MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 47 It-Tnejn, 11 ta' Jannar, 1999 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 47

It-Tnejn, 11 ta' Jannar, 1999

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.04 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 11 ta' Jannar, 1999

WERREJ MINUTI 497

KUNSENS GĦAL ATTI 497

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI 497

TQEGĦID TA' KARTI 502

MOZZJONIJIET ABBOZZ TA' LIĠI BIEX IKOMPLI JEMENDA L-ATT DWAR TAXXA TA' REĠISTRAZZJONI TA' VETTURI BIL-MUTUR (L-EWWEL QARI) 505 ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ORDINANZA DWAR SELF LOKALI (STOCK U TITOLI REĠISTRATI) (L-EWWEL QARI) 505 ABBOZZ TA' LIĠI DWAR SERVIZZI TA' L-IVVJAĠĠAR U TAT-TURIŻMU GĦAL MALTA (L-EWWEL QARI) 506

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IS-SIGURTA' SOCJALI (IT-TIENI QARI) SOCIAL SECURITY (AMENDMENT) BILL (SECOND READING) 507

AĠĠORNAMENT 522

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 527

MISTOQSIJA GĦAL TWEĠIBA BIL-MIKTUB 545

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 46 li saret fil-21 ta' Diċembru, 1998, ġew konfermati.

KUNSENS GĦAL ATTI

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): Ninforma lill-Kamra li l-President ta' Malta għoġbu jagħti l-kunsens tiegħu għal:

Att Nru. XXI ta' l-1998 - Att ta' l-1998 dwar l-Approprjazzjoni (1999);

Att Nru. XXII ta' l-1998 - Att ta' l-1998 dwar it-Tieni Approprjazzjoni (1998); u

Att Nru. XXIII ta' l-1998 - Att ta' l-1998 dwar Taxxa fuq il-Valur Miżjud.

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI

ĦXEJJEX/FROTT - IMPORTAZZJONI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: B'riferenza għall-esportazzjoni tad-dulliegħ, cherry tomatoes u frawli, jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra dwar il-kwantitajiet li ġew esportati matul l-1994, l-1995, u l-1996 u xi prezzijiet ġabu l-bdiewa?

Kemm fil-fatt ta għajnuna l-Gvern lill-bdiewa sabiex jiżviluppaw serer għall-esportazzjoni f'ċifra ta' flus u x'ġara minn dan is-suq ta' l- esportazzjoni?

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għall-Agrikoltura u Sajd): Ma kien hemm l- ebda esportazzjoni ta' cherry tomatoes u frawli fis-snin imsemmija.

33 tunnellata ta' dulliegħ ġew esportati bi prova fl-1995.

Il-prezz mogħti lill-bdiewa kien ta' 15-il ċenteżmu kull kilo.

Fl-1992 ġiet approvata għajnuna lil numru ta' bdiewa (7) sabiex jibnu serer għall-kultivazzjoni tal-frawli fil-growbags għall-esportazzjoni.

L- għajnuna approvata kienet f'forma ta' sussidju ta' 3.5% fuq l-interessi fuq self mill-banek kummerċjali.

Dan is-sussidju laħaq is-somma ta' Lm5,000 fuq perjodu ta' tliet snin.

Saret esportazzjoni tal-frawli bi prova iżda s- suq lokali kien aktar remunerattiv.

MR SPEAKER : L-Onor.

Noel Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra x'qed jagħmel id-dipartiment sabiex itejjeb is-sitwazzjoni quddiem id-diffikultajiet li qed jiffaċċjaw il-bdiewa tagħna minħabba l-introduzzjoni mill-ġdid tal-VAT li għolliet ħafna l-prezzijiet tas-sustanzi li jużaw il-bdiewa biex ikabbru l-uċuh tar-raba' tagħhom, kif ukoll id-diffikultajiet minħabba l- introduzzjoni tar-regoli - li ovvjament jiġġeddu minn xahar għal ieħor u minn sena għal oħra - ta' l-Unjoni Ewropea li l-bdiewa tagħna jridu jirrispettaw f'dak li għandu x'jaqsam mal-livell ta' residwi li jkun fih il- prodott?

MR SPEAKER: Il-Ministru Zammit.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, bl-introduzzjoni mill-ġdid tal-VAT f'pajjiżna l-bdiewa se jerġgħu jibdew jibbenefikaw mis-sistema ta' refunds bħalma kienu qabel l-1997 u meta jixtru prodotti bħal bexx, qamħ u żrieragħ li jiġu minn barra u li fuqhom titħallas il-VAT, ovvjament il- bdiewa japplikaw għar-refund u jingħataw lura l-flus li jkunu ħallsu bħala VAT.

MR SPEAKER: L-Onor.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, skond ma jirriżultali, il-bdiewa qed jiffaċċjaw żvantaġġ kbir ma' l-ewwel ftit jiem ta' l-introduzzjoni tal-VAT għaliex, per eżempju, prodott partikolari ta' bexx jew sustanza f'perjodu ta' ftit jiem minn Lm6 ġie jiswa Lm6.90.

Jista' l-Ministru jfehemni kif dak il-bidwi li normalment kien jagħmel użu minn dan il-prodott issa se jmur aħjar?

Barra dan il-prodott hemm diversi prodotti oħra li għolew.

Nixtieq inkun naf jekk id-dipartiment investigax jekk din iż-żieda fil- prezzjijiet hijiex ġustifikata.

MR SPEAKER: Il-Ministru Ninu Zammit.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Bħalma kien jiġri qabel meta kien hawn fis-seħħ is- sistema tal-VAT f'pajjiżna, il-bidwi jixtri l-prodott u mbagħad jitlob ir- refund ta' 15% li jkun ħallas fuq dak il-prodott.

Veru li fl-ewwel xahar il-bidwi jrid joħroġ dawk il-15% fuq dak li jixtri, pero' mbagħad se jitlob ir-refund u jieħu l-15% lura.

Bil-VAT il-bidwi għandu jmur aħjar għaliex kulħadd jaf li bis-sistema ta' l-ETI, ETP u ETS ma kienx jieħu refunds u allura jekk, per eżempju, kien iqabbad electrician jew plumber biex jagħmillu ċerti xogħlijiet, kien iħallas l-ETS u ma kienx jieħu refund.

Issa bis-sistema tal-VAT il-bidwi, ir-raħħal u s-sajjied se jieħu r-refund fuq dak li jkun ħallas bħala VAT u dan ifisser li din is-sistema se tkun ta' vantaġġ għal dawn l-operaturi f'din l-industrija.

Nerġa' ntenni li l- bdiewa, ir-raħħala u s-sajjieda se jmorru aħjar bis-sistema tal-VAT milli marru bis-sistema ta' l-ETI, l-ETP u l-ETS.

MR SPEAKER: L-Onor.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Ma rridx inkun polemikuż imma nixtieq inkun naf jekk fhimtx lill-Ministru tajjeb fuq dan il-punt.

Allura dawk il-bdiewa li diġa' bdew iħallsu Lm1 jew Lm2 iktar fuq il-bexx jew xi prodott ieħor li jixtru minħabba s-sistema ġdida tal-VAT, se jkollhom dawn il-flus refunded?

MR SPEAKER: Il-Ministru Zammit.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Se tingħata refund fuq il-VAT kollha li l-bdiewa jħallsu fuq prodotti li jużaw fil-proċess ta' tkabbir ta' xtieli u prodotti oħra bħalma kienu jingħataw refunds meta kienet titħaddem il-Liġi tal-VAT.

MR SPEAKER: L-Onor.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, id-domanda supplimentari tiegħi kienet dwar l-impatt ta' l-hekk imsejħa kondizzjonijiet stabbiliti mill-Unjoni Ewropea peress li l-applikazzjoni għal sħubija sħiħa hija prijorita' fuq l- agenda tal-gvern u nafu li fis-sena 2000 l-Unjoni Ewropea se timponi iktar restrizzjonijiet dwar il-livelli ta' residwi li jistgħu jirriżultaw fuq il- prodotti mkabbra b'ċerti kimiċi u sustanzi artifiċjali.

Il-Ministru huwa f'pożizzjoni li jinforma lill-Kamra x'qed isir min-naħa tad-dipartiment f'dan ir-rigward biex ma narawx sitwazzjoni li, fl-opinjoni tiegħi, se tkompli tiżvantaġġja lill-bdiewa tagħna?

MR SPEAKER: Il-Ministru Zammit.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, hawnhekk qisna qegħdin immexxu l-common agricultural policy ta' l-Unjoni Ewropea!

Qabel xejn irridu naraw ir- riforma sħiħa li qiegħda sseħħ kontinwament fil-common agricultural policy ta' l-Unjoni Ewropea.

Jien informat - bħalma naħseb li huwa informat l- Onor. Noel Farrugia - li għall-ħabta ta' Marzu jew April se joħorġu ċerti dettalji dwar din ir-riforma.

Irrid ngħid li d-dipartiment qed jagħmel screening u qed jara l-affarijiet kollha involuti f'dan is-settur li jista' jiġi milqut bħalma se tiġi milquta l-industrija kollha fl-Unjoni Ewropea.

Pero' rrid ngħid ukoll li meta aħna naslu fl-istadju li jibdew id- diskussjonijiet ma' l-Unjoni Ewropea dwar is-sħubija ta' pajjiżna, il- ministeru u d-dipartiment jieħdu in konsiderazzjoni dawn l-affarijiet kollha fid-diskussjonijiet li jsiru.

MR SPEAKER: L-Onor.

Noel Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, qed insegwi b'interess dak li qed jgħid il-Ministru, pero' nixtieq nenfasizza li jeżisti livell ta' kompetizzjoni li s-settur ta' l-agrikoltura jrid jasal għalih.

Għalhekk jagħmel sens li sija d-dipartiment u sija l-koperattivi tal-bdiewa jibdew jagħmlu monitoring ta' l-impatt li tħalli dik is-sustanza li tkun ġiet applikata fuq l-uċuh tar-raba'.

Jien nifhem li ovvjament iridu jsiru iktar diskussjonijiet dwar dan imma dawn huma affarijiet stabbiliti u nifhem li se jiġu imposti mill-Unjoni Ewropea fi żmien ħdax-il xahar oħra.

Naħseb li barra li jsiru diskussjonijiet, wieħed forsi għandu jispjega għall-ġid ta' din il-Kamra u għall-ġid ta' kulħadd min hi l-persuna responsabbli fid- dipartiment biex tara li dawn l-obbligi jiġu osservati, għaliex ma jkunx sewwa la għall-gvern, la għad-dipartiment u lanqas għall-bdiewa li niġu ffaċċjati b'sitwazzjoni li naturalment ma tagħmel ġid lil ħadd.

MR SPEAKER: Il-Ministru Zammit.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, din il-problema tal-bexx u ta' l-użu tal- kimika fuq l-uċuh tar-raba' ilha magħna għal diversi snin.

Fil-pajjiżi kollha ta' l-Unjoni Ewropea hemm moviment biex ix-xtieli u ħxejjex oħra jibdew jitkabbru bis-sistema magħrufa bħala organic farming li minnha nnfisha bil-mod il-mod telimina l-użu ta' kimiċi, bexx u pestiċidi.

Din it- tranżizzjoni tinsab għaddejja mhux biss fil-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea, imma anke f'pajjiżna, għalkemm b'rata baxxa.

Pero' din se tieħu s-snin.

Inutli li jiġi xi ħadd u jgħidlek li ma tistax tuża iktar il-bexx u l- pestiċidi, għaliex wieħed irid jiftakar li l-użu tal-pestiċidi, bexx u kimika oħra fil-qasam ta' l-agrikoltura ilhom jintużaw u l-effett tagħhom se jibqa' jinħass għal numru ta' snin oħra għas-sempliċi raġuni li l-kimika li tintuża fil-ħamrija tagħna titħallat ma' l-ilma tax-xita, tipperkola fil- blat u, fil-każ ta' pajjiżna, ssib ruħha fil-water table.

Hawnhekk tidħol il-problema ambjentali tal-ħxejjex u l-prodotti li jitkabbru.

Bħalma meta persuna tidra tieħu ċerti pilloli, ngħidu aħna l-asperina, jasal żmien meta tibda teħodha għal xejn u tieħu kemm tieħu ma tagħmlilhiex effett, l-istess nistgħu ngħidu għax-xtieli li wara ċertu żmien li tkun ilek tagħtihom ċertu tip ta' bexx u pestiċidi, dawn ma jibqax ikollhom effett.

L-użu tal-bexx irid jinqata' bil-mod il-mod u d-dipartiment irid jagħmel l-almu tiegħu biex, permezz ta' edukazzjoni u training lill-bdiewa tagħna, bil-mod il-mod issir din it-tranżizzjoni ħalli jispiċċa l-użu tal-kimika fit-tkabbir tal- ħxejjex u tas-siġar.

Kulħadd jaf li l-użu ta' dawn il-pestiċidi u kimiki oħra fit-tkabbir tal-ħxejjex jista' jħalli effett negattiv fuq is-saħħa tal- bniedem.

MR SPEAKER: L-Onor.

Carmelo Borg, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

CARMELO BORG: Il-Ministru għadu kif semma l-ħsara kbira li jagħmel l-użu tal-bexx, kemm fl-ilma li nixorbu kif ukoll fil-prodotti li nieklu, u qal li l-proċess biex naqilbu għall-organic farming miexi bil-mod wisq.

Jista' l-Gvern jagħmel sforz biex dan il-proċess jitħaffef għall-ġid tal- poplu kollu?

MR SPEAKER: Il-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Din it-tranżizzjoni bdiet issir imma wieħed ovvjament irid ikun prattiku u japprezza li din tieħu s-snin.

Infakkar lill-Onor.

Interpellant li f'pajjiżna għaddejna minn perjodu - mhux taħt gvern jew ieħor - fejn kienet daħlet il-moda li iżjed ma nużaw pestiċidi u kimiki biex neqirdu l-ħaxix ħażin iżjed se nieħdu prodott ta' malajr u bl-inqas xogħol possibbli.

Illum kulħadd induna u tgħallem li dan ħalla impatt negattiv.

Barra minn hekk, mhux la kemm tgħid li taqleb minn sistema għal oħra.

Per eżempju, kien hemm żmien meta daħlet fis-seħħ il-Liġi tas-CET, qabel ma ġiet emendata fil-Parlament wara kritika min-naħa ta' l-Oppożizzjoni Nazzjonalista ta' dak iż-żmien, li l-uniċi oġġetti li kienu tħallew jiġu importati duty free kienu l-pestiċidi u l-insettiċidi.

Nerġa' ngħid, illum id-dipartiment qed jaħseb fuq din il-fergħa tat-tkabbir tal-ħxejjex u tas- siġar u se jingħata training f'ċentru apposta biex il-ħaddiema f'dan il- qasam jiġu murija sistemi ġodda u iżjed moderni, mingħajr użu ta' kimika, għat-tkabbir ta' ħxejjex u siġar.

MR SPEAKER: L-Onor.

Noel Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Fid-dawl ta' dak li għadu kemm qal il-Ministru, jista' jispjega lill-Kamra x'kienu r-raġunijiet li ma tkompliex il-programm li kien imħejji sabiex ammont ta' raba' fil-farm esperimentali jitkabbar - f'dan il-każ il-prodott kien il-patata - b'sistema organika, iktar u iktar meta d-dipartiment kien aġġornat dwar żviluppi ġodda fil-pajjiżi membri ta' l-Unjoni Ewropea fir-rigward ta' attivita' organika.

MR SPEAKER: Il-Ministru Zammit.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, nixtieq li kulma nisma' hawn ġew ikun eżatt, pero' jiddispjaċini ngħid li minkejja l-kliem li nisimgħu hawnhekk fuq organic farming f'pajjiżna u jissemma l-farm ta' l-Għammieri, meta jien iċċekkjajt u tkellimt mad-diretturi responsabbli, mill-ewwel indunajt li fil-fatt ma kien sar assolutament xejn.

Jiddispjaċini li jkolli nitkellem b'dan il-mod, pero' mhux la kemm wieħed jgħid li jrid jaqleb għal sistema ta' organic farming għaliex qabel xejn irid ikollok in-nies imħarrġa u jrid ikollok l-institute attrezzat biex verament jiċċertifika li prodott ikun tkabbar bis-sistema ta' l-organic farming.

Fil-fatt diġa' hemm kollaborazzjoni ma' universitajiet barranin biex nieħdu n-knowhow neċessarju ħalli b'mod modern, xjentifiku u professjonali nkunu nistgħu nibdew nintroduċu sistema ta' organic farming li verament taħdem.

Jien naqbel ma' sieħbi, l-Onor.

Farrugia li d-dipartiment għandu jkompli jmexxi fuq bażi esperimentali fil-farm ta' l-Għammieri biex dak il-porzjon ta' art fl-istess farm iservi ta' laboratorju minn fejn il-bdiewa Maltin ikunu jistgħu jitgħallmu.

B'hekk bil-mod il-mod imma b'ritmu stabbli nkunu kapaċi nintroduċu s-sistema ta' organic farming f'pajjiżna.

MR SPEAKER: L-Onor.

Silvio Parnis, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

SILVIO PARNIS: Mr Speaker, qiegħed nisma' b'attenzjoni dak li qed jingħad dwar il-ħsara li jġib il-bexx.

Pero' jien se nistaqsi lill- Ministru fuq il-ħsara li qegħdin jagħmlu għeruq tas-siġar fi Triq San Ġużepp, Raħal Ġdid, fejn dawn l-għeruq qed itellgħu l-madum ta' l-art f'ċerti djar.

Per eżempju, naf b'koppja anzjana li għaddejja minn din il- problema.

Jista' l-Ministru jgħidli jekk tistax tittieħed xi azzjoni mill- ministeru?

MR SPEAKER: Il-Ministru Zammit.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, jien bħala perit naf li ċertu tip ta' siġar, bħalma huma s-siġar tal-ficus, jagħmlu għeruq kbar u b'saħħithom u allura trid tara li ma jitħawlux qrib il-bini.

Wara li jgħaddi l-ħin tal- mistoqsijiet nitkellem ma' l-Onor.

Interpellant ħalli jagħtini l-indirizz eżatt li qed jirriferi għalih u nwiegħdu li nibgħat lin-nies tad- dipartiment biex jaraw x'inhi l-aħjar soluzzjoni għal din l-inkonvenjenza.

Pero' nista' ngħidlek li jekk ikun hemm għeruq tas-siġar li jkunu daħlu fil- bini u għollew il-madum, l-unika soluzzjoni tkun li dawn is-siġar jinqerdu.

Barra minn hekk, l-inkwilini li jkunu jgħixu f'dawn il-postijiet ikollhom jaqilgħu l-madum, titneħħa l-ħamrija li jkun hemm taħt il-madum u jagħtu saff konkos mill-ġdid.

MR SPEAKER: L-Onor.

Noel Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Il-Ministru għadu kemm qal li ma kien hemm ebda indikazzjoni dwar informazzjoni professjonali u teknika fuq l-organic farming.

Jien nitlob il-permess tal-Kamra biex inpoġġi fuq il-Mejda dokumenti dwar stħarriġ xjentifiku li kien qed isir fuq il-prodott tat- tadam fil-laboratorji barranin sabiex id-dipartiment u l-ministeru jkollhom l-aħjar aġġornament f'dan ir-rigward.

MR SPEAKER: Hawn permess biex din l-informazzjoni titpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra:

Riżultati xjentifiċi mil-Laboratori Chimici Stante ta' Bologna dwar analiżi ta' ħamrija f'Malta.

Jien qed nifhem sewwa li l-Ministru qed jgħid li l-Bio-Agro Cop. qatt ma kkomunika miegħu biex jgħarrfu li huwa lest li jkompli jonora l-istess arranġamenti li kellu ma' l-Amministrazzjoni preċedenti?

F'laqgħat riċenti li kelli, lili informawni li lill-Ministeru informawh bil-programm li l- Amministrazzjoni preċedenti kienet qed tiftiehem kemm ma' l-istitut agronomiku ta' Bari kif ukoll mal-Bio-Agro Cop. sabiex f'pajjiżna jingħata l-aħjar għarfien lill-uffiċjali tad-dipartiment ta' l-agrikoltura tagħna li sfortunatament lanqas huma konxji minn dawn l-affarijiet.

Issa jien qed nitkellem dwar dan il-fatt biex nikkoreġi dak li qed jgħid il-Ministru meta jgħid li ħafna drabi hu jħoss li ma jkunx sewwa li jingħadu affarijiet li ma jkunux minnhom.

MR SPEAKER: Il-Ministru Zammit.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, aħna kellna diversi diskussjonijiet ma' l-istitut ta' Bari u flimkien qegħdin nagħmlu preparamenti bis-serjeta' u b'mod professjonali biex f'pajjiżna nibdew indaħħlu s-sistema ta' l-organic farming.

(Interruzzjonijiet) Tisma' ħafna affarijiet imma meta tmur tfittex jgħidulek li kien kollox kliem fieragħ.

Jien qed ngħid li huwa fl- interess tal-pajjiż li s-sistema ta' l-organic farming neħduha bis-serjeta' u nibdew indaħħluha bil-mod il-mod.

Pero' jiddispjaċini ngħid li s'issa ftit li xejn kien sar dan it-tip ta' farming.

Jien żort serer fejn ikabbru t-tadam u fejn jistgħu jużaw is-sistema ta' l-organic farming, imma kulħadd jgħidlek li l-bidla trid issir bil-mod ħafna.

Jien nispera li s-sistema ma ddumx ma tidħol u d-dipartiment se jagħmel minn kollox biex din tidħol fuq bażi soda.

Irrid ngħid ukoll li aħna qegħdin f'kuntatt kontinwu ma' l- istitut ta' Bari u ma' istituti oħrajn biex nibagħtu lin-nies tagħna jitħarrġu hemmhekk ħalli mbagħad l-għajnuna u l-edukazzjoni li jieħdu jkunu jistgħu jgħadduha lil sħabhom.

B'hekk nistgħu naslu biex b'mod verament professjonali u xjentifiku u b'ritmu sod indaħħlu s-sistema ta' l-organic farming f'pajjiżna.

MR SPEAKER: L-Onor.

Noel Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jekk qed nifhem sewwa li l-Ministru qed jgħid li m'hawnx bdiewa li bdew dan il-programm ta' tkabbir bis-sistema organika mingħajr ma jużaw bexx u sustanzi artifiċjali?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Jien qed ngħid li saru tentattivi minn diversi bdiewa biex jaħdmu bis-sistema organika, għalkemm in-numru ta' bdiewa li ħadu din l-inizjattiva m'huwiex kbir daqskemm nixtiequ aħna.

Pero' safejn naf jien għad m'hawnx sistema li taħdem mija fil-mija b'mod organiku.

Barra minn hekk, mhux la kemm jien jew xi ħadd ieħor jgħid li x-xtieli qed jitkabbru b'sistema organika, il-prodott irid jiġi ċertifikat minn istitut kompetenti huwa verament prodott li qed jitkabbar mija fil-mija b'sistema organika.

F'Diċembru li għadda kien hawn xi barranin f'Malta - naħseb li l-Onor.

Farrugia ltaqa' magħhom – li wara li għamilna kuntatt magħhom wasalna għall- ftehim li nibagħtu barra minn Malta nies mid-dipartiment li huma kwalifikati f'dan il-qasam ħalli jaraw b'għajnejhom kif għandha ssir iċ- ċertifikazzjoni ta' prodotti li jiġu mkabbra bis-sistema organika.

Jien persważ li wara li fix-xhur u fis-snin li ġejjin se jkollna nies li jmorru barra jieħdu t-training neċessarju, bħala team inkunu nistgħu nibdew mexjin b'ritmu stabbli ħalli fuq numru ta' snin indaħħlu s-sistema ta' organic farming f'pajjiżna.

MR SPEAKER: Il-ħin tal-mistoqsijieta għadda.

Tqegħid ta' Karti.

L- Onor. Eddie Fenech Adami.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI (Prim Ministru): Mr Speaker, inpoġġi fuq il- Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar każijiet deċiżi u d-deċiżjonijiet mogħtija mit-Tribunal għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzji sa l-24 ta' Diċembru 1998, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 2918; u

Tagħrif dwar tenders ta' valur aktar minn Lm1,000 mogħtija mid- dikasteru li għalih hu responsabbli l-Prim Ministru bejn il-5 ta' Settembru u l-1 ta' Diċembru 1998, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 2949.

MR SPEAKER: Il-Ministru għall-Politika Soċjali.

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Ministru għall-Politika Soċjali): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Avviż Legali Nru. 271 ta' l-1998 - Ordni ta' Standard Nazzjonali ta' l-1998 dwar Żieda fil-Paga għall-Impjegati

Avviż Legali Nru. 272 ta' l-1998 - Ordni ta' Standard Nazzjonali ta' l-1998 dwar l-Inqas Paga Nazzjonali;

Avviż Legali Nru. 273 ta' l-1998 - Ordni ta' l-1998 li jemenda l- Ordni ta' Standard Nazzjonali dwar Allowance fil-Ġimgħa;

Kopja ta' korrispondenza in konnessjoni ma' applikazzjoni Nru. HAS 13/96 għall-irranġar ta' dar f'Ħaż-Żebbuġ li saret lill-Awtorita' tad- Djar, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 2962; u

Tagħrif dwar xogħol ta' konsulenza li sar minn Dr. Darmanin għas- Segretarjat Parlamentari għad-Drittijiet tan-Nisa bejn l-1997 u l- 1998, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 3000.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru ta' l-Edukazzjoni.

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni) Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Avviż Legali Nru. 3 ta' l-1999 - Regolamenti ta' l-1999 biex jemendaw ir-Regolamenti tal-Kors għad-Diploma in Planning Studies;

Avviż Legali Nru. 4 ta' l-1999 - Regolamenti ta' l-1999 biex jemendaw ir-Regolamenti ta' l-1993 tal-Kors għall-Grad ta' Baċillier ta' l- Inġinerija u l-Arkitettura (bl-Unuri) - B.E.&A. (Hons);

Lista ta' persuni li ngħataw promozzjonijiet fil-PBS bejn is-26 ta' Ottubru 1996 u l-5 ta' Settembru 1998, flimkien ma' tagħrif dwar il- gradi u l-għadd ta' persuni li kienu jokkupaw dawk il-gradi fis-26 ta' Ottubru 1996 u f'Diċembru 1998, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 2896; u

Tagħrif dwar tenders ta' valur aktar minn Lm1,000 li ġew approvati mid- Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni u mill-Universita' ta' Malta bejn il-5 ta' Settembru u l-1 ta' Diċembru 1998, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 2945.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru tal-Finanzi.

ONOR.

JOHN DALLI (Ministru tal-Finanzi) Mr Speaker, inqiegħed fuq il- Medja tal-Kamra:

Avviż Legali Nru. 275 ta' l-1998 - Ordni ta' l-1998 dwar Eżenzjoni mit-Taxxa fuq Dokumenti u Trasferimenti dwar Taxxa fuq Trasferimenti li jeħtieġu permess mill-Ministru bis-saħħa ta' l-Att dwar l-Akkwist ta' Proprjeta' Immobbli minn Persuni mhux Residenti; u

Avviż Legali Nru. 276 ta' l-1998 - Ordni ta' l-1998 dwar Valur ta' Immobbli fl-Akkwist ta' Proprjeta' Immobbli minn Persuni mhux Residenti; u

Avviż Legali Nru. 5 ta' l-1999 – Regolamenti ta' l-1999 dwar Taxxa fuq il-Valur Miżjud (Ħlas lura ta' Taxxa tas-Sisa fuq Ħażniet Kummerċjali).

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru għat-Turiżmu.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO (Ministru għat-Turiżmu): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Avviż Legali Nru. 2 ta' l-1999 - Regolamenti ta' l-1999 li jemendaw ir-Regolamenti dwar il-Lukandi u l-Istabbilimenti li Jipprovdu Ikel.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni.

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Avviż Legali Nru. 270 ta' l-1998 - Civil Aviation (Route Charges for Navigation Services) (Amendment) Regulations, 1998;

Avviż Legali Nru. 277 ta' l-1998 - Regolamenti ta' l-1998 li jemendaw ir-Regolamenti dwar in-Nollijiet għal Servizz tal-Valiġġa u tal-Passiġġieri għal Għawdex;

Avviż Legali Nru. 278 ta' l-1998 - Regolamenti ta' l-1998 dwar l- Għoti ta' Tagħrif minn Provdituri Awtorizzati; u

Kopja ta' Proklama Nru. XI ta' l-1998 dwar l-Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Att ta' l-1994 dwar Taxxa ta' Reġistrazzjoni ta' Vetturi bil- Mutur (Emenda Nru. 2).

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi.

ONOR.

JOSEF BONNICI (Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Avviż Legali Nru. 267 ta' l-1998 - Regolamenti ta' l-1998 li jemendaw ir-Regolamenti dwar il-Kontroll ta' l-Importazzjoni (Emenda Nru. 2);

Tagħrif dwar tenders ta' valur aktar minn Lm1,000 approvati mid- dikasteru li għalih hu responsabbli l-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi bejn il-5 ta' Settembru u l-1 ta' Diċembru 1998, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 2946.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru ta' l-Intern.

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern) Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Avviż Legali Nru. 266 ta' l-1998 - Regolamenti ta' l-1998 li jemendaw ir-Regolamenti dwar il-Kontroll ta' Xogħlijiet tan-Nar u Esplożivi oħra;

Avviż Legali Nru. 268 ta' l-1998 - Regolamenti ta' l-1998 li jemendaw ir-Regolamenti dwar il-Vetturi bil-Mutur (Emenda Nru. 2);

Avviż Legali Nru. 269 ta' l-1998 - Ordni ta' l-1998 dwar il- Kummissarju ta' l-Artijiet (Trasferiment ta' Drittijiet u Responsabilitajiet) (Nru. 2); u

Avviż Legali Nru. 274 ta' l-1998 - Regolamenti ta' l-1998 li jemendaw ir-Regolamenti dwar il-Pulizija ta' Malta.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru tas-Saħħa.

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa) Mr Speaker, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:-

Avviż Legali Nru. 1 ta' l-1999 - Regolamenti ta' l-1999 dwar Ikel Intiż għall-Użu f'Dieti Ristretti fl-Enerġija għat-Tnaqqis fil-Piż; u

Tagħrif dwar tenders ta' valur aktar minn Lm1,000 approvati mid- dikasteru li għalih hu responsabbli l-Ministru tas-Saħħa, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 2948.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet.

Il- Ministru għat-Trasport u Kommunikazzjoni.

MOZZJONIJIET

ABBOZZ TA' LIĠI BIEX IKOMPLI JEMENDA L-ATT DWAR TAXXA TA' REĠISTRAZZJONI TA' VETTURI BIL-MUTUR

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nipproponi l-Ewwel Qari ta' Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex ikompli jemenda l-Att ta' l-1994 dwar Taxxa ta' Reġistrazzjoni ta' Vetturi bil-Mutur."

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

GEORGE HYZLER (Segretarju Parlamentari): Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex ikompli jemenda l-Att ta' l-1994 dwar Taxxa ta' Reġistrazzjoni ta' Vetturi bil-Mutur" ikun moqri l-Ewwel Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri l-Ewwel Darba.

MR SPEAKER: Il-Ministru tal-Finanzi.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ORDINANZA DWAR SELF LOKALI (STOCK U TITOLI REĠISTRATI)

ONOR.

JOHN DALLI: Nipproponi l-Ewwel Qari ta' Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att ta' l-1999 li jemenda l-Ordinanza dwar Self Lokali (Stock u Titoli Reġistrati)".

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

LOUIS DEGURA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att ta' l- 1999 li jemenda l-Ordinanza dwar Self Lokali (Stock u Titoli Reġistrati)" ikun moqri l-Ewwel Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

MR SPEAKER: Din id-division tittieħed minn hawn u għoxrin minuti oħra.

Fis-6.36 p.m. il-Kamra ġiet sospiża u rriżumiet fis-6.56 p.m.

MR SPEAKER: Se nerġa' npoġġi l-mistoqsija.

Il-mistoqsija hi li l- Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att ta' l-1999 li jemenda l-Ordinanza dwar Self Lokali (Stock u Titoli Reġistrati)" ikun moqri l-Ewwel Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

VOTAZZJONI NRU.

FAVUR : 33

L-Onor.

|Abela Anthony |Galea Louis | |Agius Francis |Galea Mario | |Asciak Michael |Gatt Austin | |Azzopardi |Gonzi Lawrence | |Frederick | | |Azzopardi Jason |Hyzler George | |Bonnici Josef |Mifsud Bonnici | | |Antoine | |Bonnici Michael |Mifsud Bonnici | | |Carmelo | |Borg Joe |Mugliett Jesmond| |Borg Tonio |Muscat Claude | |Cristina Dolores |Pullicino George| |Dalli John |Pullicino | | |Orlando Jeffrey | |D'Amato Helen |Refalo Michael | |Debono Giovanna |Vassallo Edwin | |Deguara Louis |Vella John | |Farrugia Jean |Zammit Ninu | |Pierre | | |Fenech Adami |Zammit Dimech | |Eddie |Francis | |Galea Censu | |

KONTRA : 30

L-Onor. | | | |Abela Carmelo |Farrugia Angelo | |Agius Chris |Farrugia Michael| |Attard Montalto |Farrugia Noel | |John | | |Bartolo Evarist |Gulia Gavin | |Borg Karmenu |Herrera Jose' | |Brincat Leo |Law Rita | |Buhagiar Charles |Mangion Charles | |Buhagiar Louis |Mizzi Joe | |Cardona Chris |Parnis Silvio | |Chircop Karl |Refalo Anton | |Cilia Joe |Sammut Joseph | |Coleiro Marie |Sant Alfred | |Louise | | |Cuschieri Joseph |Vassallo Adrian | |Dalli Helena |Vella George | |Debono Grech Joe |Vella Karmenu |

Il-mozzjoni għaddiet u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri l-Ewwel Darba.

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR SERVIZZI TA' L-IVVJAĠĠAR U TAT-TURIŻMU GĦAL MALTA

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Nipproponi l-Ewwel Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att ta' l-1999 dwar Servizzi ta' l-Ivvjaġġar u tat-Turiżmu għal Malta".

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

JASON AZZOPARDI: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att ta' l- 1999 dwar Servizzi ta' l-Ivvjaġġar u tat-Turiżmu għal Malta" ikun moqri l- Ewwel Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IS-SIGURTA' SOCJALI

SOCIAL SECURITY (AMENDMENT) BILL

L-Ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mill-1 ta' Diċembru, 1998.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

MR SPEAKER: Rimarki?

L-Onor.

Michael Farrugia.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Mr Speaker, naħseb li waħda mill-iktar affarijiet interessanti dwar dan l-abbozz ta' liġi hija li għall-ewwel darba qed niddiskutu tibdil li sar fil-budget mhux ta' xahrejn ilu imma fil-budget ta' sena u xahrejn ilu.

Fl-introduzzjoni ta' dan l-abbozz ta' liġi l-Ministru responsabbli qal illi dan l-Abbozz kien qiegħed jitressaq fil-bidu ta' Novembru li għadda minħabba l-waqfien għar-recess tas-sajf, kif ukoll minħabba l-elezzjonijiet ġenerali li saru f'Settembru, 1998.

Pero' min-naħa l-oħra wieħed ma kienx jistenna li abbozz ta' liġi ta' ċerta importanza bħalma hu dan li jittratta servizzi u benefiċċji soċjali li ngħataw fil-budget għall-1998, sena u xahrejn ilu, għadna nkarkru bih.

Fil-perjodu qasir li ilni f'dan il-Parlament ma niftakarx affarijiet simili u ndagajt anke ma' persuni li ilhom f'dan il-Parlament għal għexieren ta' snin li wkoll qaluli li ma jiftakrux dibattitu fuq abbozz ta' liġi dwar is-sigurta' soċjali li jkun għadu għaddej sena u xahrejn wara li tressaq il-budget li miegħu kienu konnessi t-tibdiliet li hemm fl- abbozz.

Meta konna qed niddiskutu l-budget għall-1999 stennejt li kien se jkun hemm seduti allokati għal diskussjoni biex jiġu konfermati l-miżuri mħabbra fil-budget għall-1998 u fl-istess ħin nibdew naħsbu fuq abbozz ta' liġi bl-emendi meħtieġa għall-miżuri ta' sigurta' soċjali mħabbra fil- budget għall-1999.

Pero' l-gvern tal-lum ma tantx jidher interessat li jikkonferma u jġib fis-seħħ it-tibdil li sar fil-liġijiet soċjali bil- budget ta' l-1998 u li jolqtu direttament liċ-ċittadini Maltin u Għawdxin.

Jidher li kien iktar entużjast biex ibambal il-VAT lill-pensjonanti u lil dawk li jgawdu l-benefiċċji soċjali!

Mela għall-benefiċċju tal- pensjonanti, li wħud minnhom huma fiżikament fraġli u għandhom bżonn ta' ċerti servizzi iktar minn ħaddieħor, minflok ma kkonfermajna l-miżuri soċjali li kienu tħabbru fil-budget għall-1998, konna kuntenti li niġu hawnhekk u nagħmlu maratona ta' seduti biex ngħaddu malajr il-liġi tal-VAT u ndaħħlu fis-seħħ it-taxxa ta' 15%!

Wieħed jiftakar li ftit ġimgħat ilu konna qed niltaqgħu f'dan il- Parlament għal sigħat twal, inkluż is-Sibtijiet.

Jien qatt ma sibt oġġezzjoni li niltaqgħu għal dawk is-sigħat kollha f'dan il-Parlament, imma tajjeb li wieħed ifakkar li meta n-naħa l-oħra kienet fl-oppożizzjoni kienet oġġezzjonat – l-aktar permezz ta' Membri li llum qegħdin fil- Kabinett tal-gvern - li niltaqgħu s-Sibt u li nagħmlu ġranet sħaħ ta' seduti, fil-għodu, wara nofsinhar u fil-għaxija.

Darba minnhom qalulna li lanqas fl-Ingilterra ma jiltaqgħu s-Sibt u li l-unika darba li ltaqgħu s- Sibt kienet minħabba l-gwerra tal-Falklands.

Aħna konna nkunu kuntenti li niġu hawnhekk is-Sibt biex niddiskutu l-Abbozz ta' Liġi dwar is-Sigurta' Soċjali.

Imma mhux biex inwaħħlu l-VAT liċ-ċittadini Maltin, b'mod speċjali lil dawk l-anzjani li minħabba l-kondizzjoni fiżika fraġli tagħhom żgur li jkollhom bżonn ċerti servizzi iktar minn ħaddieħor.

Ngħaddi biex insemmi xi punti li tqajmu tul id-diskussjoni li bdiet diversi ġimgħat ilu, għaliex issa għaddew ġimgħat sħaħ minn mindu konna qed niddiskutu dan l-abbozz ta' liġi.

Fost affarijiet oħra saru kummenti li għandhom x'jaqsmu ma' l-istorja tas-servizzi soċjali f'pajjiżna.

Jien nifhem li hawn ġew ma naqblux fuq diversi affarijiet, imma jekk se nispiċċaw biex anke l-istorja ta' pajjiżna tiġi mgħawġa jew parti minnha tiġi njorata daqslikieku qatt ma eżistiet, allura se nkunu qed nagħmlu farsa mill-istorja politika ta' pajjiżna.

Huwa importanti li wieħed ifakkar li żmenijiet ilu l-iktar espressjoni komuni fuq fomm il-poplu Malti meta wieħed kien jispiċċa mix-xogħol jew ikollu l-isfortuna li tolqtu xi marda kienet "Alla jgħinek".

Kienet ukoll komuni d-dehra ta' nies li jirtiraw mix-xogħol jittallbu fit-toroq ħalli jkollhom biex jgħixu.

Dawn l- affarijiet ma rridux ninsewhom u ma rridux ninsew ukoll ir-rwol soċjali li kellha l-Knisja f'pajjiżna biex tgħin lil diversi individwi.

Matul dan is-seklu eventwalment bdejna naraw l-introduzzjoni ta' diversi liġijiet f'pajjiżna relatati mas-servizzi soċjali u ma' għajnuniet li jingħataw lil dawk li huma verament fil-bżonn sabiex ma jibqax ikun hawn nies emarġinati fis-soċjeta'.

Fil-fatt wara t-tieni gwerra dinjija kienu tressqu żewġ abbozzi ta' liġi dwar is-sigurta' soċjali f'pajjiżna, li wieħed jista' jsejħilhom l-għeruq tal-liġijiet li jirrigwardaw is-sigurta' soċjali f'Malta.

Minn dawn l-għeruq imbagħad tela' z-zokk u ħarġu l- friegħi.

Għall-grazzja ta' Alla nistgħu ngħidu li matul iż-żminijiet iż- żewġ naħat tal-Kamra taw sehemhom biex dawn l-għeruq jissodaw u jitla' zokk bi friegħi b'saħħithom.

Sfortunatament illum nisimgħu wkoll min jipprova kważi jżeblaħ il-konċett ta' welfare state.

Huwa importanti li wieħed ifakkar li b'mod speċjali matul dan is-seklu l-welfare state, mhux biss f'pajjiżna imma kważi fil- pajjiżi Ewropej kollha u anke f'ħafna pajjiżi oħrajn fid-dinja, kien il- bidu li wassal biex titnaqqas l-emarġinazzjoni ta' nies fis-soċjeta'.

B'daqshekk nistgħu ngħidu li solvejna kollox?

Jien ngħid li għad hemm ħafna affarijiet x'isiru f'dak li jirrigwarda tibdil li hemm bżonn isir fil- liġi tas-sigurta' soċjali.

L-ewwelnett hemm bżonn li din il-liġi ssir aktar sempliċi b'mod li jifhimha kulħadd għaliex sfortunatament fiha ħafna ifs and buts u meta wieħed jiġi biex jara għal liema forma ta' għajnuna huwa intitolat, isib diversi problemi.

Ta' min jgħid li l-liġi tas- sigurta' soċjali fiha nnifisha għadha tiddiskrimina bejn is-sessi u għalhekk naħseb li hemm bżonn li nifluha iktar fid-dettall ħalli dawn l- elementi ta' diskriminazzjoni kemm jista' jkun jiġu eliminati.

Waħda mill- problemi li spiss niltaqgħu magħha hija li n-nies ma jkunux jafu eżattament għal xiex huma intitolati, għalkemm hemm oħrajn li jafu t-toqob kollha minn fejn għandhom jgħaddu, jafu sewwa għal xiex huma intitolati u jafu wkoll minn fejn jgħaddu biex jieħdu kull farka li hemm jafu.

Per' huwa fatt ukoll li maġġoranza konsiderevoli ta' nies ma jafux għal xiex huma intitolati meta jilħqu ċertu eta' jew meta jiġu ffaċċjati b'ċerti sitwazzjonijiet.

Għalhekk inħoss illi hemm bżonn li jkollna sistemi li jwasslu biex iktar individwi jkollhom l-informazzjoni neċessarja.

Fil- fatt diversi kumpanniji diġa' qed jieħdu l-inizjattiva li jagħtu numru ta' lectures waqt il-ħin tax-xogħol lil dawk il-persuni li jkunu waslu biex jirtiraw.

Jien kelli l-opportunita' li nindirizza xi wħud minn dawn il- lecturers li mhux biss kienu jittrattaw affarijiet relatati mas-sigurta' soċjali, bħalma hija l-pensjoni ta' l-irtirar imma kienu jinkludu wkoll suġġetti relatati ma' l-anzjanita', kif jieħdu ħsieb saħħithom, xi kwalita' ta' ikel għandhom jieklu u l-istil ta' ħajja li jridu jibdew jgħixu biex ikunu jistgħu jgħixu ħajja itwal ikollhom stil ta' ħajja b'inqas problemi u jbiegħdu dak il-mard li ħafna drabi huwa relatat ma' l- anzjanita'.

Ta' min jgħid li aħna bħala pajjiż niftaħru li t-tul medju tal-ħajja tal-Maltin hija ta' 78 sena, bin-nisa jgħixu iktar mill-irġiel.

Fi żmien l-amministrazzjoni preċedenti diġa' kien hemm pjanijiet u kienu għaddejjin diskussjonijiet fuq livell ministerjali bejn id-dipartiment tas- saħħa u d-dipartiment tas-sigurta' soċjali biex dan it-tip ta' lectures jingħataw ukoll lill-ħaddiema taċ-Ċivil li jkunu waslu biex jirtiraw.

Hawnhekk m'iniex se nidħol fil-kwestjoni ta' jekk dawn il-lectures għandhomx jingħataw waqt il-ħin tax-xogħol fuq il-post tax-xogħol stess, jew inkella għandhomx jingħataw mill-kunsilli lokali fuq bażi volontarja.

Pero' jien inħoss li dawn il-lectures għandhom jingħataw sabiex jindirizzaw bis-serjeta' l-problema li tinħass kontinwament minn dawk li jkunu waslu biex jirtiraw bil-pensjoni.

Ħafna drabi niltaqa' ma' persuni, b'mod partikolari nisa li kienu ħadmu mal-gvern, li ma jkunux konxji mill-fatt li kieku qabel ma għalqu s-60 sena rregolarizzaw ruħhom għal dak li għandu x'jaqsam ma' bolol, kienu jkunu intitolati għal xi benefiċċji soċjali.

Peress li ħafna minnhom indunaw b'dan wara li għalqu s-60 sena, ma kellhomx dritt li jirranġaw l-affarijiet ħalli jkunu jistgħu jgawdu dak il- benefiċċju li kieku kellhom dritt għalih.

Kif diġa' għedt, jien inħoss li hemm bżonn nidħlu fid-dettall tal-liġi dwar is-sigurta' soċjali u naraw kif nistgħu nsolvu l-ħafna problemi li jiltaqgħu magħhom iċ-ċittadini għaliex ma jkunux jafu eżatt x'inhuma d- drittijiet tagħhom.

Jien naf li ħafna drabi t-tekniċi jsibu diffikulta' meta jiġu biex jagħmlu jemendaw dawn l-intoppi li qed insemmi, imma naħseb li b'xi mod jew ieħor teżisti soluzzjoni għal kull problema u hemm bżonn li l-problemi f'dan ir-rigward nibdew nittekiljawhom mill-aktar fis.

Punt ieħor li nixtieq insemmi huwa dwar il-fatt li ġieli tiltaqa' ma' persuni li jkunu ilhom morda għal perjodu twil ta' żmien u għal xhur sħaħ jibqgħu ma jirċevux il-benefiċċju soċjali tal-mard.

Issa rridu nifhmu li mhux il-familji kollha huma l-istess u filwaqt li hawn familji li jkollhom xi ħaġa tal-flus imwarrba u jkunu jaffordjaw jagħmlu perjodu ta' żmien jieklu minn ġewwa, hawn familji oħrajn li assolutament ma jaffordjawx jagħmlu dan u jkunu qed jistennew iċ-ċekk tal-paga minn xahar għall-ieħor.

Allura meta l-breadwinner tal-familja jispiċċa marid jkunu qed jistennew bil-ħerqa ic-ċekk tal-benefiċċji soċjali.

Mr Speaker, ma nistgħux nibqgħu fis-sitwazzjoni li biex tirċievi ċ-ċekk tal-benefiċċji soċjali trid iddum tistenna x-xhur.

Jien nifhem li ġieli jinqalgħu xi intoppi dwar xi ċertifikati li ma jkunux mimlijin sew, pero' naħseb li għandna nsibu metodi kif nevitaw li l-individwu jiġi, biex ngħid hekk, ikkastigat.

Għaliex ħafna drabi jiġri li għall-individwu li jkun qed jistenna l- benefiċċju soċjali, nuqqasijiet żgħar bħalma huma ċertifikat li jkunx mimli sewwa jew li forsi ma jkunx iffirmat u allura jintbagħat lura biex wara xi xahrejn jiġi kkoreġut, ifissru ħafna.

Mr Speaker, jien naħseb li rridu naraw ukoll li jkun hemm aktar kordinament bejn id-dipartiment tas-sigurta' soċjali hawn Malta u d- dipartiment f'Għawdex.

Naqbel li lill-ħaddiema Għawdxin noħolqulhom ix- xogħol f'Għawdex ħalli jkunu jistgħu jibqgħu jaħdmu hemmhekk, imma hemm bżonn li jkun hemm iktar kordinament għaliex minkejja l-paroli kollu li jingħad, sfortunatament għad m'hemmx kordinament biżżejjed u dan mhux l- ewwel darba li joħloq problemi għaċ-ċittadin.

Matul id-dibattitu ssemmew diversi punti li nixtieq naċċenna għalihom.

Per eżempju, issemmew il-casual social assistants li jmorru fid-djar ta' l- anzjani jew inkella jaħdmu fid-djar ta' l-anzjani fil-komunita'.

Fil- budget għall-1998 li tressaq sena u tliet xhur ilu għall-ewwel darba ġie deċiż li ż-żieda fil-bolla ta' dawn il-casual social assistants li tiżdied bir-rata tas-self-employed għandha tingħata awtomatikament bħala żieda fil- paga tagħhom.

Dan kien pass 'il quddiem għax dawn il-casual social assistants kienu fis-sitwazzjoni li meta jkun hemm żieda fil-bolla jispiċċaw joħorġuha minn ġewwa għaliex il-paga tagħhom ma kenitx tiżdied.

Aħna rajna li dan ma kienx sewwa u għalhekk fil-budget għall-1998 ittieħdet il-miżura biex din l-anomalija titneħħa.

Issa din il-pożizzjoni se tiġi mogħtija s-saħħa legali permezz ta' dan l-abbozz ta' liġi.

Mr Speaker, filwaqt li m'iniex beħsiebni nelabora fuq dan il-punt, ma nistax ma nappellax biex id-djar ta' l-anzjani ma nagħmluhomx każini politiċi.

Matul it-22 xahar ta' amministrazzjoni Laburista fid-djar ta' l- anzjani kien hemm taħlita ta' impjegati b'opinjonijiet politiċi differenti għaliex għalina l-importanti kien li lill-anzjani nagħtuhom servizz.

Ma nistgħux nispiċċaw f'sitwazzjoni fejn id-djar ta' l-anzjani jiġu qishom każin politku billi nneħħu lil dawk l-impjegati li huma ta' tendenzi Laburisti u minflokhom inpoġġu impjegati b'tendenzi Nazzjonalisti.

Settur ieħor tal-popolazzjoni li għandu bżonn l-attenzjoni huwa dak tal- persuni b'diżabilita'.

Jeħtieġ li dawn il-persuni jingħataw il-benefiċċji soċjali li ħaqqhom u huwa importanti li nagħtuhom ukoll l-ispazju biex jiżviluppaw billi lil dawk li għadhom żgħar fl-eta' nintegrawhom fis- sistema edukattiva tagħna u lill-adulti noħolquhom spazju fejn huma wkoll ikunu jistgħu jagħtu kontribut lis-soċjeta' permezz tax-xogħol.

Hawnhekk qed nirriferi wkoll għall-persuni b'mard mentali.

Naf li ħafna drabi jibdew jittieħdu inizjattivi b'ċertu entużjażmu imbagħad dan jispiċċa.

Pero' hemm bżonn li dan l-entużjażmu jibqa' sostnut ħalli nkunu nistgħu nimxu 'l quddiem.

Bil-mod il-mod persuni b'diżabilita' fiżika qed jiġu aċċettati fis-soċjeta', imma hemm bżonn ta' iktar edukazzjoni f'dan ir-rigward.

Ġieli smajt ommijiet ta' tfal żgħar b'diżabilita' fiżika jgħidu li jekk jieħdu lil uliedhom il-bandli jkun hemm ommijiet oħra li jneħħu lil uliedhom minn ħdejn dawn it-tfal.

Dawn huma affarijiet li jweġġgħu, juru nuqqas ta' maturita' u ta' edukazzjoni ġenerali, kif ukoll nuqqas ta' impenn Kristjan.

Jien naħseb li għalkemm bil-mod il-mod persuni b'diżabilita' fiżika qed jiġu aċċettati, għad hemm problemi kbar biex persuni b'diżabilita' mentali jiġu integrati fis-soċjeta'.

Fadal ħafna x'nagħmlu biex inneħħu ċerta stigma li hemm dwar dawn il-persuni, u żgur li l-istigma li teżisti dwar l-Isptar Monte Carmeli ma tistax tiġi eliminata billi f'daqqa waħda niddeċiedu li nagħlqu Sala 10 ta' l-irġiel mingħajr pjanijiet ta' xejn, għas-sempliċi raġuni li sibna ruħna bla infermiera.

Ftit jiem qabel ma ngħalqet Sala 10, numru ta' infermiera li kienu jaħdmu f'din is-sala tneħħew u minflokhom intbagħtu numru ta' persuni oħrajn ta' tendenza politika differenti.

Imbagħad ħarġet direttiva industrijali min- naħa tal-GWU u tal-MUMN biex dawn il-ħaddiema ma jmorrux jaħdmu f'Sala 10.

Hawnhekk tajjeb li nfakkar - u din m'iniex se ngħidha biex niftaħar għaliex niddejjaq niftaħar b'dak li nkun għamilt - li fi Frar/Marzu 1997 għall-ewwel darba sar ftehim ta' rġulija ma' l-unions kollha fis-sens li ħadd ma jagħmel iktar minn tliet snin jaħdem f'Sala 10.

Ma setax ikun li jibqa' jiġri kif kien ġara meta tela' l-Partit Nazzjonalista fil-gvern fl- 1987.

Dak iż-żmien għadd kbir ta' Laburisti kienu ntbagħtu mill-ewwel f'Sala 10 għal disa' snin sħaħ.

Kulħadd jaf li Sala 10 m'hijiex xi sala komda jew ta' lussu biex taħdem fiha.

Għalhekk jien ħassejt li dawk il- ħaddiema li kienu ilhom jaħdmu f'din is-sala għal snin twal kellhom jitneħħew minn hemm u min imur minflokhom ma jagħmilx iktar minn tliet snin jaħdem hemm għax dan ma jkunx tajjeb lanqas għall-impjegat innifsu.

Issa l- impjegati li tneħħew riċentement lanqas kienu ilhom sena u nofs jaħdmu hemm.

Li ġara kien li ftit jiem qabel ma ngħalqet Sala 10 ta' l-irġiel numru ta' infermiera tneħħew u minflokhom intbagħtu numru ta' infermiera oħra li sussegwentement obdew id-direttiva ta' l-unions, bil-konsegwenza li ma kienx hemm infermiera biżżejjed biex din is-sala tkun tista' tiffunzjona.

Għalhekk l-unika soluzzjoni kienet li tingħalaq għaliex min iċċaqlaq ma riedx imur lura, u min intbagħat hemm kien qed jobdi d- direttiva ta' l-unions.

Pero' Sala 10 tan-nisa għadha miftuħa għax hemmhekk l-infermiera għadhom jaħdmu u allura ma nħassx il-bżonn li tingħalaq!

Il-problema ta' Sala 10 ta' l-irġiel issolviet mil-lum għal għada billi ngħalqet.

Mr Speaker, l-affarijiet m'għandhomx isiru b'dan il- mod.

Fl-Isptar Monte Carmeli jrid ikun hemm programm sħiħ ta' tibdil biex bil-mod il-mod nersqu ħalli lil dawk il-persuni li għandhom problemi mentali nintegrawhom fis-soċjeta'.

Bl-għeluq ta' Sala 10 sar biss frakass; li hemm bżonn isir huwa li naħdmu fuq programm globali li jittekilja d- diversi problemi li jeżistu fl-Isptar Monte Carmeli, fosthom il-problema tat-taħlit tal-pazjenti.

Irrid ngħid ukoll li fejn jidħlu l-benefiċċji soċjali m'għandniex niġu fis-sitwazzjoni li lill-persuni bi problemi ta' saħħa mentali naraw kif se noffrulhom ix-xogħol mingħajr ma nżidulhom il-benefiċċji soċjali.

Irid ikollna saqajna ma' l-art u nagħtuhom l-għajnuna kollha li għandhom bżonn filwaqt li naħdmu bis-sħiħ ħalli permezz ta' aktar edukazzjoni u taħriġ, inkunu nistgħu nintagrawhom fid-dinja tax-xogħol.

Hemm problemi oħrajn assoċjati ma' dawn il-persuni, fosthom il-bżonn ta' saqaf fuq rashom.

Meta konna qed naħdmu fuq tibdil fil-Mental Health Act ġejna ffaċċjati bil- problema li peress li l-Kummissjoni Nazzjonali għall-Mard Mentali m'hijiex entita' legali u minkejja li b'arranġament ma' l-Awtorita' tad-Djar kellha f'idejha numru ta' flats, il-kummissjoni ma setgħetx tgħaddihom lil dawk li kellhom bżonn.

Għalhekk jien nappella biex naħdmu ħalli l-kummissjoni ssir entita' legali u b'hekk tkun tista' twettaq il-ftehim li għandha ma' l- Awtorita' tad-Djar u tgħaddi dawn il-postijiet li għandha f'idejha lil dawn il-persuni bil-ħsieb li ngħinuhom jgħixu fil-komunita'.

Mr Speaker, m'iniex beħsiebni nieħu aktar ħin imma ridt insemmi diversi punti oħra li ssemmew tul id-diskussjonijiet li kellna xi ġimgħat ilu meta ġie introdott dan l-abbozz ta' liġi.

Jiddispjaċini li jkolli nikkundanna lill-gvern li ħalla liġi importanti bħal din fuq l-ixkaffa waqt li kien kuntent jinfilza liġijiet oħrajn li lanqas biss kien hemm ħsieb li jitressqu f'din il-Kamra.

MR SPEAKER: Onorevoli Farrugia, ippermettili ninterrompik għaliex skadielek il-ħin.

Għandek bżonn extension biex tkompli tinstema'.

ONOR.

CARMELO ABELA: Nipproponi li jkompli jinstema'.

ONOR.

LAWRENCE GONZI Nissekonda.

MR SPEAKER: Hawn talba biex l-Onor.

Farrugia jkompli jitkellem.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Nirringrazzja lill-proponent, lis-sekondant u lill-Kamra kollha għal din l-estensjoni.

Mr Speaker, qabel nagħlaq irrid ngħid ukoll li hemm bżonn li nerġgħu nħarsu lejn it-tibdil introdott fil- budget li għadda għaliex dan ma jilħaqx l-aspirazzjonijiet tal-wegħdiet li saru fil-programm elettorali tal-Partit Nazzjonalista.

Naħseb li iktar 'il quddiem kelliema oħra minn din in-naħa se jkomplu jelaboraw fuq dan il- punt.

Is-suġġett tas-sigurta' soċjali għandu jibqa' jiġi diskuss regolarment fi ħdan dan il-Parlament u d-diskussjoni għandha tkun waħda healthy u varjata.

Il-kritika li ssir miż-żewġ naħat tal-Kamra għandha tkun kostruttiva, bil-ħsieb li dejjem inkomplu ntejbu l-liġi dwar is-sigurta' soċjali ta' pajjiżna ħalli ma jkunx hawn aktar persuni li sempliċement minħabba ifs and buts u difetti fil-liġijiet, sfortunatament jispiċċaw emarġinati.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Aktar rimarki?

L-Onor.

Carmelo Abela.

ONOR.

CARMELO ABELA: Mr Speaker, kif spjega tajjeb l-Onor.

Michael Farrugia, qed nitkellmu fuq abbozz ta' liġi li jemenda l-Att dwar is- Sigurta' Soċjali, abbozz li jinkorpora proposti li kienu saru fl-aħħar budget ta' Gvern Laburista għas-sena 1998, is-sena li għadha kif spiċċat.

Qed nitkellmu fuq dawn l-emendi wara li ġie ppreżentat saħansitra l-ewwel budget ta' din l-amministrazzjoni.

Se nipprova ma ntawwalx bla bżonn u ma nirripetix diskors li diġa' ntqal.

Nibda bi kwotazzjoni żgħira li l- Ministru Lawrence Gonzi, dak iż-żmien shadow minister ta' l-oppożizzjoni dwar is-sigurta' soċjali, kien għamel meta kien qed jikkritika l-budget li kien tressaq għas-sena 1998.

Hu kien qal dan il-kliem:

"Dan huwa budget li huwa nieqes kompletament minn kull sens ta' ġustizzja soċjali.".

Proprju waħda mill-ewwel liġijiet li l-gvern hekk msejjaħ ġdid Nazzjonalista ressaq quddiem dan il-Parlament kienet konsegwenzjali għall- budget li skond l-Onor.

Lawrence Gonzi, illum ministru, kien kompletament nieqes minn kull sens ta' ġustizzja soċjali.

Il-Ministru Gonzi fl-introduzzjoni ta' dan l-abbozz ta' liġi ftit tal- ġimgħat ilu - għaliex fil-frattemp f'dan il-Parlament tkellimna fuq il- kunsilli lokali, tressaq il-budget ta' Gvern Nazzjonalista u għaddejna wkoll il-liġi tal-VAT - għażel li jagħmel diskors politiku u rripeta diversi argumenti li kien għamel hu stess meta kien fl-oppożizzjoni.

Fost affarijiet oħra, qal li l-budget tal-5 ta' Novembru 1997 imressaq mill- Gvern Laburista ġab miegħu piżijiet kbar.

Naħseb li m'huwiex ġust li tgħid li dak il-budget ġab miegħu piżijiet kbar u tieqaf hemm.

L-ewwelnett wieħed irid jara x'wassal lill-Gvern Laburista ta' dak iż-żmien biex jieħu ċerti deċiżjonijiet.

L-ewwel ħsieb li jiġi f'moħħ ħafna mill-Maltin u l- Għawdxin ċertament huwa dak dwar is-sitwazzjoni finanzjarja li kien hawn fil-pajjiż.

Illum jidher li hawn consensus ġenerali li pajjiżna għandu diffikultajiet finanzjarji kbar.

Pero' wieħed irid ifakkar li dawn id- diffikultajiet finanzjarji bdew u nħolqu mill-Gvern Nazzjonalista ta' qabel Ottubru ta' l-1996.

Dan illum ġie ammess u nsibuh miktub fid-diskors tal- budget stess li tressaq mill-Gvern Nazzjonalista u li ġie diskuss qabel waqafna għall-vaganzi tal-Milied.

Allura llum nafu meta bdiet din il- problema u qed naċċettaw li din il-problema teżisti.

Il-budget ta' Gvern Laburista ġab miegħu piżijiet kbar proprju minħabba s- sitwazzjoni finanzjarja li wiret mingħand l-amministrazzjoni Nazzjonalista u li llum l-istess Partit Nazzjonalista fil-gvern qed ikollu jaffrontaha.

Il-Ministru Lawrence Gonzi tkellem fit-tul mhux ħażin dwar dan l-abbozz ta' liġi u qal li qed jiġi diskuss aktar minn sena wara li ġie ppreżentat il- budget.

Din hija verita', pero' naħseb li jkun nuqqas jekk ma' din il- verita' wieħed ma jżidx xi ħaġa.

Jien se ngħid x'kienu r-raġunijiet, għallinqas fl-opinjoni tiegħi, li għalihom iil-Gvern Laburista dam xi ftit ma ressaq dan l-abbozz ta' liġi fil-Parlament.

L-ewwelnett wieħed irid jagħmilha ċara li malli tħabbru fil-budget għall- 1998, dawn il-miżuri ġew fis-seħħ minnufih u allura wieħed ma jistax jgħid li konna qed inċaħħdu liċ-ċittadini milli jibbenefikaw minn dawn il-miżuri soċjali.

Kulma kien jonqos kien li dan l-abbozz ta' liġi jgħaddi mill- Parlament biex jiġi emendat l-Att prinċipali.

Pero', fl-opinjoni tiegħi, waħda mir-raġunijiet għaliex il-Gvern Laburista ma kellux ċans iressaq dan l-abbozz ta' liġi għad-diskussjoni fil-Parlament kienet proprju għaliex l- Oppożizzjoni Nazzjonalista ta' dak iż-żmien ma tantx kienet kostruttiva u ta' għajnuna sabiex il-Parlament jiffunzjona b'mod aktar leġġer.

Naħseb li kulħadd jammetti li minħabba l-konfoffi li kienu għaddejjin fil-Parlament kien diffiċli li x-xogħol parlamentari jimxi b'ċertu ħeffa u jkun hemm l- opportunita' sabiex abbozz ta' liġi bħalma hu dan jitressaq quddiem il- Parlament.

Mr Speaker, kien hemm ħafna liġijiet oħra fuq l-aġenda tal- Gvern Laburista, fosthom uħud li kienu urġenti, u jien niftakar li meta konna niltaqgħu fil-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra ta' spiss konna ninsistu li din l-agenda l-gvern ried jgħaddiha sa ċertu żmien.

Pero' kulħadd jaf x'ġara u m'iniex se noqgħod nidħol fil-merti ta' dak li nqala'.

Qed ngħid dan kollu biex nuri li meta wieħed jagħmel statement u jieqaf hemmhekk ma jkunx qed jgħid il-verita' kollha.

Jien naħseb li dawn kienu wħud mir-raġunijiet - għax jista' jkun li hemm oħrajn - għaliex dan l-abbozz ta' liġi dam ma tressaq fil-Parlament.

Il-Ministru Gonzi qal li l-Gvern Nazzjonalista huwa gvern li jagħti kas.

Jekk nieqfu u naħsbu ftit fuq dan l-istatement - u hawnhekk m'iniex qed nikkritika lill-Onor.

Gonzi fuq bażi personali imma qed nikkritika dak li qal - u fuq x'għamel Gvern Laburista fid-dawl ta' dan l-istatement, u niftakru wkoll li ftit ġimgħat ilu tressaq il-budget għas-sena 1999, ċertament li nistaqsu: Imma veru li dan huwa gvern li jagħti kas?

Jien naħseb li r-risposta iktar tkun fin-negattiv milli fl-affermattiv.

Jien ngħid li l-Gvern Laburista bis-serjeta' kien gvern li jagħti kas.

Għaliex?

Għaliex fejn pajjiżi barranin, fosthom anke diversi pajjiżi membri fl- Unjoni Ewropea, f'sitwazzjonijiet finanzjarji diffiċli bħal dawk li għandu pajjiżna l-ewwel ma għamlu kien li taw id-daqqa tal-mewt lis-servizz soċjali, Gvern Laburista fit-22 xahar li dam fil-gvern, għall-kuntrarju, żied in-nefqa tiegħu fuq l-edukazzjoni, is-saħħa u l-qasam soċjali li huma t-tliet pilastri li jgħinu lill-bniedem jgħix ħajja diċenti.

Dan l-abbozz ta' liġi, li huwa konsegwenza ta' l-aħħar budget ta' Gvern Laburista, jikkonferma kemm dak kien gvern li verament jagħti kas għaliex ma qabadx u naqqas in-nefqa f'dawn l-oqsma soċjali bħalma għamlu diversi pajjiżi barranin sabiex isolvu l-problemi finanzjarji li kellhom.

Ma naħsibx li l-kritika li kien ikollu l-Gvern Laburista li kien gvern bla kuxjenza soċjali treġi, iktar u iktar meta wieħed jara kif mexa l-Gvern Laburista fiċ-ċirkostanzi diffiċli li sab f'dak li għandu x'jaqsam ma' finanzi pubbliċi.

Pero' llum m'huwiex il-lok li noqogħdu nsemmu dawn l- affarijiet.

Mr Speaker, Gvern Laburista qatt ma qal li ma jimpurtax li niddejnu u mbagħad iħallsu uliedna.

Dan id-diskors smajnieh anke minn ex-ministru Nazzjonalista, u sa ċertu punt dan juri li kienu qed jaħarbu mill- problemi.

Għall-kuntrarju, Gvern Laburista qatt ma ħarab mill-problemi imma dejjem iffaċċjahom u lill-poplu dejjem qallu l-verita'.

Ma naħsibx li dan il-valur jappartjeni lil min hu bla kuxjenza!

Kulħadd jaqbel li hija verita' sagrosanta li pajjiżna għandu problemi finanzjarji u għalhekk il- Gvern ikollu jaġixxi f'dawk ir-restrizzjonijiet finanzjarji.

Gvern Laburista qal il-verita' u jien ngħid li din spiċċa ħallas għaliha fl- aħħar elezzjoni għax ħafna drabi l-verita' tniggeż, toqros u ddejjaq u allura dak li jkun bilfors iħares x'imkien ieħor ġaladarba hemmhekk kien imwiegħed ħafna affarijiet b'togħma ħelwa u mhux b'togħma qarsa.

Il-Ministru qal li kienet inizjattiva għaqlija tal-Partit Nazzjonalista fil-gvern li beda l-proċess biex tidħol il-kompjuterizzazzjoni fid- dipartimenti kollha tal-gvern, fosthom fid-dipartiment tas-sigurta' soċjali.

Pero' l-Ministru ma qalx kelma waħda ta' apprezzament għad- diversi Gvernijiet Laburisti li għamlu kisbiet kbar fil-qasam soċjali.

Huwa pass pożittiv li wieħed idaħħal sistemi ta' kompjuterizzazzjoni, sakemm dawn jitħaddmu sew, għalkemm sal-lum ma naħsibx li dan huwa l-każ; għallinqas ngħid li żgur li jistgħu jitħaddmu aħjar.

Pero' kieku ma kenux id-diversi Gvernijiet Laburisti li daħħlu s-servizzi soċjali f'pajjiżna, naħseb li kieku l-computers ma kenux jaslu fid-dipartiment tas-sigurta' soċjali!

Sfortunatament l-istorja f'pajjiżna hija li gvern ma japprezzax dak li jkun għamel ta' qablu u dejjem naqgħu fin-nasba li min attwalment ikun fil-gvern jgħid li dak li għamel il-gvern ta' qabel kien kollu ħażin u dak li qed jagħmel hu huwa kollu tajjeb.

Dan isir miż-żewġ naħat, jiġifieri m'iniex qed ngħid li aħna t-tajbin u n-naħa l-oħra huma l-ħżiena.

Pero' hemm bżonn li nibdew napprezzaw dak li jkun għamel ta' qabilna, nimxu fuq it-tajjeb li jkun għamel u ovvjament inwarrbu l-ħażin.

Fil-fatt il-Gvern Laburista f'iktar minn sena u nofs li għamel fil-gvern mexa b'din il-politika - li mhux dejjem tinftiehem - u bena fuq it-tajjeb li sab, għamlu min għamlu.

Jien ngħid li politikament hemm bżonn li nimmaturaw aktar f'dan il-qasam.

Illum għandna gvern li flok jirrikonoxxi li d- deċiżjonijiet qarsa li ħa Gvern Laburista kienu meħtieġa u għadhom meħtieġa, meta kien fl-oppożizzjolni approfitta ruħu mis-sitwazzjoni u issa li qiegħed fil-gvern qed jinqeda b'ħaddieħor sabiex jiġġustifika l- azzjonijiet li jieħu.

Dan jispikka fid-diversi stqarrijiet u pubblikazzjoni li għamlet il-Federazzjoni ta' l-Industrija fuq il-finanzi pubbliċi; il-gvern inqeda biha biex jgħid dak li kellu jgħid.

L-istess ġara fuq il-kwestjoni ta' l-istipendji li llum intesew.

Minkejja l-ħafna wegħdiet li saru li hekk kif il-Partit Nazzjonalista jitla' fil-gvern din tkun waħda mill-ewwel affarijiet li kellhom jiġu tackled, sal-lum għadna ma nafux x'inhu jiġri.

L-istess fuq it-tariffi tad-dawl u l-ilma; il-poplu kellu f'moħħu li dawn se jiġu kif kienu qabel l- 1997, imma llum nafu li t-tariffi ġew aġġustati għal ftit anqas minn kif għamilhom Gvern Laburista u ferm aktar minn kif kienu qabel l-1997.

Il-qasam tas-servizzi soċjali huwa vast ħafna u fil-maġġoranza kbira tal- każijiet huwa komplikat ħafna.

Kif diġa' qal l-Onor.

Michael Farrugia, jeħtieġ li l-liġijiet li jirrigwardaw il-qasam soċjali jiġu aġġornati għaż- żmenijiet tal-lum.

Għandna diversi liġijiet li għaddew għadd ta' snin minn fuqhom u għalhekk inkisbet ċerta esperjenza dwar kif jaħdmu u ma jaħdmux.

Pero' llum jinħass li hemm bżonn li dawn il-liġijiet jiġu simplifikati u ma jibqgħux komplikati kif inhuma.

Ħafna drabi lanqas min ikun kiteb il- liġi ma jifhimha jekk jerġa' jmur jaqraha, aħseb u ara kemm se jifhimha l- poplu Malti li fl-aħħar mill-aħħar huwa dak li se jgawdi minn dawn il- benefiċċji soċjali!

Għalhekk huwa importanti li dawn il-liġijiet jiġu aġġornati u simplifikati b'mod li l-poplu jifhimhom.

Punt ieħor li nixtieq insemmi huwa dwar is-servizz li jingħata mid- diversi fergħat tad-dipartiment tas-sigurta' soċjali.

Wieħed irid jiftakar li dawk li jirrikorru għall-għajnuna soċjali ħafna drabi jkunu għaddejjin minn problemi u diffikultajiet, u għalhekk jippretendu li jsibu lil min jgħinhom u mhux bil-maqlub.

Sfortunatament naħseb li fil-preżent meta jmorru f'dawn id-dipartimenti aktar qed isibu diffikultajiet milli min jipprova jagħmlilhom il-ħajja iktar faċli.

Bl-ebda mod ma rrid nitfa' xi dell ikrah fuq l-impjegati, imma bħal f'kull qasam ieħor hemm bżonn li l- impjegati jiġu mħarrġa sabiex jagħtu servizz aħjar u jridu jifhmu wkoll li huma qegħdin hemmhekk sabiex jgħinu lil dawk iċ-ċittadini li huma fil-bżonn u u mhux biex jagħmlu minn kollox ħalli ma jaqdux lil dik il-persuna li jkollhom quddiemhom.

Huwa importanti li dan il-messaġġ jasal l-ewwel għand min qiegħed fuq l-impjegati ħalli mbagħad jasal għand l-impjegati li jagħmlu dan ix-xogħol tant importanti ma' dawk in-nies li jkollhom bżonn l- għajnuna.

Ta' spiss nisimgħu diskors fuq il-customer care u naħseb li fid- dipartiment tas-sigurta' soċjali l-customer care huwa meħtieġ aktar milli hu f'postijiet oħra għaliex, kif diġa' għedt, f'dan id-dipartiment ħafna drabi jmorru nies li jkunu għaddejjin minn mumenti diffiċli u diffikultajiet fil-ħajja tagħhom u allura jkollhom bżonn nies li joffrulhom servizz tajjeb.

Sur President, huwa importanti wkoll li jkun hemm kordinament bejn id- dipartimenti li jaqgħu taħt il-Ministeru ta' l-Onor.

Gonzi.

Dan qed ngħidu għaliex bosta drabi naraw li, per eżempju, l-anzjani jirċievu diversi questionnaires biex jimlewhom u jgħaddu l-informazzjoni lid-dipartiment.

Issa jien naħseb li d-dipartiment ikun jista' jġib ċerta informazzjoni minn dipartimenti oħra imma forsi biex id-dipartiment ma joqgħodx jitlob l- informazzjoni minn dipartiment ieħor, jaqbad u jitlobha direttament mingħand l-anzjani.

Aħna nafu li hawn anzjani li ma jafux jaqraw u jiktbu u allura dan joħloqilhom problema għaliex ikollhom imorru għand ħaddieħor.

Nafu wkoll li hemm anzjani li kważi jitwerwru kif jirċievu karta.

Għalhekk wieħed irid iżomm quddiem għajnejh li għalkemm għalina dawn huma affarijiet żgħar u insinifikanti, ċertament li għal min iġarrabhom joħolqu ċerti inkonvenjenzi.

Sur President, filwaqt li hawn diversi persuni li huma intitolati għas- servizzi soċjali, mill-banda l-oħra nsibu persuni li minkejja li ma jkunux intitolati għal xi għajnuna jew servizz ikunu jafu minn fejn għandhom jgħaddu biex jieħdu xi tip ta' għajnuna b'detriment għal min ikun verament jeħtieġ l-għajnuna.

Jien naqbel mal-Ministru Gonzi li hemm bżonn naraw li min jieħu s-servizzi soċjali jkun verament intitolat għalihom ħalli ma jsirux abbużi għaliex fl-aħħar mill-aħħar irridu niftakru li s-servizzi soċjali qed iħallas għalihom il-poplu permezz tat-taxxi u jekk tiżdied in- nefqa fuq is-servizzi soċjali dan ikun ifisser li l-poplu jrid iħallas aktar taxxi.

Għalhekk irridu naraw li t-taxxi li jħallas il-poplu jintnefqu b'mod tajjeb ħalli l-għajnuna soċjali tingħata lil min huwa verament intitolat għaliha.

Naħseb li m'hawn l-ebda diffikulta' sabiex iż- żewġ naħat tal-Kamra jaqblu fuq dan.

Sur President, kumment li għamel il-Ministru Gonzi fl-introduzzjoni ta' dan l-abbozz ta' liġi dwar il-welfare gap, fejn ikkwota anke mid-diskors tal-budget, għaġġibni.

Il-Ministru qal hekk:

"Li jdejjaqni huwa li sempliċement għaliex issa hemm Gvern Nazzjonalista li qed jiggverna dan il-pajjiż, jekk il-Ministru għall- Politika Soċjali jagħmel dan id-diskors u jħeġġeġ dan id-dibattitu jsib min jikkummenta b'mod politiku minflok jipparteċipa bis-serjeta' fid-dibattitu biex b'mod kostruttiv insibu s-soluzzjonijiet li tant għandna bżonn.".

Hawnhekk il-Ministru kien qed jitkellem fuq is-sistsema tal-pensjonijiet u kien qed jgħid li hemm bżonn nikkonsidraw metodi oħrajn ta' kif il- pensjonijiet jistgħu jiġu sostnuti, mhux biss min-naħa tal-Gvern imma anke forsi mill-privat.

Imma jien nistaqsi: Dan id-diskors issa qed jingħad?!

Għaliex meta l-Partit Nazzjonalista kien fl-oppożizzjoni mhux talli ma tkellimx b'dan il-mod imma kien jagħmel bil-maqlub u kien proprju jirkeb fuq dawn l-affarijiet għal skopijiet ta' politika partiġġjana?

Fih innifsu d-diskors li għadni kif ikkwotajt huwa tajjeb u naħseb li hemm bżonnu.

Pero' meta wieħed ma jkunx konsistenti ma' dak li kien jgħid mill-bankijiet ta' l-oppożizzjoni u għaliex qiegħed fil-gvern u qed iħoss ir- responsabbilta' u d-diffikultajiet finanzjarji li hawn fil-pajjiż, qed jgħid dan it-tip ta' diskors, allura wieħed bilfors ikollu jgħid li f'dan il-pajjiż hemm bżonn li nkunu iktar serji u konsistenti f'dak li ngħidu.

Ma jistax ikun li nibqgħu fis-sitwazzjoni li meta nkunu qegħdin minn taħt nipprovaw nieħdu vantaġġ politiku u meta nkunu minn fuq irridu li kulħadd jikkollabora magħna ħalli l-problemi nsolvuhom flimkien.

Naħseb li lkoll kemm aħna rridu nimmaturaw xi ftit aktar f'dawn l-affarijiet u m'iniex qed nirriferi għal xi ħadd partikolari.

Nixtieq issa nikkummenta fuq dak li nsibu fl-abbozz ta' liġi li qed niddiskutu.

Fi klawsola 2 minflok id-definizzjoni ta' "persuna għamja" se tidħol id-definizzjoni ta' "persuna b'vista batuta" li se tibda tinkludi wkoll lil dawk il-persuni li ma jkunux kompletament għamja, għaliex insibu diversi persuni li minkejja li jkunu jaraw xi ftit xorta ma jkunux jistgħu jkomplu jagħmlu t-tip ta' xogħol li kienu jagħmlu qabel.

Naħseb li permezz ta' din id-definizzjoni se nolqtu firxa aktar wiesgħa ta' nies.

Ovvjament dan it-tip ta' persuni jridu jippreżentaw ċertifikati mediċi u jissodisfaw il-kriterji tal-liġi biex ikunu jistgħu jibbenefikaw mill-għajnuna soċjali kontemplata fil-liġi.

Jien inqis li l-persuni nieqsa mid-dawl jew li jkollhom vista batuta għandhom diżabilita' u nemmen li tajjeb li nistudjaw ftit il-benefiċċji li huma intitolati għalihom il-persuni b'diżabilita', nelenkawhom u naraw ftit jekk wasalx iż-żmien li dawn il-benefiċċji jiġu riveduti biex jilqgħu aktar għall-bżonnijiet tal-persuni b'diżabilita'.

Nittama wkoll li fil-futur qarib nibdew niddiskutu l-liġi dwar opportunitajiet indaqs li diġa' sar l-Ewwel Qari tagħha f'dan il-Parlament u li fuqha jaqblu ż-żewġ naħat tal-Kamra.

Hemm bżonn li d-dipartiment tas-sigurta' soċjali jistudja ftit id-diversi benefiċċji soċjali li huma intitolati għalihom il-persuni b'diżabilita' sabiex dawn jiġu mtejba.

Barra minn hekk wieħed irid jara jekk matul is-snin inħolqux bżonnijiet oħrajn anke minħabba l-emanċipazzjoni u l-pożizzjoni li l-persuni b'diżabilita' llum għandhom fis-soċjeta' tagħna.

Nafu li sa ftit snin ilu s-sitwazzjoni kienet differenti, pero' l-mod kif illum il-poplu Malti jħares lejn persuni bi bżonnijiet speċjali juri li dawn il-persuni sabu aktar appoġġ u sabu aktar fejn jimirħu fis-soċjeta' tagħna.

Naħseb li fid- dawl ta' dawn l-iżviluppi anke l-bżonnijiet tagħhom inbidlu u allura l- gvern għandu jara li jsir eżerċizzju bis-serjeta' biex jiġi studjat kif dawn in-nies jistgħu jiġu megħjuna aktar.

Ta' min jinnota li fejn f'ħafna liġijiet insibu diskriminazzjoni bejn irġiel u nisa li dejjem tkun kontra n-nisa, fil-liġi dwar is-sigurta' soċjali hemm diskriminazzjoni bil-maqlub u permezz ta' dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna fil-fatt qed tiġi rimedjata d-diskriminazzjoni li kien hemm kontra l-irġiel fir-rigward ta' benefiċċji lir-romol.

Kif qal l- Onor. Michael Farrugia, hemm diversi liġijiet oħrajn li jittrattaw is- sigurta' soċjali li ta' min idurhom biex jara li titneħħa d- diskriminazzjoni li fihom kemm kontra n-nisa kif ukoll xi drabi kontra l- irġiel.

Punt ieħor li ta' min jistudjah aktar bis-serjeta' hija l-miżura li kien daħħal Gvern Laburista fil-budget għall-1998 li permezz tagħha ried jgħin lil min iħaddem nies li għandhom 'l fuq minn 40 sena billi l-gvern joħroġ 25% tal-kontribuzzjoni tas-sigurta' nazzjonali ta' dawn l-impjegati.

Dan huwa pass pożittiv pero' ta' min jistudja kemm din il-miżura attwalment ħadmet għaliex inkella nispiċċaw nagħmlu miżuri li naħsbu li se jolqtu tant nies mentri forsi fil-verita' jkunu laqtu anqas jew aktar minn daqshekk.

Jien ma naħsibx li din il-mżura kienet biżżejjed biex tiġi indirizzata din il-problema pero' għallinqas sar l-ewwel pass.

Wieħed irid jiftakar li hemm numru ta' persuni li għandhom 'il fuq minn 40 sena li qed ifittxu x- xogħol u m'humiex isibu fejn jaħdmu.

Fil-fatt għal mistoqsija parlamentari li għamel l-Onor.

Adrian Vassallo fejn staqsa kemm hu l-għadd ta' persuni li għandhom 'il fuq minn 40 sena li qed jirreġistraw għax-xogħol, il- Ministru Gonzi wieġeb li f'Ottubru ta' l-1998 kien hemm 2,729.

Meta wieħed iqis li minn total ta', bejn wieħed u ieħor, 7,200 persuna jirreġistraw għax-xogħol hemm 2,729 persuna li għandhom 'il fuq minn 40 sena, jirrealizza li hemm bżonn ta' iktar attenzjoni f'dan ir-rigward.

Nerġa' ngħid li għalkemm il-miżura li kienet ittieħdet fil-budget għall-1998 ma solvietx il-problemi ta' dawn in-nies, għallinqas kienet pass żgħir 'il quddiem.

Għalhekk huwa importanti li naraw kif ħadmet din il-miżura u kif 'il quddiem tista' tittejjeb.

Sur President, hawnhekk iqumu mistoqsijiet oħrajn li nixtieq inġib għall- attenzjoni ta' din il-Kamra u anke ta' xi employers li forsi qed jisimgħuna.

X'inhi r-raġuni li employer ma jħaddimx persuna li għandha 'l fuq minn 40 sena?

Jien iltqajt ma' każijiet fejn persuni jkunu tajbin għal xi xogħol partikolari u l-unika ħaġa li żżomm lill-employers milli jimpjegawhom tkun l-eta' ta' 'l fuq minn 40 sena u xi drabi anke ta' 'l fuq minn 35 sena.

Nista' nsemmi każ ta' ħabib tiegħi li proprju kien għadu kemm għalaq il-35 sena dik il-ġimgħa stess li mar sabiex jipprova jaħdem f'post. Wara li qalulu li kien tajjeb għal dak ix-xogħol partikolari staqsewh l-eta' u kif qalilhom li għandu 35 sena qalulu li għandu l-eta' kontra tiegħu.

Nixtieq inkun naf x'inhi r-raġuni li diversi employers - mhux qed ngħid kollha - jirrifjutaw li jimpjegaw persuni li għandhom 'il fuq minn 40 sena.

Jekk ir-raġuni hija n-nuqqas ta' knowhow jew il-bżonn ta' retraining l-ETC tista' tikkontribwixxi għal dan.

Fl-istess mistoqsija parlamentari li għadni kemm ikkwotajt jingħata breakdown ta' kemm dawn il-persuni ilhom jirreġistraw u nsibu li, per eżempju, 1,000 persuna ilhom jirreġistraw inqas minn sena; 550 persuna ilhom jirreġistraw bejn sena u sentejn; 380 persuna ilhom jirreġistraw bejn sentejn u tlieta; 185 persuna ilhom jirreġistraw bejn tlieta u erba' snin, 146 persuna ilhom jirreġistraw bejn erba' u ħames snin u 382 persuna ilhom jirreġistraw aktar minn ħames snin.

Kif diġa' għedt, jekk dawn il-persuni m'humiex qed isibu xogħol għax forsi għandhom bżonn ta' retraining tista' tidħol l-ETC, pero' hemm bżonn li jingħataw iktar inċentivi lill-employers biex jimpjegaw nies li jkunu qabżu ċerta eta'.

Nerġa' ngħid li l-miżura ta' għajnuna fil-ħlas tal-kontribuzzjoni tas- sigurta' nazzjonali kienet pass tajjeb għalkemm żgħir 'il quddiem u ta' min jistudjah.

Pero' nixtieq nappella wkoll lill-gvern biex meta joħroġ applikazzjonijiet għal xogħol mal-gvern, jagħti preferenza lill-persuni li jkollhom 'il fuq minn 40 sena jekk ikunu jikkwalifikaw għal dak it-tip ta' xogħol biex forsi s-sitwazzjoni f'dan il-qasam titjieb.

Dan l-abbozz ta' liġi jittratta wkoll il-pożizzjoni ta' l-assistenti soċjali każwali li issa qed tiġi legalizzata.

L-assistenti soċjali każwali huma konsidrati bħala self-employed u żidiet li jkun hemm fir-rata tal- kontribuzzjoni tas-sigurta' soċjali jridu jħallsuhom mill-paga tagħhom.

Sinċerament ma nistax nifhem kif dawn il-persuni li qed jagħmlu xogħol daqstant utli u importanti ma' l-anzjani tagħna huma kkonsidrati bħala self-employed.

Il-miżura li qed tittieħed hija tajba għax dawn kienu qed jispiċċaw isofru kull darba li jkun hemm żieda fil-kontribuzzjonijiet tas- sigurta' soċjali ta' self-employed li sal-lum - għaliex mis-sena d-dieħla se jiġu ndaqs - għadhom ogħla minn dawk li jħallsu l-maġġoranza tan-nies li m'humiex self-employed.

Għalhekk huwa tajjeb li l-pożizzjoni ta' dawn il- casual social assistants f'dan ir-rigward qiegħda tiġi rimedjata.

Pero' rridu niftakru wkoll li l-assistenti soċjali każwali ma jeħdux iż-żieda għall-għoli tal-ħajja li titħabbar fil-budget u għalhekk naħseb li jkun tajjeb li l-Ministru responsabbli jħares b'mod globali lejn il- kondizzjonijiet tax-xogħol ta' dawn in-nies u jara jekk dawn għandhomx jibqgħu kkonsidrati bħala self-employed jew inkella għandhomx jiġu integrati b'xi mod fis-servizz pubbliku.

Ovvjament wieħed irid jara x'inhuma d-diffikultajiet - għax jista' jkun li jidħlu diffikultajiet legali - u safejn huwa possibbli li tiġi rranġata l-pożizzjoni tagħhom.

Jekk dan ma jkunx possibbli, allura wieħed għandu jara kif jistgħu jiġu mtejba l-kondizzjonijiet li jaħdmu fihom l-assistenti soċjali każwali.

Sur President, jien nappella biex mill-paroli ngħaddu għall-fatti għaliex ħafna drabi nindunaw li m'hemmx paragun bejn dak li ngħidu u dak li verament isir fir-realta'.

THE DEPUTY SPEAKER: Onorevoli Abela, ippermettili ninterrompik għaliex skadielek il-ħin u għandek bżonn extension biex tkompli titkellem.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Nipproponi li jkompli jinstema'.

THE DEPUTY SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nissekonda.

THE DEPUTY SPEAKER: Hawn talba biex l-Onor.

Carmelo Abela jkompli jitkellem.

Il-Kamra taqbel?

(Onor. Membri: Iva)

Il-mozzjoni għaddiet nem. con..

ONOR.

CARMELO ABELA: Nirringrazzja lill-proponent, lis-sekondant u lill- Kamra kollha.

Issemmiet diversi drabi l-ħtieġa - u jekk m'iniex sejjer żball semmieha l-Ministru stess - li l-liġi dwar is-sigurta' soċjali tiġi simplifikata.

Jien nappella biex nagħmlu xi ħaġa konkreta f'dan ir-rigward u mill-paroli verament ngħaddu għall-fatti.

Għalhekk nissuġġerixxi li jitwaqqaf kumitat intern fi ħdan il-Ministeru biex fi żmien stipulat mill- Ministru jħares lejn il-liġijiet, jagħmel suġġerimenti dwar kif dawn jistgħu jiġu simplifikati u mbagħad l-emendi proposti jiġu diskussi u eventwalment approvati minn dan il-Parlament.

Sur President, il-Gvern Nazzjonalista jinsab inkwetat dwar il- pensjonijiet u dan jidher ċar minn bosta diskorsi li saru, kemm mill- Ministru kif ukoll minn persuni oħrajn fi ħdan il-Partit.

Nittama li l- ħerqa li kellu l-Partit Nazzjonalista dwar il-kuxjenza soċjali meta kien fl- oppożizzjoni jkompli juriha issa bil-fatti u ma jnaqqar xejn mill-kisbiet soċjali tal-pensjonijiet u ta' dawk li qegħdin fis-saffi ta' isfel tas- soċjeta' tagħna.

Huwa importanti li l-pensjonanti jkollhom moħħhom mistrieħ fuq il-pensjonijiet għax ħafna drabi jsir ħafna diskors u mhux dejjem tingħata r-risposta, bil-konsegwenza li jqumu ċerti suspetti.

Għalhekk ikun tajjeb li dawn l-affarijiet jiġu ċċarati.

Sur President, ma nistax ma nsemmix ukoll l-għoli tal-ħajja li għaddej f'pajjiżna.

Din m'hijiex xi ħaġa li qed nivvintaw aħna minn din in-naħa.

Qabel ma waqafna għall-vaganzi tal-Milied, meta konna qed niddiskutu l-liġi tal-VAT konna ftaħna għajnejn il-gvern li l-VAT se ġġib magħha għoli tal- ħajja.

Fil-fatt mill-ewwel ftit jiem li bdiet tiġi implimentata din is- sistema ta' taxxa bdejna naraw l-effett tagħha fuq l-għoli tal-ħajja.

Għaliex qed norbot din il-kwestjoni mal-pensjonanti?

Għaliex fl-aħħar mill- aħħar l-aktar nies li jħossu l-għoli tal-ħajja huma l-pensjonanti li ma jeħdux iż-żieda kollha għall-għoli tal-ħajja li jagħti l-gvern - anke fuq din ilna nisimgħu ħafna diskors u wegħdiet, imma s'issa għadu ma sar xejn - iktar u iktar minħabba l-mod kif sar il-ftehim kollettiv fir-rigward tal- pensjonanti.

Allura bilfors li l-għaqdiet tal-pensjonanti u l-pensjonanti nfushom jinkwetaw meta jisimgħu ħafna diskors fis-sens li rridu naraw kemm se jkollna anzjani sat-tali sena, irridu naraw kif il-pensjonijiet li diġa' qed jiekluna ma jkomplux jiekluna u rridu naħsbu bis-serjeta' biex indaħħlu l-private pension funds.

Jien naqbel li hemm bżonn li ssir xi ħaġa imma fl-aħħar mill-aħħar irridu nassiguraw lill-pensjonanti li m'hu se jsir l-ebda tnaqqir mill-pensjoni tagħhom.

Iż-żieda għall-għoli tal-ħajja diġa' m'hijiex biżżejjed għal min qed jeħodha kollha, aħseb u ara għall- pensjonanti li ma jeħduhiex kollha.

Qed ngħid dan kollu għaliex issa li l- Partit Nazzjonalista qiegħed fil-gvern u qed iħoss il-piż tas-sitwazzjoni finanzjarja li fl-aħħar mill-aħħar ħoloq hu stess qabel Ottubru ta' l-1996 m'huwiex qed jitkellem b'mod ċar.

S'issa kemm fid-Diskors tal-President tar-Repubblika kif ukoll fid-diskors tal-budget, intqal li l-infiq tal- gvern huwa insostenibbli, jiġifieri l-ispejjeż tant huma qawwija li wieħed irid jara x'jagħmel għaliex ma jistax ikompli għaddej b'dan ir-ritmu, u d- diskors waqa' proprju fuq is-servizzi soċjali.

Hija verita' li n-nefqa fuq is-servizzi soċjali hija kbira, pero' l-uniku punt li l-gvern semma meta qal li hemm bżonn ċertu kontroll għax qed in-nefqa tal-gvern hija kbira, kien proprju s-servizzi soċjali, b'mod speċjali l-pensjonijiet.

Sur President, illum għandna gvern li tkellem b'mod differenti ħafna meta kien fl-oppożizzjoni u allura issa li sab ruħu fil-gvern ħabta u sabta jrid jara kif jirrimedja għad-diskors li kien jgħid qabel.

Ovvjament il-ħajja fl-oppożizzjoni hija differenti minn meta tkun fil-gvern għaliex fl- oppożizzjoni sempliċement tgħaddi l-problemi lill-gvern, waqt li meta tkun fil-gvern trid tara kif se tmexxi l-finanzi tal-pajjiż bil-problemi li jkun hemm.

Issa waslet is-siegħa tal-prova ta' kemm għandu kuxjenza soċjali l-Partit Nazzjonalista!

Ftit tal-ġimgħat ilu tressaq il-budget li ġie diskuss u approvat fil-ġimgħat li għaddew.

Issa rajna kemm dan il- gvern verament għandu kuxjenza soċjali!

Id-diskors li kien jingħad qabel l- elezzjoni ta' Settembru 1998, li l-Gvern Laburista ma kellux kuxjenza soċjali u l-ħafna wegħdiet elettorali li saru fuq kemm se nimxu 'l quddiem f'dan il-pajjiż mingħajr ma taw kas tal-problemi finanzjarji huma differenti ħafna minn dak li qed jgħid issa l-gvern li għandu r- responsabbilta' tal-pajjiż f'idejh.

Issa f'daqqa waħda beda jammetti li għandna problemi finanzjarji fil-pajjiż!

Niftakru kemm il-Partit Nazzjonalista fl-oppożizzjoni kien isemmi t-tariffi tad-dawl u l-ilma.

Imbagħad proprju fl-ewwel budget ta' Gvern Nazzjonalista tħabbret żieda fil- prezz tal-petrol.

Dan ifisser li n-nuqqas ta' dħul li se jkollha l- Korporazzjoni Enemalta mit-tariffi tad-dawl se ġġibu miż-żieda fil-prezz tal-petrol.

Din hija miżura soċjali?

Li hu żgur hu li l-Partit Nazzjonalista qatt ma qalhom dawn l-affarijiet waqt il-kampanja elettorali!

Sur President, x'inhu d-dmir tagħna bħala oppożizzjoni?

Id-dmir tagħna hu li niddefendu l-interessi tal-poplu Malti, b'mod partikolari ta' dawk li huma l-inqas fis-soċjeta' tagħna.

Ġaladarba qed naraw li d-diska tal- Partit Nazzjonalista fl-oppożizzjoni issa nbidlet għax qiegħed fil-gvern, aħna bħala oppożizzjoni għandna d-dmir li naraw li dak kollu li wiegħed il- Partit Nazzjonalista jwettqu għaliex m'huwiex sewwa li l-ewwel inparlaw ħafna, imbagħad meta naslu għall-fatti nagħmlu ftit li xejn.

Sur President, konna u għadna nisimgħu ħafna diskors fuq id-dekadenza morali u meta wieħed jaħseb ftit dwar kif wasalna għaliha jinduna li l- konsum esaġerat fis-soċjeta' tagħna daħal iktar proprju bil-liberta' li l- Partit Nazzjonalista jiftaħar li daħħal f'pajjiżna.

M'iniex qed ngħid li kellna nibqgħu kif konna fil-passat, imma fl-aħħar mill-aħħar kollox ikollu l-effetti negattivi tiegħu u allura mbagħad inutli li noqogħdu nibku fuq il- mejjet.

Hemm bżonn li l-problemi li għandha s-soċjeta' tagħna niffaċċjawhom bis-serjeta' u mhux bil-paroli biss.

Faċli nitkellmu imma l- isfortuna hi li meta nkunu f'pożizzjoni li nagħmlu xi ħaġa l-istorja tkun differenti.

Issa konsegwenza ta' dan la se jbati l-Partit Nazzjonalista u lanqas il-Partit Laburista.

L-aktar settur fis-soċjeta' Maltija li se jbati huwa dak li jiflaħ l-inqas.

Min-naħa tagħna bħala Oppożizzjoni Laburista se nagħmlu ħilitna kollha sabiex niddefendu l-interess ta' dan is- settur fis-soċjeta' tagħna.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Noel Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sur President, m'hemmx dubju li din id-diskussjoni jkollha iktar valur jekk wieħed jaħseb f'dawk il-membri tas-soċjeta' tagħna li jeħtiġilhom ikunu sostnuti b'ċerti servizzi soċjali ħalli jgħixu ħajja diċenti.

Minkejja li l-Gvern Laburista kien jiġi kkritikat li m'għandux kuxjenza soċjali, kien hu li rranġa numru ta' anomaliji li kienu jeżistu f'din il-liġi u pprova jirranġa sitwazzjonijiet oħra li kienu jiffaċċjaw numru ta' persuni li f'pajjiżna jgħixu bis-servizzi soċjali, bħalma huma, per eżempju, il-pensjonanti.

Irrid infakkar li l-Gvern Laburista żied in-nefqa tal-budget għall-qasam soċjali bi Lm30 miljun.

F'dan l-istadju naħseb li ta' min isellem lill-ex- ministru responsabbli għall-politika soċjali, il-Professur Edwin Grech, li fil-ftit żmien li għamel bħala ministru ra li l-qasam tas-servizzi soċjali f'pajjiżna jkun tassew aġġornat u sostnut skond iċ-ċirkostanzi finanzjarji tal-pajjiż biex jagħti l-appoġġ neċessarju lil dawk in-nies fis-soċjeta' tagħna li huma fil-bżonn.

Permezz ta' dawn iż-żidiet ibbenefikaw 'il fuq minn 6,000 pensjonant f'pajjiżna u wieħed irid jirrikonoxxi wkoll li kien hemm 1,700 pensjonant li bdew jibbenefikaw għall-ewwel darba mill-pensjoni tas-Servizzi Ingliżi.

Kif qal il-kelliemi ta' qabli, l-Onor.

Abela, tranġat l-anomalija li kienet teżisti dwar irġiel romol li ma kenux igawdu l-istess drittijiet bħan-nisa romol.

Ix-xogħol li sar mill-gvern preċedenti permezz ta' din il-liġi juri kemm jeżistu nuqqasijiet li għal xi raġuni jew oħra ma nagħtuhomx daqstant attenzjoni bil-konsegwenza li jbatu ċ-ċittadini ta' pajjiżna.

Jien nifhem li fl-istess liġi jeżistu diversi diffikultajiet oħra u nemmen li bi ftit interpretazzjoni aħjar tal-liġi nkunu nistgħu nsolvu ħafna mid-diffikultajiet li jiffaċċjaw ċerti pensjonanti.

Bħal kull membru ta' din il-Kamra, jien niltaqa' ma' każijiet ta' nisa li jkunu tilfu lil żewġhom qabel l-eta' ta' l-irtirar u jispiċċaw ma jeħdux il- pensjoni li timmeritahom għar-raġuni li żewġhom ma jkunx ħallas il- kontribuzzjonijiet kollha tas-sigurta' soċjali.

Allura llum li resqin lejn millennju ġdid u qegħdin ngħixu f'soċjeta' li minkejja ċ-ċokon tagħha dejjem għarfet u pprovat issolvi l-problemi vasti li jeżistu fi ħdanha, ma wasalx iż-żmien li nirrispettaw iċ-ċirkostanzi ta' dawn ir-romol u nibdew nagħmlu xi ħaġa billi għallinqas issir diskussjoni aktar wiesgħa dwar id- diffikultajiet li jiltaqgħu magħhom ir-romol f'pajjiżna?

Kif diġa' għedt, meta armla titlef lil żewġha li jkun ħadem bħala self-employed u li għal xi raġuni ma jkunx ħallas il-kontribuzzjonijiet kollha tas-sigurta' soċjali, din l-armla mhux talli tkun qed tbati għaliex ikun naqas il-kap tal-familja u allura trid trabbi l-familja waħedha u trid tkompli tħares l-interessi ta' wliedha, talli tispiċċa mċaħħda miċ-ċans li tħallas dawk l-arretrati tal-kontribuzzjonijiet biex tkun tista' tibbenefika mill-pensjoni sħiħa.

Fl- opinjoni tiegħi, wieħed għandu jara x'jista' jsir b'mod iktar prattiku u serju għal romol f'dawn iċ-ċirkostanzi.

Għaliex?

Jien naf romol li minħabba xi diffikultajiet konnessi man-negozju li kellu żewġhom, sfortunatament jispiċċaw imċaħħda minn pensjoni adegwata u jkollhom jagħmlu sagrifiċċji kbar biex irabbu u jedukaw familja bi tlett itfal.

Sur President, meta d-dipartiment tas-sigurta' soċjali jsir jaf li min ikun intitolat għal ċerti benefiċċji soċjali jkun għaddej minn xi problema ta' l-alkoħol jew logħob ta' l-azzard jista' jsir trasferiment tat-titolu u l-benefiċċju joħroġ fuq il-mara.

Per eżempju, fil-każ tal-benefiċċju tal- SKA, jekk jiġi konfermat li r-raġel ikun għaddej minn xi problema ta' alkoħol jew logħob ta' l-azzard, id-Direttur tas-Sigurta' Soċjali għandu s- setgħa li l-pagamenti joħroġhom f'isem il-mara.

Imma fejn jidħlu l- pensjonijiet dan it-trasferiment ta' titolu ma jeżistix.

F'pajjiżna għandna anke pensjonanti li jgħaddu minn problemi ta' alkoħol u problemi oħra.

Naħseb li kull membru ta' din il-Kamra jiltaqa' ma' każijiet ta' din ix-xorta u nafu li l-ebda gvern m'għandu xi stikka maġika biex isolvi kollox.

Għalhekk jagħmel sens li f'diskussjonijiet fuq materja bħal din nirriflettu aktar fuq dawn is-sitwazzjonijiet u nieħdu l-opportunita' biex nagħtu l-veduti tagħna dwarhom ħalli kemm jista' jkun naraw li dejjem nagħtu l-aħjar servizz possibbli biex il-kejk tas-sigurta' soċjali tabilħaqq jitqassam b'mod ġust u b'mod li jirrispetta l-prinċipju tal- ġustizzja soċjali f'pajjiżna.

Quddiem sitwazzjonijiet fejn il-qgħad qiegħed dejjem jiżdied u fejn il- VAT qed toħloq ċertu pressure fuq il-membri kollha tas-soċjeta', b'mod partikolari fuq il-pensjonanti, id-dipartiment tas-sigurta' soċjali jrid jifhem li ġaladarba l-pajjiż qed jinħakem minn numru ta' problemi għandna nżidu l-mekkaniżmi li permezz tagħhom nistgħu nindirizzaw ċerti sitwazzjonijiet diffiċli li kawża tagħhom ħafna familji qed ibatu serjament.

Jien niltaqa' ma' każijiet fejn membru ta' familja jgħidli li missieru, għal xi raġuni jew oħra, lil ommhom ma jagħtihiex parti mill- pensjoni u din tispiċċa tiddependi fuq is-support finanzjarju li jkunu jistgħu jagħtuha l-ulied.

Jien nemmen li f'ċirkostanzi bħal dawn għandna nkunu aktar prattiċi u naraw kif noħolqu mekkaniżmu biex insibu rimedju għall-ġid ta' kulħadd.

Sur President, ċerti pensjonanti huma intitolati għall-mediċina b'xejn mill-isptar jew mill-polikliniċi tagħna.

Aħna nafu li l-mediċini jogħlew minn mument għall-ieħor u sfortunatament ċerti mediċini mhux dejjem ikunu available mill-isptar.

Illum il-ġurnata nafu li t-tobba qegħdin jirrakkmandaw lill-pensjonanti li biex jiġi evitat ċertu mard bħad-diabete u problemi oħra, ngħidu aħna ta' livell għoli ta' cholesterol fid-demm, isegwu ċerti dieti u jieklu ikel bnin għal saħħithom.

Dan it-tip ta' pariri jingħataw ukoll lill-persuni b'diżabilita'.

Jien nixtieq li d-dipartiment jistħarreġ dawn l-isfidi ġodda biex nassiguraw li jkollna servizzi soċjali li tabilħaqq ikunu qegħdin jagħmlu evalwazzjoni ta' l-ambjent soċjali li qed ngħixu fih.

Id-dipartiment għandu jsib mezzi sabiex is-servizzi soċjali li jingħataw ikunu tassew aġġornati mal-ħteġijiet tas-soċjeta' tal-lum.

Per eżempju, jien ma nistax nifhem kif meta mara jew raġel jormlu trid toqgħod issir talba minn xi deputat jew minn rappreżentant tal-familja biex forsi l-welfare officer ta' l-area office jmur għand dik il-persuna ħalli jgħinha timla l- formoli li jkun hemm bżonn biex tibda tieħu l-pensjoni jew xi benefiċċji soċjali oħra.

Wara kollox irridu nuru ċertu sens ta' rispett lejn dak l-individwu li jkun ġarrab it-telfa ta' l-għażiż jew l-għażiża tiegħu.

Ma naħsibx li għandu jkun hemm diffikultajiet kbar għall-area offices biex jipproċedu bla dewmien f'każijiet bħal dawn, għaliex hawnhekk ma naħsibx li qed nitkellmu fuq iktar minn mitt każ fis-sena għal kull lokalita'.

Id-dipartiment tas-sigurta' soċjali jista' jagħmel użu wkoll mis-servizzi tal-kunsilli lokali sabiex ikun jista' jakkommoda iktar liċ-ċittadini fis- servizzi li jingħataw.

Per eżempju, il-kunsilli lokali jistgħu jgħinu billi jinformaw lil dawk iċ-ċittadini fil-lokal tagħhom li jkunu waslu biex jirtiraw li jridu japplikaw għall-pensjoni ta' l-irtirar.

Jistgħu jsiru wkoll laqgħat mid-dipartiment, b'kordinazzjoni mal-kunsilli lokali, biex l- individwi konċernati jiġu informati dwar il-pensjoni ta' l-irtirar u jingħataw first hand information dwar ir-record tal-kontribuzzjonijiet tas- sigurta' soċjali li jkunu ħallsu matul il-karriera tax-xogħol tagħhom.

Ġieli ssib uffiċjali tad-dipartiment li ma jkunux daqstant intiżi f'dak li għandu x'jaqsam ma' pensjonijiet - nagħmilha ċara li ma qed nitfa' dell ikrah fuq ħadd - u allura ma jkunx jista' jaqdi tajjeb liċ-ċittadin li jkun qed jitlob ċerta informazzjoni.

Naħseb li lkoll kemm aħna niltaqgħu ma' każijiet ta' pensjonanti li jkunu tilfu ċerti drittijiet ta' ħlas proprju għaliex ma jkunux ingħataw rendikont tal-kontribuzzjonijiet tas- sigurta' soċjali li jkunu ħallsu tul il-karriera tax-xogħol tagħhom.

Ġaladarba l-liġi ma tippermettix li dawn il-pagamenti jsiru wara li l- individwu jkun għalaq il-61 sena u in vista tal-fatt li d-dipartiment ma jibgħatx informazzjoni liċ-ċittadini f'dan is-sens, jagħmel sens li l- kunsilli lokali jkollhom din id-data available biex ikunu jistgħu jgħaddu l- informazzjoni liċ-ċittadini tal-lokal tagħhom.

Jien nemmen li din il- miżura tista' tkun ta' ġid u tiffaċilita ħafna x-xogħol li jsir mid- dipartiment.

Kull gvern huwa obbligat li jsostni s-servizzi soċjali u għalhekk huwa importanti li noħolqu mekkaniżmi li tabilħaqq jagħtu aktar support liċ- ċittadin.

Qed ngħid dawn l-affarijiet għaliex ġieli niltaqgħu ma' pensjonanti li jkunu ilhom iħallsu l-kontribuzzjonijiet tas-sigurta' soċjali għal xi 40 sena u mbagħad idumu xi sitt xhur biex jibdew jirċievu l- pensjoni ta' l-irtirar.

Jien nemmen li bi ftit iktar attenzjoni u rispett lejn iċ-ċittadini nistgħu nsolvu ċerti diffikultajiet li jeżistu fil-liġi u konvint ukoll li d-dipartiment jista' jimpenja ruħu biex jara li s-servizzi soċjali jingħataw fil-ħin opportun.

Fil-każ tal-benefiċċju taċ-children's allowance din il-liġi tagħti s- setgħa lid-dipartiment tas-sigurta' soċjali li jinvestiga każijiet ta' li fl-opinjoni tiegħu ma jkunux ġenwini u allura jkun hemm ċertu abbuż.

Ta' min jgħid li l-miżuri l-ġodda dwar iċ-children's allowance ħolqu ċerti diffikultajiet.

Jien niftakar li f'seduta partikolari waqt il-question time kont għamilt osservazzjoni lil sieħbi l-Ministru Gonzi dwar in-numru ta' familji li kienu tilfu l-benefiċċju soċjali tac-children's allowance, li huma xi 8,373.

Dan huwa fatt rikonoxxut miż-żewġ naħat tal-Kamra u għalkemm aħna la fil-manifest elettorali tagħna u lanqas f'xi papers li ppreżentajna m'għedna li naqblu ma' dak li qed isir, dejjem għedna li ċ- children's allowance huma soġġetti għaċ-ċirkostanzi finanzjarji li jkun qed jiffaċċja l-pajjiż.

Qed ngħid dan għaliex irridu niftakru li f'ċerti żmenijiet f'dan il-pajjiż l-Oppożizzjoni Nazzjonalista kienet tgħid li l- bolla kienet balla u kienet tagħmel anke kampanja ta' diżubbidjenza ċivili biex is-self-employed ma jħallsux il-bolla.

Meta wara ċertu żmien tela' Gvern Nazzjonalista dawn is-segwaċi li qabel kienu jiġu mħeġġa biex ma jħallsux il-bolla baqgħu ma jridux iħallsuha u allura l-Gvern Nazzjonalista wiret is-sitwazzjoni li kien isostni l-Gvern Laburista li min ma jħallasx il-bolla mhux intitolat għall-benefiċċju taċ-children's allowance.

Imbagħad kien intuża l-argument li t-tfal kienu innoċenti u kellhom dritt jgħixu, irrispettivament minn dak li kien iħallas jew ma jħallasx il-kap tal-familja, u allura xorta waħda kellhom jingħataw iċ- children's allowance.

Jien nemmen li l-gvern m'għandux jieqaf sempliċement mal-kriterju li jekk l-income tal-familja jaqbeż ċertu ammont, dik il-familja ma jkollhiex dritt għall-benefiċċju taċ-children's allowance.

Huwa veru li m'hemm ebda obbligu li dak li jkun jagħmel part- time job jew li jkun hemm żewġ jobs fil-familja imma ma naħsibx li għandna nitfgħu lil kulħadd f'qoffa waħda.

Hawn familji li jagħmlu sagrifiċċji kbar biex iġibu 'l quddiem il-livell ta' l-għajxien tagħhom.

Jien naqbel li għandna ninvestigaw mill-ġdid is-sitwazzjoni ta' dawk il-familji li d- dħul tagħhom jaqbeż bi ftit mijiet ta' liri d-dħul stipulat mil-liġi u allura ma jikkwalifikawx għaċ-children's allowance.

Irridu nammettu li llum qegħdin f'sitwazzjoni fejn il-VAT ġabet l-għoli tal-ħajja.

Barra minn hekk, iktar ma jgħaddi ż-żmien il-familja iktar se jkollha bżonn tagħti attenzjoni lil uliedha.

Għalhekk nemmen li quddiem dawn iċ-ċirkostanzi wieħed għandu jirrevedi dawn id-deċiżjonijiet li affettwaw 8,373 familja f'pajjiżna u l-uffiċjali tad-dipartiment għandhom jistħarrġu kif dawn il- familji ġew affettwati fl-erba' snin li għaddew.

Huwa veru li jkun hemm familji li ma marrux daqstant ħażin b'din il-miżura, imma hemm familji oħrajn li jimmeritahom li s-sitwazzjoni tagħhom tiġi studjata mid- dipartiment biex wieħed jara jekk ħaqqhomx jieħdu l-benefiċċju taċ- children's allowance.

Irridu niddeċiedu jekk iċ-children's allowance humiex xi tip ta' family bonus jew inkella servizz soċjali.

Nixtieq ngħid xi ħaġa dwar il-privatizzazzjoni tal-pensjonijiet.

Huwa importanti li l-gvern jifhem li jekk kemm-il darba tfalli skema ta' assigurazzjoni, tajjeb jew ħażin irid ikun il-gvern li jagħmel tajjeb biex jipprovdi l-pensjonijiet.

Għalhekk irridu nifhmu eżattament jekk hux se nirrikonoxxu l-pensjoni bħala għajnuna jew inkella bħala pensjoni tas- sigurta' soċjali.

Ma nistax nifhem kif naqbdu niddiskutu l- privatizzazzjoni tal-pensjonijiet mingħajr ma nkunu għamilna evalwazzjoni ta' kif is-sitwazzjoni tista' terġa' tiġi f'saqajn il-Gvern.

MR SPEAKER: Ippermettili ninterrompik għaliex skadielek il-ħin u għandek bżonn extension biex tkun tista' tkompli titkellem.

ONOR.

CARMELO ABELA: Nipproponi li jkompli jinstema'.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nissekonda.

MR SPEAKER: Hawn talba biex l-Onor.

Farrugia jkompli jitkellem.

Il- Kamra taqbel?

(Onor. Membri: Iva)

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Nirringrazzja lill-proponent, lis-sekondant u lill- Kamra kollha għal din l-estensjoni.

Kont qed ngħid li wieħed irid iżomm dejjem quddiem għajnejh li meta niġu biex nitkellmu fuq sistema ta' privatizzazzjoni tal-pensjonijiet, aħna l-membri ta' din il-Kamra għandna nirriflettu akar u nitkellmu b'mod konsistenti għaliex jekk jiġri xi ħaġa f'dan il-qasam partikolari - huwa veru li jeżistu ċerti liġijiet li jobbligaw li jkun hemm assi biżżejjed biex jagħmlu tajjeb għal ċerti ammonti f'każ ta' falliment ta' xi skema ta' pensjonijiet - il-problema terġa' tiġi quddiem dan il-Parlament.

Li qed nipprova ngħid huwa li meta se nidħlu għal sfida ta' din ix-xorta, fejn il-gvern qed jgħid li għada pitgħada se jipprivatizza l-pensjonijiet, irridu nifhmu li l-investiment li jġib miegħu l-progress minn sena għal oħra jrid jibqa' jiġi sostnut sabiex il-pensjonijiet u s-servizzi soċjali jibqgħu jiżdiedu.

Fl-istess ħin irridu nżommu quddiem għajnejna li xi darba jew oħra tista' tinqala' sitwazzjoni fejn numru ta' pensjonanti jitilfu d-dritt għal dik il- pensjoni u f'ċirkostanzi bħal dawn irid ikun il-gvern tal-ġurnata li jagħmel tajjeb.

Nagħlaq billi ngħid li din il-liġi tikkonferma li l-Gvern preċedenti Laburista beda jirrimedja numru ta' anomaliji u nawgura li l-Gvern tal-lum, minkejja dak kollu li kien jikkritika lilna dwaru, jifhem l-importanza ta' ċerti sitwazzjonijiet li rriżultaw mill-mod kif tbiddlu l-liġijiet f'pajjiżna minn leġislatura għal oħra.

Nemmen li din il-liġi għandna nkomplu nsaħħuha billi nkomplu nemendaw fejn hemm bżonn għall-ġid tal-poplu tagħna.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Nitlob lill-Ministru għall-Politika Soċjali jressaq l-Aġġornament.

Fid-9.20 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI; Nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it- Tlieta, 12 ta' Jannar, 1999 fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:-

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali - it-Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Amministrazzjoni tat-Taxxa (Emenda Nru. 2) - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Ħabs - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Pensjonijiet - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Self Lokali (Nru. 2) - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Dazju tas-Sisa (Emenda Nru 3) - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Proprjeta' tal-Għadu - it-Tieni Qari; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' l-Erarju - it- Tieni Qari (Kont.).

MR SPEAKER: Rimarki?

L-Onor.

Anġlu Farrugia.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Mr Speaker, nixtieq nitkellem fuq il-Euro li daħlet bħala l-munita komuni fi 11-il pajjiż ta' l-Unjoni Ewropea u li ġiet launched fl-1 ta' Jannar li għadda b'ħafna manifestazzjonijiet.

Naħseb li jkun tajjeb li l-poplu Malti jirrifletti ftit dwar kemm din il-currency fil- fatt hija inevitabbli jew le għal pajjiżna.

L-ewwelnett il-Euro thinking fih innifsu jfisser li l-pajjiż jitlaq kompletament il-kontroll li jkun ilu jibni s-snin fuq il-currency biex tissaħħaħ is-sovranita' fiskali tal- pajjiż.

Issa aħna nafu li meta titlaq il-kontroll fuq il-currency tal- pajjiż se tħalli r-regoli li jista' jagħmel il-European Central Bank fuq il- currency ta' l-Euro.

Apparti minn hekk, appena tidħol f'dawn il- kondizzjonijiet fiskali ta' l-Euro se jkollok direzzjonijiet dwar ir-rati ta' interessi applikabbli f'pajjiżek kemm għal dak li għandu x'jaqsam ma' trading interests, kif ukoll ma' interessi oħra li jirrigwardaw il-kummerċ bħalma huma loans, eċċ. Fil-fatt pajjiżi intelliġenti ta' l-Unjoni Ewropea bħalma hija l-Ingilterra qalet li għalissa ma tridx tidħol fil-Euro.

Ħalli nikkwota dak li qal Frank Field li ma tantx huwa favur l-Ewropa, huwa laburist bħalna u kien ukoll ministru.

Dan qal:

"If we ditch the pound and join the Euro, that is the end of Britain as an independent country.".

Nisperaw li dan ma jkunx daqshekk perikoluż għal pajjiżna!

Pero' żgur li rridu noqogħdu attenti u naraw l-implikazzjonijet kollha li l-Euro jista' jkollha fuq pajjiżna.

Per eżempju, il-Ġermanja kellha interess kbir fil- launching ta' l-Euro, għalkemm il-Ministru tal-Finanzi Lafontaine deherlu li ma kellux ikun preżenti, forsi għax kellu impenji importanti oħra.

Jidher li wara l-Euro issa jmiss li tidħol is-single taxation biex kollox ikun marbut flimkien u s-sovranita' u l-indipendenza tal-pajjiż jispiċċaw kompletament.

Jien persważ li l-Partit Nazzjonalista ried l-indipendenza ta' pajjiżna iżda jekk xi darba nidħlu fis-single currency inkunu qegħdin inbigħu s-sovranita' fiskali ta' pajjiżna, is-sovranita' fil-mod kif inħaddmu s-sistemi tat-tassazzjoni tagħna, u jkollna d-dictum ta' l-Ewropa anke f'dak li għandu x'jaqsam ma' single VAT rate.

Meta wieħed jara l-ħsebijiet li kienu jiġu espressi u diskussi fl-Ewropa meta kienet għadha common market u l-ħsebijiet li jiġu diskussi llum li hija European Union, isib li d-dibattitu qiegħed dejjem jinxef u qed issir dejjem iktar Ewropa arroganti.

Għalhekk m'għandniex inħalluhom jipprovaw ibellgħuhielna u jġegħluna nqisu li huwa inevitabbli li ningħaqdu ma' l- Unjoni Ewropea u nissieħbu fil-Euro, għaliex dan m'huwiex veru.

Wieħed jiftakar kif żviluppat l-Ewropa fil-bidu tas-snin tletin u fil-bidu tas- snin erbgħin, meta l-elite ta' Hitler tant kien b'saħħtu li kważi ħadd ma seta' jżommu.

Imma għaliex kien hemm min ried iżommu rajna lin-Nazi domination tiġi mkissra u dak li kien jidher inevitabbli fil-fatt ġie miżmum.

Għalhekk pajjiżi b'saħħithom li qed jaraw dan l-iżvantaġġ qawwi għandhom jirrealizzaw li dak li llum fl-Ewropa jidher inevitabbli bl- introduzzjoni tal-Euro 'l quddiem jista' ma jibqax inevitabbli u pajjiżna ma jkunx l-eċċezzjoni.

Meta wieħed jidħol fil-Euro jiżdidulu l-burdens u hemm ċerti burdens li aħna nħossuhom iktar milli jħossuhom pajjiżi oħra.

Allura x'inhuma l- options tagħna?

Fl-opinjoni tiegħi, għandna tliet options.

L-ewwel waħda hija dik tal-Partit Nazzjonalista - li jien żgur ma naqbilx magħha - li mmorru b'ruħna u b'ġisimna lejn l-Ewropa u nidħlu membri sħaħ tal-European Union b'dak kollu li jimponi l-Maastricht Treaty u dak kollu li jista' jkun hemm sakemm xi darba Malta tasal biex tissieħeb.

L-option l-oħra hija dik li jrid il-Partit Laburista, li jkollna l-aħjar relazzjonijiet ma' l-Ewropa u mal-Mediterran, filwaqt li nsaħħu r-relazzjonijiet ma' l-Amerika u maċ- Ċina kif għamilna meta konna fil-gvern, bil-għan li nżidu l-kummerċ ma' dawn il-pajjiżi u nsaħħu wkoll il-potenzjal ta' pajjiżna.

Imbagħad hemm option oħra li hija interessanti pero' s'issa għadni qatt ma smajt diskussjoni fuqha u jien jidhirli li 'l quddiem wieħed għandu jħares lejha wkoll.

Din hija li Malta tkun an island power.

M'għandniex nibżgħu mill- possibbilta' li pajjiżna jkun an island power fl-istess sens li wieħed iħares lejn Hong Kong fil-konfront taċ-Ċina.

Aħna għandna l-potenzjal li lil pajjiżna niżviluppawh u nkabbruh f'island power, iktar u iktar jekk ikollna r-riżors taż-żejt u l-gass li jkunu ta' ġid għal dan il-pajjiż.

Sur President, il-punt li rrid nagħmel jien hu li m'għandniex għalfejn inħarsu l-ħin kollu lejn dak li qed jidher bħala inevitabbli, imma għandna nieħdu triq fejn inżommu relazzjonijiet tajbin ma' l-Ewropa mingħajr ma nidħlu għall-burdens li toffri l-istess Ewropa.

Ladarba semmejt l-istorja u lil Hitler irrid ngħid li d-driving force fl-Unjoni Ewropea baqgħet il- Ġermanja u mill-analiżi li qed isiru f'dawn l-ewwel ġranet tal-launching ta' l-Euro qed naraw li l-interess tal-Ġermanja huwa li b'xi mod il- European Central Bank ikun immexxi fuq economic policy Ġermaniża.

Il- Ġermanja tista' tgħid li hija dak li fir-realta' qed jiġi mpinġi bħala l- politika Ewropea.

Jien nistieden lill-Partit Nazzjonalista biex jerġa' jikkonsidra l-ħsibijiet tiegħu għal dak li għandu x'jaqsam mal-Euro u ma' l- Unjoni Ewropea għaliex Malta għadha fil-mument li tistenbaħ qabel ma jkun tard wisq allavolja kważi diġa' qegħdin tard.

Sur President, xtaqt nitkellem fuq qasam ieħor li huwa viċin il-problemi li jgħaddu minnhom iċ-ċittadini ta' dan il-pajjiż, b'mod partikolari ċittadini li jkunu għaddejjin minn separazzjonijiet li jsiru bi ftehim bonarju.

Għal dak li għandu x'jaqsam ma' tnaqqis tal-manteniment dovut lill- mara jew lir-raġel - għaliex wara l-emendi li saru fl-1993 et sequitur anke r-raġel jista' jkollu jedd għall-manteniment mill-mara - għal xi raġuni jew oħra l-Kummissarju tat-Taxxi Interni qed japplika subartikolu 14 (a) ta' l- Income Tax Act fejn għall-fini ta' taxxa jekk ma jkunx hemm digriet tal- qorti li jgħid li r-raġel għandu jħallas tant manteniment lill-mara, dak li jkun imniżżel fil-kuntratt bonarju li jkun inizjalat ukoll mill-imħallef m'huwiex qed jiġi interpretat li jkun the amount actually paid in accordance with a court order.

Jekk il-liġi qed tiġi interpretata b'dan il- mod, lil dawk li qegħdin fl-istadju li jisseparaw qed ngħidulhom li s- separazzjoni aħjar ma ssirx bi ftehim bonarju għaliex għall-finijiet ta' taxxa ma jaqbilhomx, imma għandhom imorru fis-Sekond'Awla u jottjenu digriet jew inkella jmorru fuq il-kontenzjuż fil-Prim'Awla, bil-konsegwenza li jdumu diversi snin, biex dak li jingħata bħala manteniment ikun jista' jitnaqqas mit-taxxa!

Jien naħseb li din is-sitwazzjoni trid tiġi rranġata mill-iktar fis possibbli.

Nixtieq ngħid xi ħaġa wkoll fuq il-kwestjoni tal-wirt u nirriferi għal Kapitlu 308 li jiġbor fih il-liġi li tirregola l-qsim tal-wirt.

Apparti l- istorja kif daħlet din il-liġi fl-1984, meta kienu saru dispożizzjonijiet ġodda għal-likwidazzjoni u għall-qsim ta' wirt, dan l-Att jipprovdi sistema iktar effiċjenti biex dawk il-werrieta li ma jiftehmux fuq il-likwidazzjoni u fuq il-qsim tal-wirt imorru quddiem tribunal minflok quddiem il-qorti ħalli l-affarijiet isiru b'mod iktar informali u kemm jista' jkun jitħaffu.

Jien nixtieq nosserva li skond artikolu 3 li jittratta l-qsim tal-beni komuni, persuna li tkun trid tagħmel rikors quddiem dan it-tribunal biex tibda l-proċeduri ma tistax tagħmel talba quddiem it-tribunal ħlief wara li jkunu għaddew tliet snin mill-ftuħ tas-suċċessjoni, jiġifieri mill-mewt tal- persuna.

Issa jekk fl-1984 kien hemm raġuni għaliex kellu jidħol dan l- artikolu li jistabbilixxi l-perjodu ta' tliet snin, illum tista' ssir emenda biex dawk il-persuni li jkunu jridu jagħmlu użu minn dan it-tribunal ma jkollhomx għalfejn jistennew it-tliet snin u l-ispirtu ta' dan it- tribunal jibqa' dejjem skond kif hemm imniżżel f'artikolu 10, jiġifieri li "t-tribunal għandu jqiegħed għas-smigħ ir-rikors f'data kmieni".

Għalhekk m'għandniex nibqgħu fis-sitwazzjoni li rikorsi, għal xi raġuni jew oħra, idumu 'l fuq minn sena biex jiġu appuntati.

Jien nitlob illi tiġi kkonsidrata din l-emenda għal artikolu 3 ta' l-Att li jirregola l-qsim tal- wirt biex kemm jista' jkun dan l-Att jiġi applikat għall-benefiċċju ta' dawk il-persuni li jkollhom bżonn jirrikorru għalih u mhux ikollhom jistennew tliet snin biex imorru quddiem dan it-tribunal.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Aktar rimarki?

L-Onor.

Noel Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sur President, fil-ftit ħin li għandi nixtieq nirriferi għal ċerti ċirkostanzi li fl-opinjoni tiegħi, jimmeritahom li jinġiebu għall-attenzjoni tal-Kamra.

L-ewwelnett wieħed josserva li matul dawn l-aħħar xhur irriżultaw numru ta' diffikultajiet fil-qasam tal-biedja u sajd.

Prattikament qed nirriferi għall-kriżi li teżisti fil-mument dwar iċ-ċanga friska.

Din is-sitwazzjoni ġiet imposta għallarrieda fuq din l- industrija mingħajr ma l-gvern ikkonsulta bis-serjeta' mal-partijiet kollha konċernati.

Wieħed irid jirreġistra f'dan il-Parlament li jekk kemm-il darba l-gvern mhux se jibdel l-approach tiegħu, se jkompli jġib iktar inkwiet, instabilita' u pressjoni fuq il-bdiewa, ir-raħħala u s-sajjieda.

Għal darba oħra nixtieq nagħmel riferenza għall-komunikat li kont poġġejt fuq il-Mejda tal-Kamra fil-bidu ta' Diċembru, 1998, mingħand is-Sindku ta' Portopalo fejn ġie kkonfermat li d-diskussjonijiet li kien hemm mal-gvern preċedenti ma kenux dwar l-użu ta' l-ibħra imma pjuttost kienu dwar il-mod kif irridu nikkomunikaw sabiex insaħħu l-perspettiva edukattiva tas- sajjieda Maltin u anke Sqallin.

Ir-raġunijiet kienu ovvji għaliex wieħed irid ifakkar li l-gvern preċedenti kien ħadem biex qata' l-użu tas-sajd bil- purse seiners, bid-drift nets u bl-ajruplan u riżultat ta' dan kienet il- qabda tal-pixxispad li kien hemm fl-aħħar xhur.

Din kienet il-konsegwenza ta' dawn il-miżuri li ttieħdu meta, flimkien mal-General Fisheries Council, Malta rnexxielha tikseb l-appoġġ sabiex is-sajjieda Sqallin, Taljani u Tuneżini ma jagħmlux użu minn dawn ix-xbieki fis-sajd tagħhom għat-tonn u l- pixxispad.

Huwa importanti li wieħed jirrimarka wkoll li l-gvern preċedenti Laburista ried jiftaħ iktar id-dimensjoni tal-biedja u s-sajd u mhux biss ħa sehem f'diskussjonijiet kontinwi sabiex tiżdied l-esportazzjoni lejn il- pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea bħalma huma l-Olanda u l-Ingilterra, imma kien qed jaħseb ukoll sabiex isaħħaħ iktar l-attivita' ekonomika fir-reġjun tal- Mediterran, partikolarment mal-pajjiż ġar tagħna l-Libja.

Fil-fatt kien sar protokoll ta' koperazzjoni sabiex id-dikasteri tal-biedja u s-sajd fiż- żewġ pajjiżi jirriflettu fuq kif jistgħu jagħmlu iktar investiment ħalli fuq kollox tkun sostnuta s-sigurta' tal-provvista ta' l-ikel taż-żewġ pajjiżi.

F'dan ir-rigward kienu nbdew diskussjonijiet sabiex jinħolqu iktar inizjattivi bejn Malta u l-Libja li jrendu għall-ġid komuni taż- żewġ pajjiżi pero' mill-5 ta' Settembru 'l hawn ftit li xejn saru konsultazzjonijiet sabiex dan il-mekkaniżmu li kien inbeda jibqa' jagħti l- frott.

Jien naf li f'xi ġurnali kienet saret riferenza għall-fatt li wieħed mill-prinċipji li kienu ġew stabbiliti bejni u bejn il-ministru responsabbli mill-marine wealth fil-Libja, kien li ma nistgħux ninvestu biex inkabbru r-relazzjonijiet bejn iż-żewġ pajjiżi fir-rigward ta' l- agrikoltura u s-sajd jekk ma ngħinux lis-sajjieda jkollhom l-opri tas-sajd tagħhom.

F'dan il-każ fil-prinċipju konna qbilna li jsiru diskussjonijiet direttament mat-tarznari tagħna ħalli dawn jagħtu s-servizzi tagħhom għall- manutenzjoni u l-bini ta' trawlers u opri oħra tas-sajd sabiex is-sajjieda Libjani mhux biss ikunu qed jinvestu fil-qabda tal-ħut imma anke fl-apparat tagħhom.

Min-naħa l-oħra konna qed nifhmu li għandna nressqu lill- koperattivi taż-żewġ pajjiżi biex jiddiskutu b'mod iktar miftuħ ħalli r- riżorsi ta' l-ibħra territorjali tagħna u tal-Libja jkunu jistgħu jiġu utilizzati aħjar għall-ġid komuni taż-żewġ pajjiżi u għall-istess industrija.

Dan il-ftehim kien jaħseb ukoll biex isiru diskussjonijiet simili għar- rigward ta' l-industrija ta' l-akwakultura.

Kien sar ftehim biex numru ta' studenti jingħataw taħriġ fiċ-ċentru ta' l-akwaltura li hemm fit-Torri ta' San Luċjan mhux biss fl-aspetti tekniċi u xjentifiċi, imma wkoll f'affarijiet bħalma huma l-manutenzjoni tas-sistema tad-dawl u tas-sistema tad-distribuzzjoni ta' l-ilma fil-hatcheries u fil-farms ta' l-akwakultura.

Il-ftehim kien jaħseb ukoll għal opportunitajiet għal dawk li jaħdmu fil- manutenzjoni ta' freezers, cold rooms u impjanti tal-fish processing.

Nafu li fil-Libja hemm numru kbir ta' fabbriki u kumpanniji Ewropej li jipproċessaw il-ħut li jinqabad mix-xtut.

Il-protokoll li kien previst mill-Gvern Laburista ma jagħrafx biss ir-rabta storika bejn iż-żewġ pajjiżi imma jindika kif għandna niggwidaw liż-żewġ popli biex jiżviluppaw iktar attivita' bejniethom.

Aħna ngħixu f'reġjun fejn, irrispettivament minn xi tkun il-pożizzjoni tal-poplu tagħna, sija jekk ikun fl-Ewropa u sija jekk ma jkunx, irridu nirrispettaw iċ-ċirku ġeografiku ta' madwarna u għaldaqstant irridu nifhmu li hemm bżonn li tabilħaqq inkomplu nibnu fuq it-tajjeb li għandna sal-lum.

Qed ngħid dawn l-affarijiet fid-dawl tad-diskussjonijiet li kienu qed isiru dwar il-bejgħ ta' għoġiela lil intrapriżi Għarab u nappella biex dawn id-diskussjonijiet jerġgħu jibdew issa li l-Ewropa kkonfermat il-lifting tad-direttivi in konnessjoni mal-mad cow disease.

Qabel ma kien qed isir assolutament l-ebda bejgħ ta' dan it-tip ta' laħam u dan ħalla impatt negattiv fuq l-industrija fil-pajjiżi kollha ta' l-Unjoni Ewropea.

Imma issa li r-raħħala jistgħu jerġgħu jibdew ibigħu dan il-laħam, se jinħolqu opportunitajiet biex dawn is-swieq ma jkunux dominati minn laħam ta' annimali oħra li jiġu mkabbra f'pajjiżi oħra Ewropej li huma qrib tagħna wkoll.

Jien inħoss li għandi niġbed l-attenzjoni tal-Kamra għal dawn iċ- ċirkostanzi anke minħabba l-fatt li pajjiżna għandu d-dinjita' tiegħu u għandu jkollu l-privileġġ li jifhem x'inhu jiġri fl-ambjent kollu ta' madwaru u mhux f'parti minnu.

Bl-ebda mod ma rrid ninftiehem li jien anti- Ewropew, anzi dejjem kont qrib ta' NGO's Ewropej għaliex nemmen li għandi ħafna x'nitgħallem mingħandhom.

Imma dan ma jfissirx li qisha teżisti zona waħda biss fid-dinja li hija l-Unjoni Ewropea.

Irridu nirrispettaw il-fatt ukoll li tul is-snin ħafna Maltin għexu u tkattru fil-Kanada, l-Awstralja u l-Amerika u għaldaqstant għandna nifhmu li m'għandniex ninteressaw ruħna fl- avvenimenti li jiġru f'parti biss mid-dinja, meta nafu li l-ġens tagħna huwa mxerred ma' l-erbat irjieħ tad-dinja.

Sur President, fil-ftit ħin li fadalli nixtieq ngħid xi ħaġa dwar id- distrett tiegħi.

Dan l-aħħar qed ikollna diversi lmenti li l-lokalita' tar- Rabat m'għadhiex tingħata l-attenzjoni li kienet tingħata matul l-aħħar xhur.

Jien jiddispjaċini nisma' dawn l-affarijiet għaliex kif dejjem spjegajt, ir-Rabat għandu ċerta importanza strateġika.

Il-lokal tar-Rabat jinkludi l-Imdina, il-ġonna tal-Buskett, ħafna fdalijiet storiċi li jeżistu f'pajjiżna u parti kbira mill-kampanja li għandna f'pajjiżna.

Allura m'huwiex sewwa li, per eżempju, numru ta' roundabouts li jgħaddu minn ħdejhom kemm it-turisti, kif ukoll ir-residenti tal-lokal jitħallew abbandunati.

L-istess ħaġa qed tiġri fl-Imtarfa fejn minkejja li kien hemm ċertu support kordinat bejn il-Kunsill Lokali tar-Rabat u d-Dipartiment ta' l-Agrikoltura sabiex isiru ċerti xogħlijiet għall-benefiċċju ta' dik il- komunita', jien informat li llum il-ġurnata ftit li xejn qed isir xogħol f'dan ir-rigward, bil-konsegwenza li l-landscaping ta' l-inħawi qed jiddegrada.

Dan la jawgura tajjeb għaċ-ċittadini ta' l-Imtarfa li hemm illum u lanqas għaċ-ċittadini li fis-snin li ġejjin se jibdew jgħixu f'din il-belt hekk imsejħa ġdida.

Ma jistax ikun li tibda tiġi skartata mil-lum.

Issa li resqin lejn is-sena 2000, kulħadd għandu jifhem aktar kemm hu importanti li dejjem nipprovaw insebbħu l-pajsaġġ Malti għall-ġid tal- ġejjieni taċ-ċittadini Maltin u Għawdxin kollha.

Grazzi, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada, it-Tlieta, 12 ta' Jannar, fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Ministru għall-Politika Soċjali.

Fl-9.50 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

PATATA - ESPORTAZZJONI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: B'riferenza għall-esportazzjoni tal-patata, jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra x'kien id-dħul globali għall-bdiewa wara li nqatgħu l-ispejjeż għas-snin 1995, 1996, 1997 u 1998?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Id-dħul nett globali li rċevew il-bdiewa għall-patata li kienet esportata skond il-kuntratt fis-snin 1995, 1996, 1997 u 1998 kien kif jidher hawn taħt:-

|1995|Lm985,303 jiġifieri medja | | |ta' Lm13.49-il qantar | |1996|Lm616,835 jiġifieri medja | | |ta' Lm12.53-il qantar | |1997|Lm964,877 jiġifieri medja | | |ta' Lm10.22-il qantar | |1998|Lm880,993 jiġifieri medja | | |ta' Lm9.88-il qantar |

PRODUTTURI TAL-MAJJAL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Billi l-Gvern jgħid li sħubija ta' Malta ġġib vantaġġi u mhux żvantaġġi fis-settur tal-biedja u sajd, jista' l-Ministru jispjega lill- Kamra kif il-produtturi tal-majjal lokali ma kienux jiffaċjaw il-problemi li matul dawn l-aħħar 24 xahar żviluppaw fl-industrija tal-majjal tal- pajjiżi membri tal-EU?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Jiena ma nkun nista' qatt nispjega kif il-produtturi tal-majjal lokali ''ma kenux'' jiffaċċjaw il-problemi li matul dawn l-aħħar 24 xahar żviluppaw fl-industrija tal-majjal tal-pajjiżi membri tal-EU.

L- ewwelnett f'dawk ix-xhur il-Ministru responsabbli kien proprju l- Interpellant l-Onor.

Noel Farrugia u ma naħsibx li għandi ngħaddi dan it- tip ta' ġudizzju fuq id-direzzjoni li kien ikun kapaċi jagħti hu fiċ- ċirkostanzi.

It-tieni jiena minn naħa tiegħi għandi fiduċja sħiħa fil- produtturi tal-majjal tagħna li huma kapaċi jiffaċċjaw il-problemi kollha li nqalgħu u għad jistgħu jinqalgħu daqs kwalunkwe produttur ieħor fl- Ewropa kollha.

Minflok ma noqogħdu nintilfu fuq il-jekk u l-kieku, nerġa' għal darb'oħra ntenni li waqt id-diskussjonijiet tal-aċċessjoni li għad iridu jsiru, il- Gvern Malti se jassigura li l-industrija tal-majjal lokali ma tintlaqatx negattivament anzi, bl-upgrading fil-kwalita' ta' dan il-prodott, jiena konvint li l-produttur Malti, li nerġa' ngħid huwa bla dubju ta' xejn kapaċi daqs kwalunkwe produttur ieħor, ikun jista' mhux biss jissupplixxi s- suq lokali iżda wkoll jikkompetti sewwa mal-produtturi l-oħra fl-Ewropa.

INDUSTRIJA TAL-MAJJAL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: B'riferenza għat-talba tal-Gvern Malti għas-sħubija sħiħa fl-UE, jista' l- Ministru jinformana bis-sitwazzjoni ta' l-industrija tal-majjal tal-pajjiżi membri?

Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra x'kienu l-prezzijiet għall- produtturi tal-majjal f'Malta matul dawn is-snin 1996, 1997 u 1998?

Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra x'kienu l-prezzijiet għall-istess produtturi fil-pajjiżi membri tal-EU?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Is-sitwazzjoni ta' l-industrija tal-majjal fil- pajjiżi membri ta' l-Unjoni Ewropea tvarja minn pajjiż għall-ieħor u minn żmien għal żmien.

L-Unjoni Ewropea topera żewġ skemi ta' għajnuna għall- industrija tal-majjal.

Dawn huma export refunds u private storage aids, barra skemi ta' għajnuna fuq investiment kapitali u income supplement.

Meta Malta ssir membru sħiħ tal-Unjoni Ewropea, tkun tista' tibbenefika minn dawn l-iskemi u oħrajn li jiġu negozjati għall-produtturi Maltin, filwaqt li biż-żona ta' kummerċ ħieles li ppropona l-Partit Laburista Malta ma kienet tkun tista' tibbenefika minn ebda skema minn dawn waqt li l- protezzjoni fuq il-majjal kien ikollha tispiċċa kif qal l-Onor.

Alfred Sant stess fid-29 ta' April, 1998.

Il-prezz massimu tal-majjal f'Malta matul is-snin 1996, 1997 u 1998 kien kif ġie ffissat f'April tas-sena 1993 minn Gvern Nazzjonalista wara ftehim mal-koperattiva ta' minn Irabbi l-Majjal (KIM) jiġifieri hekk skond il- grade:

|A1 |84c/kg | |A2 |82c2/kg | |A3 |80c4/kg | |B |78c/kg | |C |69c6/kg |

Minn dawn il-prezzijiet trid titnaqqas il-levy li titħallas lill-KIM.

Il-prezz bażiku ffissat għall-Unjoni Ewropea għas-sena 1998/99 ġie ffissat hekk:

150.94ECU/100kg ekwivalenti għall-66c6/kg (2.2642 ECU= Lm1) iżda r- reference price medju għas-sena kollha u għall-15-il pajjiż membru kien hekk:

|1996 |162.234 ECU/100kg | | |(71c7/kg) | |1997 |164.012 ECU/100kg | | |(72c4/kg) |

fil-Greċja fl-1997 ir-reference price kien 182.54 ECU/100kg (80c6/kg)

Fl-1998 l-Unjoni Ewropea awtorizzat għajnuniet speċjali għas-settur tal- majjal.

BDIEWA/RAĦĦALA - QBIELA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra x'inhi s-sitwazzjoni tal- bdiewa/raħħala li għandhom il-qbila tagħhom amministrati mill-Joint Office?

Kemm huwa n-numru ta' bdiewa in kwestjoni u fejn qed titħallas il-qbiela fil-mument u s-sena d-dieħla?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nissuġġerixxi li l-Onor.

Interpellant jagħmel il- mistoqsija lill-Ministru konċernat.

FABBRIKA ĠDIDA TAL-ĦALIB

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Issa li għaddew tlett xhur mit-tmexxija tal-Gvern, jista' l- Ministru jinforma lill-Kamra fejn wasal il-proġett tal-fabbrika l-ġdida tal- ħalib?

Kemm saru laqgħat bejn il-Planning Authority, l-MDP u l-MDC u meta?

X'ġie diskuss, u l-Gvern se jirrikonoxxi r-rikmandazzjoni tal-gvern preċedenti sabiex tingħata lill-MDP l-art meħtieġa?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Saret laqgħa fuq is-suġġett tal-fabbrika l-ġdida tal- ħalib mal-Koperattiva tal-Produtturi tal-Ħalib fl-20 ta' Ottubru u oħra mal- Malta Dairy Products fit-22 ta' Ottubru.

Rappreżentanti ta' l-istess żewġ entitajiet u uffiċjali fil-Ministeru ta' l-Agrikoltura u Sajd marru f'żewġ okkażjonijiet, fl-4 u fit-30 ta' Novembru jżuru diversi siti sabiex tintgħażel is-sit ideali li fuqha tkun tista' tinbena l-fabbrika.

B'riżultat ta' dawn il-laqgħat dalwaqt titressaq memo fuq dan is-suġġett lill-Cabinet tal-Ministri.

TARXIEN - TRIQ MATER BONI CONSIGLII

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb kif kien fi ħsieb il-Gvern preċedenti li jsir ground sintetiku fejn illum hemm il-ġnien tas-Schreiber (tal-Boċċi) fi Triq Mater Boni Consiglii, Raħal Ġdid?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-proposta li jsir ground bit-turf sintetiku kienet tressqet mill-Onor.

Interpellant bħala Kunsillier għal Raħal Ġdid.

Il-kunsill kellu jieħu ħsieb jipprepara pjanti u jibgħathom lill-uffiċjali tad-Dipartiment ta' l-Isport biex tkun tista' tiġi studjata din il-proposta.

Informat ukoll li ma sar ebda commitment mill-Gvern preċedenti għat- twettiq ta' dan il-proġett minħabba li l-permessi u stima ta' spejjeż ma ġewx sottomessi.

PRODOTTI TA' L-IKEL - PREZZIJIET

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 1683, jista' l-Ministru jgħid xi progress sar fl-istħarriġ dwar il-prezzijiet ta' prodotti bl-użin bħal, per eżempju, perżut, bacon, mortadella u luncheonmeat?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li minn tletin rapport dwar żieda fil- prezzijiet ta' prodotti bl-użin, s'issa saru għaxar spezzjonijiet u f'kull każ instab li l-prodotti kienu mmarkati bil-prezz korrett.

Investigazzjonijiet oħra għadhom għaddejjin.

PULIZIJA - PERSUNI TA' NAZZJONALITA' BARRANIJA

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn ħaddiema barranin jaħdmu Malta?

F'liema setturi qegħdin nisa jew irġiel?

X'eta' għandhom?

X'tip ta' xogħol jagħmlu?

ONOR.

TONIO BORG: Filwaqt li nirriferi lill-Onor.

Interpellanti għat- tweġibiet li jien tajt għall-mistoqsijiet parlamentari numru 621 u numru 2585, ninsab informat li ma tinżammx statistika tat-tagħrif hekk kif mitlub fil-mistoqsija.

Ta' min jinnota li fl-ewwel Tnejn ta' kull xahar, id-Dipartiment ta' l- Informazzjoni jippubblika lista ta' dawk il-persuni barranin li għandhom permess biex jaħdmu f'pajjiżna li fiha jiġi ndikat l-isem tal-persuna, il- professjoni jew xogħol li jagħmel, ma' min jaħdem u d-data sa meta hi valida l-liċenzja.

MIA - AIRPORT ATTENDANTS

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid għaliex ġew imwaqqfa l-airport attendants li daħlu f'Awissu li għadda mal-Malta International Airport fuq bażi ta' casual/part-time, meta għad hemm il-bżonn tagħhom?

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-impjiegi ta' l-Airport Attendants ġie tterminat fil-31 ta' Ottubru, 1998 skond it-termini tal-kuntratt tax-xogħol li kienu ngħataw meta bdew l-impjieg tagħhom mal-Malta International Airport.

Il- kumpannija m'għandhiex bżonn ta' Airport Attendants żejda matul ix-xhur tax- xitwa.

SPTARIJIET - SLEEP LABORATORY

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid meta hu mistenni li jibda s-servizz ta' l-isleep laboratory fl-isptarijiet governattivi?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-offerti li daħlu wara l-pubblikazzjoni tat-tender għas-Sleep Laboratory għadhom qed jiġu kkonsidrati.

Ghalhekk id- dipartiment għadu mhux f'pożizzjoni jgħid meta se jibda jingħata dan is- servizz.

DIPARTIMENT TAS-SAĦĦA - LIFT VANS

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid meta saret l-aħħar sejħa għat-tenders għal lift vans?

Għal kemm-il lift van kienet it-tender?

F'liema stadju waslet din it- tender?

Meta mistennija jaslu l-lift vans il-ġodda?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-aħħar sejħa għat-tenders għal lift vans saret fis- 26 ta' Gunju, 1998 u għalqet fit-23 ta' Lulju, 1998.

It-tender kienet saret għal sitt lift vans.

L-ebda offerta mit-tlieta mitfugħa ma kienet skond il- bżonnijiet tad-dipartiment u għalhekk ġew irrifjutati kollha.

Id- dipartiment qed jagħmel il-preparamenti sabiex jixtri lift vans second-hand mill-Ingilterra kif kien ga talab f'Mejju tal-1997 liema talba ma kienetz giet aċċettata mill-Ministeru tal-Finanzi dak inhar.

DJAR - AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jivverifika f'liema stadju waslet l-applikazzjoni għall-akkomodazzjoni alternattiva numru H 15359 magħmula mill-persuna, li isimha qed jintbgħat separatament?

Jaħseb il-Ministru li tali applikazzjoni minn persuna sabiex tkun tista' tieħu ħsieb ta' ħuha, li huwa persuna b'diżabilita' konfinat għal wheelchair, għandha tingħata priorita'?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien informat illi l-applikazzjoni indikata qed tiġi kkonsidrata flimkien ma' l-oħrajn kollha li hemm pendenti, u fid-dawl tan-numru limitat ta' postijiet li jkollu d-Dipartiment Għall- Akkomodazzjoni Soċjali.

Fi kwalunkwe każ il-post li trid il-persuna indikata għadu mhux disponibbli.

SAĦĦA - TRASFERIMENTI TA' L-INFERMIERA

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Billi fid-dibattitu tal-budget fuq is-saħħa nhar it-Tnejn, 14 ta' Diċembru, 1998 intqal illi t-transfers tan-nurses jingħataw u hija responsabbilta' għalihom id-Direttriċi tan-nurses, jista' l-Ministru jgħid, grad grad, fid- Dipartiment kollu tas-Saħħa min hu nkarigat li jagħti u jerfa' ir- responsabbilta' tat-transfers?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Bħalma tennejt fit-tweġibiet oħra, transfers isiru skond l-esiġenzi tas-servizz.

MOSTA - TRIQ IL-ĦTAJRIET - ASFALTAR

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta se jingħata l-asphalt meħtieġ fi Triq New Street off Triq il-Ħtajriet, Mosta meta r-residenti ilhom jgħixu hemm għal snin twal u żgur hemm min ilu jgħix għal 15-il sena?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jiena nformat li x-xogħol indikat mill-Onor.

Interpellant ser isir skond il-prijoritajiet tax-xogħol tad-dipartiment u dejjem, jekk is-servizzi neċessarji huma diġa' mgħoddija.

IMPJIEGI - KAŻ TA' ĦADDIEMA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li l- persuna li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament ma ġiex mibgħut bħala welder trainee l-Malta Drydocks?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma l-Onor.

Interpellant li l-aħħar lista ta' trainee welders li ntbagħtet mill-Korporazzjoni ta' Xogħol u Taħriġ lill- Malta Drydocks kien fit-2 ta' Settembru, 1998.

Il-persuna msemmija bdiet tirreġistra fl-10 ta' Settembru 1998 bħala electronics u telecom technician.

SAĦĦA - SPEZZJONIJIET

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid hijiex l-intenzjoni tiegħu li jibgħat membri mill-minsteru jagħmlu żjarat għall-għarrieda fis-satra tal-lejl lin-nurses u t-tobba li jkunu xogħol kif kien isir b'mod regolari fi żmien il-gvern preċedenti?

Jista' l-Ministru jgħid hijiex il-politika tiegħu li jħalli l-istrutturi diġa' eżistenti jikkontrollaw u jagħmlu sorveljanza fuq membri ta' dawn iż- żewġ professjonijiet u mhux ikun hemm idħil minn membri tal-ministeru?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-isptarijiet u l-professjonijiet għandhom l- istrutturi maniġerjali tagħhom u dawn l-istrutturi għandhom jiġu msaħħa u mhux injorati.

Il-policy tiegħi hi li f'kull livell il-kontroll u s- sorveljanza jiġu eżerċitati minn dawk li huma appuntati biex jagħmlu dan bil-poteri kollha li tagħtihom il-job description u l-istruttura manigerjali nfisha.

L-atitudni tal-gvern preċedenti dwar din il-materja wasslet biex fl- istrutturi maniġerjali jidħlu id-demotivazzjoni u l-apatija.

SAĦĦA - DIRETTUR TAN-NURSING SERVICES

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru ġentilment jgħid jekk id-Direttur tan-Nursing Services hijiex qed tiltaqa' b'mod regolari ma' membri ta' din il-professjoni li jkunu jixtiequ jiltaqgħu magħha?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant illi d-Direttur tan-Nursing qiegħda tiltaqa' ma' membri ta' din il-professjoni kull nhar ta' Ħamis, filgħodu.

S'issa diġa' ġew aktar minn 40 impjegat sabiex iressqu xi lmenti jew suġġerimenti, minbarra numru akbar ta' membri li ġew sabiex jitkellmu fi ġranet oħra apparti nhar ta' Ħamis.

SAĦĦA - PROFESSIONAL UNIT - SAHRA

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm ittieħed overtime xahar b'xahar minn Awissu 1998 sa Novembru 1998 fil-Professional Unit?

Min jawtorizza li l-ħaddiema fil-Professional Unit jitilqu ta' spiss minn fuq il-post tax-xogħol?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Naħseb li l-Onor.

Interpellant qed jirriferi għal Professorial Unit.

It-tweġiba għall-ewwel mistoqsija hija - xejn.

Dwar it-tieni mistoqsija - fix-xogħol tagħhom dawn l-impjegati jkollhom joħorġu mill-uffiċċju biex jitkellmu mad-diversi konsulenti u tobba.

Irrid ngħid li ma kien hemm l-ebda tibdil f'dak li qed jagħmlu dawn l- impjegati u dak li qed jagħmlu issa kienu wkoll jagħmluh qabel il-5 ta` Settembru, 1998.

SAĦĦA - PRINCIPAL HEALTH INSPECTOR

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kif persuna li ħadet promozzjoni b'mod speċifiku biex taħdem f'Għawdex ġiet trasferita lejn Malta filwaqt li l-post tagħha dak ta' Principal Health Inspector f'Għawdex huwa issa vakanti?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Il-persuna li qiegħed jirriferi għalija, l-Onor Interpellant fid-domanda tiegħu giet trasferita għall-Malta abbażi tal- parir preliminari tal-Ombudsman bid-data 26 ta' Awissu, 1998, li ġiet ikkomunikata lil dan id-dipartiment fil-31 ta' Awissu, 1998.

Nikkonferma li l-post ta' Spettur Principali tas-Saħħa f'Għawdex issa huwa vakanti.

ĊIMITERJI - WATCHMEN/GATEKEEPERS

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm gatekeepers u/jew watchmen jaħdmu fiċ-ċimiterji tal-gvern?

X'inhuma l-ħinijiet tagħhom?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li ħadd mill-impjegati fiċ-ċimiterji tal-Gvern m'għandu l-grad ta` gatekeeper jew watchman.

Ninforma wkoll li tmien (8) persuni minn diversi gradi differenti jaħdmu bħala gatekeepers matul il-gurnata waqt li tmien (8) persuni minn diversi gradi differenti jaħdmu bħala watchmen matul il-lejl.

Il-ħinijiet li jaħdmu dawn il-ħaddiema bħala gatekeepers u watchmen huma:

|Gatekeepers|6.30am | | |sas-1.10pm | | |7.00am | | |sas-2.00pm | | |7.00am | | |sal-5.00pm | |Watchmen |5.00pm | | |sas-7.00am |

PULIZIJA - TALBIET MILL-KUNSILLI LOKALI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 1525, jista' l-Ministru jwieġeb fid-dettall dwar dawn it-talbiet li saru mill-1 ta' Jannar, 1998?

Jista' jgħid ukoll fejn dawn it-talbiet ġew aċċettati jew rifjutati?

ONOR.

TONIO BORG: M'għandi xejn x'inżid mat-tweġiba li jien tajt għall- mistoqsija parlamentari numru 2449 f'Seduta Nru. 31.

PIXXINA NAZZJONALI - GĦAWM

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 1528, jista' l-Ministru jgħid kif wasal għal ħlas tas-somma ta' Lm1,655 lill-Pixxina Nazzjonali u Lm1,500 lir-Razzett ta' Ħbiberija għal perijodu bejn Ottubru 1998 u Mejju 1999?

Sal-lum il-ħlasijiet ta' skola Sport għas-sena skolastika li għaddiet tħallsu kollha fejn jirrigwarda Pixxina Nazzjonali, għalliema eċċ?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li s-somma ta' Lm1,655 lill-Pixxina Nazzjonali tkopri l-ispiża kif se nsemmi:

23 sessjoni ta' 3 siegħat għall-użu ta' 4 lanes fil-Main Pool.

23 sessjoni ta' 3 siegħat għall-użu ta' 2 lanes fid-Diving Pool

23 sessjoni ta' sagħtejn għall-Waterpolo Is-somma ta' Lm1,500 lir-Razzett tal-Ħbiberija jkopru l-użu tal-pixxina għal 30 sessjoni ta' tliet siegħat.

Il-ħlasijiet ta' Skolasport għas-sena skolastika li għaddiet saru kollha.

SKEJJEL STATALI - TUCK SHOPS

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 1527, jista' l- Ministru jgħid jekk meta saru spezzjonijiet minn uffiċjali tad-Dipartiment tal-Kummerċ, instabx li kollox kien kif suppost?

Jekk fin-negattiv, jista' jagħti dettalji dwar fejn u għaliex kien hemm ksur ta' regolamenti?

Għalkemm wieħed japprezza li d-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni m'għandux kontrolli fuq x'jinbiegħ f'tuck shops ta' skejjel tal-Knisja u privati, jista' jara huwiex possibbli li dawn l-ispezzjonijiet, b'kollaborazzjoni ma' l-awtoritajiet konċernati, jibdew isiru peress li għandi rapporti li qed jinbiegħu ħafna ċikkulata u prodotti oħra li mhumiex tajbin għas-saħħa tat-tfal?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li s-Sezzjoni tal-Kontroll tal-Prezzijiet fi ħdan id-Dipartiment tal-Kummerċ intalbet darbtejn twettaq l-ispezzjonijiet meħtieġa.

Sal-lum jien informat li l-ispezzjonijiet qed isiru u, fil-ġejjieni, nistenna rapport sħiħ mid-Dipartiment tal-Kummerċ rigward x'instab fit-tuck shops kollha.

Id-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni m'għandha ebda kontroll fuq it-tuck shops ta' l-iskejjel tal-Knisja u privati.

Jekk ikun hemm xi rapport speċifiku, allura jiġi informat id-Dipartiment tal-Kummerċ.

AWTORITAJIET EKKLESJASTIĊI - FLUS

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw flus lill-awtoritajiet ekklesjastiċi matul l-1998 taħt il-ftehim li kien sar dwar trasferiment ta' l-artijiet tal-Knisja lill-gvern?

Jista' jgħid meta sar kull ħlas matul din is-sena u f'liema ammonti?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-mistoqsija għandha tiġi riferita lill-Ministru responsabbli mill-Uffiċċju Konġunt.

SKEJJEL - TISWIJIET

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk id-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni hux qed ikollha konsultazzjonijiet mal-Kapijiet ta' l-Iskejjel ta' l-Istat dwar bżonnijiet ta' tiswijiet fl-iskejjel rispettivi?

Il-kunsilli lokali qed jiġu nvoluti f'dan?

Jista' l-Ministru jgħid kemm għandu bħalissa talbiet mill-iskejjel ta' l- Istat u/jew kunsilli skolastiċi għal tiswijiet fl-iskejjel tal-lokal?

Fejn jinstabu dawn l-iskejjel u x'inhuma dawn it-tiswijiet?

Kemm minnhom ġew kklassifikati bħala urġenti?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li intbagħtet ċrikolari fis-27 ta' Ottubru, 1998 lill-kapijiet kollha ta' l-iskejjel primarji u xi wħud sekondarji kif ukoll lil skejjel speċjali fejn il-kapijiet ġew mitluba biex, wara konsultazzjoni mal-kunsill ta' l-iskola u mal-kunsill lokali, jissottomettu lista ta' xogħlijiet f'ordni ta' priorita', sat-22 ta' Diċembru, 1998.

Kien hemm 75 risposta.

It-tiswijiet huma varji ħafna.

Fil-bidu ta' Jannar ikollna stampa aktar ċara tal-kwantita' u l-kwalita' tax-xogħol rikjest, u f'dak iż-żmien issir analiżi tax-xogħlijiet meħtieġa.

Dawn l-iskejjel jinsabu f'dawn il-lokalitajiet:

B'Bugia, B'Kara, Cospicua, Dingli, Floriana, Gudja, Għargħur, Gżira, Ħamrun, Kalkara, Luqa, Marsa, Msida, M'Xlokk, Mellieħa, Mosta, Mqabba, Naxxar, Pembroke, Pieta', Qormi, Qrendi, Rabat, Safi, Senglea, Siġġiewi, St Venera, San Ġwann, St Julians, Tarxien, Valletta, Vittoriosa, Żebbuġ, Żejtun, Żurrieq.

PBS - CHIEF EXECUTIVE - KUNTRATT

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-kuntratt taċ-Chief Executive tal-PBS skadiex?

Jista' l-Ministru jgħid x'inhi d-deċiżjoni tal-Gvern rigward il- kuntratt taċ-Chief Executive preżenti?

ONOR.

LOUIS GALEA: Bi ftehim bejn il-bord il-ġdid tal-PBS u ċ-Chief Executive, il-kuntratt taċ-Chief Executive ġie mġedded għal perjodu definit ieħor.

Sadanittant il-Bord li ġie maħtur ftit ilu jilħaq jagħmel stima tas- sitwazzjoni biex ikun f'pożizzjoni aħjar li jieħu d-deċiżjonijiet meħtieġa.

PBS - PROMOZZJONIJIET

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista'l-Ministru jgħid kemm ingħataw promozzjonijiet fil-PBS bejn is-26 ta' Ottubru, 1996 u l-5 ta' Settembru, 1998?

Min ħa dawn il-promozzjonijiet u fuq liema bażi ngħataw?

Jista' l-Ministru jagħti lista ta' kif kienu l- gradi u n-numru ta' persuni li jokkupawhom fil-PBS fis-26 ta' Ottubru, 1996 u kif inhuma fil-preżent?

ONOR.

LOUIS GALEA: Jien informat li bejn is-26 ta' Ottubru, 1996 u l-5 ta' Settembru, 1998 ingħataw 99 promozzjoni fil-PBS.

Id-dokumentazzjoni li ġejja tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta:

- lista mmarkata Doc A li turi min kienu dawk li ngħataw promozzjoni.

Il- promozzjonijiet ingħataw bħala riżultat ta' intervisti interni li saru minn Bordijiet ta' Għażla differenti u b'konsegwenza tal-Ftehim Kollettiv ġdid u anke ta' qablu.

- listi mmarkati Doc B u Doc C li jagħtu l-informazzjoni kollha dwar il- gradi u l-għadd ta' persuni li kienu jokkupaw dawk il-gradi fis-26 ta' Ottubru, 1996 u li jokkupawhom fil-preżent.

PBS - ĠURNALISTI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-PBS għandux ġurnalisti regolari sabiex jirrapporta l-Qorti?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-PBS qatt ma kellu ġurnalisti regolari biex jirrappurtaw il-Qorti.

PBS - ĠURNALISTI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jagħti dettalji dwar in-numru ta' ġurnalisti tal-PBS li jirrapportaw ix-xogħol li jsir fil-Kamra tad-Deputati?

Jista' l-Ministru jgħid jekk dan ix-xogħol isirx minn ġurnalisti regolari tal-PBS u fuq liema bażi ta' ħlas isir?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li r-rapportaġġ tas-seduti parlamentari ta' filgħaxija ġeneralment kien u għadu jsir minn ġurnalista part-time kemm minħabba nuqqas ta' staff kif ukoll biex ikun hemm trażżin tas-sahra.

Ix-xogħol ġie li jsir ukoll minn ġurnalista regolari tal-PBS.

SKEJJEL: ADELIDE CINI - GĦALLIEMA TAL-CHEMISTRY

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kif fl-iskola ta' Adelide Cini, Ħamrun m'hemmx għalliema tal-Chemistry tgħallem fil-Form 3?

Meta jaħseb li se terġa' tmur l-għalliema?

Kemm hemm skejjel li għandhom għalliema nieqsa?

Ta' liema huma s-suġġetti?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li fl-iskola Adelaide Ċini m'hemmx għalliema nieqsa.

Skejjel fejn hemm għalliema nieqsa hemm 7, u s-suġġetti huma Computer, Physics, PSE, Music, Home Economics, Business Studies.

TARXIEN - TNEĦĦIJA TA' ARBLU TAD-DAWL

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid jekk hux se jitneħħa arblu tad-dawl fi Triq Sant'Antnin, Tarxien peress li huwa ta' periklu kbir?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li qed jittieħdu l-passi biex l-arblu li għalih qed jirriferi l-Onor.

Interpellant jitneħħa.

BORMLA - DAR TA' L-ANZJANI

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 2431, jista' l-Ministru jgħid meta ġew awarded u meta nbdew it- tenders immarkati: (i) u (iv) rigward id-dar ta' l-anzjani f'Bormla?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: It-tender Mechanical and Electrical Services ġie ppubblikat fil-gazzetta tal-Gvern fis-7 ta' Novembru, 1997, ġie awarded L/A fit-30 ta' Marzu, 1998 u x-xogħol inbeda fil-15 ta' April, 1998.

It-tender roofing works ġie ppublikat fil-gazzetta tal-Gvern fit-28 ta' Lulju, 1008, ġie awarded L/A fl-10 ta' Novembru, 1998 u x-xogħol inbeda fl-10 ta' Novembru, 1998.

WSC - KONTIJIET TAD-DAWL U L-ILMA

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid meta se joħorġu il-kontijiet tad-dawl u l-ilma s- sena d-dieħla?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li l-proċess biex jinħarġu l- kontijiet tad-dawl u l-ilma jinsab fi stadju avvanzat.

Naċċerta lill-Onor.

Interpellant li l-amministrazzjoni preżenti mhux se tagħmel bħal Gvern Laburista li għal aktar minn sena baqa' ma ħariġx il- kontijiet.

ŻABBAR - "DUN LANZA"

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jaf il-Ministru bl-art magħrufa Dun Lanza f'Ħaż-Żabbar li qed issir talba biex din tingħata għal bini (PA 6643/98)?

Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm bdiewa reġistrati fulltime li qed jaħdmu din l-art?

Jista' l-Ministru jgħid x'inhi l-policy tal-gvern rigward art għammiela u produttiva li tinħadem mill-ftit bdiewa li għad fadal f'dawn l-inħawi?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Skond informazzjoni li għandi, hemm ħames bdiewa full- time li qed jaħdmu r-raba' magħruf bħala Dun Lanza f'Ħaż-Żabbar u li riċentement saret applikazzjoni għal bini fuqu.

Dan ir-raba' jinsab fl- iskema tal-bini u skond il-liġi tal-qbiela ta' 1967 is-sid għandu d-dritt jibni fuqu basta r-raba' ma jkunx saqwi.

F'dan il-każ ir-raba' jissaqqa permezz ta' pajpijiet minn spiera f'raba' ieħor fil-viċin u għalhekk jekk ir-raba' jiġi ddikjarat saqwi mill-bord tal-qbiela dan ir-raba' ma jinbeniex iżda hija kwestjoni legali.

PA - PERMESSI GĦAL BINI

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jagħti informazzjoni rigward talba għal permess ta' bini f'art agrikola ferm tajba magħrufa bħala Dun Lanza ġewwa Ħaż-Żabbar (PA 6643/98)?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li r-rapport dwar l-applikazzjoni PA 6643/98 ġie ffinalizzat u ser jintbagħat lill-applikant/perit fil-ġranet li ġejjien.

Ir-rapport qiegħed jirrakkmanda dan l-iżvilupp li qiegħed fil- konfini ta' żvilupp kif indikat fi skema 56 tal-Pjan Regolatur ta' l-1988.

Din iż-żona hija għal terraced houses b'għoli ta' żewġ sulari.

IMPJIEGI - SPEZZJONIJIET

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid jekk hux qed jieħu xi inizjattivi biex ikollu mekkaniżmu biex jispezzjona l-ħaddiema tal-gvern fuq il-post tax-xogħol ħalli jiġi żgurat li qed jagħtu s-servizz li huma mħallsa għalih?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nitlob lill-Onor.

Membru jagħmel il-Mistoqsija tiegħu lill-Ministru responsabbli mis-Servizz Pubbliku.

MINISTERU TAL-BIEDJA U SAJD - SPEZZJONIJIET

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid x'inizjattivi qed jittieħdu biex jiġi żgurat li l-ħaddiema u l-impjegati tal-gvern fuq il-post tax-xogħol qed jagħtu s-servizz li huma mħallsa għalih?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Il-Ministeru qed iħejji eżerċizzju ta' ristrutturazzjoni sabiex kull ħaddiem ikollu x-xogħol l-aktar addattat għalih.

Barra minn hekk hemm ko-operazzjoni sħiħa ma' l-Uffiċċju tal-Prim Ministru li għal futur qed iħejji programm ta' inċentivi għal ħaddiema li jaqdu dmirijiethom.

Dan il-programm jismu Multi Skilling and Re-Training Inititative.

Naturalment isiru spezzjonijiet regolari fuq postijiet tax-xogħol minn uffiċjali għolja tad-dipartimenti kollha u fejn ikun meħtieġ jittieħdu l- passi neċessarji.

Barra minn hekk il-Ministeru jagħmel użu effiċjenti mill- Internal Auditor tiegħu biex isiru spezzjonijiet għall-għarrieda u jiġi eżaminati proċeduri ħalli fejn hu possibbli dawn jiġu mtejba.

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX - SPEZZJONIJIET

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Jista' l-Ministru jgħid x'inizjattivi qed jieħu biex jispezzjona l-ħaddiema tal-gvern fuq il-post tax-xogħol ħalli jiġi żgurat li qed jagħtu s-servizz li huma mħallsa għalih?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Fil-Ministeru għal Għawdex hemm spettorat biex jagħmel spezzjonijiet lill-ħaddiema fuq il-post tax-xogħol tagħhom.

MINISTERU TAS-SERVIZZI EKONOMIĊI - SPEZZJONIJIET

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid jekk hux qed jieħu xi inizjattivi biex ikollu mezzi li jispezzjonaw il-ħaddiema tal-gvern u ta' kumpanniji pubbliċi u parastatali fuq il-post tax-xogħol ħalli jiġi żgurat li qed jagħtu servizz li huma mħallsa għalih?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li l-entitajiet li jiena responsabbli għalihom għandhom diversi mezzi biex jaraw li kull ħaddiem ikun qed jaqdi dmirijietu.

Kif jaf l-Onor.

Interpellant li ftit tax-xhur ilu wkoll kellu kariga ta' Ministru, dejjem hemm iktar xi jsir biex jitnaqqsu l-abbużi.

Napprezza jekk l-Onor.

Interpellant jgħarrafni b'xi nuqqasijiet li jkunu qed iseħħu fl-entitajiet li jiffurmaw parti mid-dekasteru tiegħi.

TRIBUNAL GĦALL-INVESTIGAZZJONI TA' L-INĠUSTIZZJI - DEĊIŻJONIJIET

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Prim Ministru: S'issa, jista' l-Prim Ministru jgħid kemm ħarġu deċiżjonijiet mit-Tribunal għall- Investigazzjoni ta' l-Inġustizzji mindu twaqqaf?

Liema każi ġew deċiżi u f'kull każ x'kienet id-deċiżjoni?

Kemm fadal każi pendenti?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab informat li minn meta twaqqaf it- Tribunal għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzji sal-24 ta' Diċembru, 1998, ingħataw 77 sentenza finali u 12-il sentenza parzjali.

Lista tal-każi kollha deċizi u d-deċizjoni mogħtija mit-tribunal f'kull każ tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

Sas-6 ta' Jannar, 1999 kien hemm 1173 applikazzjonijiet pendenti.

BUDGET 1993

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Peress li fid-diskors tiegħu għall-Budget 1993, il-ministru ħabbar li għall-ħames snin li kienu ġejjin kellu l-mira li jżomm id-deficit pubbliku f'livell ta' 3% tal-prodott gross domestiku, jista' l-Ministru jgħid x'wassal biex bejn l-1992 u l-1996 din il-mira mhux talli ma ntlaħqitx iżda ttriplat?

ONOR.

JOHN DALLI: Fond konsolidat

Attwali 1992 1993 1994 1995 1996

Dhul Ordinarju 332.8 374.7 397.6 459.3 447.2 Infiq Rikurrenti 325.9 364.8 405.1 446.6 498.0 Infiq Kapitali 58.0 59.7 62.3 70.3 73.5 Deficit Strutturali 51.1 49.8 69.8 57.6 124.3 Ghotjiet 16.4 8.4 12.9 4.5 20.8 Hlas lura ta` Self tal-Gvern 8.5 12.7 5.9 9.0 0.3 Bejgh ta` ishma 0.5 0.7 12.6 14.6 0.09 Deficit Finanzjarji 25.7 28.0 38.4 29.5 103.1 GDP 874.7 940.0 1028.5 1145.5 1201.3 % 2.9 3.0 3.7 2.6 8.6

Kif diġa' għidna fid-Diskors tal-Budget għall-1999, biex stajna nidentifikaw il-fissuri strutturali fil-finanzi pubbliċi, morna lura għas- sena 1985, u mill-istatistika finanzjarja tul dawn is-snin kollha, bnejna sena b`sena d-dħul ordinarju attwali u l-infiq rikurrenti u dak kapitali attwali.

Minn dan l-analiżi, li tiegħu qed nipproduċi hawn fuq il-figuri relevanti għas-snin li semma l-Onor.

Interpellant, jidher li kontroll fuq id-deficit kien fil-fatt qed isir.

Dan jidher aktar ċar meta irnexxilna nniżżluh għall-medja ta` 3.0% bejn l-1992 u l-1995 minn medja ta` 5.1% fit- 3 snin ta` qabel.

Rigward l-1996, diġa tajt raġunijiet għaliex spiċċat kif spiċċat, imma ta` min jgħid:

1. l-interattivita tat-titjib fil-pensjonijiet li sar mill-1987 sa dak inhar mar-riforma fis-servizz ċivili li kkawżat żieda qawwija mhux biss fis- salarji imma wkoll fil-pensjonijiet;

2. bejgħ ta` ishma li kien proġettat u li ma sarx għax dak inhar intqal li kien `kontra l-policy tal-Gvern` Laburista ġdid;

3. l-eżerċizzju tal-MDD li kien ippjanat għall-1996 u li ma sarx f`dik is- sena imma tħalla għas-sena ta` wara biex iċ-ċifri dehru kif dehru;

4. in-nuqqas ta` dħul mit-taxxa tal-VAT, b`riżultat tal-politiċiżżazzjoni ta` din is-sistema ta` tassazzjoni.

SVPH - ATTIVITAJIET SOĊJALI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il attivita' soċjali organizzaw il-Welfare Fund fl-Isptar San Vinċenz de Paule?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nassumi li l-Onor.

Interpellant qiegħed jirreferi għall-Welfare Committee u mhux il-Welfare Fund kif kiteb fil-mistoqsija.

Il-Welfare Committee ma torganizzax attivitajiet soċjali fir-Residenza San Vinċenz.

Dawn l-attivitajiet, li jsiru matul is-sena kollha, jiġu organizzati mill-Entertainment Section tar-residenza.

WSC/ENEMALTA - QTUGĦ TA' SERVIZZI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid jekk l-informazzjoni ta' riferenza għall- mistoqsija parlamentari tiegħi numru 2813, ċioe' kemm mill-5 ta' Settembru sal-lum kien hemm konsumaturi li nqatgħalhom id-dawl u l-ilma għax ma ħallsux il-kont, inġabritx?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li fil-perijodu msemmi saru 303 sospensjonijiet ta' elettriku fuq kontijiet ta' natura domestika, kummerċjali jew industrijali.

Dawn is-sospensjonijiet saru peress li l- abbonati jkunu naqsu milli jħallsu l-kont.

Tajjeb jingħad li s-sospensjoni tas-servizz issir wara li l- Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma tkun avżat diversi drabi lill- abbonat biex jirregola ruħu u dan jibqa' jinjora tali avviżi.

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX - FLUS MINFUQA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tirrispondi l-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 2812 ċioe' tgħid kemm intnefqu flus s'issa fl-uffiċini tal-ministeri biex jiġu rranġati mill-5 ta' Settembru, 1998 sal-lum?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Jiena nformata li mill-5 ta' Settembru, 1998 sas- 17 ta' Diċembru, 1998 il-fergħat kollha tal-ministeru nefqu b'kollox is- somma ta' Lm7609.47,0 biex jiġu rranġati.

MALTACOM - QTUGĦ TA' LINJI TAT-TELEPHONE

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 2810 ċioe' b'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 2633 li oriġinarjament saret lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni u li issa ġiet riferuta lilek, tista' jekk jogħġbok tgħid kemm mill-5 ta' Settembru sal-lum inqatgħu linji tat-telephone lill-konsumaturi għax ma ħallsux il- kont tat-telephone?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li bejn il-5 ta' Settembru, 1998 u l- 15 ta' Diċembru, 1998 inqatgħu 526 linja tat-telefon minħabba li l-abbonati naqsu milli jħallu l-kont.

Tajjeb jingħad li qabel isir il-qtugħ tas-servizz jittieħdu dawn il- passi:- 1. jintbagħat ''Avviż ta' l-Aħħar'' lill-abbonati, u 2. il-linja tiġi ristretta b'mod li l-abbonat ikun jista' jirċievi biss telefonati iżda ma jkunx jista' jagħmel telefonati.

Dan isir sabiex il- kont ma jkomplix jiżdied.

Il-qtugħ tal-linja jsir wara li l-Maltacom tkun aċċertat ruħha li l- isforzi tagħna ma swewx biex is-sitwazzjoni titjieb.

TA' QALI - SIĠAR TAĊ-ĊIPRESS

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 2776, peress li sa dak inhar tar-risposta tiegħu għall-mistoqsija parlamentari numru 2776 is-siġra msemmija kienet għadha fl-istess post fejn indikajtlu fil-mistoqsija oriġinali, jista' l-Ministru jgħid x'azzjoni meħtieġa qed tittieħed?

Jista' l-Ministru jgħid min hu responsabbli għall-abbuż imsemmi u x'passi se jittieħdu?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li dan il-każ qiegħed jiġi nvestigat mill-pulizija.

UE - KWESTJONARJU

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Affarijiet Barranin: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 1235, jaħseb il-Viċi Prim Ministru li issa wasal il-waqt li jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-kwestjonarju mibgħut lilu mill- Unjoni Ewropea kif ukoll it-tweġiba tal-Gvern Malti?

ONOR.

GUIDO DE MARCO: M'għandi xejn x'inżid mar-risposta li tajt għall- interpellanza numru 1235.

MINISTERU TA' L-EDUKAZZJONI - TENDERS

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 2181?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li bejn il-perijodu 05.09.98 sa l-01.12.98, id-Dipartiment tal-Libreriji u Arkivji kellu tender waħda approvata ta' valur ta' aktar minn Lm1,000 li ġiet approvata fit-28.09.98.

Il-valur tat- tender hija ta' Lm7,132 u ġiet awarded lil Messrs.

Shelving Direct ta' 59 St Paul's Street, Valletta.

In-natura tax-xogħol tat-tender hija:

"Shelving Units for the Public Records Depository, Ħal Far".

Fl-istess perijodu ta' żmien intalbu tliet kwotazzjonijiet għal xiri ta' żewġ photocopiers għall-Fondazzjoni għall-Istudji Internazzjonali.

Il- photocopiers inxtraw mingħand VJ Salamone Ltd bil-prezz ta' Lm899 il-waħda.

Il-kwotazzjonijiet l-oħra kienu ta' Lm976 u Lm1172 il-waħda rispettivament.

Għal dak li għandu x'jaqsam id-Dipartiment tal-Mużewijiet, fil-perijodu msemmi fil-mistoqsija ingħataw dawn il-kuntratti, wara sejħa għall-offerti, bil-valur ta' aktar minn Lm1,000:

Provvista ta' żewġ mobile toilets lil Temple Holdings Ltd għal valur ta' Lm2239.82.

Xogħol ta' stamplar lil P.E.G. Ltd li għal valur ta' Lm1930.00.

Provvista u tqegħid ta' scaffolding system fil-Kon Katidral ta' San Ġwann lil Jos F Spiteri & Co (1927) Ltd għal valur ta' Lm1355.00.

(Il-Letter of acceptance dwar dan l-aħħar kuntratt fil-fatt għadha ma ħarġitx iżda hi mistennija li toħroġ dawn fil-ġranet li ġejjin).

Lista ta' tenders ta' valur aktar minn Lm1,000 li ġew approvati mid- Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni mill-5.9.98 sa l-1.12.98 (Dok.

A), u mill- Universita' ta' Malta (Dok.

B), tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

Fil-perjodu msemmi, il-Ministeru ta' l-Edukazzjoni, is-Segretarjat Parlamentari, id-Dipartiment ta' l-Eżamijiet, il-PBS, il-Kunsill Malti għax- Xjenza u Teknoloġija, il-Mediterranean Conference Centre u d-Dipartiment tal-Kultura ma approvaw ebda tender ta' valur aktar minn Lm1,000.

MINISTERU GĦAS-SERVIZZI EKONOMIĊI - TENDERS

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 2176?

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX - TENDERS

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru twieġeb il-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 2173?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Jiena nformata li bejn il-5 ta' Settembru, 1998 u l-1 ta' Diċembru, 1998 ġiet approvata tender waħda ta' valur aktar minn Lm1,000.

Il-valur ta' din it-tender huwa ta' Lm8300 u ġiet mogħtija lil Schembri & Sons Ltd u lil JCR Ltd f'ammonti ta' Lm4200 u Lm4100 rispettivament għal provvista ta' paving blocks.

MINISTERU TAS-SAĦĦA - TENDERS

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 2172?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: B'risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 2172, poġġejt fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta bħala Appendiċi A lista tat-tenders dipartimentali li ngħataw mill-5 ta` Settembru, 1998 sa l-1 ta` Dicembru, 1998 u li kienu ta` valur ta` 'l fuq minn Lm1,000.

Il-lista tinkludi wkoll in-natura tal-prodott, il-kuntrattur li rebaħ il-kuntratt u r-rata rispettiva ta` kull kuntratt.

Minħabba l- fatt li, fil-maġġoranza kbira l-kuntratti ngħataw fuq bażi ta` żmien (time based) kif indikat f'Appendiċi A, mhux possibbli li jingħata l-valur totali ta` kull kuntatt minħabba li dawn il-kuntratti mhumiex marbutin ma' kwantitajiet definittivi.

Infatti x-xiri fuq tali kuntratti isir skond il- bżonnijiet tad-dipartiment kull darba li tkun se ssir talba għal xi kunsinna.

Minħabba din ir-raġuni wkoll, il-prezzijiet kif jidhru f'Appendiċi A huma bbażati fuq ir-rata kif mogħtija mill-kuntratturi fl- offerti taghhom.

Pero', l-istima originali ta` kull waħda minn dawn it- tenders ma kenitx teċċedi l-Lm20,000.

Flimkien ma' din it-tweġiba poġġejt fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta Appendiċi B.

OPM - TENDERS

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 2170?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: L-informazzjoni mitluba f'mistoqsijiet parlamentari numri 2170 u 2949 tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

QORMI - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jinformani x'qiegħed isir f'tarf Triq Manuel Dimech (ħdejn ir-roundabout ta' l-erba' qaddisin) f'Ħal Qormi?

Meta hemm il-ħsieb li jiġi finalizzat ix-xogħol?

Ix-xogħol qiegħed isir mill-kuntrattur jew minn ħaddiema tal-Gvern?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li fis-sit imsemmi mill- Onor. Interpellant qed isir xogħol ta':

* twessigħ tal-kanal ta' l-ilma * twessigħ tal-ftuħ taħt il-bridge tat-triq * elevazzjoni ta' l-istess bridge

Dan ix-xogħol mistenni jitlesta sa l-aħħar ta' Frar 1999.

Dan ix-xogħol qed isir minn ħaddiema tat-Taqsima tax-Xogħlijiet, Kalaxlokk Co. Ltd. u aktar tard kuntrattur fuq xogħol ta' surfacing ta' toroq.

DJAR - APPLIKAZZJONI HAS 13/96

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid x'ġara mill- applikazzjoni għall-irranġar ta' dar li saret lill-Awtorita' tad-Djar HAS 13/96 f'Ħaż-Żebbuġ?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-applikant tal-file HAS 13/96 ġie informat fil-21 ta' Frar, 1997 li l-applikazzjoni tiegħu hija invalida minħabba Klawsola 14 (3)(i) (Dokument A).

Din il-Klawsola tgħid hekk:

L-għajnuna f'flus għal xogħlijiet ta' rranġar u titjib ma tingħatax mill- awtorita' għal xogħlijiet li jkunu diġa' saru qabel l-approvazzjoni ta' l- applikazzjoni biex isir dan ix-xogħol u jekk dan ix-xogħol ma jkunx ġie ċċertifikat bħala neċessarju minn perit nominat mill-awtorita' għal dan il- għan;

Meta fit-28 ta' Jannar, 1997 saret spezzjoni fuq il-post instab li x- xogħlijiet mitluba kienu diġa' saru (Dokument B).

Skond ċertifikat maħruġ mill-perit ta' l-applikant stess, (Dokument C) ma jirriżultax periklu immedjat li jrid jinbidel is-saqaf.

Dokumenti A, B, u C imsemmija hawn fuq tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

RAĦAL ĠDID - TRIQ IL-BELT VALLETTA

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta Triq il-Belt Valletta, f'Raħal Ġdid se tiġi rranġata, ġaladarba issa għaddew is-servizzi kollha minn taħt l-imsemmija triq?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jiena nformat li peress li din it-triq ġarbet ħafna ħsara qed issir kollaborazzjoni bejn id-Dipartiment tat-Toroq, il-Kunsill Lokali u l-Utilities biex jingħata wiċċ ġdid.

Is-sejħa għall-offerti diġa' ħarġet u l-offerta li ntefgħet qed tiġi kkonsidrata.

SEGRETARJAT PARLAMENTI GĦAD-DRITTIJIET TAN-NISA - IMPJEGATI

L-ONOR.

HELEN D'AMATO staqsiet lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm persuni b'kuntratt bejn l-1997 u l-1998 fis-Segretarjat Parlamentari għad- Drittijiet tan-Nisa?

Meta bdew u meta jagħlqu dawn il-kuntratti?

Min kienu dawk fuq kuntratt?

X'ħidma wettqu?

Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il- Mejda tal-Kamra kopji ta' xi studji li għamlu?

Xi ħlas kellhom dawn il- persuni?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Bejn is-sena 1997 u 1998 kien hemm erba' persuni b'kuntratt fis-Segretarjat Parlamentari għad-Drittijiet tan-Nisa.

Dawn kienu kif ġej:

Dr Helen Borg LL.D. bdiet fil-11.11.96 b'kuntratt għal sena sa l-10.11.97 fil-kariga ta' Uffiċjal għall-pariri legali.

Il-kuntratt, li kien għal ġimgħa ta' 15-il siegħa jew aktar skond l-esiġenzi tas-servizz, kien ġie mġedded sa l-10.11.98.

Dr Borg kellha ħlas ta' Lm2,290 fis-sena.

Mal- bidla fl-amministrazzjoni, il-kuntratt ġie tterminat skond klawsola fl- istess kuntratt.

Ms Jane Attard bdiet fuq bażi fulltime fit-8.5.97 b'kuntratt għal sena fil-kariga ta' Uffiċjal tas-Segretarjat Privat.

Il-kuntratt tagħha kien ġie mġedded sas-7.5.99.

Ms Attard kellha hlas ta' Lm3,424 fis-sena.

Sar kuntratt bejn il-Gvern u l-Malta University Services għas-servizzi ta' konsulenza ta' Dr Mary Darmanin bejn 1.9.97 u 30.8.98.

Il-kuntratt kien għal ġimgħa ta' 20 jew aktar skond l-esiġenzi tas-servizz.

Il-ħlas għal dan ix-xogħol kien ta' Lm3,251.

Ms Sandra Cachia B.A. (Hons.)

Social Administration, bdiet fil-5.1.98 fil- kariga ta' Uffiċjal tas-Segretarjat privat.

Il-kuntratt tagħha, fuq bażi fulltime, kien għal sena.

Ms Cachia kellha ħlas ta' Lm3,907 fis-sena u allowance ta' Lm50 fix-xahar għal xogħol wara l-ħin.

Il-kuntratt ġie terminat mal-bidla fl-amministrazzjoni skond klawsola fl-istess kuntratt.

Nota separata tispjega x-xogħol li għamlet il-konsulenta Dr Darmanin li kopja tiegħu tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

MPO - KUNTATTI MAL-COMMONWEALTH

L-ONOR.

HELEN D'AMATO staqsiet lill-Prim Ministru: B'riferenza għal dak li qalet l-Onor.

Helena Dalli nhar il-Ġimgħa 18 ta' Diċembru, 1998 fil-Parlament waqt li kienet qed titkellem dwar l-Approprjazzjoni għas- sena 1999, jista' l-Prim Ministru jgħid x'kuntatti għamel l-MPO mal- Commonwealth dwar esperti biex jgħinu biex tiżdied il-parteċipazzjoni tan- nisa fir-rigward ta' l-amministrazzjoni tal-pajjiż?

X'riżultati konkreti ħallew dawn l-kuntatti?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jiena nformat illi fit-30 ta' Settembru, 1997, il-Management and Personnel Office bagħat proposta dettaljata lill- Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin u ta' l-Ambjent dwar għajnuna teknika li seta jibbenefika minnha l-Gvern Malti.

Il-proposta intitolata Strategy for increasing the representation by women in decision making positions in the Maltese public sector kellha tintbagħat lill-Commonwealth Fund for Technical Co-operation għal deċiżjoni finali.

Fil-proposta ġew mitluba s-servizzi ta' espert fuq Gender Policy fis-settur pubbliku, u kien ġie propost ukoll li l-espert tkun stazzjonata fis-Segretarjat Parlamentari għad-Drittijiet tan-Nisa għal perjodu ta' tliet xhur, preferibbilment fil-bidu ta' l-1998.

Sal-lum jidher li l-Commonwealth Secretariat qatt ma bagħat risposta, u għalhekk s'issa l-ebda espert tagħhom ma ġiet Malta biex tagħti għajnuna teknika lill-Gvern fuq Gender Policy.

BANEK - DĦUL MINN TAXXI

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien l-ammont ta' flus li daħħal il-gvern mill-eżitu tal-liġi li jimponi taxxa one off mill-banek kummerċjali?

Kemm kien l- ammont minn kull bank?

ONOR.

JOHN DALLI: L-ammont ta` flus li daħħal il-Gvern mill-eżitu tal- liġi li jimponi taxxa one off mill-banek kummerċjali huwa hekk:

Lm Mid Med Bank 1,476,237 Bank of Valletta 1,621,118 APS Bank 93,909 Lombard Bank 89,729

VALLETTA - PALAZZ TAL-PRESIDENT - TURRETTA

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid x'inhu jsir sabiex is-saqaf tat-Turretta fil-Palazz, il- Belt ma jibqax fi stat ta' periklu għall-ħaddiema tal-AFM?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab informat li diġa' sar xogħol ta' manutenzjoni fit-Turetta fil-Palazz fl-aħħar ta' Diċembru 1998, fejn sar xogħol ta' waterproofing tas-soqfa.

Xogħlijiet oħra meħtieġa se jsiru mill- iżjed fis possibbli.

PULIZIJA - REFUĠJATI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma l-kwalifiki li bihom refuġjat jista' jibqa' residenti f'pajjiżna?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li persuna f'Malta li tiġi dikjarata bħala refuġjata mill-UNHCR tiġġeddilha l-visa minn żmien għal żmien biex tkun tista' tibqa' f'Malta sakemm titlaq lejn il-pajjiż li jaċċettha biex tgħix fih.

ŻEJTUN - POLIKLINIKA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li tinbena poliklinika fiż-Żejtun, fil- qasam tad-djar, ta' Ġebel San Martin jew f'xi żona oħra?

Hemm xi ħsieb li l-berġa li tinsab maġemb l-għassa tal-pulizija fiż- Żejtun ittejjeb is-servizz tagħha, billi tinfetaħ aktar spiss kif ukoll li toffri servizzi oħra anke f'ħinijiet differenti, bħal ngħidu aħna wara nofs inhar?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Fil-preżent ir-risposta għaż-żewġ mistoqsijiet hija fin-negattiv.

ANZJANI - DJAR TA' L-ANZJANI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 2466, jista' l-Ministru jgħid kemm qed iħallas anzjan li jgħix fid- dar ta' l-anzjani fiż-Żejtun?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Anzjan fid-Dar taż-Żejtun qed iħallas bħal kull anzjan ieħor fid-djar tal-Anzjani l-oħra tal-Gvern jiġifieri 60% tad-dħul tiegħu basta ma jeċċediex Lm4.00 kuljum.

ŻURRIEQ - TRIQ TA' CIANTAR - PERMESS

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid għalfejn il-Kummissarju tal-Pulizija qiegħed jirrifjuta li jikkollabora ma' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar sabiex il-fond fi Triq ta' Ciantar, fiż-Żurrieq fejn qiegħed jiġi konness reat, jiġi magħluq?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi l-Pulizija kkollaborat dejjem ma' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar fejn jidħol rapporti li saru dwar dan il-każ.

Barra minn dan, il-persuna lliċenzjata itellgħet il-Qorti mill-Pulizija u ġiet liberata.

UE - ĦADDIEMA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 1730, jista' l-Ministru jgħid dawn il-persuni li għandhom employment licence x'tip ta' xogħol qed jagħmlu?

ONOR.

TONIO BORG: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġibiet li jien tajt għall-mistoqsijiet parlamentari numru 621 f'Seduta Nru. 20, mistoqsija parlamentari numru 2585 f'Seduta Nru. 34 u mistoqsija parlamentari numru 2869 f'din l-istess seduta.

MIA - CHAIRMAN

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 1735, jista' l-Ministru jgħid jekk iċ-chairman preżenti ta' l-MIA maħtur minnu hux qiegħed hemm fuq bażi part-time?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jekk l-Onor.

Interpellant qed jistaqsi jekk iċ- Chairman ta' l-MIA jiddedikax anqas minn 30 siegħa fil-ġimgħa fuq xogħol ta' l-MIA, skond ir-regolamenti dwar ix-xogħol part-time, allura ninformak li ċ-Chairman ta' l-MIA jiddedika aktar minn 30 siegħa fil-ġimgħa fuq xogħol ta' l-MIA.

L-Onor.

Interpellant għandu japprezza li l-kariga ta' Chairman ta' intrapriża bħall-MIA, iġġib ċerta responsabbiltajiet li la tkejjilhom bis- sigħat u lanqas ma jispiċċaw għax ikun sar il-ħin.

Jekk l-Onor.

Interpellant irid ikun jaf jekk iċ-Chairman ta' l-MIA huwiex Executive Chairman, ir-risposta hija fin-negattiv.

Iżda l-MIA illum m'għandhiex Chief Executive Officer u ċ-Chairman qed jaqdi wkoll l-funzjoni ta' Chief Executive Officer b'mod temporanju.

Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Bord tad-Diretturi ta' l-MIA diġa' beda jiddiskuti l-mili ta' din il-vakanza għax il-policy ta' dan il-gvern hi li jissepara il- karigi fl-aħjar interess tal-kumpannija.

XROBB L-GĦAĠIN - PARK NAZZJONALI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 1734, jista'l-Ministru jgħid għalfejn il-bini eżistenti, ex-Deutschwelle, il-Gvern mhux qiegħed jikkonsidra sabiex dan jagħmel parti wkoll mill-park nazzjonali ta' Delimara?

Jista' l-Ministru jgħid fiex waslu l-pjanijiet għal dan il-park nazzjonali?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Dwar il-bini ta' l-ex-Deutshcwelle, saret talba biex dan jinbidel għal użu residenzjali.

F'dan l-istadju, t-talba għandha tiġi kkonsidrata mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Sadanittant, fuq is-sit kollu tal-Park f'Delimara hemm Master Plan u qed nidentifikaw passaġġi biex jinħolqu mixjiet fil-kampanja li anke' jgħaqqdu mill-inħawi tal-Bajja ta' San Tumas sa dawk ta' Marsaxlokk.

MISTOQSIJA GĦAL TWEĠIBA BIL-MIKTUB

WIED IL-GĦAJN - SQAQ SAN ĠEJTANU

W7 L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jara li Sqaq San Ġejtanu (maġemb il-Knisja ta' San Ġejtanu) Wied il-Għajn, jitkompla x-xogħol tal-wiħħ tat-triq, minħabba l- inkonvenjent li qed iħabbtu wiċċhom miegħu numru ta' bdiewa?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għar-risposta għall- mistoqsija parlamentari numru 2787.