeħtieġ li nenfasizzaw dan - fil-konsumatur innifsu.

Il-konsumatur innifsu hawn Malta għadu mhuwiex istruwit u edukat, jiġifieri aware u ħaj biżżejjed, biex jagħraf illi l-kultura tal- kompetizzjoni trid tiġi mhux biss mill-produttur jew mill-fornitur, imma qabel ma tiġi mingħand dawk, trid tiġi minnu stess.

Jekk hu bħala konsumatur ma jiddomandax li jkollu l-aħjar prezz għal dak li qiegħed imur biex jixtri ħalli jikkonsmah, għall-effective demand tiegħu - kif jgħidu l- ekonomisti - allura dak il-konsumatur m'huwiex qiegħed hu stess jinduċi l- klima u l-kultura tal-kompetizzjoni.

U dan irridu nagħrfuh.

Fil-pajjiż għandna sitwazzjoni fejn in-nuqqas ta' kompetizzjoni tassew, in-nuqqas ta' suq ħieles veru huwa bil-wisq ikbar milli huwa f'pajjiżi oħra, anke f'pajjiżi relattivament daqsna.

Meta nsemmi pajjiżi relattivament daqsna nkun qed nirreferi anke għal dawk il-pajjiżi li għandhom popolazzjoni ta' nofs miljun, miljun, jew żewġ miljuni.

Din rridu nagħrfuha għax jekk ma nagħmlux hekk inkunu qegħdin nagħmlu analiżi ħażina.

Ladarba nkunu għarafna din, għandna naraw x'inhi l-qagħda f'dan is-settur speċifiku li qed inħarsu lejh u li qed nilleġislaw dwaru permezz ta' din il-liġi teknika li għandna quddiemna.

Il-qagħda f'dan is-settur għal darb'oħra hija illi filwaqt li issa m'għadx għandek produttur wieħed - u allura m'għandekx dak l-istat klassiku ta' monopolju - imma għandek żewġ produtturi, mhuwiex il- każ illi nistgħu bis-sinċerita' u bl-onesta' ngħidu illi għandna stat ta' kompetizzjoni għax l-istat ta' kompetizzjoni jitkejjel l-ewwelnett minn kemm il-produzzjoni ssir b'mod effiċjenti.

Il-kompetizzjoni ssir biex l- allocation of resources tkun l-aħjar waħda possibbli, u allura din titkejjel minn kemm il-produzzjoni ssir b'mod effiċjenti.

Imbagħad il- kompetizzjoni trid titkejjel ukoll bi kriterju ieħor daqstant importanti, jiġifieri minn kemm dawk il-benefiċċji tal-kompetizzjoni, illi allura għandna nippreżumu li qed issir b'mod effiċjenti, qegħdin jgħaddu għand il- konsumatur.

Meta nitkellem fuq l-alla tas-suq jew ir-re tas-suq, dan mhuwiex il-produttur jew il-fornitur imma huwa l-konsumatur.

Sabiex inkejlu jekk kemm-il darba f'dan l-istat preżunt ta' kompetizzjoni hemmx tassew benefiċċji ekonomiċi fit-teknika tal-produzzjoni, irridu naraw kemm minn dawk il-benefiċċji qed jgħaddu għand il-konsumatur.

Hawnhekk nistaqsu lilna nfusna: Meta llum għandna żewġ breweries u mhux birrerija waħda - l- istat klassiku tal-monopolju - nistgħu niddeduċu u nikkonkludu illi l- konsumatur qiegħed igawdi tassew il-frott tal-kompetizzjoni?

Aħna hawnhekk rappreżentanti tal-poplu, poplu li jħobbmb178011 l-inbid, iħobb l-alkoħol u jħobb il-birra.

Ilkoll kemm aħna xi ftit jew wisq inħobbuha l-birra għalkemm hemm xi ftit eċċezzjonijiet u lkoll kemm aħna - jew tista' tgħid ilkoll - fl-attivita' u fil-ħajja soċjali tagħna jew inkella fil- canvassing tagħna ngħaddu f'xi ħanut jew ieħor.

Hemmhekk insibu r- riżultat għall-konsumatur, jiġifieri r-riżultat tal-benefiċċju ta' din il- kompetizzjoni ġdida preżunta li teżisti fis-suq tal-birra?

U jien ngħid li ma nsibuhx.

M'huwiex il-każ li l-benefiċċju tal-kompetizzjoni qiegħed jirrifletti ruħu f'benefiċċju għall-konsumatur.

Jien lest li naċċetta li huwa l-każ li ż-żewġ birreriji saru teknoloġikament iżjed effiċjenti.

Mela l-ewwel konsiderazzjoni ta' kompetizzjoni ħadmet u għalhekk l-Onor.

Josef Bonnici rrefera għal teknoloġija ġdida.

Dik fiha nnifisha hija prova li l- kompetizzjoni kabbret u aċċellerat id-dħul ta' din it-teknoloġija ġdida.

Imma mbagħad il-konsumatur qiegħed jieħu l-birra bi prezz irħas?

U din il- mistoqsija xi ħadd irid iweġibha.

Ma rridux ninsew li qed nitkellmu dwar settur fejn ftit snin ilu kienet ittieħdet il-miżura li qatt ma ġiet spjegata, li flok il-price order li kien hemm u li allura kienet tiffissa l-prezz massimu li bih kienet tista' tinbiegħ il-birra meta kellna produttur wieħed fi stat attwali ta' monpolju, ħarġet price order li biddlet il-limitu li kien hemm u allura kien hemm windfall profits għal min kien qiegħed jipproduċi.

Il-Gvern ħass li għandu jagħmel hekk u qatt ma spjega għaliex għamel hekk u jien irrid nippreżumi li kellu r-raġunijiet tiegħu; issa x'kienu dawn ir-raġunijiet aħjar jgħidilna hu.

Imbagħad ftit ilu, mingħalija f'din il-Leġislatura jew lejlet din il- Leġislatura, ittieħed it-tieni pass li s-suq ġie kompletament liberalizzat.

F'liema sens, Mr Speaker, ġie liberalizzat kompletament?

Fis-sens li tneħħa kull kontroll fuq il-prezz u ntqal li issa s-suq se jistabbilixxi l-prezz hu.

Imma b'daqshekk is-suq veru li ġie liberalizzat?

Kien hemm - u se nerġa' nagħmel l-istess mistoqsija - il- benefiċċju li wieħed għandu jistenna li jmur għand il-konsumatur?

Ħalli nieħdu lilna l-65 ruħ u lilek, Mr Speaker, li nafu x'qiegħed jiġri u aħna rappreżentattivi mb178011ta' din is-soċjeta'.

Aħna ma nħossux li kien hemm dan il-benefiċċju.

Għaliex ma kienx hemm?

Imbagħad nibdew naraw li ma kienx il-każ li l-ftit kompetizzjoni li daħlet qed taħdem b'mod li twassal xi benefiċċji għand il-konsumatur.

Jien ma nafx jekk huwiex il-każ li wieħed jitkellem fuq cartel għax ma jidhirx li hemm cartel, anzi minn ċerti skambji li kien hemm fil-livell ta' l-għatba tal-Qorti dawn iż-żewġ produtturi qegħdin daqsxejn lura mhux ħażin milli jaslu sal-punt li attwalment jagħmlu cartel jew ftehim.

Imma mbagħad mill-banda l-oħra jekk m'hemmx cartel hemm suq ħieles jew inkella għad għandna market rigging?

Qed ngħid dan għax qed jingħataw discounts, prodotti u affarijiet oħra - u dawn jingħataw minn wieħed jew mill-ieħor għax jien m'inix qed nirreferi għal wieħed jew għal ieħor bħala birrerija - li jkunu ta' utilita' għal min ikun qed jagħtihom għax jorbot lix-xerrej miegħu u dak ix-xerrej li jkun sid ta' bar jew sid ta' ħanut jieħu ċerti benefiċċji - għax kieku ma jintrabatx - imma mbagħad il-benefiċċji tal-kompetizzjoni ma jaslux għand il-konsumatur.

Tant hu hekk li hawn Malta għandna s-sitwazzjoni redikola li tista' tidħol f'bar jew f'ħanut biex tixtri ċerta tip ta' birra u dak li jkun jgħidlek li m'għandux.

Issa dan jgħidlek li m'għandux mhux għax dik il-birra tkun tajba ħafna tant li jkunu xorbuha, imma għax ma jġibhiex u dan jiġri għax is-suq mhuwiex tabilħaqq ħieles.

Mela għandna stat fejn qed nitkellmu fuq il-benefiċċi tas-suq mentri għandna unfair trading.

Issa jien naf li fil-Budget li ressaq għaxar xhur ilu l-Gvern intrabat li se jieħu xi azzjoni biex jippromwovi fairer trading.

Jien naf ukoll li dan l-aħħar kien hemm indikazzjoni li jista' jkun li ma jdumx ma jkollna draft legislation quddiemna.

Forsi naf iżjed minn hekk ukoll imma wieħed irid jitkellem fuq l-istat ta' fatt kif inhu llum.

Issa l-istat ta' fatt kif inhu llum huwa li dan is-suqmb178011 għadu mhux ħieles u l- konsumatur mhuwiex igawdi minn dawk il-benefiċċji li f'livell speċifikat naqblu li tista' ġġib il-kompetizzjoni.

Mhux talli l-konsumatur mhuwiex qiegħed igawdi, imma għandna stat fejn għandek il-liberalizzazzjoni tal- prezzijiet, jiġifieri l-produtturi jistgħu jiċċarġjaw il-prezzijiet li jidhrilhom humamb178011 u li jħossu li jiflaħ is-suq u l-prezzijiet li allura qed japplikaw għal suq li mhuwiex ħieles, għal suq rigged minħabba d- diversi rbit minn naħa jew minn oħra.

Jiġifieri għalkemm minn naħa għandna dan l-istat fejn ġew liberalizzati l-prezzijiet, mill-banda l-oħra l- konsumatur ma jistax jgħid: Jien inħoss li l-produtturi ta' din ix-xarba mhumiex qed jagħtuni l-prezz li jistħoqqli imma qed iżommu wisq profitt għalihom - u ma ninsewx li l-birra hija attivita' profitable ħafna għaliex il-parti kbira tagħha hija ilma - u għalhekk la mhux qed ningħata a fair deal I am going to take my custom elsewhere.

Is-suq ħieles dak li jgħidlek.

Issa fil-kontest li m'hawnx birrerija oħra u m'hawnx arranġamenti ta' fairer trading, fejn jista' jieħu l-custom tiegħu l- konsumatur?

Jista' jieħdu billi jiddomanda u jikkonsma birer importati.

Imma hawnhekk x'inhi s-sitwazzjoni?

Is-sitwazzjoni hija li f'din il-klima ta' ħafna kliem li rridu s-suq ħieles u ta' ħafna kummenti dwar kemm qed isir biex is-suq ikun iktar deregulated, liberalizzat u iktar kompetittiv, effettivament dan is-settur huwa mill-iżjed highly protected permezz ta' tariff barrier għolja ħafna u permezz ta' levy li kompliet tiġi imposta fuq dik it-tariff barrier fl-istess żmien meta l-prezz tal-birra ġie liberalizzat, u dawn il-produtturi protetti jistgħu jiddeterminaw huma xi prezz iqiegħdu fuq is-suq.

Mr Speaker, meta wieħed jara dawn l-affarijiet jgħid li m'għandniex għalfejn noqogħdu ngħidu li dawn huma kontradizzjonijiet li ma jimpressjonaw lil ħadd u min jippreżentahom quddiemna, jippreżentahom f'kontest li jidher li hu maħsub.

Pero' mhumiex maħsubin u l-ebda kontradizzjoni ma tkun maħsuba.

Jekk xi kontradizzjoni tkun maħsuba, tkun maħsuba biex tibbenefika lil xi ħadd.

U bħalissa hemm min qed jibbenefika, u dan mhuwiex il-konsumatur.

Meta għandek din is- sitwazzjoni, bilfors ikollok tgħid li mhux veru li s-suq qiegħed jaħdem u mhux veru li hemm dak il-commitment li ilu sitt snin u nofs jingħad li hemm għal suq ħieles.

Il-commitment irid ikun għal suq tassew ħieles.

Ladarba toħroġ il-leġislazzjoni fuq il-fair trading, forsi din l-asserzjoni li qed nagħmel bħalissa jkolli nikkwalifikaha, forsi jkolli nirrevediha.

Jiena nistenna sakemm toħroġ dik il-leġislazzjoni, imma sadanittant - u dan is-'sadanittant' issa ilu sejjer sitt snin u nofs - in-nies li ilhom minn żmien qabel jippriedkaw il-benefiċċji mirakolużi ta' dan is-suq ħieles - qisu l-ilma mirakoluż tad-diversi postijiet fejn inħobbu mmorru aħna l- Maltin, u nagħmlu sewwa li mmorru hemmhekk għaliex il-fidi hija xi ħaġa sabiħa - mhux veru kienu committed għalih.

Qed ngħid hekk għaliex tħalliet tipprevali din is-sitwazzjoni li qiegħed niddeskrivi llum.

GĦalhekk jien qed nagħmel l-intervent tiegħi f'kontest li in parti huwa deskrittiv - qiegħed niddeskrivi sitwazzjoni li għandna quddiemna - in parti - u din mhix xi parti profonda - huwa analitiku u hemm parti ikbar li qed nagħmilha f'forma ta' mistoqsijiet.

GĦalhekk nispiċċa b'din il-mistoqsija.

Issemma s-Suq Komuni.

Is-Suq Komuni jitkellem b'mod kultant ipokrita - biex nagħmluha ċara - dwar l-effikaċita' u l-benefiċċji tas-suq ħieles.

Qed ngħid b'mod ipokrita għaliex is-Suq Komuni fejn tidħol l-agrikoltura huwa l- iżjed suq mhux ħieles li hawn fid-dinja.

Allura wieħed bilfors irid isemmiha din l-ipokresija ta' dawk in-nies li jitkellmu fuq is-suq ħieles qisu l-be all and end all tal-ħsieb ekonomiku.

Imma by and large jgħidu li jemmnu fis-suq ħieles.

Hawnhekk għandna r-referenza tas-Segretarju Parlamentari stess għal- leġislazzjoni li permezz tagħha qed narmonizzaw iżjed mal-leġislazzjoni prevalenti fil-Komunita' Ewropea.

Imma xorta waħda għadna f'sitwazzjoni fejn mhux veru li f'dan is-settur nistgħu ngħidu li hemm suq ħieles.

U ma nistgħux ngħidu li hemm suq ħieles għaliex il-konsumatur mhux veru li qed igawdi kif suppost igawdi.

U l-mistoqsijiet tiegħi huma: X'se jagħmel il- Gvern biex il-konsumatur tassew jibda jgawdi?

Se jneħħi l-unfair trading?

Se jneħħi l-market rigging li hemm?

Se jneħħi t-tying li hemm?

Se jkun dispost jagħti għajnuniet lil min irid iwaqqaf xi birrerija żgħira oħra?

Se jieħu passi biex il-konsumatur jekk ikun irid jikkonsma birer oħra barra dawk li jiġu prodotti lokalment jkun jista' jagħmel dan?

Jiena ma nixtieqx li l-konsumatur Malti jibda jikkonsma birer barranin u jiena stess li nħobb il-birra kull meta mmur f'ħanut qatt ma nordna birra barranija, mhux bi preġudizzju kontra l-barranin imma għaliex nemmen li l-birreriji tagħna jipproduċu birra li tħabbatha ma' l-aħjar birer prodotti fi swieq oħra.

Jiġifieri assolutament m'hemm l-ebda ħtieġa u assolutament ma rridx niftiehem li rrid nirrikmanda li nibdew nixorbu birer barranin, imma fil- kontest tad-diskussjoni, fil-kontest ta' l-enfasi li nagħmlu fuq is-suq ħieles, il-konsumatur Malti mhuwiex ħieles.

Il-produtturi huma ħielsa biex jiffissaw il-prezzijiet tagħhom, u dawn ma jħallux is-suq ħieles għaliex hemm wisq rigging, hemm wisq irbit u ktajjen u l-konsumatur huwa f'sitwazzjoni mhix ħielsa.

U hawnhekk nispiċċa billi ngħid li huwa tajjeb li l-Gvern qed iressaq din il-liġi biex jassigura li ma jkunx hemm evażjoni jew inkella jnaqqas il- possibilita' ta' l-evażjoni, imma concurrently se tersaq xi ħaġa quddiemna li permezz tagħha ngħidu li dan il-Gvern qed iħares mhux biss lejn ir- revenue effect tat-tassazzjoni, mhux biss lejn il-fatt li l-produtturi wkoll se jkollhom inqas burokrazija ma' xiex iħabbtu wiċċhom imma se jħares ukoll lejn il-konsumatur li, kif għidna aħna u kif dejjem ngħidu u kif naħseb li għandna naqblu lkoll, il-konsumatur għandu jkun l-oġġettiv, il- ħsieb kontinwu u l-mottiv ewlieni u uniku ta' kull strateġija ekonomika li jista' jadotta mhux Gvern jew Oppożizzjoni imma l-pajjiż kollu kemm hu?

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki, jekk jogħġobkom?

L-Onor.

Michael Farrugia.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Meta dan il-Gvern f'nofs is-snin tmenin kien qiegħedmb178011 jaħdem għall-elezzjoni ta' l-1987, kien għamel enfasi kbira fuq il-kelma "l-għażla" u kien jgħid li l-għażla fil-pajjiż twassal biex ikun hawn kompetizzjoni li permezz tagħha l-prezzijiet ikunu baxxi u b'hekk il-ħajja torħos.

Pero' jidher li l-konsumatur assolutament mhux qiegħed igawdi minn din is-sitwazzjoni, u dawn ma japplikax biss għal dak li qed nitkellmu fuqu llum, jiġifieri l-birra, imma kwalunkwe ħaġa li l- mara tad-dar tmur tixtri u tipprova tikkonsma.

Allura dan ifisser li hemm xi ħaġa li mhijiex qed tiffunzjona.

Jidher li l-kompetizzjoni li pprovaw jgħidu tan-naħa tal-Partit Nazzjonalista li twassal għal "l-għażla" li pprovaw joħolqu, fil-fatt marret żmerċ, u marret żmerċ b'tali mod li l- konsumatur assolutament mhux igawdi minn din is-sitwazzjoni.

Ma nixtieqx innaqqas mill-effett tad-diskors li għamel il-ħabib tiegħi l-Onor.

Lino Spiteri rigward il-mod kif qed jintlaqat il-konsumatur.

Pero' filwaqt li l-Gvern qiegħed jgħid li hu qed jieħu l-passi biex itejjeb il-mod kif idaħħal id-dazju tas-sisa, fl-istess ħin mhux qed jittieħdu dawk il-passi neċessarji f'diversi leġislazzjonijiet oħra fejn jiġi protett il- konsumatur, apparti din il-leġislazzjoni li qed nitkellmu dwarha llum.

Hawnhekk ta' min isemmi l-kwalita' tal-prodotti li qed nieħdu u kif dawn qed jiġu affettwati.

Per eżempju, ftit taż-żmien ilu nqalgħet polemika fuq il-kontenut tal-prodott ta' l-ilma.

Issa aħna nafu li l-parti l-kbira tal-birra hija ilma.

Allura x'inhi l-kwalita' tal-kontenut tas-sustanza li qegħdin nikkonsmaw?

Hija suspettuża?

Hija eżatt skond kif hemm imniżżel fil-contents tal-prodottmb178011?mb178011

Nafuha l-istorja ta' l-ilma, fuq il-flixkun jgħidlek mod u meta analizzaw sabu li dak li kien hemm fil-fliexken kien kompletament differenti minn dak li kien hemm imniżżel.

Hemm ukoll il-famuża expiry date.

Filwaqt li konna qed ningħataw impressjoni li f'Ottubru ta' din is-sena - ix-xahar id-dieħel - konna se naraw daqsxejn ta' rivoluzzjoni f'dawn il-ħafna affarijiet li qed nitkellmu fuqhom, illum insibu li r-regolamenti li ħarġu fis-sajf li għadda qegħdin jgħidu li ċertu tibdil se jsir sentejn oħra għas-sempliċi raġuni li ntqal li se tkun spiża għall-produtturi li diġa' mb178011 għandhom il-fliexken u t-tikketti lesti, biex dawn ibiddlu l-contents u l- expiry dates tagħhom u affarijiet oħra simili.

Mr Speaker, huwa importanti li filwaqt li ma nirrepetix dak li qal l-Onor.

Spiteri, ngħid li huwa tajjeb li l-Gvern ibiddel il-metodu tad-dħul tiegħu, imma fl-istess ħin hemm bżonn illi nibdew nagħtu aktar kas bis-serjeta'.

L-Ewwel Qari tal- leġislazzjoni li tipproteġi lill-konsumatur suppost li sar għaxar xhur ilu.

Din kienet saret lejliet il-Budget, għaddew għaxar xhur, erġajna wasalna lejliet Budget ieħor u din il-protezzjoni tal-konsumatur ħadd ma jaf fejn waslet u jien naħseb li għad baqagħlha diversi xhur oħra.

Grazzi.

MR SPEAKER; Grazzi.

Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Nistieden lill- Onor. Bonnici jgħaddi għall-winding up.

ONOR.

JOSEF BONNICI; Mr Speaker, tqajmu diversi punti interessanti għalkemm naħseb li kultant kienu at a tangent, fis-sens li ma jittrattawx fuq il-birra pero' jittrattaw fuq konċetti importantissimi bħalma hi l- kompetizzjoni, li se nitkellem fuqha iktar tard.

Jien xtaqt nagħti spjegazzjoni ta' x'ġara f'dawn l-aħħar snin dejjem skond kif nifhimha jien bħala bniedem li nteressajt ftit ruħi fit-teknoloġija kif issir il-birra.

GĦaliex kien hemm dan l-investiment fit-teknoloġija mhux biss f'Malta imma f'diversi pajjiżi?

Milli nista' nifhem jien, it-teknoloġija fil- produzzjoni tal-birra llum avvanzat b'tali mod li ċerti variations fit-temp u fit-temperatura ...

Jien niftakar li l-birreriji l-antiki kien ikollhom dawn il-vats u biex jikkontrollaw it-temperatura, kien ikollhom termometru speċi ta' vit.

Allura dawn kienu daqqa jnaqqsu u daqqa jżidu dan il-vit, skond it-temperatura.

Fid-dinja tal-lum jista' jkollok computer li jagħmel dan ix-xogħol eżatt u jikkontrolla preċiż il-manifattura tal-birra.

Dak li ġara llum.

It-teknoloġija mxiet 'il quddiem b'tali mod illi bis- sistema moderna, il-kwalita' tal-birra tkun prattikament garantita over and over, b'sistema kompletament mekkanizzata u komputerizzata.

Fi kliem ie]or illum ġejna f'sitwazzjoni fejn l-investiment fit-teknoloġija u fil- produzzjoni tal-birra mb178011sar neċessita' għaliex ma baqgħetx iktar is- sitwazzjoni li tipproduċi l-birra bis-sistema l-antika.

Forsi hawn min jaħseb li l-antik dejjem tajjeb.

F'dan il-każ l-antik jagħtik prodott illi jvarja fil-kwalita' u allura jista' jkollok prodott li huwa tajjeb u jista' kultant ikollok prodott li huwa inqas tajjeb.

U hawnhekk it- teknoloġija tal-produzzjoni tal-birra pperfezzjonat dan il-proċess.

Mill- esperjenza li kelli fl-Awstralja nista' ngħid li dawn kienu l-pijunieri f'dan il-qasam u fil-fatt jiddominaw ħafna mill-birreriji tad-dinja.

Allura l-investiment qed isir mhux għax qed tinbidel xi liġi ta' taxxa jew oħra.

L-investiment qed isir għaliex it-teknoloġija tirrikjedi li biex wieħed jibqa' kompetittiv u jesporta - wara kollox 'l hemm qed inħarsu wkoll - irid jagħti prodott konsistenti li jagħmlilna ġid barra mill- pajjiż u jrid ikollok l-aħjar tradizzjoni.

U t-teknoloġija pprovdiet dan.

Waqt li kien qed jitkellem l-Onor.

Lino Spiteri semma li l-birra tħalli profitti kbar.

Jien ma nafx kemm tħalli profitti għax ma rridx nidħol f'dawk il-kontijiet, pero' naf x'investiment sar.

U nista' nħares lejn dawn l-aħħar ftit snin u nsib li, per eżempju, fil-qasam tal-beverages, li ma jinkludix birra biss imma affarijiet oħra, fl-1985 l-investiment fis- settur tal-beverages kollha kien ta' xi Lm400,000; fl-1988 kien ta' Lm293,000; fl-1989 kien ta' ftit aktar minn Lm1 miljun; Lm1.8 miljun fl- 1990 u Lm1.3 miljun fl-1991.

Jiġifieri jien irrid ngħid li ma nistax naċċetta kumment fejn wieħed jgħid li hemm xi profitti esaġerati fuq il- birra.

Li nista' ngħid hu li sar investiment qawwi u mill-aspett ekonomiku dan huwa tajjeb għaliex b'hekk irridu nikkompetu fi swieq oħra u din hija d- direzzjoni għal pajjiżna.

Min-naħa l-oħra hemm xi misconceptions għaliex kellna nbiddlu din il-liġi.

Aħna kellna sitwazzjoni fejn kellna liġi li kienet qed tiġi interpretata b'ċertu mod.

Is-sisa fuq il-birra kienet qed tiġi kkalkolata qabel il- fermentazzjoni u kien ukoll jiżdied l-ilma fil-proċess ta' fermentazzjoni.

It-teknoloġija moderna bidlet daqsxejn dan il-proċess, pero' din il-bidla ma saritx fil-mod kif aħna nikkalkolaw is-sisa fuq il-birra.

Li sar hemm m'għandu x'jaqsam xejn.

Li ġara huwa li kien hemm talba mill-Attorney General għall-interpretazzjoni fuq din il-liġi kif kienet.

L- interpretazzjoni kienet b'mod illi waqqgħet is-sisa fuq il-birra.

Din ma saritx f'fabbrika waħda biss għax il-fabbrika l-oħra wkoll bdiet tagħmel l- istess ħaġa u f'kemm ili ngħid jekk wieħed iqabbel din l-interpretazzjoni l-ġdida li bdiet tingħata lil din il-liġi ma' kif kienet qabel u nieħdu bħala bażi l-1991, insibu li l-Gvern b'din l-interpretazzjoni ġdida jitlef jew ikun se jitlef mal-Lm250,000.

Din mhijiex somma żgħira u tiddependi fuq interpretazzjoni.

Is-sistema li qegħdin nipproponu hawnhekk hija sistema iktar effiċjenti għax fejn qabel kienu jassumu li se jkollok vat kbir bil-birra u tista' tmur u toqgħod tkejjel, illum dawn l-affarijiet, kif kulħadd jaf, isiru f'sealed containers barra u mhux fil-fabbrika. mb178011

Ġewwa l-fabbrika fejn kollox huwa komputerizzat il-mentalita' li wieħed joqgħod imur ikejjel f'dawn il-vats hija assurda.

Minbarra hekk aħna bħala Gvern ma rajniex għaliex is-sisa fuq il-birra għandha tinbidel.

Il-birra hija beverage alkoħoliku, għandha ċerta sisa u ma narawx għaliex is-sisa fuqha għandha tkun inqas minn dik fuq is-soft drinks, anzi għall-argument wieħed jgħid li għandha tkun iżjed, imma dak huwa argument ieħor.

Fil- preżent dak li qed ngħidu hu li minħabba din l-interpretazzjoni l-ġdida u minħabba combination ta' teknoloġija ġdida l-Gvern beda jara nuqqas fid- dħul mis-sisa fuq il-birra, nuqqas li mhuwiex ġustifikat.

Din mhijiex kwestjoni li sar investiment biex isir dan in-nuqqas.

Jekk sar hekk nista' ngħid li sar investiment bla sens L-investiment mhux għalhekk isir.

L-investiment isir għaliex wieħed irid jipproduċi prodott aħjar u mhux biex jipprova jisfrutta regola għaliex dik ir-regola tista' tinbidel.

Aħna m'għandna l-ebda liġi li tgħidilna li r-regola li kellna tal-birra tista' tibqa' hemm għal dejjem.

Jiġifieri jekk wieħed jaġixxi b'dan il- mod ċertament li ma jagħmilx sens.

Fi kliem ieħor, Mr Speaker, il-bidla li qed issir hija bidla li tipproteġi d-dħul tal-Gvern minn dan il-qasam, hija revenue neutral mas-sistema kif kienet interpretata qabel l-1991, qabel ma ġiet mibdula din l-interpretazzjoni u ma tiddiskriminax bejn iż- żewġ producers, u dan huwa importanti ħafna.

Aħna pajjiż żgħir u s-suq tagħna huwa żgħir, allura ma tistax taqbad u tiddiskrimina bejn producer u ieħor faċilment, speċjalment meta għandek tnejn biss.

Aħna naqblu ma' l-idea tal-kompetizzjoni mija fil-mija; fil- fatt jekk wieħed iħares lejn x'qed jiġri fil-pajjiż ...

Jien niftakar fi żmien meta biex iġġib birra biex tikkompeti ma' l-unika birra li kienet prodotta hawn Malta kien ikollok tmur għand il-Ministru biex jagħtik permess biex timportaha.

Illum is-sistema mhijiex hekk.

Illum is-sistema hija li vera li għandek taxxa fuq il-birra imma llum issib birra ta' tant tipi differenti importata li għandek kompetizzjoni.

Infatti anke d-duty fuq il-birra dan l-aħħar kienet tnaqqset b'xi 10% u din twassalni għal diskussjoni interessanti ferm dwar mb178011il-kompetizzjoni.

Hawnhekk qed nara ċertu ċaqlieq interessanti fil-pożizzjoni tal-Partit Soċjalista għaliex fejn qabel konna nipprovaw insolvu l-problemi billi ngħidu li l- Gvern irid jimponi, issa qed ngħidu li tajjeb li jkollna l-kompetizzjoni pero' hawn Malta ma jistax ikollna kompetizzjoni u allura nerġgħu niġu back to square one.

Minn banda għandek ċaqlieq u minn banda m'għandekx.

Kultant wieħed jitħasseb ftit jekk għandux isir aktar ħsieb profond f'dan il-qasam.

Jien naqbel mija fil-mija mal-kompetizzjoni għax naħseb li dik hija l-unika ħaġa - u mhux aħna l-politiċi, parlament, xi ministru jew xi gvern - li tiggarantixxi l-kompetizzjoni.

Din l-istorja wrietna b'każ wara każ illi l-kompetizzjoni mhux b'hekk tiġi.

Il-kompetizzjoni tiġi billi jkollok suq miftuħ u suq ħieles.

L-Onor.

Spiteri semma waħda biss minnhom dawn; semma suq ħieles pero' s-suq miftuħ ma semmihx u 'l hemmhekk mexjin.

L-intenzjoni kollha wara l-applikazzjoni tagħna biex insiru membri fil- Komunita' Ewropea hija li aħna nsiru parti minn suq ta' 'l fuq minn 3 miljun ruħ u li aħna ma nibqgħux bil-ħitan madwarna u naħsbu li dawn il- ħitan - bħal fi żmien il-Kavallieri - huma ħitan li se jipproteġu l- industrija u l-impiegi tagħna, għaliex din urejniha sena wara sena billi lliberalizzajna u żidna l-impiegi u mhux naqqasnihom.

Kien hemm min kien jgħid li se jkollna diżastru kif nilliberalizzaw u kif aħna niftħu l- bibien.

Minflok diżastru kellna żieda fenomenali fl-impiegi produttivi.

Dan ifisser li s-sistema li qed nimxu lejha mhux talli mhix bla strateġija, anzi warajha hemm strateġija definita, strateġija bis-sens, strateġija li tħares fil-futur, strateġija li tpoġġi lil Malta f'postha fejn jistħoqqilha f'suq ħieles, f'suq ikbar, f'suq ta' kompetizzjoni u suq li jkun jista' jipprovdi l-aħjar deal għall-konsumatur.

Meta nħares madwari ngħid li meta wieħed jgħid li m'hawnx kompetizzjoni ...

Il- kompetizzjoni xi tfisser?

Wieħed jistenna li l-prezz se jonqos bilfors?

Il-kompetizzjoni tista' ssir f'diversi modi.

Il-kompetizzjoni tista' sseħħ billi l-kwalita' titjieb u kif diġa' semmejt it-teknoloġija fil-birra hija sistema, jiġifieri t-teknoloġija moderna qed ittejjeb il-kwalita'.

Mill-osservazzjonijiet tiegħi nista' ngħid li t-togħma tal-birra Maltija f'dawn l-aħħar snin saret iktar konsistenti u iktar tajba u naħseb li t- teknoloġija moderna qed tipprovdi dan il-prodott.

Issa din kif se nikkwantifikaha meta wieħed jgħidli li m'hawnx kompetizzjoni jew inkella jgħidli li mhux qed isir żvilupp la ma jgħaddix għand il-konsumatur?

Kif se nkejjel it-titjib fil-kwalita'?

Huwa faċli li wieħed jikkritika, pero' mhux dejjem faċli li wieħed jipprova dik il-kritika.

U dan huwa eżempju ċar.

Mhux talli ngħid li l-kwalita' tjiebet, imma l-varjeta' tjiebet ukoll u nista' nsemmi xi wħud mill-prodotti bħalma hija l-John Bull, il- Lowenbrau, in-Nelson, il-Clipper u l-Jazz Beer li hija non- alcoholicmb178011.

Dawn huma ħames kwalitajiet ta' birra lokali li qabel ma sar dan l-investiment ma kellniex u kulma kellna kienet l-istess tip ta' kwalita' li ma nistgħux ngħidu li ma kenitx kwalita' tajba.

Jiġifieri dan huwa frott ta' l-investiment li sar.

Allura li wieħed jgħid li b'xi mod il-konsumatur qed jiġi sfruttat, ma tagħmilx sens.

Bħalma qal l-Onor.

Farrugia, il-konsumatur ġie mwiegħed l-għażla u din qed isseħħ.

Kif nistgħu nassiguraw prezz xieraq?

Din hija dilemma għalina bħala pajjiż u naħseb li bejn il-Gvern u l-Oppożizzjoni m'hemmx daqshekk baħar jaqsam f'ċerti aspetti - għalkemm hemm baħar jaqsam f'aspetti oħra - għaliex it- tnejn li aħna nindunaw bl-istess problemi li għandna bħala pajjiż żgħir.

Sforz iċ-ċokon tagħna jista' jkun hemm okkażjonijet fejn jista' jsir ftehim fuq ċerti prezzijiet li jisfrutta lill-konsumatur.

Naħseb li wieħed irid ikun għami biex ma jarax dan il-fatt, pero' wieħed irid jipprova jara kif se jikkontrolla.

Fl-opinjoni tiegħi l-Partit Soċjalista mill-aspett ekonomiku jidentifika ruħu bħala partit li jħares lejn ir-rwol ta' Gvern iktar dirett u jekk hemm bżonn jimponi, jikkontrolla, jimporta hu u jagħmel ix-xogħol hu, jiġifieri jiftaħ il-fabbriki hu, iħaddem il-ħaddiema hu u bil-mod il-mod nispiċċaw b'sistema fejn tkun dominata kompletament, mill-aspett kummerċjali, mill-Istat.

GĦalija dan hu soċjaliżmu li ma rridx ikolli x'naqsam miegħu għaliex għandna l-provi li din ma ħadmitx.

U anke l- pajjiżi ta' l-Ewropa tal-Lvant illum ammettew li kellhom diżastru fis- sistema ekonomika u kellhom ħafna abbużi.

Dawn kellhom sistema li ma kenitx kompetittiva u kel li fil-fatt kienet qed iżżomm l-iżvilupp waqt li ċertu klikka ta' nies - u dan għall-interess tagħha - f'dawn il-pajjiżi kienu qed jgħixu ħajja lussuża.

Allura morna f'estrem ieħor u minn dan il- komuniżmu spiċċajna bi klassi privileġġjata wkoll.

Jien mill-aspett soċjali ngħid li kienet inġustizzja għaliex dawn daħku bil-prinċipji stess li bdew bihom u forsi dan wassal għall-waqgħa tas-sistema komunista fl- Ewropa tal-Lvant.

Issa aħna kif inħarsu lejn il-kompetizzjoni?

Kif semma l-Onor.

Spiteri, qegħdin nikkonsidraw leġislazzjoni li tipprovdi għal sistemi li kemm jista' jkun jiggarantixxu li jkollok pricing structure fair.

Dan huwa nuqqas fil- leġislazzjoni tagħna għaliex naħseb li dejjem kellna il-heavy hand of government li kienet taqbad u tirregola hi - li mhijiex sistema li nixtiequ nużaw - u issa se jkollna sistema li nisperaw li bil-mod il-mod nitgħallmu kif nużawha, nużawha b'mod intelliġenti u b'mod li tipproteġi lill- konsumatur.

Pero' hemm sistema oħra.

Hawnhekk jien qed nirreferi għal ċerti kontradizzjonijiet fil-pożizzjoni tal-Partit Soċjalista bejn kif inhu llum u kif kien qabel.

GĦaliex għalija l-iktar mod li nista' nipproteġi s-suq żgħir Malti huwa billi nkun qiegħed f'pożizzjoni li jkolli l-importazzjoni tal-prodotti qegħda wkoll iżżomm lill-producers Maltin kontrollati, iżżommhom milli jagħmlu profitti żżejjed mingħajr ma jkollok abbuż ta' dumping minn dawn il-pajjiżi, li allura jista' jisfrutta lill-producer Malti, u mingħajr ma jkollok ħajt, bħall-ħajt tal-Kavallieri li għandna madwar il-Belt, illi jipproteġi lill-produttur b'tali mod li jagħmel x'jagħmel tant għandu ħajt oħxon, li jista' biss jagħmel il-profitti mingħajr ma joqgħod jaħseb kif se jimmodernizza - u hawnhekk huwa s-sigriet ta' l-iżvilupp ekonomiku - l-produzzjoni tiegħu.

GĦaliex finalment il- ħajja tagħna bħala Maltin tiddependi fuq x'investiment isir u l-investiment ma jsirx bla raġuni, imma jsir għaliex jekk ma tinvestix ma tibqax kompetittiv.

Dan huwa l-istess argument tal-wage freeze, argument klassiku ċar u tond li huwa recognised around the world.

Jekk wieħed jiffriża l- pagi, il-producer x'interess għandu li jagħmel investiment jew li jżid il- produttivita' meta l-costs tal-labour se jibqgħu kostanti?

Min-naħa l-oħra ma tridx tesaġera; il-producer biex jinvesti jrid ċertu żmien u jrid ikun hemm ċertu bilanċ, bilanċ delikat li huwa diffiċli ħafna li tidentifikah imma tħossu.

X'inhu t-termometru tal-bilanċ?

It-termometru tal-bilanċ huwa l-qgħad u forsi wkoll l-inflazzjoni għaliex wieħed jista' jiġi f'sitwazzjoni fejn l-ekonomija tkun overheating it-termometru tagħha meta l- prezzjijiet jiżdiedu b'ritmu mgħaġġel.

Jekk għandek staġnar, it- termometru tal-qgħad jindikalek li għandek żieda qawwija fil-qgħad.

Jiġifieri biex aħna bħala pajjiż nimxu 'l quddiem la rridu noqogħdu f'sitwazzjoni ta' protezzjoni bis-swar tal-Kavallieri madwarna u lanqas irridu noqogħdu f'sistema fejn niffriżaw il-prezzijiet u l-pagi u b'hekk ma nħallux in-neċessita' lil min jipproduċi biex jinvesti.

GĦalija din hija d- diffikulta' klassika li ssib fl-ekonomiji, kif issib ċertu balance bejn żvilupp, titjib soċjali, titjib fil-pagi, titjib fl-ekonomija, titjib fl- investiment u fl-istess ħin titjib fil-profitti għaliex inkella l- investiment ma jsirx.

Illum it-tradizzjoni fil-pajjiżi tal-Punent hija li mhux jipprovaw jimponu, imma jekk għandhom jikkontrollaw, jagħmlu dan b'sistemi li jġiegħlu lil dak li jkun jiftaħ is-suq iktar jew jikkontrolla billi jnaqqas id-duties.

Issa hawn min jgħid li forsi d-duties għadhom għoljin.

Jista' jkun; jista' jkun li t-tariffi fuq il-birra għadhom għoljin, pero' wieħed hawnhekk jifhem ukoll li qed jingħata ċertu breathing space.

Kulħadd jaf li l-ekonomija tagħna se tidħol fil-Komunita' Ewropea u din se twassal għal tneħħija ta' tariffi fuq birer mill-Komunita' Ewropea.

Jiġifieri meta ż-żewġ produtturi prinċipali ta' Malta qed jinvestu bil- qawwi, jien ngħid li they are reading the signs on the wall.

Dawn jafu li l-ewwelnett irid ikollhom prodott tajjeb sabiex jikkompetu kemm fis-suq lokal kif ukoll fi swieq oħrajn u t-tieni nett dawn iridu jaraw is- sitwazzjoni fejn din il-protezzjoni se tispiċċa u allura jrid ikollhom prodott li jippenetra s-swieq Ewropej, għaliex meta tiftaħ il-fruntieri tiegħek xi ftit jew wisq importazzjoni se jkollok.

L-importanti hu li tidħol għaliex dan jiddependi minn ħafna fatturi, per eżempju mill- prezz u mit-tastes tal-pajjiż.

Aħna pjuttost inħobbu l-birra Ingliża u forsi ċerti birer Ewropej jew Amerikani jidħlu anqas.

Nistgħu ngħidu li l-protezzjoni xi darba se tisparixxi.

The Government is giving notice on this.

Il-Gvern qed jgħid li se jasal żmien li t-tariffi u l-protezzjoni li hemm fuq prodotti bħall-birra se jkollhom jitneħħew għaliex l-interess tan-nazzjon jitlob li aħna nkunu membri fil-Komunita', membri fis-single market Ewropew, membri fl-Unjoni Ewropea.

L-interessi nazzjonali jitolbu dan u allura kulħadd irid jimxi għal dan il-goal.

Veru li t-tariffi għadhom għoljin, pero' dawn se jonqsu.

U jekk jien inħares lejn l- investiment li sar, ma jistax ma jkollix ċertu sodisfazzjon u ngħid li llum qed isir investiment, tista' tgħid aktar minn erba' darbiet daqs kemm kien isir fil-bidu tas-snin tmenin meta l-iktar li kellna bżonn investiment.

F'dak il-perjodu kellna l-agħar sitwazzjoni ta' qgħad fl- istorja ekonomika riċenti ta' Malta.

Jiġifieri mhux talli l-policies ekonomiċi tal-Gvern qed jaħdmu, talli qed jagħtu riżultat sinifikanti.

Mr Speaker, biex nagħlaq nerġa' nirreferi għal dan l-Abbozz li għandna quddiemna, Abbozz li mhuwiex intenzjonat biex jiddiskrimina bejn producermb178011 u ieħor għaliex naħsbu li fis-sitwazzjoni ta' Malta fejn għandna żewġ producers prinċipali, din ma tkunx ħaġa għaqlija, u għalhekk għandhom jikkompetu fuq l-istess binarju.

Dan huwa Abbozz li se jżid l- effiċjenza ta' kif tinħadem is-sisa u li bih se nneħħu ċerti anomaliji bħal dik tal-birra Shandy.

Huwa Att li qed jagħmel updating tal-liġijiet tagħna għal sistemi iktar moderni, sistemi ta' stock control li 'l quddiem eventwalment bil-modernizzar tas-sistema tat-taxxa tal-VAT se jkun hemm iktar bħalhom, fejn wieħed joqgħod fuq l-istock control li jkun dieħel u ħiereġ fil-fabbriki, eċċ., imbagħad toqgħod fuq sistema ta' auditing.

Din hi s-sistema moderna, sistema li tipprovdi, anzi tħajjar, iktar investiment minn sistema antikwata.

Jien jinformawni li bis-sistema tal-lum ġieli jkollhom jaħdmu round the clock biex joqogħdu jkejlu l-ispecific gravity tal-birra biex jikkalkolaw is-sisa li trid titħallas bil-quddiem.

Jiġifieri min jipproduċi l-birra se jiġi fi stat fejn illum bis-sistema li se tiġi introdotta jkun jista' ma jħallasx is-sisa bil-quddiem speċjalment fuq il-prodott li jiġi esportat.

Jien naħseb li dan l-Att li huwa prattikament straightforward iġibna in line mas-sistema tal-Komunita' Ewropea li fil-fatt hija sistema bbażata fuq volum ta' produzzjoni.

Dan huwa Abbozz li se jagħti benefiċċji kemm lill-producer u kemm lis-sistema tad-Dwana fejn se jkun jista' jsir xogħol aħjar.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jagħmel dispożizzjonijiet ġodda dwar id-dazju tas-sisa fuq il-birra u dwar ħwejjeġ oħra inċidentali jew li għandhom x'jaqsmu ma' dan" ikun moqri t-Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Il-mozzjoni għaddiet u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tieni Darba.

ABBOZZ TA' LIĠI BIEX JEMENDA L-ATT DWAR L-IMPRIŻA TA' L-ASSIGURAZZJONI

INSURANCE BUSINESS (AMENDMENT) BILL

MR SPEAKER; Is-Segretarju Parlametari Bonnici, f'isem il-Ministru tal- Finanzi, jekk jogħġbu, iressaq it-Tieni Qarimb178011.

ONOR.

JOSEF BONNICI: F'isem il-Ministru tal-Finanzi nipproponi t-Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att li jemenda l-Att dwar l-Impriża ta' l-Assigurazzjoni".

MR SPEAKER; Min jissekonda, jekk jogħġobkom?

ONOR.

CLAUDE MUSCAT: Nissekonda.

MR SPEAKER; Hemm rimarki?

Is-Segretarju Parlamentari Josef Bonnici.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Mr Speaker, quddiemna għandna emenda żgħira, pero' hija emenda importanti.

Din l-emenda twassal għal aktar liberalizzazzjoni fil-qasam ta' l-assigurazzjoni.

Illum qegħdin f'sitwazzjoni fejn il-liġi li għandna hija kważi kontra l-assiguratur lokali li m'għandux id-dritt li jaħtar aġent.

Din hija sistema li hija frott ta' l-Insurance Act ta' l- 1981 li kienet waqqfet il-Middle Sea bħala kumpannija lokali u kienet daħħlet ukoll in-neċessita' ta' l-hekk imsejħa cession, jiġifieri li wieħed ikollu bilfors jagħti persentaġġ, jekk m'inix sejjer żball ta' 30%, tax- xogħol tiegħu lill-Middle Sea.

Kif nifhimha jien, is-sitwazzjoni kienet illi jekk jien għandi insurance li għaliha nħallas Lm100, 30% ta' dawn il- Lm100 jien irrid ngħaddihom lill-Middle Sea u l-Middle Sea tagħmel re- insurance, forsi tħallas 20% jew 25% ma' xi kumpannija barranija, u tagħmel dak il-profitt.

Din hija s-sitwazzjoni li l-Middle Sea ssib ruħha fiha llum.

Wasal iż-żmien li din il-heavy hand tar-regulation - qabel semmejt il-heavy hand tal-Gvern - tibda titneħħa bil-mod il-mod.

Fil-fatt diġa' sar progress għaliex tneħħiet is-cession fuq l-aviation insurance u l- marine cargo u bil-mod il-mod se titneħħa fuq areas oħra, inkluż il- karozzi, life insurances u ħafna affarijiet oħra illi llum għandhom dan id- dover tas-cession.

L-iskop ta' dan kollu huwa li jkollna sistema liberalizzata, ikollna proprju dak li semma l-Onor.

Spiteri, jiġifieri iktar kompetizzjoni, u allura jkollna a fairer deal għall-konsumatur mingħajr ma l-Gvern irid joqgħod jidħol hu kull darba biex jiċċekkja u jagħmel il-kalkoli u jara illi m'hemmx xi ħadd li qed jabbuża mill- konsumatur.

Jiġifieri l-kompetizzjoni hija l-iktar forma tajba ta' self- regulation għax twassal għal sitwazzjoni li hija ottima mill-aspett tal- konsumatur u twassal ukoll għal sitwazzjoni fejn jekk l-iżviluppi fit- teknoloġiji f'dan il-każ, per eżempju computerization, eċċ., ma jiġux integrati, wieħed se jitlef ċerta kapaċita' illi jipparteċipa fis-suq.

Sabiex issir din it-transizzjoni fejn il-Middle Sea tispiċċa f'sitwazzjoni fejn din is-cession titneħħa kompletament - u din id-dikjarazzjoni diġa' saret, jiġifieri li sa l-1995 din is-cession se titneħħa u se jkun hemm din il-liberta' minn dan it-tip ta' impożizzjoni bir-regoli tagħna fuq is- sistema ta' insurance li ġiet introdotta fl-1981 - issa rridu wkoll insibu rwol importanti għall-Middle Sea għax inkella ma tkunx f'pożizzjoni li tista' tkampa.

B'din l-emenda nkunu qegħdin nagħtu opportunita' lill- assiguratur lokali li jkollu aġent biex ikun jista' jaħdem f'ismu direttament.

Veru li nqalgħet naqra kontroversja fuq din - u din il- kontroversja kienet prinċipalment minħabba ċertu preokkupazzjoni li kien hemm minn diversi insurance representatives f'Malta - fis-sens li din se tipprovdi unfair competition f'dan il-perjodu ta' transizzjoni li hu perjodu diffiċli, fejn wieħed ma jridx ineħħi kollox b'daqqa ta' pinna b'mod li jpoġġi f'sitwazzjoni prekarja lill-intrapriża, u min-naħa l-oħra jrid jimxi b'pass mgħaġġel mb178011biżżejjed biex jisforza ċerta bidliet.

Kif nifhimha jien, l-issue kienet li bl-informazzjoni li jkollha l-Middle Sea din toffri unfair competition.

Diskussjonijiet saru u għadhom qed isiru.

Jien mill-informazzjoni li għandi nista' ngħid li sar progress sewwa u ma jidhirx li hemm affarijiet li ma jistgħux jiġu tackled.

Qegħdin f'pożizzjoni fejn l-informazzjoni mitluba mill-Middle Sea qed tiġi mnaqqsa biex b'hekk ma jkunx hemm din l-informazzjoni data-bank għand intrapriża li tista' tiġi użata biex wieħed ikun jista' jieħu vantaġġ minnha u barra minn hekk qed jiġu riveduti wkoll il-commissions.

Jiġifieri din l-emenda żgħira li għandna quddiemna, li tagħti l-opportunita' lil kumpanniji bħalma hi l-Middle Sea jew kumpanniji oħra lokali ta' assiguraturi li jistgħu jitwaqqfu, li jkollhom aġent lokali, fil-fatt tneħħi ċerta diskriminazzjoni għaliex qabel kien jista' jkollok aġenti ta' kumpanniji barranin biss.

Jiġifieri anke hawn qed nimxu in line ma' l-EC policy dwar kif nittrattaw kemm lill-intrapriża lokali kif ukoll lill-intrapriżi barranin.

Aktar ma jgħaddi ż-żmien aktar ikunu trattati b'mod ugwali.

At this stage ma narax li għandi x'inżid aktar.

Naħseb li din il-bidla m'għandhiex toħloq kontroversja u naħseb li fil-fatt x'ħin titneħħa, il- Middle Sea għandha tkun f'pożizzjoni li tista' topera wkoll bħala attur importanti fis-settur ta' l-assigurazzjoni.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Hemm aktar rimarki?

L-Onor.

Lino Spiteri.

ONOR.

LINO SPITERI: Illejla għat-tekniċi ġejja, Mr Speaker.

GĦal darba oħra għandna quddiemna liġi li fis-sustanza tagħha mhijiex kontroversjali.

L-iskop tagħha huwa kif spjegah l-Onor.

Bonnici.

Permezz ta' din il-liġi se nagħtu d-dritt lill-kumpanniji ta' l-assigurazzjoni lokali - bħalissa hemm il-Middle Sea Insurance u allura effettivament u din tolqot lill- Middle Sea Insurance - li jkunu jistgħu jaħtru aġenti lokali. mb178011

Wieħed għandu jenfasizza li dan id-dritt se jkun qiegħed hemmhekk biex iwettquh u biex jidħlu fil-qasam tal-bejgħ ta' insurance lokali.

Mela l- iskop huwa ċar u tekniku.

Il-mod kif ġie mpost u l-isfond li qed noperaw fih huwa inqas sempliċi.

Dan mhuwiex il-każ li qed titneħħa diskriminazzjoni għax mhux diskriminazzjoni kien hemm imma arranġament.

Rigward il-miżuri li ttieħdu fi żmien l-Amministrazzjoni Soċjalista rrid ngħid li jekk kull darba l-impostazzjoni tkun waħda politika li ma tħarisx lejn iċ-ċirkostanzi ta' dak iż-żmien imma sempliċement tfittex li tgħid li qisu għall-ewwel darba qed inħallu r-riħ jonfoħ fuq Malta, allura min jitkellem hekk ikun qed jagħmel żball għax qatt ma tista' tinsa ċ- ċirkostanzi li fihom ikunu ttieħdu ċerti miżuri.

Iċ-ċirkostanzi li fihom kienet għaddiet il-leġislazzjoni dwar l-assigurazzjoni minn dan il- Parlament fl-1981 kienu li dak iż-żmien f'Malta kellna biss aġenti ta' kumpanniji ta' l-assigurazzjoni barranin.

Mela fl-1981 konna ilna formalment indipendenti - u jien inħobb nuża l-espressjoni "formalment indipendenti" biex ma noqgħodx nidħol f'polemiki għax waħda kienet formali u l-oħra kienet progression tagħha - 17-il sena.

Sadanittant dwar il-qasam ta' l-assigurazzjoni qisu li l-unika ħaġa li konna kapaċi nagħmlu kienet li nirrappreżentaw lill-barranin.

Dak kien fatt li ma kienx xieraq għall-poplu li bla ma joqgħod iqis lilu nnifsu kbir iżżejjed huwa poplu li kellu n-nationhood u l-ekonomija qed tevolvi u ried jieħu l-miżuri kollha li għandu jieħu poplu fi stadju ta' żvilupp kemm politiku kif ukoll ekonomiku.

Allura fiha nnifisha r-raġuni kienet qawwija biżżejjed biex isir dak li sar u tgħaddi l-leġislazzjoni li għaddiet .

It-tieni nett kien hemm aspett ekonomiku iswed u l-Onor.

Bonnici - bħal oħrajn f'din il-Kamra u bħalna lkoll li jifhmu biżżejjed f'dan l-aspett - ma jagħmilx ħażin jekk meta jkun qed jesponi argument, il-kwadru jpittru kollu u mhux b'mod impressjonistiku, imma real life għaliex aħjar mir-real life u mill-attwalita' m'hemmx mingħajr ma noqogħdu nżejnuha jew inkella nagħtuha l-isfumaturi li nħossu li għandna nagħtuha, sew naħa u sew in- naħa l-oħra.

It-tieni aspett kien li sa dak iż-żmien kulma kellek kien a balance of payments outflow, jiġifieri kellek il-Maltin li kienu qed jinxurjaw lilhom infushom sal-livell li kienu jinxurjaw dak iż-żmien, sew jekk kienu karozzi, sew jekk kienet marine insurance jew life insurance, imma kull premium li kien qed jitħallas mill-Maltin kien jieħu gidma minnu l-aġent, imbagħad jitlaq barra mill-pajjiż.

Mela kellek a net balance of payments outflow minħabba s-sitwazzjoni li kienet tipprevali dak iż-żmien.

Barra minn hekk, ma kellekx sempliċement outflow, imma kellek outflow ta' kapital - għaliex il-life insurance għallinqas hija magħmula minn kapital u mhux minn pagament - li qed imur biex jiġi investit barra l- pajjiż u jakkrexxi barra l-pajjiż il-benefiċċji essenzjali għall-kumpannija li qed tħaddem dak il-kapital.

Imbagħad għar-rigward tan-non-life insurance u marine insurance, m'hemmx dan l-aspett ta' tħaddim ta' kapital, imma għandek biss l-aspett ta' pagament li, kif għidt, kulma kien jifdal hawn Malta kienet tkun il-commission li kienu jieħdu l-aġenti.

Jiġifieri dik kienet is-sitwazzjoni, ma kenitx xi sitwazzjoni li l-Gvern ta' dak inhar ried joħloq biex ninnazzjonalizzaw xi ħaġa, u anke kieku nnazzjonalizza kien hemm skop u dak l-iskop trid tifhmu, imma l-Gvern ma qalx hekk.

Ma kenitx xi sitwazzjoni fejn qal xi ħaġa li ma toħlomhiex fid- dinja.

Kienet sitwazzjoni fejn hawn Malta ma kien hawn ħadd li ħa l- inkarigu - u forsi minħabba kif kien is-suq dak iż-żmien lanqas seta' jkun hawn - li jwaqqaf kumpannija ta' l-insurance lokali.

Il-Gvern ta' dak iż- żmien waqqaf kumpannija tal-broking, u allura diġa' daħħal is-sens ta' l- industrija ta' l-assigurazzjoni f'Malta u waqqaf l-MIB Ltd.

Barra minn hekk, waqqaf il-Middle Sea Insurance Co. Ltd li parti mill-ishma tagħha ħariġhom għas-settur privat.

Dik kienet l-ewwel darba li nħarġu ishma f'kumpannija li qed iwaqqaf l-Istat għas-settur privat proprju fiż-żmien meta qegħdamb178011 titwaqqaf.

L-Air Malta kienet twaqqfet qabel u kien hemm is-settur privat imdaħħal imma f'kontest differenti għaliex l- interessi li kellhom kienu shares żgħar għaliex kienu interessati fil-cargo handling f'Ħal-Luqa.

Dan kien arranġament differenti għaliex ingħata spazju għall-investitur mhux konness ma' l-industrija li jekk irid jissieħeb, jissieħeb.

Dan imbagħad seta' jsir għaliex għaddiet dik il- leġislazzjoni li qed jirreferi għaliha s-Segretarju Parlamentari, li permezz tagħha daħlet il-klawsola tas-cession, jiġifieri li l-kumpanniji barranin li baqgħu fil-liberta' li jagħmlu x-xogħol tagħhom hawn Malta kellhom iċedu 30% tax-xogħol li jieħdu minn hawnhekk lil din il-kumpannija nazzjonali, kumpannija tal-poplu kollu.

Dawn il-kumpanniji barranin kellhom iċedu 30% lill-kumpannija lokali.

Din kienet xi ħaġa ħażina?

In retrospect se noqogħdu nitkellmu fuq impożizzjonijeit jew xi ħaġa simili?

Dażgur li m'aħniex, Mr Speaker!

Biex wieħed juri kemm ma kenitx xi ħaġa ħażina, il-kontra-parti ta' din is-cession kienet li l-Gvern qal lil din il- kumpannija, il-Middle Sea, li għaliex għandha s-cession - jiġifieri għandha a captive market, dak li jġibu l-kumpanniji barranin permezz ta' l-aġenti tagħhom li wħud minnhom kienu joperaw hawnhekk anke direttament għaliex kien hemm xi tliet kumpanniji li kellhom branch hawnhekk - ma tikkompetix magħhom fis-suq lokali.

Dan kien arranġament li ma kienx jaħqarhom lil dawn in-nies.

Ħaqarhom fis-sens li qabel il-ħobża kienu jikluha kollha u issa bdew jaqsmu biċċa minnha mal-poplu Malti.

Saret xi ħaġa ħażina b'daqshekk?

GĦaliex jekk se noqogħdu nħarsu lura u kull miżura li ttieħdet noqogħdu ngħidu "ngħattu quddiem, ngħattu wara, insoddu widnejna u rridu mmorru nqerru" qisu "hekk".

Dawn kienu ċirkostanzi li permezz ta' hekk beda jinbena bis-serjeta' l-expertise fl-assigurazzjoni lokali.

Qabel kulma kellna kienu agenti.

Kienu aġenti tajbin imma aġenti jibqgħu.

U jekk kemm-il darba dan il-pajjiż kien se jitħalla jibqa' jimxi fuq il-bażi ta' aġenti biss, bl-aġenti ma tagħmilx pajjiż.

Bl-aġenti toqgħod timla lill-pajjiż bl-importazzjoni.

Kulħadd kapaċi jkun aġent, imma pajjiż tagħmlu bin-nies li jafu jagħmlu x-xogħol dirett huma.

Bl-MIB Limited u bil-Middle Sea Insurance Company Limited hekk sar.

Jiġifieri wieħed irid iħares lejn il-qagħda, li issa dan il-Gvern qiegħed ineħħi, f'dan il- kontest.

Issa dan il-Gvern x'qiegħed jagħmel?

Il-Gvern iddeċieda - u din hija alternattiva oħra - li jilliberalizza fis-sens illi l-parti assigurata ma ħallihiex tibqa' tkun iżjed assigurata għall-Middle Sea.

Għaliex ma ħallihiex, Mr Speaker?

L-aġenti kienu ilhom is-snin jitqanżħu biex lill- Middle Sea Insurance ma jħalluhiex tibqa' tieħu din il-parti f'isem il- poplu - għaliex din ma teħodhomx f'isem xi ħadd jew f'isem xi partit - u spiċċaw b'ħafna kwestjonijiet fil-bord tad-diretturi - xi sena qabel ma l- Gvern ħabbar li se ssir din il-biċċa xogħol - iqattgħu f'xulxin b'rapporti kontra rapporti u allegazzjoni kontra allegazzjoni, meta effettivament kulma kienu qegħdin jagħmlu dawk il-Maltin li kienu fuq dak il-bord tad- diretturi - u m'iniex se nsemmihom b'isimhom - kien li jieħdu ħsieb l- interess ta' kumpanniji ta' l-assigurazzjoni barranin.

Ma kienx hemm farka ta' kumpannija, b'Lm100 kapital paid up - l-inqas li jista' jkollok - li kienet Maltija.

Dawn kienu kollha aġenti li kienu qed jieħdu ħsieb l- interessi ta' kumpanniji barranin.

U ejja ma noqogħdux inpoġġuha b'mod differenti minn hekk.

Għalhekk saret dik il-pressjoni, u l-Gvern laqagħha.

Pero' l-Gvern ma laqagħhiex għalhekk biss, imma laqagħha fil- kontest li ma jridx iżjed regolazzjoni u qiegħed jidderegola fis-sens illi l-marine insurance diġa' neħħiha mis-cession u issa ta limitu biex ineħħi kollox mis-cession.

Allura l-kumpanniji barranin jistgħu jaħdmu fis-suq lokali mingħajr ma jkollhom għalfejn iċedu biċċa minn dak li jkunu ħadu minn dan is-suq lokali tajjeb ħafna lill-Middle Sea Insurance Company.

U l- Gvern loġikament qiegħed jgħidilhom li la issa huma jistgħu jaħdmu mb178011mingħajr ma joqogħdu jċedu lill-Middle Sea Insurance, il-Middle Sea mill-banda l-oħra mhux se tibqa' marbuta li ma jistax ikollha aġenti lokali, imma se jkollha l-aġenti lokali ħalli tikkompeti ma' dawn il- kumpanniji barranin, din il-kumpannija ċkejkna Maltija li qatt ma ħlomna li jkollna hawn Malta.

Qatt ma ħlomna li se jkollna l-expertise konsiderevoli li għandna llum l-ġurnata.

Issa din il-kumpannija se tkun tista' tikkompeti ma' dawn il-kumpanniji barranin li qed jikkompetu bil- liberta' kollha fis-swieq tagħna.

Ma nafx kemm tista' ....

Hawn Malta issa għandna kumpanniji Ingliżi, kumpanniji Taljani u mingħalija għandna wkoll kumpanniji Franċiżi.

Ma nafx kemm il-kumpannija tagħna l-Middle Sea jew xi kumpannija simili tista' tmur tikkompeti f'dawk is-swieq - allavolja jgħidu bil-liberta' kollha - għaliex jien jidhirli li ma tistax tmur.

Hawn Malta se niftħu l-kompetizzjoni.

Tajjeb li se nikkompetu, imma ejja npoġġuha fil-perspettiva vera tagħha u ma noqogħdux insemmu diskriminazzjoni u lanqas impożizzjoni, u lanqas ma noqogħdu ngħidu affarijiet li forsi fil-kotba nsibuhom ħafna - fil-kotba jkun hemm argumenti li jġegħluhom jagħmlu sens iżda fil-prattika u fil-ħajja reali m'humiex attwali u ma jreġux.

Bħal, per eżempju l-istatement li għamel is- Segretarju Parlamentari Josef Bonnici fejn qal li l-kompetizzjoni hija l- iżjed forma tajba ta' self-regulation.

X'jiġifieri l-iżjed forma tajba ta' self-regulation?

Kif tista' tgħid li din hi l-iżjed forma tajba ta' self-regulation?!

Jekk tkun kompetizzjoni vera, kollox sew.

U minkejja d-diskussjoni li kellna fuq l-item l-oħra li kellna fuq l-agenda tal- lejla, fejn fis-sustanza hemm area fejn naqblu - għalkemm ma naqblux f'kollox - aħna ngħidu li jekk ikun hemm din il-kwalifika li l- kompetizzjoni tkun vera, tassew, reali - u aħna minn din in-naħa nisħqu fuqha; dak huwa l-enfasi li nagħmlu aħna, jiġifieri mhux qegħdin nagħmlu xi gabirjola, imma qed inkunu konsistenti - u li tagħti r-riżultati mixtieqa, allura tista' tħalliha taħdem il-kompetizzjoni.

Basta tkun vera, reali u tassew.

Imma mhux noqogħdu ngħidu li l-kompetizzjoni hija l-iżjed forma tajba ta' self-regulation.

F'Malta fil-qasam tan-non-life insurance dieħla l-kompetizzjoni.

X'inhuwa s-self- regulation li qed tagħmel?

Rajna xi ċaqlieqa 'l isfel, xi stabilizzazzjoni ta' prezzijiet jew ta' premia?

Jew inkella l-qasam deregolat ta' l-assigurazzjoni issa qiegħed jaġġusta billi l-premia jitilgħu 'l fuq?

Irridu noqogħdu attenti minn din.

Aħna qed ikollna, Mr Speaker - u din niddikjarawha hawnhekk; għidnieha diġa' imma tajjeb li nerġgħu ngħiduha - mb178011mhux sempliċement update of policy, li nerġgħu npoġġu l-pożizzjoni tagħna b'mod illi mb178011huwa aġġornat, fejn hemm bżonn anke nimmodifikaw filwaqt li nżommu l-prinċipji, imma nipprovaw nersqu ħalli l-poplu u s-sezzjonijiet kollha tal-poplu jifhmuna aħjar.

Dik qegħdin nagħmluha.

Imma barra minn hekk qed ikollna kuntatt dirett u diskussjonijiet diretti ma' rappreżentanti ta' oqsma produttivi, oqsma tas- sidien, oqsma mhux politiċi u oqsma mhux trejdjunjonistiċi.

Għalfejn kull darba qed issir din l-enfasi kollha fuq id-deregolazzjoni u l-liberalizzazzjoni?

Biex jagħtu xi ħaġa lill-konsumatur?

Aħna lill- konsumatur irridu nżommu f'moħħna u l-Gvern ukoll lill-konsumatur irid iżomm f'moħħu.

Għalhekk dawn iridu d-deregolazzjoni?

Dawn iridu d- deregolazzjoni l-ħin kollu biex ikunu f'pożizzjoni biex jgħollu l-cost tas- servizzi li joffru, għax f'dan il-każ huma servizzi.

U din rajnieha anke fil-qasam bankarju, Mr Speaker.

Għalfejn serviet dik l-enfasi kollha li kien hemm biex ikun hemm deregulation, liberalizzazzjoni tar-rata ta' l- imgħax?

Din serviet biex appena l-Gvern b'mod mhux esaġerat u b'mod kawt tahom daqsxejn spazju, dawn mhux utilizzaw dak l-ispazju biex jikkompetu, imma mill-ewwel għollew l-imgħax.

Dawk li kellhom overdraft bis-6.5% irċevew li se jgħollulhom l-imgħax għal 8.5%.

Dawn huma l-banek fejn il- Gvern għad għandu l-maġġoranza ta' l-ishma; hu ma jindaħalx direttament, almenu nispera li mhux jindaħal direttament għalkemm niddubita, pero' jekk jekk ma jindaħalx jagħmel sewwa, imma għad għandu l-maġġoranza.

X'kompetizzjoni sabu dawn?!

Minflok li kkompetew biex jaraw li għandhom surplus cash, għandhom poplu li l-ħin kollu jżid it-tifdil tiegħu ...

Dalgħodu qrajna d-dikjarazzjoni tal-Ministru tas-Servizzi Ekonomiċi, l- Onor. Bonello Du Puis, fejn qal illi t-total deposits fil-banking system tagħna qabżu l-Lm1 miljun, imbagħad dawn minflok isegwu r-regoli bażiċi li min ikun qed jistudja l-economics jiġi mgħallem fl-ewwel xahar, ir- regoli tas-supply and demand, u jgħidu li la għandhom excess supply of cash relattivament mad-demand, allura għandhom ibaxxu l-interest rate, anke fuq dik il-bażi biss, dawn ħatfu l-ispazju biex jaqbdu u jgħollu r-rata ta' l- imgħax.

Imbagħad joqogħdu jiftaħru kemm telgħin il-profitti tal-banek!

Għamlu dik l-ispiża kapitali kollha biex jiftħu branch wara branch - għandna iżjed branches tal-banek hawn Malta milli għandna knejjes - ...

Dan huwa studju interessanti għal min irid jagħmel xi teżi interessanti!

Forsi għad nagħmilha jien, meta nieħu mature course ieħor, kif għamilt l- ewwel darba u nerġa' nagħmilha.

Wara li nispiċċa minn dan il-Parlament, nerġa' mmur nagħmel course ieħor.

Mr Speaker.

Għandna iżjed branches ta' banek milli għandna knejjes, joqogħdu jiftaħru u jagħmlu ħafna riklami, full page adverts qisna Tina Turner mingħajr id-dublett ċkejken tagħha iżda b'dublett itwal u sejrin ngħidu li we're the best!

Mingħalija llum hemm riklam ieħor li jgħid li "we are the best".

U tibda tikkonfondi kif bejn żewġ banek, wieħed huwa l-ikbar u l-ieħor l-aħjar.

Imbagħad meta tiġi għal dik l-area fejn il-Gvern irid kompetizzjoni - u aħna rridu kompetizzjoni; l- update of policy tagħna qed jenfasizzaha din - u deregulation, dawn jidħlu fiha biex iwaddbu 'l fuq l-interest rates ħalli dak il-bagħal ta' konsumatur, f'dan il-każ min imur jissellef mingħand il-banek, inġibuh bħall-ġemel.

Il-ġemel għandu żewġ ħotbiet, mela agħmillu ħotba oħra ħalli jiġi ġemel tipiku Malti!

Imbagħad lill-bagħal l-ieħor, il-provider of capital, lil dak li għamel dak il-biljun lira ġol-bank li ftaħar bihom l- Onor. Bonello Du Puis, la hu bagħal ittrattah ta' bagħal!

Lil dan lanqas biss għollewlu b'sitt ħabbiet ir-rata ta' l-imgħax li jagħtuh, basta fl- aħħar tas-sena l-profitti telgħu.

U naqgħu fir-redikolaġni illi l-Gvern biegħ parti mill-banking system b'Lm1,u llum dik il-Lm1 saret tiswa Lm2.

Il-poplu Malti kollu kemm hu effettivament ġie misruq u aħna dak iż-żmien konna wissejna kontra dik l-accretion li kien hemm mill-quasi monopolistic situation li għandhom dawn in-nies, għax dan m'għandux ikun.

Għalhekk issa jiena ngħid: Ejja noqogħdu attenti meta ngħidu li l-kompetizzjoni hi l- iżjed forma tajba ta' self-regulation.

X'kompetizzjoni kompetizzjoni!

Aħna rriduha l-kompetizzjoni imma dan il-pajjiż m'għandux il-kultura tal- kompetizzjoni.

Ejja nipprovaw nitkellmu f'dak il-kontest.

Ejja nċaqilquhom lil dawn in-nies.

Aħna la nheddu lil ħadd, la nimponu fuq ħadd, imma lanqas inħallu lil ħadd jitmejjel bina, Mr Speaker.

La ma teżistix il-kultura tal-kompetizzjoni - ejja nammettu li ma teżistix - ejja ngħidu u nagħtu eżempji fejn mhijiex qiegħda tkun prattikata l- kompetizzjoni.

Ejja nagħtu eżempji fejn hemm l-ipokresija u qed jidħku bin- nies, taparsi hemm kompetizzjoni u mbagħad ma jkun hemm kompetizzjoni xejn.

Ħalli nerġgħu niġu lura għall-qasam ta' l-insurance.

Issa naraw jekk kemm- il darba din id-deregulation - u tajjeb li se jkun hawn din id-deregulation - hijiex veru l-aħjar forma ta' self-regulation, għax dawn in-nies se jżommu l-primia fl-inqas livell possibbli, umb178011 tista' tagħmel hekk jekk veru jkollok kompetizzjoni.

Issa ladarba għidt hekk ma noqogħdux ngħidu: Għax qabel kien hemm is-sistema fejn il-Middle Sea, permezz ta' l- Insurance Business Act, kellha s-cession favur tagħha ta' 30% u naffarna xi nies.

Ma naffarna xejn.

Dak iż-żmien kien hemm kumpanniji li nqalgħu minn Malta u ma baqgħux jiktbu life policies għax peress li barra s-cession riedu jżommu parti sostanzjali mill-assets tagħhom hawn Malta u hawn Malta ma setgħux jaqilgħu l-istess rati ta' l-imgħax jew l-istess dividends li jaqilgħu fis-swieq barranin - meta jaqilgħu, meta d-dħul ma jinżlilhomx, għax hemm żmenijiet meta ma jaqilgħux - ħassew li ma setgħux jagħmlu funding commensurate mar-rate of growth li kienu mdorrija jagħtu fuq il-life insurance policies.

U meta daħħalna ċerti regolamenti fl-aħħar tas-snin sebgħin kien hemm ċerti kumpanniji li mhux telqu imma ma baqgħux jiktbu life policies.

Sussegwentement x'ġara, Mr Speaker?

F'din l-aħħar sena, minkejja din id-deregulation kollha u minkejja l-pjani tal-Gvern li jiftaħ is-suq - l-Onor.

Bonnici korrettement uża espressjoni differenti milli kont qed nuża jien; mhux jilliberalizza biss imma jiftaħ is-suq ukoll - xorta waħda kellna kumpanniji li ġew hawn Malta.

Iva, u ġew hawn Malta ma' ċerti Maltinmb178011 u kienu jafu x'qed jagħmlu.

Kellna wkoll kumpanniji oħra li telqu minn Malta - l-Onor.

Bonnici jaf biżżejjed u m'hemmx għalfejn noqgħod insemmihom għaliex niddejjaq nispeċifika - bl- ebda referenza għall-Gvern tal-ġurnata tal-lum jew tal-bieraħ, imma ħassew li kellhom joħorġu minn Malta għaliex is-suq Malti ma kienx tali li jistgħu jibqgħu joperaw fih minkejja d-deregulation li kienet saret diġa' tal- marine insurance u minkejja din il-further deregulation li l-Gvern kien wiegħed.

X'inhu l-punt tiegħi?

Il-punt tiegħi huwa li għandna nqiegħdu kollox fil- kontest storiku reali tiegħu u llum għandna nagħmlu d-diskussjoni fil- kontest li lill-poplu tagħna nedukawh ħalli jkollu din l-imbierka kultura ta' kompetizzjoni u fil-kontest li anke lil dawk li jippriedkaw il- kompetizzjoni imma ma jipprattikawhiex nuruhom li mhumiex qed jitmellħu bina, nuruhom li aħna bħala rappreżentanti tal-poplu lesti li lill-poplu ngħidulu li m'għandux iħalli lil min jitmellaħ bih.

Issa ladarba qiegħed fuq dan is-suġġett, Mr Speaker, huwa interessanti wkoll li meta nisimgħu l- kelma "impożizzjoni" hawn ġew nirrealizzaw ftit x'ġara f'dawn l-aħħar erba' ġimgħat, meta l-Ministeru tal-Finanzi - u kellu raġun jagħmel hekk u mhux se nagħtih tort, imma issa ngħid għaliex qed inqajjem dan il-punt - iffaċċjat għal darb'oħra mill-armada - mhux armata - ta' dawn l-aġenti ta' foreign insurance companies - li tgħidx kemm draw iferfru rixhom għaliex dan il-Gvern iħallihom u jagħtihom l-ispazju fejn iferfru rixhom anke jekk kemm-il darba ma jkunx jistħoqqilhom - għaliex il-Middle Sea baqgħet titlobhom l-informazzjoni li għandha dritt għaliha taħt l-Insurance Business Act.

X'mobilizzazzjoni għamlu fil-gazzetti u mhux fil-gazzetti kontra l-Middle Sea!

Sentejn jew tlieta ilu l-ġlieda seħħet fil- boardrooms, b'ħafna ittri ma jispiċċaw qatt, imma għallinqas żammewha fil- boardrooms iżda din id-darba - u issa l-press trid tilgħab role differenti - bdew kite flying fil-press, joħorġu hemmhekk u l-ġlieda u l-pressjoni jagħmluha min-naħa tal-press.

Imbagħad kienet interessanti r-reazzjoni tal- Ministru tal-Finanzi li bla kliem, bla tlaqliq u bla xinxilli qalilhom: "Jew tagħmlu dak li tgħidilhom li għandhom jagħmlu l-Insurance Business Act sakemm għadha operattiva, or else ....".

U l-"or else" kien li jirtiralhom il-liċenzja.

Sewwa għamlilhom, sewwa qalilhom, imma ara x'kien jiġri kieku għamilha l-Gvern Soċjalista din!

Kemm kienu joħorġu bil-borom f'rashom huma wkoll u jagħtu fuq il-patata għaliex heddidniehom!

Ara kemm jitbiddlu s-sitwazzjonijiet, Mr Speaker.

Ara kemm għandna noqogħdu attenti qabel nużaw kliem hawnhekk bħal impożizzjoni, diskriminazzjoni u dawn l- affarijiet kollha.

Il-Ministru, għaliex ħass li dawn qegħdin jhedduh u għaliex ħass li dawn qegħdin jisfidaw il-liġi, qalilhom: "Le, ma tisfidawx u jekk tisfidaw inneħħilkom il-liċenzja.".

Imbagħad marru u tkellmu hemm isfel - mhux l-isbaħ palazz li hawn fid-dinja, imma l- atmosfera hija konduċiva biex tasal fi ftehim u anke jien ġieli wasalt fi ftehim minkejja rapporti to the contrary; ħafna ftehim intlaħqu hemmhekk u mhux minni biss imma anke Ministri oħra - u nstab xi ftehim li dettalji tiegħu ma ngħatawx.

Imma ara kieku konna aħna li wżajna l-istess trattament ma' dawk in-nies kemm kien ikollna sitwazzjoni differenti! mb178011

Fl-aħħarnett, Mr Speaker, nixtieq nistaqsi x'inhi din li l-Gvern filwaqt li jrid il-liberalizzazzjoni u d-deregolazzjoni biex iġib iżjed kompetizzjoni fil-pajjiż ħalli n-nies tagħna - almenu nittama li hu hekk - jitgħallmu jikkompetu aħjar biex ikunu jistgħu barra li eventwalment jerġgħu jiksbu x- share tal-local market, ikunu anke jistgħu biż-żmien joħorġu f'markets barranin ...

Dak hu l-iskop kollu, inkella rridu nkunu mġienen biex inżarmaw dak li għandna biex sempliċement nitilfu.

L-iskop huwa li jekk stess titlef in the short term tattira u tattrezza lilek innifsek b'mod li tirbaħ in the medium and longer term.

Allura jekk dak huwa veru l-iskop, Mr Speaker, x'inhi din li l-Gvern qiegħed jippermetti dak li qiegħed jiġri fl-MIB?

Din hija sitwazzjoni politika?

Il-Partit Nazzjonalista ilu s-snin itambar li għaliex fl-MIB fost oħrajn bħala shareholders hemm il-Partit Laburista u l-General Workers' Union, huwa mhuwiex kuntent, jara li saret xi ħaġa li ma kellhiex issir għaliex investiment ċkejken kiber u dawn iż- żewġ organizzazzjonijiet ibbenfikaw tajjeb minnu - u dan huwa veru - apertament, direttament, b'mod trasperenti u b'mod li jekk stess ma taqbilx miegħu, tista' tarah u tista' tiġġudikah.

Dan m'għandux x'jaqsam ma' kuntratti li jingħataw il-Bambin jaf kif, ikun hemm commissions fuqhom li l- Bambin jaf kif jingħataw u jmorru fejn nistgħu nobsru u fil-fatt issa qed insiru nafu fejn imorru, u m'għandhomx x'jaqsmu ma' membri li hawn quddiemi f'din il-Kamra.

Jiġifieri ma qed nagħmel l-ebda referenza għal ħadd personalment.

Dak li sar fl-MIB, jekk stess ma taqbilx miegħu, sar ċar, tista' tarah u tista' tikkritikah mhux bħal arranġamenti oħra li saru u għadhom isiru u xi darba d-dettalji dwarhom ikomplu joħorġu.

Imma allura issa għax sar hekk u għaliex il-Partit Nazzjonalista u xi direġenti tiegħu jitkellmu kif kien tkellem is-Segretarju Generali f'waħda mil-laqgħat tagħhom, li ma jaċċettax din is-sitwazzjoni, allura din in-nukleu ta' l- insurance veru lokali - u mhux in-nukleu ta' aġenti imma n-nukleu ta' nies li ħadu expertise - irridu bilfors neqirduh?

Bilfors irid jinqered dan? mb178011

Riċentement kellna l-każ ta' Air Malta li ħarġet tender biex tieħu insurance policy għas-sena li ġejja ladarba tiskadilha din li għandha - huwa veru li fil-passat l-MIB kellha right of first refusal għaliex ma kenitx f'sitwazzjoni kompetittiva - u l-MIB kkompetiet billi ġiet f'sitwazzjoni - u dan huwa tagħrif magħruf - fejn qalet lil Air Malta li lesta li taħdimha għal xejn, għal $1.

Din it-tender lanqas fuq din il- kondizzjoni ma tawhielha u kellna ħafna rapporti li l-kwestjoni qed tiġi diskussa fil-Kabinett u għalkemm il-Ministru responsabbli minn Air Malta, jrid li t-tender tingħata lill-MIB fuq din il-bażi għaliex peress li m'hi se tagħmel l-ebda profitt minnha, Air Malta m'hix se tkun out of pocket - u jekk stess fil-passat kienet out of pocket, din id-darba żgur li mhix se tkun; mhux qed ngħid li kienet, imma jekk stess issa tallega li fil-passat kienet out of pocket, din id-darba żgur li m'hix se tkun out of pocket - reġgħu bidlu r-rules of the game, qalbu kollox ta' taħt fuq u qalu li mhux se jużaw broker; għamlu unit intern f'Air Malta stess, ħalltu l-ħass mal- ġwienaħ ta' l-ajruplani unikament u purament biex il-kuntratt ma teħdux l- MIB.

Għaliex qed isir dan?

Din x'sitwazzjoni hi?

Dan mhux qed isir sempliċement biex ikun hemm twettiq tal-motiv politiku, jiġifieri li n-net asset value tal-MIB, li parti minnu jappartjeni lill-kumpannija li fiha hemm il-GWU u l-Partit Laburista, jiġi eroded?mb178011 Dawn huma daqshekk short-sighted li ma jagħrfux li waqt li qed jagħmlu hekk biex jolqtu lill- GWU u lill-Partit Laburista qegħdin jolqtu lil Sea Malta li għandha iżjed minn 50% shareholding fl-MIB?

Ma jirrealizzawx li filwaqt li qed jagħmlu hekk, dawk is-70 ruħ li jaħdmu ma' l-MIB - ma nafx kemm saru issa u m'għandi konnessjoni ma' ħadd minnhom, fil-passat kien hemm xi ħadd jiġi minni imma llum nista' nitkellem b'iżjed liberta' - li akkumulaw expertise through the years u wħud minnhom tant kienu tajbin li ġew meħuda minn kumpanniji oħra li twaqqfu f'dawn l-aħħar ħames snin, se jiġu f'sitwazzjoni fejn effettivament din il-kumpannija will be facing bankruptcy.

Xi ħadd jiggwadanja xi ħaġa minn dan?

Jekk dan ma tgħidlux masokiżmu - u jien ma ngħidlux masokiżmu - xi trid tgħidlu?

Ma tridx tgħid li hemm xi ħadd, xi brimba jew xi nies li qed jagħmlu aġir li dwaru l-Gvern huwa fl-obbligu li ma joqgħodx ilablab biss u jgħid li ma jaqbilx miegħu, imma huwa fl- obbligu li jindaħal ħalli jara tassew x'qed isir u jara għaliex qed isir dan kollu?

Għalkemm din il-liġi li qed niddiskutu hija teknika, tittratta qasam li huwa importanti ħafna, qasam li rnexxielu jiżviluppa għax ittieħdu l-miżuri li ttieħdu fis-snin sebgħin u kmieni fis-snin tmenin, qasam li mhux veru li l-kompetizzjoni ġo fih s'issa wriet li hija l-aħjar forma ta' self- regulation - u meta tieħu into account dak li għadni kemm għidt dwar l-MIB, li diġa' ntqal fil-gazzetti xorta waħda waqa' on deaf ears u minkejja dak li ntqal, minkejja t-twissijiet u minkejja t-talbiet li saru ma wassalx għal aġir pożittiv min-naħa tal-Gvern - u qasam li minflok qiegħed jitnaddaf bir-riħ tal-kompetizzjoni, qiegħed jitħammeġ bl-intiena ta' xi jdejn li qed ibagħbsu wara l-kwinti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki, jekk jogħġobkom?

(Onor. Membri: No)

Nistieden lill-Onor.

Josef Bonnici biex jgħaddi għall-winding up.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Mr Speaker, reġgħu tqajmu diversi punti ta' interess ġenerali mill-aspett ekonomiku u huwa pjaċir tiegħi li niddibatti ċerti punti mhux biss fuq l-Abbozz li qed niddiskutu.

Jien naħseb li b'hekk inkunu qed inwasslu d-djalogu u d-diskussjoni fil-Parlament għall-poplu Malti kollu u jkun ta' benefiċċju għal kulħadd li jkun jaf aktar fuq l- affarijiet li jiġu trattati hawnhekk.

Jien se nibda nitkellem fuq il-kwestjoni tal-Middle Sea Insurance u s- cession.

Żgur li l-intenzjoni kienet li wieħed jippromwovi an insurance industry f'Malta. mb178011

Pero' nixtieq li wieħed jieqaf jirrifletti daqsxejn xi tfisser insurance industry, xi tfisser ikollok insurance u kif taħdem insurance.

Il-bażi ta' l-industrija ta' l-insurance hija l-istatistika.

Anzi hija l-probabilita' li wieħed ikun jista' jifrex fuq medda kemm jista' jkun wiesgħa u b'hekk ikun jista' jieħu premium ftit ftit mingħand kulħadd u joffri protezzjoni għal meta tinħaraq xi fabbrika, jegħreq xi vapur jew għal meta l-merkanzija tkun damaged; allura hawnhekk tidħol ix-xjenza tal-probabilita'.

Din bażikament taħdem b'mod veru sempliċi.

Dawn jaraw il-probabilita' li vapur jegħreq, per eżempju, u jiddeċiedu din il-probabilita' billi jaraw ċerta history.

Jaraw id-data tal-passat, minnha jikkolkolaw il-persentaġġ ta' kemm fabbriki jistgħu jaqbdu minn kull 1,000 u jekk, per eżempju, fl-aħħar 50 sena minn kull 1,000 fabbrika qabdet waħda, allura forsi jiddeċiedu li se jiffaċċjaw il-cost ta' fabbrika waħda, jikkaverjawha, jaqsmuha fuq premiums fuq il-fabbriki kollha li jkollhom u jiċċarġjaw commission.

Hekk taħdem l-insurance bażikament, pure and simple.

Allura l-issue hija li meta qed tittratta l-insurance you're dealing with big nummb178011bers għax ikollok sitwazzjonijiet fejn iktar ma jkollok wisa', iktar ma tkun kapaċi tiftaħ, iktar ma għandek pajjiżi kbar, iktar se jkunu kompetittivi fl- insurance.

Hawn Malta forsi għalhekk dejjem kellna diffikulta' li niżviluppaw an insurance industry, dik li semma l-Onor.

Spiteri.

Il- verita' hi li peress li aħna ċkejknin huwa diffiċli li wieħed jiżviluppa insurance industry indiġena.

Mhux impossibbli u f'ċerti każi tista', imma hemm ċerti diffikultajiet.

L-Onor. kollega tiegħi semma l-Middle Sea.

Veru li tal-Middle Sea kien attentat biex tipprova titwaqqaf din it-tip ta' industrija f'Malta.

Imma l-Middle Sea x'kienet tagħmel?

Kienet tagħmel re-insurance.

Re-insurance ma' fejn?

Ma' Malta?

Skond l-informazzjoni li għandi, kienet tinxurja ma' barra.

L-Onor.

Spiteri qal li qabel kien hawn l-aġent li jieħu gidma u l- insurance ta' barra tieħu l-bqija.

Allura issa daħlet gidma oħra, Alla jbierek, li hi dik tal-Middle Sea, li naturalment żiedet dik il-commission li semmejt jien għax il-bqija trid tinħadem fuq il-probabilita'.

GĦalhekk ġejna b'żewġ gidmiet.

U jien nistaqsi: Mhux ovvju li dan se jwassal għal costs iktar għoljin għall-ekonomija Maltija?

L-intenzjoni li twaqqaf industrija ta' l-insurance f'Malta kienet tajba, imma f'dan il-qasam speċjalizzat, fejn ir-riskji jkunu kbar, huwa diffiċli ħafna li wieħed jgħid li f'Malta tista' tikkompeti fl-oqsma kollha.

GĦalhekk spiċċajna b'żewġ gidmiet minflok waħda.

Dan x'balance of payments effect għandu?

Jien ma nafx, pero' naħseb li ftit li xejn għaliex din il-gidma tal-Middle Sea ma naħsibx li kienet daqshekk kbira li se tiffranka lil Malta daqshekk miljuni jew mijiet ta' eluf ta' flus li joħorġu barra.

Min-naħa l-oħra hemm argument ieħor li huwa ta' interess għaliex caso mai ikun hemm diżastru, l-iskop ta' l-insurance huwa proprju li tkopri dawk id- danni.

Jiġifieri inti ma tridx tagħmilha ta' book-keeper u tħares il-flus li ħerġin fis-sena imbagħad ma toqgħodx taħseb għaliex ħerġin.

GĦax dawn qed jipprovdu protezzjoni, qed jipprovdu servizz u f'dak is-servizz jista' jkun hemm każ fejn mb178011 jidħlu flus ukoll.

Jiġifieri dan il-qasam ta' l-insurance huwa qasam li hu daqsxejn ikkomplikat.

Ipprovajna naslu bil- Middle Sea, din għamlet ċertu xogħol u ta' min jgħid li kien tajjeb ukoll, pero' finalment baqgħet trid tagħmel re-insurance ma' barra.

Jiġifieri li ggwadanjajna aħna huwa li fejn qabel kellna l-aġenti lokali jieħdu ħsieb ta' dan ix-xogħol kollu, issa kellna aġenzija parastatali li qed tħaddem lin-nies jagħmlu l-istess xogħol ta' re-insurance.

GĦalhekk jien nara li l- konċett ma tantx inbidel.

Flus barra ma tantx iffrankajna.

Nixtieq li xi ħadd jikkwantifikali mb178011kemm iffrankajna flus li ma ħarġux barra.

Nixtieq inkun naf kemm-il miljun lira ffrankajna malli waqqafna din is- sistema.

Din ħadd qatt ma qalhieli.

Jien nista' nuża l-balance of payment argument għal ħafna affarijiet, imma dejjem nipprova nikkwantifika l-ammont għax nista' niffranka lira jew kif jgħid il-proverbju "One dollar" li semma l-MIB li ridet tiċċarġja.

Nista' niffranka Lm100,000 jew Lm1 miljun, eċċ. Jiġifieri ma noqogħdux nesaġeraw għax, fil-fehma tiegħi, ma jidhirlix li hemm lok għal dik l-esaġerazzjoni.

It-tielet punt huwa li jekk kien hemm lok illi l-cost ta' l-insurances jiżdied f'Malta minħabba dan il-proverbju "Agħtini gidma", min se jbati?

Hawnhekk ma qagħdux iħarsu lejn il-Gvern bħala an accounting body li sempliċement għandu dħul u għandu l-ħruġ, u iktar ma jdaħħal dħul iktar ikollu xi jqassam.

Wisq nibża' li qabel il-mentalita' hekk kienet, li l- Gvern iktar ma jkollu intrapriżi li jagħmlu profitt jew idaħħlu flus b'xi mod anke fi stadju ta' monopolju, allura iktar aħjar għax ikollu iktar xi jqassam, u addio l-prodouttivita' u l-effiċjenza ta' l-ekonomija.

U dan huwa l-punt li rrid nasal għalih.

Is-sistema li kellna kienet qegħda twassal għal iktar effiċjenza fil-qasam iktar wiesa' ta' l-ekonomija kollha tagħna fejn illum għandna 'l fuq minn 130,000 ruħ jaħdmu.

Jiġifieri dan ix- xogħol kollu, din il-gidma doppja, is-cession u dawn ir-regoli kollha li nħolqu, fil-fatt kienu ta' iktar vantaġġ għall-ekonomija Maltija?

Din hija mistoqsija li ma nistax inweġibha, imma jien wisq nibża' li ma kenitx, anzi kienet qed ixxekkel ċerti żviluppi, ċertu insurance u kienet qegħda tpoġġi s-sitwazzjoni b'mod illi wieħed ma kienx qed ikun kompetittiv biżżejjed.

Allura nkunu f'pożizzjoni li anke l-impieg tal-ħaddiema Maltin ma jibqax daqshekk kompetittiv.

Nisimgħu tant aħna!

Tgħidulna li jekk nidħlu fil- Komunita' Ewropea jistgħu jiżdiedu xi costs u nitilfu l-impiegi.

Wieħed x'jgħid meta jiżdiedu l-costs of doing business in Malta?

Semma tant l- Onor. Spiteri kemm irridu niġbdu investiment minn barra!

Dan se niġbduh billi jkollna dawn it-tip ta' sistemi u ta' kontrolli, din il-heavy hand of Government indeed.

Issemmew il-banek u għalkemm din m'għandha x'taqsam xejn ma' l-insurance, nixtieq ngħid żewġ affarijiet.

Jiena niftakar li fl-1973/74 meta kont student fl-Universita' ta' Malta, il- Prim Ministru ta' dak iż-żmien kien deher fuq it-television u bażikament qal li se jieħu n-National Bank ta' dak iż-żmien.

Talk about the heavy hand of government!

Illum ngħidu li rridu investituri barranin, irridu iktar kompetizzjoni fil-banek, irridu jkollna sistema iktar kompetittiva u iktar miftuħa.

Dik għalija kienet il-bidu ta' telf kbir fl-ekonomija Maltija għaliex il-Gvern Malti Soċjalista ta' dak iż-żmien wera li prattikament kien lest li jinnazzjonalizza istituzzjonijiet importanti, istituzzjonijiet li huma bażiċi għall-ekonomija u istituzzjonijiet li fil- fatt bihom inti jkollok informazzjoni fuq is-settur kollu ta' l-ekonomija.

Is-settur finanzjarju ssibu b'links kullimkien.

Illum jien nieħu pjaċir nisma' lil min jgħid li m'għandniex kompetizzjoni biżżejjed.

Imma dak iż- żmien għaliex bdejna f'din it-triq?

Għaliex huwa veru diffiċli li ġġib banek barranin meta għandna din l-istorja?

Għaliex is-sistema ta' dak iż- żmien marret b'dan il-mod?

Dawn huma mistoqsijiet li nistaqsi, nieħu pjaċir illi l-Membri ta' l-Oppożizzjoni jaġġornaw ruħhom - u llum qegħdin jgħidu li jridu iktar kompetizzjoni - pero' dak iż-żmien ma jidhirx li hekk kienet l-intenzjoni, għax l-intenzjoni kienet il-ħtif tal-banek, il-ħtif tas-sistema finanzjarja.

U hekk ġara.

Minflok ma l-Bank Ċentrali - u l- Onor. Spiteri jaf daqsi - daħal u pprova jassigura l-interessi tal-bank kummerċjali ...

Dan ma kienx hemm każ ta' fraud imma kien sempliċement każ fejn il-Gvern prattikament ħataf bank, u dik kienet is-sitwazzjoni.

Issa l- verita' hi li dan kien il-bidu.mb178011

Għalija dan kien il-bidu tal-waqgħa tas-soċjaliżmu f'Malta.

Is-sistema ekonomika Maltija spiċċat f'sitwazzjoni fejn beda jidher ċar li the heavy hand of government kienet qed tagħfas u tagħfas, fejn tista' taħtaf u tieħu profitti u tqassam dawk il-profitti.

Jgħidu li issa tbiddlu u li jridu l-kompetizzjoni u jiskantaw għaliex m'hawnx kompetizzjoni fil-banek.

Jien naħseb li din l-istorja mhijiex daqshekk unreasonable, li investituri internazzjonali jkunu kawti.

Imbagħad issemmiet l-MIB.

Milli jidher l- Onor. Spiteri mhuwiex daqshekk favur tagħha.

Ma nafx il-kliem preċiż li uża pero' jekk m'inix sejjer żball qal li forsi din mhijiex istituzzjoni ideali.

U żgur li mhijiex istituzzjoni ideali meta kellha prattikament il- business kollu tal-parastatali; meta din kellha interessi ta' partit u ta' union.

Hekk hi l-kompetizzjoni li smajna lill-Onor.

Spiteri llum jgħid kemm jemmen fiha?!

Il-kompetizzjoni kienet billi toħloq istituzzjoni u tagħtiha l-kummerċ kolluĠ Din kienet is-sistema ta' kompetizzjoni?

Din kienet is-sistema li biha lill-pajjiż tagħna rridu niftħuh?

Din kienet is- sistema li biha rridu nżidu l-impiegi?

B'kumbinazzjoni meta ġara dan kollu kien l-1981, meta s-settur privat beda jikkrolla u jikkrolla sakemm tlifna 11,000 impieg produttiv.

Din hi s-sitwazzjoni li ġabet il-politika soċjalista.

Tgħiduli għar-riċessjoni?

Illum m'għandniex ir-riċessjoni?

Fejn huma t-telf ta' impiegi?

Kienet il-policy ekonomika soċjalista li fil- fatt wasslet għal dan it-telf.

Mr Speaker, nixtieq nagħlaq billi ngħid li l-motivazzjoni ta' din l-emenda hija li aħna nwasslu s-sistema ta' l-insurance f'sistema iktar kompetittiva; sistema li tipprovdi għal aktar produttivita' għall-ekonomija tagħna u għall-ġid tal-poplu Malti.

Grazzi.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ " Att biex jemenda l-Att dwar l-Impriża ta' l-Assigurazzjoni, Kap. 290" ikun moqri t-Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem.con u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tieni Darba.

MR SPEAKER: Sar il-ħin.

Il-Prim Ministru, jekk jogħġbu, iressaq l- Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tlieta 28 ta' Settembru, fis-6.00 p.m. b'din l-agenda:

Abbozz ta' Liġi dwar id-Dazju tas-Sisa fuq il-Birra - Kumitat;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Impriża ta' l-Assigurazzjoni - Kumitat;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Kriminali - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi biex ikompli jemenda l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Edukazzjoni - Kumitat (Kont.);

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Att dwar iż-Żwieġ - it-Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta - it-Tieni Qari; u

Abbozz ta' Liġi dwar Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal-Gustizzja - it- Tieni Qari.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki, jekk jogħġobkom?

ONOR.

RICHARD MUSCAT: Mr Speaker, ftit ġranet ilu qabel il-weekend delegazzjoni parlamentari ta' dan il-Parlament ħadet sehem f'dak li hu msejjaħ il-Joint Parliamentary Committee li ġie mwaqqaf bejn dan il- Parlament u l-Parlament Ewropew.

Il-laqgħa li saret fi Brussell kellha ċirkostanzi, biex ngħid hekk, partikolari ħafna fil-mument li qegħda tgħix fih Malta bħalissa fil- prospettiva tagħha li tasal għal sħubija sħiħa fil-Komunita' Ewropea, għaliex dan il-Kumitat Konġunt iddiskuta l-items kollha li kellu quddiemu fl-agenda li kienu kkonċernaw aspetti mill-avis li ġie pubblikat fit-30 ta' Gunju li għadda.

GĦaldaqstant kienet diskussjoni ta' jumejn - nistgħu ngħidu ta' tlett ijiem - li kienet marbuta ma' l-oġġettiv ċar li Malta tissieħeb fl-Unjoni Ewropea.

Din allura kienet diskussjoni ta' programm, kienet diskussjoni dwar issues konkreti li għandhom skop preċiż li nagħmlu mis-sħubija ta' Malta l-ikbar suċċess possibbli għall-ġid ta' pajjiżna u mhux anqas ukoll għal dak tal-poplu tagħna.

Dan il-kumment nixtieq nagħmlu għaliex fl-isfond ta' din l-esperjenza li kellna l-ġimgħa l-oħra bħala Deputati miż-żewġ naħat tal-Kamra ma' dawk Ewropej, kien hemm tibdil mhux biss min-naħa tal-Gvern, imma anke min-naħa

ta' l-Oppożizzjoni f'dik li hija outlook u argumentazzjoni mil-laqgħat ta' qabel.

Fil-laqgħat ta' qabel meta l-avis kienet imħejjija - kien magħruf li hija lesta imma kienet għadha ma ġietx ippubblikata - kien hawn l- argument min-naħa ta' din il-Kamra li l-Ewropa ma tridx lil Malta u allura m'għandniex għalfejn ninsistu li nidħlu għaliex lanqas biss kien għadu ġie pubblikat l-avis.

Illum dan l-argument inbidel għaliex naturalment deher ċar l-appoġġ li kien qiegħed jiġi muri favur l-isħubija ta' Malta u l-mod pożittiv li bih ġie analizzat l-avis - naturalment mhux mingħajr kritika fid-dettall ta' xi wħud mid-dettalji, partikolarment fejn għandu x'jaqsam ma' aspetti ekonomiċi u anke espressjonijiet li setgħu jiġu dibattuti fuq ir-rwol tal-pajjiżi ż-żgħar fi ħdan din il-Komunita'.

Il-messaġġ politiku ġenerali ta' l-avis tant kien meħud b'entużjażmu u b'mod pożittiv li allura l-argument din id-darba nbidel u sar li l-Ewropej qed jitkellmu favur Malta għaliex hekk jaqblilhom u allura jekk wieħed jiffavorixxi s-sħubija ta' Malta ma' l-Ewropa ikun qiegħed iħares lejn l-interessi ta' l-Ewropej u mhux lejn l-intesssi ta' Malta.

Bil-mod li bih inbidel l-argument, Mr Speaker, juri li din hija pożizzjoni tassew dgħajfa għaliex ma turix opinjoni u argumentazzjoni ċara imma turi biss li naraw x'nagħmlu fiċ- ċirkostanzi biex niżfnu żifna oħra ħalli nkunu differenti.

Mr Speaker, fil-bidu semmejt li l-messaġġ pożittiv ġie minn kulħadd.

Il- Parlament Ewropew li miegħu dan il-Parlament għandu l-unur li jkompli jintensifika r-relazzjonijiet tiegħu u kull membru ta' dan il-Kumitat Konġunt, hu min hu, huwa żgur onorat u ta minn qalbu - kemm fil-passat u m'għandix dubju li se jibqa' jagħti fil-futur - lejn ir-rapporti u relazzjonijiet mill-aqwa lejn din l-istituzzjoni Ewropea mb178011

għaliex m'hemmx dubju li kulħadd jixtieq li dawn ir-rapporti jkomplu jissaħħu.

Il-Parlament Ewropew wera sodisfazzjon kbir għar-relazzjonijiet tajbin li jeżistu bejn iż-żewġ istituzzjonijet u permezz ta' l-espressjoni li uża l-Viċi President tiegħu f'isem il-President Klepsch ta l-appoġġ lil Malta bħalma ta fil-passat u issa qed jerġa' jsostni l-prinċipju li għandu jkun hemm dak li nsejħulu d-deepening tal-Komunita' biex issir iktar effiċjenti bir-riformi meħtieġa, pero' dan m'għandux isir a skapitu tat- tkabbir u fost it-tkabbir il-Parlament Ewropew ma jarax biss in-naħa ta' fuq jew in-naħa tal-Lvant ta' l-Ewropa, imma jara wkoll it-tkabbir fin-naħa ta' isfel ta' l-Ewropa għaliex f'rasu għandu wkoll il-Mediterran.

Meta nsemmu l-Mediterran ma nkunumb178011x qed nirreferu biss għall-area b'mod vag, imma l-Parlament Ewropew għandu f'rasu l-Mediterran kif inhu rappreżentat min-naħa ta' l-Ewropa b'dawk il-pajjiżi li huma diġa' membri.

F'dan il-kontest ta' tkabbir għandu f'rasu wkoll lil Malta u lil Ċipru, pero' fil-każ ta' Malta se tingħata attenzjoni partikolari minħabba li huwa rikonoxxut li l-każ ta' Ċipru huwa kompletament differenti minn dak ta' pajjiżna u li Malta tirrappreżenta, anke għall-ambjenti Ewropej, każ tassew partikolari.

Fil-Parlament Ewropew smajna repetutament li anke meta jħares lejn ir-rwol tal-pajjiżi ż-żgħar jrid jassigura li jkollhom drittijiet ugwali bħal kull pajjiż ieħor.

Dan il-prinċipju ġie espress bl-iktar mod ċar minn kull rappreżentanza li kienet preżenti min-naħa Ewropea f'dan il- Kumitat, jiġifieri mill-forzi politiċi preżenti, kienu ta' liema kulur politiklu kienu u dawn kienu jinkludu s-soċjalisti, il-ħodor, id- demokristjani, il-liberali u dawk li unanimament għandhom din il- perspettiva partikolari.

Mr Speaker, l-avis tkellem fuq riformi fl-ekonomija u dan diġa' ġie diskuss.

Naturalment dan mhuwiex każ li jien nidħol fih.

Apparti l-ħin, jien m'inix il-persuna kompetenti biex nitkellem fuq dan is-suġġett, pero' nista' nassigura wkoll li Van den Broek - li bil-preżenza tiegħu biss onora l-laqgħat li kellna fi Brussels il-ġimgħa l-oħra u barra minn hekk kellu messaġġ politiku x'jagħtina - qal li minbarra r-raġunijiet sħaħ għaliex il-Kummissjoni trid tara lil Malta validament f'postha bħala membru sħiħ fil-Komunita' Ewropea, qal ukoll li r-riformi huma meħtieġa biex jassiguraw is-suċċess u l-integrazzjoni ta' dan il-pajjiż fi ħdan l-Unjoni Ewropea anke mill-aspett ekonomiku ħalli Malta ma tbatix anzi tkun imħejjija tajjeb bi swieq kompetittivi u miftuħin biex taffronta l-futur tagħha bl-iktar mod pożittiv u fl-aħjar interessi tagħha possibbli.

Mr Speaker, kellna wkoll appoġġ u ideat unanimi fuq ir-rwol tas-sigurta' u n-newtralita' ta' pajjiżna.

Dawn rajniehom minn diversi opinjonijiet preżenti li kien hemm.

Sfortunatament minħabba l-ħin mhuwiex possibbli li nsemmi - għalkemm kont ippreparat - lil Luigi Vertemati li għamel dikjarazzjonijiet fuq in-newtralita' ta' Malta.

Dan qal li bħalma ma kienx ostakolu għall-Irlanda, ma jkun ostakolu għall-ebda pajjiż ieħor, la għall- Awstrija, la għal Sweden u lanqas għal xi ħaddieħor.

Luigi Vertemati għamel dikjarazzjoni ċara li n-newtralita', anke ta' Malta, hija newtralita' politika imma mhijiex newtralita' legali.

Dak aħna dejjem sostnejnieh.

Fil-fatt illum qed naraw li l-argumentazzjonijiet li dejjem sostnejna aħna bħala Gvern tal-Partit Nazzjonalista, illum ġew adottati mill-Membri Parlamentari Ewropej ta' kull kulur politiku.

Dawn l-istess konċetti saru l-forza ta' l-argumentazzjoni fi ħdan dawn l-istituzzjonijiet Ewropej favur Malta.

Allura dehret ċara kemm qed tagħmel sintonija tajba n-naħa tal-Gvern u n-naħa ta' ħafna ambjenti - ma ngħidx unanimu - li dejjem qed jikbru u jiżdiedu.

Aħna qed naraw l-appoġġ jikber u l- argumenti jinsabu mb178011

in sintonija ma' dak li nemmnu.

Naturalment hawn jidħol ir-rwol ta' Malta bħala membru.

Per eżempju, rajna lil Eric Derycke - kien qed jirrappreżenta lill-presidenza Belġjana - u qalilna li huwa importanti li Malta tingħaqad mal-Komunita' għaliex għandha rwol importanti x'tilgħab f'dak li huwa sejjaħlu North-South Joint Venture li għandha tinbena fil- policy ġdida Mediterranjea ta' l-Unjoni Ewropea partikolarment f'konnessjoni ma' l-iżviluppi l-aktar mgħaġġlin li qed isiru fil-Middle East - dan diġa' rajnieh fil-ftuħ tad-djalogu bejn Israel u dinja GĦarbija - għaliex skond dan l-istess Derycke għandha tinkiseb demokratizzazzjoni dejjiema li tkun imsaħħa bi proċess bħal dan li għaddej fit-Territorji Okkupati.

Mr Speaker, nixtieq nikkonkludi, pero' qabel irrid ngħid xi ħaġa dwar il-pożizzjoni tal-Gvern li kompla jsaħħaħ anke l-pożizzjoni tiegħu billi jitlob li jinfethu mill-aktar fis in-negozjati.

Huwa fl-interess ta' Malta li naraw li s-sħubija tagħna tkun f'Ewropa b'saħħita u mhux f'Ewropa dgħajfa li ma tiddeċidix; trid tkun f'Ewropa effiċjenti li tista' tagħti riżultati u allura bilfors li jrid ikollha riforma fl-istituzzjonijiet biex dan jiġi garantit.

Dan huwa fl-interess tagħna li jsir u allura rridu nagħtu l-kontribut tagħna fid-diskussjonijiet li jsiru fir-riformi għaliex aħna inħossu li dan huwa dritt.

M'għandniex niġu diskriminati minn pajjiżi oħra.

Rajna wkoll li l-appelli kollha li saru bdew isibu l-appoġġ kontinwu minn dawn id-Deputati Parlamentari Ewropej li tkellimna magħhom.

Anke l-awtoritajiet esprimew l-approvazzjoni tagħhom dwarhom.

Irridu li pajjiżna jkollu sħubija b'kondizzjonijiet fair biex tiġi rispettata d- dinjita' bir-rwol li Malta tista' tilgħab f'dan it-team Ewropew li fih irridu nidħlu.

Irridu nużaw, minkejja ċ-ċokon tagħna, kreattivita' u immaġinazzjoni għaliex dawn ikunu s-sigrieti biex ir-rwol ta' Malta jkun jista' jikseb l-akbar valur biex inwettqu tasks adegwati għalina li tista' tkun ukoll forma ta' manjiera kif jiġi approached l-argument ma' l-Ewropej u b'hekk inkomplu nsibu aktar appoġġ għaliex dan huwa l-futur ta' Malta.

Nerġa' ngħid li dan huwa għall-ġid tal-poplu Malti kollu.

Naturalment Mr Speaker, mhux aħna biss konna qed nitkellmu, pero' għalkemm ma rridx nidħol f'dan id-dettall inħoss li għandi nirrikonoxxih peress li kont Chairman ta' dan il-Kumitat.

Kien hemm ukoll l-opinjoni li ma qablitx ma' dan kollu li jien qed nesprimi f'isem il-Gvern, pero' rrid ngħid ukoll li dan sar mb178011

bl-iktar manjiera ċivili u libera u anke b'rispett lejn l-opinjonijiet li ġew murija.

Dak li għamilna f'dawk it-tlett ijiem kien ta' unur għalina minkejja li ma qbilniex f'kollox.

Pero' l-ġid tal-pajjiż dehrilna li tajnieh xorta waħda, id-Deputati ta' dan il-Parlament xorta qdew dmirhom, huma kif inhuma l-opinjonijiet tagħhom.

Mr Speaker, irrid nispiċċa billi nagħmel valutazzjoni politika personali.

Inħoss li l-argumenti kollha li ġew min-naħa ta' dawk li ma qablux magħna ma kellhomx il-forza, il-konvinzjoni u l-ispirtu tal-konvinzjoni li seta' kien hemm fil-passat anke minħabba ċ-ċirskostanzi storiċi u politiċi li għaddejja minnhom Malta u l-Ewropa, mhux inqas il-Mediterran.

Dawn qed jagħtu indikazzjoni ċara ta' fejn għandhom imorru l-aspirazzjonijiet tal- poplu tagħna u għaldaqstant inħoss, bħalma jħoss kull min jemmen bħali li min ma jkunx qed isegwi din il-linja, ma jistax iġib argument aktar b'saħħtu minn dak li qed nużaw aħna ħalli verament naslu ħalli nagħtu lill- poplu tagħna dak il-futur u dak il-ġid li jimmeritah.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi. hemm aktar rimarki?

L-Onor.

Mario Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Mr Speaker, fil-ħin li fadal xtaqt li nagħmel ftit kummenti dwar l-ilsien Malti jew aħjar l-effetti fuq dan l-ilsien kemm ilu li kien hawn il-pluraliżmu fix-xandir.

Naħseb li huwa fatt magħruf u aċċettat li sa madwar 50 sena ilu l-lingwisti kienu jaqblu li l-lingwa hija tal-poplu u jifformaha u jiżvillupaha.

Jiġifieri kliem ġdid fl-ilsien Malti kien jidħol bil-mod il-mod, u mbagħad il-poplu kien jimmodifikah skond il-ħtieġa tiegħu.

B'hekk bil-mod il- mod, l-ilsien Malti kien qed jassorbi ġewwa fih dawn il-bidliet li jkunu meħtieġa matul iż-żmenijiet.

Nies li huma esperti f'dan il-qasam isostnu li meta lingwa titħalla għal riħha, jiġifieri f'idejn il-poplu, din tiżviluppa bl-aktar mod naturali u kull tibdil li jsir ġewwa fiha jiġi infilzat bla taħbit fl-istrutturi lingwistiċi ta' l-ilsien, f'dan il-każ ta' l-ilsien Malti.

Minn 50 sena 'l hawn, dawn spiċċaw u dan il-proċess inbidel.

Prattikament kellna s-servizz tar-Rediffusion u l-poplu beda jisma' mitkellem dak li l-lingwistiċi jsejħulu l-"Malti standard".

Jiġifieri hawnhekk il-proċess beda jinbidel; ma' l-introduzzjoni tar- Rediffusion il-frażijiet u l-vokabularju l-ġdid ma baqax jieħu fit-tul biex jidħol u mhux aktar bed jintuża bil-mod il-mod mill-poplu Malti, iżda f'leħħa ta' berqa beda jinxtorob u jiġi ripetut mill-poplu kollu.

Jiġifieri l-proċess ta' bidla fl-ilsien Malti ma baqgħetx f'idejn il-poplu iżda għaddiet f'idejn ix-xandara.

U jekk dak il-proċess beda jinħass bl- introduzzjoni tar-Rediffusion 50 sena ilu, li allura kienet vuċi waħda, kemm qed jinħass aktar illum meta prattikament għandna l-pluraliżmu u tant stazzjonijiet tar-radju u jekk Alla jrid 'il quddiem ikollna - u jien nawgura li jkollna - aktar minn stazzjon wieħed tat-televizjon lokali!

Jiġifieri llum il-problema saret aktar komplessa.

U se ngħid għaliex.

Minħabba raġunijiet ekonomiċi, l-istazzjonijiet tar-radju mhux dejjem jistgħu jimpjegaw l-aħtar nies esperti fit-tħaddim tal-Malti.

Meta aħna qed insemmu x-xandara, bla dubju ta' xejn, l-għodda li jridu jaħdmu biha hija l-lingwa Maltija u għalhekk huwa importanti li dawn in-nies ikunu mħarrġin tajjeb fl-ilsien Malti.

Jista' jkun ukoll li ħafna stazzjonijiet minħabba diversi raġunijiet, fost oħrajn raġunijiet ekonomiċi, joqogħdu lura milli jħarrġu lill-ġurnalisti u r-reporters tagħhom f'użu tajjeb tal- Malti.

Riżultat ta' dan hu li ħafna drabi nies esperti fil-lingwa Maltija jsostnu li qed jinstemgħu fuq il-mezzi tax-xandir, dawk li huma jsejħulhom "sagrileġġi lingwistiċi".

Ħalli nagħti eżempju ta' reklam li qed jinstema' ta' spiss fejn biex ibigħu l-prodott qed jagħmlu wkoll lotterija.

F'dan ir-reklam kontinwament jingħad li mb178011"il-biljett tal- lotterija jilgħab", minflok "il-biljett tal-lotterija jieħu sehem", u b'konsegwenza ta' dan isir dan l-ispeċi ta' brainwashing, għax wara li tisma' dik l-espressjoni madwar sitt darbiet kuljum fuq stazzjon tar-radju, tibda tirrepetiha inti wkoll.

Dwar dan ir-reklam kien kiteb ittra wkoll f'ġurnal il-kittieb Trevor Zahra li rrid nirrinġrazzjah anki għal kontribut tiegħu waqt li kont qed nipprepara dan id-diskors.

Apparti li nistgħu nitilfu l-ilsien Malti, hemm ir-riskju wkoll li nispiċċaw poplu bla lingwa tagħna, poplu li la nitkellmu l-Malti sew, la nitkellmu l-Ingliż sew u lanqas it-Taljan sew, u għalhekk ikollna taħlita tat-tlieta u ma jkollniex lingwa li nitkellmuha b'mod tajjeb.

X'inhu l-messaġġ?

Il-messaġġ li qed nipprova nwassal huwa li min għandu r-responsabilita' li jkellem lill- mases, per eżempju x-xandara, il-politiċi - għalkemm ma tantx għadu żmien li l-politiċi joqogħdu jippriedkaw lill-mases, għallinqas żgur li mhux f'din il-Kamra bħalissa fejn hawn biss żewġt deputati - is-saċerdoti u l- għalliema, mingħajr ma jafu għandhom responsabilita' kbira lejn l-ilsien Malti.

Meta qed ngħid dan ma qed nipponta subgħajja lejn ħadd, għax forsi jiena l-ewwel wieħed li ħafna drabi naqa' f'dan l-iżball, iżda bla ma nafu u bla ma rridu nkunu qed nagħmlu ħsara lill-ilsien Malti.

Naħseb li hemm bżonn ta' għarfien ta' din il-problema u x'inhuma s- soluzzjonijiet għaliha.

Tajjeb li niftakru li l-ilsien Malti huwa wirt nazzjonali.

Meta jintmiss xi bini storiku f'Malta tqum għagħa kbira, u tajjeb li jiġri hekk, iżda donnu ma jiġri xejn meta ta' kuljum ix-xandara, il-politiċi u r-reliġjużi li jindirizzaw il-mases qishom qegħdin, bil- baqqun f'idejhom ifarrku biċċa biċċa l-ilsien Malti, u meta xi ħadd ifettillu jipprotesta dwar dan naħsbuh li qed joħlom bil-ftajjar jew inkella bin-ngħaġ ta' Bendu.

L-argument tiegħi hu li hemm bżonn li dan il- wirt nazzjonali ma nħalluhx jitmermer, u hawn l-iskejjel għandhom parti minn din ir-responsabilita'.

Huwa per eżempju fatt li llum għandna numru ta' żgħażagħ li ma jafux jitkellmu sew bil-Malti u wisq anqas jiktbuh, u dawn kapaċi jkollhom il-Matrikola tal-Malti.

Wieħed jistaqsi: GĦaliex?

Forsi waħda mir-raġunijiet hija li fl-iskejjel tagħna l-Malti huwa meqjus sempliċement bħala lingwa jew ilsien ieħor u f'xi każi oħra ferm inqas minn ilsna oħra.

Ilna nisimgħu li f'ħafna skejjel, il-Malti huwa marbut biss mal-lezzjonijiet tal-Malti imma mhuwiex l-ilsien li bih tiffunzjona u taħdem l-iskola kollha, mhuwiex l-ilsien li bih il-kap ta' l-iskola jikkommunika ma' l-għalliema, mhuwiex l-ilsien li bih l-għalliema jkkommunikaw mat-tfal, u mhuwiex l-ilsien li bih jinkitbu l-avviżi li jkunu mmirati biex jaqrawhom it-tfal!

Lanqas huwa l-ilsien li bih jiġu mgħallma suġġetti fejn il-lingwa barranija mhijiex essenzjali.

Fl-iskejjel Maltin l- ilsien Malti mhux qed jitħaddem kif suppost, u minflok għandna ħafna skejjel, speċjalment dawk privati, li jaħdmu totalment bl-Ingliż.

Peress li f'dan il-pajjiżmb178011

żgħir tagħna, minħabba l-media u minħabba fatturi oħra,mb178011 għandna bombardjament ta' l-Ingliż u tat-Taljan, spiċċajna ħafna drabi, mingħajr ma nafu u forsi mingħajr ma nindunaw, infajru ħafna kliem bl-Ingliż u bit- Taljan, fejn il-kliem Malti jkun jista' jaqdina tajjeb.

Mr Speaker, il- Malti mhux qed jintuża biżżejjed u bħal-għodda li ma tintużax jew tintuża ftit, tispiċċa ssaddad u titħassar.

U meta tiġi biex tużaha, tispiċċa tużaha b'mod ħażin.

Bla dubju ta' xejn din mhijiex sitwazzjoni li bdiet illum.

U din is-sitwazzjoni teżisti mhux fl-iskejjel biss imma fil-pajjiż kollu.

Ħalli nsemmi eżempju żgħir imma sinifikanti.

Fl-għeluq tal- Logħob tal-Pajjiżi ż-Żgħar, il-kontinġent tal-Belġju mmarċja b'tabella miktuba bil-Malti, li kienet tgħid "Grazzi Malta, nerġgħu niġu", mentri l- kontinġent Malti biex jikkommunika ma' ħutu l-Maltin immarċja b'tabella li kienet tgħid "Thank you, supporters".

Jiġifieri hawn tara l-assurdita' li ħafna drabi naqgħu fiha.

Assurdita' ikbar minn hekk jien informat li ġrat fi skola privata, fejn għamlu traduzzjoni ta' l-Innu Malti bl-Ingliż ħalli t-tfal ikunu jistgħu jkantaw l-Innu Malti bl-Ingliż.

Intant problema oħra li niltaqgħu magħha hija l-fissazzjoni ta' ħafna ġenituri li lil uliedhom ikellmuhom bil-lingwa Ingliża, għax jgħidulek li l-ilsien Malti ma jintużax barra x-xtut tagħna, filwaqt li l-Ingliż huwa lingwa internazzjonali u allura aħjar jibdew jitgħallmu jitkellmu bil-lingwa Ingliża minn meta jkunu għandhom żgħar.

Min jirraġuna hekk, Mr Speaker, ifisser li ma jkun jaf xejn dwar -child psychology.

Jean Piaget, Psikoloġista tat-tfal magħruf li għamel studju twil fuq dan is-suġġett fejn jgħid li t-tfal ta' bejn tlieta u erba' snin għandhom bżonn jitgħallmu lingwa waħda, il-lingwa nattiva tagħhom, għaliex tfal li jitgħallmu l-lingwa nattiva tagħhom, jifhmu aħjar d-dinja ta' madwarhom, jiżviluppaw aktar l-individwalita' u l- karattru tagħhom, u fl-istess ħin jibdew jidraw l-istruttura tal-lingwa u jitgħallmu jħaddmuha u jmmanipulawha aħjar.

Punt ieħor hu li ma nistgħux nifirdu l-lingwa mill-kultura.

Ma tistax tifred il-lingwa mir-realta' ta' madwarna.

Jiġifieri tfal li nkellmuhom bl- Ingliż inkunu qegħdin mhux biss inċaħħduhom mil-lingwa nattiva tagħhom, iżda wkoll inkunu qed nċaħħdulhom mill-kultura ta' pajjiżhom.

X'qed nipprova ngħid?

Nagħti eżempju, hawn Malta għandna kelma waħda biex nirreferu għas-silġ, imma l-Eskimos għandhom madwar 20 kelma jew aktar li tirreferi għas-silġ b'konnotazzjonijiet differenti.

GĦaliex?

GĦaliex ir- realta' ta' madwarhom hija mimlija silġ, u filwaqt li aħna niddobbaw b'kelma waħda li tirreferi għas-silġ, huma għandhom bżonn ħafna iktar minn kelma waħda.

L-istess GĦarab għandhom diversi kliem biex jirreferu għal tipi ta' iġmla differenti filwaqt li aħna għandna kelma waħda biss.

GĦax filwat li l-GĦarab għandhom bżonn diversi kliem biex jirreferu għat-tipi ta' iġmla differenti aħna ninqdew b'kelma waħda.

Intant Filosfu Awstraljan, Ludwig Wittgenstein darba qal li 'meta tkun qed tkun qed tikonċepixxi lingwa, tkun qed tikkonċepixxi viżjoni sħiħa ta' ħajja'.

Jekk nifhmu u naċċettaw l-implikazzjonijiet ta' din l-istqarrija, nistgħu nikkonkludu li l-vizzju li nkellmu lit-tfal tagħna bl-Ingliż, joħloq problemi, mhux biss fil-lingwa imma anke fir-rapport bejn il-persuna u l- esperjenzi u l-ambjent ta' madwarha.

Tfal li fl-ewwel snin ikellmuhom b'lingwa stranjiera, bħall-Ingliż, isibuha diffiċli biex jesprimu ruħhom u jkunu qed joħolqulhom imblokk għall-kultura ta' pajjiżhom.

Mr Speaker, nazzjonijiet oħra, bħall-Fillandja, il-Bulgarija u n-Norveġja li lkoll għandhom lingwa li ma tintużax barra mill-ixtut tagħhom, naħseb li ma jgħaddilhomx minn moħħhom li jkellmu lil uliedhom b'lingwa stranjiera.

L- argument li xtaqt nagħmel u l-ispirtu li bih għamilt dan id-diskors qasir fil-ftit ħin li kelli, huwa li mhux il-każ li nippontaw subgħajna lejn xulxin u naraw ta' min hu t-tort, jew li ngħatu lil din il-problema xi kulur - għax għandna vizzju nagħtu kull problema kulur politiku, blu jew aħmar - iżda l-iskop hu li lkoll kemm aħna nagħrfu din il-problema u nipprovaw noħolqu struttura, jew permezz ta' kumitat minn din il-Kamra jew inkella ta' kumitat fi ħdan id-Dipartiment ta' l-Edukazzjoni biex naraw x'inhi l-problema u nipprovaw insibu soluzzjoni għaliha ħalli l-ilsien Malti, nerġa' ngħidu huwa wirt nazzjonali tagħna, inħarsuh kif jixraqlu u kif fuq kollox għandna d-dover li nagħmlu.

Grazzi ħafna.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada t- Tlieta, 28 ta' Settembru fis-6.00 p.m. bl-agenda kif kommunikata mill-Prim Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET IMWIEĠBA

BIL-MIKTUB

MARSA - QORMI ROAD, MANUTENZJONI

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni għaliex il-maintance works f'22, Okilla Agius, Qormi Road, Marsa ma sarux minkejja li saret spezzjoni u ġew ikejlu, u dan skond Ref No. WD 694/79/22; Letter No - AC 92/0860 tad- Diviżjoni tax-Xogħlijiet?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li x-xogħol ma sarx għax it- tiswijiet mitluba huma r-responsabbilta' ta` l-inkwilin skond il-policy approvata.

FURJANA - ZEBRA CROSSING

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid jekk huwiex possibbli li fejn il-ġnien ta' l- Argotti, il-Furjana jsir stop sign jew xi zebra crossing għax ikun hemm karozzi ġejjin minn tliet naħat f'direzzjonijiet l-istess?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Se ngħaddi t-talba ta` l-Onor.

Interpellant lill- Bord għall-Kontroll tat-Traffiku.

FORZI ARMATI - BANDA

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid fiex tinsab ir-riorganizzazzjoni tal-Banda RMA li hi l- banda nazzjonali tal-pajjiż?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Naħseb li l-Onor.

Membru qed jirreferi għall- Banda tal-Forzi Armati ta' Malta, għax ir-Royal Malta Artillery (RMA) huwa isem li ilu li nbidel mill-1976.

Ma naf bl-ebda deċiżjoni li din il-Banda għandha titqies il-banda nazzjonali tal-pajjiż

L-Onor.

Membru għandu jkun jaf li din il-Banda hija parti ntegrali mill- Forzi Armati ta' Malta u għalhekk kull titjib li twettaq fil- kondizzjonijiet tax-xogħol tal-membri tal-Forzi Armati (eg dritt għal pensjoni sħiħa wara 25 sena servizz, skali ta' salarji u allowances ġodda japplika wkoll għall-membri ta' din il-Banda.

DIP TAL-POSTA - STĦARRIĠ DWAR TQASSIM

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Kommunikazzjoni: Billi bħalissa fil-Posta ta' Malta, qed isir survey mill-MSU dwar il-ħin u d-dewmien tat-tqassim tal-Posta u billi jien informat li diġa' saru surveys fil-Posta tal-Belt Valletta, fil-Ħamrun u fir-Rabat, u billi naf ukoll li dawn is-surveys ilhom sejrim minn Settembru, jista' jiġi kkonfermat dan?

Għaliex dawn qed isiru u x'wassal biex dan isir?

Jista' l-Ministru jassigura lill-ħaddiema tal-Posta li b'riżultat ta' dan is-survey, dawn se jsiru mpjegati mal-Privat jew parastatali għax il-Posta mhux se tibqa' aktar tal-Gvern?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Wara diversi talbiet għal beats ġodda f'xi distretti, u wara talba uffiċjali mill-Unions għal survey sħiħ tar- rondi tal-pustiera fid-Dipartiment, l-Amministrazzjoni tal-Posta ddeċidiet li jsir studju bl-għajnuna tal-Management System Unit, fuq ir-rondi tal- pustiera u jkun ippreżentat rapport dwar dan fl-iqsar żmien possibbli.

Dan l-eżerċizzju tlesta u kif jiġi ppreżentat ir-rapport, isiru diskussjonijiet ma' l-Unions dwar is-suġġett.

FURJANA - FERGĦA TAL-POSTA

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Kommunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk hux possibbli li jkollna sub-post office fil-Furjana għax din it-talba għadha ssir ripetutament u issa għal żmien twil?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Għalissa m'hemmx il-ħsieb li jinfetaħ Sub- Uffiċċju tal-Posta fil-Furjana.

Is-servizz provdut mill-counters ta' l- Uffiċċju Ġenerali tal-Posta, l-Uffiċċju tal-Pakki fi Pjazza Vittorja kif ukoll dak tal-Fergħa tal-Posta fi Triq l-Ifran il-Belt huma biżżejjed biex jaqdu l-bżonnijiet tar-residenti tal-Belt u l-Furjana.

ŻGĦAŻAGĦ - ĊENTRU TA' RIABILITAZZJONI

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Meta ġie ffirmat il-Kumitat taħt it-tmexxija ta' Maġistrat u kompost minn rappreżentanti ta' Dipartimenti differenti biex jistudja l-possibbilta' li jinfetaħ post fejn jinżammu żgħażagħ minflok jintbagħtu l-ħabs?

X'inhuma t-terms of reference tiegħu?

F'liema stadju ta' studju wasal?

Min hu l-Maġistrat u min huma l-membri, u l-membri liema dipartimenti rappreżentaw?

Kemm ilu sejjer dan l-istudju?

Ir-rapport tlesta?

Jekk iva, jista' l- Ministru jpoġġi kopja tiegħu fuq il-Mejda tal-Kamra?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nirreferi għat-twegiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari identika ta' l-istess Onor. Membru, Numru 4456, tas-17 ta' Marzu, 1993, Seduta Numru 119.

STATISTIKA TA' ART MIXTRIJA MILL-BARRANIN

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd: Bdiet tinżamm statistika dwar kemm art mal-postijiet li jixtru barranin, qed jokkupaw?

Veru li l-barranin xtraw ħafna titmiem ta' art bil-ħamrija mal-postijiet li xtraw f'Malta?

Jidhirlu l-Ministru li huwa fl- interess ta' pajjiżna li d-dipartiment tiegħu jkun jaf kemm art qed jokkupaw il-barranin?

Meta teżisti lista dettaljata tal-postijiet li għandhom il-barranin f'Malta, jaħseb il-Ministru li għandha tibda tinġabar din l-istatistika?

ONOR.

LAWRENCE GATT: Niġbed l-attenzjoni ta' l-Onor.

Interpellant li l- applikazzjonijiet għal xiri ta' art mill-barranin isiru skond l-Immovable Property (Acquisition by Non-Resident) Act 1974, li hija responsabbilta' tal-Ministeru tal-Finanzi li minn naħa tiegħu jitlob il-kummenti ta' l- Uffiċjali tekniċi tad-Dipartiment ta' l-Agrikoltura fejn ikun involut raba.

Ta' min jgħid ukoll li ħafna mill proprjeta' mixtrija tinsab f'lokalitajiet urbani u li ma tolqotx il-Ministeru tiegħi filwaqt li l-ftit każijiet ta' proprjeta' rurali huma converted farmhouses li qegħdin miżmumin fi stat tajjeb flimkien mar-raba ta madwarhom.

QRATI - BDIL TA' SENTENZA TA' HABS F'MULTI

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd: Billi kien hemm Imħallef, li fil-fehma tiegħi żbalja, meta biddel sentenza ta' ħabs għal nies irresponsabbli li wżaw bombi biex qabdu l-ħut, f'multa, jista' l-Ministru ladarba se jemenda l-liġijiet, jagħmilha fil-liġi li sentenza ta' ħabs f'każi bħal dawn ma jistgħux jinbidlu f'multi?

ONOR.

LAWRENCE GATT: Hija l-fehma moderna fil-qasam legalistiku tas- sajd li abbużi u attivitajiet illegali bħalma semma l-Onor.

Membru jkunu puniti mhux b'sentenzi ta' ħabs imma b'multi ħorox.

Dan il-ħsieb huwa rifless fil-liġi l-ġdida dwar is-sajd li fformulaw l-esperti tal-FAO u li tagħha diġa' sar l-ewwel qari fil-Parlament.

BANEK - SERQ TA' LM1 MILJUN

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja: Jista' l-Ministru jgħid fiex wasal il-każ ta' dak l-ex impjegat tal-Bank f'Malta li huwa akkużat li seraq Lm1 miljun mill-banek Maltin?

Il-kumpilazzjoni spiċċat?

ONOR.

JOE FENECH: Din il-kumpilazzjoni għadha fi stadju ta' rinviju, u cioe' għadha fi stadju tal-provi tal-Presekuzzjoni.

IMPIEGI - TALJANI JAHDMU BLA PERMESS

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Jaf il-Ministru li hawn numru kbir ta' Taljani jaħdmu xogħol ta' kisi tal-ġibs meta hawn Maltin kapaċi jagħmlu dan ix-xogħol u meta ħafna minn dawn it-Taljani m'għandhomx permess tax-xogħol?

Jistgħu l- uffiċjali tad-dipartiment jagħmlu żjarat f'Tas-Sliema u xi areas turistiċi fejn telgħin blokki ta' bini ħalli jaraw b'għajnejhom kemm hawn Taljani jaħdmu bla permess?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Hawn ftit Taljani li għandhom permess biex jaħdmu xogħol ta' kisi tal-ġibs għax huma speċjalizzati.

Hawn ukoll Taljani li qed jaħdmu f'dan ix-xoghol għaliex miżżewġin ċittadini Maltin u għandhom liberta' ta' moviment.

Id-Dipartiment tax-Xogħol jagħmel ħiltu biex barranin sew Taljani sew ta' nazzjonalita' oħra ma jaħdmux f'Malta mingħajr il-permess meħtieġ.

PULIZIJA - SUPRETENDENT SALVU GALEA

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Jaf il-Ministru li s-Supretendent Salvu Galea li hu fil-Korp tal-Pulizija f'Għawdex hu mdaħħal f'kumpannija ta' l-insurance?

Jaf li l-kuntratturi kollha f'Għawdex huma inxurjati ma' l-insurance li jirrappreżenta s-Supretendent Galea?

Jaf il-Ministru li fejn ikun hemm inċidenti tat-traffiku f'Għawdex kważi dejjem jintefa' t-tort fuq il-vetturi involuti fl-inċidenti li jkunu inxurjati ma' insurance oħra?

Peress li jien nara li hemm "conflict of interest" qawwi, jaħseb il- Ministru li dan is-Supretendent għandu jiġi ordnat li ma jkomplix b'dan in- negozju, jew inkella jiġi mġiegħel jirriżenja mill-Korp tal-Pulizija?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li s-Sur Salvu Galea irtira mill-Korp tal-Puliżija b'effett mis-7 ta' Lulju, 1993.

BUGIBBA - MUZIKA FL-ISTABBILIMENTI

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Għaliex il-Pulizija tad-distrett ta' Buġibba fuq ċerti stabbilimenti li jkollhom il-mużika f'Buġibba wara l-11.00 p.m. hija iebsa ħafna?

Għaliex l-istabbilimenti Limestone Court kellu diversi żjarat mill- Pulizija filwaqt li stabbilimenti oħra ħdejh li kienu qed iżommu nużika għolja wara l-11.00 p.m. tħallew jagħmlu li jridu?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li l-istabbiliment 'Limestone Court' fi Triq ix-Xitwa, Buġibba ġie rrapurtat lill-Pulizija tal-Qawra kif jidher hawn taħt:

Fl-1 ta' Lulju 1993:

a) talli żamm daqq ta' muzika wara l-11.00 p.m. b) talli hareġ imwejjed barra bla permess tal-Pulizija.

Fis-7 ta' Lulju 1993:

a) talli żamm muzika iddoqq wara l-11.00 p.m. b) talli ma obdiex l-ordnijiet tal-Pulizija.

Fl-1 ta' Lulju 1993 ġie rrapurtat ukoll is-sid tad-'Dempsey Bar' li jinsab fl-inħawi ta' l-imsemmi 'Limestone Court' u dan ukoll talli daqq muzika wara l-11.00 p.m.

Il-Pulizija hi fid-dover taġixxi bl-istess qies kontra kull min jikser il- liġi u minn dawk imsemmija aktar 'l fuq ma jidhirx li d-detentur tal- liċenzja 'Limestone Court' qed b'xi mod jiġi trattat differenti minn sidien ta' ħwienet oħra.

Ta' min isemmi li fil-lejl ta' 20/21 ta' Lulju 1993 waqt spezzjoni li kien qed issir fil-'Whyte Bar' li jinsab fil-viċinanza tal-'Limestone Court' tnejn mill-aħwa tal-'licencee' ta' dan il-lokal aggredew membri tal- Korp tal-Pulizija u ikkaġunaw feriti fuq il-persuna ta' wieħed minnhom u dawn, fit-22 ta' Lulju, tressqu l-Qorti akkużati b'diversi akkużi.

DIPARTIMENT TA' L-EDUKAZZJONI - IMPJEGATI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Skond ir-ristruttura tad-Dipartiment ta' l-Edukazzjoni, x'inhu l-għadd ta' nies (bis-salarju minimu u massimu tagħhom) ta' Direttur Ġenerali, Direttur Dipartimentali, Principal Education Officers, Education Officers u Education Assistants?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: It-tagħrif mitlub huwa dan:

GRADE IN POST SCALE NO SALARY

Director General 1 2 Lm8323 Deputy Director 1 4 Lm6923 Asst.

Director of Education 3 } } 5 Lm4932 X 199 -Lm6126 Principal Education } Officer 8 } Education Officer 6 7 Lm4346 X 164 -Lm5330 Education Assistant 45 8 Lm4081 X 151 -Lm4987

PULIZIJA - QBID TA' DROGA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Fl-ewwel sitt xhur ta' din is-sena x'kienet l-ammont ta' droga li nqabdet mill-Pulizija?

Ta' liema tip?

F'liema nħawi?

Kemm-il persuna kienet involuta?

X'koperazzjoni teżisti bejn il-pulizija u uffiċjali tad-Dwana fl-ajruport u fil-port?

Il-pulizija hija sodisfatta li f'dawn iż-żewġ postijiet qed isir biżżejjed biex jinqabdu barranin li jdaħħlu d-droga magħhom?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat kif ġej:

Perijodu: Fl-ewwel sitt xhur 1993.

a) Droga maqbuda: Heroin 15g Cannabis Gross 71g Valium 3 x 5g Resin 27g Plants 17 Dalmaire 5 x 3mg Methadone 400ml

Id-droga nstabet f'dawn il-lokalitajiet li se ngħid:

Valletta, Paola, Qormi, Marsa, Cospicua, Balzan, Senglea, B'Kara, Msida, Paceville, Ħamrun u n-Nadur, Għawdex.

Kien hemm 43 persuna nvoluti f'dawn il-kazi ta' droga.

Teżisti kooperazzjoni tajba bejn il-Pulizija u l-Uffiċjali tad-Dwana u qed jissaħħu l-mizuri sabiex kull ma jmur jitrażżnu dawn l-abbuzi.

SWIEQI - TISWIJA TA' TOROQ

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: X'inhu l-programm tat-tarmac għat-toroq fis-Swieqi għal matul din is-sena finanzjarja?

Peress li saru ħafna wegħdiet lir-residenti tas-Swieqi iżda s'issa ftit li xejn sar, japprezza l-Ministru li wasal il-waqt li dawn it-toroq jinksew bit-tarmac almenu qabel ix-xitwa biex ma jkunux ta' inkonvenjenza aktar għar-residenti?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Il-programm ta` xogħol tat-tarmac għal din is-sena fis-Swieqi issa tlesta.

STABBILIMENTI TA' L-IKEL - LEVY

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġabar il-Gvern fl-ewwel sitt xhur - xahar b'xahar - mill-levy ta' 10% fuq l-ikel?

Kemm kien hemm ristoranti/stabbilimenti ta' l-ikel li nqabdu li ma kenux qed iżommu l-levy?

F'liema nħawi kienu?

Kemm kien hemm li żammew il-levy iżda m'għaddewhiex lid-dipartiment?

Kemm saru żjarat minn uffiċjali tad-dipartiment biex jkun żgurat li l- levy qed tinżamm?

X'inhu n-numru ta' uffiċjali li jagħmlu dan ix-xogħol?

ONOR.

JOHN DALLI: Fl-ewwel sitt xhur ta' din is-sena il-Gvern ġabar levy ta' 10% fuq l-ikel kif muri hawn taht:

Jannar - Lm112,106 April - Lm116,571 Frar - Lm 73,435 Mejju - Lm161,373 Marzu - Lm106,307 Ġunju - Lm175,499

F'dan il-perjodu, fil-każ ta' erba' stabbilimenti, id-Dipartiment irnexxielu jiġbor provi biżżejjed biex ikun stabbilit mingħajr ebda dubju raġjonevoli li kienu naqsu li jiġbru t-taxxa fuq l-infieq totalment jew parzjalment.

Dawn kienu (a) wieħed il-Belt, (b) wieħed Buġibba, (c) wieħed Ta' Xbiex u (d) wieħed Għawdex.

S'issa f'dan il-perjodu wkoll instabu 52 stabbiliment li ma bagħtux il- prospett mitlub bil-liġi flimkien mal-ħlas dovut bħala levy fejn hu l-każ.

Uffiċjali tad-Dipartiment żaru 2,931 stabbiliment bejn Jannar u Ġunju ta' din is-sena biex ikun żgurat li l-levy qiegħda tinġabar kif suppost.

Id-Dipartiment jagħmel użu minn 49 persuna għal dan ix-xogħol.

BILJETTI TA' L-AJRU - LEVY

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Fl- ewwel sitt xhur ta' l-1993 xahar b'xahar x'kien it-total li ġabar il-Gvern fuq il-levy minn fuq il-biljetti ta' l-ajru?

Il-ħlasijiet dovuti kollha saru lid-dipartiment?

ONOR.

JOHN DALLI: It-taxxa fuq il-biljetti ta' l-ajru bdiet tinġabar mill-1 ta' Frar 1993.

Peress li l-linji ta' l-ajru jkollhom sa l-aħħar tax- xahar ta' wara dak li fih tkun mgħoddija lilhom il-levy, biex imbagħad huma jgħadduha lill-Gvern, il-levy bdiet tasal għand il-Gvern minn Marzu 1993.

Għalhekk il-ġbir tal-levy sa l-aħħar ta' Ġunju 1993 huwa kif muri hawn taħt:

Marzu - Lm 20,069 April - Lm 60,866 Mejju - Lm 97,463 Ġunju -Lm105,801

Dwar it-tieni parti tal-mistoqsija tliet linji ta' l-ajru għadhom ma bagħtux il-prospett mitlub bil-liġi flimkien mal-ħlas dovut fejn hu l-każ.

Inbdew proċeduri kriminali kontra l-Aġenti Ġenerali ta' dawn il-linji ta' l- ajru.

FABBRIKI - SENSJI LILL-ĦADDIEMA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Mill-1 ta' Jannar, 1993 sal-lum kemm ingħataw sensji mill- fabbriki f'Malta u f'Għawdex?

Mil-liema industriji?

Kemm fadal ħaddiema jaħdmu f'kull fabbrika?

X'raġunijiet ingħataw għas-sensjar tal-ħaddiema?

ONOR.

GEORGE BONELLO DU PUIS: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jindirizza d-domanda tiegħu lil Ministru responsabbli għar-Rizorsi Umani.

IMDINA - MUŻEW TA' L-ISTORJA NATURALI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jaħseb il-Ministru li qabel ma tinkludi żjarat lil xi post bħalma hu l-"Cactus Garden" li qiegħed fil-Palazz ta' Vilhena (Mużew ta' l- Istorja Naturali) ġewwa l-Imdina bħala parti mill-manifestazzjoni Imdina '93, post bħal dan għandu jiġi mnaddaf u mogħti dehra xierqa għax id-dehra diżutli u ta' abbandun li għandu dan il-"Cactus Garden", b'aktar ħaxix milli cactus jagħti vera impressjoni ħażina lil kull minn żaru?

ONOR.

GEORGE BONELLO DU PUIS: Il-lokal imsemmi mill-Onor Interpellant ma kienx inkluz fil-programm ta' Mdina '93.

Kienu biss il-btieħi tal-Palazz Vilhena li kienu nkluzi fil-programm u ninnota b'sodisfazzjon li l-Onor membru ma jagħmel l-ebda kumment kritiku dwar dan.

Noqgħod fuq il-kelma ta' l-Onor Membru li l-Cactus Garden li hu parti mill- Muzew ta' l-Istorja Naturali jinsab fl-istat li ddeskrivih u nittama li f'dan il-kaz l-awtoritajiet kompetenti jieħdu ħsieb jirrimedjaw.

IMDINA - MUŻEW TA' L-ISTORJA NATURALI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għaż-Żgħażagħ u Kultura: Jaħseb il-Ministru li qabel ma tinkludi żjarat lil xi post bħalma hu l-"Cactus Garden" li qiegħed fil-Palazz ta' Vilhena (Mużew ta' l- Istorja Naturali) ġewwa l-Imdina bħala parti mill-manifestazzjoni Imdina '93, post bħal dan għandu jiġi mnaddaf u mogħti dehra xierqa għax id-dehra diżutli u ta' abbandun li għandu dan il-"Cactus Garden" b'aktar ħaxix ħażin milli cactus jagħti vera impressjoni ħażina lil kull min żaru?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Ninforma l-Onor.

Interpellant li la l-Mużew ta' l- Istorja Naturali u lanqas il-Manifestazzjoni Mdina '93 ma jaqgħu taht ir- responsabbilta' tiegħi.

XGĦAJRA - PROVVISTA TA' ILMA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: X'inhi r-raġuni għaliex l-provvista ta' l-ilma fi Triq il-Fortizza, x- Xgħajra qegħda tinqata' fit-tul, ħafna drabi ġurnata, tnejn jew tlett ijiem fil-ġimgħa?

Jaħseb il-Ministru li tgħid li se jsir proġett ta' "pipeline" ġdid li se jiswa l-miljuni bħalma ntqal f'dawn l-aħħar snin mhux ta' wisq "comfort" għan-nies li ilhom ibagħtu minn din il-problema għal sitt snin sħaħ?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li l-provvista ta` l-ilma fi Triq il- Fortizza, Xgħajra, tinqata` darba fil-ġimgħa skond l-eżerċizzju ta` l- immaniġġjar ta` l-ilma jew meta jkun hemm xogħol ta` manutenzjoni.

Issa li beda jitħaddem mit-30 ta` Awissu l-ewwel fażi tal-pipeline il-ġdid tal-Qrendi l-provvista ġenerali ta` l-ilma fix-Xgħajra diġa' qed titjib.

ŻABBAR - TINDIF

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Hu possibbli li t-taqsima konċernata tara li titnaddaf Misraħ is-Sliem f'Ħaż Żabbar għax tinsab maħmuġa u hemm bżonn ukoll li jinqata' l-ħaxix f'dan il- Misraħ?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Ix-xogħol ta` tindif mitlub mill-Onor.

Membru se jsir dalwaqt.

STATISTIKA DWAR ALKOĦOLIŻMU

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 12030, jaħseb l-Ministru li billi l-problema ta' l-Alkoħoliżmu qegħda tiżdied, hux il-każ li tiġi organizzata xi struttura b'kollaborazzjoni kemm mad- Dipartiment tas-Saħħa kif ukoll ma' l-Alcoholic Anonymous biex ikun hemm xi forma ta' notifikazzjoni u reġistrazzjoni ta' dawn il-każijiet?

Jaqbel il-Ministru li din l-informazzjoni hi importanti biex wieħed ikollu idea kemm hi kbira din il-problema u b'hekk ifassal stateġija ta' azzjoni?

Jikkonferma l-Ministru li l-problema ta' l-alkoħoliżmu hi fost il- prioritajiet li għandu l-Ministeru?

ONOR.

LOUIS GALEA: Naqbel ma' l-Onor.

Membru li l-informazzjoni dwar l- inċidenza u l-prevalenza ta' l-alkoħoliżmu hi neċessarja biex id- Dipartiment tas-Saħħa jippjana servizzi adekwati għal prevenzjoni u kura ta' din il-marda.

Ninsab informat li s-suġġeriment ta' l-Onor.

Membru dwar sistema ta' notifikazzjoni, għalkemm interessanti, jippreżenta problema ta' 'under reporting' u għalhekk sistema bħal din tagħti informazzjoni li mhux bilfors tkun preċiża u għalhekk ma tistax tintuza għall-ippjanar ta' servizzi jew biex tiġi evalwata l-effikaċja tas-servizzi offruti.

Nikkonferma li l- problema ta' l-alkoħoliżmu hi ta' priorita` għall-Ministeru.

Il-problema giet trattata fir-Rapport Meli dwar is-servizzi ta' trattament, kura u riabilitazzjoni fl-oqsma tad-droga u l-alkoħol u ser tingħata l-importanza mistħoqqa fl-implimentazzjoni tar-Riforma tas-Servizzi tas-Saħħa Mentali.

L-Għaqdiet Volontarji se jiġu involuti kemm jista' jkun f'din il-ħidma.

PENSJONI TAS-SERVIZZI INGLIŻI

L-ONOR.

ALFRED PORTELLI staqsa lill-Ministru għas-Sigurta' Soċjali: Għaliex ex-pensjonanti Maltin mas-Servizzi Ingliżi qegħdin idumu ma jirċievi ż-żieda fiċ-ċekk tal-pensjoni tagħhom meta suppost jeħduha ma jdumx (meta din toħroġ f'April)?

Għaliex ikun hemm dewmien biex din iż-żieda tiddaħħal mill-ewwel fil- computer?

ONOR.

GEORGE HYZLER: Mir-rekords tad-Dipartiment jidher li kważi l- pensjonanti kollha hadu z-zieda dovuta lilhom imhabbra fl-ahhar diskors tal- Budget sa l-ahhar ta' April.

Kien hemm xi kazi ndividwali li ghal xi raġuni jew ohra izda mhux minhabba dewmien ma hadux iz-zieda sa l-ahhar ta' April, izda ma jidhirx li dawn kienu xi ammont konsiderevoli kif wiehed jifhem mill-mistoqsija ta' l-Onor.

Interpellant.

Tant hu minnu li ma kellniex rapprezentazzjonijiet f'dan is-sens la mill-ghaqdiet tal- pensjonanti u lanqas mill-pensjonanti nnifishom.

XTUT - KONTAMINAZZJONI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: X'miżuri legali u amministrattivi qed jittieħdu mid-Dipartiment ta' l- Ambjent biex il-bajjiet popolari u l-ibħra Maltin ma jiġux kontaminati minn biċċiet tal-baħar u vapuri?

Peress li drenaġġ jikkonstitwixxi waħda mill-konsegwenzi primarji ta' kontaminazzjoni tal-baħar, x'inhuma l-pjanijiet tal-Gvern biex is-sistema ta' drenaġġ tissaħħa u/jew tinbidel?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Ma teżistix sorveljanza partikolari kontinwa iżda kull rapport ta` xi skart jew żejt mitfuh il-baħar minn xi biċċa tal-baħar jew vapur jiġi nvestigat.

Fejn ikun neċessarju jittieħdu passi b`urġenza biex iż-żejt jew ħmieġ ieħor ma jinfirixx u biex jinġabar mill-aktar fis.

Kif ġara xi xahar ilu fil-port, jittieħdu passi permezz tal-pulizija kontra min ikun responsabbli mit-tniġġiż.

Qed isiru diversi xogħlijiet konnessi mat-tisħiħ tas-sistema tad-drenaġġ u hemm ħafna aktar xogħol ippjanat għall-futur inkluż il-bini ta` żewġ impjanti ġodda għat-tisfija tad-drenaġġ - waħda f`Għawdex u l-oħra fit- Tramuntana ta` Malta.

BIRŻEBBUĠIA - BAĦAR IMNIĠĠES

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: B'referenza għall-Press Release tad-DOI numru 901 dwar l-għawn, jista' l- Ministru jgħarrafna jekk il-bajja ta' San Ġorġ, Birżebbuġia u il-bajjiet l- oħra f'Birżebbuġia humiex konsidrati closed harbour areas peress li hemm il- Freeport?

Jekk l-iżvilupp propost tal-Freeport hux se jagħmel dawn il-bajjiet closed harbour areas?

ONOR.

MICHAEL FALZON: L-avviż imsemmi kien ħareġ bħala prekawzjoni għax kien se jsir xogħol ta` manutenzjoni tas-sistema tad-drenaġġ fl-inħawi u mhux għax fil-fatt kien hemm tniġġiż fil-bajja.

Infatti t-twissija tneħħiet wara ftit ġranet.

Fil-fatt s`issa m`hemm xejn li juri li l-bajja ta` Birżebbuġia hi mniġġsa.

F`Awissu ta` din is-sena ttieħdu 64 kampjun ta` l-ilma baħar minn dan il- post. Minn dawn jirriżulta li:

5 (8%) biss kellhom aktar minn 100 koliformi fekali kull 100ml, u 1 (2%) biss kellu aktar minn 1000 koliformi fekali kull 100ml.

Skond il-Konvenzjoni ta` Barcelona, l-ilma baħar jitqies tajjeb għall- għawm meta:

Il-livell ta` 100 koliformi fekali kull 100ml jinqabeż minn inqas minn 50% tal-kampjuni u l-livell ta` 1000 koliformi fekali kull 100ml jinqabeż minn anqas minn 10% tal-kampjuni.

Il-programm ta` monitoring se jibqa` sejjer, u jekk ikun meħtieġ jissaħħaħ.

SKEJJEL - PURTINARA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Kemm huwa n-numru ta' purtinara fl-iskejjel kollha tal- Gvern fil-preżent?

Kemm minn dawn spiċċaw bl-eta' matul dawn l-aħħar ħames snin u kemm minn dawn se jispiċċaw fis-sentejn li ġejjin?

Kemm huma dawk li minħabba l-kondizzjonijiet ta' saħħithom huma ċertifikati li jagħmlu "light work"?

Kemm huma dawk il-purtinara li ġew trasferiti matul dawn l-aħħar ħames snin u fuq liema raġuni?

Kemm kienu dawk il-purtinara li daħlu mad-dipartiment matul dawn l-aħħar seba' snin sena b'sena?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Nagħti tweġiba f'xi seduta oħra.

SKEJJEL - PURTINARA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Kemm huma f'numru t-talbiet pendenti ta' l-iskejjel Governattivi li għandhom bżonn is-servizz ta' purtinara?

Liema huma dawn l-iskejjel u kemm il-purtinara jenħtieġu?

X'inhija l-pożizzjoni tad-dipartiment?

X'inhija l-opinjoni ta' l-MSU?

Minn se jiddeċiedi u meta?

Billi is-servizz ta' dawn il-purtinara huwa importanti sabiex l-iskejjel tal-poplu jkunu nodfa, jista' l-Ministru jara li jsiru l-proċeduri fil- ġimgħat li hemm bżonn sabiex meta tibda s-sena skolastika 1993/94 dawn ikunu diġa' organizzati?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Hawn 25 kap ta' skola li qed jitolbu li jkollhom żjieda fin-numru ta' purtinara.

L-iskejjel imsemmija hawn taħt qed jitolbu żjieda ta' purtinar wieħed:

Skejjel Primarji: Gharghur, Mosta 'A', Mosta 'B', Naxxar, San Pawl il- Baħar, San Ġwann 'B', San Ġiljan, Luqa, Ħamrun G.P.

'A';

Skejjel Sekondarji u Junior Lyceums: Tarxien Bniet, St. Andrews Bniet, Sliema Bniet, Sandhurst, Rabat Bniet, Mrieħel J.L., Mtarfa Subien;

Skejjel oħra: Skola tal-Mużika, Skola tal-Bini, Upper Lyceum Complex, Technical Institute Naxxar, Msida E.S.N., Wardija E.S.N., u St. Andrews Special School.

Il-Ministeru/Dipartiment se joħroġ offerti biex it-tindif f'numru ta' skejjel jingħata b'offerta u hekk xi purtinara minn dawn l-iskejjel ikunu jistgħu jintbagħtu fi skejjel oħra.

Dan diġa' sar is-sena l-oħra u qed isir din is-sena fl-Upper Lyceum Complex.

Id-Dipartiment ifittex li jagħmel l-aħjar użu mir-riżorsi umani kemm dawk impjegati mal-gvern kif ukoll dawk li mhumiex.

L-opinjoni ta' l-MSU tidher li hija identika għal dik tad-dipartiment.

Bi pjaċir ninforma lill-Onor.

Interpellant li ma kelli ebda ilment li skejjel kienu maħmuġin minħabba li l-purtinara m'għamlux ix-xogħol tagħhom.

Ta' dan il-purtinara ħaqqhom prosit.

XEMXIJA - POMPI TAL-PETROL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: X'kienu l-aħħar żviluppi dwar il-pompa tal-petrol fuq il-moll tax-Xemxija?

Qed jiġu kkonsidrati l-ilmenti li tqajmu miċ-ċittadini?

X'konsultazzjonijiet saru biex ikun imħares l-impatt ambjentali u marittimu?

Minn kienu l-awtoritajiet u l-persuni li ġew konsultati u x'kienu d-deċiżjonijiet?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li x-xogħol fuq il-pompa tal-petrol tax-Xemxija issa tlesta u l-Korporazzjoni se toħroġ tenders għall- operazzjoni ta` din il-pompa.

Ilmenti taċ-ċittadini tal-lokal ġew ikkonsidrati iżda l-Korporazzjoni ħasset li b`Marine Station fil-lokal hemm inqas riskju lill-ambjent u lill- pubbliku.

Jekk ikun hemm servizz tad-distribuzzjoni lil bċejjeċ tal-baħar flok is-sistema li qegħda tintuża issa jiġifieri dik ta` ġarr ta` laned u s- servizz jitjieb mingħajr periklu.

L-Impatt ambjentali w marittimu ġie kkonsidrat ma` persuni nkarigati u l- permessi mill-Awtorita` ta` l-Ippjanar nħarġu wara li dawn ittieħdu in konsiderazzjoni.

SIĠAR - PROTEZZJONI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Billi kull ma tmur qed tikber kuxjenza fost iż-żgħażagħ tagħna biex jiġu protetti is-siġar f'pajjiżna, biżżejjed nirreferi għall-kampanja ta' l-Arbor, jista' l-Ministru jgħid x'passi qed jittieħdu dwar ir-rapporti li saru lill- Pulizija PS 620 u PS 884 dwar siġra li tqaċtet fi Vjal Riħan, San Gwann?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Nirreferi l-Onor.

Interpellant għar-risposta numru 12487 li qed tingħata mill-Ministru ta` l-Intern u Żvilupp Soċjali f`din is-seduta.

SIĠAR - PROTEZZJONI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Billi kull ma tmur qed tikber kuxjenza fost iż-żgħażagħ tagħna biex jiġu protetti is-siġar f'pajjiżna, biżżejjed nirreferi għall-kampanja ta' l-Arbor, jista' l-Ministru jgħid x'passi qed jittieħdu dwar ir-rapporti li saru lill-Pulizija PS 620 u PS 884 dwar siġra li tqaċtet fi Vjal Riħan, San Gwann?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li persuna se titressaq il-Qorti in konnessjoni ma' dan ir-reat.

RABAT - DAWL F'WIED IL-BUŻBIEŻ

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Għaliex it-talbiet tal-familja Camilleri ta' f/house behind pumping station, Dingli u dik tal-familja Gauci u Vella f'Wied il-Bużbież l/o Rabat ma sarux?

Billi f'mistoqsijiet parlamentari numri 8998 u 8997 ġejt informat li qed jiġu kkonsidrati l-applikazzjonijiet ta' dawn il-familji li jgħixu fil- F/Hse, jista' l-Ministru jinformani bl-iżviluppi u meta se jiġu stallati dawn il-bozoz?

ONOR.

MICHAEL FALZON: L-Onor.

Interpellant japprezza l-vot għal bozoz fit-toroq hu limitat u għalhekk hu mpossibli li jintlaqgħu mill-ewwel it- talbiet kollha li jsiru għal street lighting.

Wieħed irid iqis l-ispiża kif ukoll il-priorita` u l-importanza ta` kull talba meta dawn it-talbiet ikunu konsidrati.

Madankollu se nara x`jista` jsir dwar it-talba msemmija mill-Onor.

Interpellant.

UNIVERSITA' - ĦOFRA ĦDEJN L-ISPORTS PAVILION

L-ONOR.

EDWIN GRECH staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Jista' l-Ministru jgħid x'se jsir b'dik il-ħofra enormi li tħaffret ħdejn l-Isports Pavilion ta' l-Universita' qabel ma beda l-bini tal-Pixxina Nazzjonali għal-Logħob tal-Pajjiżi ż-Żgħar?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Il-ħofra enormi ta' ħdejn il-pixxina hija proprju is-sit fejn se jinbena l-University Sports Hall il-ġdid li se jkun anness mal-pixxina Nazzjonali.

It-tenders għalqu fl-1 ta' Ġunju 1993 u l-ħaddiema qegħdin fuq il-post.

SPTARIJIET - SAN LUQA, DIPARTIMENT TAR-RECORDS MEDIĊI

L-ONOR.

EDWIN GRECH staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid jekk hux veru li l-istaff kollu tal- Medical Records Department fl-isptar San Luqa se jinbidel b'dawk li fil- preżent jokkupaw il-pożizzjoni ta' "Ward Clerks"?

Veru li dawn il-"Ward Clerks" preżentement qed jiġu ttrenjati minn kumpannija privata?

Jekk fl-affermattiv, jista' l-Ministru jispjega kif se ssir l-għażla bejn dawn il-ħaddiema?

Se jkun hemm call for applications jew le?

X'livell ta' Edukazzjoni għandhom dawn il-"Ward Clerks"?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ma jirriżultali l-ebda pjan dwar arranġamenti bħal dawk li qiegħed isemmi l-Onor.

Membru.

SPTAR SAN LUQA - DIPARTIMENT TAR-RECORDS MEDIĊI

L-ONOR.

EDWIN GRECH staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid min hu responsabbli għad-Dipartiment tal-Medical Records fl-Isptar San Luqa?

X'inhuwa l-kumpliment ta' l-istaff kollu fil-livelli kollha?

Xi proċeduri qegħdin jiddaħħlu biex ix-xogħol jitħaffef, ikun aktar effettiv u biex iwassal ħalli medical files ma jibqgħux jintilfu?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-persuna responsabbli għat-Taqsima tal-Medical Records hija s-Sur Frank Zammit.

Il-'complement' ta' din it-Taqsima hu kif ġej:

'Staff Nurse' 1 'Enrolled Nurse' 2 'Health Assistant - Group D' 35 'Data Operator' 1 'Hospital Auxiliary' 1 Impjegati li jagħmlu xogħol ieħor klerikali u ta' 'filing' 4

Total 44

Ma nistax nikkonferma li teżisti problema akbar mis-soltu dwar 'files' li ma jinstabux.

Is-sitwazzjoni hija li ġieli jkun hemm 'files' maqbuda fi kliniċi oħrajn minħabba li pażjenti jkollhom appuntamenti differenti f'perjodu qasir ta' żmien.

Hemm sistema li ta' kuljum tforni lill-PNO responsabbli lista ta' 'files' li ma jkunux instabu għal kliniċi tal-ġranet li jkun imiss, biex isir sforz aħħari ħalli jinstabu dawn il-'files' qabel jiġi l-pażjent.

Il-kwestjoni kollha tal-'Medical Records' fl-isptarijiet tiġi indirizzata fit-tħejjijiet għall-introduzzjoni tas-Sistema ta' l-Informatika dwar is- Saħħa.

BUĠIBBA - DUCT TAT-TELEPHONE

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Kommunikazzjoni: Jista' l-Ministru jara li duct tat-telephone li jinsab quddiem Triq l-Imsell fil-Main Road ta' Buġibba jiġi msewwi biex ma' jkunx daqshekk ta' periklu kemm għall-pubbliku kif ukoll għat-traffiku?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Kollega li d- "duct" tat-telefon li jinsab quddiem Triq l-Imsell fil-Main Road, Buġibba ssewwa fl-4 ta' Awissu, 1993.

GĦAWDEX - RAMLA L-ĦAMRA,ĦAJT TA' VALUR ARKEOLOĠIKU

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jirriżultalu l-Ministru li fil-bajja tar-Ramla l-Ħamra taħt il-baħar jeżisti xi ħajt antik ta' valur arkeoloġiku?

Jekk fl-affermattiv, dawk il-ġebel li qegħdin jittieħdu minn din l-area minn persuna privata, jifformaw parti minn dan il-ħajt?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Huwa veru li fil-Bajja tar-Ramla l-Ħamra hemm ħajt antik ta` valur arkeoloġiku.

Fil-fatt qed isiru spezzjonijiet ta` spiss biex dan il-ħajt ma jintmisx.

Inħarġet eviction order biex jitneħħew l-attivitajiet kummerċjali li hemm fuq ir-ramel f`din il-bajja.

ZABBAR - TISWIJA TA' TOROQ

L-ONOR.

ALFRED PORTELLI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' d-dipartiment konċernat jieħu ħsieb:

1) jasfalta sew Triq Mons. G. Zarb, f'Ħaż Żabbar;

2) jiftaħ u jasfalta Triq il-Baħrija, f'Ħaż Żabbar;

3) tiġi msewwija sew Triq Żabrella, f'Ħaż Żabbar u mnaddfa mill-ħaxix li fiha mal-bankina;

4) jissewwew il-ħofor fi Triq Dliela, f'Ħaż Żabbar; u

5) tiġi nvellata Triq il-Lembija u ssir bozza fl-istess triq, f'Ħaż Żabbar?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Kif diġa' spjegajt hija l-politika ta` dan il- Gvern li jagħti spinta l-upgrading u t-tiswija tat-toroq in ġenerali.

Din is-sena se tibda sistema li toroq ġodda jingħataw cold asphalt jew tarmac mall-ewwel.

Dan it-tip ta` xogħol se jibda jsir skond pjan ġenerali li qed jitfassal.

Wieħed ukoll ma jridx jinjora l-funzjoni li se jkollhom il-Kunsilli Lokali fit-twettieq ta` dan il-pjan.

Fid-dawl ta` din il-politika, se nara x`jista` jsir dwar it-toroq msemmija.

Rigward tindif tlabt lid-dipartiment konċernat jara x`jista` jagħmel dwar dan l-ilment.

It-talba għal bozza fi Triq il-Lembija Ħaż-Żabbar qed tiġi kkonsidrata flimkien ma` talbiet oħra.

PULIZIJA - KONDIZZJONIJIET TAX-XOGĦOL

L-ONOR.

EDWIN GRECH staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Billi dan l-aħħar ġie mħabbar li ntlaħaq ftehim fuq il- kondizzjonijiet tax-xogħol tal-Pulizija, jista' l-Ministru jgħid:

a) meta l-Pulizija se jibdew jieħdu iż-żieda fil-paga?

b) kif se jibdew jitħallsu tal-Ħdud u festi, u jekk dan il-ħlas huwiex se jibda jingħad mal-paga?

c) Se jkun hemm arretrati, hux se jkun għal kulħadd l-istess u meta se jingħataw?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li:

A) Qed tinħadem l-'assimiliation' meħtieġa biex kull membru tal-Korp jidħol fl-iskala l-ġdida tal-paga tiegħu u huwa ttamat li din iż-żieda, bl- arretrati dovuti, jitħallsu mal-paga sa l-aħħar ta' Ottubru.

B) Tal-Ħdud u l-Festi se jitħallsu hekk:

(1) tal-Ħdud paga doppja

(2) tal-Festi bir-rata ta' siegħa/siegħa u nofs.

(C) Iva se jkun hemm ħlas ta' arretrati ta' żidiet fil-pagi skond il-grad b'effett mill-1 ta' Jannar, 1991.

PULIZIJA - XOGĦOL FIL-ĦABS

L-ONOR.

EDWIN GRECH staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid għaliex ġie deċiż li biex pulizija jkunu jistgħu jaħdmu il-ħabs, irid ikollhom nill-inqas sitt snin servizz?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 11861 li tajt fid-9 ta' Lulju, 1993 fis-Seduta Numru 160.

PULIZIJA - KONDIZZJONIJIET ĠODDA

L-ONOR.

EDWIN GRECH staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Rigward il-kondizzjonijiet ġodda li tħabbru għall-Pulizija, jista' l-Ministru jgħid kienx hemm xi tibdil vantaġġjuż dwar l-increments?

ONOR.

LOUIS GALEA: Skond l-iskema l-ġdida ta' pagi ħafna kategoriji qabżu aktar minn skala waħda.

L-'assimiliation' ta' kull membru bejn l-iskali l-qodma u dawk ġodda qed tinħadem.

GĦAWDEX - PROVVISTA TA' ILMA

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Kemm huwa fil-preżent il-konsum ta' l-ilma f'Għawdex?

Kemm hemm ilma fil-preżent fil-ġibjuni f'Għawdex?

Jekk hemmx xi rħula f'Għawdex li ntlaqtu minn skarsezza fil-provvista ta' l-ilma?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li fil-preżent il-konsum ta` l-ilma f`Għawdex huwa medja ta` bejn 18 miljun " 22 miljun gallun kuljum.

Il-ħażna fil-preżent li hemm fil-ġibjuni f`Għawdex hi medja ta` aktar minn 4 miljun gallun.

F`Għawdex bħal f`Malta qed issir sospensjoni ta` l-ilma ta` ġurnata fil- ġimgħa skond l-eżerċizzju ta` l-immaniġġjar ta` l-ilma.

MARSAXLOKK - RISERVA NATURALI

L-ONOR.

JOSEPH PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li ħdejn ir-riserva naturali fil- Magħluq ta' Marsaxlokk hemm watch duties 24 siegħa kuljum?

Ma xiex qiegħed isir għassa?

Għaliex m'hemmx din l-għassa ma riservi naturali oħra?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li l-`watch duties` fil-Magħluq ta` Marsaxlokk (magħruf ukoll bħala il-Ballut) kienu qed isiru sakemm tħawwlu xi siġar minħabba l-biża ta` atti ta` vandaliżmu.

Dawn il-`watch duties` issa twaqqfu u dalwaqt se jittella` `fence` madwar din ir-riserva.

L-unika riserva bħalissa li għandha għassa hija dik ta` l-Għadira fejn hemm ukoll `Managing Warden.

'Il quddiem huwa maħsub li riservi oħra ikollhom ukoll il-wardens.

ĦABS ĊIVILI - AMNESTIJA

L-ONOR.

JOSEPH PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Peress li minħabba imġieba tajba, priġunier ikollu erba' xhur imnaqqsa għal kull sena ħabs li hu jiġi kkundannat, dan ifisser li jsir ukoll skont għal dak iż-żmien li għalih tingħata amnestija?

Kien hemm xi priġunieri li fil-passat approfittaw irwieħhom minn tali skont?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li priġunier ikollu erba' xhur imnaqqsa għal kull sena ħabs li hu jiġi kkundannat, minħabba mġieba tajba.

Ma jsirx skont għal dak iż-żmien li għalih tingħata amnestija, u dan għar- raġuni ovvja li amnestija, fiha nfisha hija skont.

Dwar it-tieni parti tal-mistoqsija, ikun xieraq illi l-Onor.

Interpellant jgħid għal liema perijodu qed jirreferi sabiex ikunu jistgħu jsiru r-riċerki neċessarji.

ZEJTUN - TISWIJA TA' TOROQ

L-ONOR.

JOSEPH PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: X'inhu l-programm tat-tarmac għaż-Żejtun għal din is-sena?

Billi lokalitajiet bħalma hu Ġebel San Martin huma lesti mis-servizzi kollha u m'hemmx il-biża' li jkun hemm il-ħtieġa li jerġgħu jinqalgħu it-toroq, mhux ta' min isir tarmac milli ripetutament jinħela l-flus fl-asfaltar?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Dwar l-ewwel parti tal-mistoqsija nirreferi l- Onor. Interpellant għar-risposta Numru 11080.

Dwar it-tieni parti tajjeb li l-Onor.

Interpellant ikun jaf li minn xi żmien 'l hawn it-tiswijiet tat-toroq qed isir bil-Pre-mix asphalt biex b`hekk jinqata` dak iż-żrar jiġri fit-toroq wara kull tiswija.

Dwar tarmac f`Ġebel San Martin, dan isir skond pjan ġenerali li qed jitfassal, kemm għaż-Żejtun kif ukoll għall-postijiet oħra f`Malta u Għawdex.

DIPARTIMENT TA'L-AGRIKOLTURA - ĦLAS LILL-INSPECTORS

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd: Meta hemm il-ħsieb li l-inspectors tad-dipartiment jew security friskers jitħallsu ta' dak li huwa dovut lilhom kemm bħala xogħol u kemm bħala overtime work li għamlu bejn Ottubru, 1992 u Frar 1993?

X'inhi r-raġuni li għax-xogħol li għamlu fl-aħħar xhur il-ħlas ġie mgħoddi lilhom waqt li għaż-żmien indikat hawn fuq għadhom ma tħallsux?

ONOR.

LAWRENCE GATT: L-Airport Friskers li qed jirreferi għalihom l- Onor. Interpellant ġew trasferiti mal-Ministeru tiegħi f'Awissu, 1992.

Minflok ntużaw bħala messaġġiera huma aċċettaw li jagħmlu xogħol ta' Inspections.

F'Jannar saru rappreżentazzjonijiet ma l-Uffiċċju tal-Prim Ministru u mal-Finanzi biex dawn jingħataw Allowance ta' Lm56 fix-xahar fuq il-bażi li dawn jistgħu jagħmlu xi sigħat fil-Ħdud u l-festi.

Din it-talba ġiet approvata fl-aħħar ġimgħa ta' Frar, 1993 u l- approvazzjoni ma kenitx retroattiva.

Ghalhekk dawn bdew jitħallsu din l-allowance immedjatament fix-xahar ta' Marzu 1993.

Din għandha tieqaf fl-aħħar ta' kull sena kalendarja biex tiġi riveduta skond ix-xogħol li jkun qed isir.

ATTARD - SPRALL FI TRIQ IL-MOSTA

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jara li l-isprall tal-ħadid li hemm f'Mosta Road, Attard (quddiem il-Palma) issirlu dik il-manutenzjoni meħtieġa sabiex ma jibqax ikun ta' periklu għat-traffiku u ta' inkonvenjenza kbira għar-residenti li joqogħdu fil-viċinanzi?

Jista' temporanjament jitqiegħed lastiku taħt dan l-istess sprall bħalma kien hemm ftit taż-żmien ilu?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Tlabt lid-Dipartiment tad-Distretti tat-Taqsima tax-Xogħlijiet jara x`jista` jagħmel dwar l-ilment ta` l-Onor.

Interpellant.

ŻEJTUN/MARSAXLOKK - DAWL FIT-TOROQ

L-ONOR.

JOSEPH PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Tista' l-Korporazzjoni Enemalta tieħu ħsieb ta':-

1. bozoz maħruqin ħdejn "St.Anne" Triq il-Bajja ta' San Tumas, Żejtun;

2. street lighting ġdid li diġa' kien approvat fi Triq it-Torri, Marsaxlokk, speċjalment ħdejn ir-residenza "Nemrac";

3. street lighting ġdid ħdejn Padruna Tagħna, New Street off Xerrik Rd?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li bozza waħda biss instabet ma tixgħelx ħdejn `St Anne` Triq il-Bajja ta` San Tumas Żejtun u din kellha tinbidel.

It-talba għal dawl adekwat fi Triq it-Torri Marsaxlokk għadha qiegħda tiġi kkonsidrata flimkien ma` talbiet oħra.

It-talba għal dawl adekwat ħdejn Padruna Tagħna, New Street off Xerrik Road qiegħda tiġi kkonsidrata flimkien ma` talbiet oħra.

SIĠĠIEWI - SERVIZZ TAD-DRENAĠĠ

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: X'inhi r-raġuni għaliex sal-lum l-appartamenti Binja Hesri l-ġodda ta' Siġġiewi għalkemm diġa' hemm in-nies fihom għadhom ma tqabbdux mal-main tad- drenaġġ bil-konsegwenza li dan id-drenaġġ qiegħed jispiċċa fl-għelieqi ta' taħt il-ground tal-football tal-lokal?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Bħalissa qed isir xogħol ta` tħaffir ta` mina biex tgħaqqad id-drenaġġ tal-Ħesri ma` Triq Żammit.

Siġġiewi.

Id-Dipartiment tad-Drenaġġ kien sab problemi biex iqabbad kuntrattur jagħmel dawn il-mini iżda issa dan ix-xogħol wasal fl-aħħar u dalwaqt jitlesta.

Sadanittant inbniet sentina li titnaddaf sikwit, biex temporanjament tieħu d-drenaġġ minn tal-Ħesri biex dan ma jmurx fl-għelieqi.

BALZAN - PROVVISTA TA' ILMA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari numru 12300?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li fit-8 ta` Lulju 1993 ittieħed test ta` l-ilma minn Vjal ir-Ragħaj it-Tajjeb, Balzan u mir-riżultat li huwa kkonfermat kemm mill-laboratorji tal-Korporazzjoni għas-Servizzi ta` l- Ilma kif ukoll mid-Dipartiment tas-Saħħa, jirriżulta li l-ilma huwa bakterjoloġikament tajjeb għax-xorb.

WIED IL-GĦAJN - FOOTBALL GROUND

L-ONOR.

GEORGE VELLA staqsa lill-Ministru għaż-Żgħażagħ u Kultura: Jaf il-Ministru li ż-żgħażagħ ta' Wied il-Għajn, speċjalment dawk tan- naħa tal-Jerma Palace Hotel, jħossu l-bżonn li jkollhom xi ground tal- football fejn jilagħbu, biex ma ngħidx il-bżonn ta' ċentru sportiv peress li f'Wied il-Għajn hemm ħafna familji ġodda u għalhekk in-numru ta' tfal u żgħażagħ huwa relattivament kbir, u minħabba li fejn ftit snin ilu kien għelieqi, u t-tfal setgħu jilagħbu fihom, għalkemm mhux b'periklu, dawn l- ispazji issa kollha nbnew, u r-residenti ma jridux storbju ta' tfal jilagħbu f'xi triq wara biebhom?

Jara l-Ministru li t-tfal u żgħażagħ ta' dan il-lokal għandhom dritt daqs ħaddieħor li jkollhom fejn jirrikreaw ruħhom, u jista' l-Ministru jgħid għandux xi pjanijiet biex jassigura li facilitajiet sportivi u rikreattivi jiġu pprovduti lill-ġenerazzjoni ż-żgħira ta' Wied il-Għajn?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Il-Gvern jifhem il-htiega ta` aktar facilitajiet sportivi ghat-tfal u ż-zgħażagħ tagħna.

Ta` dan ta` prova ċara permezz ta` bini ta` diversi mpjanti sportivi, b`attrezzaturi moderni, u ta` livell għoli li ġew imfahhra minn amministrazzjoni ta` għaqdiet internazzjonali.

Hi x-xewqa tal-Gvern li n-numru ta` facilitajiet sportivi f`pajjiżna jiżdiedu, u jara kif jistgħu jintlaqgħu.

ASSEMBLEA ĠENERALI TAL-ĠNUS MAGĦQUDA - RIŻOLUZZJONIJIET

L-ONOR.

GEORGE VELLA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru ta' l-Affarijiet Barranin: B'referenza għall-64 Sessjoni ta' l-Assemblea Ġenerali tal-Ġnus Magħquda fejn adottat madwar 359 riżoluzzjoni jew deċiżjoni u madwar 248 ġew adottati mingħajr votazzjoni, jista' l-Viċi Prim Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' dawn ir- riżoluzzjonijiet/deċiżjonijiet?

Mill-75 l-oħra li ġew adottati b'vot, Malta vvotat 54 darba favur u astjeniet 21 darba.

Jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti elenku ta' x'kienu dawk ir- riżoluzzjonijiet/deċiżjonijiet li vvotajna favurhom, liema kienu dawk li astjenejna fuqhom, u f'liema okkażjonijiet ma konniex preżenti għall- votazzjoni?

Meta ma konniex preżenti, x'kienu r-raġunijiet?

ONOR.

GUIDO DE MARCO: Kopja tad-dokument maħruġ mid-Dipartiment ta' l- Informazzjoni Pubblika li jiġbor fih ir-riżoluzzjonijiet/deċiżjonijiet adottati mis-47 Sessjoni ta' l-Assemblea Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-Seduta.

F'dan id-dokument ta' 565 paġna, hemm indikat kif kull pajjiż Membru tan-Nazzjonijiet Uniti, inkluża Malta, vvota.

Malta ma ħaditx parti fil-vot fuq ir-riżoluzzjoni 4760A Review of the implementation of the Declaration on the Strengthening of International Security minħabba li partijiet mill-provvedimenti tagħha me kenux, fl- opinjoni ta' Malta jirriflettu s-sitwazzjoni attwali.

Malta ma ħaditx parti fil-vot ukoll fuq ir-riżoluzzjoni 47/456 Scale of assessment for the Apportionment of the Expenses of the United Nations minħabba d-diverġenzi li kien hemm dwar kemm il-Membri/Pajjiżi ġodda kellhom iħallsu għall-Budget Regolari ta' l-Organizzazzjoni u fejn Malta deherilha li ma tieħux pożizzjoni għalissa.

PENSJONI TA' L-IRTIRAR

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għas-Sigurta' Soċjali: Kemm hija l-inqas pensjoni fis-sena li jirċievu pensjonanti li għandhom 61 sena u aktar?

Liema huma l-kategoriji ta' pensjonijiet li jirċievu ta' l-iskema veljonti tas-servizzi soċjali li jirċievu persuni li għandhom 61 sena u aktar?

Kemm hu n-numru ta' persuni li jirċievu il-pensjonijiet relevanti f'kull kategorija?

Kemm huwa maħsub li se jiżdied in-numru ta' pensjonanti sas-sena 2000 u s- sena 2025?

ONOR.

GEORGE HYZLER: L-ewwel nett rridu nghidu li hemm zewg kategoriji ta' pensjonanti: (i) Min ghandu pensjoni tas-Servizz u (ii) Min ma ghandux pensjoni tas-Servizz.

(i) F'każ ta' pensjonant li għandu pensjoni tas-Servizz u l-medja ta' kontribuzzjonijiet minn sena ghal sena hija ta' 50 dan ikollu dritt ghal Lm15.98 fil-ġimgħa jekk hi persuna wahedha u Lm24.67 fil-ġimgħa jekk ikun qed imantni l-mara.

Dawn ir-rati jithallsu f'kas fejn il-pensjoni tas- servizz tkun tingħata mir-Renju Unit.

Meta l-pensjoni tas-Servizz tkun qed tingħata minn sors iehor, per eżempju mit-Teżor, persuna tkun intitolata ghal Lm12.85 fil-gimgħa ghal persuna wahedha u Lm19.53 fil-ġimgħa ghal persuna li tkun qed tmantni l-mara.

(ii) Fil-kaz ta' dawk il-pensjonanti li ma ghandhomx pensjoni tas-Servizz u l-medja ta' kontribuzzjonijiet minn sena ghal sena tkun ta' 50, dan ikollu dritt ghal Pensjoni Minima Nazzjonali.

F'każ ta' persuna li tkun qed tmantni l-mara tiehu Lm29.30 fil-ġimgħa u persuna wahedha tieħu Lm25.92 fil-ġimgħa.

Izjed 'l isfel qed nipprezenta tabella dwar il-kategoriji ta' pensjonijiet u statistika relevanti dwar il-pensjonanti li ghalqu l-eta' ta' rtir u li qed jircievu pensjoni taht l-Att ta' l-1987 dwar tas-Sigurta' Socjali.

Din l-istatistika hija bbażata fuq dik li ghandu d-Dipartiment sa l-ahhar ta' Lulju 1993.

KATEGORIJA NUMRU

Pensjoni ghal min Jirtira 4830 Pensjoni ghal min Jirtira Mizjuda 4644 Pensjoni Minima Nazzjonali 7662 Pensjoni Minima Nazzjonali (Mnaqqsa) 63 Pensjoni Minima Nazzjonali (Mizjuda) 1433 Pensjoni taz-Zewg Terzi 8347 ----- TOTAL 26979 -----

Skond informazzjoni li ghandna n-numru hawn kkalkolat ta' pensjonanti li ħa jagħlqu 61 sena u jkunu ntitolati ghal Pensjoni huma hekk: sa 2000 - 57,000 sa 2020 - 87,000

AJRUPORT - GENERAL CLEANING MINN EX-DRIVER TA' MINISTRU

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Kommunikazzjoni: Billi naf lli ex-driver ta' Ministru ingħata wieħed mit- tenders tal-general cleaning fl-ajruport il-ġdid, billi hu għadu jkun idur b'karozza tal-Gvern - M1640, jista' l-Ministru jgħid jekk dan għadux ukoll impjegat tal-Gvern u għadux jitħallas tax-xogħol li kellu qabel?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Malta International Airport Ltd, wara li ħarġet sejħa għal offerti għamlet kuntrattti ma' tlett kumpaniji tat-tindif.

Dan għamlitu sabiex tinżamm l- indafa u naħseb li l-Onor.

Interpellant jaqbel miegħi li llum għandna Air Terminal mill-aktar nadif.

Il-kumpannija pero' mhix obligata li tara x'impjieg ieħor jista' jkollhom id-diretturi, shareholders jew l-impjegati ta' dawn il-kumpanniji.

Rigward il-karrozza M1640, din la hi karrozza fil-Ministeru tiegħi u lanqas hi misjuqa minn xi ħadd fil-Ministeru tiegħi.

MIBA - BORD TAD-DIRETTURI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 12446?

ONOR.

GEORGE BONELLO DU PUIS: L-Att XXXIV ta' l-1988 li bih twaqqfet il- MIBA jipprovdi għall-hatra ta' Bord ta' Gvernaturi kif ukoll għall-Kumitat Ezekuttiv.

Tagħrif dwar l-membri tal Board of Governors u tal Kumitat Ezekuttiv tpogga fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni fis-seduta.

In-numru ta' kumpanniji li gew irrifjutati registrazzjoni sal-31 t'Awwissu, 1993 kien ta' 5.

Minħabba li l-Att jillimita l-informazzjoni li l- Awtorita' tista tagħti dwar liema kienu l-kumpanniji li r-registrazzjoni tagħħom giet irrifjutata, dawn id-dettalji ma jistgħux jingħataw.

Ta min izid izda illi n-numru ta' rifjuti ma jkunx jirrifletti stampa cara minħabba illi numru ieħor ta' applikazzjonijiet ferm akbar ikun gie rtirat mill-promoturi stess wara li l-Awtorita' tkun talbet biex jigu ccarati xi punti dwar dawn l-applikazzjonijiet.

L-Att imsemmi ma jagħti ebda dritt lill-Awtorita' tindaħal kif kumpanniji offshore, li wara kollox huma kumpanniji privati, għandhom jimlew il- postijiet vakanti li jista jkollhom minn zmien għall-zmien.

Jekk kumpanija offshore tkun trid timpjega barrani għandha tapplikalu għall-work permit.

L-artiklu 40(1) ta' l-Att jagħti d-dritt għal mill-anqas work permit wiehed lill-kull kumpannija offshore trading.

L-Awtorita' tħares bir-reqqa lejn kull applikazzjoni għal work permit qabel ma dan jigi rakkomandat.

Tagħrif dwar l-istranjieri kollha li għandhom permess jaħdmu Malta jingħata perjodikament fil-Gazzetta tal-Gvern.

Fil-Gazzetta tal-Gvern tidher ukoll lista ta' nominee companies li ingħataw warrant mill-Awtorita' u ta' kumpanniji offshore registrati.

Dawn ta' l- aħħar laħqu in-numru ta' 1294 sal-31 t'Awwissu, 1993.

Il-pubblikazzjoni fil-Gazzetta tal-Gvern tal-lista ta' kumpanniji offshore u tan-nominee companies ma tiddependix minn xi policy ta' l-Awtorita' izda hija specifikament mitluba mill-artikoli 24(8) u 43(3) ta' l-Att XXXIV ta' l-1988.

F'dan il-kuntest, allura, ma seta' kien hemm ebda "dewmien u tibdil fil- policy" kif issemmi l-mistoqsija.

Filwaqt li l-Att ta' l-1988 li jwaqqaf Awtorita' sar ligi b'Att Numru XXXIV ta' Lulju ta' l-1988, l-Awtorita' giet fis-sehh fl-20 ta' Jannar, 1989 bis- saħħa ta' L.N. 6 ta' l-1989.

Dettalji dwar Calls for Applications magħmula mill-Awtorita' minn meta twaqqfet tpoggew fuq il-Mejda tal-Kamra wkoll.

Informazzjoni dwar is-salary structure tal-MIBA ma tistax tinghata minhabba n-natura konfidenzjali tagħħa.

L-Onor.

Interpellant zgur li japprezza l- fatt li proprju imkien fid-dinja kollha ma tingħata l-informazzjoni mitluba għal mitt raguni waħda aktar ovvja mill-oħra.

DIPARTIMENT TAT-TAXXI INTERNI - TAXXA TAL-BOLL

L-ONOR.

ALFRED PORTELLI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid:-

1) X'inhi r-raġuni li t-taxxa tal-boll fuq l-assigurazzjoni (insurance) tal-karozzi fir-"renewal" minn 25c saret Lm1 u minn dak "new policy (entry)" minn 45c saret Lm1 wkoll?

2) Dan ifisser li min għandu tlett karozzi se jkun għolla mill-inqas Lm2.25c?

3) L-istess, għaliex għoliet it-taxxa tal-boll f'każ ta' assigurazzjoni fuq id-dar cioe' minn 10c saret Lm1?

4) Minn meta għolew dawn ir-rati l-ġodda tal-boll?

ONOR.

JOHN DALLI: Għandu jingħad illi t-taxxa ta' 15-il ċenteżmu fuq kull polza ta' assigurazzjoni maħruġa fuq karozzi għar-riskju ta' Terzi Persuni (magħrufa bħala 'tat-triq') ġiet imneħħija għal kollox kif inċidentalment, giet imneħħija wkoll din it-taxxa minn fuq ħafna affarijiet oħra fosthom ic-cheques, l-istimi, ir-riċevuti u trasferimenti ta' vapuri, dgħajjes u ajruplani.

Mill-banda l-oħra t-taxxa ta' 25 ċenteżmu dwar poloz fuq karozzi għal għanijiet oħra, minbarra dik imsemmija, għoliet għal Lm1 peress li, għall- istess raġunijiet li saru l-eżenzjonijiet imsemmija, l-ammont ta' 25 ċenteżmu, illum jitqies bħala 'nuisance value'.

Mhux ċar għal liema taxxa ta' assigurazzjoni ta' 45 ċenteżmu qed jirreferi l-Onor.

Membru.

Rigward it-tieni punt jingħad li t-taxxa ta' 10 ċentezmi kienet pagabbli fuq kull polza ta' assigurazzjoni u ma dawn kienu jingħaddu taxxi oħra fuq poloz ta' assigurazzjoni skond kif speċifikati fil-liġi.

Din 'l hekk imsejjħa 'initial duty' mhux talli ma żdiditx, imma tneħħiet għal kollox!

Iż-'żieda' l-oħra għal Lm1 hija rigward poloz ta' assigurazzjoni li dwarhom kienet, u baqgħet titħallas taxxa ta' tliet ċenteżmi fuq kull lira tal- 'premium' li dwarha issa nħass il-bżonn, dejjem għall-istess raġunijiet imsemmija, li jiġi ntaxxat minimu ta' Lm1.

Ir-rati l-ġodda bdew iseħħu mal-publikazzjoni ta' l-Att ta' l-1993 dwar it- Taxxa fuq Dokumenti u Trasferimenti (Att XVII ta' l-1993) jiġifieri fis-16 ta' Lulju, 1993.

DIPARTIMENT TAD-DWANA - INĠUSTIZZJA MA' UFFIĊJALI

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Prim Ministru: B'ittra datata 18 ta' Novembru, 1991 grupp ta' uffiċjali tad-Dwana ġie mgħarraf mill-uffiċċju tiegħek li skond deċiżjoni meħuda mill-Kummissjoni għall-Investigazzjoni ta' l-Inġustizzji, dan il-grupp sofra inġustizzja, aktar tard f'Ottubru, 1992 l-istess grupp ġie mgħarraf li rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni ma tistax tiġi implimentata.

Jista' l-Prim Ministru jgħid x'kienu l-passi meħtieġa li ttieħdu mill- Management and Personal Office mal-Public Service Commission rigward ir- rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzji?

Billi r-rikorrenti kienu mgħarrfa li r-rakkomandazzjoni mal-Kummissjoni għall-Investigazzjoi ta' Inġustizzji ma tistax tkun implimentata minħabba li l-kelma tal-Public Service Commission hija aħħarija, jista' l-Prim Ministru jikkonferma kienx hemm każi fejn id-deċiżjonijiet tal-Public Service Commission twarrbu u nqalbu kontra fuq deċiżjonijiet tal- Kummissjoni għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzji?

Jekk iva, kemm kienu l-każi u liema huma?

Kemm kienu l-każi u liema huma d-deċiżjonijiet tal-Kummissjoni li ma ġewx implimentati fuq deċiżjoni tal-Public Service Commission?

X'kien is-sehem tal-UHM meta fl-1986 tfasslet l-istaff list?

X'kienu l-kriterji li fuqhom tfasslet l-istess staff list?

Il-Prim Ministru huwa fil-pożizzjoni li jikkonferma li l-UHM taqbel ma' din l-istaff list?

Jaqbel il-Prim Ministru li meta ngħataw in-National Promotion kien sar tħarbit ta' l-istaff list?

X'differenza jkun hemm jekk is-sitwazzjoni terġa' tiġi għal li kienet qabel l-1986?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jien ninsab informat li:

(1) Fil-11 ta' Frar 1992, is-Segretarju Parlamentari fl-Uffiċċju tiegħi, bagħat kopja tar-rapport tal-Kummissjoni għall-Investigazzjoni ta' l- Inġustizzji lill-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku u talab il-parir tagħha dwar backdating u/jew ħatriet fil-grad ta' Uffiċjal Amministrattiv li joħorġu mir-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzji in kwestjoni.

Barra minn hekk, għaddiet ukoll korrispondenza dwar ħatriet preċedenti ta' l-uffiċjali nvoluti, l-absorption u l- assimilazzjoni tagħhom fis-Servizz Ġenerali fil-passat.

(2) Ma kienx hemm każi fejn id-deċiżjonijiet tal-Kummissjoni dwar is- Servizz Pubbliku twarrbu u nqalbu fuq deċiżjonijiet tal-Kummissjoni għall- Investigazzjoni ta' Inġustizzji.

(3) Rakkomandazzjonijiet tal-Kummissjoni għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzji li ma ġewx implimentati fuq deċiżjoni tal-Kummissjoni dwar is- Servizz Pubbliku jittrattaw każi ta' ħatriet, jew backdating ta' ħatriet, fis-Servizz Pubbliku.

Ma tinżammx statistika ta' dawn il-każi fuq din il- bażi.

(4) L-uffiċċju ta' l-Establishments kien ikkonsulta ma' l-Unions ikkonċernati inkluża l-UHM - fuq il-metodu li għandu jintuża biex tiġi ppublikata staff list li tinkludi f'lista waħda dawk il-gradi dipartimentali li kienu ġew assimilati fil-gradi tas-Servizz Ġenerali b'effett tal-ftehim tar-riorganizzazzjoni ta' l-1974 u li sa dak iż-żmien kienu jidhru fl-istaff list f'lista separata peress li għad ma kienx intlaħaq ftehim fejn kellhom jidħlu fil-lista ġenerali.

Qabel ma tfasslet l-istaff list ta' l-1986, il-UHM ġiet informata bil-placings individwali ta' dawn l-uffiċjali.

Jidher li l-Union ma għamlet ebda oġġezzjoni, anzi, permezz ta' public statement ġiet ikkonfermata is-sistema użata.

(5) Il-kriterji li fuqhom tfasslet din l-istaff list kienu li dawn l- uffiċjali jiġu nfilzati wara l-uffiċjali tas-Servizz Ġenerali fil-lista ta' l-anzjanita' tal-grad rispettiv tagħhom skond l-istess anzjanita' tal-grad rispettiv tagħhom skond l-istess anzjanita' li huma kienu jgawdu mmedjatament qabel tfasslet din l-istaff list.

(6) Jirriżulta li qabel ma' ħarġet l-istaff list ta' l-1986 l- Amministrazzjoni ta' dak iż-żmien sabet li kien hemm ġustifikazzjoni li grupp ta' 16-il uffiċjal eżekuttiv jingħataw notional appointment sabiex jieħdu posthom fis-seniority list qabel persuni ta' gradi dipartimentali li ġew assimilati fis-servizz ġenerali bis-saħħa tar-riorganizzazzjoni ta' l-1974.

(7) L-Onor.

Interpellant japprezza li l-aħħar parti tal-mistoqsija hija purament ipotetika.

ENEMALTA - XOKK ELETTRIKU FUQ J BORG

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru 12203?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Għad m`għandix ir-rapport ta` l-investigazzjoni li saret dwar dan il-każ u għalhekk għad m`inix f`pożizzjoni li nagħti tweġiba sħiħa.

ENEMALTA - BOZOZ

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru 12261?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Hemm diversi talbiet għal installazjonijiet ta` lampi fit-toroq fit-Tieni u r-Raba` distrett, pero' l-informazzjoni mitluba ma tistax tingħata għaliex din tinstab f`numru kbir ta` `files` li jridu jiġu ċċekkjati wieħed wieħed.

Ix-xogħol fuq lampi ġodda qed isir fid-distretti kollha flimkien ma` xogħlijiet oħra.

BIRŻEBBUĠIA - CABLE TA' L-ELETTRIKU FI TRIQ IX-XATT

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru 12206?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li x-xogħol mitlub mill-Onor.

Interpellant sar fit-2 ta` Awissu 1993.

XGĦAJRA - DAWL FIT-TOROQ

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru 12205?

ONOR.

MICHAEL FALZON: L-arbli neċessarji biex jitranġaw il-wires fix- Xatt tax-Xgħajra u matul it-Triq tal-Knisja diġa' twaħħlu.

Hu maħsub li l- kumplament tax-xogħol msemmi jsir dalwaqt.

POPEYE VILLAGE - XATBA FEJN IL-BAJJA

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru 10956?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Ix-xatba msemmija mill-Onor.

Interpellant hi xogħol temporanju u ma tinħtieġx permess ta` l-Iżvilupp.

Pero` passi ttieħdu skond l-Att ta` l-1992 dwar l-Ippjanar ta` l-Iżvilupp dwar il-platform tal-konkos li sar max-xatt fuq l-istess sit.

KORPORAZZJONI GĦAS-SERVIZZI TA' L-ILMA - XIRI TA' SPARE PARTS

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jirrispondi l-mistoqsijiet parlamentari numri 7915/8504/9483/10706 dwar l-istess suġġett?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li l-inkjesta li għamlet il- Korporazzjoni għas-Servizzi ta` l-Ilma, dwar ix-xiri ta` spare parts għadha għaddejja.

Għaldaqstant għad m`għandix il-konklużjonijiet.

TAL-BARRANI - SEJBA TA' OQBRA

L-ONOR.

JOSEPH PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Is-sejba ta' l-oqbra fit-Triq tal-Barrani ilha għal żmien mhux ħażin titlob l-għassa minn pulizija għal 24 siegħa, u wkoll l-inkonvenjent kbir li sewwieqa jkollhom iduru minn Ħal Tarxien jew Ħal Għaxaq biex ikomplu t- triq tagħhom.

Peress li tidher li jekk ma tingħatax attenzjoni speċifika, din is- sitwazzjoni taf tibqa' magħna, jista' l-Ministru jara li ta' l-inqas sa meta jagħtini risposta għal din l-interpellanza kif jerġa' jiftaħ il- Parlament wara r-recess, jerġa' jġib is-sitwazzjoni għan-normal?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li fit-triq tal-Barrani issa nfetħet karreġġjata waħda biex is-sewwieqa ma jkollhomx l-inkonvenjent imsemmi mill- Onor. Membru.

Billi għadu qed isir xogħol mid-Dipartiment tal-Mużewijiet, id-Dipartiment tat-Toroq qiegħed f`kuntatt mad-Dipartiment tal-Mużewijiet biex tinstab daħla alternattiva għall-iskavi, possibilment fis-central strip, biex it- tieni karreġġjata tiġi miftuħa fl-iqsar żmien possibbli.

NURSING & MIDWIFERY BOARD - EŻAMINATURI APPUNTATI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru ġentilment ipoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l- lista ta' eżaminaturi appuntati minn Nursing & Midwifery Board għall- eżamijiet ta' Nursing Students?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li l-eżaminaturi għall-eżamijiet ta' l-Istudenti 'Nurses' appuntati mill-Bord ta' l-Infermiera u l-Qwiebel huma:

'Chairmen' Dr Raymond G Xerri MD, MSc Dr Raymond Busuttil MD MSc Dr Francis Agius MD, MSc

Tobba (i) Kirurgi Mr J Attard B.Sc., B. Pharm, MD FRCS (Eng), FRCS (Ed) Prof G Laferla MD, MRCS, LRCP, FRCS

(ii) 'Physicians' Dr A Caruana Galizia MD, MRCP (UK) Dr J M Cacciottolo MD, MRCP Dr J Azzopardi MD, MRCP, FRCP Dr C Mallia MD, MRCP, FRCP(Ed), FRCP(Lond)

Infermiera Ms Barbara Burkey Ms Mary Magri Mr Anthony Spiteri Mr Anthony Grech Mr Publius Abdilla Ms Margaret Abela Mr Alfred Briffa Mr Anthony Zammit Mr Richard Mallia Mr Emanuel Saliba Ms Mary Grech Ms Vivienne Caruana Mr Denis Tanti Mr Rudolph Cini FORZI ARMATI - PROMOZZJONIJIET

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid għaliex suldati bi standard of education tajjeb u b'responsabbilita' ta' xogħol bħal records officer etc ma ġewx irrakkomandati jew ġew irrakkomandati b'marki baxxi għal promozzjoni li jmiss?

Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk hux veru li wara li xi suldati lmentaw ma' l-officer in charge tagħhom qalulhom biex ma jagħtux każ tal-marki u kien hemm ukoll min qalilhom li dawk li ħadu l-promozzjoni ta' l-1992 ma jistgħux jiġu rrakkomandati għal promozzjoni meta aktar tard irriżulta li s- suldati li ġew magħżula kellhom marki tajbin, b'inqas standard of education u b'responsabbilita' minima dawn ġew promossi f'Jannar 1992 ukoll?

Jista' l-Prim Ministru jgħid x'effett se jħalli dan fuq dawk li ħaqqhom promozzjoni?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Fil-preżent għad mhu għaddej ebda proċess biex isiru promozzjonijiet fl-AFM l-Onor.

Interpellant probabbli qed jirreferi għar-rapporti li jsiru kull sena dwar is-suldati, l-NCOs u l- Fizzjali.

Il-kriterji li fuqhom jiġu bbażati l-eventwali promozzjonijiet ta' l-NCOs huma kif indikati fl-AFM appointments and Conditions of Service Regulations 1970, part II para 31 (1).

Dan jgħid illi l-promozzjoni għandha tkun suġġetta għal rakkomandazzjoni bbażata fuq effiċjenza, anzjanita', kwalifika u għażla sabiex timtela vakanza.

Minn dan, l-Onor Interpellant jista' jara illi l-istandard of Education u responsabbilta' fix-xogħol, mhumiex l-uniċi kriterji li jiġu kkonsidrati sabiex NCO jiġi rakkomandat għal promozzjoni.

MQABBA BYPASS - ĦSARA

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jgħid minn hu responsabbli għall-ħsara li hemm fit-triq quddiem il- ġibjun fil-Bypass ta' l-Imqabba?

Peress wara li sar kanal ta' l-ilma hemm it-tappieri 'l fuq mit-triq u madwarhom it- tarmac diġa' niżel u tħaffer wara biss xahar li sar ix- xogħol, meta beħsiebhom jirranġaw din il-ħsara?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien infomat li l-Korporazzjoni għas-Servizzi ta` l-Ilma lestiet ix-xogħlijiet neċessarji għall-aġġustament tat-tappieri li hemm fil-qrib tal-ġibjun fil-Bypass ta` l-Imqabba.

DIPARTIMENT TAX-XOGĦLIJIET - APPLIKAZZJONI REF.

PB 2000/89

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jagħtini risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 12449?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jirriżulta li l-ipproċessar ta` l-applikazzjoni msemmija ma jistax jitkompla billi ma kenitx intbagħtet is-sottomissjoni lill-Awtorita` ta` l-Ippjanar li biha l-Awtorita` tintalab tqis l- applikazzjoni bħala li saret lilha.

Jiddispjaċini li fiċ-ċirkustanzi trid issir applikazzjoni mill-ġdid.

PULIZIJA - MEMBRI KORRUTI WAQT DMIRIJIETHOM

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx xi ħsieb biex liġijiet li jirrigwardaw persuni li jaggredixxu u jsawwtu membri tal-Korp tal-Pulizija jiħraxu?

Kemm kien hemm membri tal-Korp tal-Pulizija li korrew jew ġew feruti waqt dmirijiethom f'konfronti ma' persuni oħra fl-1992 u l-ewwel sitt xhur ta' din is-sena?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-Liġi diġa' tipprovdi pieni speċjali għal każijiet simili.

Ninsab informat li matul l-1992 kien hemm 18-il membru tal-Korp li korrew jew ġew feruti waqt dmirijiethom f'konfronti ma' persuni oħra, filwaqt li fl-1993 kien hemm 14-il membru tal-Korp.

NAR TAL-FESTI - PERSUNI LIĊENZJATI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Kemm hawn fil-preżent persuni liċenzjati taħt liċenzja "Group A" fil-logħob tan-nar f'Malta u Għawdex?

Billi dawn il-persuni biss suppost li jaħdmu n-nar, u fl-istess ħin suppost dawn biss jagħtu n-nar ta' l-ajru u l-art, isiru spezzjonijiet biex jiġi żgurat li dawn il-persuni biss jkunu jaħdmu ġewwa fabbriki liċenzjati u dawn biss jagħtu n-nar?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li f'Malta u Għawdex hawn 84 persuna liċenzjati biex jimmanifatturaw n-nar taħt kategorija 'A'.

Il-fabbriki li jimmanifatturaw in-nar jiġu spezzjonati mill-'Explosives Committee', filwaqt li l-Pulizija tassigura li l-isparar tan-nar isir skond ir-regolamenti.

FESTI PARROKKJALI - RAPPORTI TA' ĠLIED

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Matul l-1992 u l-1993 kemm ġew irrapportati ġlied u nkwiet waqt festi Parrokkjali, fejn kellha tidħol il-Pulizija u tressqu persuni l- Qorti?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li fl-1992 kien hemm żewġ każi ta' ġlied waqt festi parrokkjali fejn persuni ġew imressqa l-Qorti, filwaqt li fl-1993 (sal-bidu ta' Awissu) kien hemm tliet każi simili li f'zewġ każi minnhom diġa' ttieħdu passi bil-Qorti u fil-każ l-ieħor se jittieħdu passi fil-Qorti.

ILMA - UNACCOUNTED FOR

L-ONOR.

JOSEPH PSAILA SAVONA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Issa li tqegħdu l-master meters u saru l-istudji fuq kemm qiegħed jasal ilma fil-lokalitajiet rispettivi, kif tkompla dan l-eżercizzju?

Ħarġu r- riżultati mixtieqa?

Naqas l-ilma "unaccounted for"?

Kif se jitkompla dan l-eżerċizzju meta jiġu fis-seħħ ir-rati ġodda domestiċi meta wieħed jistenna li l-ilma "unaccounted for" jerġa' jiżdied?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Il-proċess ta` zoning huwa programm kontinwu li ma jieqaf qatt.

Minkejja li Master Meter jitwaħħal darba fuq zona, il- "monitoring, step-testing u leak dedection" isiru regolarment.

Ir-riżultati wrew li jeżisti telf ta` mhux aktar minn 22% minħabba leakages.

Bis-sistema msemmija fuq, il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta` l- Ilma qed tistenna li dan it-telf jinżel sa 12% sa tmiem 1996.

Ir-reviżjoni ta` l-istruttura ġdida tal-ħlas għall-ilma m`għandha taffetwa xejn l-ammont ta` leakages li jeżistu f`zona.

WIED IL-GĦAJN - TISWIJA TA' TOROQ

L-ONOR.

ALFRED PORTELLI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' d-dipartiment konċernat flimkien ma' dipartimenti oħra u korporazzjonijiet konċernati jieħdu ħsieb jagħtu spinta lit-toroq ġo Wied il-Għajn billi ħafna residenti għandhom ħafna inkonvenjenzi kbar rigward it- toroq u nuqqas ta' servizzi bħal elettriku, ilma, telephones u ndafa?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Hija l-politika ta` dan il-Gvern li jagħti spinta l-upgrading u t-tiswija tat-toroq in ġenerali.

Din is-sena se tibda sistema li toroq ġodda jingħataw cold asphalt jew tarmac mall-ewwel.

Dan it-tip ta` xogħol se jibda jsir skond pjan ġenerali li qed jitfassal.

Wieħed ukoll ma jridx jinjora l-funzjoni li se jkollhom il-Kunsilli Lokali fit-twettieq ta` dan il-pjan.

Fid-dawl ta` din il-politika, se jittieħdu passi biex isir xogħol ta` asfaltar f`numru ta` toroq f`Wied il-Għajn.

Ix-xogħol biex jitlestew is-servizzi ta` l-elettriku meħtieġa ġo Wied il- Għajn qed isir.

Xogħlijiet ġenerali ta` servizzi minn naħa tal-Korporazzjoni għas- Servizzi ta` l-Ilma f`Wied il-Għajn huma konklużi u xogħlijiet ta` manutenzjoni u servizzi ġodda jsiru skond il-programm tax-xogħlijiet.

Is- servizz ġenerali tal-provvista ta` l-ilma f`Wied il-Għajn beda jitjieb mindu beda jitħaddem fit-30 ta` Awissu 1993 il-mains il-ġdid tal-Qrendi Pipeline.

Kien hemm ukoll titjib sostanzjali fl-indafa mat-tul tal-Promenade ta` Wied il-Għajn, riżultat ta` litter bins ġodda.

Baqa` xi problemi f`xi toroq oħra fejn għad hemm plots mhux mibnija.

M`hemmx wisq lok għal xi tibdil radikali iżda se jsir, bħal dejjem, kull sforz biex is-servizz ikompli jitjieb.

ŻEJTUN - TISWIJA TA' TOROQ

L-ONOR.

ALFRED PORTELLI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' d-dipartiment konċernat jieħu ħsieb jasfalta jew jagħti t-tarmac lil Triq Bħajra, fiż-Żejtun, billi r-residenti qed isofru mit-trabijiet u t- tjun?

ONOR.

Fid-dawl ta` din il-politika, se nara x`jista` jsir għat-triq partikolari msemmija.

PEMBROKE - SERVIZZ TAD-DRENAĠĠ/ELETTRIKU

L-ONOR.

ALFRED PORTELLI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jistgħu id-dipartiment konċernat u l-Korporazzjoni Enemalta jilqgħu it- talba ta' residenti fi plots tal-Gvern f'Pembroke (phase 3) biex jingħataw is-servizz tad-drenaġġ u tad-dawl elettriku, peress li hemm min bena daru u issa jinsab mingħajr dawn is-servizzi?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Il-Korporazzjoni Enemalta għandha tliet applikazzjonijiet biss pendenti għas-servizz ta` l-elettriku ġewwa Pembroke.

Dawn għandhom jiġu moqdija sa l-aħħar tax-xahar.

Huwa ppjanat li s-servizzi ta` drenaġġ f`Pembroke jingħataw s-sena d- dieħla.

BIRGU - FORTINI FOOTBALL GROUND

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għaż-Żgħażagħ u Kultura: Jista' l-Ministru jassigura li x-xogħol li qiegħed isir fil-ground tal- football fil-Fortini, il-Birgu jkun lest sa l-aħħar ta' Awissu peress li l- logħob kompetittiv jibda fix-xahar ta' Settembru?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Ix-xogħol meħtieġ fil-ground tal-football fil- Fortini, il-Birgu, qieghed miexi b`ritmu mgħaġġel.

Ġejt assigurat li qed isir sforz biex ix-xogħol kollu jitlesta fl-anqas zmien possibbli.

KALKARA - BANKIJIET FIX-XATT

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jgħid meta se jitwaħħlu l-aħħar ftit bankijiet fix-xatt tal- Kalkara minflok dawk li kienu nkisru fil-maltempata ta' xi erbgħa snin u nofs ilu?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li 12-il bank li kellhom isiru fil- post kif indikat fit-tweġiba tiegħi għall-mistoqsija parlamentari numru 8005 (Seduta 103) se jitwaħħlu fi żmien qasir.

TIGNE' - POSTIJIET ALTERNATTIVI LIR-RESIDENTI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Huwa minnu li r-residenti ta' Tigne' Housing Estate se jiġu offruti fondi alternattivi f'Taż-Żwejt, San Ġwann Housing Estate?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Kif kelli okkażjoni nispjega lir-rappreżentanti tar-residenti ta` Tigne` fl-aħħar laqgħa li kelli magħhom, din hi waħda mill-possibiltajiet li qed tiġi nvestigata.

SLIEMA - BINI MITLUQ

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: X'passi qed jittieħdu mill-Pulizija u mis-Sanita' dwar il-bini li ilu mitluq għall-aktar minn sentejn u mhux komplut li hemm f'St. Charles Str; Sliema?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li ma jirriżultax li hemm xi passi li għandhom jittieħdu min-naħa tad-Dipartiment tas-Saħħa dwar il-post li jmiss ma' Nru. 22 St Charles Street, Sliema filwaqt li l-Pulizija ma rċeviet l-ebda lment dwar dan il-post.

AIR MALTA - TITJIRIET BEJN MALTA U MILAN

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Fuq liema livell qed jinżammu t-taħdidiet ma' l-awtoritajiet Taljani biex jitħaddem servizz bl-ajru bl-iskeda bejn Malta u Milan?

Fiex waslu?

ONOR.

GEORGE BONELLO DU PUIS: Il-possibilta' ta' servizz bi skeda bejn Malta u Milan hija waħda mill-materji ta' diskussjoni bejn iz-zewġ linji ta' l-ajru nazzjonali koncernati.

AIR MALTA - TQASSIM TAL-ĠURNAL "KULĦADD"

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Il-ġurnal "Kulħadd" jitqassam regolarment fuq it-titjiriet bi skeda ta' l- Air Malta?

U jekk le, għaliex?

ONOR.

GEORGE BONELLO DU PUIS: Qatt ma kienet il-policy tal-kumpannija li jitqassmu l-gazzetti kollha, kemm ta' kuljum kif ukoll dawk ta' kull gimgħa, u fil-mument qed tigi riveduta l-pozizzjoni specjalment minħabba z- zieda fin-numru ta' gazzetti li kien hemm minn ftit zmien 'l hawn.

QORMI - TISWIJA TAL-PROVVISTA TA' L-ELETTRIKU

L-ONOR.

LINO SPITERI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Billi l-iswitches tad-dawl fi Block IV, Gardenia Street, Qormi, m'humiex jaħdmu jistgħu jittieħdu passi malajr biex jissewwew?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Għaddejt it-talba ta` l-Onor.

Membru lid- Dipartiment tal-Bini u Tiswija ta` Djar għall-azzjoni meħtieġa.

QORMI - RIMI TA' SKART

L-ONOR.

LINO SPITERI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: B'referenza għat-tweġiba datata 8 ta' Gunju, 1993, għall- mistoqsija parlamentari tiegħi numru 11066 dwar rimi ta' skart f'St. Edward Street, Qormi, billi ma jidhirx li ttieħdu passi biex l-iskart jitneħħa, anzi żdied, jistgħu jittieħdu miżuri urġenti ta' "enforcement"?

Jista' jerġa' jiġi kkonsidrat ukoll li l-art tiġi allinejata u jiġi imtella' ħajt ħalli l-area ssir pubblika u tkun tista' tiġi mħarsa sewwa?

ONOR.

LOUIS GALEA: Kif fissirt fit-tweġiba ċitata, l-art in kwestjoni hi privata u, wara li ngħataw l-avviżi meħtieġa, d-Dipartiment issa ħa l-passi bil-Qorti kontra s-sidien biex jitneħħa l-akkumulu li għalih qed issir referenza.

MOSTA - PERMESSI GĦAL BINI

L-ONOR.

FREDDIE MICALLEF staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Billi dawn l-aħħar ġimgħat kien hemm ħaddiema jqassmu u jimmarkaw fi plots l-art magħrufa tal-Blata l-Għolja li tasal sa triq Durumblat, il-Mosta jista' l-Ministru jgħid jekk hux minnu li f'dan il-lokal se jinħarġu l- permessi għall-bini?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Il-limiti ta` l-iżvilupp fl-area msemmija huma dawk indikati fil-pjanta 29 tal-limiti temporanji ta` l-iżvilupp.

Dawn il- limiti ma jaslux sa Triq Durumblat u ħlief għal parti żgħira ħdejn Torri Cumbo huma ' 'l bogħod sewwa minn din it-triq.

Ma jirriżultax li saru xi applikazzjonijiet riċenti għal bini fl-area msemmija `l barra mil-limiti ta` l-iżvilupp.

DIPARTIMENT TAL-BIEDJA - ŻBIR TA' SIĠAR

L-ONOR.

FREDDIE MICALLEF staqsa lill-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd: Jidhirlu li d-Dipartiment tal-Biedja għandu minnufih jieħu ħsieb li ssir żabra tas-siġar kbar li hemm fil-pjazza fi Triq it- Tabib Chetcuti u fil-pjazza Triq Nerik Mizzi billi ilhom ma jinżabru ħafna?

ONOR.

LAWRENCE GATT: Iż-żabra tas-siġar fil-Pjazza li hemm fi Triq it- Tabib Chetcuti u fil-Pjazza ta' Triq Nerik Mizzi, il-Mosta qegħdin fil- programm taż-żabra li kull xahar ifassal id-Dipartiment tal-Biedja.

Fil-fatt iż-żbir tas-siġar fil-postijiet imsemmija mistenni jsir dalwaqt.