MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 840 It-Tlieta, 17 ta' Diċembru 2002 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 840

It-Tlieta, 17 ta' Diċembru 2002

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-9.02 a.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tlieta, 17 ta' Diċembru 2002

WERREJ

MINUTI 706

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI 706

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

KUMITAT TA' PROVVISTA

ESTIMI ĠENERALI 2003

IT-TNAX-IL JUM STABBILIT

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN 714

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-PROĊEDURI FIL-QRATI U FIT-TRIBUNALI (IT-TIELET QARI)

COURTS AND TRIBUNALS PROCEDURES BILL (THIRD READING) 746

AĠĠORNAMENT 746

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 747

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 839 li saret fis-16 ta' Diċembru, 2002 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

GŻIRA – BORD MEDIKU

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jara li l-persuna li qed nirreferi għaliha tiġi eżaminata mill- aktar fis possibbli minn bord mediku fid-dar tagħha stess minħabba li din il-mara tgħix bir-relief għax hija separata u dan issa nqatgħalha wara li ma attendietx għall-board mediku, meta fil-fatt din ma setgħetx tmur u bagħtet ċertifikat fejn talbet li l-bord imur jaraha d-dar imma għal xi raġuni jew oħra ċ-ċertifikat ma wasalx fejn kellu jasal?

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-persuna minnu indikata ġiet informata bil-każ tagħha.

QRATI – ESEBITI FL-ATTI TA' INKJESTA

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Jose' Herrera) staqsa lill- Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' il-Ministru jgħid x'jistgħu jagħmlu persuni li għandhom esebiti fl-atti ta' inkjesta li kien qed imexxi l-Maġistrat Cuschieri, li llum ġie elevat għal imħallef, peress li l-ebda maġistrat m'hu qed isegwi x-xogħol tiegħu?

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali): Ninforma lill- Onor. Interpellant li skond standing order 27 (5),mistoqsija parlamentari ma tistax tkun magħmula b'tali mod li l-interpellant jitlob parir legali.

SERVIZZI EKONOMIĊI - LAQGĦAT TA' BORDIJIET

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jgħid kemm laqgħat saru matul din is-sena mill-bordijiet li jaqgħu taħt ir-responsabilita` tiegħu?

X'proposti u rakkmandazzjonijiet saru?

Liema ġew milqugħa u liema ġew miċħuda jew għadhom pendenti?

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni) (f'isem il- Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): Sakemm ma ningħatax raġuni konvinċenti għala qed tintalab, ma nara l-ebda skop li nitlob li jinħela ħafna ħin biex tinġabar l-informazzjoni dettaljata mitluba mill-Onor.

Interpellant fl- ewwel parti u iżjed u iżjed fit-tieni parti tal-mistoqsija.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Abela, domanda supplimentari.

ONOR.

CARMELO ABELA: Jista' il-Ministru jgħid jekk hijiex proċedura normali mhux biss fil-ministeru għas-servizzi ekonomiċi imma fil-ministeri kollha, li l-minuti kif ukoll dak li jkun qed jiġi diskuss jinżamm b'mod elettroniku?

Għandi nifhem li hek ikun aktar faċli biex wieħed jikseb l- informazzjoni li jkun irid permezz tal-computer.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Speaker, ma nafx b'liema mod jinżammu l-minuti ta' laqgħat bħal dawn, pero' ma nistax nifhem x'irid ikun jaf eżatt l-Onor.

Noel Farrugia meta qed jistaqsi dwar in-numru ta' laqgħat li saru mill- bordijiet li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tal-ministeru għas-servizzi ekonomiċi, x'proposti u rakkmandazzjonijiet saru u liema ġew milqugħa u liema ġew miċħuda u liema għadhom pendenti.

Fil-prattika naħseb kulmin għandu anke l-iċken esperjenza ta' laqgħat ta' bordijiet u affarijiet bħal dawn, jaf li mhux faċli twieġeb għal domandi bħal dawn.

Jista' jkun li m'huwiex daqshekk diffiċli li tirrispondi għall-ewwel parti tad-domanda peress li dawn il-laqgħat isiru darba f'xahar u barra minn hekk ir- rapporti ta' dawn il-bordijiet jitpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra u allura awtomatikament wieħed jista' jkollu r-risposta, pero' imbagħad il-parti l- oħra tad-domanda hija aktar diffiċli biex tirrispondiha.

Ngħid għalija mhux ir-rakkmandazzjonijiet kollha li jsiruli f'dawn il- laqgħat noqgħod ninħela fuqhom, għalkemm kultant ikun hemm oħrajn li nkun irrid aktar dettalji dwarhom.

Jekk l-Onor.

Interpellant għandu xi indikazzjoni li f'xi bord partikolari seta' kien hemm xi rakkmandazzjoni ta' barra minn hawn u din ġiet skartata anke jekk kienet tajba, nitolbu jispeċifikali.

Pero' onestament nemmen li fil-prattika huwa diffiċli ferm jekk mhux impossibbli li tirrispondi domanda hekk mifruxa.

DJAR - BINI KKUNDANNAT

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm mit-talbiet pendenti ta' familji li jgħixu f'bini kkundannat ġew milqugħa?

Jista' jara li jsiru l-investigazzjonijiet fuq it- talbiet pendenti ħalli jkunu evitati inċidenti koroh?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien informat li quddiem id-dipartiment tal-bini u tiswija ta' djar hemm approvati 182 talba biex jinbidlu jew jissewwew soqfa perikolużi.

MR SPEAKER: L-Onor.

Abela, domanda supplimentari.

ONOR.

CARMELO ABELA: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid jekk kienx hemm każi fejn id-dipartiment tal-bini u tiswija tad-djar alloka ċerti xogħlijiet lil xi kumpanniji privati – forsi għax ma kienx f'qagħda li jista' jagħmilhom direttament hu minħabba pressjoni ta' xogħol – biex ilaħħaq max-xogħol?

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, m'għandix l-informazzjoni hawnhekk pero' lest li nġiblu kull informazzjoni li jrid.

SAĦĦA - SERVIZZ TA' AMBULANZA

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa: Jista' il-Ministru jgħid kemm saru sejħiet għas-servizz ta' l-ambulanza miċ-ċentri tas-saħħa sena b'sena u ċentru b'ċentru matul dawn l-aħħar seba' snin?

Kemm hu n-numru ta' ambulanzi?

Fejn huma mqassma sptar sptar u ċentru b'ċentru?

Kemm minnhom jinsabu wieqfa u meta se jiġu rranġati?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru tas-Saħħa): L-informazzjoni mitluba fl-ewwel parti tal-mistoqsija ma tinżammx.

Dwar it-tieni parti tal-mistoqsija, in-numru ta' ambulanzi hu 17.

Dawn jinsabu waħda fil-Mosta health centre u 16 fil-garaxx ta' l-ambulanzi fi G'Mangia.

Ambulanza waħda tal-marka Volkswagen tinsab wieqfa u l-parts tagħha ġew ordnati mingħand l-aġent.

TOROQ - SLEEPING POLICEMEN

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jpoġġi kopja tal-policy li jridu jadottaw il-kunsilli lokali sabiex is-sleeping policemen fit-toroq ikunu standard?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' l- istandards tar-road humps li huma parti mit-traffic-calming guidelines, April 1995, ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar.

MR SPEAKER: L-Onor.

Abela, domanda supplimentari.

ONOR.

CARMELO ABELA: Kien ġie deċiż mill-awtorita' ta' l-ippjanar li fi Triq tal-Barrani, fiż-Żejtun inti u ħiereġ minn Vjal 25 ta' Novembru, , isiru t-traffic lights.

Il-ħsieb kien li x-xogħol jibda s-sena d-dieħla.

Ma jaħsibx il-Ministru li dan ix-xogħol għandu jingħata priorita' għallinqas fil-bidu tas-sena d-dieħla minħabba d-dewmien li kien hemm sakemm ittieħdet din id-deċiżjoni mill-MEPA kif ukoll minħabba l- perikolużita' li tinsab fiha l-istess triq?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Speaker, naf li fil-post li qed jirriferi għalih l- Onor. Interpellant kien hemm xi diffikulta biex id-deċiżjoni orġinali li hemmhekk issir roundabout tinbidel u minflok isiru t-traffic lights.

Id- direttorat huwa mpenjat biex jagħmel dan ix-xogħol u nispera li fil-bidu tas-sens d-dieħla jkunu ħarġu t-tenders neċessarji.

WSC - SERVIZZ TAD-DAWL U L-ILMA

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jgħid kemm hi t- tariffa għal applikazzjoni ġdida għas-servizz tad-dawl u l-ilma?

Kemm ingħataw servizzi ġodda matul din is-sena?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): Jien informat li t-tariffa sabiex jingħata servizz ġdid ta' l-ilma hija ta' Lm70 għal dar u Lm35 għal flat, sa distanza ta' seba' metri fiż-żewġ każi.

Jekk id-distanza tkun itwal minn hekk ikun irid isir ħlas ta' Lm10 għal kull metru jew parti minnu.

Bejn Jannar u Novembru ta' din is-sena, il-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma ipprovdiet 2,487 servizz ġdid.

MOSTA - XOGĦOL FIT-TOROQ

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid liema huma t-toroq fil-Mosta li skond il-pjan tal-ministeru kellhom isiru?

Meta fil-fatt se jsiru?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat illi bħalissa fil-Mosta qed isir xogħol fi Triq Santa Margerita u Dawret il-Wied in konnessjoni mal-ftuħ ta' Triq il-Ħtajriet, kif ukoll fi Triq il-Qalbiena Mostin.

Naturalment id- direttorat tat-toroq flimkien mal-kunsill lokali għaddej b'ħidma kontinwa biex ikun implimentat programm ta' xogħol għal titjib ta' toroq oħra li għadhom ma sarux.

Dawn it-toroq isiru skond il-prioritajiet tad-direttorat li jiġu aġġornati minn żmien għal żmien.

MR SPEAKER: L-Onor.

Abela, domanda supplimentari.

ONOR.

CARMELO ABELA: Mr Speaker, jien m'iniex espert fil-qasam tat- toroq, pero' għalkemm l-iskop li ċerti toroq jidjiequ suppost iservi biex it-traffiku jikkalma, ta' spiss ikun hemm min jilmenta li dan qed joħloq ċerti diffikultajiet.

Ma jaħsibx il-Ministru li jkun aħjar jekk it-toroq ma jidjequx daqstant biex f'każ ta' inċident ma tinħoloqx konġestjoni tat- traffiku?

Nafu wkoll li sfortunatament ċerti toroq, anke dawk li saru riċentement, iżommu ammont kbir ta' ilma.

Jidher ċar li meta dawn ġew magħmula ma tteħdetx konsiderazzjoni biżżejjed biex l-ilma ma jakkumulax.

Jista' il- Ministru jgħid x'passi qed jittieħdu f'dan ir-rigward?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Speaker, nirringrazzja lill-Onor.

Interpellant talli għal darb'oħra tani ċ-ċans nitkellem dwar dawn it-tip ta' xogħlijiet.

Tajjeb wieħed jgħid li kieku kellna nduru t-toroq kollha nsibu li persentaġġ żgħir ħafna minnhom djiequ.

U dan sar proprju għax inħass il- bżonn li jkun hemm kontroll ferm aktar effettiv tat-traffic flow.

B'mod partikolari, jekk nieħdu t-triq ta' quddiem l-isptar Monte Carmeli, insibu li aktar milli din it-triq djieqet kien hemm re-alignment tat-triq.

Għal min irid jgħid il-verita', li ġara kien li parti mit-triq li fil- prattika kienet diġa' two-lane - għax kien hemm lane 'il fuq u lane 'l isfel, bi ftit spazju moħli li kien qed iservi biex fih jitkissru l- karozzi, b'inċidenti pjuttost serji darba wara l-oħra - twessgħet fuq in- naħa ta' l-isptar Monte Carmeli.

B'dan il-mod kien possibbli li jinħolqu żewġ lanes differenti, waħda fid-direzzjoni 'l fuq minn Ħ'Attard lejn ir- Rabat u l-oħra fid-direzzjoni 'l isfel mir-Rabat lejn Ħ'Attard, fl-istess ħin bi spazju li kien ikkreat apposta għax kien qed ikollna numru konsiderevoli ta' inċidenti.

Dan minħabba li kien ikun hemm min isuq bi speed pjuttost qawwi u meta kien jiġi biex jidħol lejn l-isptar Monte Carmeli, kien jiltaqa' ma' xi vettura li tkun ħierġa min-naħa ta' l-isptar.

Minbarra hekk, fil-part tan-nofs ried jiġi assigurat li jkun hemm standby lanes biex min ikun dieħel fihom min-naħa tar-Rabat għall-isptar Monte Carmeli, ikollu fejn jieqaf u jistenna l-vetturi li jkunu telgħin min-naħa ta' Ħ'Attard.

U viċeversa, min ikun ħiereġ min-naħa ta' l-isptar Monte Carmeli u sejjer fil-flow tat-traffiku lejn il-Belt, ikollu ċ-ċans ukoll li jieqaf u jara li t-traffiku ma jkunx qed itelliflu l-ħruġ tiegħu.

Wieħed jista' jgħid li x-xogħol fuq din it-triq intemm madwar sena u nofs ilu, u għall-grazzja tal-ħanin Alla, bil-gideb u l-paroli kollu li saru minn diversi kwartieri, mhux talli ma kienx hemm inċidenti gravi u fatali talli fil-prattika ma kienx hemm inċident wieħed.

Ir-riżultat ta' miżura bħal din f'post partikolari ma jitkejjilx bid-diskors imma jitkejjel bil-fatti ta' l-inċidenti li jkunu ġraw jew ma ġrawx u f'dan il-każ partikolari ma ġrawx.

Il-post l-ieħor fejn saret separazzjoni u djuq tat-triq b'mod markat hija l-parti tat-triq li twassal minn ħdejn San Gwann għan-Naxxar.

Hemmhekk għandna eżempju ieħor ta' triq f'forma ta' serp, fejn sfortunatament kien hemm liwjiet koroh u perikolużi.

Anke fil-post fejn darba kien hemm il- Vibes, hemmhekk kien perikoluż mhux ftit għal min ikun ġej min-naħa ta' Tal Balal u min-naħa tas-Swieqi.

Għalhekk ġejna f'pożizzjoni li ridna nagħmlu xi ħaġa biex nikkontrollaw is-sitwazzjoni forsi jkollna anqas imwiet.

Issa bil-mod kif sar is-separazzjoni tat-traffiku, impossibbli li xi ħadd li jkun ġej minn liema direzzjoni jkun ġej, jgħaddi min-naħa l-oħra tat-triq u jkisser lil min ikun ġej mid-direzzjoni opposta.

Ħafna drabi saret il-kritika li hemmhekk jistgħu jsiru d-double white lines f'nofs it-triq.

Fil-fatt diġa' kien hemm double yellow lines f'din it- triq, pero' tajjeb li wieħed jenfasizza li meta inti għandek a full line, li suppost bl-ebda mod ma jkun hemm irfis fuqu biex taqbeż fuq in-naħa l- oħra tat-triq, fil-verita' nafu li s-single full white line jew inkella d- double full white line, irrispettivament minn min ikun qed isuq, mid- direzzjoni u l-perikolużita' ta' fejn ikun hemm dan it-tip ta' line, attwalment ħadd ma jagħti kasu.

U allura bil-barrier fiżika li għamilna dan m'għadux aktar possibbli u l-flow kollu tat-traffiku qed jimxi.

L-Onor.

Interpellant qal li jkun aħjar jekk it-toroq ma jkunux daqshekk dojoq biex f'każ li jinqala' inċident ma jkunx hemm konġestjoni tat- traffiku.

L-ewwelnett meta inti għandek flow f'ċertu sens sfurzat f'direzzjoni waħda, il-possibilita' li jinqala' inċident tonqos jew tispiċċa fix-xejn.

Pero' jekk inpoġġu saqajna ma' l-art insibu li f'dawk it-toroq li ma djequx, xorta waħda qegħdin isiru inċidenti.

Meta jkollok inċident tat-traffiku ta' ċertu tip, it-toroq jiġu mblukkati fiż-żewġ direzzjonijiet u la ambulanza, la fire engine u l-ebda vettura oħra ma tkun tista' tasal fuq il-post.

Barra minn hekk għandna ħabta nipparkjaw kullimkien, bil-konsegwenza li ħadd ma jkun jista' jasal f'dak il-post partikolari u allura l-possibilita' ta' għajnuna tkun diffiċli.

F'dawn il-postijiet fejn it-triq hija maqsuma fi tnejn jew djieqet, jekk kemm-il darba jkun hemm inċident ta' ċerta entita', l-ambulanza tkun tista' tasal fuq il-post ta' l-inċident, veru kontra l-flow tat-traffiku għax il- parti l-oħra tat-triq tkun fil-fatt imblukkata fid-direzzjoni, pero' l- ambulanza, il-fire-engine jew il-pulizija jkunu jistgħu jaslu preċiż fuq il- post. B'dan il-mod l-ewwel għajnuna tkun tista' tingħata ferm aktar malajr u ferm aktar bil-kwiet milli jingħataw l-għajnuniet f'ċirkostanzi fejn l- inċidenti jimblokkaw it-toroq.

Sfortunatament għadhom jiġu mblokkati t- toroq minħabba inċidenti u għad għandna diversi persuni li ma jagħtux kas is-signage li jindika l-ispeed limit.

DIVIŻJONI TA' L-EDUKAZZJONI - FOYER

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jagħti lista' dettaljata ta' l-infiq li sar biex ġiet imtejba l-entratura/foyer tal-bini amministrattiv tad-diviżjoni ta' l-edukazzjoni, billi f'kull każ jagħti l-ammont minfuq, lil min sar kull pagament bil-valur perspettiv tiegħu u kull pagament kif jirriżulta mis-sejħiet għal offerti jew kwotazzjonijiet li ġew ippubblikati jekk inhu l-każ u jekk fin-negattiv jgħid għaliex tali sejħiet għal kwotazzjonijiet u offerti ma ġewx ippubblikati?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni): Nirriferi lill- Onor. Membru għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari 35658.

FONDAZZJONI GĦALL-ISKEJJEL TA' GĦADA - STALLAZZJONI TA' LIFT

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru ta' l-Edukazzjoni jgħid x'wassal lill-Fondazzjoni għall-Iskejjel ta' GĦada li ma tippubblikax sejħiet għal offerti għall-istallazzjoni ta' lift fl-iskola primarja ta' Ħ'Attard u għat-tqegħid ta' membrane fil-liċeo tal-bniet f'Pembroke u minflok ħajret li jinħarġu hand quotations kontra kull klawsola li l- istess fondazzjoni għandha tħares fl-akkwist u l-provvista ta' materjali, kif elenkat fl-istatut tagħha u kif ordnata mill-ministeru tal-finanzi, fejn hu mistqarr espliċitament li kull transazzjoni ta' xiri u provvista' ta' materjali, servizzi, eċċ., għandha ssir skond l-avviż legali 70 ta' l- 1996?

Fiż-żewġ każi għaldaqstant jista' il-Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' l-offerti kollha miġbura minn din il-fondazzjoni, kopja tat-technical adjudication reports u kopja tal-letters of acceptance li ġew maħruġa?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni): Peress li ma kienx hemm żmien biżżejjed biex jingħatali t-tagħrif mitlub, nagħti tweġiba f'xi seduta oħra.

FONDAZZJONI GĦALL-ISKEJJEL TA' GĦADA - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, b'riżultat ta' sejħiet għall-offerti li ġew ippubblikati mill-Fondazzjoni għall-Iskejjel ta' GĦada biex isiru xogħlijiet ta' tikħil u tibjid f'16-il żona, jgħid f'liema skejjel sar dan it-tip ta' xogħol fil-perjodu mill-1 ta' Ġunju 2002 sal-lum u x'inhu antiċipat li jsir u f'liema skejjel bejn illum u l-31 ta' Diċembru 2002, billi f'kull każ jgħid min kienu l- kuntratturi li tqabbdu jagħmlu dawn ix-xogħlijiet u għal kull skola rispettivament iqiegħed kopja tal-bill of quantities bir-rati tax- xogħlijiet imkejjel, filwaqt li f'kull każ ukoll jgħid jekk il-kuntrattur li ntgħażel kellux l-orħos offerta jew inkella l-aktar waħda vantaġġuża għall-Fondazzjoni, filwaqt li jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tat- technical adjudication report għas-16-il żona rispettivament li għalihom ġew ippubblikati l-offerti u kopja tal-letters of acceptance kollha maħruġa mill-istess fondazzjoni għax-xogħlijiet kollha msemmija?

ONOR.

LIĊEO TAS-SUBIEN ĦAMRUN - STALLAZZJONI TA' LIFTS

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru ta' l-Edukazzjoni jgħid x'kienu r-raġunijiet li wasslu biex żewġ sejħiet għal offerti identiċi biex permezz tagħhom jiġi stallat lift fuq in-naħa tal-lemin u ieħor fuq in- naħa tax-xellug tal-liċeo tas-subien tal-Ħamrun, ma ġewx ippubblikati bħala sejħa waħda iżda saru żewġ sejħiet għal offerti separati?

ONOR.

FONDAZZJONI GĦALL-ISKEJJEL TA' GĦADA - OFFERTI PPUBBLIKATI

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid liema huma l-offerti ppubblikati mill-Fondazzjoni għall-Iskejjel ta' GĦada li meta għalqu ma ngħatgħux lil min kellu l-orħos offerta, filwaqt li f'kull każ jagħti l- istima ta' kull offerta, iqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-letters of acceptance rispettivi għal tali offerti, filwaqt li jgħid f'kull każ x'wassal biex tali offerti ma jingħatawx lil min kellu l-orħos offerta?

ONOR.

FONDAZZJONI GĦALL-ISKEJJEL TA' GĦADA - LISTA' TA' PAGAMENTI

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru ta' l-Edukazzjoni jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra lista' dettaljata ta' pagamenti li saru mill- Fondazzjoni għall-Iskejjel ta' GĦada fil-perjodu l-1 ta' Jannar 2002 sal- lum minn fondi allokati lilha mid-diviżjoni ta' l-edukazzjoni, liema fondi ivvotati ta' Lm75,000 kienu vvotati fl-estimi għal din is-sena għal infiq rikorrenti?

ONOR.

WSC - SERVIZZ TAD-DAWL U L-ILMA

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Silvio Parnis) staqsa lill- Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jirrispondi l- mistoqsija parlamentari 37545, u cioe' jista' jgħid kemm persuni nqatgħalhom is-servizz tad-dawl u ilma mill-1 ta' Jannar 2002 sal-lum?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): Jien informat li bejn l-1 ta' Jannar u d-29 ta' Novembru ta' din is-sena, il- provvista ta' l-elettriku ġiet sospiża lil 2,766 servizz.

Il-provvista ta' l-ilma ma tiġix sospiża.

KONTIJIET TAD-DAWL U L-ILMA - ILMENTI

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Silvio Parnis) staqsa lill- Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 37546, u cioe' jista' jgħid kemm kien hemm ilmenti dwar kontijiet għolja tad-dawl u l-ilma minn Settembru 1998 sal-lum?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): L- informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant tkun ippubblikata kull sena fir-rapport annwali tal-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-Ilma li jitqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra.

IMPJIEGI - REĠISTRAZZJONI GĦAX-XOGĦOL

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Silvio Parnis) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 37535 u jgħid kemm-il persuna nqatgħet mir-reġistru mill-1998 sal-lum?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni għadha qed tinġabar u risposta se tingħata f'xi seduta oħra.

PROMOZZJONIJIET FL-ARMATA

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Silvio Parnis) staqsa lill- Prim Ministru: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 37537, jista' jekk jogħġbu l-Prim Ministru jgħid x'inhu l-pjan ta' l-OPM għall-ħruġ ta' promozzjonijiet fl-armata?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Prim Ministru): Il-promozzjonijiet fl-armata joħorgu skond il-Att dwar il-Forzi Armati u r-regolamenti ta' l-1970 dwar il-kondizzjonijiet tas-servizz tal-membri fil-forzi regolari tal-forzi armati ta' Malta.

Ninforma lill-Onor.

Membru li f'dawn l-aħħar sentejn inħargu mhux inqas minn 459 promozzjoni u li l-gvern mhux ser jibqa' lura milli japprova l- għoti ta' aktar promozzjonijiet fl-armata, dejjem skond il-ligi u r- regolamenti msemmija hawn fuq.

TARXIEN - IPOĠEW

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Silvio Parnis) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 37538 u jgħid kemm persuni żaru l-hypogeum minn kemm ilu li reġa' fetaħ sal-lum u minn liema pajjiżi kienu?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni): Informat illi 128,880 persuna żaru l-hypogeum minn meta nfetaħ 'il hawn.

Ma jinżammux records tan-nies minn liema pajjiżi kienu.

RAĦAL ĠDID - ĊENTRU TAS-SAĦĦA

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Silvio Parnis) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa: Jista' il-Ministru jgħid kemm-il vista għamlu t-tobba ġewwa ċ-ċentru tas-saħħa ta' Raħal Ġdid, sew f'dak li huwa home visits kif ukoll dawk li huma visti fl-istess ċentru mill-1990 sal-lum?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru tas-Saħħa): L-informazzjoni ser titpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra.

KONVENZJONI TAD-DIVERSITA' BIOLOĠIKA

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Joe Mizzi) staqsa lill- Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Malta ġiet mitluba tagħmel xi rapport taħt il-konvenzjoni tad-diversita' bioloġika?

Tlesta xi rapport nazzjonali?

X'inhi l-politika jew pjan ta' azzjoni li beħsiebha tadotta Malta?

Sħubija sħiħa kif se taffettwa dawn il-policies?

Veru li mad-dħul Malta jkollha tiffirma l-konvnezjoni u bla ebda riserva?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent): Ninsab informat li Malta ġiet mitluba rapport taħt il-konvenzjoni tad-diversita bioloġika, liema rapport se jiġi ppreżentat lill-konferenza ta` l-imsieħba li se ssir madwar sentejn oħra, u dan skond artiklu 26 tal-konvenzjoni.

Dwar il-parti l-oħra tal-mistoqsija, nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat- tweġiba li jien tajt ghall-mistoqsija parlamentari 37704.

WORLD HERITAGE CONVENTION

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Joe Mizzi) staqsa lill- Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Matul dawn l-aħħar erba' snin, x' kien il-kontribut ta' Malta fir-rigward tal-wirt naturali skond il-world heritage convention of 1972 ta' l-UNESCO?

Ġie rrapportat xi ksur minn naħa ta' Malta tul dawn l-aħħar erba' snin?

Kien hemm xi referenza mill-IUCN għan-nuqqas ta' Malta li żżom ma l-obligi tul dawn l-aħħar erba' snin?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent): Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi din il-mistoqsija lill-ministru konċernat.

KONVENZJONI DWAR IL-KUMMERĊ TA' SPEĊI PROTETTI

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Joe Mizzi) staqsa lill- Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Malta tifforma parti miċ-CITES, il- konvenzjoni dwar il-kummerċ ta' speċi protetti?

Is-sħubija sħiħa ta' Malta fl-Unjoni Ewropea kif se taffettwa l-proċeduri preżenti rigward is- sorveljanza fil-portijiet?

Veru li l-proċeduri li se jadotta l-kontrollur tad-dwana se jkunu liberali u se jdgħajfu l-infurzar ta' spezzjonijiet, skond kif kien isir tul dawn l-aħħar għaxar snin?

Veru li r-regoli preżenti tas-CITES se jiġu ridotti għal sempliċi spot checks?

Dan ma jagħtix aktar lok għall-abbuż?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent): Ninsab informat li bħall-pajjiżi membri fl-Unjoni Ewropea, Malta ffirmat il- konvenzjoni tas–CITES fl-1989 u bdiet timplimentaha bil-ħruġ tal-avviż legali 19 ta' l-1992 hekk kif emendat.

Fis-26 ta' Mejju, 1997 l-Unjoni Ewropea adottat ir-regolament 338/97 li jipprovdi kontroll effettiv dwar kummerċ f'eżemplari ta' annimali u pjanti, speċjalment dawk inklużi fl- iskedi tal-konvenzjoni.

Dan isir permezz ta' kontrolli min nies speċjalizzati f'dawn il-proċeduri li jkunu preżenti fil-portijiet.

Il-proċeduri ġodda li se jiġu adottati mid-dwana fi żmien qarib ma għandhomx jaffettwaw spezzjonijiet li jsiru minn spetturi ta' l-ambjent kif kien isir f'dawn l-aħħar għaxar snin.

Fil-fatt id-direttorat għall-ħarsien ta' l-ambjent qiegħed jipprepara sistema komputerizzata biex l-importatur u l-esportatur jottjenu l-awtorizzazzjoni ta' rilaxx ta' annimali u pjanti mid-dwana.

Dan biex tkun tista' tħaddem b'mod effettiv l-obbligi kollha ta' din il-konvenzjoni, irrespettivament minn kull tibdil fil-futur.

Dawn is-sistemi ser jikkumplimentaw is-sistemi ġodda li ħa tadotta id-dwana.

B'dan it-tibdil għall-aħjar, is-sistemi il-ġodda għandhom ikunu aktar effettivi minn qatt qabel biex irażżnu kull lok ta' abbuż fit-traffikar ta' eżemplari mħarsa b'din il-konvenzjoni.

RAMSAR CONVENTION ON WETLANDS

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Joe Mizzi) staqsa lill- Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Peress li Malta għandha ħafna obligi taħt ir-ramsar convention on wetlands, speċjalment ir-ramsar strategic plan 1997-2002, x'kontribut tat Malta dwar dawn l-obbligi?

Ir-rapport finali bagħtitu l-MEPA u x'kien il-progress fuq dawn is-siti peress li l-aħħar rapport li ntbagħat lis-segretrjat kien fl-1995?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent): Ninsab informat li r-ramsar convention barra milli titlob protezzjoni tal-bwar, issa tirriferi wkoll għal "wise use" tal-wetlands.

Il-kontribut prinċipali huwa f`forma ta` edukazzjoni lill-pubbliku u t-tfal ta` l-iskejjel.

F`Malta għandna żewġt ibwar, dak ta` l-GĦadira u l-ieħor tas-Simar, fejn dawn qegħdin jiġu immaniġġati minn organizazzjonijiet mhux governattivi.

Ir-rapport se jintbgħat sa l-aħħar ta` Frar 2003.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Tqegħid ta' Karti?

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

KUMITAT TA' PROVVISTA

ESTIMI ĠENERALI 2003

IT-TNAX-IL JUM STABBILIT

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN

L-ordni għall-Kumitat ġie moqri.

FIL-KUMITAT

L-Onor Michael Bonnici, President tal-Kumitati, jippresjedi.

THE CHAIRMAN: Illum fil-parlament għandna diskussjoni dwar il-Voti tal- Ministeru għall-Affarijiet Barranin.

Bħas-soltu ninforma lill-Kumitat li skond il-Mozzjoni Nru. 307 ta' l-20 Novembru, 2002 il-ħin tad-diskussjoni tal-lum għandu jinqasam indaqs bejn kelliema tal-gvern u kelliema ta' l- oppożizzjoni, bl-aħħar nofs għall-gvern.

Nistieden issa lill-Ministru Joe Borg.

ONOR.

JOE BORG (Ministru għall-Affarijiet Barranin): Sur President, nipproponi dawn ir-Riżoluzzjonijiet:

VOT 48 - MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 8,501,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 48 - Ministeru għall-Affarijiet Barranin, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2003.

VOT XIV - MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 1,090,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot XIV – Ministeru għall-Affarijiet Barranin, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2003.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Chris Cardona.

ONOR.

CHRIS CARDONA: Sur President, nipproponi din l-emenda:

Personal Emoluments Item 11 - Holders of Political Office

Ħassar iċ-ċifra "Lm 14,280" u ssostitwixxi minflok iċ-ċifra "Lm 14,279".

Delete the figure "Lm 14,280" and substitute therefor the figure "Lm 14,279".

Sur President, huwa ferm diffiċli li fil-ħin li jkollna għad-dispożizzjoni darba fis-sena n-naħa tal-gvern u anke ta' l-oppożizzjoni nagħmlu analisi sħiħa tal-budget ta' dan il-ministeru li għandu diversi dipartimenti u setturi.

Dan qed ngħidu meta iktar u iktar fil-Kamra tar-Rappreżentanti qatt m'hu qed ikollna diskussjoni plenarja fuq dan is-suġġett.

Hija darba fis-sena biss li niddiskutu dan is-suġġett importanti u naħseb li hija ironija li llum qegħdin fil-ġurnata ta' San Ivo li hija l-festa tagħna l- avukati li suppost li nkunu midħla tad-diskussjonijiet u tad-dibattiti.

Irrid ngħid li aħna nistennew din l-okkażjoni darba fis-sena biex inkunu fil-pożizzjoni li nitkellmu dwar il-ministeru ta' l-affarijiet barranin.

Veru li hemm l-estensjoni ta' din il-Kamra permezz tal-kumitat għall- affarijiet barranin pero' kif taf inti, Sur President, u kif jafu l-kollegi f'din il-Kamra, dan il-kumitat qiegħed jiddiskuti biss in-negozjati u dak li qed jiġri fir-relazzjonijiet bejn Malta u l-UE u xejn iżjed.

Fir- realta' l-gvern qiegħed joħnoq id-dibattitu fuq dan is-suġġett.

Per eżempju jekk inżidu dak li wiegħed li se nagħmlu f'Jannar il-prim ministru l- bieraħ, jiġifieri dibattitu fuq ir-riżultat ta' Copenhagen, allura fil- ħames snin tal-leġislatura ta' dan il-gvern ikunu ddiskutejna dan is- suġġett għal sitt darbiet biss.

Dan huwa l-ewwel punt li xtaqt nislet bħala punt ta' kritika.

Punt ta' kritika ieħor li għandha l-oppożizzjoni hi f'dak li qiegħed jidher imexxi dan il-ministeru.

Din il-kritika m'hijiex diretta b'mod personali għall-Ministru Joe Borg imma għal dak li qed jidher jiġifieri n-nuqqas ta' unita fil-ministeru.

Qegħdin naraw - u dan m'hemmx għalfejn tkun espert tal- politika imma biżżejjed issegwi l-istazzjonijiet tar-radju u tat- televiżjoni - li l-ministeru huwa kkapparrat minn tliet persuni.

Kif għandu jkun huwa kkapparrat mill-ministru preżenti, imma mbagħad huwa kkapparrat ukoll mill-ministru preċedenti u miċ-chairman tal-core negotiating group.

Din il-ħaġa hi relatata mal-kritika li qegħdin nagħmlu li hemm nuqqas ta' ħila amministrattiva serja u li m'hemmx impenn biex ikun hemm il- kordinazzjoni iżda qed jitħalla kollox għal rieħu.

Min-naħa l-oħra dan il-ministeru qatt daqs illum ma esperjenza nuqqas ta' informazzjoni ġenerali.

Hawn mhux qed nirreferi għal dak li jirrigwarda l- UE għaliex jekk wieħed jara l-estimi tal-budget isib li hemm Lm0.5 miljun li l-MIC se jieħdu biex imexxu l-kampanja tagħhom, kampanja ovvjament riferendali.

Tajjeb li nfakkru li l-allokazzjoni fil-budget għal dan iċ- ċentru dejjem żdiedet.

Bdiet b'għexieren ta' eluf, is-sena l-oħra sparat għal ftit inqas minn Lm1 miljun u issa għandna Lm0.5 miljun għal ftit ġimgħat sakemm ikollna r-referendum.

Jien mhux għal dik it-tip ta' informazzjoni qed nirreferi imma għan-nuqqas ta' informazzjoni li m'hijiex tingħata per eżempju dwar ix-xogħol li qed jagħmel il-ministeru fil-kunsill ta' l-Ewropa bil-presidenza Maltija fil-kunsill ta' l-Ewropa.

Per eżempju xi pjan għandu l-gvern jew xi pjan kellu l-gvern biex nisfruttaw din il- presidenza?

Fir-rapport annwali li jippreżenta l-Ministru Joe Borg imsejjaħ "Saħħaħna pajjiżna" ma nisimgħu xejn dwar dan.

Hemm biss żewġ paġni li m'humiex daqshekk ta' informazzjoni dettaljata dwar dak li qiegħed jagħmel il-ministeru fil-kunsill ta' l-Ewropa, pero' iżjed minn hekk ma nisimgħu xejn.

Per eżempju ma nisimgħu xejn dwar il-konferenza Ewro-Mediterranja u dwar ix- xogħol u r-riżultati li akkwista l-ministeru fil-konferenza Ewro- Mediterranja.

Minn paġna 47 sal-paġna 51, jiġifieri f'ħames paġni, daħħalna rendikont tal-ħidma fil-Mediterran, introduzzjoni għal din il-ħidma, il- konferenza Ewro-Mediterranja, il-forum Mediterranju, il-qasam parlamentari, l-ITU u s-CSCM, il-Western Mediterranean Forum, il-five plus five u fuq il- konferenza tal-ministru ta' l-intern tal-Mediterran tal-punent.

Jiġifieri fi ftit paġni dan il-ministeru rnexxielu jitkellem dwar il-ħidma li għamel f'dawn is-setturi kollha.

Aħna qegħdin ngħidu li għandha bżonn ħafna iktar attenzjoni minn hekk f'dawn is-setturi.

Sur President, aktar qabel semmejt il-qasam amministrattiv.

Jekk wieħed jara, per eżempju, ir-rapport li ppreżenta l-Ministru Joe Borg isib żewġ paġni u nofs li jittrattaw ix-xita ta' ambaxxati ġodda li qegħdin jinfetħu bħall-faqqiegħ kullimkien.

Jien kont nistenna li l-ministru jgħidilna x'kienu r-riżultati ekonomiċi li nkisbu permezz ta' dawn l-ambaxxati.

X'kien l-impatt li kellhom dawn l-ambaxxati fil-qasam tal-kummerċ?

X'kienu l-kisbiet li għamlu dawn l-ambaxxati fis-settur tat-turiżmu?

Din hi d-dimensjoni ta' kif wieħed irid iħares lejn ix-xogħol ta' ambaxxata llum il-ġurnata, u aħna dan li ridna.

Per eżempju x'kienu l-kisbiet ta' natura fiskali li għamlu l-ambaxxati li nfetħu madwar l-Ewropa?

Minn dan kollu m'hemm xejn.

Ara mbagħad meta niġu għar-relazzjoni ta' pajjiżna mal-UE.

Hemmhekk le.

Jien ftehmt ma' l-Onor.

George Vella li nħalli l-post mortem dwar is-summit ta' Copenhagen f'idejh.

Bħala tabib post mortem naħseb li jaf jagħmlu ħafna aħjar minni, pero' xtaqt ukoll nislet xi punti dwar dan is-suġġett.

Hawnhekk niġi għall-punt ta' kritika li għandi dwar dak li qed jiġri riċentement fir-relazzjonijiet bejn Malta u l-UE.

Jekk wieħed jara mit-13 ta' Mejju ta' l-1989 sa l-1 ta' Settembru ta' l-1998, jiġifieri ftit iktar minn tmien snin, wieħed isib li kelliema ewlenin tal-partit Nazzjonalista – u hawn mhux qed nitkellem fuq stqarrijiet ta' kandidati jew ta' uffiċjali ta' xi kumitat lokali imma qed nitkellem fuq stqarrijiet tal-prim ministru, tal-viċi prim ministru jew inkella ta' ministri li kienu jew li għadhom jokkupaw il-kariga – li dawn stqarrew madwar 30 figura f'ammonti differenti bħala ċifri li Malta kellha takkwista bi dritt mill-UE.

Dawn huma rrapportati u ħadd ma jista' jmerihom.

Lil dawn ħadd ma rrispondihom, la l- MIC u lanqas iċ-ċentru ta' fidi u ġustizzja tal-ġiżwiti li llum għoġbu joħroġ memorandum li bagħat lilna u lil diversi persuni dwar dan is- suġġett.

Issa dan iċ-ċentru se jibda jtektek u jippunta jiżżattat fil- kwestjoni.

Jiena nappella lil dan iċ-ċentru biex joqgħod attent u ma jinvolvix prinċipji morali u reliġjużi fid-dibattitu ta' politika lokali.

Dan qed ngħidu għax meta kellu jitkellem dan baqa' sieket.

Jien inħoss li jekk jitkellem issa, kellu jitkellem qabel ukoll meta kien hemm statements bħal dawk li semmejt li la huma ta' fidi u wisq inqas ta' ġustizzja.

Meta ssemmew dawn il-fuguri dan iċ-ċentru għoġbu jibqa' sieket, jekk mhux rieqed ukoll.

Sur President, hemm bżonn li f'din il-Kamra nitkellmu aktar fuq il- kwestjoni ta' fondi u l-aspett finanzjarju.

Jekk nagħmlu hekk ikun aħjar jekk in-naħa tal-gvern ma ddoqqx trumbetti, għaliex dan ġie fi kliemna u kellu jibla' dak il-kliem li kien qal qabel.

Li hu żgur, Sur President, hu li l-gvern preżenti naqas milli jkollu dak il-pakkett li xtaq u li seta' jsaħħaħ il-kisbiet, żgħar kemm huma żgħar, ta' pajjiżna.

Meta nitkellmu hekk aħna ma nkunux qegħdin nitkellmu b'xi sens faxxista tal-patrija imma għax fil-prinċipju nemmnu lil f'kull dibattitu politiku dwar ir- relazzjonijiet internazzjonali, il-punt ta' partenza tagħna għandu jkun l- interess nazzjonali.

Aħna qegħdin ngħidu li dan il-pakkett ma jaħsibx għal dak l-interess nazzjonali, anzi bil-maqlub.

Aħna qegħdin ngħidu li flimkien l-arja ta' inċertezza ekonomika, politika u soċjali li ġab dan il-gvern fil- pajjiż, issa ġab ukoll ftehim li se jkompli jżid inċertezza ekonomika, politika u soċjali.

Dan faċli wieħed jarah jekk jistudja l-istrutturi tal- ftehim wieħed wara l-ieħor.

M'hemmx lista ta' aspett finanzjarju biss imma hemm aspetti diversi, u jekk wieħed jara dawn l-aspetti jasal għall- konklużjoni li dan il-ftehim, dan il-pakkett se jkompli jżid l-ċertezza u se jħalli lill-pajjiż imdendel bi spaga ma' xafra.

Jiena nistaqsi jekk il-gvern jafx x'se jiġri mill-fondi ta' l-għajnuna li semmew li se jkun hemm wara l-ewwel tliet snin ta' sħubija sħiħa.

Nixtieq nistaqsi jekk jafx x'se jkunu l-effetti ekonomiċi meta tiddaħħal il-VAT fuq il-mediċini u jekk jafx x'impatt soċjali x'se jkun hemm fuq il-familji Maltin meta tiddaħħal il-VAT fuq l-ikel.

Nistaqsi jekk jafx, x'se jiġri mill-aspett kontributorju li pajjiżna se jkollu jerfa' erbat ijiem oħra.

Nistaqsi wkoll jekk il-gvern ikkalkolax l-impatt li se jkollha l-biedja u jekk is-sussidji humiex se jkunu biżżejjed.

Hawn lista twila ta' domandi simili li tibqa' sejra u għaddejja.

Jekk wieħed jaqra b'mod sottili wieħed isib inċertezza waħda wara l-oħra.

Bla dubju, kif jgħid il-prim ministru stess, hemm inċertezza f'kull ma għamel.

Sur Presidnet, l-obbligu u d-dmir li għandha l-oppożizzjoni Laburista bħala gvern alternattiv hu li din it-tbatija nevitawha.

U din nistgħu nevitawha bil-politika ta' partnership.

Permezz ta' din il-politika żgur il-gvern Laburista ġdid ma jimponix taxxi fuq l-ikel u fuq il-mediċini.

Permezz ta' din il-politika noħolqu żgur opportunitajiet ġodda u mhux noħonquhom.

U dan mhux aħna biss qed ngħiduh, imma qed jgħiduh ukoll dawk li fis- soċjeta' Maltija jvarjaw mill-anzjani għal dawk li jiddependu mill- benefiċċji soċjali għal dawk li huma professjonisti, għal dawk li għandhom is-sengħa, għal dawk li għandhom intrapriża żgħira.

Dawn kollha jgħidu li rridu noħolqu opportunitajiet ġodda u li nkunu f'pożizzjoni li anke aħna naħdmu id f'id mal-UE fil-qasam ta' l-ambjent, fl-oqsma tekniċi, fis-settur tas-saħħa, fis-settur ta' l-edukazzjoni u fl-oqsma l-oħra li hemm bżonn.

Din hi l-għażla li l-elettorat Malta se jkollu ppreżentata quddiemu ftit ġimgħat oħra.

Din hija għażla li hija waħda ċara ħafna, għażla bejn il- politika taż-żewġ partiti li demokratikament u bi dritt għandhom il- politika tagħhom.

Aħna ma ngħidux li l-gvern m'għandux ikun f'pożizzjoni li jwettaq il-politika tiegħu.

Ara huma hekk jgħidu fuqna.

Aħna demokratiċi ħafna iktar minn hekk.

Aħna nirrispettaw l-impenn demokratiku politika li għandu l-gvern u nippretendu li l-gvern jirrispetta d-demokrazija within fil-partit Laburista għaliex dik hija t-triq li l-partit Laburista għażel u din hija l-għażla li se jkun hawn ftit ġimgħat oħra quddiem l-elettorat.

L- għażla hija dik bejn l-inċertezza ta' gvern Nazzjonalista ieħor jew l- għażla għall-familji tagħna, għażla ta' politika reali, ta' politika ta' partnership fejn b'ċertezza jkun hemm rabtiet li jgħoddu għaċ-ċirkostanzi ta' pajjiżna.

Grazzi.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

George Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Sur President, jien nirrepeti dak li qal sieħbi rigward il-mod kif inhu jmexxi l-ministeru.

Hawnhekk qed innaqqsu lira mis- salarju tal-kollega tagħna l-Ministru Joe Borg.

Dan nagħmluh għax għalkemm nafu li ħafna mill-affarijiet ma kienx direttament responsabbli tagħhom hu, huwa l-Ministru li jerfa' r-responsabbilta`.

Bħalma qal l-Onor.

Cardona hemm tlett irjus li jmexxu l-ministeru.

Dan jirrifletti ruħu fil-fatt li fil-ministeru stess issib li hemm alleanzi differenti għaliex ħafna minnhom għandhom parrini differenti.

Tajjeb ngħid ukoll dwar in-nuqqas li jirrenja fil-ministeru.

Hemmhekk hemm nuqqas ta' tmexxija amministrattiva serja u effettiva u nuqqas ta' ħeġġa għax-xogħol f'kull dipartiment.

Jekk xi ħadd jaħseb li qed nesaġera, kull m'għandu jagħmel hu li jidħol sa hemm ġew u jkun jaf x'qed ngħid.

Id- dipartiment tal-multilateral telaq kollox għal riħu; kulħadd imsiefer jew jippassiġġa Strada Rjali.

Il-bilaterali ilu bla direttur sitt xhur.

Il- briefs li fihom hemm l-istorja diplomatika ta' pajjiżna intelqu waħda għal rashom.

Fost l-impjegati, Sur President, tirrenja inċertezza dwar il-futur tagħhom.

Dan qed jiġri għaliex qed iħossuhom mhedda mill-preferenzi lejn dawk ta' l-European Union Directorate u ovvjament ukoll mill-membri tas- segretarjat.

Dan l-aħħar kien hemm kjass sħiħ dwar l-interviews għas-second secretaries għaliex jafu li qed jiġu aġevolati tal-qalba.

Il-ministru dan jafu, għax kellu laqgħa storbjuża ħafna man-nies li hemm fil-ministeru, imbagħad ġie deċiż li jsir bord ħalli jagħżel hu.

Imbierek Alla fejn qabel il-format dejjem kien written examination imbagħad oral, din id-darba ddeċidew li jiddaħħal written, issir diskussjoni, mbagħad ikollok taparsi rapport miktub fuq dak li jkun sar u mbagħad l-interview.

U għal dawn l-għażliet kellna lis-Sur Gejtu Naudi, segretarju permanenti fil-ministeru, Salvu Stellini segretarju tal-ministeru konsulent tal-ministru ta' l-affarijiet barranin, Maria Cilia ex-ambaxxatriċi ta' Malta u waħda qrib sewwa tal- partit Nazzjonalista, u ċertu Alfred Theuma mid-dipartiment tat-Taxxi Interni.

Nista' nassigurakom kemm se jkunu trasparenti l-għażliet li se jsiru.

Issa kulħadd jaf li dan ma ġiex milqugħ tajjeb u kien hemm ferment enormi.

U meta tkellem il-ministru magħhom kien irrabjat ħafna għall- membri tal-korp diplomatiku u anke kellu ton iebes għaliex qalilhom li jidħlu erbat ijiem hawnhekk u tippretendu li intkom tmorru ambaxxatur mill- ewwel.

Tajjeb li n-nies ikunu jafuhom dawn l-affarijiet.

Jien ma nagħmilx parliamentary questions għaliex ma rridx noqgħod nieħu risposti sibilliċi li ma tinterpretahomx jew inkella b'arroganza jgħidlek li mhux se jiġbor l- informazzjoni jekk ma nagħtihx raġunijiet għaliex għamilt id-domanda.

Ara meta kont ministru jien, il-ministru Borg kien jgħabbina bihom u aħna konna nirrisponduh b'mod demokratiku.

Irrid ngħid li l-Ministru jaf li saħansitra kien hemm anke website sigriet bejn l-impjegati biex jikkomunikaw bejniethom minħabba l-ferment li kien hemm fil-ministeru.

Dan żgur m'huwiex ċertifkat ta' kuntentizza fuq il-post tax-xogħol.

Ovvjament dawn jiddispjaċihom meta jaraw ċerti ħbieb tal- ħbieb jieħdu promotions u jikbru f'kemm ili ngħidlek.

Se nsemmi ftit ħalli n-nies ikunu jafu.

Per eżempju segretarju privat tal-ministru f'erbat ijiem dan ħa promotion wara l-oħra u sar director corporate services.

Jien nixtieq inkun naf il-ministru x'rakkmandazzjoni għamillu lil dan meta kiteb Kastilja biex jirrikkmandah.

Għal raġunijiet li ma nafx x'inhuma jien, dan ingħata l-fakulta' li jaħdem id-dar u jibqa' jieħu s-salarju ta' Lm7,000 fis-sena bla ma jmur il-ministeru.

Hemm messaġġier li juża l-karozza tal- ministeru bi Lm12 petrol allowance fil-ġimgħa biex nhar ta' Ħadd imur ibiegħ l-għasafar biha r-Rabat.

Dawn il-ministru jafhom.

Dawn kollha membri tas-segretarjat.

Ex-uffiċjal li llum spiċċa mill-ministeru għadu konsulent mal-prim ministru b'Lm5,000 fis-sena.

Dan ikun dejjem il- ministeru jagħmel it-telefonati overseas, iqabbadhom jittappjaw l- affarijiet, jgħid kontra tiegħi u kontra Dr Alfred Sant u jattendi l- laqgħat politiċi tal-partit Nazzjonalista.

Dawn huma l-affarijiet li qed jiġru hemm ġew u għalhekk hemm iċ-ċirku tal- ħbieb tal-ħbieb hemm ġew ukoll.

Il-postings barra, Sur President, qed jingħataw lil dawk li huma kapaċi jsibu min jimbuttahom.

Per eżempju, jidħak il-poplu jekk ngħidlu li f'Ruma spiċċajna b'żewġ ambaxxaturi, wieħed ta' Ruma għall-Italja u ieħor għall-Iżrael, l-Isvizzera, l-Albanija u l-FAO li qiegħed ukoll ġo l-ambaxxata bl-istaff tiegħu, bix-xuffier tiegħu u b'kollox tiegħu.

U l-poplu Malti jħallas.

Dwar ħatriet politiċi, fil- ministeru għandna esperti, direttur u ambaxxaturi.

F'dawn l-aħħar erba' snin kien hemm madwar 200 appuntament.

Jien ngħidlek li ma kienx hemm erba' jew ħamsa minnhom li ma kenux vetted u li jafu li huma laburisti u ħallewhom fejn kienu.

Il-bqija jridu jgħaddu mill-manglu tal-kontrolli.

Sur President, din m'hijiex sistema ġusta kif isiru l-affarijiet.

Din mhux demokrazija, u qed ngħid dawn l-affarijiet fil-bidu ħalli mbagħad ngħaddi għas-suġġett proprju bħalma nagħmel kull sena ħalli l-poplu jkun jaf li wara din il-qoxra tat-tjubija, tal-qdusija, tat-trasparenza u ta' kollox miexi sew hawn dan il-ħmieġ għaddej tal-klikka li jekk ma tkunx fiha ma tgawdix.

Hemm ukoll il-kuntratti bħal dawk ta' Daphne, Simon Busuttil, konsulenti f'Malta u anke konsulenti li l-kuntratt tagħhom lanqas biss jidher fil-kamra tat-teżor u jitħallsu dawn b'modi differenti.

Dan ukoll fih innifsu, Sur President, huwa abbuż mis-sistema finanzjarja tal-pajjiż.

Issa qed nistennew li jiġri bħalma ġara fl-1996 meta jkun hemm xi klawsola fil-kuntratti, li qegħdin jingħataw bħall-pastizzi, biex jekk kemm-il darba jkun hemm bidla fil-gvern u jitwaqqfu, dawn jieħdu xi tliet xhur kumpens.

B'dan il-mod il-poplu Malti jħallas eluf kbar ta' liri biex jipprova jneħħi dak li jkun iddeċieda l-gvern Nazzjonalista fl-aħħar xhur tat-tmexxija tiegħu.

Jien naf ukoll li l-ministru jaf bl-abbużi kbar li għaddejjin ġewwa l-voice of the Mediterranean.

Hu ġie avviċinat u jaf li hemmhekk qed isiru affarijiet li min hu serju m'għandux iħallihom.

Qed isir sparpaljar ta' flus, xiri ta' karozzi, bdil ta' għamara.

F il-voice of the Mediterranean kulħadd jaf x'inhu għaddej, imbasta jibagħtulna ħafna karti llustrati biex jimpressjonaw dwar x'inhu jsir.

Dan biex ma nsemmix imbagħad il-ħela tal- flus li dan l-aħħar morna joint-parliamentary committee fejn konna aħna Maltin biex niltaqgħu mal-membri parlamentari Ewropej.

Bagħtu magħna tlieta min-nies Maltin biex jinterpretaw mill-Malti għall-Ingliż u mill- Ingliż għall-Malti.

Huwa veru, intrebaħ il-punt, il-Malti sar lingwa uffiċjali ta' l-UE pero' għallinqas jista' l-gvern ikollu d-diċenza li biex forsi jsalva sold minn but il-poplu jgħidilna jekk aħna rridux li jkollna interpreti magħna?

Tlieta min-nies, passaġġi, lukandi, ikel, allowance u salarju.

X'ġew jagħmlu hemm?

Dawn ħassewhom frustrati għax ħadd ma wżahom ħlief għal żewġ minuti jew tlieta.

Lanqas il-ministru stess għaliex bl- Ingliż tkellem, lanqas Cachia Caruana stess għaliex bl-Ingliż tkellem.

X'telgħu jagħmlu dawn?

Dawn huma flus tal-poplu mormijin.

Pero' issa ħalli naraw daqsxejn x'inhu r-riżultat tal-ħidma ta' dan il-ministeru.

Sieħbi diġa' aċċenna dwarx'inhu jiġri.

Fuq il-livell bilaterali għandna ruxxmata ambaxxati pero' fejn huma r-riżultati viżibbli fuq kummerċ, fuq investiment, fuq turiżmu?

Taqra r-rapporti tal-missions x'qed jiġri f'Moscow, x'qed jiġri f'Washington u x'qed jiġri f'Bejġu pero' x'inhuma l- inizjattivi l-ġodda?

Kważi kważi tinsa li għandek ambaxxata f'Stockholm, f'Athens, f'Madrid, f'Cairo, Rihad, Tunes u tibqa' sejjer hekk.

Fl-Italja poġġejna ħafna nies għaliex hekk wegħdnihom.

Poġġejnihom għax ħaddieħor li jikkmanda fil-ministeru imma mhux ministru riedhom hemm.

Il-prim ministru mar l-Awstralja pero' x'ġab mill-Awstralja?

Mhux il-ministru, imma l-prim ministru, mar jagħmel campaign ta' l-European Union.

Ġab xi ħaġa mill- Awstralja?

L-aħħar darba ġab kelb, imma din id-darba ma ġab xejn.

Dan biex ma nsemmux x'qed jiġri f'postijiet bħall-high commission ġo Londra.

Jiena mhux se noqgħod nidħol fid-dettall hawnhekk.

Qabel fi żmienna kellna "The Times", kellna "The Malta Independent", kellna lil Daphne u kulħadd meta jasal il-high commissioner jispiċċa jidher fil-gazzetti, imbagħad x'qed jiġri ġo Londra llum ħadd mhu interessat.

Hemmhekk hemm anke nuqqas ta' kontrolli fuq flus.

Iseħħu wkoll affarijiet li semmejthom hawn anke darba oħra, pero' li ħadd ma jinteressah li jirranġahom.

Ma nafx kemm jinteressahom tal-ministeru stess għaliex kieku ċerti nies iġibuhom lura minn hemmhekk u ma jħalluhomx ibagħbsu u jħawwdu fil-flus kif qed iħawwdu issa.

Kellna serbut ta' viżti ta' kapijiet ta' stati, ta' gvernijiet u ta' ministri ta' l-affarijiet barranin.

Ma nafx min ma ġiex.

Dawn meta tagħsarhom, mhux se ngħid kemm infaqna biex ġibnihom, imma dawn x'ġabulna?

Kulħadd jiġi jiddettalna, kulħadd jiġi jilagħbha tal-bravu, kulħadd jiġi jgħidilna kemm jifhem iktar minna, kulħadd jiġi jagħtina s-soluzzjonijiet u mbagħad tħares lejn pajjiżhom u tara l-problemi kbar li għandhom huma li ma kenux kapaċi jsolvuhom.

Imbierek Alla l-problemi tagħna f'24 siegħa kapaċi jsolvuhom dawn.

Jiġu hawnhekk u jgħidulna x'għandna nagħmlu.

Diġa' aċċettajna li se nadottaw kontrolli fuq id-dħul u l-ħruġ ta' pajjiżna, jiġifieri l-visa policy.

Din m'hijiex fl-interess ta' pajjiżna, pero' għaliex ma' min irridu ningħaqdu qed jgħidilna li dik hi r-regola, aċċettajniha.

Issa jekk taġevolakx jew le fil-kummerċ tiegħek dik affari tiegħek.

Qegħdin nipparteċipaw diġa' f'attivitajiet ta' natura militari meta nafu li mexjin ftit ftit - u jista' jiċħduha kemm iridu tan-naħa l-oħra, imma hemm miexja l-Ewropa u hemm se timxi Malta magħhom - lejn partiċipazzjoni ta' alleanza militari li tmur kontra dak li tgħid il-Kostituzzjoni tagħna.

Naċċettawha jew ma naċċettawhiex hemm qiegħda.

Dan huwa fatt ta' l- istorja.

U għalxejn dak li jkun jipprova joqgħod iżelleġ u jipprova joqgħod jgħatti u jipprova jdawwar l-affarijiet sempliċement b'xi biċċa klawsola x'imkien, imma din nitkellmu fuqha iktar 'il quddiem.

Qegħdin diġa', Sur President, vilment naċċettaw biċċiet ta' vapuri militari fit- tarznari tagħna.

Għamilnieha din.

Għamilnieha u morna assolutament bl- iktar mod flagranti kontra l-ispirtu u l-kelma tal-Kostituzzjoni.

Lanqas biss kien hemm id-diċenza li jkollna rispett lejn il-poplu Malti u l- ħaddiema tat-tarznari fix-xenarju tal-periklu ta' attakki terroristiċi li għaddejja minnhom id-dinja.

Ma ġara xejn, basta we stress the point and we make a point.

Qegħdin nippermettu wkoll vapuri militari ħerġin u deħlin fil- port.

Jiena niddubita humiex jitolbu permess għaliex kulħadd dieħel u ħiereġ qisu ma ġara xejn.

Sa sottomarin nukleari, daħal pero' għallinqas għadu fi stazzjon wieħed, wieħed daħal imbagħad lill-oħrajn żammewhom barra, allavolja l-oħrajn ma kellhomx il-kuraġġ li jgħidulhom "isma', hemm liġi tal-baħar u taf li biex tidħol fl-ibħra territorjali trid iżżomm fil- wiċċ u ttajjar il-bandiera".

Le, dan tela' żewġ mili 'l bogħod mill-port u marru erba' magħżulin fuqu li huma kontributuri li jiktbu fil-gazzetti u l- attorney general.

Ma nafx x'marru jagħmlu fuq is-sottomarin.

Lanqas għandna s-sinsla ngħidulhom li l-liġi tal-baħar li niftaħru li oriġinat mill- inizjattiva Maltija għandhom josservawha u għallinqas meta jidħlu fl-ibħra territorjali għandhom jitilgħu fil-wiċċ.

Le, ma jimpurtax, għaliex dan ikun b'saħħtu.

Sur President, għandna politika barranija mmexxija minn dan il-ministru u politika oħra li daħħlu subagħjhom fit-torta wkoll li diġa' hija suġġetta għad-deċiżjonijiet meħuda mill-UE.

Hawnhekk wieħed jara li dan l-aħħar sar pass flagranti meta kellna l-kwestjoni ta' l-Iraq fejn il-gvern Malti, li jaf l-immedjatezza u il-promissimita' tal-problema lejn pajjiżna ...

Jaf x'inhu l-effett jekk kemm-il darba tisplodi s-sitwazzjoni fl-Iraq?

X'inhu jagħmel?

X'inizjattivi qed jieħu waħdu?

Le, nistennew li toħroġ dikjarazzjoni mill-UE, nissottoskrivu għaliha u dak li jgħodd għal kulħadd jgħodd għalina wkoll.

Aħna qisna lsienna tlifnih.

Kulma ġara, Sur President, f'dawn l-aħħar snin ma kien xejn ħlief ġirja sfrenata biex akkost ta' kollox jingħalqu n-negozjati mal-UE.

Il-gvern qal li m'hemmx triq oħra, u li dik hi t-triq tagħna u hemmhekk irridu naslu.

Mela kollox mitfuħ hemm ħalli nagħlqu n-negozjati.

U kulħadd jaf x'ġara.

Biex xerridna propaganda tajna l-mezzi u l-finanzi kollha.

Ma kienx hemm rispetti bħalma semma sieħbi.

Lill-MIC ngħatawlhom Lm1 miljun s-sena l-oħra għal dawn it-tliet xhur li fadal ingħataw Lm0.5 miljun oħra.

Irrid infakkar hawn, Sur President, li minkejja d-dekomkrazija li jiftaħru biha n-naħa tal-gvern, biex ixandru spots tal-partit Laburista rigward l- option politika tiegħu kellu jispiċċa kollox fil-qorti.

Imbagħad kien hemm ministru li kien ilaqqa' l-MEUSAC u kien jgħidilna għaliex ma niġux fih.

Kien ikollna sodisfazzjon immorru fih!

Lanqas min kien hemm ma kellu sodisfazzjon, għaliex kienu jsiru dawn il-laqgħat, imbagħad, wara li taparsi jkunu konsultati jmorru u jagħmlu fattihom.

Imbagħad jgħidulhom jekk ma jogħġobkomx hemm ir-referendum u vvutaw kontra tiegħu.

Staqsu lill- bdiewa dwar dak li ġara.

Il-Ministru qabad il-karti u qalilhom li hu se jmur u mbagħad jekk ma jogħġobhomx dak lijġib jivvutaw kontra tiegħu.

Staqsu lill-kaċċaturi kemm għaddew żmien bihom.

Staqsu lin-nies tan- negozju.

Dawn jitkellmu b'għoxrin ilsien meta kitbu li qed iħossuhom frustrati għax mhux se jkollhom ċans janalizzaw il-proposti li qegħdin isiru u l-programmi ta' azzjoni u l-policies li se jmur bihom biex jinnegozja l-gvern.

Imbagħad jiġu jgħidulu kollox sew qbilna miegħek.

Aħna nafu għaliex, u wieħed jifhem.

Sur President, wara dan imbagħad, bħalma semma sieħbi, niltaqgħu fil- kumitat permanenti ta' l-affarijiet barranin xhur wara li tkun saret il- ftira.

Imbagħad inutli li titkellem.

Pero' għallinqas, minħabba n-nuqqas ta' informazzjoni li kien jagħmel il-Ministru, konna b'xi mod bħal trabuxu niġbdu bil-mod, il-mod, biex naqilgħu t-tapp minn ġo griżmejh ħalli jaċċetta u jikkonferma ċertu dubbji li kienu jqumulna fuq l-affarijiet li konna smajna.

Dan il-Ministru għandu ħabta kif jinforma mill-inqas.

Dan lanqas kellu d- diċenza jagħmel stqarrija hawnhekk fil-parlament u jgħid x'inhuma l- għanijiet tagħna meta jkollna l-presidenza tal-Kunsill ta' l-Ewropa.

Issa ta' min igħid li trid xi 15 jew 20 sena biex tkun president.

Qrajna x'imkien u sirna nafu x'qal.

(Interruzzjonijiet) Pero' jien ma nistax nifhem x'importanza jagħtiha meta għandek guest officer ġdida.

Din mhux tort tagħha.

Din prattikament għadha tibda fuq il-Council of Europe hawn Malta u għandek ambaxxatur li qiegħed aktar Pariġi milli Strasbourg.

U naħseb anke l-Ministru jaf li diġa' hemm kummenti negattivi fil-kuriduri ta' Strasbourg mid-deputy minister dwar kif qiegħda titmexxa l-presidenza ta' Malta.

Dan ma jixraqilniex f'sede bħal dik fejn ilna ngawdu rispett snin twal u fejn għandna għallinqas il-konsulazzjoni li nkunu daqs ħaddieħor.

Dan kollu għaliex il-gvern Nazzjonalista mexxa politika barranija li lill-Malti ċaħditu mid-dritt li jagħżel bejn żewġ relazzjonijiet differenti mal-UE.

(Interruzzjonijiet) Dan qal din it-trend biss teżisti, ta' ħaddieħor hija rubbish, impjega nies biex iqassmu l- informazzjoni li qabel ġew impjegati kienu qalu kemm-il darba li dik hija rubbish.

(Interruzzjonijiet) Għal Simon Busuttil qed ngħid.

Dan kemm-il darba kien iddikjara qabel li dik hija rubbish u dan ġie mpjegat biex jipprova jkun ekwu, jipprova jkun ibbilanċjat fl-informazzjoni li se jqassam dwar l-għażla li se jkollu jagħmel il-Malti meta jiġi ffaċċjat bil- mistoqsija.

Għalhekk qed ngħid li kien hemm kompliċita' assoluta mal-membri ta' l-MIC.

Dan iċ-ċentru għandu staff Nazzjonalista kollu magħruf u nies li kienu kkommittew ruħhom diġa' bil-quddiem.

Semmejt lil Simon Busuttil, pero' nista' nsemmi wkoll lil Carmel Attard.

Dawn ma tistax tgħid li għandhom ċertu bilanċ għax dawn kienu diġa' kommessi.

(Interruzzjonijiet) Għandhom id-dritt kollu u mhux qed niċħadulhom jien.

Għandhom id-dritt kollu għall- opinjoni personali politika, imma mbagħad li tiġi mpjegat biex ikollok id- dover li tqassam b'mod ġust u ekwu l-informazzjoni ma tinżillix.

Issa dan meta t-terms of reference ta' l-MIC ...

(Interruzzjonijiet) Għaliex kull darba ngħidu li dawn qegħdin għall-EU.

M'hu veru xejn li qegħdin għall-EU dawn.

It-terms of reference tagħhom jgħidu ċar biex jikkontribwixxu għall- livell ogħla ta' informazzjoni u edukazzjoni fuq l-UE, mhux is-sħubija fl- UE imma fuq l-UE.

GĦandhom terms of reference biex jiġbru u jorganizzaw informazzjoni relatata ma' l-UE, biex jagħtu informazzjoni ġenerali dwar l- UE u r-relazzjonijiet ta' Malta u l-UE.

Mhux is-sħubija!

Dik il-politika tal-gvern li għandu dritt għaliha għaliex ġie elett fuq dak il-platform pero' informazzjoni fuq l-UE tinkludi wkoll informazzjoni dwar x'tagħmel l- UE f'postijiet oħra, x'toffri l-UE, x'inhuma l-modi differenti li qed titkellem fuqhom.

Għiduli x'ħiereġ mill-information centre fuq l-aħħar żviluppi li hemm.

M'hu ħiereġ assolutament xejn.

Dawn saru parti mit-team tan-negozjar tal-gvern, komdi bil-konsulenzi li qegħdin jieħdu, jitħabtu u l-Ministru jitħabbtilhom ħalli jsibu posthom fil-Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin.

Dawn forsi anke jaqbżu lil ħaddieħor għada pitgħada, pero minkejja dan, kollox miexi u kuntenti.

Għandek nies bħal Carmel Attard – u dan jagħmilli libell kemm irrid - Minkejja li jgħidu li huma oġġettivi.

Dan smajtu b'widnejja stess fuq programmi tar-radju jagħmel value judgements fuq iż-żewġ għażliet.

Issa dan minn flus il-poplu.

U jgħidilna kemm jaqbel iktar bi sħubija għax jiġi hekk, jiġi hekk u jiġi hekk, għax bil-partnership ma jistax jiġi hekk, jiġi hekk u jiġi hekk.

Min hu dan?

Għalhekk qegħdin inħallsuh dan?

Għallinqas Simon Busuttil jgħid li ma jagħmilx value judgements pero' Carmel Attard smajtu jien kemm-il darba.

Imbagħad dan telaq u sar reporter ma' l-RTK f'daqqa waħda.

Sur President, qed insemmi dawn biex ma nsemmix il-media bl-Ingliż.

Ovvjament dawn iddominati minn min qed ipappi.

Semmejt min għandu konsulenzi mal-ministeru bi Lm17,000 fis-sena.

Dawn huma nies li jiktbu u mbagħad issibhom chairpersons tal-PBS.

Dawn huma affarijiet tal-mistħija.

Kieku jien nirrofta.

Mela noqgħod nirremetti kontra l-partit Laburista mbagħad ovvjament inkun qtajt il-biljett ħalli nsir wieħed minn tal-klikka tal-ħbieb tal-ħbieb.

Tant telgħalna għal rasna u tlifna kull sens li d-DOI, fil-press release numru 1624 tat-18 ta' Diċembru ntqal li bl-UE l-Maltin jgħixu aħjar.

Hawnhekk hawn faċċata u nofs statement tal-UE li m'huwa attribwit lil ħadd.

L-ebda ministru ma qalu.

Dan ħareġ mid-DOI, assolutament jitkellem favur l- UE, qed jagħmel ġudizzju, qed jagħti opinjoni u ħadd ma ffirmah u ħadd m'huwa kkwotat.

Jien ngħid li din hija responsabbilta' diretta tad-direttur tad-DOI li jagħmel statement bħal dan.

Hekk spiċċajna issa.

Dak faxxiżmu fejn l-istat isir il-partit, fejn il-makkinarju ta' l-istat jiġi kkapparat mill-partit fil-gvern u jmexxi kollox hu.

Biex ma ngħidx li dan over and above il-kampanja kbira fit-tul tal-gideb u wegħdiet fiergħa fejn bħalma qal sieħbi, ma kellna lil ħadd li jwaqqafhom.

Ħadd ma ħareġ imeri lil David Casa meta qal li ġejjin Lm124 miljun għat- tarznari.

Aħna biss għedna li mhux veru.

L-MIC qagħad kwiet meta dan suppost jagħti l-informazzjoni fuq l-UE.

Anke meta ntqal li Lm2.4 miljun ħadd mill-MIC, la Carmel Attard, la Simon Busuttil, la l-bravi li jiġu fuq it-television kuljum jitbissmulna fil-kamra ta' l-ikel, ħadd minnhom ma qal li dak żbaljat.

Mhux se nsemmi fil-passat il-Lm100 miljun li kienu jissemmew.

Kemm għalaq ħalqu u qagħad kwiet l-Moviment Ewropew.

Issa dan meta suppost qegħdin jikkristallizzaw l-affarijiet.

L-MIC fejn kien dakinhar?

Ħadd ma qal xejn.

Dan qed ngħidu biex naraw kemm aħna qegħdin niġu miġbudin minn imneħirna, kemm il-makna tal-propaganda qed taħdem to perfection u kemm bil-flus you own the machine, tħaddem il-makna daqs iż-żejt, kollox miexi fuq ir-rubini.

Sadanittant, bħalma għedt, ma kien hemm l-ebda informazzjoni dwar alternattivi oħra.

Irrid ngħid ukoll li tan-naħa l-oħra mlebilbin biex jinvolvu l-knisja.

Min jgħid għax il-Papa qal hekk u l-Papa ma qalx hekk u għax qalu l-isfqijiet.

Il-Papa tiela' u l-Papa nieżel.

Iħossuha n-nies din, u min għandu l-eta' tiegħi jiftakar l-ġlieda politika-reliġjuża, x'wasslet f'dan il-pajjiż.

U min ma jirrispettax ir-reliġjon u min ma jirrispettax l-għaqda fost il- poplu jiġi jaqa' u jqum u juża' kollox basta bħala short term measure jieħu dak li għandu f'rasu.

Jien ngħid waħda biss.

Kellna bżonn - jien m'inix xi qaddis, għandi dnubiet kemm Alla ħalaq - nobdu lill-Papa f'kollox u f'kulma jgħid daqskemm qed nippruvaw nobduh f'dan li qegħdin jgħidu li qal fir- rigward ta' l-UE.

Wasalna fl-assurdita' li rridu nkunu aħna biex nevanġelizzaw l-Ewropa mill-ġdid.

Naħseb aħjar naraw fejn marru l-valuri Kristjani tagħna u nagħmlu eżami tal-kuxjenza bħala poplu, qabel naħsbu li nistgħu nkunu aħna ta' eżempju għal ħaddieħor.

Sur President, irrid ngħid li kulħadd isiefer ġo l-Ewropa.

Jien ma naħsibx li b'xi mod se nimpurtaw minn hemmhekk xi ħaġa li hi ta' valur għalina.

Qed nitkellem fuq morali.

Qrajna silta fil-gazzetta li l-qħab ta' Copenhagen qegħdin jiftaħru li żdied ix-xogħol tagħhom matul is-summit.

Dawn il- valur nsara li qed nitkellmu fuqhom ta' l-Ewropa!

Dażgur li tidħak, mela mhux tad-daħk.

Tgħidx kemm dħakt meta qrajtha jien.

Mhux kollox negozju!

Mhux kollox għall-GDP jikkontribwixxi.

Hekk qalu, tgħidx kemm żdidilhom ix- xogħol matul iż-żmien tas-summit.

Dażgur, 3,000 ġurnalista, diplomatiċi u minn kollox kien hemm!

Ta' kull kwalita' marru għandhom.

Imbagħad jiġi ċ- ċentru, fidi u ġustizzja li semma sieħbi...

Issa again ma nafx hux qed jitkellem fuq il-ġiżwiti kollha jew fuq membru partikolari tal-ġiżwiti.

Lil dan jiena diġa' kkritikajtu fuq ir-radju u nerġa' nikkritikah hawnhekk.

Dan beda d-dokument li bgħat diġa' b'sequence żbaljat fejn jgħid li:

''l-għażla li se nagħmlu hija favur jew kontra s-sħubija ta' Malta fl- Unjoni Ewropea skond il-kondizzjonijiet li l-gvern se jkun kiseb fin- negozjati.''

Min qallu din?

Żbaljat kompletament.

Issa jew żbaljat jew irid jimmiżinforma.

Jiena lil dan nafu, nattendi l-quddies tiegħu u għandi rispett kbir lejh pero' jekk jidħol fil-politika, bħal meta mar ma' ta' l- IVA r-rispett jibda jonqos.

Ħafna jibda jonqos, għaliex hemm dik li hi reliġjon, hemm dik li hi politika, u hemm interface bejniethom.

Jekk irid ikun onest u ċar irid jgħid li l-għażla hija bejn sħubija u relazzjoni mqarrba ħafna ma' l-UE.

Mhux sħubija jew xejn.

Min qalu dan?

Qiegħed jirrepeti l-kampanja antika ta' l-editorjali ta' ''The Times"' u tal- kelliema kollha tal-gvern li jridu jagħtu l-impressjoni li jew nissieħbu jew ikollna l-baħħ.

L-ex-ministru ta' l-affarijiet barranin kien jgħidilna li jew insiru membri jew inkella nibqgħu qasba tixxejjer mar-riħ.

U dan l- aħħar qed jerġa' jkompli anke jagħti naqra iktar ton fl-istatements tiegħu.

L-għażla ta' dan il-pajjiż hija bejn sħubija u bejn partnership.

Hija għażla, u se ngħidu għall-ġid ta' min qed imexxi dan iċ-ċentru, fidi u ġustizzja, minn pakkett ta' vantaġġi u żvantaġġi b'kondizzjonijiet fissi għal kulħadd li hija sħubija u rabta aktar flessibbli mfassla għaċ- ċirkostanzi partikolari ta' pajjiżna.

Ir-relazzjoni tal-partit Laburista tkun mibnija fuq l-għarfien.

Aħna nafu f'liema oqsma aħna b'saħħitna, f'liema aħna inqas b'saħħitna u fejn aħna dgħajfin.

Irrid nibdew minn hemm biex inkunu nafu aħna għal liema għaqda u għal liema relazzjoni kapaċi nidħlu.

Din ir-relazzjoni trid tinbena fuq liema huma l-opportunitajiet li rridu nakkwistaw għall-pajjiżna.

X'opportunitajiet se nakkwistaw?

X'irridu nagħmlu minn din ir-relazzjoni, tkun ma' min tkun?

X'irridu nottjenu minn din ir-relazzjoni?

Irridu naraw ukoll liema huma l-perikli li rridu nevitaw u mhux ngħidu rrid nieħdu dan il-pakkett u daqshekk.

L-għan aħħari ta' ftehim bħalma hu l-partnership u koperazzjoni mal-UE huwa l-ħarsien ta' l-interessi taż-żewġ naħat.

Dan irid ikun mibni mhux fuq il- kbir u fuq iż-żgħir, immqa fuq prinċipju ta' ekwita', ta' qsim ekwu ta' benefiċċju kif ukoll ta' responsabbiltajiet.

Minkejja li nispjegaw din il- pożizzjoni hawn kampanja sħiħa fejn jingħad li ma aħna ma nafux xi rridu.

Imma kemm hawn stupidi f'dan il-pajjiż!

Aħna xbajna nispjegaw!

Kemm hawn boloh!

Dawn ma jafux x'inhi ̧ jikkritikawha u jgħidu li mhijiex tajba.

Din jew hija tajba jew ħażina jew inkella ma tafx x'inhi ̧ waħda minnhom.

Pero' l-iskop huwa wieħed; dak li jħawdu l-imħuħ tan-nies u jaħlu ż-żmien.

Sur President ̧ ilna mill-1992 għaddejjin b'din l-istorja u meta tibda tiftakar kważi tibda tiddardar.

Per eżempju ̧ kienu jgħidulna li se nidħlu, qegħdin fuq l-antiporta u fuq l-għatba u mbagħad ma dħalniex u affarijiet bħal dawn.

Saħansitra dak iż-żmien il-Prim Ministru kien qal li jekk ma nidħlux f'sentejn ikollna diżastru.

Naħseb li fuq dawn l- affarijiet jistgħu jinkitbu kotba sħaħ.

Issa għaddejna erba' snin ta' ftaħir, wegħdiet, dikjarazzjonijiet.

Dan l-aħħar konna nisimgħu ħafna dwar kemm sejrin tajjeb fin-negozjati u kull darba li jintemm xi kapitlu ̧ il- poplu jirrealizza li ma tistax taħrab milli tapplika l-liġijiet ta' l-UE għal dak il-kapitlu.

Għalhekk kellna kull darba noqgħodu niddisktu u kif għidt qabel, kienet tkun l-oppożizzjoni li toħroġ il-verità kollha u t- tifsir veru mingħand il-gvern dwar l-implikazzjonijiet ta' dak li jkun ġie miftiehem f'dawn in-negozjati.

Ma' l-għeluq ta' kull kapitlu kien ikollna prova ta' kemm kienu jkunu żbaljati l-previżjonijiet tal-gvern u kemm kienu jkunu korretti l-previżjonijiet ta' din in-naħa tal-Kamra.

Sur President, fl-aħħar irriżulta li l-gvern Nazzjonalista kellu jagħmel dak kollu li riedet l-UE u jekk m'għamlux mill-ewwel għandu jagħmlu wara li jgħaddu xi snin; sentejn, tliet snin, ħames snin jew seba' snin biex l- effett fuq l-ekonomija jew is-soċjetà Maltija ma jinħassx mill-ewwel.

Issa jien ngħid li jekk dawn il-miżuri jkunu tajbin mhux iddaħħalhom bil- mod trid imma ddaħħalhom mill-ewwel.

Għalhekk il-fatt li ddaħħalhom bil- mod ifisser li l-miżuri li tkun se ddaħħal se jagħmlu l-ħsara u se jħallu impatt negattiv fuq l-ekonomija, fuq is-soċjetà, fuq il-balance of payment eċċ. għax kieku l-effett tagħhom ikun tajjeb iddaħħalhom mill-ewwel.

Dan bħal dak il-bniedem li għandu bżonn operazzjoni u jħalli għal aktar tard imma fl-aħħar mill-aħħar jibża' kemm jibża' jagħmilha jrid l-operazzjoni.

Hekk għamel il-gvern.

Dan ġie jiftaħar li rebaħ il-perijodu ta' tranżizzjoni pero' jien ngħidlu li wara li kkonvinċihom kemm ċerti miżuri huma ħżiena għalina ̧ dawn kellhom ħniena minna u minflok ġiegħluh jiblagħhom issa se jkollu jiblagħhom xi erba' snin oħra.

Issa dan l-aħħar qagħdu jiftaħru li ġabu pakkett eċċezzjonali, straordinarju, uniku u ma nafx x'ma sejħulux; saħansitra qalu li bħall-Polonja u bħalna ma kienx hawn.

Ovvjament dawn joqgħodu jkabbru daqsxejn l-affarijiet.

Ħalli naraw x'inhuma l-vantaġġi tal-pakkett li l-gvern qed jiftaħar tant bih.

Jien ħadt gost li l-bieraħ il-Prim Ministru rreaġixxa għad-deċiżjoni tal-grupp parlamentari li nagħmlu dibattitu fuq dan il-pakkett.

Kieku ried jagħmel dikjarazzjoni bħalma għamel fil-għaxija kien jagħmilha nhar it- Tnejn.

Għalhekk peress li aħna ddeċidejna f'nofsinhar li dak il-pakkett ma nistgħux inħalluh hekk imma ridna niddiskutuh, jien ċempilt lill-iSpeaker u nformajtu bid-deċiżjoni tal-grupp parlamentari u għamilna press release.

Imbagħad fil-għaxija ġie l-Prim Ministru fil-Parlament u għamel dikjarazzjoni ta' faċċata u nofs fuq event li suppost huwa daqshekk kbir u li ħa daqshekk żmien ̧ daqstant flus u daqstant riżorsi tal-poplu Malti.

Pero' għallinqas qal li se niddiskutuh u nhar l-Erbgħa nispera li jiltaqa' l-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra biex niddiskutu kif se nagħmlu din id-diskussjoni.

Issa se nitkellem ftit fuq dan il-pakkett u se nibda mill-moviment ħieles tal-persuni.

Jien ngħid li l-konċessjonijiet li ftaħar bihom il-ministru u l-gvern li nilqgħu u jekk kemm-il darba jkun hemm numru enormi u perikoluż għall-ekonomija Maltija, nagħlqu l-bibien u mbagħad nikkonsultaw huma konċessjonijiet li la huma serji u lanqas effettivi.

M'hemm l-ebda ħarsien bis-serjetà għall-ħaddiem speċjalment għas-self-employed u ħadd ma għamel impact assessment dwar dan ħalli nkunu nafu l-affarijiet eżatt.

Irridu nilqgħu għal li jista' jkun u nittamaw fil-Bambin li affarijiet bħa dawn ma jiġrux.

Bil-politika ta' partnership dan id-dritt awtomatiku ma jeżistix u jista' jiġi elf miljun Simon Busuttil jikkwota ħażin l-arranġament li sar bħal dak li sar ma' l-Isvizzera.

Jien ngħidlu li b'din il-politika l-ebda membru mill-UE m'għandu dritt jiġi hawn Malta u jaħdem bi dritt f'dan il- pajjiż.

Se ngħid xi ħaġa wkoll fuq il-moviment ħieles tas-servizzi.

Aħna għidna kemm-il darba li diġà hemm ħafna servizzi li huma liberalizzati u hawnhekk nista' nsemmi l-banking u l-insurance.

M'hemm xejn ħażin f'dan.

Imma mbagħad hemm livell li fih m'għandniex għalfejn nilliberalizzaw aktar.

Per eżempju, m'hemm l-ebda kontrolli li ħobż il-kuntratturi Maltin ma jeħdux il-barrani.

Fil-fatt ċertu ammont ta' kuntratti pubbliċi u tal- kunsilli lokali jista' jittieħed mill-barrani wkoll.

Kif diġà għidt aħna naqblu mal-liberalizzazzjoni sa ċertu livell u lesti li nkomplu nilliberalizzaw fejn ikun possibbli imma dan ma nagħmluhx fil-qasam iż- żgħir fejn hemm il-ħobża ta' kuljum ta' min irid jiekol minnha hawn Malta.

Issa se ngħid xi ħaġa dwar il-moviment ħieles tal-kapital.

Dawn ftaħru li bil-miżuri li ttieħdu l-barranin ma jistgħux jixtru artijiet u proprjetà.

Jien ċert li l-Ministru Joe Borg li huwa avukat ̧ u hawnhekk igħallimni ̧ jaf kemm hawn toqob legali f'dak il-ftehim li sar u għada pitgħada meta jibda jara lil min juża dawk it-toqob legali biex jagħmel li jrid ̧ se jkun helpless u bla saħħa.

Jien għandi rispett kbir lejn il-Ministru Joe Borg u naf li dan m'għamlux b'intenzjonijiet ħżiena imma l-ġrieden li hemm fi Brussels ...

Per eżempju, it-trattat li qed igħidu li fih xi 4,000 faċċata għad irridu naqrawh ħalli naraw id-dettalji ż-żgħar fejn qegħdin.

Pero' diġà jidher ċar li minkejja s-safeguards kollha hemm ħafna toqob legali minn fejn wieħed igħaddi.

Sur President ̧ irrid insemmi wkoll il-moviment ħieles tal-prodotti fosthom tal-manifatturi u tal-biedja li permezz tiegħu inti jkollok għaqda doganali u allura tkun magħluq b'sistema li permezz tagħha ma tistax tkun flessibbli biex tagħmel dazji, kontrolli u affarijiet bħal dawn.

Int se tkun magħluq b'sistema dettata b'regolamenti ta' l-UE.

Din hija restrittiva għall-aħħar għax id-dazji fuq prodotti minn barra tagħmilhom l- UE.

Ma tistax tagħmel kontroll fuq materja prima li timporta għax trid timplimenta dak li tgħid l-UE.

Huwa hawnhekk fejn ikollna ħafna argumenti.

Aħna dejjem ngħidu li bil-partnership ikollna biss żona ta' kummerċ industrijali ħieles.

Issa bi prodotti industrijali nifhmu prodotti manifatturati u anke semi-manifatturati.

Pero' - u din insostnuha - l- prodotti agrikoli ma jiġux inklużi b'mod awtomatiku imma jistgħu jsiru konċessjonijiet reċiproki bħalma hemm fil-ftehim ta' l-Isvizzera.

Issa hawnhekk irrid ngħid li jekk wieħed jaqbad il-ftehim li hemm ma' l- Isvizzera u jara l-kliem eżatt li jintuża fil-preambolu ta' għexieren ta' faċċati li hemm li jispeċifikaw id-dettalji, isib l-istess diċitura li kellna aħna fil-ftehim ta' l-1998 ma' l-UE li jgħid li idealment ikollok żona ta' kummerċ industrijali ħieles li jkopri s-setturi kollha pero' dan fir-rispett tal-politika agrikola ta' kull naħa u fil-ħarsien tas- sensittività ta' ċerti prodotti.

Għalhekk dan huwa l-istess kliem li hemm fil-preambolu tal-ftehim ma' l- Isvizzera li ġie ffirmat f'Ġunju ta' l-1999 - sena wara li konna għamilna l-ftehim tagħna - mill-Kummissarju Van den Broeck.

Jien ngħid li jekk l- Isvizzeri b'dan il-preambolu kienu kapaċi jidħlu għal kważi 300 faċċata ta' eċċezzjonijiet u kwalifiki ta' dazji, levies ̧ kwantitajiet, dati u kemm idaħħal jew ma ddaħħalx ġo pajjiżek prodotti agrikoli u agro-industrijali ...

Min jibqa' jgħid li b'dak li konna qed nagħmlu aħna ma konniex naslu biex nagħmlu din il-linja, huwa żbaljat.

Jien hawnhekk nerġa' nisfida lil min igħid li dak li qed ngħid mhuwiex minnu.

Min hu midħlu ta' l-Unjoni Ewropea jaf li ċerti frażijiet li jużaw jirrepetuhom, bħal, per eżempju, il-frażijiet li wżajna fil-joint agreement li għamilna fl-1998.

Qed ngħid dan biex forsi xi darba nieqfu ngħidu ċ-ċuċati u l-ħmerijiet għall-vantaġġ politiku u dak li kien abjad ma ngħidulux abjad.

Fil-pakkett li qed jiftaħar bih il-gvern u li qed igħid li dan huwa eċċezzjonali hemm ukol il-politika agrikola komuni.

Din ma tfisser xejn ħlief kompetizzjoni sfrenata għal swieq li normalment kien iforni l-bidwi.

Pero' fl-aħħar ammettew li se nneħħu l-levies għax hekk tordna l-Unjoni Ewropea.

Irridu naċċettaw, kif aċċetta l-gvern ̧ li l-bidwi ma jistax jgħix bla sussidju u minflok bqajna nħallsu l-levy fuq il-kaboċċa ̧ il-pastarda, it-tuffieħa u affarijiet oħra li tixtri l-mara tad-dar, issa l-gvern se jeħdilna l-flus mill-but bħala taxxi biex jagħtihom lill-bdiewa jiġifieri ħriġna mill-bieb u se nidħlu mit-tieqa.

Dan huwa l-akbar ċertifikat ta' kemm kellna raġun meta konna ngħidu li l-biedja Maltija ma tistax – mhux għax il-bidwi mhuwiex kapaċi imma hemm kwestjonijiet tad-daqs - tikkompeti ma' barra jekk mhux bis-sussidji.

Mela allura la se nneħħu l-levies lill- bdiewa rridu nagħtuhom il-flus mod ieħor ħalli nżommuhom ħajjin.

Issa hawnhekk qed nitkellmu fuq programm ta' għaxar snin li se jieħu madwar Lm46 miljun bħala sussidji għall-frott, għall-ħaxix u għad-dwieli u Lm26 miljun bħala sussidji għad-dairy products, għall-pork u għat-tiġieġ.

Allura dan l- ammont li jitla' għal kważi Lm80 miljun mhux minn flus il-poplu jridu jiġu?

Dan hu l-pakkett li qed niftaħru bih?

Bil-politika ta' partnership it- tneħħija tal-levies u tal-protezzjoni la tkun awtomatika u lanqas obbligatorja, lanqas bid-WTO.

Ovvjament l-iskop tagħna jkun li fejn tista' ma tagħmilx levies għalxejn ma tagħmilhomx.

Ara l-Isvizzera m'għamlitx levies fuq il-larinġ għax dan ma tipproduċihx imma kemm għamlet kontrolli fuq il-ġobon u fuq l-inbid!

Minkejja li joqgħodu jsemmulna d- WTO, fl-aħħar agreement li għamlet l-Unjoni Ewropea jeżistu kontrolli u levies.

Mela dan ifisser li bil-partnership it-tneħħija tal-levies u t- tneħħija tal-protezzjoni la tkun obbligatorja u lanqas awtomatika.

Issa wieħed irid jiftakar li l-common agricultural policy tant għandha difetti li mhijiex parti mill-ftehim mal-pajjiżi ta' l-European economic area.

Fil- fatt dawn lanqas customs union u tariffi komuni m'għandhom biex jipproteġu l-industrija tagħhom.

Issa ħalli niġi għall-politika komuni tas-sajd li hija parti mill-pakkett ukoll.

Dan jiftaħar, jieħu gost u jgħid li dan huwa pakkett eċċezzjonali meta fir-realtà tilef id-dritt esklussiv fuq żewġ terzi mill- ibħra li qabel kienu esklussivament għall-użu tas-sajjied Malti.

Kif jista' xi ħadd jifhem li jien nista' nifraħ u ngħid li mort tajjeb meta se nitlef żewġ terzi mid-drittijiet tiegħi!

Jien ma nistax nifhimha din!

Igħidu li dan se jimmaniġġjawh ukoll.

Imma dan mhux logħob bid-diskors!

Id-drittijiet u l-libertà li kellhom is-sajjieda Maltin f'dawk il-25 mil mhux se jibqgħu jgawdu minnhom.

Imbagħad jiġi jgħidilhom li dan huwa fl- interess tagħhom għax kieku jixxuttaw il-provvisti.

F'dawn is-snin kollha ħadd qatt ma qal li xxuttaw il-provvisti.

Il-provvisti kienu qed jixxuttaw meta kienu qed jidħlu l-barranin b'apparat ħafna akbar minn tagħna u b'dgħajjes tas-sajd ħafna aktar armati milli huma tagħna u jkaxkru kollox!

Hemmhekk kienet se tispiċċa l-provvista.

Pero' ma nistax nifhem kif lill-Malti jgħidlu li mhux se jibqa' jkollu dritt fuq żewġ terzi mill-ibħra li qabel kienu esklussivament għalih u se jkun aħjar.

Minkejja dan kollu qisu ma ġara xejn.

Nerġgħu ndaħħlu idejna fil-but, noħorġu Lm2.4 miljun minn flus il-poplu u nqassmuhom lis-sajjieda u kulħadd se jieħu r-rigal tal-Milied mingħand il-Ministru Ninu Zammit.

U t-taxxi jkomplu jogħlew!

Imbagħad ma jkollniex biex nixtru makna tal-kliewi, il- mediċini jew biex nagħmlu t-tibdil li hemm bżonn fil-klassijiet ta' l- iskola.

Għalhekk nagħmlu fondazzjoni ħalli tissellef mingħand il-bank u nkomplu nżidu d-dejn tal-pajjiż!

Dan x'ġenn hu!

Din x'ekonomija hi?

Jien nagħmel is-sagrifiċċji imbagħad inħallas għalihom għax hekk tordna l- Unjoni Ewropea!

Irrid ngħid ukoll li lis-sajjieda mhux biss se nċaħħduhom milli jistadu fejn kienu jistadu qabel bi dritt imma se niftħulhom il- bibien għall-kompetizzjoni mhux biss mill-Unjoni Ewropea imma anke minn pajjiżi bħat-Tuneżija.

Bis-sistema ta' partnership dawn l-affarijiet ma daħlu bl-ebda mod fid-diskussjoni.

Sur President ̧ m'hemmx eżempju aktar klassiku mill-fliexken tal-ħġieġ tal- luminata li aħna dejjem ipproteġejnihom ħalli jkollhom is-suq għalihom.

Bil-viltà kollha u bin-negotiating skills kbar ta' kulmin kien qiegħed ġewwa Brussels, din kellna nibilgħuha mhux sa griżmejna imma aktar 'l isfel.

U meta xi ħadd fuq il-programm ''Xarabank'' beda jilmenta fuq dan mal-Kummissarju Verheugen dan kellu l-arroganza li jgħidu biex ma joqgħod jilmenta xejn u aħjar imur isib soluzzjoni għal din il-problema.

Mela l- ewwel timponili l-problema u mbagħad tgħid biex immur insib soluzzjoni għaliha!

Dan se jkun il-pattern tal-mod kif se naħdmu għada pitgħada?

Hekk se niġu trattati?

Ma jistax ikun li dan ma jimpurtahx miċ- ċirkostanzi tagħna għax inkella ħaddieħor ikun irid jagħmel l-istess.

Qabel konna ngħidu għaċ-Ċiniżi li huma uniformi imma naħseb li anke fl- Ewropa ̧ kulħadd sar uniformi.

Sur President, issa nixtieq nitkellem ftit fuq il-politika ta' tassazzjoni li tiġi mposta u ddettata mill-Unjoni Ewropea f'każ ta' sħubija.

Hawnhekk ikollok bilfors li timponi t-taxxi - ħalli ma ngħidx ir-rati għalissa - skond kif tiddetta l-Unjoni Ewropea.

Dan l-aħħar ġew ferħanin igħidulna li mhux se ndaħħlu taxxa fuq il-mediċina u fuq l-ikel.

Hija xi ħaġa tal- mistħija li tgħid li se ddaħħal taxxa fuq il-mediċini u fuq l-ikel.

U l- ministru jaf għax kien hemm fl-aħħar Joint Parliamentary Committee li sar fi Brussells li membru parlamentari Ingliż beda jgħajjarhom u qalilhom: Ma tistħux iġġegħluhom jagħmlu t-taxxa fuq il-walking sticks, fuq il- wheelchairs u fuq il-dentaturi!

L-ebda Malti ma rrispondih min-naħa l- oħra u ħadd minnhom ma fetaħ ħalqu li ma jmorrux b'xi mod ixellfu n- negozjati.

Imbagħad ġew il-Ministru u l-Prim Ministru ferħanin għax taxxa fuq l-ikel u fuq il-mediċinali mhux se tidħol għalissa imma se tidħol seba' snin oħra.

Mela jekk seba' snin oħra ma jien ma nkunx hawn mhux se jkun hawn ta' warajja?

Mela l-anzjan u l-mara tad-dar ta' seba' snin oħra mhux Maltin se jkunu!

X'inhi din li għax dawn għandhom taxxa fuq l- ikel u fuq il-mediċini, jien irrid indaħħalha wkoll?

Fil-programm ta' azzjoni tal-gvern hemm ċar li l-impatt soċjali tagħha din ma ġiex ikkalkolat.

U nafu x'jiġri f'dan il-pajjiż.

S'issa marru ħafna levies pero' nsibu li din is-sena l-ħajja għoliet 7% fuq is-sena l-oħra.

Kif tispjegaha din?

Qed inneħħu l-levies bil-konsegwenza li togħla l-ħajja.

Hekk se jsir minkejja li qegħdin jgħidu li mad-dħul inneħħu l-levies fuq l-agrikoltura u fuq l-affarijiet ta' l-ikel għaliex m'hemmx kontroll.

U l-ħbieb tal-ħbieb jagħlqu għajnejhom meta jkun hemm xi ħadd tal-qalba li jgħid li għandna nkomplu mmexxu għax in-nies jidraw.

Jekk ma jkollokx min ikun serju mhux se jkollok kontrolli.

Hekk se jiġri.

Il-mediċini diġà huma m'ogħla s-smewwiet u l-ikel mhuwiex irħis hawn Malta; min isiefer jafu dan.

Għalhekk se naqtgħu qalb min irid jixtri l-mediċini, se nagħmlu aktar strains fuq il-familja Maltija u se nagħmlu ħsara għall-industrija tat-turiżmu ta' pajjiżna.

Nerġa' ngħid li jekk kienet miżura tajba jmisshom idaħħluha minn għada u mhux se jdaħħluha xi seba' snin oħra.

Għalhekk dawn jafu li din hija ta' ħsara.

U aktar kemm tiġġieled biex iddaħħalha tard aktar ikun ifisser li tkun ta' ħsara.

Jien ngħid li jekk din il-miżura kellhom jaċċettawha bilfors m'hemmx x'tagħmel u jekk minflok wara ħames snin se jdaħħluha wara seba' snin nagħtihom kredtu pero' mbagħad nistaqsihom għalfejn aċċettawha din.

Sur President ̧ hawnhekk nixtieq nistaqsi wkoll jekk hux se tidħol VAT fuq l- istampar, fuq bini ġdid u fuq bejgħ u xiri ta' l-art li tkun għall-bini.

Dawn kienu msemmijin ukoll pero' dan l-aħħar l-enfasi waqgħet fuq l-ikel u l-mediċinali.

Bi sħubija sħiħa fl-UE wieħed irid jara kemm imorru liri bħala taxxi lejn l-UE.

Bil-partnership ma jkollna nibgħatu ebda ħlasijiet lill-UE u 'l quddiem nitkellem ukoll kif irridu nġibu l-flus.

Hemm politika oħra f'dan il-pakkett favoluż li jiftaħar bih il-partit Nazzjonalista.

Qed nirriferi għall-politika ta' għajnuna mill-istat jew aħjar l-iState aid policy.

Mhux se ntawwal fuqha din għax kulħadd jaf x'kellu jagħmel il-gvern ̧ irid jew ma jridx, rigward it-tarzna.

Ħalliha li sa ċertu punt naqblu li rridu nnaqqsu l-finanzjament tat-tarznari għax ma jistax ikun li dawn jibqgħu jġorru dak id-deficit kollu, għalkemm ̧ kif għidt diġà ̧ neħħejna s-sussidju min-naħa biex tfajnih fuq il-biedja u fuq is-sajd.

Dan huwa ġenn.

Imma ejja nħarsu lejn il-konċett tad-dritt li jien nagħmel dak li rrid.

Dawn ma qalulniex li fuq it-tarzna rridu nagħmlu dak li jgħidulna aħna imma qalulna li jekk sa ċertu data t-tarzna ma tkunx vijabbli, rridu nagħlquha.

Hemm ukoll il-politika oħra ta' l-għaqda ekonomika u monetarja fejn inti titlef totalment il-flessibilità tal-politika fiskali u anke monetarja tal- pajjiż.

Dan ma jseħħx b'politika ta' partnership.

Jien nammetti li fid- dinja tal-lum ma tistax tgħid li hemm indipendenza totali għaliex se jkollok ċerta relazzjoni, ċerta rabta u ċerti effetti diretti f'dawk li huma ekonomiji, għalkemm dan mhux xi wieħed mill-kbar nett.

Pero' ta' min isemmiha din ukoll.

Issa se nitkellem ftit fuq il-famużi fondi li sieħbi għamel aċċenn għalihom u l-mexxej tagħna semmihom meta għamilna l-press conference.

Illum din saret frażi tad-daħk għax bejn dak li ġie mwiegħed u dak li ġie mħabbar li akkwista l-gvern hemm aktar minn baħar jaqsam.

Hawnhekk ta' min juri kif il-Prim Ministru pprova jagħti l-impressjoni li ried iqarraq.

Ġibna Lm80 miljun fuq tliet snin u biex jilgħabha tal-bravu, t-Lm80 miljun żiedhom mat-Lm30 miljun tat-Taljani u allura l-ammont tela' għal Lm110 miljun.

Ma rridux ninsew li t-Lm30 miljun tat-Taljani ġew kollha bil-ħila tal-gvern Laburista li kien insista li jkun hemm protokoll finanzjarju mal- gvern Taljan.

Fil-fatt beda jsir protokoll wieħed wara l-ieħor u niftakar li fi żmienna konna diġà bdejna nitkellmu fuq il-ħames protokoll finanzjarju.

Jien ma rrid nieħu l-ebda mertu dwar dan.

Imma mbagħad x'ġara mit-Lm80 miljun?

Meta mbagħad issikkajna u għidna li aħna rridu nkunu nafu dawn it-Lm80 miljun x'inhuma, qalulna li rridu nibgħatu dawk il-miljuni kollha lill-Brussell - u hawnhekk għandi l-figuri li meta tarahom tieħu daqsxejn qatgħa għaliex mhumiex ftit - u mbagħad minnhom trid tnaqqas dawk li se jagħtuna u tara d-differenza.

Huwa interessanti li hawnhekk wieħed jinnota li fejn qabel fil-ħarġa ta' l-MIC ta' Ottubru ta' l-2002 kienu qalu li fi tliet snin se nibgħatu lura Euro149 miljun, il-bieraħ il-Prim Ministru semma ċ-ċifra ta' Euro177 miljun.

Issa hawnhekk ikun tajjeb li l-poplu Malti jkun jaf li Lm2.5 miljun minnhom se nagħtuhom lill-Ingilterra bħala refund li għandu dritt għalihom mill-UE.

Aħna dejjem ħadna mingħand l-Ingilterra imma bi sħubija fl-UE se nagħtu Lm2.5 miljun fis-sena lill- poplu Ingliż.

Hawnhekk jidher ċar li dawn se jagħtuna Lm97 miljun fi tliet snin, aħna se nagħtuhom Lm73 miljun fi tlett snin u jekk tagħmel minus jibqagħlek Lm24 miljun li jiġu Lm8 miljun fis-sena.

Mela l-Lm100 miljun niżlu għal Lm8 miljun flus f'idejk.

Il-bqija l-ewwel irid jiġi approvat proġett partikolari ̧ jiġi approvat il-costing tiegħu u jitħallsu l- konsulenzi mqabbda mill-UE.

Għalhekk lilna qed igħidu li se jagħtuna Lm8 miljun imma t-Lm18-il miljun l-oħra neħduhom mal-proġetti.

Issa kulħadd jaf li l-pajjiżi ta' l-Ewropa ċentrali li kienu ilhom jaħdmu snin twal fuq il- proġetti tal-FAR u l-WISP ma ħadux aktar minn 60% ta' dak li kellhom ivvotat għalihom.

Dawn huma flus li mhux se jiġu awtomatikament.

Sur President, ma rridux ninsew li skond ir-rapport ta' Bari ta' Novembru tas-sena 2000 li għandu f'idejh il-gvern, bi sħubija fl-UE, irridu nħallsu aktar Euro 11 miljun biex nixtru z-zokkor li nixtru llum, madwar Euro8,000 biex nixtru l-laħam li għandna llum, Euro3.5 miljun biex nixtru l-qmuħ li nixtru llum u Euro1.5 miljun biex nixtru d-dairy products.

Dan jammonta għal total ta' Euro16.8 miljun li f'termini Maltin jiġu madwar Lm6.5 miljun.

Bi sħubija dawn il-flus se jkollna nħallsuhom imma bil-partnership ma jkollniex għalfejn nagħmlu dan.

Bil-partnership inħallsu l-prezzijiet ta' barra mill-UE mhux ta' ġewwa.

Mela minn dawn il-flus li qed jiftaħar li ġab irridu mill-ewwel naqtgħu Lm6.5 miljun ta' l-ikel li nimpurtaw bl- istess prezzijiet.

Issa dan biex ma nsemmix il-miljuni ta' flus li nfaqna biex waqqafna l-istrutturi li kellha bżonn l-UE biex inħaddmu pajjiżna u l- flus li se noħorġu minn ġo bwiet il-Maltin biex nissussidjaw il-biedja.

Issa forsi jkun hawn min igħidli: Mhux fi bwiet il- Maltin se jmorru l- flus?

Imma xorta ħerġin il-flus mit-taxxa u mill-budget totali tal-pajjiż.

Jien nispera li 'l quddiem ikollna aktar ċans nitkellmu fuq dan.

Pero' dawn huma affarijiet li wieħed assolutament ma jistax jifhimhom.

Kien hemm min staqsa kemm se nġibu miljuni bil-partnership?

Jiena nirrispondi b'dan il-mod.

Niffrankaw żgur minn dak li se nibgħatu.

U hawnhekk qalulna li fi tliet snin se nibgħatu Lm73 miljun.

Jekk ma nisseħbux, nibqgħu partners ma' l-Unjoni mhux se nħallsuhom dawn.

Biex ma nsemmix dawk li konna niffrankaw mill-Lm20 miljun fis-sena li nfaqna biex nagħmlu l-istrutturi.

Barra minnhekk niffrankaw ukoll is-sussidji lill- bdiewa u lis-sajjieda u ma nħallsux il-prezzijiet għolja għall-prodotti li qegħdin nixtru mill-UE.

Mela se niffrankaw il-miljuni kieku kellna nibqgħu partners.

Mela inti kemm jagħtik fil-karta.

Dan mhux eżerċizzju tal-karta!

Se nagħtuhom "daqshekk" u se jagħtuna "daqshekk"!

Ma nagħtuhom xejn mill- ewwel.

Jagħtuna Lm8 miljun u niġu paċi.

Sur President, il-pakkett finanzjarju assolutament it's a flash in the pan.

Assolutament ma jfisser xejn.

Ħadd ma qal li bil-partnership inti ma tistax ikollok ukoll protokoll finanzjarju.

L-UE kellha protokoll finanzjarju fuq association agreement magħna.

Għandha protokoll finanzjarju ma` kull tip ta' relazzjoni li għandha, ma jkollhiex f'relazzjoni aktar mqarrba.

Jiġifieri min jgħid li ma jkunx hemm fondi huwa żbaljat għax inti jkollok dritt, bħalma diġa` għandna, anke għall-fondi tal-European Investment Bank.

Sur President, biex nagħlaq irrid nagħmel aċċenn fuq kapitlu importanti ħafna li huwa parti minn dan il-pakkett eċċezzjonali, uniku u storiku li ftaħru bih in-Nazzjonalisti.

Qed nitkellem fuq il-politika barranija u ta' sigurta` komuni.

Dawn jinvolvu l-kunċett tan-newtralita` u dak tas- sovranita'.

Is-sovranita` tispiċċa għax inti bis-sħubija ma tibqax liberu fid-deċiżjonijiet tiegħek.

Trid tieħu deċiżjonijiet li jkunu formolati mill- UE u you've got to tow the line.

Issa fin-newtralita` jidħol argument legali li ta` min issa jibda jitkellem fuqu.

Huwa veru li għandek il- possibilita' ta' constructive extention.

Artiklu 5 tat-Trattat ta' Nizza jagħtik id-dritt li inti tista` ma teħux parti f'azzjonijiet li jkunu se jieħdu l-membri ta' l-UE għar-raġunijiet tiegħek.

Pero` ma tridx tfixkilhom milli se jagħmlu u lanqas tgħin lin-naħa l-oħra li kontra tagħha se jittieħdu l-azzjonijiet.

Pero' f'artiklu 23 tat-Trattat ta' Nizza hemm miktub eżatt dan:

"The member State concerned shall refrain from any action likely to conflict with or impede Union action based on that decision.".

Qrajtha bil-mod għax il-kliem huwa importanti hawnhekk.

Qed jingħad li l- Istat membru jrid iżomm lura minn kull azzjoni.

Mhux trid tmur f'konflitt imma li tista` tkun f'konflitt.

Fil-fatt qed jingħad ''likely to conflict with'' jew timpedixxi ''or impede Union action based on that decision''.

Hawnhekk iċ-ċavetta hija l-kliem ''likely to conflict with''.

Issa hawnhekk hawn din il-kwestjoni.

Meta l-gvern ikkonkluda n-negozjati ma' l- UE f'dan il-kapitlu, press release ta' l-MIC tat-2 ta' Awissu qalet hekk:

''As member States they must undertake to give active and unconditional support to the implementation of the common foreign and security policy in a spirit of loyalty and mutual solidarity.''.

Mela trid tagħti support inkondizzjonat u attiv.

Issa jien minn fejn ġabuha l-MIC din ma nafx.

Issa jiena biex inkun onest ngħid li liema common position qegħdin jikkwotaw ma nafx.

Pero` din qed nikkwotaha minn press release ta' l-MIC.

Issa meta qed jgħiduli hekk u subartiklu 5 ta' artiklu 23 tat-Trattat ta' Nizza li jgħidli li rrid nieqaf minn kull azzjoni likely to conflict with ma` dak li se jagħmlu sħabi fl-UE.

Issa f'każ li l-membri l-oħra jiddeċiedu li jieħdu azzjoni ekonomika, trade embargo jew militari jien nista` ngħid li għandi constructive extension u se noħroġ minnha din.

Nispjega għaliex u jħalluni barra.

Imma mbagħad jiena nista` nibqa` nżomm ir-relazzjoni li kelli jew irrid nimmodifikaha u nneħħi minn dik ir- relazzjoni dak kollu li jista' jkun interpretat li jkun likely to conflict mad-deċiżjoni ta' l-oħrajn?

U f'dak il-każ, jekk bħalma jgħid it-trattat li se jiffirma l-gvern, jien inkun mġiegħel inbiddel il-pożizzjoni tiegħi allavolja qed nagħmel constructive extension u n-newtralita` tiegħi se tkun minsusa.

Għaliex?

Għax jien, f'konflitt bejn iż-żewġ partijiet se nkun mġiegħel li nżarma xi ħaġa biex inkun favur naħa u nkun qiegħed inaqqas ir- relazzjoni li għandi man-naħa l-oħra.

Mela allura n-newtralita` ma tibqax għaliex qed inaqqas ir-relazzjoni li kelli miegħek biex inkun qiegħed konformi ma' subartikolu 5 ta` artiklu 23 tat-Trattat ta' Nizza.

Din hija xi ħaġa li ta` min jirrifletti fuqha u naraw daqsxejn għax din hija l-qofol tan-newtralita`.

Għalhekk għedt fil-bidu li mexjin lejn common foreign security policy, mexjin lejn common security and defence identity, mexjin lejn common defence policy u lejn mutual defence, għada pitgħada.

Nafu b'Solana kif jimbotta u jagħmel.

Sur President, il-pakkett li tant tkellmu fuqu kif qed tara bl-iktar mod ċar - u qed nipprova ma nidħolx fid-dettall kemm nista' – m'huwiex dak il- pakkett li wieħed jista` jiftaħar bih.

Jien ma semmejtx kaċċaturi għax inkella jgħidulek: Qed tara fuq il-kaċċaturi twaqqgħuha intom.

Dak huwa settur tal-poplu wkoll imma ma semmejthomx.

Qed insemmihom ħalli ma jgħidux li ma semmejthomx.

Imma min-naħa l-oħra ma rridx min jgħid: Qed tara fuqhiex ibbaża l-kritika tiegħu, fuq il-kaċċaturi.

Dawk huma parti mill- poplu wkoll u l-gvern Nazzjonalista għadda ż-żmien bihom għax qallhom ħaġa u llum jafu li fil-pakkett għandhom xi ħaġa oħra.

Sur President, għaliex aħna qegħdin ngħidu li pajjiżna m'għandux għalfejn imur għal din is-sħubija?

Qegħdin ngħidu hekk għax sħubija hija pass li there is no turning back.

Inti għamilt pass u mbagħad jekk hu ħażin se tibla` kollox.

Partnership tibqa` trid miftuħa, tibqa` flessibbli u jien ngħid li din tista` ssir u min kien qed ibeżża` kellu skop li ma jħallix għażla bejn iż-żewġ relazzjonijiet differenti ma` l-UE lill-poplu Malti.

Jien ngħid araw x'inhuma jgħidu llum l-gruppi politiċi fil-Parlament Ewropew fil-konvenzjoni tal-futur ta' l-Ewropa, araw x'hemm fid-draft convention tal-futur ta' l-Ewropa u araw x'diskors għamel Romano Prodi dan l-aħħar meta kien qiegħed jitkellem fi Brussell dwar il-futur ta' l-Ewropa u taraw kif minn hemmhekk joħroġ bl-iktar mod ċar x'qegħdin ngħidu aħna rigward il-partnership.

Dan ta` l-aħħar kien diskors f'konferenza ġewwa Brussell dwar A Wider Europe – A Proximity Policy as the Key to Stability: Peace, Security and Stability.

Issa wara li ħareġ dan kollha tan-naħa l- oħra qed jgħidulna li dawn mhux għal Malta qed jgħidu, imma qed jgħidu għall-pajjiżi li huma barra mill-Ewropa.

Jien ngħid: Skużi, min jiddeċiedi mmorrux fl-Ewropa jew le?

Aħna Ewropew daqs ħaddieħor u m'għandniex għalfejn nidħlu fl-UE biex inkunu Ewropej.

Jekk il-poplu Malti sovran jiddeċiedi li r-relazzjoni tiegħu ma tkunx ġo l-UE imma fil-periferija, fi prossimita` ma' l-Unjoni Ewropea, għandu d-dritt kollu li jagħmilha.

U la Verheugen u lanqas ħaddieħor m'hu se jiġi jgħidilna li ma nistgħux nagħmlu dan.

Il-policy qiegħda hemmhekk u d-dokument tal-grupp Soċjalista jitkellem ċar għal dawk il-pajjiżi li ma jridux.

Tista` tkun membru.

Mela inti għandek l-kredenzjali.

Meta ma tridx qed tippresupponi li tista` jekk trid.

Mela la tista` jekk trid, inti pajjiż Ewropew u tiddeċiedi bl-aktar mod sovran tridx tidħol jew le.

Għalhekk qed ngħid li mhux sew li jkun hawn min jiġi jipprova jwaqqa` għaċ-ċajt x'qal Prodi meta qal li tista` tagħmel relazzjonijiet u tista` tagħmel approssimar kemm mas-sistemi ekonomiċi kif ukoll soċjali u twettaq standards ta' l-UE.

Tista`, mela le.

Sur President, jien ngħid li biex tkun Ewropew ma tridx bilfors tkun fl-UE.

Biex tikkopera fil-qrib ma' l-UE m'hemmx għalfejn tkun membru.

Biex twettaq standards Ewropew m'għandekx għalfejn tieħu permess mill-UE.

L- indipendenza u s-sovranita` diffiċli ħafna biex takkwistahom, u kull pajjiż u poplu jaf kemm bata, pero` faċli ħafna biex titlifhom.

Aktar ma żżomm rajk f'idejk aktar jaqbillek u jekk irridu niġu kkmandati minn Brussell il-poplu Malti jaf x'għandu jagħmel, jivvota għal sħubija sħiħa fl-UE.

Jekk irridu ngħożżu l-indipendenza, is-sovranita` u n- newtralita` tagħna hemm toroq oħra, u dawn huma t-toroq li qed jippriedka u jippprova jimbotta 'l quddiem il-partit Laburista.

Grazzi.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Issa nistieden lill-Onor.

Jason Azzopardi biex jagħmel l-intervent tiegħu.

ONOR.

JASON AZZOPARDI: Sur President, naħseb li ftit kien hemm drabi meta d-dibattitu fuq l-andament tal-Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin akkwista daqstant relevanza u attwalita` daqs dak li għandna quddiemna llum.

Dan għaliex qed nagħmlu dan id-dibattitu proprju erbat ijiem wara li Malta għalqet in-negozjati tagħha ma' l-UE, wara maratona ta' kważi tliet snin ta' negozjati ebsin u diffiċli.

Negozjati li mhux biss impenjaw il-krema taċ-ċivil Malti iżda mpenjaw bis-sħiħ lid-diplomazija Maltija b'mod u manjiera li niddubita qattx kien hemm okkażjoni oħra meta d- diplomazija Maltija kienet hekk impenjata u hekk ta' suċċess u hekk effettiva.

In-negozjati li Malta kkonkludiet urew biċ-ċar li aħna kapaċi ninnegozzjaw bis-sħiħ, b'mod assertiv u kapaċi nissalvagwardjaw l-interessi nazzjonali tagħna.

GĦalina l-interess nazzjonali wassalna biex ninnegozjaw ftehim uniku dwar l-akkwist tal-proprjeta` mill-barranin u ftehim speċjali dwar iċ-ċaqliq tal-ħaddiema.

Insistejna u aċċertajna ruħna li l-ilsien Malti jkun lingwa uffiċjali ta' l-akbar blokk ekonomiku u politiku fid- dinja.

Smajna l-ilħna u l-preokupazzjonijiet ġustifikati tal-bdiewa u s- sajjieda tagħna u assigurajna rwieħna mill-kondizzjonijiet u għajnuna speċjali sabiex il-biedja tagħna mhux biss ma taqax lura, iżda tirfed l- isfidi tal-ġejjieni filwaqt li jonqsu l-prezzijiet għall-konsumatur, u s- sajjieda wkoll tajnihom ħemel għajnuna finanzjarja sabiex jimmodernizzaw il- flotot tagħhom u jkunu kompettitivi iktar minn qatt qabel.

Sur President, insistejna u akkwistajna d-dritt li jkollna kummissarju daqs kull pajjiż ieħor.

Insistejna li jkollna bl-iswed fuq l-abjad li newtrali konna u newtrali nibqgħu.

Ipperseverajna fit-talba tagħna li jkun hemm bl- iswed fuq l-abjad li l-misħut abbort, minkejja li l-UE m'għandha l-ebda dritt tindaħal fuq kwestjonijiet bħal dawn, jibqa' kwestjoni nazzjonali u jidħol biss, jien ngħid allaħares qatt, jekk u meta l-poplu Malti jkun iridu.

Dan għaliex l-UE ntrabtet li lanqas tazzarda tindaħal f'materja bħal din.

Innegozjajna pakkett finanzjarju tajjeb ħafna, u dan mhux qed ngħidu jiena biss.

Kulma jrid wieħed jagħmel huwa li jara l-faċċata ta` wara ta` "The Malta Independent" ta' llum fejn hemm kwotazzjoni ta' l- ekonomista Alfred Mifsud li tgħid hekk:

"Malta stands to benefit from the EU package but I am satisfied in terms of the financial deal and that the interests of people were represented.".

Pero` il-għala sħubija?

U gaħliex ma jixbax iħambaq il-Papa preżenti?

Ma nistgħux inkunu sempliċi spettaturi tal-proċess politiku li għaddej fl- Ewropa.

Xogħolna hu li nidħlu b'mod kreattiv fit-tfittxija tas- soluzzjonijiet għall-isfidi soċjo-etiċi li jippromwovu ġid komuni u d- dinjita' tal-persuna umana skond il-valuri universali abbraċati mill-ħsieb Kristjan dwar l-umanita' għax kif qal l-istess Qdusija Tiegħu f'Malta f'Mejju ta` l-1990 Europe needs Malta's faithful witness too, u s-sena l- oħra f'Malta wkoll qal li Malta għandha vokazzjoni tkun pont bejn l-Ewropa u l-Afrika ta' Fuq.

It-tkabbir li se jseħħ fl-2004, kif anke qalu l-ġimgħa l-oħra l-isqfijiet Ewropej, huwa opportunita` konkreta biex fl-Ewropa kollha jitwettqu l-valuri fundamentali tas-solidarjeta', ir-rispett reċiproku u l-ħbieberija bejn il-popli li huma ta' importanza primarja għall-knisja kattolika.

Sur President, din il-komunita' ġdida li qed naraw tifforma madwarna se tħaddan fiha kulturi differenti li se jaħdmu flimkien għall-ġid komuni.

Dan it-tkabbir huwa opportunita` unika biex tkun imġedda l-missjoni ta' l- UE, li hi dik li tkattar il-paċi, il-liberta', il-ġustizzja u l-prosperita` kemm fi ħdanha kif ukoll lil hinn mill-fruntieri tagħha.

U Malta tagħna rriduha tagħmel u tieħu parti f'dan il-proċess storiku, uniku u rrepetibbli.

Dan huwa l-proċess ta' l-ewropejizzazzjoni ta' l-UE.

Malta tagħna ma jixraqilha xejn inqas għax l-Ewropejizzazzjoni se tagħmel lill-UE aktar għanja u tipprovdiha bi kwalita` u identita` kulturali u storika ġdida.

Dan qaluh l-isqfijiet Ewropej il-ġimgħa l-oħra, ma qalux xi ħabib tal-ħbieb.

Sur President, irridu nenfasizzaw li wara t-13 ta' Diċembru li għadda l-UE u l-Ewropa saru sinonomi.

Saru jfissru l-istess ħaġa u m'għadx baqa distinzjoni u firda.

Ma ninsewx li għall-ewwel darba f'dawn l-aħħar elfejn sena ta' l-istorja ta' l-Ewropa sar proċess ta' unifikazzjoni mingħajr gwerer u mingħajr ġlied.

L-aħħar darba li l-Ewropa kienet magħquda kien fi żmien ir-Rumani.

Pero` ovvjament kif nafu dakinhar l-Ewropa kienet maqgħuda bil-ponta tax-xabla.

Aħna nafu fejn sejrin u għax nafu fejn sejrin se naslu.

Ħaddieħor jivvinta l-gimmicks, jivvinta mirage ta' partnership speċjali.

Daqqa jsejħulu partnership, daqqa partnership ipprivileġġat, daqqa Svizzera fil-Meditteran u f'Ġunju ta' din is-sena l-Kap ta` l- Oppożizzjoni qalilna: Let us shelve all options.

Dawn huma kollha xejn anqas minn wishful thinking għax partnership ilu hemm mill-1970.

Dak huwa l- partnership li hemm u l-politika tal-Partit Laburista hija sempliċiment back to the future.

Ejja mmorru lura għall-1970 biex nibnu l-futur tagħna.

Partnership ifisser iżolament u lowering of standards.

Partnership ifisser li nitwarrbu u nistaġnaw kif sfortunatament ġara bejn l-1996 u l-1998 meta naqas drastikament l-investiment barrani f'pajjiżna, frott l-iffriżar ta' l-applikazzjoni tas-sħubija ta' Malta.

Għall-Partit laburista tapplika sew dik il-famuża kwotazzjoni ta' Winston Churchill ta' l-1942 meta qal:

"They are decided only to be undecided, resolved to be irresolute, adamant for drift, solid for fluidity, all-powerful to be impotent.".

Jafu biss jabbandunaw u jabdikaw mid-doveri tagħhom lejn il-poplu.

Iriduna nabbandunaw it-triq li wasalna fiha wara tliet snin li matulhom diġa` bdejna naraw il-fiduċja tiżdied fil-Maltin frott il-mixja tagħna lejn sħubija.

Ħasbu li se nagħmlu bħalhom meta qatgħu qalbhom jiggvernaw u kellhom issejħu elezzjoni bikrija u abbandunaw il-gvern.

Dan huwa l-istess partit Laburista li meta kien fil-gvern abbanduna lil sħabu stess u warrabhom u għamel abandonship minnhom ukoll.

Dwar l-istess Partit Laburista li meta kien fil-gvern ried inaqqas il-ħaddiema minn mal-gvern bl- eluf, għax għalih il-ħaddiema huma ta' min jagħmel abondonship minnhom u jitilfu l-impieg tagħhom.

Dawn isemmu l-partnership meta lanqas kienu kapaċi jagħmlu partnership mal-Maltin għax anke f'xi ħaġa għażiża bħall- ġbir tal-karita' u għajnuna għall-volontarjat, il-kap ta' l-oppożizzjoni b'mod partikolari, daħħal pika partiġġjana, pika għamja, krudili, kiefra, bla qalb u bla ruħ soċjali u bbojkottjaw il-ġbir ta' l-istrina.

Allura kif tiġi tgħid li trid tagħmel partnership għall-Maltin meta lanqas kont kapaċi tegħleb is-suppervja privata tiegħek, l-ego-personali, u tagħmel bojkott mill-ġbir ta' l-istrina li hija xi ħaġa nazzjonali?

Lanqas partnership mal- Maltin ma jista' jagħmel il-partit Laburista għax diġa` wiegħed li gvern Laburista se jkun gvern għal-Laburisti, għal tal-qalba.

F'dan il-pajjiż għall-Kap ta' l-Oppożizzjoni sfortunatament jeżistu żewġ tribu, dak tal-blu u dak ta' l-aħmar.

Miskin int jekk m'intix fit-tribu ta' l-aħmar għax allura tkun imwarrab u abbandunat.

Sur President, f'Copenhagen rajt Malta assertiva.

Rajt Malta tenaċi.

Rajt Malta determinata u rispettata għax il-Prim Ministru Malti jgawdi rispett sinċier mill-Prim Ministri Ewropej l-oħrajn.

Fost l-oħrajn kelli x-xorti nitkellem mal-Prim Ministru Taljan Berlusconi u qalli kemm il-Prim Ministru Malti qabeż għall-interessi tal-poplu Malti u kemm il-gvern malti għamel lobbying ma' diversi prim ministri Ewropej biex jissalvagwardja l-aħjar pakkett finanzjarju.

Dan jikkontrasta bil-kbir man-nuqqas kbir ta' rispett li sfortunatament - għax huma ħbieb tagħna wkoll tal-partit Laburista - igawdi l-partit Laburista fil-fora Ewropej.

Bil-politika tagħhom saru kważi l-laughing stock fil-fora internazzjonali, u ngħidu b'sens ta' dispjaċir għax ħafna minnhom huma ħbieb tiegħi.

M'għandi ebda dubju li wħud minnhom huma ġenwini u jridu l-interess tal-pajjiż.

Pero` ma ninsewx li f'ħames snin il-Partit Laburista biddel l-islogan tiegħu fuq il-politika Ewropea xejn anqas minn tliet darbiet safejn niftakar jien.

Naħseb li kien hemm iktar għax l-ewwel kellna żona ta' kummerċ industrijali ħieles, imbagħad Svizzera fil-Meditteran, imbagħad partnership ipprivileġġat, imbagħad f'Ġunju li għadda qalu let us shelve all options u issa l- partnership.

Sur President, inħossni fid-dmir li nsellem pubblikament lill-Ministru Joe Borg li kien strumentali biex ġibna r-riżultat li ġibna.

Il-Ministru Joe Borg għandu isem komuni, pero` għandu kwalitajiet rari, assidwu, tenaċi, erudit, iffokat u fl-istess ħin modest.

Kien verament the right man for the right job at the right time.

Insellem pubblikament lir-Richard Cachia Caruana li bil-ħila u r-rieda tiegħu wera li meta Malta tinnegozja it means business tant li f'Copenhagen jien stess flimkien ma' diversi membri oħra tad-delegazzjoni tal-Prim Ministru smajna diversi nies jgħidulna kemm ammiraw lir-Richard Cachia Caruana għax qatt ma' ċeda pulzier.

Insellem lill-Patrick Tabone u lil Simon Busuttil, l-ambaxxatur Victor Camilleri u lil Savior Falzon li fformaw it-team tan-negozjaturi li żguraw li aħna bħala membri ta' l-UE Malta timxi b'rasha mgħollija 'l fuq.

Insellem ukoll lill-preċedessur tal-Ministru Joe Borg, li bejn Settembru ta` l-1998 u April ta` l-1999 ikkonvinċa lill-UE li Malta mhux switch on u switch off.

Niftakar kemm Hans Van Den Broek qal lill-Ministru De Marco: Imma Malta switch on, Malta switch off, iddeċiedu.

U kemm batejna fl-ewwel xhur ta' din il-leġislatura biex nikkonvinċuhom li we mean business u li din id- darba it is for real u allura ħriġna l-applikazzjoni mill-friża.

Malta tagħna timxi b'rasha mgħollija 'l fuq għax m'aħniex ġurdien ta' l- imramma, lanqas m'aħna dieħes, lanqas makku u lanqas tajbin biex naħdmu fid- drenaġġ.

Dawn huma uħud mill-aġġettivi li uża l-Kap ta' l-Oppożizzjoni matul dawn l-aħħar sentejn fil-konfront tal-Maltin jekk aħna nkunu membri ta' l-UE.

Kliem li juri forma mentis morbusa, forma mentis li hija niexfa minn kull sens ta' fiduċja fil-Maltin.

Hija tal-mistħija li xi ħadd imur ir-Russja u jistagħġeb li hemm il-Mc Donald's f'St Petersburg.

Huwa ta` għajb għal min jaħseb hekk, u nieqes u deprivat minn kull sens ta' fiduċja fi sħabek il-Maltin.

M'ilux f'waħda mill-family visits li nagħmel żagħżugħ minn Ħal-Tarxien qalli grazzi tal-futur.

Iltqajt ma' ruxxmata żgħażagħ u ġenituri sal-ġimgħa l-oħra stess, anke ma` familji laburisti, li huma ħerqanin li nsiru membri.

Meta tistaqsihom għalfejn, dawn jgħidulek minħabba uliedi jew minħabba in-neputijiet tiegħi ħalli jkunu jistgħu jaħtfu l-opportunitajiet speċjalment fil-qasam edukattiv.

Dawn kollha jġegħluni nirrifletti għax fejn il-partit Laburista kien l-argużin tal- futur tal-Maltin, aħna tajna l-għodda lil dan il-poplu biex jimraħ f'orizzonti ġodda.

L-oppożizzjoni qed turi li għandha ideat tal-bieraħ għal Malta ta' għada.

Għalhekk hija oppożizzjoni skaduta, operating beyond its sell by date.

Aħna żgurajna kondizzjonijiet ta' sħubija li nisslu ġelosija fil-pajjiżi kandidati.

Waqt is-summit f'Copenhagen wara li tħabbar il-pakkett finanzjarju ġew fuqna membri ta' delegazzjonijiet ta' pajjiżi kandidati u qalulna: How did you manage to get so much?

Nikkwota testwalment ta' dak li jiena smajt b'widnejja.

Ir-risposta hija għax innegozjajna bis-sħiħ.

Sa sagħtejn qabel tħabbar li Malta aċċettat il- pakkett finanzjarju, dan il-pakkett kien ferm u ferm inqas.

Iżda mertu tal- Prim Ministru, mertu tal-Ministru Joe Borg u ta' Richard Cachia Caruana bqajna nippersistu u ninsistu u ġibna dak li ridna.

Ma ninsewx li bdejna bi ftit miljuni ta' Euro bħala l-ewwel offerta u spiċċajna b'Euro194 miljun.

U dawn apparti t-Lm30 miljun li se nġibu mingħand it-Taljani, u bl- unika kondizzjoni li nissieħbu.

Dawn flimkien iġibu Lm110 miljun.

Sur President, nispiċċa b'appell biex kulħadd jirrealizza li qegħdin ngħixu mument storiku, li mhux se nerġgħu ngħixu.

Dan huwa mument li l-poplu Malti u GĦawdxi jrid jaffronta b'dehen, b'kuraġġ u onesta miegħu nnifsu.

Napella wkoll lil dawk li ġew jifirħulna, uħud minnhom privatament, li ġibna pakkett finanzjarju tajjeb ħafna, anke membri ta' l-oppożizzjoni stess, biex joħorġu fil-beraħ and they stand up to be counted.

Mertu tal-ħidma ta' dan il-gvern żgurajna li Malta tal-lum għamilniha aħjar minn Malta tal- bieraħ.

Mertu ta' dan il-ministeru, b'mod partikolari, żgurajna li Malta ta' għada tkun aħjar minn Malta tal-lum.

Malta Maltija fl-essenzjalita` ta' l-identita` tagħha.

Malta Meditteranja għax dik hija l- pożizzjoni ġeografika tagħha, pero' Malta Ewropea għax dik hija l-vokazzjoni tagħna.

Grazzi ħafna.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

Insejjaħ lill-Onor.

Michael Frendo.

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Sur President. il-problema li għandha l- oppożizzjoni fil-fehma tiegħi hi li l-pożizzjoni tagħha m'hijiex kredibbli politikament.

Jiena smajt id-diskors ta' l-Onor.

George Vella u nixtieq naqbad żewġ punti biss milli qal biex ngħid ukoll li anke dawn il-punti jirriflettu, fil-fehma tiegħi, in-nuqqas ta' kredibilta` tal-pożizzjoni tal- Labour party.

L-ewwelnett l-Onor.

George Vella qal li t-transition clauses li ġew negozjati huma xi ħaġa li m'għandhomx valur importanti għaliex kikeu l-affarijiet li kellhom jidħlu minħabba li aħna se nsiru membri ta' l-UE jkunu tajbin, allura naqbdu u nintroduċuhom immedjatament u mhux noqgħodu nargumentaw li ġibna t-transition clauses u allura ngħidu li din hija xi vittorja kbira.

Naħseb li mill-esperjenza tiegħu, anke ta' ministru, jaf li meta wieħed ikollu l-problemi u jrid jagħti l-mediċina, jekk jagħti l-mediċina kollha f'daqqa naħseb li l-overdose tal-mediċina tispiċċa li toqtol il-pazjent.

Allura ma naħsibx li qegħdin ngħidu, u allaħares qegħdin ngħidu li l-ħaddiema ta' dan il-pajjiż qegħdin igawdu u se igawdu iktar bil-fatt li issues ta' health and safety f'dan il-pajjiż se jkollhom livell u kwalita' ħafna aktar għolja minħabba l-livell ta' health and safety standards għoljin fl-acquis tal-komunita`.

Ma naħsibx li qegħdin ngħidu li hija xi ħaġa ħażina li dawn se jiġu ntrodotti b'mod li huwa ħafna iktar smooth u mhux f'daqqa, imma b'mod li jieħu wkoll in konsiderazzjoni anke aspetti oħrajn partikolarment ta' l-industrija.

Naħseb li fil-politika meta tintroduċu affarijiet tajbin mhux neċessarjament tintroduċihom dejjem f'daqqa, imma tintroduċihom ukoll b'mod gradat, anke għaliex tħares lejn il-konsegwenzi ta' dak li tkun qed tagħmel biex tassigura li jkollok effett tajjeb.

Allura l-punt li rrid nagħmel jien huwa li żgur li l-fatt li jkollok transition clauses huma xi affarijiet ħżiena anzi huma affarijiet tajbin, pero` aħna bħala gvern responsabbli, ħarisna lejn kif għandhom jiġu ntrodotti b'mod gradat f'pajjiżna, u ma naħsibx li hija politika kredibbli li tiddeċiedi mod ieħor.

Fil-fehma tiegħi, mhux kredibbli l-pożizzjoni tal-MLP kif espressa mill- kollega tiegħi, l-Onor.

George Vella, li aħna mhux qed nagħtu għażla lill- poplu Malti.

Naħseb li jekk hawn xi ħadd li qed jagħti għażla lill-poplu Malti, huwa proprju l-partit Nazzjonalista fil-gvern u mhux l-MLP.

Il- partit Nazzjonalista fil-gvern huwa kommess politikament li jagħmel ir- referendum u lkoll nafu li dan ir-referendum se isir u l-Maltin se jkollhom id-dritt li jagħmlu l-għażla tagħhom, imma aktar minn hekk, l-għażla li se noffru fir-referendum hija għażla informata, għażla ċara fejn kulħadd jaf x'hemm fil-pakkett, hemm id-dettalji kollha u mhux biss l-għażliet strateġiċi importantissimi li l-poplu Malti irid jiddeċiedi dwarhom

Il-problema hi li l-poplu Malti għadu fid-dlam ta' x'tista tkun l-għażla tal-MLP, għażla li fil-fehma tiegħi mhijiex kredibbli u l-kredibilita` tal- politika hija fil-fehma tiegħi, il-qalba ta' kif wieħed għandu jagħmel il- politika.

Sfortunatament għall-MLP, dan ingħalaq fi sqaq li ħoloq hu stess meta qal li ma jridx jikkonsidra li nsiru membri ta' l-UE u ħa pożizzjoni kontra u dan sar qabel ma bdejna ninnegozjaw u mhux issa li għandu d- dettalji tal-pakkett f'idejh.

Issa, wara li għamilna n-negozjati, il-MLP baqa' f'din il-pożizzjoni u llum, dan qiegħed fi sqaq għax lanqas biss irid jirrikonoxxi s-sitwazzjoni fejn il-poplu Malti se jagħmel l-għażla tiegħu f'referendum imma qed iwebbes rasu li jirrikonoxxi biss ir-riżultat ta' l- elezzjoni.

Dan huwa l-isqaq li l-MLP ħoloq għalih innifsu u wassal biex Malta tkun l- unika pajjiż li qiegħed f'din it-tip ta' sitwazzjoni.

Jiena naħseb li kien ikun ħafna aħjar kieku l-MLP ipparteċipa fil-proċess tan-negozjati permezz ta' l-istrutturi li nħolqu, kieku ddeċieda l-pożizzjoni tiegħu wara li tħabbar il-pakkett finali u l-iżjed importanti, kieku l-MLP – bħal ma qalulu fir-riżoluzzjoni tal-parlament Ewropew fuq l-enlargement fejn anke s- soċjalisti vvotaw għaliha – għażel li jirrispetta r-riżultat tar- referendum.

Din hija xi ħaġa li hija normali f'kull demokrazija u ħadd ma' jistenna mod ieħor.

GĦaliex dan il-pakkett huwa kredibbli, Sur President?

Mhux biss il- pożizzjoni tal-partit Nazzjonalista fil-gvern hija kredibbli għar-rigward li nsiru membri ta' l-UE, għaliex mhux biżżejjed li ngħid li jien irrid insir membru ta' l-UE għax din hija xi ħaġa tajba għal Malta.

Dak hu biss il punto di partenza imma tajjeb ukoll li inti tkun innegozjat.

Forsi, jekk hawn xi ħadd li jista' jitkellem fuq il-kredibilita` tan-negozjati, bir- rispett kollu huwa s-sottoskritt għaliex meta bdew in-negozjati, jiena kelli okkażjoni li nitkellem fil-kumitat konġunt bejn il-parlament Malti u l-parlament Ewropew u lir-rappreżentanti kemm tal-kummissjoni, kemm tal- kunsill tal-ministri ta' dak inhar kif ukoll tal-parlament Ewropew, jiena għidtilhom bl-iktar mod ċar li jien bħala membru ta' dak il-kumitat u bħala membru ta' dan il-parlament, xorta se jkolli diffikulta` biex nivvota f'referendum jekk ma jkollnix pakkett serju u dan minkejja li jiena ilni għexieren ta' snin nitkellem favur li Malta tidħol fl-UE.

Niftakar li dak iż-żmien, ir-reazzjoni f'dan il-pajjiż ma kinitx dejjem tajba speċjalment minn ċerti setturi pero` jiena ridt nagħti messaġġ ċar lill-UE, messaġġ fejn dawn iridu jieħdu in konsiderazzjoni li d-dinjita` ta' pajjiżna għandha tiġi rispettata, li aħna jkollna persuna li tkun ta' importanza fil- kummissjoni u llum, nafu li Malta se jkollha kummissarju tagħha daqs kull pajjiż ieħor.

Jien membru fil-konvenzjoni Ewropeja u l-eżempju li din tagħtik hi li l-Ġermanja u pajjiżi kbar oħra għandhom tliet rappreżentanti u Malta wkoll għandha tliet rappreżentanti minkejja ċ-ċokon tagħna u allura naħseb li dak huwa punt li ġie tackled, punt li żgur huwa favur il-pakkett li għandna.

Punt ieħor li jiena kont semmejt lill-kumitat konġunt tal-parlament Ewropew dakinhar kien li l-UE trid tkun sensittiva għal ċertu affarijiet partikolari ta' Malta, fosthom li Malta trid tibqa` ċentru ta' servizzi mhux biss tkun ċentru ta' produzzjoni għaliex aħna iktar mitfugħin biex nagħtu servizzi fil-qasam ta' l-ekonomija internazzjonali, u fuq kollox li Malta huwa pajjiż li għandha ftit qagħad.

Fil-fatt, naħseb li ħadd ma' jista jgħid li t-team kollu ta' negozjaturi u l-ministeru ta' l-affarijiet barranin ma' ittekiljax issue bħal din u ma ġabx riżultati li nistgħu ngħidu bl-iktar mod ċar, li dawn jipproteġu lil Malta u l-Maltin mill- ispekulazzjoni ta' l-art u lanqas ma' nistgħu ngħidu li l-UE ma kinitx sensittiva` għal xi ħaġa li hija fil-qalba tal-acquis communautaire, dik li aħna pajjiż żgħir u għandna aspetti partikolari u fil-fatt, fejn għandna dawn aspetti partikolari, għamilna arranġament speċjali minn ġewwa, mhux arranġament speċjali minn barra, arranġament speċjali fuq ċertu affarijiet speċifiċi u partikolari għal Malta minn ġewwa, għaliex l-UE hija unjoni ta' pajjiżi li jridu jesprimu s-solidarjeta` ma' xulxin u meta pajjiż imur jargumenta fuq xi ħaġa b'argumenti raġunati, dawn ituk widen u fil-fatt, aħna ngħatajna widen.

Anzi, nista' ngħid li meta semmejt il-punt li għalija kienu importanti fin- negozjati, ma semmejtx l-issue tal-moviment tal-persuni u dan għaliex jien ma nemminx li din tista' tkun issue, jekk tkun issue għax jiġri bil-kontra, jiġifieri l-Maltin imorru jaħdmu fl-ewropa u mhux nies fl-ewropa jiġu f'Malta.

Aħna kellna esperjenza ta' brain drain fis-sebgħinijiet imma eventwalment, dawk in-nies ġew lura u spiċċajna gawdejna mill-esperjenza tagħhom u hekk se jiġri meta aħna nidħlu fl-UE, se jkollna nies minn tagħna li jmorru jieħdu esperjenza f'ekonomiji ikbar imbagħad jiġu lura u pajjiżna jkun mogħni aktar bl-esperjenza li jġibu dawk in-nies magħhom.

It-team ta' negozjaturi wkoll daħal f'kwestjoni bħal din u fil-fehma tiegħi, ġab dik li hi, mhux deroga pero` lanqas hi l-bogħod wisq, għaliex għandna seba` snin biex nagħmlu d-deċiżjonijiet waħedna u imbagħad, jekk jinqala' xi każ, nistgħu nqajmu dan il-każ ma' l-istituzzjonijiet ta' l-UE.

Dan hu arranġament tajjeb ħafna fil-fehma tiegħi.

Bqajna għaddejjin bin-negozjati u wasalna għall-flus u hawn, minħabba l- passat tagħna, fejn kulħadd kien jiftaħar li hu kapaċi jġib il-flus lejn pajjiżna, konna daqxejn ikkondizzjonati biex naraw kemm se nġibu flus għal pajjiżna minn dan l-eżerċizzju.

Personalment, jiena naħseb li nidħlu fl-UE mhuwiex xi eżerċizzju ta' kemm se nġibu flus imma hija għażla strateġika li tiġi msarfa f'xogħol u progress u f'livell ogħla tal-ħajja għal dan il- pajjiż pero` aħna xorta ħarisna lejn l-aspett tal-flus u ma naħsibx li hemm xi ħadd li jista` jgħid li anke fuq dak l-aspett, il-pakkett mhuwiex pakkett kredibbli.

Dan hu pakkett kredibbli għal aħħar meta wieħed jara li pajjiżna se jmur Lm 80 miljun minn fuq f'perjodu li jwassal sa l-2006, imbagħad meta naslu hemmhekk, inkunu nistgħu ninnegozjaw għax aħna se nkunu membri u l-UE se jkollha bżonn il-vot biex il-budget tagħha jgħaddi.

Tajjeb li ngħidu dan għax din mhux xi ħaġa li tispiċċa wara tliet snin.

Sur President, dan hu pakkett serju u kredibbli.

Aħna stajna ħadna iktar pero` jiena nistaqsi jekk qattx jista' jkun li meta tinnegozja, tieħu kollox?

Possibli hawn xi ħadd li jimmaġina li tmur tinnegozja għoxrin ħaġa u tirbaħhom kollha?

Ma naħsibx li din hija xi ħaġa raġonevoli; jien ukoll kont nippreferi kieku kellna sitt membri fil-parlament Ewropew u kont nippreferi kieku qbilna fuq l-VAT għar-rigward ta' l-ikel u l-mediċini sabiex inkunu bħall-Ingilterra u l-Irlanda imma nkunu boloh, jekk nħarsu lejn dan il-pakkett sħiħ u nagħżlu li nipperikolaw il-futur ta' uliedu u nagħmlu opt out mill-UE.

Nispera li ma jkunx hawn xi ħadd li jikkonsidra li aħjar ma nidħlux filwaqt li l-kompetituri kollha tagħna – il-pajjiżi tal-lvant u dawk ċentrali – jidħlu; kif qal sewwa l-Prim Ministru, dak ikun ifisser abandonship, inkunu għamilna opt out mill-bqija tal-proċess ta' l-iżvilupp ekonomiku u politiku fl-Ewropa, inkunu għażilna li pajjiżna jibqa' barra, maqtugħ fil-periferija u l-konsegwenzi ta' dawn mhumiex konsegwenzi li kif kien jgħid Dominku Mintoff, tħassarhom b'gomma.

Dawn ma tħassarhomx b'gomma imbagħad u dik hija l-issue li għandna quddiemna.

Il-MLP irid jibqa' għarus, ma jridx jiżżewweġ għax qed jgħid li dak huwa commitment kbir wisq.

Aħna qegħdin ngħidu li se nidħlu fil-familja ewropea għax hija familja li għandha track record ta' solidarjeta`.

Ara kieku l-ewropa ma kellix il-kunċett ta' solidarjeta`, kieku anke jien naħsibha għandniex nidħlu jew le, imma l- kunċett ta' solidarjeta` huwa fil-qalba ta' l-UE u dan hu espress mhux biss fil-fondi reġjonali u fil-fondi ta' koeżjoni imma fis-sistema kollha ta' l- UE.

L-UE trid li l-ewropa kollha timxi 'l quddiem flimkien u ma jkunx hemm partijiet li jimxu 'l quddiem u l-oħrajn li jibqgħu lura.

Dan għandu jagħmlilna kuraġġ kbir u dan għandu jkun determinanti sabiex nifhmu li rridu nkunu boloh jekk niddeċiedu li naqtaw lil dan il-pajjiż 'il barra mir- realtajiet ekonomiċi u politiċi ta' l-Ewropa meta aħna għandna l-kultura, l- ekonomija, il-ħajja politika tagħna u anke ċ-ċivilta` tagħna marbutin ma' l- UE.

L-Onor.

George Vella qal li tista' tkun ewropej mingħajr ma' tkun membru ta' l-UE, iva tista' tkun ewropej, imma kif qed jiżviluppaw l-affarijiet fejn għandek prattikament il-pajjiżi kollha ta' l-ewropa li llum qed isiru wieħed, wieħed membri ta' l-UE, tispiċċa tkun ewropej tas-sekonda klassi.

Aħna nistgħu nagħmlu opt out u mmorru ħdejn ix-xatt, ingawdu x-xemx imma imbagħad x'se jiġri mill-ekonomija u l-progress ta' pajjiżna?

Il-MLP irid jagħmel opt out.

Imma ngħid jiena, nistgħu naffordjaw li pajjiżna jagħmel din l-opt out meta llum qegħdin f'dan l-istadju, f'din id-dinja globalizzata.

Bl-option tal-MLP, pajjiżna jagħmel opt out mill-iżvilupp ekonomiku, soċjali u politiku li d-dinja għaddejja minnu bħalissa; dan ġenn!

Sur President, din mhux biss marbuta mal-flus imma marbuta mal-bżonnijiet ta' kif id-dinja żviluppat illum għax id-dinja llum hija ħafna differenti mill-1964 u minn qabel l-1989.

Irridu nifhmu li d-dinja illum hija dinja globalizzata, li l-Ewropa qed taħdem biex issir forza importanti fiha.

Jien smajt lill-Onor.

Vella jsemmi jgħid li dawn mexjin lejn il-common defence and security policy fl-Ewropa.

Imma jiena nistaqsi, din xi ħaġa ħażina?

Ħaġa ħażina li l-ewropa ssir inqas dipendenti mill-Istati Uniti għad-difiża tagħha?

Din xi ħaġa ħażina li fid-dinja llum meta għandna l-Istati Uniti tiddomina lid-dinja, jkollna potenza oħra li wkoll jkollha saħħa ekonomika, politika u ta' difiża importanti daqs l-Istati Uniti.

Jien ma naħsibx li hi xi ħaġa ħażina, naħseb li hija xi ħaġa tajba pero` rridu ngħidu wkoll li l-Ewropa mhux se timponi dan fuq l-ebda membru tagħha.

Dan huwa ċar, din hi xi ħaġa fejn min irid jidħol fiha, jidħol u min ma jridx, ma jidħolx u żgur – minn dak li qed naraw - li din se tkun id-direzzjoni tal-konvenzjoni Ewropea.

Imma Malta xorta ħadet prekawzjoni fil-pakkett u qalet li n-newtralita` tagħha trid tiġi protetta u se tkun parti integrali mit-trattat tas-sħubija li Malta se tagħmel ma' l-UE.

Mela kulmin kien qed jaħseb li n-newtralita` tagħna se tiġi mhedda b'xi mod, illum jaf li bil-liġi internazzjonali, din se tiġi rikonoxxuta mill-UE mentri fil-ħafna ftehim ma' ħafna pajjiżi li saru fi żmenijiet oħrajn, fosthom l-Alġerija u Franza, dan it-tip ta' arranġament ma sarx.

Illum mhux talli n-newtralita` hija xi ħaġa li qegħda fil-kostituzzjoni tagħna, imma se tkun ukoll parti mill-ftehim tagħna ma' l- UE u allura se tkun rikonoxxuta mill-pajjiżi kollha ta' l-UE għaliex dawn iridu jirratifikaw dak it-trattat fil-parlamenti tagħhom.

Sur President, il-kredibilita` u s-serjeta` ta' dan il-pakkett għandu jwassal lill-poplu Malti biex jagħmel l-aħjar għażla għal pajjiżna.

Issa se ngħid kelma waħda u nagħlaq hawnhekk, Sur President.

Il-fatt li aħna nsiru membri ta' l-UE mhux talli mhux se jkollu effett negattiv fuq il-politika mediterranja tagħna imma din il-politika se jkollha tisħiħ.

Aħna pajjiż ewropew u mediterranju u bilfors irid ikollu relazzjonijiet tajbin u ta' fejda mal-pajjiżi ġirien tagħna anke dawk li mhumiex membri ta' l-UE.

Meta nħarsu lejn il-ftehim li l-UE għandha u kif se tiżvilupphom u nafu li f'xi l-2010 se jkun hawn ukoll free trade area li se tkun il-Euro Mediterranean area.

Fil-fatt, Prodi jitkellem fuq iċ-ċirku ta' ħbieb, ċirku ta' ħbieb li m'għandix dubju li jinkludi pajjiżi fin-nofsinhar ta' pajjiżna.

Aħna ser inkunu ta' valur anke għall-ħbieb tagħna fin-nofsinhar ta' pajjiżna għax se nkunu ħbieb tagħhom fi ħdan l-UE u mhux biss ħbieb tagħhom barra l-UE.

Dan l-iżvilupp huwa ta' ġid għal pajjiżna, mhux biss għax jaqbel għall- interessi tagħna imma għax dan isaħħaħ ir-rwol tagħna fil-konfront ta' sħabna li jinsabu fin-nofsinhar ta' pajjiżna billi dawn ikollhom vuċi ħabiba fl-UE.

Sur President, kont mistieden miċ-chief negotiator min-naħa ta' l-UE biex nindirizza lill-uffiċjali tal-kummissjoni Ewropea u wieħed mill-punti li għamiltilhom kien li Malta hija l-wiċċ tal-ħbiberija ta' l-UE lejn il- pajjiżi li huma mad-dawra ta' l-UE, partikolarment lejn il-pajjiżi fin- nofsinhar tal-mediterran għax aħna pajjiż żgħir u ma aħna ta' theddida għal ħadd, pajjiżna hu newtrali u din rikonoxxuta mill-EU fi trattat tas- sħubija.

Pajjiżna li huwa serju u rispettat u jista' jagħti kontribut importanti bin-newtralita` tiegħu.

Ix-xhieda li l-UE għandha rispett lejn Malta jintwera fil-pakkett li ġie offrut, pakkett serju u kredibbli li jagħti l-possibilta` lill-poplu Malti biex jivvota b'moħħu mistrieħ, sabiex Malta ssir membru ta' l-UE.

Grazzi.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Joe Borg.

ONOR.

JOE BORG: Sur President, naħseb din is-sena tiġina t-tentazzjoni li nitkellmu biss fuq il-proċess ta' Malta fl-UE pero` rrid ngħid mill- ewwel li għalkemm matul din is-sena, dan il-proċess impenja lill-ministeru ta' l-affarijiet barranin u nista' ngħid b'mod partikolari, lid-direttorat fi ħdan il-ministeru ta' l-affarijiet barranin, impenja lis-settur pubbliku kollu b'mod intensiv ħafna, pero` din hija biss parti waħda mix-xogħol li jagħmel il-ministeru, parti pero` li naturalment okkupat l-attenzjoni ta' kulħadd minħabba l-fatt li anke dak li għandu x'jaqsam mal-media, il-focus kien fuq il-proċess tas-sħubija ta' Malta fl-UE.

Irrid pero` li bħas-snin l-imgħoddija, niddedika parti mill-ħin tiegħi għall-aspetti l-oħra tax- xogħol tal-ministeru tiegħi u imbagħad, wara li nħares ftit fuq dawn l- aspetti, ngħaddi biex niffoka fuq dak li għandu x'jaqsam mal-proċess tas- sħubija ta' Malta fl-UE.

Nibda l-ewwelnett biex nitkellem dwar ir-relazzjonijiet bilaterali u f'dan ir-rigward, nista' ngħid li din kienet sena ta' ħidma b'impenn minħabba l- fatt li jekk wieħed ħares ftit lejn it-track record ta' din is-sena, jsib li b'kollox Malta rratifikat xejn inqas minn 18-il ftehim bilaterali bejn Diċembru tas-sena 2001 u Diċembru ta' din is-sena.

Fost l-aktar importanti minn dawn id-diversi ftehim, wieħed jista' jsemmi per eżempju, il-ftehim dwar it-tneħħja tat-taxxa doppja li ġie konkluż mal-Barbados u ieħor mal- Portugal, il-ftehim dwar il-ġlieda kontra t-traffikar tad-droga li ġie konkluż ma' l-Albanija u ftehim fuq il-protezzjoni u l-promozzjoni ta' l- investimenti li ġie konkluż mal-Kroazja.

Wieħed irid jgħid li l- konċentrazzjoni tad-direttorat għar-relazzjonijiet bilaterali f'dak li għandu x'jaqsam mal-ftehim, huwa li nippruvaw nilħqu kemm jista' jkun u nagħmlu kemm jista' jkun, katina estensiva ta' agreements fuq dawn it-tipi ta' suġġetti, jiġifieri dak li għandu x'jaqsam mat- tassazzjoni doppja, mal- protezzjoni u l-promozzjoni ta' l-investimenti - li hu għodda importanti għas-settur finanzjarju - u mal-ġlieda kontra d-droga, kriminalita` u aspetti simili.

Din is-sena komplejna nżidu man-network ta' ftehim li ġew konklużi bejn Malta u pajjiżi terzi u aktar 'il quddiem nixtieq inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra, lista tal-ftehim fuq is-suġġetti differenti li ġew konklużi bejn Malta u diversi pajjiżi oħra.

Nixtieq ukoll nagħmel riferenza għax-xogħol li sar mill-istaff tar- relazzjonijiet bilaterali b'mod impenjattiv ħafna pero` b'mod partikolari, jinvolvi lill-istaff tal-protokoll u għalhekk, irrid insellmilhom b'mod partikolari għax-xogħol li ġew rinfaċċati bih f'dak li għandu x'jaqsam mad- diversi żjajjar uffiċjali li kellna lejn Malta matul din is-sena.

Irrid ngħid li f'dawn iż-żjajjar uffiċjali li kellna matul din is-sena, ma setax jonqos li jkollna żjajjar minn ministri u personalitajiet oħrajn li ġejjin minn pajjiżi membri ta' l-UE jew minn istituzzjonijiet ta' l-UE jew minn pajjiżi applikanti, pero` kellna wkoll żjajjar sostanzjali u ta' ċerta importanza u rilevanza minn personalitajiet oħrajn li m'għandhomx x'jaqsmu ma' l-UE u allura hawnhekk irrid ngħid li d-direttorat għar-relazzjonijiet bilaterali ħadem bi sħiħ flimkien mad-direttorat dwar il-protokoll biex dawn iż-żjarat ikunu jistgħu jseħħu u jkunu ta' suċċess kif fil-fatt kienu.

Nixtieq li aktar 'il quddiem inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra, lista taż-żjarat kollha li saru hawn Malta bejn Diċembru tas-sena 2001 u Diċembru ta' din is-sena.

Nista' nagħmel riferenza għaż-żjara li kellna tal-Prinċipessa Anna tar-Renju Unit, il-kummissarju Pascal Lamy li huwa responsabbli għall-kummerċ u l-kummissarju Verheugen li huwa responsabbli mit-tkabbir, il-President tal-Parlament Ewropew, Pat Cox, il-Viċi President tal-Konvenzjoni Ewropea, Giuliano Amato, il-presidenti ta' l-Albanija, tar- Repubblika Ċeka u ta' l-iSlovenja u l-Prim Ministru tal-Lussemburgu u ta' Spanja apparti diversi ministri u sotto-segretarji ta' l-affarijiet barranin, inkluż il-ministru ta' l-affarijiet barranin tal-Libja.

Dawn huma kollha żjajjar li seħħew matul din is-sena u meta tibda tara ftit il-lista tagħhom, tibda tirrealizza kemm fil-fatt għaddew avvenimenti matul din is- sena u kif jgħidu bl-Ingliż, ħadnihom in our stride.

Nixtieq nagħmel riferenza wkoll għall-fatt li din is-sena bħas-snin ta' qabel, irnexxielna nilħqu l-objettiv tagħna li niftħu ambaxxata oħra.

F'Lulju ta' din is-sena, ftaħna l-ambaxxata Maltija f'Copenhagen u fil- fatt, il-Prim Ministru, kellu l-okkażjoni li jagħmel il-ftuħ uffiċjali tagħha għalkemm din l-ambaxxata ovvjament ilha topera mill-post li ġie magħżul, liema post hu tajjeb ħafna, huwa post ċentrali li jista' jagħti l- aħjar servizz lil Malta.

Din l-ambaxxata ilha topera minn hemmhekk sa minn Lulju ta' din is-sena u għalhekk issa, għall-ewwel darba għandna ambaxxatur residenti f'Copenhagen.

Irrid ngħid ukoll – issa niġi għaliha minn hawn u ftit ieħor – li minħabba fil-fatt u bi preparazzjoni għall-presidenza tal-kumitat tal-ministri tal- Kunsill ta' l-Ewropa, aħna saħħaħna l-preżenza tagħna u allura ftaħna anke uffiċċju ġdid fi Strasbourg biex b'hekk, ir-rappreżentant permanenti tagħna u l-istaff tiegħu jkunu jistgħu joperaw b'mod effiċjenti u effettiv bi preparazzjoni għall-presidenza tal-kumitat tal-ministri tal-Kunsill ta' l- Ewropa.

Xtaqt nagħmel riferenza wkoll fuq ir-relazzjonijiet bilaterali għal dak li għandu x'jaqsam ma' l-assistenza teknika; assistenza teknika li tlabna u li rnexxielna niksbu matul is-sena 2002.

L-ewwelnett irrid nagħmel riferenza għall-għajnuna li ġiet miċ-Ċina fejn hawnhekk irrid nirringrazzja uffiċjalment lill-gvern Ċiniż ta' l-għajnuna u tal-mod ġenwin li bih dan jopera mal-gvern Malti.

Nixtieq ngħid li bejn il-gvern Ċiniz u dak Malti hemm rispett qawwi reċiproku u jien nawgura li fis-snin li ġejjin dan ir- rispett u din il-kooperazzjoni bejn iż-żewġ gvernijiet ikomplu jissaħħu.

Hawnhekk ta' min jgħid ukoll li matul dawn l-aħħar snin il-gvern irċieva mingħand il-gvern Ċiniż madwar Lm150,000 bħala donazzjoni għal użu speċifiku f'oqsma differenti.

Fil-fatt il-fond li rċevejna fis-sena 2001 ġie wżat din is-sena f'xiri ta' tagħmir sofistikat għat-tarzna u għall- forzi armati ta' Malta, pero` għadna ma ddeċidejniex dwar kif se nużaw il- flus li ġew allokati matul din is-sena.

Għar-rigward ta' l-Istati Uniti rrid ngħid li l-kungress Amerikan approva li l-gvern Malti jiġi mogħti donazzjoni ta' USD13 miljun matul is-snin 2002 u 2003.

Ta' min jgħid ukoll li Malta rċeviet saħansitra patrol boat b'valur ta' USD5.3 miljun għall-użu ta' salvataġġ u tagħmir ieħor sofistikat biex jintuża mid-dwana ta' Malta meta tidħol xi tagħbija minn barra, liema tagħmir għandu jiġi stallat fil-Malta freeport fil-futur qarib.

Punt ieħor li rrid nagħmel malajr malajr huwa li aħna rċevejna assistenza teknika minn pajjiżi differenti f'diversi setturi, b'mod partikolari minn dawk il-pajjiżi li huma membri ta' l-UE, bħall-Italja, l-Awstrija, Spanja, in-Norveġja u l-Isvezja.

Biżżejjed ngħid li dawn il-pajjiżi tawna għajnuna f'dawk l-affarijiet li għandhom x'jaqsmu mas-sigurta` marittima, ma' l- ambjent, mal-kontroll veterinarju, mas-saħħa tal-pjanti, mal-vitikultura u mal-kontroll tal-mediċini.

Din l-għajnuna ngħatat kemm bi tħejjija għall- proċess ta' sħubija sħiħa fl-UE, pero` iżjed u iżjed għaliex kellna bżonn naġġornaw diversi setturi u nagħmlu analisi dwar fiex qegħdin l-affarijiet biex b'hekk inkunu nistgħu dejjem intejbu iktar il-performance u l-operat tagħna.

Hawnhekk nixtieq nagħmel riferenza wkoll għall-protokoll finanzjarju li ġie konkluż matul din is-sena ma' l-Italja fejn din se tgħinna finanzjarjament billi tagħtina Euro75 miljun fuq perijodu ta' tliet snin, li huma ekwivalenti għal madwar Lm30 miljun.

M'hemmx għalfejn ngħidu li biex sar dan il-protokoll, saru negozjati intensivi ħafna min-naħa tal-gvern Malti, liema negozjati ġew immexxija prinċipalment mill-prim ministru u f'diversi okkażjonijiet mill-ministru tal-finanzi u minni.

Dan il-protokoll, li għandu jiġi ffirmat nhar il-Ġimgħa li ġej, huwa intiż sabiex jgħin lil Malta twitti t-triq u taddatta ruħha għal sħubija sħiħa fl-UE.

Fil-fatt hawnhekk nixtieq nieħu l-okkażjoni biex nirringrazzja lill-gvern Taljan uffiċjalment ta' din l-għajnuna finanzjarja li tana.

Ikun tajjeb jekk wieħed jgħid ukoll li l-gvern Taljan għamilha ċara li llum il-livell ta' l- għajxien tagħna tant tela' li minkejja l-ħbiberija li hemm bejn il-gvern Malti u dak Taljan, kien ikun impossibbli li jikkonvinċi lill-parlament Taljan jivvota favur dan il-protokoll li kieku mhux minħabba t-triq tagħna għal sħubija sħiħa fl-UE.

Fi kliem ieħor, il-livell ta' l-għajxien tagħna huwa tali li l-Italja ma tistax tiġġustifika li tkompli tagħtina d- donazzjonijiet bħallikieku pajjiżna huwa xi pajjiż tat-tielet dinja, u allura l-unika ġustifikazzjoni li setgħu jsibu għall-parlament Taljan kienet li aħna qegħdin fit-triq ta' sħubija sħiħa fl-UE.

Naturalment billi din it-triq tinvolvi ċertu tibdil sabiex nimmodernizzaw u nirristrutturaw l- operat tagħna, allura l-gvern Taljan aċċetta li jagħtina dawn il-fondi.

Din is-sena kellha rilevanza kbira wkoll f'dak li għandu x'jaqsam mar- relazzjonijiet multilaterali, u dan minħabba l-fatt li matul din is-sena lħaqna ċertu objettivi.

Biżżejjed ngħid li matul din is-sena rnexxielna nirratifikaw u naddottaw kważi l-ftehim kollu li għandu x'jaqsam mal-ġlieda kontra t-terroriżmu - fil-fatt diġa` rnexxielna naddottaw 12-il ftehim - ħlief għal ftehim wieħed biss li beħsiebna nirratifikawh fil-futur qarib.

Għal dak li għandu x'jaqsam mal-kunsill ta' l-Ewropa rrid ngħid li Malta ilha mill-bidu ta' Novembru tokkupa l-presidenza tal-kumitat tal-ministri.

L-Onor.

Chris Cardona u l-Onor.

George Vella qalulna li donna l-kunsill ta' l-Ewropa m'aħniex qed nagħtuh importanza, u għalhekk ikun tajjeb jekk nagħmel riferenza għall-fatt li għandna informazzjoni li x-xogħol li qed isir kemm fi Strasbourg kif ukoll f'postijiet oħra fejn il-Kunsill ta' l- Ewropa jrid jikkordina l-operat tiegħu ma' entitajiet multilaterali oħrajn, bħalma huma, per eżempju, in-Nazzjonijiet Uniti u l-OSCE, miexi tajjeb ħafna.

Infatti aħna informati li r-rappreżentanti permanenti li għandna fi New York, fi Vjenna u fi Strasbourg qed jaħdmu b'mod effiċjenti ħafna; qed jagħtu r-rapporti kollha meħtieġa u qed jaħdmu f'koordinament intensiv u effiċjenti ħafna mal-kunsill ta' l-Ewropa, mas-segretarjat tal-kunsill ta' l-Ewropa u m'entitajiet oħra.

Hawnhekk nixtieq ukoll nagħmel il-punt li kont jien li ħabbart il-programm tal-prijoritajiet tal-presidenza Maltija fi Strasbourg, u wara biss ftit jiem, jiġifieri bejn il-11 u t-12 ta' Novembru, f'Malta saret laqgħa ta' l-istanding committee dwar il-koeżjoni soċjali tal-kunsill ta' l-Ewropa filwaqt li bejn l-14 u l-15 ta' Novembru saret f'Malta wkoll il-konferenza bit-tema "Access to Social Rights".

Minħabba li f'dawk il-jiem kont imsiefer, ma stajtx nindirizza din il- konferenza jien u għalhekk indirizzaha minfloki l-Viċi Prim Ministru, l- Onor. Lawrence Gonzi, li reġa` tenna x'inhuma l-prijoritajiet tal- presidenza Maltija.

Inżid ngħid li f'Novembru saret f'Malta l-konferenza dwar l-aċċess għad-drittijiet soċjali fl-Ewropa u fl-ewwel tliet xhur tas- sena d-dieħla għal darb'oħra f'pajjiżna se ssir round table conference dwar l-immigrazzjoni fl-Ewropa, għal liema konferenza beħsiebna nistiednu wkoll rappreżentanti mill-pajjiżi Mediterranji li m'humiex membri tal-kunsill ta' l-Ewropa sabiex b'hekk dan is-suġġett jiġi diskuss bejn il-partijiet kollha li b'xi mod jew ieħor għandhom x'jaqsmu ma' l-immigrazzjoni fl-Ewropa.

Se ssir ukoll pubblikazzjoni ta' xogħol artistiku minn tfal Ewropej u se ssir ħidma biex ninkoraġġixxu lil dawk l-istati li jixtiequ jsiru membri tal- kunsill ta' l-Ewropa, fosthom l-ex-Yugoslavia, li llum tinsab f'fażi avvanzata biex issir membru ta' dan il-kunsill - u fil-fatt illum għaddejjin b'ħidma biex naraw li din tissodisfa t-talbiet magħmula minna fix-xhur li ġejjin ħalli b'hekk tkun tista' tissieħeb, anke possibbilment, taħt il-presidenza tagħna - u Monaco, li qed insegwu l-iżviluppi kostituzzjonali tiegħu biex naraw jekk huwiex possibbli li dan il-pajjiż jissieħeb fil-kunsill ta' l-Ewropa wkoll.

Ta' min jgħid li qed issir ukoll ħidma biex titneħħa l-piena kapitali fl-istati kollha ta' l-Ewropa u biex tikber il-kooperazzjoni fil-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus, li jista' jiffinanzja t-terroriżmu.

Issa ħalli nagħmel riferenza għall-Ġnus Magħquda.

Fil-fatt aħna approvajna Att 24 tas-sena 2002, li huwa l-Att dwar il-Qorti Kriminali Internazzjonali, u ddepożitajna l-istrument tar-ratifika dwar dan l- istatut fid-29 ta' Novembru li għadda biex b'hekk illum aħna parteċipi sħaħ f'dak li għandu x'jaqsam mal-qorti kriminali internazzjonali.

Ġaladarba qed insemmi lill-Ġnus Magħquda, nista' nsemmi wkoll it-twaqqif ta' task force biex din tikkonsidra l-aspetti etiċi u morali ta' l-ageing.

Hawnhekk irrid nagħmel ukoll riferenza għall-fatt li l-Kabinett iddeċieda li minn din is-sena l-istitut dwar l-anzjanita` jibda jaqa' taħt il- ministeru għall-affarijiet barranin għaliex b'hekk 'il quddiem ikun jista' jipproċedi biex jiġi kkonsidrat bħala aġenzija tan-Nazzjonijiet Uniti.

Issa se nagħmel riferenza malajr malajr dwar il-Commonwealth.

Din is-sena kienet importanti ħafna għall-ministeru għall-affarijiet barranin, anke għax matul din is-sena Malta ġiet maħtura bħala membru tal-Commonwealth ministerial action group, liema grupp huwa responsabbli milli jara li jiġu osservati r-regoli tad-demokrazija fl-istati kollha membri tal- Commonwealth.

Ta' min jgħid li matul iż-żewġ laqgħat li saru fi ħdan dan il-grupp u li aħna attendejna għalihom ġiet diskussa l-pożizzjoni politika f'diversi pajjiżi tal-Commonwealth, fosthom il-Fiji, il-Pakistan, iż- Zimbabwe u Sierra Leone, u ttieħdu wkoll xi deċiżjonijiet li għandhom x'jaqsmu ma' dawn il-pajjiżi.

Aħna qed nipparteċipaw bi sħiħ ukoll ma' l-aġenzija dwar l-atomika internazzjonali u qed inkomplu nimplimentaw għadd ta' proġetti nazzjonali li jaqgħu taħt il-programm ta' kooperazzjoni teknika ma' din l-aġenzija.

Fil-fatt fost il-proġetti li wettaqna nsibu proġetti mad-dipartiment ta' l- agrikoltura dwar il-kontaminazzjoni fl-ikel, proġett dwar l-isptar Paul Boffa li sar bil-għan li tittejjeb il-kwalita` tal-kura u kkooperajna wkoll mal-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma, liema kooperazzjoni se twassal għal titjib fl-immaniġġjar ta' l-ilma ta' taħt l-art li għandna f'pajjiżna.

Fost id-diversi konvenzjonijiet u protokolli li ffirmajna u rratifikajna matul is-sena 2002 - u dawn se nqiegħdhom fuq il-mejda tal-Kamra fl-aħħar tad-diskors tiegħi - hemm ir-Rome Statute of the international criminal court u dawk li għandhom x'jaqsmu mal-qasam marittimu u mal-qasam tad- drittijiet fundamentali tal-bniedem.

Issa ħalli niġi biex nitkellem dwar il-qasam tal-Mediterran.

Wieħed jista' jiddeskrievi din is-sena bħala waħda ta' tisħiħ għax matulha pparteċipajna b'mod effettiv f'diversi fora tal-Mediterran.

Hawnhekk nista' nsemmi l- proċess ta' Barċellona fejn aħna ħadna sehem fil-laqgħa ministerjali li saret f'Valencia - fil-fatt huwa hemmhekk fejn ġiet imnedija l-Valencia action plan - u issa qegħdin insegwu l-iżviluppi f'dan ir-rigward biex dejjem nipprovaw nagħtu l-aħjar kontribut fiċ-ċirkostanzi li jeżistu llum.

Wieħed jifhem li ċ-ċirkostanzi li jeżistu llum m'humiex faċli.

Biżżejjed ngħid li llum għandek sitwazzjoni fejn il-Middle East qiegħed iżomm il- proċess Ewro-Mediterranju milli jkompli javvanza 'l quddiem, u allura wieħed jawgura li anke d-diskussjonijiet li kienu jsiru fir-rigward tal- medju-orjent jerġgħu jirriżumu u tinstab soluzzjoni, jew għallinqas ikun hemm qbil, illi l-proċess Ewro-Mediterranju jkun jista' jitkompla fuq binarju għalih mingħajr ma jiġi mxekkel mill-possibbilta` li tinstab soluzzjoni għal dak li għandu x'jaqsam mal-kwestjoni li teżisti bejn Iżrael u l-Palestina.

Nixtieq nagħmel riferenza wkoll għall-fatt li matul din is-sena Malta ġiet imsejħa sabiex tospita s-segretarjat ta' l-Euro-Med youth forum, u għalhekk fix-xhur li ġejjin se jiġi allokat post ġewwa l-belt Valletta għal dan il- għan.

Din kienet deċiżjoni importanti ħafna għax qed tpoġġi lil Malta fuq il-mappa Ewro-Mediterranja f'dak li għandu x'jaqsam mal-fora taż-żgħażagħ.

Ipparteċipajna wkoll b'mod effettiv f'fora oħra tal-Mediterran, fosthom f'laqgħa ministerjali li saret fil-Greċja fejn ġie miftiehem u tfassal code of conduct li għandu jwassal għal kooperazzjoni kontra t-terroriżmu, u fil- western mediterranean forum fejn saret laqgħa ministerjali fi Tripli li matulha ttieħdu ċerti deċiżjonijiet, bħal per eżempju, biex matul l-ewwel parti tas-sena d-dieħla jsiru laqgħat bejn il-ministri ta' l-affarijiet barranin u l-ministri ta' l-intern ta' l-għaxar pajjiżi li pparteċipaw f'dan il-forum ħalli b'hekk nipprovaw nikkoordinaw flimkien diversi aspetti li huma komuni, bħalma huma l-ġlieda kontra t-terroriżmu, l-immigrazzjoni illegali u aspetti oħrajn.

Għal dik li hi dimensjoni parlamentari nixtieq nagħmel aċċenn għall-fatt li aħna pparteċipajna fil-Euro-Med parliamentary forum u l-ministeru għall- affarijiet barranin ta l-assistenza meħtieġa għad-diversi laqgħat reġjonali li saru, bħal dik ta' l-ispeakers tal-parlamenti Ewro-Mediterranji jew inkella dik tan-nisa parlamentari ta' l-istess reġjun, pero` naħseb li l- iktar aspett importanti huwa dak li għandu x'jaqsam ma' l-inter- parliamentary union fejn Malta qed tinsisti fi ħdan din l-unjoni sabiex tinħoloq assemblea parlamentari ta' l-istati tal-Mediterran.

Ix-xogħol li Malta ilha tagħti f'dawn l-aħħar tliet snin wassal sabiex f'Marzu li għadda ġewwa Marrakesh ġie adottat unanimament dokument bażiku li oriġina minn Malta.

Hawnhekk irrid ngħid li l-gvern u l-oppożizzjoni qed jaħdmu flimkien b'mod effiċjenti u effettiv ħafna sabiex nippromwovu l-idea li tiġi stabilita din l-assemblea parlamentari.

Wieħed jista' jgħid li d- dokument bażiku għal din l-assemblea parlamentari huwa msejjaħ bħala "The fundamental characteristics for the future parliamentary assembly of Mediterrean states".

Din l-assemblea, li se tkun ifformata mill-pajjiżi kollha tal-Mediterran, għandha sservi bħala l-uniku forum politiku ta' djalogu għar-reġjun.

Issa nixtieq ngħid xi ħaġa malajr malajr dwar id-dimensjoni akkademika tal- Mediterran.

L-ewwelnett irrid ngħid li matul din is-sena ġiet stabbilita fondazzjoni li tinkludi ftehim li sar bejn il-ministeru għall-affarijiet barranin ta' Malta u dak ta' l-Isvizzera sabiex jaħdem fl-isfera tad- diplomazija u t-teknoloġija informatika.

Dan bl-iskop li l-pajjiżi, speċjalment il-pajjiżi ż-żgħar, ikunu jistgħu jisfruttaw aħjar l- opportunitajiet li tagħti t-teknoloġija moderna u b'hekk ikabbru l-vuċi tagħhom fix-xena internazzjonali.

Sur President, saru diversi inizjattivi oħra, pero` minħabba li ma tantx fadal ħin se jkolli ngħaddi għal aspett ieħor.

Wieħed jista' jgħid li l- ministeru għall-affarijiet barranin kompla bil-ħidma ta' titjib li kien nieda fis-snin ta' qabel.

Ta' min jgħid li kien hemm numru impressjonanti ta' persuni li applikaw biex jimlew il-postijiet ta' second secretaries.

Fil-fatt in-numru ta' applikanti kien ta' 82, li minnhom iridu jintgħażlu bejn 15 u 20.

Ta' min jgħid ukoll li ħafna minn dawn il-kandidati għandhom saħansitra second degree u allura l-proċess ta' recruitment jirrikjedi skrutinju sostanzjali.

Issa nixtieq nagħmel riferenza għall-kritika li għamel l-Onor.

George Vella f'dak li għandu x'jaqsam mar-recruitment.

Fil-fatt irrid ngħid li l- proċedura li ġiet addottata sabiex isir dan ir-recruitment hija waħda trasparenti u ġiet approvata mill-kummissjoni għas-servizz pubbliku.

Ta' min jgħid li ilu jinħass il-bżonn li nirreklutaw second secretaries, pero` minħabba s-sistema burokratika u diffiċli li kellna qabel, minkejja li kien ikollna bżonn għaxra jew 15 second secretaries, kienu jiġu reklutati biss xi erbgħa jew ħamsa, u dan meta kienu japplikaw għal dawn il-postijiet xi 40 jew 50 ruħ.

Fil-fatt din is-sistema tant kienet komplessa u burokratika li tlabna lill- kummissjoni għas-servizz pubbliku biex insibu soluzzjoni għal dan u l- kummissjoni tatna din is-soluzzjoni.

Nispera li din id-darba jirnexxilna nirreklutaw in-numru ta' second secretaries kollha li hemm bżonn.

Fi ħdan il-ministeru ta' l-affarijiet barranin matul din is-sena waqqafna dipartiment ġdid magħruf bħala l-economic affairs department.

Dan id- dipartiment organizza kors intensiv għad-diplomatiċi Maltin li matul din is- sena ħadu posthom ġo ambaxxati Maltin, biex nistabbilixxu kuntatti mad- diversi entitajiet lokali fil-qasam tal-kummerċ.

Saru wkoll diversi attivitajiet kulturali fl-ambaxxati tagħna madwar id-dinja bl-iskop li nkomplu nsaħħu u nxerrdu l-identita` u l-kultura Maltija fost il-popli barra minn xtutna.

Nixtieq ngħid li dan id-dipartiment għadu qed jibda, pero` qed jipprometti tajjeb ħafna.

Diġa` ħa numru ta' inizjattivi li jistgħu iħallu l-frott fix- xhur u fis-snin li ġejjin.

Ftaħna wkoll uffiċċju f'Dubai flimkien mal- METCO sabiex b'hekk inkunu nistgħu nippromwovu lil Malta f'din l-area daqshekk rilevanti.

Nista' nsemmi wkoll li tlesta x-xogħol ta' restawr u tindif tal-faċċata tal- ministeru.

Qabel ma ngħaddi għall-UE ridt nirrispondi żewġ jew tliet punti oħra li tqajmu min-naħa ta' l-oppożizzjoni.

L-ewwelnett saret riferenza għall-persuna li kienet s-segretarju privat tiegħi u llum saret id-director corporate services tal-ministeru.

Din il-persuna għandha esperjenza enormi u ilha fis-servizz pubbliku għal bosta snin.

Bla dubju ta' xejn kien jimmeritaha li tieħu dan il-post.

Din intgħażlet bi proċess selettiv normali bħalma jsiru f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-għażla tad-diretturi f'diversi ministeri.

Din il-persuna applikat, kif kellha dritt tagħmel u ntgħażlet.

Saret riferenza wkoll għal persuna oħra fis-segretarjat tiegħi li qed taħdem mid-dar.

Irrid ngħid li ntlaħaq ftehim li din il-persuna tkun tista' taħdem sigħat ridotti, kif fil-fatt qed tagħmel, u ovvjament titħallas tas-sigħat li taħdem.

Sur President, sar aċċenn għall-fatt li għandna żewġ ambaxxaturi.

F'Ruma minn dejjem kellna żewġ ambaxxaturi, kellna l-ambaxxatur akkreditat għall- Italja u għal pajjiżi oħrajn u kellna ambaxxatur akkreditat għall-FAO.

Din id-darba ddeċidejna li nipprovaw insaħħu b'cost minimu extra għall- ministeru, billi jkollna żewġ ambaxxaturi residenti f'Ruma.

Wieħed se jkun esklussivament għall-Italja għax nemmnu li l-ambaxxatur għall-Italja għandu jiffoka fuq l-Italja, pajjiż li miegħu għandna relazzjonijiet intensivi ħafna, allura hemm bżonn li jkun hemm focus fuq hemm, speċjalment issa bil-ħames protokoll finanzjarju.

Se jkun hemm ambaxxatur ieħor li jkun akkreditat għall-FAO, kif ukoll għall- pajjiżi li aħna akkreditati bilateralment magħhom minn Ruma, bħalma huma l- Isvizzera, l-Albanija u l-Iżrael.

Allura għandna żewġ ambaxxaturi li joperaw minn ambaxxata waħda, jaqsmu s-servizzi loġistiċi bejniethom, pero` għandhom funzjonijiet differenti skond il-ħteġijiet li għandu l-ministeru llum.

Niġi issa għall-UE.

Rigward l-UE nixtieq ngħid li din kienet sena ta' ħidma b'suċċess u li tat ir-riżultat mixtieq.

Il-proċess ta' sħubija nbeda 12-il sena ilu, jiġifieri ilu għaddej is-snin u kellna ħafna ntoppi.

Biżżejjed wieħed isemmi l-fatt li ma rnexxilniex nidħlu mat-tkabbir li seħħ fl-1995.

Kellna l-intopp li kien hemm bidla fil-gvern u l-applikazzjoni għal sħubija ta' Malta ġiet iffriżata.

Allura malli erġajna tlajna fil-gvern fl-1998 kellna nipproċedu immedjatament għar-riattivazzjoni ta' l-applikazzjoni Maltija.

Hawnhekk, bħalma għamel l-Onor.

Jason Azzopardi, irrid nagħmel riferenza għax-xogħol siewi ħafna li għamel il-predeċessur tiegħi, illum il- President ta' Malta, f'dak li għandu x'jaqsam mar-riattivazzjoni tal- proċess ta' sħubija ta' Malta fl-UE.

Wara dan bdejna n-negozjati li ilhom għaddejjin għal dawn l-aħħar 34 xahar.

Allura hawnhekk irrid nagħmel riferenza għal dak li rnexxielna nottjenu fin-negozjati qabel is-sena 2002.

X'kienu l-kapitoli li aħna ftaħna u li rnexxielna nagħlqu sa l-aħħar tas-sena 2001?

Irnexxielna niftħu u nagħlqu xejn inqas minn 19-il kapitoli minn 31 kapitoli u li dwarhom ksibna diversi arranġamenti speċjali f'diversi oqsma.

Nista' nsemmi dak li għandu x'jaqsam mal-free movement of goods, fejn ġibna perijodi tranżizzjonali f'dak li għandu x'jaqsam mal-mediċinali, fejn ġibna ċerti provvedimenti li jirrigwardaw id-direttiva dwar il-ħalib għall-konsum tal-bniedem.

Għalaqna n-negozjati fuq il-free movement of persons.

Hawnhekk l-Onor.

Michael Frendo għamel riferenza għas-suċċess li ksibna fin-negozjati dwar iċ-ċaqliq ħieles tal-persuni li fir-realta` ma konniex nemmnu li kellna għalfejn ninnegozjaw dwaru.

Imma minħabba fil-kampanja distruttiva kontinwa li kien miexi biha l-partit Laburista, li malli aħna nissieħbu se nimtlew bl-Isqallin, allura għedna li din il-biża' aħjar naqtgħulha rasha u ninnegozjaw ma' l-UE pakkett li jserraħ moħħ dak li jkun.

U dan huwa li għamilna.

Irnexxielna, naħseb b'mod uniku, li nġibu mill-UE d-dritt li ħaddiema Maltin, jekk iridu, jistgħu jidħlu fl-UE mill- ewwel ġurnata ta' sħubija, ħaġa li l-UE ma tathiex lill-pajjiżi applikanti l-oħrajn, ħlief lil Ċipru.

Imma min-naħa l-oħra aħna l-uniku pajjiż minn fost l-għaxra li se nissieħbu li tlabna mill-UE perijodu li fih ħaddiema mill-UE ma jistgħux jiġu f'Malta kif ġieb u laħaq.

Jiġifieri jekk matul l-ewwel seba' snin ikun hemm il-biża' li se jkun hemm influss ta' ħaddiema li ma nkunux nistgħu nsostnuh, allura nkunu nistgħu nagħlqu l-bibien tagħna.

Wara l-ewwel seba' snin inkunu nistgħu ndefinittivament nieħdu l- miżuri neċessarji.

Ksibna wkoll perijodi tranżizzjonali fil-qasam tat-trasport.

M'iniex se nidħol fid-dettall dwar dan.

Ksibna perijodu transizzjonali fil-qasam ta' l-enerġija u fil-qasam tal-politika soċjali.

U hawnhekk mhux bi ftaħir ngħidu li ksibna perijodi tranżizzjonali għax fir-realta` hawnhekk għandna dawk li huma d-drittijiet tal-ħaddiema.

Allura kieku konna ngħixu fl- astratt ma konniex nitolbu għal perijodu transizzjonali u nesiġu li nkunu konformi ma' l-UE mill-ewwel data ta' sħubija għax hawnhekk qegħdin nieħdu l-passi biex intejbu l-qagħda tal-ħaddiema.

Però ovvjament ridna nkunu saqajna ma' l-art u ħadna in konsiderazzjoni l- fatt li meta ndaħħlu in the short term miżuri li huma tajbin għall-ħaddiema f'dak li għandu x'jaqsam mas-saħħa u s-sigurta` fuq il-post tax-xogħol, jista' ikun hemm cost element għal ċerti industriji lokali li ma jkunux jifilħu għalih f'perijodu qasir.

Allura nnegozjajna u ksibna perijodi tranżizzjonali f'dan ir-rigward.

Niġi issa għas-sena 2002.

Matul din is-sena rnexxielna nagħlqu l- kumplament tal-kapitoli, jiġifieri 12-il kapitolu ieħor biex fit-12 u t-13 ta' Diċembru għalaqna n-negozjati kollha sabiex Malta tkun wieħed mill- pajjiżi li se jsiru membri tal-UE fit-tkabbir li jmiss.

Sur President, se nagħti ħarsa lejn dawn it-12-il kapitolu fuq fuq biex nara eżattament xi ksibna.

L-ewwelnett konna l-uniku pajjiż minn fost il- pajjiżi applikanti li tlabna deroga permanenti dwar il-moviment ħieles tal- kapital u tawhielna f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-akkwist ta' residenzi sekondarji.

L-Onor.

George Vella għamel riferenza għall-fatt li din jista' jkollha loopholes.

Issa beħsiebna nagħmlu l-emendi għal-liġi dwar l-akkwist ta' proprjeta` immobiljari f'Malta ħalli nieħdu ħsieb li nagħlqu kwalunkwe loophole li wieħed jista' jimmaġina.

B'hekk inserrħu moħħna li dak li ftehemna mal-UE fil-fatt jiġi attwat.

Niġi għaIl-politika tal-kompetizzjoni.

Hawnhekk innegozjajna perijodu tranżizzjonali f'dak li għandu x'jaqsam mal-pakketti ta' inċentivi għal ditti żgħar, mal-pakketti ta' inċentivi in ġenerali, u perijodu tranżizzjonali dwar il-monopolju li għandha l-Enemalta sal-lum, pero` naħseb l-iżjed landmark f'dan ir-rigward kienu n-negozjati dwar it- tarznari.

Hemmhekk irnexxielna niksbu perijodu tranżizzjonali ta' seba' snin li matulhom aħna nieħdu l-miżuri neċessarji sabiex it-tarzna tkun tista' tirristruttura.

Allura matul dan il-perijodu nkunu nistgħu nibqgħu nagħtu assistenza min-naħa tal-gvern f'forma ta' operating aid sabiex fl- aħħar tal-perijodu mbagħad it-tarznari tagħna jsiru kompetittivi u jkunu jistgħu jiefqu fuq saqajhom.

Fil-qasam tas-sajd ukoll irnexxielna ninnegozjaw arranġament permanenti għaż-żona ta' 25 mil f'forma ta' żona ta' konservazzjoni għas-sajd.

B'dak li nnegozjajna f'dan ir-rigward irnexxielna nissalvagwardaw li f'din iż- żona jistadu s-sajjieda Maltin u s-sajjieda Maltin biss waqt li jibqa' jsir is-sajd b'mod sostenibbli.

Naħseb li huwa fl-interess anke tas-sajjieda tagħna li s-sajd f'din iż-żona ma jsirx b'mod indiskriminat, ma jsirx b'mod industrijali ż-żejjed, imma jsir b'mod li jibqgħalna ħut fuqiex nistgħu nistadu.

Allura żammejna l-konċett tas-sostenibilita` tas-sajd.

Sur President, fuq it-tassazzjoni nnegozjajna għal perijdou ta' seba' snin transizzjoni.

Matul dan il-perijodu Malta ma jkollhiex l-obbligu li ddaħħal il-value added tax ta' 5% fuq l-ikel u fuq il-mediċinali.

Fuq l- aspetti l-oħrajn kollha ovvjament aħna se nkunu konformi mal-UE mid-data ta' sħubija u fejn l-UE tippermetti li aħna nżommu z-zero rating ovvjament se nżommuh.

Fejn l-UE tirrikjedi tassazzjoni ta' 5 jew 15% minimum aħna diġa` fil-fatt ħadna l-passi biex inkunu naqblu mal-UE f'dak ir-rigward.

Irrid ngħid ukoll li meta nnegozjajna dan il-perijodu tranżizzjonali għamilna dikjarazzjoni li dan qed nagħmluh fuq il-premessa that the transitional period referred to in article 28(1) of the sixth VAT directive would expire prior to that date.

Jiġifieri qed ngħidu li aħna qed naċċettaw fuq il-premessa li l-pajjiżi membri li sal-lum għad m'għandhomx tassazzjoni f'dan ir-rigward, jiġifieri l-Ingilterra u l-Irlanda, idaħħluha sa dak iż-żmien.

Fil-qasam tal-politika reġjonali akkwistajna wkoll ir-rikonoxximent ta' Għawdex bħala reġjun separat taħt il-livell ta' NUTS 3 li niġi għaliha minn hawn u ftit ieħor.

Fil-qasam ta' l-ambjent innegozjajna u akkwistajna diversi perijodi tranżizzjonali.

Pero` rrid nagħmel riferenza speċifikament għal dak li rnexxielna niksbu dwar il-kaċċa u l-insib fejn iggarantixxejna li l-kaċċa fir-rebbiegħa tista' tibqa' ssir fuq iż-żewġ speċi li normalment jiġu kkaċċjati, jiġifieri fuq il-gamiem u s-summien.

Iggarantixxejna wkoll li d-delizzju tradizzjonali ta' l-insib jista' jitkompla, għalkemm stabbilixxejna li matul il-ħames snin li ġejjin ma jibqgħux jinħarġu liċenzji ta' l-insib ġodda.

Pero` mbagħad isir studju biex niddeterminaw is-sostenibilita` tan-numru ta' għasafar li jistgħu jiġu minsuba u skond ir-riżultati ta' dan l-istudju ikunu jistgħu joħorġu l- liċenzji l-ġodda.

Fil-qasam tal-ġustizzja u ta' l-intern ma tlabna xejn.

Fil-qasam ta' l- unjoni doganali ġibna perijodu tranżizzjonali ta' ħames snin għal dak li għandu x'jaqsam ma' ċerti tessuti.

Fil-qasam tal-budget ġibna l-figura ta' Euro194 miljun għall-perijodu bejn is-snin 2004 u 2006.

Irrid nagħmilha ċara li din hija l-figura netta li Malta hija intitolata għaliha.

Jiġifieri meta naraw xi trid tikkontribwixxi Malta lejn l-UE u x'se tirċievi Malta mill-UE jibqgħalna f'idejna s-somma ta' Euro194 miljun li huma kommessi mill-UE lejn Malta għal perijodu 2004 sa 2006.

Irrid ngħid li wara s-sena 2006 bħala membri jkollna d-dritt li nirċievu għajnuna finanzjarja mill-UE bħala objective one region għax m'hemmx dubju li Malta sas-sena 2006 ma tkunx għadha laħqet il-livell ta' 75% tal-medja tal-ġid tal-UE.

Allura wara s-sena 2006, għall-perijodu tas-sitt snin li jkun imiss, aħna nkunu ntitolati li nieħdu l-għajnuna finanzjarja l-iżjed għolja li tagħti l-UE bħala objective one region.

Sur President, fuq l-istituzzjonijiet irrid ngħid li Malta rnexxielha tinnegozja u tikseb id-dritt li l-ilsien Malti jkun rikonoxxut bħala ilsien uffiċjali, li jkollha l-kummissarju tagħha, li jkollha ħames membri fil-parlament Ewropew, li jkollha rappreżentant tagħha imħallef fil-qrati tal-ġustizzja, li jkollha imħallef fil-qorti ta' l-awdituri, li jkollha ħames rappreżentanti fil-kumitat tar-reġjuni u li jkollha ħames rappreżentanti fl-economical social committee.

Jiġifieri bħal kwalunkwe pajjiż ieħor se jkollha rappreżentanti f'kull istituzzjoni, f'kull organu tal-UE.

Sur President, nixtieq nagħmel riferenza għall-aħħar kapitolu li għalaqna li huwa intitolat "Oħrajn".

Hemmhekk ħadna ħsieb li nagħmlu dikjarazzjoni dwar in-newtralita`.

Għamilnieha ċara li n-newtralita` ta' Malta hija garantita, li bl-ebda mod il-politika tas-sigurezza u l-politika estera tal- UE ma timpinġi fuq jew tippreġudika fuq in-newtralita` ta' Malta.

Għamilna wkoll dikjarazzjoni dwar Għawdex fejn dħalna fid-dettalji dwar x'jibbenefika Għawdex taħt il-kapitoli differenti, b'mod partikolari fil- kapitolu tat-tassazzjoni, fil-kapitolu dwar il-kompetizzjoni.

Pero` għedna wkoll li jekk jasal il-mument li Malta waħedha ma tibqax intitolata bħala objective one region għax teċċedi l-75% tal-medja tal-UE, waqt li Għawdex waħdu ikun għadu taħt il-75%, allura Għawdex ikollu d-dritt li jibqa' jirċievi l-għajnuna bħala objective one region.

Fl-aħħarnett ġibna wkoll protokoll dwar l-abort, minkejja li ma ħassejniex li verament hemm in-neċessita` li jkun hemm dan il-protokoll għax l-UE ma tidħolx fl-abort.

Bħalma ġara fil-każ tan-newtralita`, fejn ma ħassejniex in-neċessita` li jkun hemm protokoll dwar in-newtralita` għax l-UE kienet diġà iggarantixxiet dan, u hawn pajjiżi tal-UE li huma newtrali.

Lanqas ma ħassejna l-ħtieġa li nissalvagwardaw li ħaddiema ma jiġux hawn għax dik kienet biża' li vvintat l-oppożizzjoni mingħajr ġustifikazzjoni.

Imma ġaladarba tnisslet din il-biża' f'moħħ in-nies allura ddeċidejna li ninnegozjaw għalihom.

Infatti akkwistajna protokoll għat-tlieta li huma, sew f'dak li għandu x'jaqsam ma' moviment ħieles tal-persuni, sew f'dak li għandu x'jaqsam man- newtralita` u sew f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-abort.

Aħna ksibna protokoll li jgħid ċar u tond li bl-ebda mod l-UE ma tista' timpinġi fuq il- leġislazzjoni nazzjonali ta' Malta dwar l-abort.

Sur President, nixtieq nagħlaq billi ngħid li ksibna dawn is-suċċessi b'konsultazzjoni kontinwa fi ħdan il-Malta-EU steering and action committee.

Ipprovdejna informazzjoni dwar in-negozjati bis-saħħa ta' l-MIC li jagħmel xogħol verament professjonali u b'mod oġġettiv.

Ipprovdejna fondi lill-korpi kostitwiti, lill-unions u gruppi b'interessi varji, saħansitra din is-sena kien hemm allokata s-somma ta' Lm250,000.

Ksibna dan is-suċċess bil-ħidma kontinwa, effettiva u effiċjenti tal-core negotiating group immexxi tant tajjeb mis-Sur Richard Cachia Caruana min- naħa Maltija u mill-Ambaxxatur Victor Camilleri minn Brussell.

Ksibna dan is-suċċess bil-ħidma bla heda ta' l-EU Directorate fi ħdan il-ministeru, u l-ħidma tas-servizz pubbliku kollu.

Sur Presdient, qabel nagħlaq nixtieq nesprimi l-apprezzament tiegħi lejn is- servizz pubbliku u lejn dawk kollha li semmejt għall-mod impenjattiv u professjonali li mxew bih.

Nirringrazzjak.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Grazzi.

Skada l-ħin tad-diskussjoni fil-Kumitat ta' Provvista.

Il-mistoqsija hi l-emenda għall-Vot 48 imressqa mill-Onor.

Chris Cardona.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

ONOR.

MEMBRU: Division.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Din id-division tittieħed minn hawn u ħames minuti oħra.

Billi ntalbet votazzjoni l-Kumitat ġie sospiż fin-12.30 p.m. u rriżuma wara ħames minuti.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Se nerġa' npoġġi l-mistoqsija.

Il-mistoqsija hi l- emenda għall-Vot 48 imressqa mill-Onor.

Chris Cardona.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

ONOR.

MEMBRU: Division

VOTAZZJONI NRU.

FAVUR: 26

L-Onor.

|Abela Carmelo |Debono Grech Joe| |Agius Chris |Farrugia Angelo | |Attard Montalto |Farrugia Michael| |John | | |Bartolo Evarist |Gulia Gavin | |Brincat Leo |Herrera Jose' | |Buhagiar Charles |Law Rita | |Buhagiar Louis |Mangion Charles | |Cardona Chris |Mizzi Joe | |Chircop Karl |Refalo Anton | |Cilia Joe |Sammut Joseph | |Coleiro Marie |Sant Alfred | |Louise | | |Cuschieri Joseph |Vassallo Adrian | |Dalli Helena |Vella George |

KONTRA: 32

L-Onor.

|Abela Anthony |Galea Mario | |Agius Francis |Galea Pace | | |Victor | |Asciak Michael |Gatt Austin | |Azzopardi Jason |Gonzi Lawrence | |Bonnici Josef |Hyzler George | |Bonnici Michael |Mifsud Bonnici | | |Antoine | |Borg Joe |Mifsud Bonnici | | |Carmelo | |Borg Tonio |Mugliett Jesmond| |D'Amato Helen |Muscat Claude | |Debono Giovanna |Pullicino George| |Deguara Louis |Pullicino | | |Orlando Jeffrey | |Farrugia Jean |Refalo Michael | |Pierre | | |Fenech Adami |Vassallo Edwin | |Eddie | | |Frendo Michael |Vella John | |Galea Censu |Zammit Ninu | |Galea Louis |Zammit Dimech | | |Francis |

L-emenda m'għaddietx.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi:

VOT 48 - MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 8,501,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 48 - Ministeru għall-Affarijiet Barranin, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2003.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-Riżoluzzjoni taħt il-Vot 48 għaddiet.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi:

VOT XIV - MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 1,090,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot XIV – Ministeru għall-Affarijiet Barranin, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2003.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-Riżoluzzjoni taħt il-Vot XIV għaddiet.

Fis-12.38 p.m. il-Kamra rriżumiet u l-Viċi President tal-Kumitati rrapporta li r-Riżoluzzjonijiet taħt Voti 48 u XIV tal-Ministeru għall-Affarijiet Barranin ġew approvati mill-Kumitat ta' Provvista.

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-PROĊEDURI FIL-QRATI U FIT-TRIBUNALI

COURTS AND TRIBUNALS PROCEDURES BILL

MR SPEAKER: Il-Ministru għall-Ġustizzja u Gvern Lokali.

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Speaker, nipproponi t-Tielet Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi dwar il-Proċeduri fil-Qrati u fit-Tribunali.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

MARIO GALEA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jimplimenta varji miżuri li għandhom x'jaqsmu ma' azzjonijiet ġudizzjarji u miżuri amministrattivi oħrajn li għandhom x'jaqsmu miegħu" jiġi moqri t- Tielet Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tielet Darba u għadda.

MR SPEAKER: Nitlob lill-Viċi Prim Ministru sabiex, jekk jogħġbu, jressaq l-Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tlieta, 17 ta' Diċembru, 2002 fis-6:00 p.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Kumitat ta' Provvista 2.

Estimi Ġenerali 2003

It-Tlettax-il Jum Stabbilit

Voti tal-Ministeru għat-Turiżmu

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Uffiċċju tal-Posta - Tielet Qari; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar l-Assigurazzjoni ta' Vetturi tal-Mutur għar-Riskji ta' Terzi Persuni – Tielet Qari.

Fis-12.42 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija, skond il- Mozzjoni ta' Proċedura Nru 307.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

MEPA - PROĠETTI TA' ASSISTENZA

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid jekk kienx hemm xi ħaddiema mill-MEPA jew mill- Ministeru ta' l-Ambjent jew mill-ex-Dipartiment għall-Protezzjoni Ambjentali involuti fl-African/Eurasian Waterways Flyways GEF Project jew il-LIFE project relatati ma' African Eurasian Migratory Water Birds Projects jew il-Global Register for Migratory Species jew xi proġett ieħor ta' assistenza?

Min kienu dawn l-impjegati?

Kienu mħallsa għall-kontribut tagħhom?

Ix-xogħol kien relatat mal-pożizzjoni tagħhom?

Kien hemm xi speċi oħra miżjuda mill-awtoritajiet Maltin?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li ma kien hemm l-ebda ħaddiema mill- entitajiet imsemmija li kienu nvoluti fil-proġetti imsemmija.

Ma kienx hemm speċi oħra miżjuda mill-awtoritajiet Maltin.

MEPA - SPEZZJONIJIET

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Malta hija firmatarja għall-Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora?

Malta għamlet xi riżervi s'issa taħt il- konvenzjoni?

Jekk Malta ssir membru sħiħ ta' l-Unjoni Ewropea x'se jkunu l- implikazzjonijiet taħt ir-Riżoluzzjoni Conf.

Kemm-il darba Malta ġiet irrapportata li ma bagħtitx ir-rapport annwali tagħha?

Kemm-il spezzjoni saret tul din l-aħħar sena mill-ispettorat tal-MEPA?

Kemm-il kontravenzjoni ġiet irrapportata u kemm-il każ tressaq il-qorti?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li Malta iffirmat din il-Konvenzjoni fl-1989.

Malta m'għamlet ebda riżerva fi speċi inklużi fi Skedi tal-Konvenzjoni.

Ir-Riżoluzzjoni (conf.

4.25) mhux se jkollha l-ebda implikazzjoni f`każ li Malta ssir Membru ta` l-Unjoni Ewropea.

Malta dejjem bagħtet ir-rapport annwali tagħha.

Tul din l-aħħar sena l-Ispettorat ta` l-Ambjent kien involut f`diversi spezzjonijiet, medja ta` 16-il spezzjoni fil-ġimgħa.

Mill-1992 sa` l-2001 kien hemm 181 kontravenzjoni rappurtati u 48 każ minnhom ġew imressqa quddiem il-Qorti.