MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 661 Il-Ħamis, 6 ta' Diċembru, 2001 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 661

Il-Ħamis, 6 ta' Diċembru, 2001

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-9.06 a.m.

Talba

SEDUTA NRU.

Il-Ħamis, 6 ta' Diċembru, 2001

WERREJ

MINUTI 1

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI 1

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

KUMITAT TA' PROVVISTA

ESTIMI ĠENERALI 2002

IS-SEBA' JUM STABBILIT

MINISTERU GĦAS-SERVIZZI EKONOMIĊI 6

AĠĠORNAMENT 28

MISTOQSIJIET GĦALL-TWEĠIBIET ORALI BIL-MIKTUB 28

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 660 li saret fil-5 ta' Diċembru, 2001 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

TALBA PENDENTI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jinvestiga jekk huwiex possibbli li tiġi rimedjata t-talba pendenti TL/G/10/01?

Jekk fl-affermattiv meta?

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru tat-Trasport u Komunikazzjoni) (f'isem il- Ministru ta' l-Intern): Ninsab informat li din l-applikazzjoni tkun tista` tiġi konkluża meta l-applikant jagħmel ix-xogħol rikjest mill-konsulent inkarigat minnu stess.

TALBA PENDENTI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jinvestiga jekk huwiex possibbli li tiġi rimedata t-talba pendenti TL/V/16/01?

Jekk fl-affermattiv meta?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru ta' l-Intern): Ninsab informat li din l-applikazzjoni ġiet ipproċessata u l-liċenzja ilha lesta sabiex tinġabar sa mid-19 ta' Ottubru, 2001 pero` l-applikant naqas li jmur jiġborha mill-għassa ta' San Ġiljan.

TARIFF QUOTA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid liema huma l-prodotti ta' l-ikel u ta' materja prima li l-UE timponi tariff quota fuqhom meta jiġu mportati lejn il-pajjiżi membri ta' l-UE mill-Awstralja?

X'kondizzjonijiet ta' kwoti u tariffi għandhom dawn il-prodotti, prodott prodott?

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali) (f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Barranin): Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel il-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk sarx impact assessment bil-għan li nsiru nafu x'inhu l-impatt tal-kondizzjonijiet li l- poplu tagħna jrid jitgħabba bihom - qed nirriferi għall-kwoti u t-tariffi fuq l-importazzjoni ta' ċertu ikel u fuq l-industrija tat-turiżmu - meta Malta tissieħeb fl-Unjoni Ewropea?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Sur President, id-deċiżjonijiet kollha li jieħu l- gvern huma bbażati fuq studji u assessments li jkunu saru fil-konfront ta' dak is-settur partikolari li nkunu qegħdin nitkellmu dwaru.

Per eżempju, bejn l-1999 u l-2000 kien sar impact assessment fil-qasam tal-politika soċjali mhux biss min-naħa tal-gvern imma anke mis-settur privat.

Żgur li s-suġġetti ta' dawn l-istudji mbagħad ikunu parti importanti mill-għodda li l-gvern juża fil-proċess tan-negozjati u jkunu kruċjali biex il-gvern ikun jista' jifhem hu stess l-impatt li jista' jkun hemm fuq ċerti miżuri.

Ħafna drabi jirriżulta li rridu noqogħdu attenti u li rridu nużaw din l- informazzjoni fil-proċess tan-negozjati.

M'għandix l-iċken dubju li dan hu l-każ ukoll fil-konfront tas-suġġett li qed jistaqsi dwaru l-Onor.

Interpellant, jiġifieri dwar miżuri li għandhom x'jaqsmu ma' kwoti u tariffi.

TARIFF QUOTA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid liema huma l-prodotti ta' l-ikel u ta' materja prima li l-UE timponi tariff quota fuqhom meta jiġu mportati lejn il-pajjiżi membri ta' l-UE mill-Brażil?

ONOR.

LAWRENCE GONZI (f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Barranin): Nitlob lill-Onor.

TARIFF QUOTA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid liema huma l-prodotti ta' l-ikel u ta' materja prima li l-UE timponi tariff quota fuqhom meta jiġu mportati lejn il-pajjiżi membri ta' l-UE mill-Amerika?

ONOR.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: X'se tkun il-pożizzjoni tal-gvern Malti f'każ li dawn in-negozjati ma jiġux milqugħa meta nafu li abbażi tagħhom diġa` qed nimponu fuq l-agro-industrjia u fuq settur ta' l-agrikoltura partikolari li jiġġenera attivita` ekonomika ta' madwar Lm70 miljun fis-sena?

Il-gvern s'issa ma ddikjarax li m'huwiex se jintrabat bil-kwoti li timponi l-Unjoni Ewropea u qed jgħid li se jkun soġġett għalihom.

Allura in vista li fin-negozjati l-oħra li qed jipprepara, dawn il-kwoti se jkunu problema, kemm għall-industrija tat-turiżmu kif ukoll għall-kompetittivita` f'dik li hija l-agro-industrija, x'se tkun il-pożizzjoni peress li dawn l-impjiegi bla dubju ta' xejn jappartjenu bażi importanti fil-qafas tal-politika soċjali tal-gżejjer tagħna?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Sur President, hemm bżonn nagħmlu prinċipju wieħed importanti.

L-Unjoni Ewropea trid li Malta timxi 'l quddiem mhux lura.

Jiġifieri l-Unjoni Ewropea trid li l-membri tagħha - sija dawk li għandha llum kif ukoll dawk li se jkollha 'l quddiem - javvanzaw, itejbu l- kwalita` tal-ħajja tagħhom u jkollhom suċċess ekonomiku biex hi, bħala forza ekonomika, politika u soċjali, tissaħħaħ u mhux tidgħajjef.

Mela ejja nitilqu minn dan il-punt.

Naturalment fid-diskussjonijiet li aħna nkunu qegħdin nagħmlu, nittrattaw ta' nies raġjonevoli u b'sens komun u fejn ikollna nispjegaw id- diffikultajiet taċ-ċirkostanzi partikolari ta' pajjiżna nispjegawhom u niġġustifikawhom.

S'issa li nista' ngħid hu li kull darba li għamilna hekk, dan il-punt ġie apprezzat mill-Unjoni Ewropea u ċerti konċessjonijiet ingħataw lil Malta u ma ngħatawx lil pajjiżi oħra.

U allura meta l-Onor.

Interpellant qed jistaqsi x'nieħdu aħna jekk l-Unjoni Ewropea tgħidilna le, ikun qed jagħmel mistoqsija ipotetika.

Jiena nippreferi ma nitkellimx fuq ipotesi ta' sitwazzjoni bħal din.

S'issa għaddejna fi proċess ta' negozjati fit-tul u nista' ngħid li dawn kultant ikunu iebsin ħafna.

Meta l-kummissarju Diamantopoulou kienet ġiet Malta u jien personalment kelli laqgħat magħha, il-pożizzjoni ġiet spjegata, aċċettata u wasalna fi ftehim bejnietna dwar dak li konna qegħdin nitolbu.

Dak li qed niddeċiedu huwa finalment ta' ġid biex dan il-pajjiż jimxi 'l quddiem.

Din hija l-premessa.

Kultant nieħu l-impressjoni – naturalment mhux mill-Onor.

Farrugia imma min-naħa ta' l-Oppożizzjoni in ġenerali – li dan il-proċess huwa mmirat biex lil Malta nagħmlulha x-xkiel f'saqajha u biex minflok timxi 'l quddiem, timxi lura.

Irridu nifhmu li l-Unjoni Ewropea daqsna trid li pajjiżna jimxi 'l quddiem.

Dan huwa l-konċett.

U allura x'jiġri f'każ li xi punt partikolari ma jiġix aċċettat mill-Unjoni Ewropea, hija ipotesi.

Jien naċċerta lil din il- Kamra – mhux għax qed ngħidha jien imma għax ix-xhur li għaddew jippruvaw kemm hu veru dak li se ngħid – li dan il-gvern jinnegozja sal-massimu possibbli biex dejjem ifittex l-aħjar interessi tal-pajjiż u finalment ikollna pakkett ġenerali u kondizzjoni sħiħa.

Aħna konvinti, bħala gvern f'isem il-poplu Malti, li b'Malta membru fl-Unjoni Ewropea, dan il-pakkett se jfisser qabża kbira 'l quddiem għal pajjiżna.

Dan jgħodd ukoll għas- suġġett partikolari li qed jistaqsi dwaru l-Onor.

Farrugia.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Helen D'Amato, domanda supplimentari.

ONOR.

HELEN D'AMATO: Ladarba qegħdin nitkellmu dwar l-Unjoni Ewropea u qed jirrispondi l-Viċi Prim Ministru, jista' jgħidilna dwar il-perijodu ta' tranżizzjoni li Malta kisbet fil-qasam tas-saħħa u s-sigurta` fuq il-post tax-xogħol?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Sur President, huwa interessanti ħafna li din wieħed jispjegaha għax torbot ukoll maż-żewġ mistoqsijiet supplimentari li għamel l-Onor.

Farrugia.

Kien proprju r-riżultat ta' l-impact assessment li kien sar, ta' konsultazzjonijiet ma' l-imsieħba soċjali, inklużi ma' l-employers, u ta' l- istudji li saru fid-dettall li mad-daqqa t'għajn setgħu taw stampa pożittiva għalkemm meta terġa' tfittex l-irqaqat tibda tinduna li hemm setturi speċjalizzati li jista' jkollhom bżonnijiet partikolari.

Kien minħabba f'hekk li rriżultalna li teżisti direttiva li hija mportanti għas- saħħa u s-sigurta` tal-ħaddiema tagħna, bħal dik tal-qasam tal-ħoss, li torbot lill-pajjiżi membri biex il-livell ta' ħoss fuq il-post tax-xogħol, ma jaqbiżx ċertu limitu li jista' jipperikola s-smiegħ tal-ħaddiema.

Ovvjament din hija xi ħaġa kruċjali u importantissima li rridu ndaħħlu f'pajjiżna malajr kemm jista' jkun, pero` biex nagħmlu dan għandna bżonn żewġ affarijiet.

Waħda minn dawn hija li jkollna l-equipment neċessarju biex ikejjel sewwa l-livell ta' ħoss għax aħna la rridu nidħqu bil- ħaddiema, la bil-poplu Malti u lanqas bl-Unjoni Ewropea.

U sakemm inġibu dan l-equipment u aktar minn hekk sakemm tħarreġ lill-esperti tiegħek u jkollok l-enforcement structure li għandek bżonn, trid tistenna perijodu ta' żmien.

Jien konvint li naslu biex nilħqu l-livell li għandna bżonn anke qabel is-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea u nemmen li għandna bżonn anke sentejn żmien.

Aħna pproduċejna l-argumenti u d-dokumentazzjoni neċessarja u din ingħatat.

Imbagħad hemm direttiva oħra fuq il-mobile construction sites li tolqot dak il-post fejn tkun għaddejja l-kostruzzjoni, li prattikament trid iżżarmaha min-naħa u ċċaqlaqha min-naħa l-oħra.

Għandna bżonn ukoll il-famuża direttiva dwar il-working time, jiġifieri tal-ħinijiet tax-xogħol.

Teżisti wkoll direttiva importantissima li tgħid li preferibbilment, għall-ġid tal- ħaddiema stess, dawn m'għandhomx jaħdmu iżjed minn 48 siegħa u jekk jintalbu jaħdmu iżjed minn daqshekk iridu jagħżlu huma.

Jekk huma jaċċettaw allura kollox sew imma jekk le, ma tista' tagħmlilhom xejn.

Kif inhi l-liġi llum, l-employer jista' jġiegħel ħaddiem jaħdem overtime u jekk dan ma jaċċettax jista' jitkeċċa għax ikun qiegħed jikser il- kondizzjonijiet tax-xogħol.

Din id-direttiva tmur 'il hinn minn hekk u tgħid li anke jekk ikun hemm ftehim kollettiv fuq il-post tax-xogħol - jiġifieri ikun ftehim bejn il-union u l-employer – li l-ħaddiema jridu jaħdmu għal 50 jew 60 siegħa, l-impjegat xorta għandu dritt jgħid li hu jrid jaħdem il-massimu ta' 48 siegħa.

Issa aħna nafu li bħalissa għaddej ftehim kollettiv, li huwa validu għal tliet snin u allura m'huwiex fair li f'daqqa waħda nimponu xi ħaġa ġdida wara li jkunu ġew innegozjati kondizzjonijiet bejn il-union u l-employer.

Dan spjegajnih lill-Unjoni Ewropea u staqsejniha kif f'każ li jkollok ftehim kollettiv, il-gvern jista' jilleġisla b'mod retroattiv u jkun hemm impatt negattiv imbagħad fuq il-kondizzjonijiet li jkunu ġew miftehma.

It-tieni nett, l-ekonomija Maltija, forsi iżjed mill-ekonomija ta' pajjiżi oħrajn fuq il-kontinent Ewropew, tiddependi minn tibdiliet matul l-istaġun u nafu li massa ta' turisti jiġu jżuruna f'ċertu perijodu tas-sena imbagħad dik il-massa tonqos.

Dan jiġri wkoll f'setturi oħra, per eżempju fil- fabbriki li jipproduċu l-minerali.

Il-produzzjoni tagħhom dawn tisplodilhom fix-xhur tas-sajf imma mbagħad tonqos fix-xitwa.

Issa l- analisi wrietna li filwaqt li fil-maġġoranza qawwija din id-direttiva ta' 48 siegħa ma tikkrea ebda problema, hemm setturi partikolari, speċifikament dawk tal-manifattura u tat-turiżmu – li jinkludu l-catering u t-travel – fejn din id-direttiva jkollha ċerti riżultati.

Għalhekk intlaħaq qbil li jkun hemm perijodu ta' tranżizzjoni biex fih isiru negozjati biżżejjed bejn l-employers, il-unions u l-ħaddiema ħalli jorganizzaw il-ħin tax-xogħol tagħhom u jintlaħqu ż-żewġ għanijiet ewlenin; l-ewwelnett li tiġi protetta s-saħħa u s-sigurta` tal-ħaddiema tagħna, u t-tieni li l-effiċjenza, il- produttivita` u s-suċċess finanzjarju ta' l-intrapriżi tagħna, tal- manifattura, ta' l-industrija u tas-servizzi, sija pubbliċi kif ukoll privati, ikunu jistgħu jkomplu jitjiebu.

U allura t-transition periods fil- qasam tal-politika soċjali saru b'dan il-għan u b'konsultazzjoni fonda, twila u dettaljata ħafna ma' l-imsieħba soċjali.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Fid-dawl ta' dak li qal il-Viċi Prim Ministru u cioe` li ma kien se jkun hemm l-ebda diffikulta` biex il-gvern Malti jadotta dawn il-bidliet fil-liġijiet tagħna biex iħares il-kondizzjonijiet tax-xogħol u allura li l-mistoqsija tiegħi kienet waħda ipotetika, għandi nifhem li dawn it-tariff quotas se jkunu mposti lill-konsumatur Malti fuq prodotti li minħabba ċ-ċirkostanzi ta' pajjiżna la nipproduċu u lanqas nistgħu nipproduċu imma nimportaw?

Jekk kemm-il darba l-gvern m'għamilx l-istudji ċari dwar dawn il-kwoti u l- protezzjonijiet filwaqt li pajjiżna se jismantella u se jkollu jagħti, l- impatt li qed jerfgħu l-industriji, in-nies tal-mistier, il-ħaddiema li jaħdmu magħhom u naturalment l-investiment li dawn prattikament iridu jagħmlu biex isir 'l hekk imsejjaħ ristrutturar, jista' xi ħadd jispjega minn fejn se jiġu s-sorsi, jekk hux minn xi fondi partikolari jew mit-taxxi tal-poplu?

Dan huwa punt li bir-rispett kollu n-naħa tal-gvern m'hijiex tiċċarah biżżejjed.

Per eżempju, is-supply measures ma ntalbux fuq il-laħam aħmar kollu imma fuq il-beef u allura hemm numru ta' kwalita` oħra li mhux se jkunu soġġetti għas-supply measure imma għall-kwota.

F'pajjiżna għandna l-industrija tat- turiżmu li tiġġenera dak li tiġġenera imbagħad għandek il-konsumatur li wkoll irid ikun soġġett għal dawn il-kwoti li semai sal-lum ma esperjenza qatt u m'għandux x'jambihom għax m'hijiex il-karetteristika ta' l- industrija tagħna li tipproduċi dawn il-prodotti.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nerġa' intenni dak li weġibt qabel għall- mistoqsija supplimentari.

Nistieden lill-oppożizzjoni biex iżżomm dejjem quddiem għajnejha li l-proċess tas-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea – bħall-proċess ta' sħubija tal-pajjiżi l-oħrajn kollha li jridu jsiru membri fl-Unjoni Ewropea – m'huwiex proċess ta' l-imġienen.

(Interruzzjonijiet) Qed insemmi dan il-punt għax kultant dak li hu ovvju ma ngħiduhx imbagħad nindunaw li għax ma nkunux għednih qisna mmisjajna xi ħaġa importanti.

Il-punt tat-tluq hu li l-Unjoni Ewropea trid li l-membri tagħha - dawk li għandha ġewwa u dawk li għad iridu jidħlu - jimxu 'l quddiem.

Dan qisu bħal meta taf li mejda għandha erba' saqajn u xorta trid tgħid li mejda għandha erba' saqajn.

Jekk hawn xi ħadd qed jaħseb li l-Unjoni Ewropea trid li lil Malta tpoġġiha lura, tagħmlilha l-ostakoli u toħolqilha d-diżastri fl-ekonomija tagħha, allura m'aħniex niftehmu!

L-Unjoni Ewropea tridna membri tagħha u tridna membri b'saħħitna, trid poplu Malti li javvanza ħafna u trid poplu Malti li jilħaq il-livell ta' pajjiżi oħrajn li huma aktar avvanzati minna.

U għandha sistemi li bihom jekk poplu baqa' lura ħdejn popli oħrajn, tagħtihom l-għajnuna kollha biex iġġibhom daqs dawn il-popli l-oħra kollha.

Nispera li ftehemna dwar dan għax għandi d-dubji tiegħi.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Imma l-Viċi Prim Ministru jaf daqsi li r-regoli tal- mejda huma li jkollha wiċċ fuq erba' saqajn u l-Unjoni Ewropea għandha dawn ir-regoli.

Allura fuq il-parametri ta' dawn ir-regoli hemm economy of scales kbar.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Hemm bżonn li dan il-punt niċċarawh.

Naqblu li l- Unjoni Ewropea tridna nimxu 'l quddiem u mhux lura u allura meta qiegħed tinnegozja m'intix tinnegozja ma' xi ħadd li jrid jagħtik gambetta, li jrid iwaħħallek xi stallett f'dahrek jew li jrid joqtlok bil-ġuħ!

Qed tinnegozja ma' xi ħadd li jridek timxi 'l quddiem, li jridek tagħmel passi ta' ġgant 'il quddiem u qed jgħidlek li ladarba tidħol membru fl-Unjoni Ewropea, se jgħinek biex jekk hemm poplu ieħor li hu aħjar minnek, inti tiġi tajjeb daqsu.

U dan il-prinċipju ġenerali huwa importanti għaliex imbagħad dan se tapplikah fid-dettalji kollha tan-negozjati kollha u tal- qasam kollu, inkluż dak tal-biedja u tat-tariffi.

Jiena nsegwi ħafna l-mistoqsijiet li jsiru lill-ministru responsabbli mill- agrikoltura u anke lil ministri oħrajn.

Naqblu jew ma naqblux li l- konsumatur għandu ċerti drittijiet li rridu nipproteġuhomlu?

Naqblu.

Allura la naqblu fuq dak u naqblu li l-konsumatur huwa punt kardinali ...

(Interruzzjonijiet) Ħalliha l-Unjoni Ewropea għalissa.

Aħna fl-aħħar mill- aħħar qegħdin hawnhekk biex naraw li dan il-poplu kollu jimxi 'l quddiem u bħala konsumatur jirċievi prodott tajjeb u bl-irħas prezz possibbli.

Madanakollu huwa importanti li min qed jipproduċi tipprova tgħinu kemm tiflaħ biex isir effiċjenti, biex jipproduċi iżjed, u biex jipproduċi b'inqas u bi kwalita` aħjar.

Issa eventwalment bit-tneħħija tal-levies il-konsumaturi Maltin u Għawdxin se jieħdu l-prodott tagħhom bi prezz irħas minn dak li qed jeħduh illum u se tiġi kwota stabbilita bl-istess prinċipju li kont qed insemmi qabel, jiġifieri għall-bżonnijiet ta' Malta biex tkun tista' timxi 'l quddiem.

Jekk l-Onor.

Interpellant qed jaħseb li l-Unjoni Ewropea jew il-gvern Malti se jaċċettaw xi ħaġa li titfagħna lura minflok tmexxija 'l quddiem, naċċertah li hu żbaljat kompletament.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Tqegħid ta' Karti?

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal- Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

KUMITAT TA' PROVVISTA

ESTIMI ĠENERALI 2002

IS-SEBA' JUM STABBILIT

MINISTERU GĦAS-SERVIZZI EKONOMIĊI

L-ordni għall-Kumitat ġie moqri.

FIL-KUMITAT

L-Onor.

Michael Bonnici, President tal-Kumitati, jippresjedi.

THE CHAIRMAN: Nixtieq ninforma lill-Kumitat li skond il-Mozzjoni ta' Proċedura Nru. 258 tas-26 ta' Novembru 2001, il-ħin tad-diskussjoni li huwa maqsum fuq żewġ seduti, għandu jinqasam indaqs bejn kelliema tal-gvern u kelliema ta` l-oppożizzjoni, bl-aħħar nofs għall-gvern.

Il-Ministru għas- Servizzi Ekonomiċi.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Sur President ̧ nipproponi:

VOT 35 - MINISTERU GĦAS-SERVIZZI EKONOMIĊI

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 44,958,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 35 - Ministeru għas-Servizzi Ekonomiċi, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas- sena 2002.

VOT 36 - POLITIKA EKONOMIKA

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm1,296,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 36 - Politika Ekonomika, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2002.

VOT 37 - KUMMERĊ

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 1,308,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 37 - Kummerċ, kif dettaljata fl- Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2002.

VOT 38 - KONSUMATUR U KOMPETIZZJONI

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 458,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 38 - Konsumatur u Kompetizzjoni, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2002.

VOT VIII - MINISTERU GĦAS-SERVIZZI EKONOMIĊI Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 18,281,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot VIII - Ministeru għas-Servizzi Ekonomiċi, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas- sena 2002.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

John Attard Montalto.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Sur President ̧ nipproponi din l-emenda:

Personal Emoluments

Item 11 - Holders of Political Office

Ħassar iċ-ċifra "Lm 40,069" u ssostitwixxi minflok iċ-ċifra "Lm 40,068".

Delete the figure "Lm 40, 069" and substitute therefor the figure "Lm 40,068".

Il-ministru għadu kemm qara l-ammonti li se jiġu dedikati għal dan il- ministeru u jekk m'inix sejjer żball ̧ wara l-oqsma tas-servizzi ekonomiċi, l-edukazzjoni u s-saħħa, din hija r-raba' l-akbar ċifra u dan juri l- importanza tal-ministeru għas-servizzi ekonomiċi.

Wieħed irid japprezza li dan huwa ministeru enormi li jkopri taħtu diversi attivitajiet ta' natura ekonomika u amministrattiva imma l-għan huwa fid- direzzjoni tas-servizzi ekonomiċi.

Forsi wieħed igħid li dan il-ministeru huwa kbir wisq imma min-naħa l-oħra hemm ċerta koordinazzjoni dwar l-oqsma differenti tiegħu.

Dan huwa ministeru ta' responsabbiltà kbira u din ħadd ma jista' jinnegaha għax kulħadd japprezza li l-ekonomija hija waħda mill- aktar pilastri mportanti ta' kull pajjiż.

L-ekonomija tħoll u torbot il-politika kollha tal-pajjiż.

Jekk għandek ekonomija b'saħħitha u għandek ċerti prinċipji ̧ se jkollok servizzi soċjali u sistemi ta' edukazzjoni u ta' saħħa b'saħħithom.

Jekk is-sistema ta' l- ekonomija hija mbażwra ̧ dan se jirrifletti bħal mewġ fuq l-andament kollu tal-pajjiż.

Għaldaqstant irridu napprezzaw l-importanza għal pajjiżna li jkollna ekonomija b'saħħitha speċjalment meta nafu li s'issa m'għandniex riżorsi naturali ̧ ħlief melħ u ġebel.

Nisperaw li 'l quddiem f'pajjiżna nsibu xi materja prima, bħall-gass jew bħaż-żejt, biex isolvu ħafna mill- problemi ekonomiċi li għandna.

Sur President ̧ iżjed ma nagħrfu malajr li pajjiżna għandu problemi ekonomiċi aktar inkunu nistgħu nitkellmu u niddjalogaw biex nipprovaw insolvuhom.

Malta huwa pajjiż wieħed u mhuwiex maqsum fi tnejn allavolja ħafna drabi hekk jidher.

Jekk aħna bħala gvern alternattiv nitilgħu fil- gvern, aħna rridu niffaċċjaw il-problemi li għandna.

Għalhekk jien ma neħux gost meta nara ċerti indizji li mhumiex sejrin tajjeb għax illum il- problema hija tal-kollega tiegħi u għada tista' tkun tiegħi jew ta' xi ħaddieħor minn din in-naħa tal-Kamra.

Sur President, nafu li fl-aħħar xhur naqset l-esportazzjoni u dan mhuwiex indikatur tajjeb għax aħna qegħdin fil-proċess li nkabbru l-ekonomija tagħna.

Dan mhuwiex sinjal tajjeb għax jindika li meta tiġi żiffa riħ fuq qasam ta' l-ekonomija, il-pajjiż m'għandux tarka biex jilqa' għaliha.

Kif jaf kulħadd l-esportazzjoni naqset għax naqsu l-ordnijiet u allura ma tistax tgħid li – ħlief għall-ST Microelectronics - l-ekonomija kibret b'tant.

L-ST Microelectronics hija parti mil-landscape ekonomiku ta' Malta u ma tistax titkellem fuq il-muntanji mingħajr ma titkellem fuq l- Everest.

Għalhekk ma nistgħux nitkellmu fuq l-ekonomija Maltija mingħajr ma nitkellmu fuq l-ST Microelectronics.

Din hija l-akbar fabbrika u l- aktar fabbrika li tesporta u hija wkoll fundamentali għall-ekonomija ta' pajjiżna.

Fil-fatt din tħaddem madwar 2,000 ruħ ̧ tesporta, tħarreġ lin- nies u hija l-akbar kumpannija Ewropea fil-microelectronics.

Sur President, ma nistax ma nsemmix li kien hemm nuqqas ta' importazzjoni ta' materjal industrijali.

Aħna bħall-Ġappun; nimportaw kollox u nesportaw ukoll u din hija kapaċità għax mix-xejn nagħmlu l-qligħ.

Bħala poplu aħna għandna tradizzjoni ta' negozjanti li nġibu xi ħaġa, nirranġawha u nerġgħu nbigħuha.

Din qiegħda fid-demm tagħna u kienet fid-demm tal-Feniċi.

Min- naħa l-oħra nsibu li l-industrijalisti Maltin – mhux qed nirriferi għall- barranin li jkunu nvestew f'pajjiżna – tista' tgħoddhom fuq subgħajk.

Hawnhekk ma nistax ma nsemmix ukoll il-qasam tal-manifattura li jifforma aktar minn 25% tal-gross domestic product.

Meta nqisu li mill-manifattura inti ħloqt 26% bħala kontribut għall-gross domestic product, meta tapprezza li l-ammont ta' impjiegi direttament involuti jeċċedi it-30,000 u meta tara l-ammont ta' esportazzjoni għal pajjiż tant ċkejken li jirnexxilu jagħmel ̧ tinduna kemm il-qasam tal-manifattura huwa essenzjali għall- progress ta' pajjiżna.

Din mhijiex kwestjoni biss ta' twemmin għax forsi l- partit tiegħi huwa aktar assoċjat ma' l-industrija u mal-manifattura mill- partit Nazzjonalista.

Illum il-partit Nazzjonalista qed jintebaħ li l- pajjiż ma jistax jimxi bis-servizzi biss.

Għalkemm is-servizzi jidhru aktar adattati għal pajjiżna ̧ il-jigsaw puzzle ta' kif inhi komposta s- soċjetà Maltija ̧ bil-livelli ta' edukazzjoni, bit-training u bl-iskills tal-Maltin, hija waħda li trid tipprovdi xogħol għal kull qasam u kull livell.

Il-livell tas-servizzi jipprovdi xogħol għal ċerta kategorija tas- soċjetà u l-livell ta' l-industrija jipprovdi xogħol għal ċertu qasam tal- popolazzjoni Maltija.

Sur President, huwa importanti li issa naraw kif se nġibu l-investiment f'pajjiżna.

L-investiment jista' jkun investiment lokali fejn ikollok nies li jkollhom flus barra minn Malta.

Lil dawn irridu nħajruhom jinvestu f'Malta billi jiftħu fabbriki u lukandi u rridu nħajruhom ukoll jinvestu f'oqsma produttivi.

Jekk lil dawn in-nies tħajjarhom jinvestu f'oqsma mhux produttivi ma tkunx qed tgħin direttament lill-ekonomija Maltija.

Sur President ̧ ta' importanza ugwali hija kif se nerġgħu ninkoraġġixxu l- investiment barrani.

Ovvjament din mhijiex xi ħaġa faċli u meta jien kont responsabbli minn dan il-qasam ma kontx kuntent u sodisfatt bl-ammont ta' investiment li kien ġej f'pajjiżna.

Meta jien kont ministru responsabbli minn dan il-qasam ma kontx noqgħod ngħid li fit-tali sena daħal daqstant investiment jew li qatt ma daħal investiment daqskemm meta kont ministru jien.

Ir-raġuni għalfejn jien ma kontx sodisfatt hija li meta wieħed jikkompara l-ekonomija ta' pajjiżna ma' l-ekonomiji ta' pajjiżi oħrajn ̧ Malta ma kenitx qed tattira l-fair share tagħha.

Aħna kellna kompetizzjoni qawwija imma Malta meta ma kellhiex kompetizzjoni qawwija?

Fis-snin sittin, sebgħin u tmenin mhux dejjem kien hemm kompetizzjoni?

Qabel il- kompetizzjoni kienet tiġi minn ċerti pajjiżi u llum qed tiġi minn pajjiżi oħrajn.

Allura għalxejn noqgħodu ngħidu għax waqa' l-ħajt ta' Berlin u għalxejn insemmu l-purtiera tal-ħadid jew li issa l-pajjiżi ex-komunisti li għandhom tradizzjoni ta' ċerta inġinerija u fabbriki ta' l-armamenti qed imissu ma' l-Ewropa.

Hemm ħafna raġunijiet għalfejn ċerti pajjiżi għandhom ċerti vantaġġi imma hemm bżonn li naraw għalfejn mhux ġej investiment lejn Malta.

Huwa faċli li tkun fl-oppożizzjoni u toqgħod tikkritika.

Meta tkun fil-gvern trid tigdem bi snienek biex tipprova dak kollu possibbli għal pajjiżek!

Min jerfa' din ir-responsabbiltà b'mod onest ma tantx se jsib min igħidlu grazzi u allura s-sodisfazzjon irid ikun li jagħmel xi ħaġa għal pajjiżu.

Dak hu s-sodisfazzjon li tieħu u meta tikber u tħares lura tgħid li sehemek tajtu.

Għalhekk lill-ministru li qed jgħid li l-investiment qed jespandi u li r- rata hija ogħla milli kellna aħna ngħidlu biex imiss qalbu u jgħid il- verità.

Possibbli dan huwa sodisfatt?

L-investiment f'pajjiżna huwa tali li jinkoraġġixxi lil dan in-nazzjon daqskemm suppost?

Jien ngħid li le.

Jekk tgħid li l-investiment huwa sodisfaċenti allura m'għandek bżonn tagħmel xejn għax tkun għamilt il-Business Promotion Act u ħafna affarijiet oħra u tkompli bl-istess ritmu.

Pero' jekk inti tirrikonoxxi u tgħid li l-investiment li ġej mhuwiex biżżejjed biex jilqa' għall-mewġ kbir li jridu jolqtu ċerti setturi huwa mod ieħor.

Issa kif għandna nbigħu lil pajjiżna?

Jien naħseb li wasal iż-żmien li l- pajjiż jinbiegħ bħala pakkett.

Għandna wisq oqsma differenti li jipprovaw ibigħu lill-pajjiż, kemm fil-qasam tat-trasport, kemm fil-qasam tat- turiżmu kif ukoll fil-qasam ta' l-industrija.

Ir-riżorsi tagħna mhumiex tali li nistgħu nikkompetu mal-marketing ta' pajjiżi li għandhom ħafna aktar riżorsi minna.

Għaldaqstant irid ikun hemm mhux biss kollaborazzjoni imma jrid ikun hemm mod kif Malta tiġi mibjugħa bħala pakkett b'integrazzjoni bejn oqsma differenti tan-nies jew oqsma prinċipali bħall-MFSC, l-MDC u oħrajn.

Kif se ninċentivaw foreign direct investment f'Malta?

Din hija l-iżjed domanda diffiċli għax inti tipprova u tistenna imma tista' tikkrea atmosfera fejn persuna li trid tinvesti jew tespandi tiġi attirata lejn pajjiżna.

Issa aħna qed nagħmlu minn kollox?

Il-korporazzjonijiet tagħna qed jiffunzjonaw effiċjentement jew hemm min qed jiffunzjona u hemm min sar dinosawru u baqa' bl-istess mentalità antika u ma ndunax li d-dinja inbidlet u hu ma nbidilx magħha?

Għandna partijiet u oqsma li jeħtieġu tibdil drastiku jekk aħna rridu nġibu aktar investiment barrani f'pajjiżna.

Sur President, il-kompetittività tlifniha?

Hawn min igħidlek li ma tlifnihiex pero' jien naħseb li qed nitilfuha.

Il-pajjiż m'għadux kompetittiv daqskemm kien u jekk m'intix daqshekk kompetittiv ma tistax tattira l-investiment.

Jekk il-prodotti li tipproduċi ma jikkompetux, kemm fl-istandard kif ukoll fil-prezz ̧ inti ma tistax iġġib min jinvestilek f'pajjiżek.

Għalhekk irridu naraw għaliex il-kompetittività tagħna matul is-snin ġiet eroded.

X'ġara?

Fejn morna ħażin?

Jien ma nikkomparax lil Malta ma' Franza, mal-Ġermanja jew mal-Gran Brittanja għax dawn huma ħmerijiet.

Kif tista' tikkompara t-tifla tiegħi li għandha sena ̧ miegħi?

F'dan li qed ngħid m'hemmx nuqqas ta' rispett għal dan in-nazzjon li huwa l- mimmi ta' għajnejja imma r-realtà hija hekk.

Aħna rridu nikkomparaw ruħna ma' Ċipru, ma' Singapore, u ma' pajjiżi żgħar li għandhom il- limitazzjonijiet ta' pajjiż ċkejken.

Irridu naraw kif dawn għamlu vantaġġi miċ-ċokon tagħhom – anke ċ-ċokon fih vantaġġ – u għandna nieħdu vantaġġ aħna.

Li tkun kbir fih vantaġġi kbar imma li tkun ċkejken ukoll għandu ċerti vantaġġi u dawn irridu niżviluppawhom.

Ħaġa li rridu nagħrfu hija li dan il-pajjiż jimporta kważi kollox u fil- qasam industrijali jimporta l-materja prima minn kullimkien bl-aħjar prezz.

Aħna nimportaw il-komponenti u l-makkinarju u f'pajjiż li jimporta kollox bilfors irid ikollok sistema li tħajjar lill-manifattur.

Is-sitwazzjoni preżenti ta' pajjiżna hija li min jimporta u jesporta għandu ċerti vantaġġi fiskali.

Għaldaqstant jekk aħna naraw id-direzzjoni li l-pajjiż għandu jieħu, irridu naraw kif dan se jaffettwa l-esportazzjoni tagħna aktar u aktar fejn jidħlu d-dazji.

Nistgħu nkomplu nesportaw u ma nżommux dazju fuq il-materja prima jekk nieħdu ċerta direzzjoni?

Nistgħu nkomplu nimportaw il-materja prima minn fejn hija l-irħas jekk naqbdu d-direzzjoni li nibqgħu kif aħna?

Dawn il-mistoqsijiet mhumiex ta' natura politika imma r-risposti tagħhom iridu jiġu b'mod tekniku.

Aħna kkalkolajna li l-effett mhux se jkun fuq l-erarju tal-pajjiż imma fuq l-industrija u fuq il-kompetittività.

Għalhekk hawnhekk bilfors li jqumu ċerti mistoqsijiet bħal, per eżempju ̧ jekk ċerti industriji hux se jibqgħu hawnhekk jekk jiġri dan jew inkella jekk l-eżenzjonijiet li qed jingħataw illum hux se jingħataw għal ċerti tipi ta' industriji bħall- microelectronics.

Dawn l-eżenzjonijiet se jibqgħu għal dawk li se jiġu mill-Ġappun jew se jiġi impost dazju u l-fabbrika tagħna tispiċċa l-Marokk?

Ma rridux ninsew li l-fabbrika tal-microelectronics ta' Malta ġiet meta ma konniex parti mill-Ewropa u safejn jien informat, din hija l-akbar waħda li għadha teżisti fl-Ewropa ta' dik il-kumpannija.

Għalhekk ma tistax taqbad u tgħid li ċerti fatti tarmihom għax ġejjin minn hawn jew minn hemm.

Wieħed irid jevalwahom b'mod sieket u mhux b'mod politiku għax l- importanti huwa li naraw x'jaqbel għal Malta.

Hemm ċerti oqsma li ma nistgħux ma nagħtux kashom.

Per eżempju, irridu naraw kemm huwa l-cost of trade u x'irridu nagħmlu biex dan inniżżluh.

Jista' jkun li dan diġà huwa adegwat u allura hemmhekk m'għandniex problemi jew inkella li l-metodi li qed jintużaw huma adegwati għall-industrija Maltija?

Imbagħad hemm il-qasam tal-port handling.

Il-port costs huma realistiċi jew wieħed irid jarahom biex isib soluzzjoni għalihom mingħajr ma jkollu mewġ?

Din mhijiex xi ħaġa faċli anzi hija diffiċli ħafna imma wieħed irid jegħleb dak li hu diffiċli.

Dak li huwa diffiċli trid tikkonfrontah u dan tagħmlu mhux b'mod aggressiv imma bil-persważjoni u billi tgħid lil min hu involut li milli għandek mhu se jitlef xejn bħala dħul imma d-dħul minflok se jiġi minn post ̧ se jiġi minn post ieħor.

Huwa faċli li tgħid li trid tirriforma u lil dak li jkun teħodlu minn dak li għandu imma meta tiġi biex tattwa ma jirnexxilekx għax issib ħajt ma' wiċċek.

Allura biex tagħmel ristrutturar ta' l-affarijiet li għandhom x'jaqsmu mal- port irid ikollok il-kollaborazzjoni, il-fehma u l-persważjoni tal-players kollha.

Ma tistax tgħid li lil dak il-player trid tagħmillu ġlieda għax tant huwa qasam sensittiv li l-uniku mod kif inti tista' tasal għal soluzzjoni huwa bil-persważjoni u billi ma tnaqqas xejn minn dak li jkun qed jieħu kemm l-individwu kif ukoll il-kumpanniji li għandhom x'jaqsmu mal- port.

Dan huwa possibbli.

Għalhekk huwa importanti li tinstab soluzzjoni mingħajr ma tnaqqas id-dħul ta' xi ħadd u b'mod volontarju ssib soluzzjonijiet.

Irid ikollok stabilità industrijali fl-arterji tal-pajjiż.

Jekk inti pajjiż esportattiv irid ikollok stabilità industrijali billi jkollok postijiet minn fejn toħroġ il-merkanzija.

Hawnhekk qed nirriferi kemm għall-airports, kemm għall-portijiet u l-aktar għall-freeport.

Illum il-freeport huwa magħqud ma' aktar minn 100 port mad-dinja kollha.

Din hija xi ħaġa pożittiva f'pajjiżna u li għandna niftaħru biha biex nattiraw l-investiment dirett barrani għax ftit huma l-pajjiżi li għandhom dan il-vantaġġ.

Fil-fatt il-freights mhumiex għoljin anzi hemm battalja sħiħa fuqhom.

Barra minn hekk nistgħu noffru servizz tajjeb imma l- esportatur u l-importatur irid ikollhom moħħhom mistrieħ minn ċerta stabilità industrijali.

Din tista' sseħħ biss billi jkollok relazzjonijiet tajbin u mill-aqwa mat-trade unions.

Għalhekk huwa importanti li t-trade unions isiru parti mill-iżvilupp ta' pajjiżna.

Il-pajjiż huwa ċkejken u rridu napprezzaw ċerti affarijiet.

Per eżempju ̧ jekk il-GRTU jew il-UĦM jaqbdu u jagħmlu azzjoni ̧ se jaffettwaw il-pajjiż kollu.

Aħna m'għandniex xi ħames portijiet fejn jekk jagħlaqlek wieħed tkun tista' tesporta minn postijiet oħra.

Kulħadd irid jerfa' din ir-responsabilità.

Irridu napprezzaw li llum m'għadux iż-żmien ta' intom u aħna.

Illum kulħadd huwa aħna.

Illum we must pull our socks up, kif igħidu bl-Ingliż ̧ għax inkella negħrqu u mbagħad meta jibda l-gwaj tant ikun ikrah li lanqas niftakru ż-żmenijiet tal-ġid.

Issa rrid ngħid xi ħaġa fuq it-tip ta' ħaddiema li għandna.

Aħna l-Maltin niftaħru li għandna ħaddiema ta' kwalità u ngħidu li din hija l-akbar riżorsa naturali tagħna.

Dan huwa veru imma jekk tikkompara l-ħaddiem Malti ma' dak ta' pajjiżi oħrajn f'ċerti oqsma ssib li dan għandu bżonn jiġi mgħallem u jerfa' aktar responsabilità.

Per eżempju ̧ il-ħaddiema li jaħdmu fil-privat u l-ħaddiema li jaħdmu fis-settur pubbliku jerfgħu piż indaqs?

Jien ngħid li s-settur pubbliku trid taqsmu għax fih għandek impjegati li jerfgħu aktar mir-responsabbiltajiet li għandhom u huma heavily overworked pero` fih hemm ukoll sezzjonijiet fejn l-għażż trabba' u indera u l-produttività hija baxxa u intollerabbli.

F'ċerti oqsma tal-gvern tirrenja l-anarkija u mhux id-dixxiplina.

Jien mhux qed ngħid għax dak li jkun imur ħames minuti tard imma ħafna drabi jkun hemm min ma jagħmilx dak li għandu jagħmel bir-riżultat li l- affarijiet isiru b'mod traskurat, il-gvern isir laughing stock u l-poplu jitlef il-fiduċja fil-ħaddiema tal-gvern.

Imbagħad aħna fil-politika minflok nikkonfrontaw u nammettu ̧ naraw kif infaħħru għax kull ħames snin tiġi l-elezzjoni ġenerali.

Issa ta' min igħid li bejn iż-żewġ partiti ftit eluf ta' voti hemm.

Ma nistgħux nibqgħu bil-mentalità li l-ħaddiem fil- privat iġorr piż ta' tliet kwarti u l-ħaddiem fil-qasam pubbliku – għalkemm hemm madwar 15% minnhom li jġorru piż kbir ukoll – joqgħod ipappiha.

Sakemm jiġu nies li jibqgħu jgħidulna biex insibulhom post mal-freeport, f'xi bank u f'oqsma oħra jkun ifisser li hemmhekk ikun hemm l-għasel.

Sur President, jien nemmen ħafna fil-privatizzazzjoni għax kemm jekk tagħmel privatizzazzjoni partikolari jew parzjali kif ukoll jekk tagħmel tip ta' privatizzazzjoni fl-operat ̧ jekk għada pitgħada jiġi xi ħadd jgħidli biex indaħħlu l-Casino ̧ per eżempju ̧ ngħidlu ċar u tond li l-Casino huwa entità kif inhuma l-entitajiet privati.

Aħna n-nies tal-politika hekk irridu nagħmlu u dan huwa importanti għax b'hekk aħna stess inkunu qed nagħtu direzzjoni.

Sur President, hawnhekk wieħed jista' jgħid li l-ex-prim ministru Karmenu Mifsud Bonnici daħħal madwar 8,000 ruħ mal-gvern biex jirbaħ il-voti.

Jien dan ma ninsihx pero' naf li dan kien jemmen li kulħadd għandu jaħdem.

Huwa veru li dak iż-żmien kienet ġejja l-elezzjoni, huwa veru li daħlu l- ħaddiema mal-gvern u huwa veru li din se jkollha effett imma huwa veru wkoll li mill-1987 sal-lum, l-ammont ta' nies fis-settur pubbliku minflok naqas żdied jew baqa' kif kien.

Mela filwaqt li l-partit Laburista għamel dan il-pass, il-partit Nazzjonalista baqa' jdaħħal u jirriplejsja dawk kollha li ħarġu.

Allura naqbdu u nagħtu prosit lil xulxin u ngħidu li l- problema li għandna settur pubbliku b'aktar nies milli hemm bżonn ̧ irridu nerfgħuha t-tnejn li aħna.

Issa jekk tan-naħa l-oħra mhumiex lesti li jerfgħu l-piż, allura dawk ikunu qed jitkellmu b'mod politiku pero' jien qed nitkellem b'mod sinċier.

Dik hija d-differenza u għalhekk il-poplu ma jkollux fiduċja fin-nies tal-politika.

Sur President, jekk jien ngħid li n-Nazzjonalisti biss kissruh is-settur pubbliku għax f'dawn is-snin kollha baqgħu jdaħħlu lill-pampaluni tagħhom minflok għamlu natural redundancy ma nkunx kredibbli.

Dawn jaħsbu li jien ma nafx nagħmel dawn it-tipi ta' diskorsi?

Kemm naf inqajjem nies!

Imma hawn ġew jien ma rridx nitkellem għall-udjenza imma rrid nitkellem b'mod kredibbli.

Il-kredibilità mhux jien inqisha jew l-avversarji tiegħi imma jqisuha dawk in-nies li la huma Laburisti u lanqas Nazzjonalisti.

Din iqisuha dawk in-nies li mhumiex marbutin mal-karrijiet politiċi li jgħidu li dak li qed ngħid jien huwa tajjeb għax hemm bżonn li jkun hemm trażżin sħiħ fuq id-dħul ta' nies fis-settur pubbliku.

Ma jistax ikun li s-settur privat jibqa' jġorr il-piż hu.

Sur President ̧ meta fl-1996 tlajna fil-gvern it-teżi tagħna kienet li l- ekonomija għandha tkun f'idejn il-privat.

Jien nista' ngħid li kont l- avukat ta' din it-teżi għax il-gvern mhux qiegħed hemm biex imexxi l-Casino jew biex ikollu kumpannija kif kienet il-Medserv.

U għalhekk jien meta kont ministru ġibt lejn il-Kabinett affarijiet li n-Nazzjonalisti kienu jaħsbu li aħna ma nagħmluhomx.

Aħna pprivatizzajna ċerti entitajiet 100% u mhux 40%.

L-ekonomija trid tkun immexxija mill-privat għax il-gvern qiegħed hemm biex joħloq atmosfera ħalli jsir l-investiment ̧ biex il-privat iħossu sigur u jkun jaf li se jaqla' l-flus.

Meta niġu għall-privatizzazzjoni nemmnu li hemm oqsma li huma klassifikati bħala sensittivi u allura minflok nipprivatizzawhom kollha kemm huma ̧ nipprivatizzaw parti sostanzjali minnhom ħalli wieħed jieħu l-vantaġġi kollha tal-privatizzazzjoni u fl-istess ħin ikollu ċerta tieqa miftuħa għal dak li jista' jinqala'.

Pero' dwar il-prinċipju tal-privatizzazzjoni l- partit tiegħi ta eżempju.

Il-partit l-ieħor jemmen fiha u jaf ukoll li l- ekonomija trid tiġi mmexxija mis-settur privat.

U għalhekk aħna għamilna minn kollox biex lis-settur privat inkattrulu fiduċja fl-amministrazzjoni Laburista u nuruh li l-partit Laburista jemmen fl-industrija.

Sur President ̧ minkejja li l-biċċa l-kbira ta' l-industrijalisti u kummerċjanti ma jaqsmux l-istess prinċipji politiċi tal-partit tiegħi, jien konvint li f'ħames snin konna nipperswaduhom li l-gvern tagħhom m'għadux il-gvern tradizzjonali u konservattiv u li l-amministrazzjoni li jistgħu jafdaw fiha hija dik Laburista.

Pero' din trid tibniha f'medda ta' żmien u mhux f'sentejn.

Ħabib tiegħi li huwa ministru Nazzjonalista jgħidli li dan il-pajjiż tiggvernah għall-ewwel sentejn.

Wara l-ewwel sentejn il-poplu jiggvernak għax inti tibda tagħmel l-affarijiet mhux kif jixraq u kif tixtieq imma kif hemm bżonn ħalli tibda taħseb għal meta jitkellmu l-voti.

Dan huwa veru imma rridu naslu f'sitwazzjoni fejn meta tiġi elezzjoni mhux qisu jieqaf il-pajjiż.

Irridu niġu f'sitwazzjoni - u dan ikun induċenti għal investiment dirett barrani - fejn ħadd ma jinduna li tkun ġiet elezzjoni.

L-elezzjoni għandha tiġi ̧ l-partit ikun rebaħ, u l-pajjiż għandu jibqa' miexi 'l quddiem.

Pero' dan m'għandux isir billi fejn għandha x'taqsam ċerta ekonomija jkollna żewġ roti on the fast track u fejn għandha x'taqsam ċerta ekonomija jkollna żewġ roti on the slow track.

Lill-gvern hawnhekk ngħidlu li l-manifattura mhijiex on the fast track.

Issa dan se jgħidli li l-manifattura għalih hija prijorità pero' mhijiex.

L-industrija għall- partit Nazzjonalista fil-gvern mhijiex indispensabbli.

Illum minħabba l- ekonomija l-industrija hija indispensabbli għax ma jistgħux jagħmlu xejn mingħajrha imma fil-futur it-target huwa li Malta tipprovdi servizzi.

Issa l-manifattura nistgħu ngħidu li hija dispensabbli.

Dan bħal meta jkollok tieġ u kemm jekk tmur kif ukoll jekk ma tmurx ̧ ħadd ma jinduna bik.

Hekk iridu jġibuha l-industrija.

Illum jekk taqa' l-industrija jbati l-pajjiż għax l-ekonomija tiegħu tisfrondi imma xi 20 sena oħra l- industrija ma tkunx għadha indispensabbli.

Pero' għall-partit Laburista l-industrija tibqa' indispensabbli.

Aħna rridu nbiddlu ċerti industriji, irridu nirraffinaw u rridu nattiraw ċertu tip ta' industrija partikolari għax b'hekk ikollok ċerti vantaġġi imma min-naħa l-oħra rridu nagħrfu li aħna, jew nemmnu jew ma nemmnux.

Aħna nemmnu fl-industrija u fil- manifattura.

Aħna l-manifattura nħobbuha għax hija parti mid-demm tagħna u trid tibqa' parti minn pajjiżna sakemm pajjiżna jibqa' dak li hu.

Issa nixtieq nitkellem ukoll fuq il-fabbriki.

Smajna li l-gvern għandu l- intenzjoni li jagħmel kumpannija sussidjarja biex tkun il-manager jew l- owner ta' l-industrial estates.

Pero' wieħed irid jara li jista' jkollok industrial estates f'pajjiż li jkunu tal-pubbliku u jista' jkollok industrial estates li jkunu tal-privat.

Lill-gvern ngħidlu li waħda mill- aħjar affarijiet li għandna fil-pajjiż biex nattiraw l-industrija – hawnhekk qed infisser li għandna nattiraw kemm industrija ġdida kif ukoll għandna nżommu dak li għandna - ...

Per eżempju, għalxejn inġibu industrija u titlaqilna l-Brandstatter.

Qed insemmi l-Brandstatter għax minbarra li l- idea li nagħmlu complex ta' fabbriki kienet tagħna ̧ konna aħna li bdejniha u għandi pjaċir li dan il-gvern kompliha.

Issa dan il-gvern ipprova jagħmilha tiegħu wkoll imma ma jimpurtax.

(Interruzzjonijiet) Intom ridtu tagħtuha l-għelieqi li għadhom mhux żviluppati f'Bulebel u din jien waqqafha għax wara li għamilnielkom gwerra dwar l-iżvilupp ta' art agrikola għall-industrija ̧ ma stajniex nagħtuhom parti minnhom li diġà huma tal- gvern.

Imma ħalli ma nidħlux f'battibekki.

Jien naħseb li waħda mill-affarijiet l-aktar attraenti f'pajjiżna huwa l- cost ta' factory space.

Fil-fatt hawn Malta għandna fost l-irħas costs ta' factory spaces li hawn available.

Aħna napprezzaw li l-art tqum ħafna aktar imma din hija tip ta' għajnuna lill-industrija.

Jekk illum industrijalist jikrilek fabbrika b'Lm6,000 meta nafu li fuq is-suq din il- fabbrika għandha tinkera b'Lm100 ̧000 ̧ jekk nagħmlu dak li għandu f'moħħu l- gvern żgur li se jkun detrimentali biex nattiraw industriji ġodda u ma nafx dawk li għandna preżenti kemm se jieħdu pjaċir b'dan.

Għalhekk jekk se tagħmel kumpannija ġdida biex tirristruttura l-factory rents ̧ għandek toqgħod attent.

Il-fabbrika hija l-bottleneck biex inti tattira l-investiment jew biex l- investiment li tkun attirajt tattwah.

Per eżempju ̧ jekk jiġi bniedem hawnhekk u jgħid li jrid iwaqqaf il-produzzjoni tal-manifattura tal- banjijiet fl-Awstrija biex jiġi Malta dan mhux se tagħtih fabbrika xi sena wara għax jitlef is-suq.

Dan ikun irid il-fabbrika fi tliet xhur għax f'dan il-perijodu jkun irid jibda jaħdem.

Meta sirt ministru ż-żmien ta' bejn meta wieħed japplika għal meta wieħed jingħata l-fabbrika kien sena u tliet xhur u aħna niżżilna ż-żmien b'iżjed min-nofs imma jien ma kontx sodisfatt.

Illum bniedem għandu jkollu l-fabbrika topera fi żmien tliet xhur.

Hekk isiru l-affarijiet bis-serjetà u l-MDC trid tagħraf li mhijiex gvern fi gvern u lanqas hija in isolation.

Huwa veru li kif qal il- ministru ̧ il-kredu tagħha huwa li tattira investiment, fabbriki u manifattura imma min-naħa l-oħra ma tridx iżżomm il-karti ma' sidirha.

Meta kont ministru jien kont nistaqsi kemm għandna fabbriki vojta pero' ma kenux jirrisponduni għax bla fabbrika ma tista' tagħmel xejn.

Niftakar li meta kont ministru, ta' l-MDC lanqas kienu juruni l-minuti u kienu jgħiduli li ladarba ħadu l-ġurament, ma setgħux jagħmlu hekk.

Pero' lanqas l-aġenda ma kienu jibgħatuli għax kienu jgħidu li huma indipendenti u kważi awtonomi.

Per eżempju, ħafna drabi jien kont inservi biex nibni l- public relations ħalli nġib l-industrijalist f'Malta.

Pero' wara li nkun ħajjartu u wara li nkun għamilt id-djalogi kollha neċessarji biex lil dan nipperswadih ̧ kont ngħaddih lill-MDC u lanqas inkun naf x'ġara għax dak kien sigriet.

Niftakar ukoll li darba kien ġie wieħed jirringrazzjani u meta jien kont għidtlu li dik kienet xi ħaġa żgħira, qalli: X'ħaġa żgħira, għadni fejn kont!

Ovvjament jien ma kontx naf l-affarijiet u dik hija l-verità.

Jekk inti tkun integrat mad-direzzjoni amministrattiva tal-mument kif għandu jkun allura jrid ikun hemm aktar affjatament u fiduċja.

Mhux sew li messaġġier li jagħmel il-photocopies kien ikun jaf ċerti affarijiet imbagħad qasam ta' l-MDC ma jkunx jaf x'qed jiġri f'qasam ieħor ta' l- istess MDC.

Issa nixtieq nitkellem ftit fuq il-one-stop-shop li aħna emminna fiha.

Fil- fatt l-ewwel ħaġa li għamilna kważi erba' xhur wara li ħadna l-gvern - għalkemm il-gvern preċedenti kien beda din it-triq – kienet l-IPSE għax kien essenzjali li dan jiġi żviluppat għall-industrijalist iż-żgħir li kien iħossu skomdu fl-MDC.

Jien ma ngħidx li aħna għamilna l-meravilji f'dik is- sena u nofs imma ngħid li għamilna ħafna iżjed milli sar f'dawn it-tliet snin u tan-naħa l-oħra sabu l-pedament lest.

Almenu f'Ħal-Luqa qassamna l- plots u kellna l-pjanta u kienu se jibbenefikaw in-nies.

Per eżempju ̧ minkejja li f'Ħal Far qassamna l-plots, ma sar xejn.

Konna ppjanajna wkoll il-crafts village ta' Ta' Qali u konna għamilna door-to-door stocktaking tan-nies li hemm biex naraw dawn x'kienu se jieħdu pero' x'ġara?

Il-crafts village li hemm f'Għawdex bdejnieh u spiċċajnieh bħala trial project imma l-gvern irid l-industrija għas-servizz taż-żgħir?

Il- gvern irid joħroġ lin-nies tax-xogħol li jagħmlu l-ħoss miċ-ċentri ta' l- irħula u jpoġġihom f'postijiet aktar addattati fejn jistgħu jiżviluppaw it- talent tagħhom jew ma jridx?

Meta tagħsar dak li qed igħidu ma ssib xejn.

Ministru ieħor li huwa ħabib tiegħi – jien għandi ħafna ħbieb min-naħa l- oħra u dan ma nistħix ngħidu, anzi bil-maqlub – staqsieni jekk tkellimx tajjeb pero' jien għidtlu li dan biex jitkellem biss huwa tajjeb għax minkejja li jitkellem b'mod brillanti ̧ meta tara x'għamel ma ssib xejn.

Dik hija l-problema li għandu dan il-gvern.

Il-frott ta' tliet snin ta' dan il-gvern irid jidher u l-affarijiet imisshom diġà huma lesti.

Hawnhekk nista' nsemmi wkoll il-cruise terminal li minkejja li kien ippjanat ̧ għaddew tliet snin u għadu ma nbediex.

Il-proġett tal-Kottonera waqqfuna milli nagħmluh u s'issa għamlu marina u Casino.

Huwa veru li dan huwa sabiħ – jien ma mortx imma qalu li huwa sabiħ – imma dan għandna wara tliet snin?!

Kien hemm proġetti oħrajn li kienu se jikkreaw xogħol għan-nies li se jiġu bla xogħol u hawnhekk qed nirriferi għall-każ tat-tarzna.

L-ewwel għandek tikkrea l-opportunitajiet u mbagħad tirristruttura mhux tirristruttura ̧ tagħtihom somma, jiekluha u mbagħad forsi ma jsibux xogħol.

L-affarijiet qed isiru l-oppost.

L-ewwel għandek tikkrea x-xogħol u mbagħad tirristruttura biex inti lil dak li rristrutturajt tkun assorbejtu, ħarriġtu u tajtu s-somma.

Dan m'għandux isir biex dak li jkun ma jidħolx fis-servizz pubbliku imma biex isib xogħol mill-ewwel.

Din mhijiex paparata bħal tal-containers fejn il-ħadid qabel ma jinħadem kien jiġi jiswa iżjed minn container lest fiċ-Ċina!

Per eżempju, hawnhekk ma nistax ma nsemmix meta għidna li se nagħmlu l-fabbrika ta' l-MGM li tagħmel il- cranes biex nieħdu n-nies tax-shipbuilding u l-fabbrika biex tagħmel trid tkun kbira daqs Ħal Far!

Niftakar li meta ġie Taljan li huwa l-kompetitur ewlieni ta' l-MGM qalilna li din il-fabbrika hija sabiħa imma biex tagħmel is-servicing u qalilna li wieħed ma jibnix crane crane.

Qalilna wkoll li jekk irridu, rridu nħallsuh biex jixtri din il-fabbrika u biex jieħu l- ħaddiema u mhux iħallas biex jixtriha.

Għalhekk l-affarijiet iridu jsiru bil-għaqal.

M'hemmx dubju li l-intenzjoni tkun tajba imma mbagħad din trid tiġi sfruttata tajba.

Ħaġa oħra li nixtieq nitkellem dwarha hija l-free trade agreements li huma problema.

Meta kont ministru kien jirnexxili mmur f'ċerti pajjiżi u nħajjarhom biex jibdew jimportaw prodotti Maltin u kien hemm okkażjonijiet li dawn irnexxew.

Per eżempju, l-Eġittu beda jimporta l-gallettini Maltin u t-Tuneżija bdiet timporta l-bottles tal-plastic żgħar li nixorbu l- ilma minnhom u mbagħad jonfħuhom hemmhekk.

Pero' meta dawn jindunaw li f'daqqa waħda nkunu ppenetrajna s-suq tagħhom jibdew jagħmlu dazji ̧ levies u affarijiet biex ikissruk.

Issa jien ngħid li biex l-amministrazzjoni Laburista tagħmel il-free trade agreement ma' l-Ewropa, trid tinsisti li t- trade agreements li għandha l-Ewropa jkunu japplikaw għal Malta wkoll.

Din għandha tkun waħda mill-politika kardinali tal-Malta Labour Party f'dak li għandu x'jaqsam mar-relazzjoni tagħna ma' l-Unjoni Ewropea.

Qed ngħid hekk għax l-Unjoni Ewropea għandha 45 trattat ma' pajjiżi li mhumiex membri fl- Unjoni Ewropea u jekk tkun membru fl-Unjoni Ewropea inti tkun tista' tesporta lejn dawn il-pajjiżi.

Mela dan huwa vantaġġ li tkun fl-Unjoni Ewropea.

Għalhekk il-partit Laburista li qed jgħid li għandna nkunu viċin l-Unjoni Ewropea imma mhux membri sħaħ irid jinnegozja li l-prodotti tagħna mhux biss jidħlu fl-Unjoni Ewropea imma jidħlu wkoll f'dawk il-pajjiżi u aħna nimportaw minn dawn il-pajjiżi wkoll mingħajr id-dazju ta' dawk il-pajjiżi li għandhom trade agreements ma' l-Unjoni Ewropea biex l-opportunità ta' l- esportazzjoni ma tkunx biss lejn l-Unjoni Ewropea.

Illum lejn l-Unjoni Ewropea l-opportunità hija l-istess.

Illum nesportaw bla dazju u ħlief għal xi affarijiet agrikoli ̧ ħut u affarijiet simili, nesportaw li rridu.

L-importanti huwa li nibdew nesportaw lil pajjiżi bħal Thailand mingħajr ma din timponi d-dazji fuq il-prodotti Maltin.

Għalhekk filwaqt li qed ninnegozjaw il-free trade agreement ma' l-Unjoni Ewropea, irridu ninsistu li l-agreements l-oħra jiġu applikati għalina wkoll.

B'hekk aħna jkollna vantaġġ inkella nibqgħu fejn aħna.

L-importanti huwa li aħna nesportaw mhux biss lejn dawk il-pajjiżi li se jidħlu fl-Unjoni Ewropea, bħall- Polonja, imma li nesportaw ukoll lejn pajjiżi 'l barra mill-borders ta' l- Unjoni Ewropea u dawk it-trade agreements jiġu applikabbli għal Malta wkoll.

Hemmhekk tkun il-kapaċità ta' l-amministrazzjoni li tinnegozja kif imissu jinnegozja l-gvern fuq in-newtralità ta' Malta.

Illum wara t-traġedja li ġrat fil-11 ta' Settembru, li wieħed ma jistax jiddeskrivi l-kruha tagħha ̧ aktar nafu xi tfisser li Malta tkun newtrali.

Wara din id-data d-dinja nbidlet.

Irridu napprezzaw li meta fl-1979 konna nitkellmu fuq in- newtralità kien hemm min kien ċiniku fuqha imma llum qed naraw kemm il- poplu Malti kien qed iħares 'il quddiem u 'l bogħod.

Jien nistqarr li m'aħniex pajjiż newtrali fil-konfront tat-terroriżmu.

Fil-konfront tat- terroriżmu m'hemmx newtralità imma fil-konfronti li jistgħu jinħolqu bejn il-pajjiżi, ikun għaqli li pajjiż bħal tagħna ̧ mingħajr armata ̧ ikollu n- newtralità.

Ikun għaqli għall-gvern Nazzjonalista li lill-Ewropej jgħidilhom li jekk iridu lil Malta bħala l-parti viċin l-Afrika ̧ dawn iridu jiggarantulna n-newtralità u mhux jaċċettawha.

Dawn aċċettaw in-newtralità ta' l-Awstrija u ta' l-Irlanda għax din m'hemm xejn fiha.

Dawn jgħidulek iva u jagħmlu huma.

Jekk dawn iridu jġibu xi ħaġa għall-pajjiż iridu jġibu lill-Unjoni Ewropea tiggarantixxi n-newtralità ta' Malta.

Din tkun kapaċità tan-negotiating team imma s'issa l-Partit Nazzjonalista fil-gvern din l-idea skartaha.

Din il-ħaġa misshom semmewha fil-bidu nett u misshom qalulhom li biex nidħlu membri fl-Unjoni Ewropea jridu jiggarantulna n- newtralità.

Kif diġà għidt, din ma trid xejn biex taċċettaha.

X'għamlu billi aċċettaw lill-Awstrija u lill-Irlanda?

Jinqala' xi ħaġa u jħalluhom barra!

Għalhekk huwa importanti li jagħtuna garanzija.

Ħadd m'għandu jaħseb li dawn l-affarijiet ma jistgħux isiru għax meta l- gvern Laburista kien ipperswada lill-Italja u pajjiżi oħrajn jiggarantixxu n-newtralità ta' Malta kien qalilhom li dan ma kienx biss fl-interess tal- Maltin imma kien ukoll fl-interess tagħhom.

Sur President ̧ nixtieq nagħlaq id-diskors tiegħi billi nitkellem fuq il- qasam tal-freeport.

Jien spjegajt ir-relazzjoni li għandu l-freeport ma' l-industrija imma naf li hemm ristrutturazzjoni biex il-qasam regolatorju u l-qasam operattiv jinbidlu.

Hemm sussidjarji bħall-warehousing li ma nafx għaliex, tliet snin wara ̧ għadhom ma ġewx żviluppati meta dawn huma kollha mimlijin u għandek talba kbira għalihom.

Dan huwa qasam li jrid jiġi żviluppat.

Qalulna li l-oil tanking mar tajjeb u jien nawguralhom imma ma rridux ninsew li minkejja li t-throughput tal-freeport żdied ̧ dan għadu baxx.

Hawnhekk qed nitkellmu fuq l-ammont ta' containers li jiġu handled kull siegħa.

Jien ma rridx nikkompara lilna nfusna ma' l-Eġittu imma rrid nikkompara lilna nfusna ma' Hong Kong u Singapore.

Fis-snin sittin aħna konna fil-livell tagħhom f'ċerti oqsma pero` huma sparaw u aħna tlaqna bil- mod.

Dan mhuwiex mod li nissodisfaw lilna nfusna u ngħidu li qed intellgħu madwar 17-il container.

Illum jekk iddawwar 17-il container f'siegħa, l-operator nagħtuh bonus żgħir biex nattirawh imma hawnhekk mhux qed nitkellmu fuq l-ammonti ta' containers li jdawru fi freeports barra l- Mediterran.

Barra l-Mediterran idawru madwar 32 container fis-siegħa u dik għandha tkun il-produzzjoni li għandna nimmiraw għaliha.

Aħna niftaħru li l-Maltin huma kapaċi u li bħalhom ma nsibux pero' mbagħad meta niġu għal ċerti fatti nsibu li m'hemmx ir-rieda li nagħmlu aktar.

Per eżempju, jekk aħna ntellgħu 17-il container fis-siegħa – għalkemm l- average huwa ta' xi 10 jew 12 - nagħtuhom bonus ta' xi 50c jew Lm1.

Aħna għandna nammiraw għal 25 container jew għal 30 container fis-siegħa biex inkunu l-aktar freeport effiċjenti fil-Mediterran.

Għaliex m'għandniex inkunu hekk?

Aħna għandna makkinarju u cranes bħal ta' Singapore li huma i tal-kumpannija OMG li kienet reġistrata Malta.

Allura dawn għandhom xi ħaġa aktar minna?

Dawn għandhom etika ta' xogħol differenti?

Fil-ħaddiema tagħna għandna ndaħħlu l-mentalità li aħna għandna nkunu l-ewlenin f'dan ix- xogħol.

Sur President ̧ jien naħseb li l-freeport għandu potenzjal ħafna aktar milli qed jintuża.

Meta konna fil-gvern ftaħarna li qlibna l-1 miljun TEU – dawn huma container turnarounds fis-sena – pero' għalkemm ħadt pjaċir b'dan, ma kontx sodisfatt.

Biex il-freeport jiġi profitable irid ikollu bejn 1.7 miljun u 2 miljun TEUs fis-sena għax inkella dak l-investiment enormi li sar – forsi l-akbar investiment li qatt sar f'pajjiżna – ma jissarrafx.

Issa hawnhekk hawn min jistaqsi: Il-portijiet jagħmlu l-qligħ?

Huwa veru li dan il-proġett ekonomiku laqqagħna ma' 100 port mad-dinja kollha u allura l-esportazzjoni tal-prodotti Maltin u l-importazzjoni ta' ċerta materja prima ġiet faċilitata imma dan mhuwiex biżżejjed.

Dak il-post irid ikun boost għall-ekonomija u mhux viċi-versa.

Forsi jkun hawn min igħid li dawn issellfu mill-banek u kienu jagħmlu hekk anke fl-imgħoddi imma dan huwa sodisfazzjon?

Is-sodisfazzjon ikun meta jkollok entitajiet u dawn jibdew jikkontribwixxu lill-pajjiż.

Dawn suppost huma entitajiet li għandhom work ethics ġodda għax inbnew mill-qiegħ.

Aħna ġibna fost l-aħjar linji, fosthom il-Hapag Lloyd u l-NYK pero' dawn irridu nkunu kapaċi nżommuhom u noffrulhom prodott aħjar ̧ iżjed effiċjenti u rridu nkunu kapaċi ndawrulhom il-vapuri tagħhom f'inqas milli jippretendu.

Dawn huma l-affarijiet li naħseb li rridu nikkonċentraw fuqhom.

Għalhekk ikun żball jekk il-freeport jiġi privatizzat issa għax dan il-mument mhuwiex idoneu.

Qabel ma jsir dan il-pass għandhom jistudjaw il-parametri li jista' jkun hemm.

Ta' min igħid ukoll li jekk se jintrabtu ma' linja ta' vapuri se jagħmlu żball għax jekk dik il-linja ta' vapuri tegħreq, il-freeport tagħna jegħreq magħha.

Li tipparteċipa ma' linja ta' vapuri li jużaw linji differenti, jagħmel sens.

Li tagħmel alleanza strateġika - bħalma kien se jsir meta konna fil-gvern aħna - ma' l-awtorità ta' Singapore u din għamlet ftehim ma' port fil-Jemen ̧ mal-port tagħna u ma' portijiet oħra jagħmel sens ukoll għax toffri servizz globali li l-ebda freeport illum ma joffrih.

Dik kienet is-sbuħija ta' dak li konna qed nagħmlu għax konna se nidħlu f'alleanza u konna se noffru servizz globali li l-ebda freeport ma kien qed joffri.

Illum il-kumpanniji tal-vapuri ngħaqdu ma' xulxin biex illum għandek ħames players ewlenin u l-freeports tad-dinja hekk iridu jiġu.

Min ma jingħaqadx globalment ma jistax jilgħab.

Punt ieħor li nixtieq nagħmel huwa li aħna ma konniex se nbigħuh imma konna se nikruh.

Fil-fatt it-taħdidiet kienu għal żmien konsiderevoli u t-talba kienet li l-kera titħallas kollha bil-quddiem ̧ kif sar ma' port ieħor.

Dan ifisser li l-post kien se jibqa' tagħna, konna se ndaħħlu flus aktar milli l-gvern se jdaħħal biċ-ċifra tal-privatisation ̧ konna se noffru servizz globali li ħadd ma kien se joffrih u fl-istess ħin konna se nikkreaw madwar 300 impjieg għax l-intenzjoni kienet li jkollna 2 miljun TEUs.

Jien nawgura li l-gvern ikompli fuq il-passi li bdejna aħna għax il-kontinwità f'dan il-qasam ekonomiku hija mportanti ħafna.

Huwa aktar diffiċli għal partit politiku biex ikompli fuq il-passi ta' l-avversarju tiegħu milli biex ibiddel.

Meta tieħu l-poter f'idejk, kulħadd ikun iridek tbiddel pero' jien ngħid li hawnhekk wieħed għandu jara x'inhu tajjeb u jkompli fuqu u jara x'inhu ħażin u jbiddlu.

Nirringrazzjak.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Louis Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Mr Chairman ̧ l-għada li sar id-diskors tal-budget f'dan il-parlament, ħafna nies ġew mistoqsija x'jidhrilhom minnu u kulħadd beda jgħid li dan kien budget kosmetiku.

Fil-fatt fil-wiċċ deher li dan il-budget kien qed jagħmel xi ħaġa pożittiva pero' fil-fatt ma kienx qed jindirizza l-problemi reali ta' dan il-pajjiż.

Dan bħal tabib li jmur iżur pazjent marid b'marda gravi u minflok jara x'għandu u jagħtih il-kura li jkollu bżonn ̧ jagħmillu ftit blusher ħalli jħammarlu l-wardiet ta' wiċċu ħalli l-qraba tiegħu jgħidu kemm huwa tabib bravu.

Għalhekk kellhom raġun dawk in-nies li ddeskrivew dan il-budget bħala wieħed kosmetiku.

Waħda mill-akbar problemi li dan il-pajjiż qed jiffaċċja bħalissa huwa n- nuqqas ta' investiment ̧ kemm dak barrani kif ukoll dak lokali u ż-żewġ naħat tal-Kamra jafu li din hija problema kbira.

In-nuqqas ta' investiment f'dan il-pajjiż ġej minħabba ħafna raġunijiet.

Waħda mir-raġunijiet kbar li hawn dan in-nuqqas ta' investiment – dan igħiduh l-industrijalisti stess – hija li m'hawnx politika ċara dwar il-futur ta' dan il-pajjiż.

Dan huwa tort tal-gvern Nazzjonalista għax lill-gvern aħna ftaħnielu għajnejh li l- politika dwar l-Unjoni Ewropea hija politika mgħaġġla u mhijiex adattata għal dan il-pajjiż.

Lil dan il-gvern l-Ewropej igħidulu li qed jimxi tajjeb imma l-esiġenzi ta' dan il-pajjiż qed jiġu injorati minn dan il- gvern u minn fuq jattakkana li anke partiti soċjalisti huma favur l- Ewropa għax huma hekk jaqblilhom f'pajjiżhom.

Problema oħra hija li l- fiduċja f'dan il-pajjiż naqset minħabba dawn ir-raġunijiet li semmejt.

Raġuni oħra għalfejn dan il-budget ġie deskritt bħala kosmetiku kien minħabba li dan il-gvern qed jipprova jżid id-dħul tiegħu mhux billi jħeġġeġ l-ekonomija imma billi jagħmel miżuri ta' tassazzjoni iżjed effiċjenti.

Huwa veru li din hija xi ħaġa effiċjenti pero' ma tridx issaħħaħ id-dħul tal-gvern billi tintaxxa liċ-ċittadini biss.

Insejna kemm kienu jikkritikaw lill-gvernijiet Laburisti għax kienu jieħdu miżuri biex jindirizzaw din il-problema!

Dawn mhumiex jiġġeneraw l-ekonomija u jaraw li d-dħul tal-gvern ikun ibbażat fuq ekonomija iżjed attiva.

Din is-sena x'rajna?

Din is-sena rajna l-esportazzjoni, l-importazzjoni u d-dħul minnhom jonqos.

Dan ifisser li dak ix-shortfall li dan il-gvern mhux qed idaħħal minħabba li l-ekonomija qed tieħu nosedive għal isfel u l- gvern qed jipprova jġibu billi jagħmel xibka iżjed effiċjenti biex ħadd ma jiskappa mit-taxxi f'dan il-pajjiż.

Dan huwa ħażin għax għalkemm tista' tiġi f'dan il-parlament u tiftaħar li qed iddaħħal iżjed taxxi ̧ mingħajr ma trid tkun qed tistaġna l-ekonomija.

Jekk tibbaża d-dħul tat-taxxi tiegħek billi tagħfas liċ-ċittadin iżjed tkun qed tirranka biex l-ekonomija tieħu n- niżla għal isfel.

Ħaġa oħra li n-nies ilmentaw dwarha – u għalhekk qalu li dan huwa budget kosmetiku - hija l-attitudni fuq l-għajnuna minn barra.

Kulħadd jaf li l- unika direzzjoni ta' dan il-gvern hija dik ta' l-Unjoni Ewropea u minn din in-naħa tal-Kamra kemm-il darba ġbidna l-attenzjoni li minkejja li wiegħdu lill-poplu Malti li se jgħinu lill-ekonomija Maltija billi se jġibu f'Malta madwar Lm100 miljun – hekk kienu wegħduhom ta' l-Unjoni Ewropea – sibna li l-gvern Malti iżjed jonfoq flus biex jaderixxi ma' dak li jgħidulu l- Ewropej milli kien kapaċi jinnegozja biex iġib għajnuna minn barra.

Din hija xi ħaġa ta' l-iskantament u tal-mistħija u dan ma jawgurax tajjeb għan- negozjar li hemm bżonn isir f'kull settur partikolari biex aħna nieħdu l- aħjar negozjati meta niġu biex nittrattaw ma' l-Ewropa.

Qed nagħmlu iżjed taxxi fuq iċ-ċittadini biex imbagħad niftaħru li qed innaqqsu d- deficit finanzjarju.

Din hija introduzzjoni ta' x'ħasbu n-nies fuq il-budget imma jekk wieħed jara kemm ivvota jew ma vvotax flus il-gvern fuq il-Maltacom, il-Water Services Corporation u l-Enemalta li jaqgħu taħt dan il-ministeru ̧ isib mera ta' l-ineffiċjenza u nuqqas ta' fokazzjoni fuq il-problemi reali ta' dan il-pajjiż u ta' dawn is-setturi.

Jien se nibda billi nitkellem ftit fuq il-Maltacom li 60% ta' l-ishma tagħha huma tal-gvern.

Il-gvern issa ma jistax ikompli jittraskura u jinjora r-responsabbiltajiet, ħżiena jew tajbin, ta' din il-korporazzjoni aktar u aktar meta din toffri servizz importanti għal dan il-pajjiż.

Issa ħalli naraw daqsxejn x'qed jiġri fil-Maltacom u jekk dan li qed jiġri huwiex eżempju ta' kemm sejrin ħażin l-affarijiet f'dan il-pajjiż.

Fl- aħħar ta' dan ix-xahar ħarġu r-riżultati tal-Maltacom u f'artiklu li kien hemm f' "The Times", li naħseb li rah kulħadd ̧ kien hemm li t-turnover tal- korporazzjoni żdied imma l-qligħ niżel – meta kkomparat mal-qligħ tas-sena l-oħra - minn Lm7.76 miljun għal Lm6.6 miljun jew għamel qabża 'l isfel ta' 15.3%.

Il-profitti, qabel it-taxxa, għal dan il-perijodu niżlu bi 17.4%.

Issa meta d-diriġenti tal-Maltacom ipprovaw ibenġluha biex jispjegaw għalfejn din il-korporazzjoni kbira importanti għal dan il-pajjiż ħadet din in-nosedive 'l isfel ma kenux konsistenti.

Fil-fatt f'wieħed mill-ispjegazzjonijiet qalu li n-nuqqas ta' profitt kien minħabba investiment akbar fis-settur tal-go mobile jew fis-settur tat- telekomunikazzjoni mingħajr fili pero' mbagħad iżjed tard issib li waħda mir-raġunijiet kienet din:

"The group succeeded in increasing revenue, in containing certain costs and in yielding a higher return on financial fixed assets, the report says.

However the increase in group administrative and distribution costs outweigh these positive results and a decrease of 4.4% was registered in profit from direct operations.

Earnings per share went down from 7c7m to 6c5m.".

Filli qed igħidu li s-sena l-oħra sar investiment fil-go mobile u filli qed igħidu li l-costs ta' l-amministrazzjoni żdiedulhom.

Din hija s- sitwazzjoni li għaddejja llum fil-Maltacom ̧ kumpannija li timpjega madwar 1, 000 ruħ.

Minħabba l-politika ta' dan il-gvern li jilliberalizza b'pass mgħaġġel - hekk qed igħidulu ta' l-Unjoni Ewropea - kif tela' fil-gvern fl-1998 iddeċieda li minflok ineħħi l-monopolju sas-sena 2010 kif kien ippjana gvern Laburista, dan iddeċieda li l-monopolju jitneħħa sas-sena 2003 u allura daħħal il-kompetizzjoni kmieni.

Għalhekk fost il-ħaddiema daħħal inċertezza kbira.

Fil-fatt lil dawn il-ħaddiema qed igħidulhom li biex il- korporazzjoni tkun iżjed kompetittiva bilfors iridu jnaqqsuhom.

Ovvjament dan mhux qed igħiduh lil kulħadd u issa niġi għal kif qed jaġixxu mal-ħaddiema li jippreferu huma u li jridu jmexxu 'l quddiem at all costs.

Pero' lill-maġġor parti tal-ħaddiema qed igħidulhom biex jekk iridu jitilqu kmieni, jagħtuhom is-somma, irrispettivament jekk humiex ta' ċerta professjonalità jew le.

Fil-fatt lil ħafna ħaddiema li għandhom esperjenza kbira qed iħeġġuhom biex jitilqu minn din il-korporazzjoni.

Għalhekk jekk wieħed iħares lejn il-Maltacom bħalissa jsib li hemm inċertezza kbira u ħadd ma jaf x'se jiġri u dan huwa kollu tort tal- politika tal-gvern u tad-deċiżjonijiet bla sens u mgħaġġlin li jieħu.

Meta l-Kap ta' l-Oppożizzjoni wieġeb għall-budget wera l-fatti dwar kif hemm il- ħsieb li din il-korporazzjoni titkisser u tinqasam f'miljun biċċa.

Quddiemi għandi ittra li l-Kap ta' l-Oppożizzjoni diġà poġġiha fuq il- Mejda tal-Kamra u nħoss li huwa d-dmir tiegħi li nenfasizza dak li ried.

Jekk wieħed jara l-flowsheet ta' kif riedu jaqsmu din il-kumpannija li għada pitgħada trid tikkompeti minħabba l-liberalizzazzjoni, jsib li dawn qed jipprovaw jagħmlu dissection sperimentali mingħajr esperjenza u proprju f'dan il-mument ta' inċertezza u nuqqas ta' fiduċja.

Jien mhux se noqgħod nidħol fil-mertu ta' jekk din hija xi ħaġa tajba għax lanqas huma ma jafu imma apparti minn dan.

Jien niskanta kif dawn qed jipprovaw jagħmlu dan l- esperiment issa ̧ meta din il-korporazzjoni trid tikkompeti ma' lpup oħra li minflok isibu tfixkil, isibu l-għajnuna tal-gvern proprju biex jikkompetu ma' din il-korporazzjoni.

Dan kollu qed joħloq ħafna inċertezza fost il- ħaddiema u dan kollu juri nuqqas ta' professjonalità fil-mod kif isiru l- affarijiet.

Sur President ̧ filwaqt li l-maġġor parti tal-ħaddiema huma inċerti, mkissra u inkwetati dwar il-futur tagħhom ̧ hemm ħaddiema oħrajn li mhumiex.

Qed ngħid hekk għax ħaddiema oħrajn ̧ b'daqqa ta' pinna, ingħataw pagi esaġerati, oxxeni u bla limitu.

Hawnhekk għandi isem ta' wieħed li minn Novembru tas-sena l-oħra sa Mejju ta' din is-sena li qegħdin fiha ngħata erba' promozzjonijiet.

Jekk irid il-ministru jien lest li nagħtih ismu imma naħseb li jaf għal min qed ngħid.

Dan ingħata promozzjoni fit-8 ta' Novembru, promozzjoni oħra fl-1 ta' Jannar ̧ - l-awgurju għal din is-sena – ngħata promozzjoni oħra fl-10 ta' Jannar, jiġifieri għaxart ijiem wara u ingħata promozzjoni oħra fit-2 ta' Mejju.

Ladarba dan ingħata żewġ promozzjonijiet fi żmien għaxart ijiem ma nafx għalfejn ma tawhx waħda u qabbżuh il-gradi l-oħra kollha!

Membru minn din in-naħa tal-Kamra lill- ministru staqsieh jekk jistax jagħti spjegazzjonijiet għal dawn il- promozzjonijiet kollha pero' kulma qallu l-ministru huwa li din hija kumpannija privata – s'issa mhi privata xejn għax 40% biss ta' l-ishma huma privatizzati – u evita li jirrispondi.

Sur President ̧ iċ-chairman tal-Maltacom qal li waħda mill-affarijiet li ġegħlithom jitilfu l-profitti hija l-administrative costs.

Issa l- promozzjonijiet lin-nies li jaqblu magħhom u li għenu lill-partit biex jitla' fil-gvern ukoll jagħmlu parti minn dawn l-ispejjeż.

Ikun tajjeb li l-investituri privati ta' dawk l-40% jkunu jafu x'qed jiġri fil-Maltacom, fejn huma l-administrative costs u għalfejn il-profitti huma neżlin 'l isfel.

Nixtieq insemmi wkoll promozzjonijiet oħrajn ta' nies li f'daqqa waħda qed jitilgħu minn grad għal ieħor u li l-paga tagħhom titla' minn Lm6 ̧000 għal Lm9,000.

Ikun tajjeb li nsemmi wkoll nies oħrajn mingħajr kwalifiki li jieħdu promozzjonijiet li ħaddieħor li għandu aktar kwalifiki, ma jxommhomx.

Lil dawn jagħtuhom pagi fenomenali ̧ iżjed minn żewġ ministri f'daqqa.

Mhux hekk biss, imma meta ministru ma jkunx fil-gvern jew il-prim ministru jneħħih ̧ dan ikollu jitlaq u jmur lura għax-xogħol li kien jagħmel qabel imma jekk xi ħadd jazzarda jneħħi lil dan il-bniedem li semmejt qabel mill-kariga, il-Maltacom trid tagħtih Lm70,000 għax hija marbuta b'kuntratt.

Dan huwa l-mod kif jimxi dan il-gvern.

Qed inġib dan l-eżempju mhux biss biex nuri kemm huma mexjin ħażin l- affarijiet fil-Maltacom imma biex nuri l-mod li bih huwa miexi dan il-gvern u biex nuri li dan huwa budget kosmetiku li jipprova jqarraq bil-poplu u jurih wiċċ b'ieħor.

Issa dan il-bniedem li qed insemmi bħalissa x'għamel għall-Maltacom?

Fil-bidu ta' din is-sena dan mar jiffirma ftehim mal- Priceclub mingħajr biss ma ra l-audited accounts tal-kumpannija, iffirmah bl-amment biex imbagħad meta l-kumpannija falliet, il-Maltacom daħlet f'bad debts ta' Lm860,000.

Fil-fatt filwaqt li l-bad debts tal-Maltacom fl- ewwel disa' xhur tas-sena l-oħra kien ta' Lm40,000 biss ̧ f'daqqa waħda tela' għall-figura eżorbitanti ta' iżjed minn Lm0.75 miljun.

Huwa importanti li dan ikunu jafuh ix-shareholders privati.

Imbagħad nipprovaw inkeċċu lill-ħaddiema 'l barra u ngħidulhom li l-kumpannija trid tkun kompetittiva u streamlined u allura min jista', għandu jitlaq u jwarrab allavolja jkollu l-kwalifiki.

Dan il-gvern qed jipprova jmexxi lill-pajjiż mingħajr loġika u b'mod li ma jixraqx lill-poplu tagħna.

Mhux ta' b'xejn li l-ishma ta' din il-korporazzjoni huma neżlin u kulħadd qed jisħet il-mument li xtara dawn l-ishma.

Issa din il-korporazzjoni kienet fost l-aħjar f'dan il-pajjiż u kienet tikkontribwixxi ħafna.

Jekk ngħinu l- kompetizzjoni u nkissru l-Maltacom is-settur tat-telekomunikazzjoni jista' jisfaxxa u jekk jiġri dan tbati l-ekonomija.

Sur President ̧ nixtieq insemmi wkoll il-Malta Communications Authority li kienet ħaġa tajba.

Ċerti miżuri ta' dik l-awtorità kienu tajbin għax li tipprova tifred il-funzjoni regolatorja mill-funzjoni operattiva hija xi ħaġa tajba imma din ma tagħmilhiex b'dak il-mod.

Fil-fatt minn din in-naħa tal-Kamra kkritikajna l-mod kif saret dik l-awtorità.

Ma kienx hemm għalfejn tagħmel dik il-hierarchy kollha biex imbagħad ̧ għal sena wara sena, tivvota l-flus għal dawn l-awtoritajiet.

F'dan il-budget il-gvern qed jivvota Lm200 ̧000 għall-Malta Communications Authority meta qabel, għar- regolatur ̧ kien jonfoq is-somma ta' Lm30, 000.

Mela huwa veru li kif għidna minn din in-naħa tal-Kamra li dawn l-awtoritajiet se jkunu ta' piżijiet kbar u sproporzjonati tal-funzjoni li jagħmlu f'dan il-pajjiż.

Kellha raġun l-oppożizzjoni li tiġbed dan il-punt.

Il-mod kif qed isiru l-affarijiet fil-Maltacom ma jawgurax tajjeb għall- mod kif dan il-gvern irid jipprivatizza jew ibigħ is-setturi ta' dan il- pajjiż u ta eżempju ħażin.

Dan il-gvern għandu record ikrah ħafna fis- settur tal-privatizzazzjoni għax bil-mod mgħaġġel tiegħu qed jispiċċa biex ibigħ il-ġojjelli ta' dan il-pajjiż.

Sur President, hawnhekk ma nistax ma nsemmix l-eżempju ikrah u s-sagrileġġ tal-Mid-Med Bank.

Jien mhux se noqgħod nidħol f'dan is-suġġett għax il- poplu kollu jaf li sar żball kbir.

Anke l-gvern jaf li sar żball kbir.

Ħafna huma dawk li staqsew jekk issa huwiex żmien tajjeb li tipprivatizza b'dak il-mod jew jekk l-MIA hux se tiġi privatizzata bl-istess mod li bih ġie privatizzat il-Mid-Med Bank.

Issa se nitkellem ftit fuq l-Enemalta.

Waħda mill-miżuri li ħa dan il- gvern f'dan il-budget kienet li għolla ċertu tip ta' fuel u raħħas oħrajn.

F'dan il-budget il-gvern iddeċieda li jgħolli d-diesel u l-leaded petrol u jraħħas l-unleaded petrol.

Hija ħaġa tajba li raħas il-prezz ta' l- unleaded petrol u dan il-pass huwa eżattament il-kontra li ħa l-istess gvern sentejn ilu.

Sentejn ilu dan il-gvern kien ħa l-pass bla sens li jgħolli l-unleaded petrol u jraħħas il-leaded petrol pero` aħna ta' din in- naħa tal-Kamra konna għidna li dan kien pass bla sens għax imur kontra l- ambjent u kontra dak li qaltlu l-Unjoni Ewropea.

Pero` minn fuq il- ministru ta' l-ambjent ta' dak iż-żmien kien ġie jiddefendi dak il-pass.

Mela llum il-pass li ħa dan il-gvern huwa ċertifikat ta' kemm kien żbaljat il-gvern Nazzjonalista sentejn ilu u kemm kien żbaljat il-ministru ta' l- ambjent stess.

Illum is-settur ta' l-ambjent sejjer ħażin – qed niġu kkritikati anke mill-Unjoni Ewropea dwar dan - għax għandna ministru ta' l-ambjent li ma jafx jagħżel it-tajjeb mill-ħażin.

Il-pass li tgħolli l-leaded petrol u traħħas l-unleaded petrol kien tajjeb minħabba l-effett ħażin li jagħmel iċ-ċomb fuq l-ambjent.

Sur President, jekk imbagħad tħares lejn x'effett se jkollhom il-miżuri tal- budget issib li dawn m'humiex neutral.

Qed ngħid dan għax minn dawn il- miżuri li ttieħdu, il-gvern se jiġbor iżjed taxxi b'detriment mhux biss għaċ-ċittadini nfushom imma wkoll għall-ekonomija.

Ma rridux ninsew li l- aktar nies li jużaw id-diesel huma l-imprendituri ż-żgħar u huwa żgur li dawn il-miżuri se jolqtuhom ħażin.

F'dan il-budget il-ministru tal-finanzi qal li mil-lum 'il quddiem ̧ il- gvern mhux se jiggarantixxi l-prezzijiet tal-fuel imma dawn se jkunu riflessjonijiet awtomatiċi mingħajr ilqugħ tal-prezzijiet fis-suq internazzjonali.

Issa ta' min igħid li hemm żewġ fatturi li jaffettwaw dan il-prezz; il-prezz taż-żejt innifsu u kif jiġi mibjugħ mill-pajjiżi li jipproduċu ż-żejt u l-valur tad-dollaru.

Il-fatt li l-prezz tal-fuel ivarja minn ġurnata għal oħra skond dawn iż-żewġ fatturi insibuh f'pajjiżi kbar bħall-Italja u l-Ingilterra.

Għal dawn il-pajjiżi jagħmel sens u ma jistgħux jagħmlu mod ieħor għax dawn tant huma pajjiżi kbar u tant ikun hemm kumpanniji differenti li jinnegozjaw fix-xiri u l-bejgħ tal-fuel li ma jistgħux jagħmlu mod ieħor.

Dan il-gvern ma jistax jifhem li fiċ-ċokon tagħna u fis-sitwazzjoni li ninsabu fiha mhux bilfors huwa tajjeb li jikkopja dak li jiġri f'pajjiżi oħrajn.

Ma jistax ikun li għax fl- Ingilterra hemm din il-miżura ̧ għandna ndaħħluha f'Malta.

Wieħed ma jridx jinsa li aħna pajjiż żgħir – jien ngħid li aħna fortunati wkoll għax għandna korporazzjoni waħda li tixtri l-fuel u tbigħu – fejn il-gvern jistabbilizza l-prezz tal-fuel.

Din tista' tkun xi ħaġa pożittiva għax ikollok ċerta sigurtà fil-prezzijiet u n-negozjanti u l-investituri jistgħu jserrħu rashom.

L-investituri u n-negozjanti dan japprezzawh imma peress li dan il-gvern irid bilfors jikkopja lill-kbar u jrid jagħmel bħalhom ̧ daħħal din il-miżura.

Din hija miżura li lill-gvern isserraħlu moħħu għax ifarfar ir-responsabilità u jekk il-prezz tal-fuel jogħla ̧ ngħadduh direttament fuq iċ-ċittadini u jekk il-prezz tal-fuel jorħos, noqogħdu nġibu mitt skuża għalfejn inkomplu jbigħuh bil-għoli.

Għalhekk huwa tajjeb li l-gvern u l-Enemalta jaraw li dawn l-affarijiet ma jsirux.

Il-gvern irid jara li l-konsumatur ikun protett b'mod immedjat u mhux jiġi tal-fuel jgħidli x'għandu jorħos u mbagħad il-konsumatur u n- negozjant jispiċċaw always taking the wrong end of the stick!

Issa x'ġiegħel lil dan il-gvern jieħu din il-miżura?

Jista' jkun li dan ħa xi tbeżbiża kbira għax iddeċieda li ma jkomplix fuq il-ftehim li għamel gvern Laburista?

Il-gvern Laburista pprova jara kif jista' jġib l-aħjar kondizzjonijiet u l-aħjar prezzijiet biex tirbaħ Malta u ċ-ċittadini jkunu protetti.

Dan il-ministru partikolari ddeċieda li jimxi mod ieħor bil- konsegwenza li daħal fi spejjeż kbar.

Għalhekk ikun tajjeb li at this stage nistaqsi biex il-ministru, meta jiġi għall-winding up ta' din id- diskussjoni ̧ jagħti ftit spjegazzjoni dwar dan.

Per eżempju, jien ma nistax nifhem kif f'paġna 253 f'daqqa waħda l-capital programme ta' l- electricity division se jitla' minn approved estimate ta' Lm7.8 miljun tas- sena l-oħra għal Lm19 miljun.

Jien ngħid li bħala riżultat tat-tneħħija tal-hedging agreement il-gvern daħal fi spejjeż kbar u kull ċaqliq fil- prezzijiet għaddihom fuq il-konsumatur.

Nixtieq ngħid ukoll li hija diżgrazzja kbira li nippretendu li nivvotaw fuq dawn l-estimi li jirrigwardaw il-Korporazzjoni Enemalta meta lanqas biss l- estimi tal-korporazzjoni għadhom ma tressqu f'dan il-parlament.

Hija ħaġa tal-mistħija li jasal il-budget ̧ nitkellmu fuq miljuni kbar ta' liri li l- gvern irid jiddedika lil dan is-settur mingħajr ma rajna r-rapport tal- Korporazzjoni Enemalta fuq il-Mejda tal-Kamra.

Issa hawnhekk nixtieq infakkar li skond il-liġi dan ir-rapport suppost li tqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra sa l-aħħar ta' Settembru għall-iskrutinju tal-membri biex imbagħad meta nitkellmu għallinqas inkunu nafu x'aħna ngħidu.

Pero' l- gvern lanqas dik il-fakultà mhu qed jagħti lill-membri ta' din il-Kamra u kważi qed nitkellmu fl-għama.

Għalhekk huwa tajjeb li nistaqsi lill- ministru x'qed jiġri fix-xogħol ta' l-Enemalta.

Nixtieq nistaqsi wkoll x'qed jiġri mit-tunnel li suppost li qed issir bejn il-power station ta' Delimara u l-power station tal-Marsa biex meta jkun hemm qtugħ ta' dawl ̧ Malta ma tispiċċax bla dawl.

Naħseb li x-xogħol miexi bil-mod wisq.

Per eżempju, din is-sena ma kenitx inqas mis-sena l-oħra f'dawk li huma power cuts.

Jekk wieħed iħares lejn il-gazzetti jsib li din kienet sena oħra li fiha anke l-industrijalisti lmentaw minn qtugħ ta' dawl.

Kulħadd jaqbel li din hija xi ħaġa li għandna nirranġaw mill-iżjed żmien possibbli.

Għalhekk nispera li fi żmien qasir il-ministru jpoġġi r-rapport ta' l- Enemalta fuq il-Mejda tal-Kamra biex inkunu nistgħu nidħlu iżjed fid- dettall fuq din il-korporazzjoni għax huwa żgur li fil-power station u fil- qasam tad-distribuzzjoni, l-affarijiet mhumiex mexjin sew.

L-istess ngħid dwar il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma.

L-estimi ta' din il- korporazzjoni diġà tressqu fuq il-Mejda tal-Kamra u d-diskussjoni diġà saret imma jkun tajjeb li nsemmu ċerti punti li ma tqajmux dakinhar.

L-ewwel u qabel kollox iż-żewġ naħat tal-Kamra jaqblu li fil-qasam tad- distribuzzjoni ta' l-ilma ̧ il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma għamlet passi ta' gġant 'il quddiem mill-1996 'il hawn għax l-ilma li nipproduċu ma ħallietux jinħela, għalkemm għadna lura milli nilħqu t- targets tagħna.

Fil-fatt kulħadd igħid li s-sistema tad-distribuzzjoni trid titjieb ̧ mhux biss biex ikollna inqas ħela ta' ilma imma biex ikollna flessibilità fid-distribuzzjoni ħalli wieħed ikun jista' jħallat l-ilma li nipproduċu mir-reverse osmosis ma' l-ilma ta' l-acquifer.

Pero' f'dan il- budget x'qed naraw?

Qed naraw li għal sena wara l-oħra ̧ il-vot fuq il- qasam tad-distribuzzjoni qed jonqos.

Jien dan il-punt diġà qajjimtu meta ddiskutejna l-estimi tal-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma.

Il- ministru qalli li fir-rapport qed jingħad li l-affarijiet sejrin tajjeb imma meta naraw il-figuri nsibu li l-affarijiet mhux sejrin tajjeb u inqas flus qed jiġu dedikati għad-distribuzzjoni ta' l-ilma.

Jekk naraw x'kien approvat fil-budget tas-sena l-oħra nsibu li l- korporazzjoni nefqet is-somma ta' Lm1,675 ̧900.

Dak kien l-estimu li suppost intnefaq pero' fil-qasam tad-distribuzzjoni ntnefaq inqas.

Fil- fatt l-estimu għal din is-sena huwa inqas milli ntnefaq din is-sena.

Din is-sitwazzjoni mhijiex tajba.

Qalulna wkoll li m'hemmx flus u li ma jistgħux jagħmlu kollox f'daqqa.

Meta l-gvern u l-poplu qed japprovalek li tonfoq ċertu ammont ta' flus u inti qed tonfoq inqas ̧ kif imbagħad tista' ġġib l-iskuża li l-affarijiet ma tistax tagħmilhom jew li m'għandekx flus biex tagħmilhom meta l-poplu qed jagħtik il-flus u inti ma tonfoqhomx?

Din hija s-sitwazzjoni u meta wieħed jara x'extensions ta' mains qed isiru wieħed isib li għal sena wara oħra dawn qed jonqsu.

Din il-kritika ma stajtx nagħmilha meta tkellimna fuq l-estimi tal-Water Services Corporation għax il-ministru nesa jpoġġi l-estimi nfushom fuq il-Mejda tal-Kamra u mbagħad kellna nirriferu għall-figuri tal-budget.

Dik kienet ir-raġuni.

Irrid insemmi wkoll in-nitrati u s-sadid fl-ilma u l-ħsara li dawn jagħmlu lill-bniedem.

Ovvjament biex tattwa ċerti affarijiet irid ikollok il-flus ivvotati u dawn trid tonfoqhom pero' dan il-gvern mhuwiex qed jagħmel dan.

Nixtieq nitkellem ftit ukoll fuq l-istorm water management.

Fuq iż-żewġ naħat tal-Kamra kien hemm kelliema jgħidu li f'dan il-pajjiż irridu nittrattaw l-istorm water li jinżel mix-xita u kemm huwa importanti li dan nużawh tajjeb u ma naħluhx.

Għalhekk anke min-naħa l-oħra tal-Kamra jaqblu li fil-qasam ta' l-ilma jrid ikollok pjan komprensiv.

Jekk wieħed iħares lejn dan il-budget isib li l-management tad-drenaġġ u l-management ta' l- ilma huwa mqassam fuq tliet ministeri.

Pero' jekk wieħed iħares lejn x'se jintnefaq fuq l-istorm water management ma jsib xejn u allura nispera li l-ministru jwieġeb ftit fuq dan.

Sur President, ma nixtieqx nieħu l-ħin ta' sieħbi pero' ma nistax nagħlaq jekk ma nsemmix każ ieħor dwar kif dan il-gvern imexxi l-korporazzjonijiet.

Meta jien tkellimt fuq l-estimi tal-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma kont tajt prosit liċ-chairman ta' din il-korporazzjoni dwar il-mod li kien qed jittratta ma' kuntrattur tal-korporazzjoni li minkejja li huwa attivist Nazzjonalista u kien anke waddab ġebel fuq il-Laburisti, żammlu l-ħabel għax kien qed jisraq.

Dan il-kuntrattur kien qed jagħmel xogħol bl- addoċċ, kien qed jitħallas iżjed u kellu ċertifikati ħżiena u meta mar biex jitħallas u talbuh ċertifikat biex jaraw jekk għamilx it-tarmac tat-toroq tajjeb, dan iffalsifika ċertifikat biex jitħallas.

Pero' tal- Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma ndunaw u ma ħallsuhx u qalulu li jew iġib ċertifikat suret in-nies jew inkella ma kenux se jħallsuh.

Imma peress li dan huwa bully Nazzjonalista minn Ħaż-Żebbuġ, dan sfronda l-bieb taċ-chairman ̧ tah xebgħa u saħansitra ndaħlet il-pulizija.

Għalhekk meta jien ġejt hawnhekk kont għidt li minkejja li politikament ma naqblux, dan kien ħaqqu prosit għax kien qed jieqaf għall-ingann u għas-serq.

Dan kien xi għaxart ijiem ilu.

Minn dakinhar sal-lum lil dan il-kuntrattur bagħtulu ittra ̧ ħafrulu kollox u qalulu biex ikompli jagħmel dak li qed jagħmel u jħallsuh xorta.

Din hija s-sitwazzjoni f'dan il-pajjiż u nagħlaq hawnhekk.

Nirringrazzjak.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Joe Cilia.

ONOR.

JOE CILIA: Sur President ̧ aktar kmieni din il-ġimgħa ̧ proprjament nhar is-Sibt li għadda meta konna qed niddiskutu l-voti tal-ministeru tal- finanzi spjegajt kif dan il-gvern qed iżid aktar taxxi fuq il-poplu.

Tant hu hekk li fis-sena li ġejja dawn għandhom jiżdiedu b'madwar Lm60 miljun.

Hawnhekk ikun tajjeb li ngħid li at this point in time ̧ iż-żieda kollha li se jdaħħal il-gvern mit-tassazzjoni se tmur kollha biex jitħallsu l-interessi fuq id-dejn.

Din hija s-sitwazzjoni li qegħdin fiha.

Pero' donnu li fl-aħħar budget il-gvern qam mir-raqda u beda jirrealizza f'liema stat qegħdin u kif jista' jipprova jinċentiva s-settur tan-negozju.

Ikun tajjeb li ngħidu li llum il-GDP naqset b'0.3% u dan meta l-Prim Ministru, fil-bidu ta' Settembru li għadda, qal li l-GDP kellu jikber b'4%.

Mela mhux talli ma wasalniex għal dan it-tkabbir talli ċ-ċifri li għandna juruna li kellna tnaqqis ta' darbtejn wara xulxin fuq il-GDP.

Nafu x'qed nagħmlu jew ma nafux?

Il-kontribut tal-GDP bħala persentaġġ lejn in-nefqa pubblika żdied minn 40.6% għal 42.1% u nispera li mhux din hija d-direzzjoni t-tajba li wegħduna tan-naħa l-oħra.

Sur President ̧ jien nixtieq indur dawra mal-miżuri li qed jieħu l-gvern ħalli naraw jekk dawn hux se jwassluna għal dak li qed nimmiraw għalih.

Fl-opinjoni tiegħi ̧ dawn il-miżuri huma ftit wisq u saru tard ħafna u jekk wieħed janalizzahom isib li dawn huma soġġetti għal xi forma jew oħra ta' threshold.

Barra minn hekk dawn ma jgħoddux għal kulħadd iżda jgħoddu biss għal dawk li jistgħu jibbenefikaw minn dawn il-miżuri.

Jien se nibda billi nitkellem ftit fuq it-tneħħija tal-kontijiet verifikati.

F'dan il-budget qed jingħad li l-ewwelnett din se tapplika għall-kumpanniji b'turnover ta' mhux aktar minn 40%.

Meta jien ipprovajt nara ftit kemm hawn kumpanniji li għandhom dan it-tip ta' turnover sibt li sa l-aħħar statistika li kien hemm ta' Diċembru ta' l-1997 kien hawn madwar 17,530.

Hawnhekk ikun tajjeb li wieħed jagħmel il-punt li din il- kondizzjoni mhi marbuta bl-ebda mod mal-profitti.

Per eżempju ̧ jekk kumpannija b'turnover ta' Lm40 ̧000 tbigħ prodott li jħalli qligħ diċenti ta' 20% fuq il-bejgħ li jkollha, din tiġi li taqla' Lm8, 000.

It-tieni kondizzjoni biex inti tikkwalifika ħalli ma toqgħodx tagħmel l- audited accounts hija li fil-balance sheet irid ikollok valur globali ta' mhux aktar minn Lm20, 000.

Allura din se tkun tinkludi l-istock u l-assi tal-ħanut innifsu?

Jekk inhu hekk ma nistax nimmaġina min se jibbenefika minn dawn l-iskemi.

It-tielet kondizzjoni biex wieħed jibbenefika minn din il-miżura hija li wieħed irid ikollu medja ta' żewġ ħaddiema.

Mela jekk negozju jkollu turnover ta' Lm40,000 bi qligħ ta' 20% fuq il-kummerċ tiegħu, b'żewġ impjegati b'paga ta' Lm4,000 kull wieħed, il-qligħ ta' 20% jispiċċa fix- xejn.

Issa hawnhekk ikun tajjeb li ngħidu li biex tikkwalifika għal din il- miżura jrid ikollok mhux waħda minn dawn il-kriterji iżda t-tlieta f'daqqa.

Allura min se jikkwalifika minn din il-miżura?

Dawk li ngħidulhom dead companies, jiġifieri li għal xi raġuni jew oħra ma jridux jespandu jew ma jistgħux jimxu 'l quddiem?

Ħafna drabi meta l-ministru tal-finanzi jelenka xi miżura ġdida jgħid kemm nies se jikkwalifikaw għaliha imma Alla jbierek fid-diskors ta' din is-sena ma nstema' xejn.

Għalhekk ikun tajjeb li llum nistaqsi kemm se jkunu dawk li se jintlaqtu b'din il-miżura.

Hawnhekk ikun tajjeb li ngħid li jien m'inix kontra li jkun hemm relazzjoni bejn turnover u numru ta' impjiegi għax din hija xi ħaġa pożittiva.

Fil- fatt il-Kummissjoni ta' l-Unjoni Ewropea, bi qbil mal-fond Ewropew ta' l- investiment, tieħu erba' temi mid-definizzjoni ta' l-SMEs.

Dawn huma t- turnover ̧ l-impjiegi ̧ il-balance sheet u l-ammont ta' indipendenza u awtonomija li jista' jkollha l-kumpannija.

Pero' l-enfasi hija dejjem fuq l-impjiegi.

Għalhekk wieħed irid joqgħod attent li l-miżuri ma jorbothomx biss mat-turnover.

Sur President ̧ smajna li għal tliet snin bil-quddiem, negozjant jista' jasal fi qbil mad-dipartimenti tal-VAT u ta' l-income tax dwar kemm se jħallas VAT u kemm se jħallas income tax f'dawk is-snin.

Dan il-ftehim huwa fuq id-dħul taxxabbli u t-taxxa dovuta fuqu.

Jien l-ewwelnett ngħid li din hija ammissjoni indiretta tal-gvern tal-ġurnata u burokrazija kkawżata ̧ ħafna drabi, minnu u mill-introduzzjoni tal-VAT.

F'dan il- parlament konna semmejna d-diffikultajiet li ġġib magħha s-sistema tal-VAT għax apparti l-burokrazija għandek l-element tal-compliance costs li jrid iġorrhom in-negozjant iż-żgħar.

Issa hawnhekk wieħed bilfors ikollu jistaqsi: X'inhuma l-kriterji għal dan it-tip ta' ftehim għal tliet snin?

Il-gvern qalilna b'dan?

Xi ħadd jaf f'din il-Kamra?

Sal-lum għadna ma nafu b'xejn.

Jien ngħid li l- kriterju se jkun il-famuż benchmarking exercise li l-gvern kulma semma dwaru f'dan il-budget huwa Ii matul din is-sena għandu 19-il wieħed ippreparat.

Jekk ikun hemm differenza bejn dak li jkun ġie miftiehem u dak li attwalment jinġabar, jidher li mhu se jiġri xejn.

Pero' xorta trid tibgħat ir-return fl-aħħar tas-sena u nafu li ħafna azjendi diġà huma fil- pożizzjoni li jibgħatu l-VAT return fl-aħħar tas-sena.

Peress li mhux qed jiġu mpoġġija l-cards on the table għal kulħadd naħseb li se jkun hemm il-periklu li jkun hemm ħafna diskrezzjoni f'idejn is-CIR.

Aħna dejjem emminna li din hija perikoluża u dejjem ipprovajna neliminawha.

Allura jista' jkun li sejrin lura għal xi pass simili?

Sur President, kulmin hu fin-negozju jaf li jekk ix-xogħol amministrattiv mhux se tagħmlu eħfef ̧ mela l-burokrazija xorta hemm se tibqa' għax finalment kull return trid tintbagħat xorta waħda.

Li se jiffrankaw ċerti nies huwa li minflok joqgħodu jibgħatu r-return kull erba' xhur, jibgħatuha fl-aħħar tas-sena.

Pero' naħseb li ħafna nies xorta jippreferu li jibgħatuha on a quarterly basis.

Sur President, qed jingħad li dak li ddaħħal aktar, trid tiddikjarah.

Sa hawnhekk m'hawn xejn ħażin pero' mhuwiex ċar jekk tħallasx aktar taxxa fuqu jew le.

Pero' r-return u x-xogħol marbut magħha xorta jrid isir.

Allura huwa veru li dawn il-miżuri huma mmirati biex inneħħu l-burokrazija?

Jekk ma ddaħħalx daqskemm tkun ftehemt mas-CIR ̧ x'jiġri?

Se tieħu l-flus lura?

Se jkun hemm miżuri ta' dan it-tip?

Naħseb li huwa mportanti li jkollna ħafna aktar dettalji.

Nixtieq nitkellem ftit ukoll fuq il-famużi thresholds u l-kwalifiki li jrid ikollok.

L-ewwelnett ikun tajjeb li ngħidu li madwar 40% ta' l- intrapriżi qed taqtagħhom 'il barra mill-ewwel minn din is-sistema għax mhumiex fil-qasam tas-servizzi.

Jien ngħid li din hija aktar immirata lejn il-professjonisti u dawk li jipprattikaw xi sengħa għal rashom.

Per eżempju, dawk li għandhom x'jaqsmu ma' retail outlets u jbigħu xi prodott donnu li qed jiġu minsija kompetament u naħseb li għad irid ikun hemm ħafna affarijiet x'jiġu ċċarati dwar min xogħlu jikkonsisti kemm fil- bejgħ ta' prodott kif ukoll fuq servizzi u tiswijiet.

Issa se niġi għall-miżura ta' l-eżenzjoni mill-income tax fuq investiment mill-ġdid ta' profitti fin-negozju.

Din hija xi ħaġa li ilha tintalab mill- GRTU u min-nies oħra fil-qasam tan-negozju u mhijiex miżura għan-negozji ż- żgħar u s-self-employed kollha.

Allura min se jibbenefika?

Għandna li wieħed irid iħaddem medja ta' ħamsa min-nies biex f'każ li jrid jerġa' jinvesti ikun eżenti mill-income tax.

Issa meta jien ipprovajt nara ftit statistika ħalli nara din xi tfisser eżattament sibt li madwar 95% ta' l- impriżi ż-żgħar f'pajjiżna jħaddmu inqas minn ħamsa min-nies jiġifieri dawn huma esklużi minn din il-miżura li suppost għandha toffri xi stimolu għall- ekonomija.

Kriterju ieħor huwa li jrid ikollok turnover li ma jaqbiżx il-Lm100 ̧000 u hawnhekk jien se nerġa' norbot l-impjiegi mat-turnover.

Jekk wieħed ikun jimpjega ħames impjegati b'medja ta' Lm4 ̧500 kull wieħed, ikollu Lm22,500 pagi biss.

Issa jekk dan lill-gvern jagħtih 20% mill-profit margin, fuq Lm100 ̧000 għandu profitti daqs il-pagi.

Mela fejn se jkun l-inċentiv kollu għal dawn in-nies?

Meta tibqa' torbot mat-turnover u ma tħarisx lejn il-qligħ, ikollok dan il-periklu.

Issa ejja nagħmlu mod li jirnexxielek tasal sa hawnhekk.

F'dan il-każ qed jingħad li dak li se terġa' tinvesti fil-business trid tonfqu fl- informatika u tista' tnaqqsu mill-qligħ fl-istess sena.

Finalment illum bniedem li jinvesti fl-informatika għandu depreciation over a period of years b'mod partikolari fuq computers diġà eżistenti.

Issa hawnhek minflok għandek sistema ta' depreciation – hekk hu xieraq għax iż-żmenijiet inbidlu u f'sitt xhur computer jista' ma jkunx addattat għal dak li għandek bżonn fin-negozju – dak li tinvesti se jiġi mnaqqas at a point.

Iżda biex tieħu l-eżenzjoni mill-income tax fuq reinvestment trid tissodisfa wkoll żewġ kondizzjonijiet oħra.

Sur President, għandna wkoll li l-investiment irid isir fi tliet snin minn meta jsir il-bejgħ u din tifhimha u taċċettaha.

L-ammont ta' spejjeż minfuq fuq makkinarju jrid jiġi ċċertifikat li se jkabbar u jiżviluppa n- negozju pero' hawnhekk jien nistaqsi: Minn min se jsir dan it-tip ta' ċertifikat?

Se jkollna ħafna diskrezzjoni u ta' min jiġi aċċettat u ta' min ma jiġix?

L-icing fuq il-cake qiegħda għas-self-employed għax f'dan il- budget għidna li biex inti tkun eżenti milli tibgħat kontijiet verifikati jrid ikollok il-kriterji li semmejna.

Pero' hawnhekk lis-self-employed qed ngħidulhom li biex jikkwalifikaw għal din l-iskema jridu jibgħatu l- kontijiet verifikati.

Allura aħna qed nipprovaw innaqqsu l-burokrazija jew inżiduha?

Dawn l-affarijiet kollha juru li l-homework ma sarx bil- għaqal għax dawn lanqas huma stess ma jafu x'riżultati se jkollna.

Sur President ̧ issemma li se jkun hemm is-set-offs bejn flus li għandhom x'jieħdu s-self-employed u l-impriżi ż-żgħar u flus li għandhom jagħtu lill- gvern.

Kemm-il darba smajniha fid-diskors tal-budget din il-miżura?

Din il-miżura tħaddmet diġà jiġifieri ma nafx għalfejn f'daqqa waħda qisna skoprejna dak li għidna li se nagħmlu madwar tliet snin ilu u ma seħħx.

Allura b'din il-miżura se neliminaw il-burokrazija b'mod sistematiku?

Liema huma d-dipartimenti li se jkunu nvoluti?

Hemm xi koordinament li se jagħmel dan possibbli?

Huwa tajjeb li forsi jkun hemm xi tentattiv biex dawn il-punti jiġu spjegati.

Sur President, f'dan il-budget kellna l-miżura esklussiva li biex innaqqsu l-burokrazija tas-self-employed se nneħħu r-raba' kopja tad- dokumenti tad-dwana li tipprovdi għal ħlasijiet f'munita barranija.

Jien ngħid li hija xi ħaġa tad-daħk li f'budget speech nirrapportaw oġġett li jista' jsir b'daqqa ta' pinna amministrattiva matul is-sena fost ħafna u ħafna affarijiet oħra biex innaqqsu l-burokrazija f'pajjiżna.

Il-gvern qal li biex innaqqsu l-burokrazija se nibdew nagħmlu impatt amministrattiv u finanzjarju ta' xi jkunu l-liġijiet u r-regolamenti li jidħlu fil-pajjiż pero' dan missu għamlu qabel, partikolarment meta beda jimxi fid-direzzjoni ta' l-Unjoni Ewropea.

Allura dan il-gvern m'għamilx l- arranġamenti neċessarji dwar dak kollu li sar sal-lum f'dan is-sens?

Imbagħad hemm miżuri oħrajn dwar dak li għandu x'jaqsam mal-Malta Enterprise Board li daħal fihom l-Onor.

John Attard Montalto.

Jien ngħid li din ma fiha xejn ħażin u hawnhekk nistgħu niġbru organizzazzjonijiet oħrajn bħall-METCO ̧ l-IPSE ̧ il-MIMCOL u l-MFSC.

Jien ngħid li huwa importanti li jkun hemm il-koordinament imma rridu noqgħodu attenti għax mat-tibdil tal-gvern - partikolarment fejn kien hemm l-IPSE - kien hemm tentattivi biex din il-ħaġa taqbeż l-MDC u tispiċċa bħala eredità.

Irridu noqgħodu attenti li l-miri jkunu li aħna nkunu effettivi aktar u li nolqtu fejn irridu imma l-identità ta' dawn l-istituzzjonijiet huma importanti li jibqgħu hemm.

Issa se nitkellem fuq il-kwestjoni tat-tħajjir ta' investiment.

Qed ngħidu li n-negozji ż-żgħar se jibdew jieħdu r-refunds lura fi żmien 30 jum mid- data tad-dikjarazzjoni ̧ basta din tkun saret fil-ħin.

Pero' dan huwa dritt ta' dawn in-nies mhux qisu l-gvern se jagħtihom xi ħaġa.

La jħallsu fiż- żmien stipulat inti se tagħtihom lura dak li huwa tagħhom fiż-żmien.

Meta qed ngħidu 30 jum mhu qed ngħidu xejn ta' barra minn hawn.

Taf x'ma għidniex?

Fuq ir-refunds li qed idumu tant u tant xhur għal dawn in-nies u li ġarrbu t-tbatija li ġarrbu f'hekk u n-nuqqas ta' investiment ̧ min se jagħmel tajjeb għalih illum?

X'garanzija għandhom li din il-miżura se tinżamm?

Se jkun hemm imgħaxijiet meta jaqbżu t-30 ġurnata fuq dawn ir- refunds?

M'għandna xejn hawnhekk il-ministru tal-finanzi u tajjeb li ngħidu li fl-introduzzjoni ta' l-income tax u fuq dak kollu marbut mat- tassazzjoni ̧ it-tendenza kienet li jingħataw l-imgħaxijiet meta l-gvern ikun tard.

Allura hawnhekk se jsir l-istess?

Għandna xi garanzija li l- gvern se jżomm din il-wegħda?

Qed igħidu li se jħaffu l-appelli li hemm taħt il-VAT.

Qed igħidulna li l- VAT fuq it-turiżmu se tibqa' l-istess pero' din ma nafx kif tista' telenkaha bħala xi miżura li se tħajjar l-investiment.

Issemma wkoll il-punt tat-technology venture fund u li se jkun hemm Lm1 miljun li se jkunu marbutin għal dan it-tip ta' investiment.

Ikun tajjeb li wieħed igħid li l-banek f'pajjiżna ilhom ħafna jersqu lejn dan għax illum mhux is-sigurtà biss hija importanti imma wkoll il-vijabilità.

Ikun tajjeb li ngħidu wkoll li din il-miżura hija limitata biss għall-qasam tat-teknoloġija pero' jien nixtieq nistaqsi: Għalfejn għandna din il- limitazzjoni?

Setturi oħrajn ma jimmeritawx l-istess trattament?

Għandna wkoll it-tneħħija ta' 2.6% fuq l-assenjament ta' ċerti drittijiet li qed jgħidu li mhumiex drittijiet reali.

Għalfejn qed isir dan?

Dawn huma ftehim privat li llum it-tassazzjoni fuqhom qed tiġi evitata.

Se ngħid xi ħaġa wkoll fuq is-sussidju fuq l-imgħax tal-banek għar- refurbishment tal-lukandi.

Bħalissa dan huwa li rridu fis-settur tat- turiżmu?

Nafu li bħalissa lanqas 50% ta' l-accommodation li għandna fil- pajjiż mhi qed tiġi mimlija minn sena għall-oħra?

It-turisti mhux qed jiġu għax l-akkommodazzjoni mhijiex attraenti jew għax mhijiex refurbished biżżejjed?

Jien ngħid li l-attenzjoni tmur fuq kif se nkunu aktar kompetittivi fuq il-pakkett li qed nippreżentaw u ċertament li dan irid jiġi dibattut taħt il-voti tal-ministeru tat-turiżmu.

Qabel ma nikkonkludi nixtieq nitkellem fuq il-kumpanniji ta' ship management li għall-finijiet tat-taxxa jiġu trattati bħala international trading companies.

Nixtieq insemmi wkoll it-tneħħija ta' l-underlying tax relief għall-kumpanniji internazzjonali u l-possibilità ta' istituzzjonijiet finanzjarji barranin li joperaw il-foreign income accounts.

Dan mhuwiex ħażin imma kemm se tolqot nies minn din il-miżura mill-qasam tas-self-employed?

Sur President ̧ mhux ta' b'xejn li minn Diċembru ta' l-1997 sa Settembru li għadda rajna tnaqqis ta' madwar 600 persuna fil-qasam tas-self-employed.

Jien ngħid li dan kien tentattiv fjakk ta' dan il-gvern biex jistimula l- ekonomija li mhux biss hija staġnata imma hija wkoll rigressiva.

Il-gvern għadu qed jibbaża wisq fuq il-ġbir aktar tat-taxxa mingħand l-istess setturi u ma jridx inaqqas jew jikkontrolla bis-serjetà l-infiq tiegħu u donnu li nduna li dak li ngħidulu aħna jagħmel sens.

Jekk tkabbar l- ekonomija awtomatikament jikber il-ġid nazzjonali, jikber id-dħul tal- gvern u titnaqqas il-ħofra li ħafna minnha ħoloqha l-gvern preżenti.

Finalment jikber il-ġid fost il-poplu.

Dak li qed jagħmel il-gvern illum huwa ftit wisq pero' nemmen li bil-għaqal u bis-serjetà ta' gvern responsabbli ̧ is-sitwazzjoni tista' tiddawwar.

Fil-preżent gvern Laburista ġdid biss jista' jkun li jdaħħal ħeġġa ̧ ideat u inizjattivi fis- settur tal-kummerċ u l-businesses iż-żgħar f'pajjiżna.

Nirringrazzjak.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

L-Onor.

Marie Louise Coleiro.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO: Sur President, fil-ftit ħin li għandi għad- dispożizzjoni tiegħi nixtieq nikkonċentra fuq il-qasam tal-konsumaturi.

Naturalment dan il-ministeru jkopri aspetti li jolqtu bl-aktar mod dirett lill-konsumaturi Maltin u Għawdxin u nista' ngħid li anke f'din il-parti ta' l-estimi finanzjarji nħossni diżappuntata ferm għaliex il-qasam tal- konsumaturi bl-ebda mod mhu qed jiġi indirizzat anzi pjuttost ngħid li hemm affarijiet moħbijin li għad irridu niskopruhom fil-ġimgħat u x-xhur li ġejjin u li se jaffettwaw bl-aktar mod ħażin lill-konsumaturi.

Jien mhux se noqgħod ngħid li issa Malta għandha consumer policy mill-aqwa għax sa ċertu punt dak li enfasizzaw minn Brussels addottajnih kollox lock ̧ stock and barrel.

Pero' jien se nitlaq mill-aktar punt bażiku li jġib fuq quddiem id-drittijiet tal-konsumaturi.

Il-konsumaturi li huma ristretti finanzjarjament huma konsumaturi bla drittijiet u jien għalhekk se nitlaq minn dan il-punt bażiku.

Fost il-prinċipji internazzjonali tal- moviment tal-konsumaturi internazzjonalment hemm the right to satisfaction of basic needs jiġifieri d-dritt li tissodisfa n-neċessitajiet bażiċi.

Issa n-neċessitajiet bażiċi huma l-aċċess għall-ikel ta' kwalità u li jkun safe, l-aċċess li jkollok housing diċenti ̧ l-aċċess li jkollok edukazzjoni kif suppost u l-aċċess li jkollok mezzi tas-saħħa li jistgħu jikkurawk u li joffrulek edukazzjoni għall-prevenzjoni eċċ. Jien se nitkellem fuq dawn l-erba' pilastri u se nitlaq mill-punt ta' x'ġara matul din is-sena.

Jien se nitkellem fuq analiżi li għamilt fuq dak li huwa retail price index u din ġibtha minn statistika maħruġa mill-gvern.

Ovvjament dan ġie a konoxxenza tagħna ̧ għalkemm sfortunatament ċerta statistika ma tistax toqgħod fuqha għax jekk tħares lejn l-economic indicators li ħarġu ssib li hemm tabelli li qed jagħtu statistika ta' l-istess ħaġa li ma jaqblux ma' xulxin.

Pero' jien iċċekkjajat l-istatistika li ġiet identifikata lili bħala l-waħda l-korretta u għamilt din l-analiżi biex inressaq għall- attenzjoni kemm attwalment il-konsumaturi Maltin għandhom verament id- dritt sagrosant tagħhom imħares mill-politika tal-gvern Nazzjonalista.

Fir-retail price index ta' bejn Jannar u Settembru li għadda ssib affarijiet li verament għandhom għalfejn jinkwetawna.

Naturalment dawn huma affarijiet li ma jissemmewx kull meta titħabbar l-istatistika.

Kull meta r-retail price index joħroġ għall-pubbliku, fil-media nisimgħu – partikolarment il-media li hija forċina tal-gvern – kemm qed torħos il- ħajja u naturalment jikkwotaw biss l-average.

Pero' biex tkun taf eżattament kif qed ikunu milqutin faxex sħaħ ta' konsumaturi li jaqgħu fil- faxex ta' isfel u l-faxex tan-nofs trid tanalizza anke l-commodity groups.

Jien se nibda minn dak li għandu x'jaqsam ma' l-ikel.

Fil-fatt kif hemm ikkalkolat fir-retail price index, il-commodity group jaqbad ġo fih 30% tax-xirja tagħna jiġifieri għal kull Lm100 li nonfqu ̧ 29.92% imorru fuq ikel.

Mill-istatisitika tar-retail price index sibt li jekk aħna f'Diċembru tas-sena l-oħra konna qed nonfqu Lm1 fl-ikel, f'Settembru ta' din is-sena bdejna nonfqu Lm1.09c jiġifieri fuq xirja ta' ikel ta' Lm30 illum nonfqu – almenu sa Settembru li għadda – Lm32.76c ̧ żieda ta' Lm2.76c.

Issa aħna nafu li f'familja normali b'żewġt itfal, Lm30 ikel fil-ġimgħa hija r-radda tas-salib.

Hawnhekk qed nitkellmu fuq affarijiet tal-merċa ̧ ħaxix u laħam.

Issa se niġu għall-parti li għandha x'taqsam mal-housing.

Mill-analiżi li għamilt sibt li jekk sa Diċembru konna nonfqu Lm1 f'housing ̧ sa Settembru ta' din is-sena konna qed nonfqu 0.16% aktar jiġifieri għal kull Lm100 housing qed inħallsu Lm1.60c aktar.

Fuq appartament tal-gvern bi Lm300 kera qed inħallsu Lm4.50 aktar jiġifieri l-ħajja qed togħla daqshekk.

Dan ifisser li l-konsumaturi Maltin kienu qed ikomplu jagħfsu u jirrestrinġu l-but tagħhom.

Issa ħalli nieħdu l-edukazzjoni.

Fuq kull Lm1 fl-edukazzjoni u f'rikreazzjoni li konna nonfqu sa Diċembru tas-sena l-oħra ̧ sa Settembru ta' din is-sena konna qed inħallsu sa 0.25% iżjed.

L-istess ngħid għas-servizzi mediċi u mediċini.

Kull Lm1 li konna nonfqu sa Diċembru tas-sena l-oħra, sa Settembru telgħet għal 0.19%.

Naturalment jien qed insemmi dawn l-erba' oqsma bażiċi li mingħajrhom ma tistax tgħix b'mod diċenti jiġifieri meta inti tgħodd dawn l-erba' commodity groups issib li dawn jagħmlu 65.97% tar-retail price index u meta inti tikkalkula kollox issib li fuq 66% tax-xirja tagħna ̧ sa Settembru tas-sena li għaddiet ̧ il-ħajja żdieditilna bi Lm3.84c.

Issa hawnhekk mhux qed ninkludu l-għafsa tal-piżijiet tat-taxxi eċċ. imma qed nieħdu biss dawn l- erba' commodity groups essenzjali biex in-nies ikunu jistgħu jgħixu b'mod dinjituż u b'livell ta' għajxien aċċettabbli.

Allura meta tagħmel paragun mal-Lm1.50c żieda li ngħatat, hija farsa li tgħid li ħadd mhu qed igorr f'dan il-pajjiż jew li l-maġġoranza tan-nies mhux qed igorru.

Naturalment tan-naħa l-oħra se jgħidulna li l-kalkolu taż-żieda li tingħata tmur fuq is- sena ta' qabel.

Dan m'għandux x'jaqsam għax in-nies qed igħixu llum u din hija s-sitwazzjoni tagħhom tal-lum.

Issa x'se jiġri din is-sena ̧ Sur President?

L-ewwelnett through l-budget nafu li hemm madwar Lm60 miljun piżijiet ġodda ta' taxxi.

Per eżempju, mid-driving licences se jkun hemm revenue ta' Lm900 ̧000 ̧ mill-passaporti se jkun hemm żieda ta' Lm80 ̧000 ̧ mit-tariffi fuq kuntratti notarili li jaffettwaw liż-żgħażagħ bil-kbir se jkun hemm madwar Lm60,000 żieda u mit- tariffi tal-qorti se jkun hemm madwar Lm800 ̧000 żieda.

Hemm ukoll il- kwestjoni tal-patent and trademark fees fejn se jkun hemm żieda ta' madwar Lm104, 000.

Imbagħad hemm id-deposit tal-waste u r-rubble li tela' b'Lm250, 000.

Jien qed insemmi ftit affarijiet li se jkomplu jiżdiedu u m'hemmx dubju li dawn iż-żidiet se jgħaddu fuq il-konsumatur.

Sur President ̧ jien ma semmejtx it-trasport u l-komunikazzjoni li żdiedu bi 3% ̧ minn Diċembru tas-sena l-oħra sa Settembru ta' din is-sena.

Min għandu familja bit-tfal u ż-żgħażagħ li jmorru l-iskola jaf li t-trasport iridu jħallsuh u dan ikopri wkoll il-petrol eċċ.

Hemm ukoll il-kwestjoni tal-liberalizzazzjoni taż-żejt li tkellem fuqha fid- dettall l-Onor.

Louis Buhagiar li għandha l-implikazzjonijiet tagħha wkoll.

Fid-diskors tal-budget il-Ministru Dalli qal li issa l-kwestjoni tad-dawl u l-ilma mhux se tkun affettwata.

Pero' dan kemm se jkun fit-tul?

Jista' jkun li kif ġara matul is-snin li għaddew ̧ minn ġimgħa għal ġimgħa nistennew xi ħaġa ġdida?

Barra minn hekk m'għandna xejn dwar meta rridu nikkonformaw kollox ma' l- Unjoni Ewropea.

Per eżempju ̧ f'paġna 47 tar-regular report li ġie ppreżentat lill-Prim Ministru xi ħmistax ilu hemm miktub ċar u tond li:

"Although some progress has also been made in the field of VAT, further substantive challenges remain in this area.

The main discrepancies between the Maltese VAT legislation and that of the Community relate to the application of rate and scope of exempt transactions.".

Dan x'ifisser?

Dan ifisser li hemmhekk għad għandna grey area u li minkejja dak kollu li jgħid il-gvern, f'kull dokument li ssib ta' l-Unjoni Ewropea li jirrigwardaw taxxi diretti u indiretti, dejjem issib li l-Unjoni Ewropea dejjem qed timxi fit-triq li tarmonizza t-tax system tagħha.

Għalhekk nixtieq inwissi lill-ministru biex fil-winding up igħidilna jekk meta niġu f'din il-qagħda hux se jkollna nagħmlu bħall-Irlandiżi, per eżempju ̧ u ngħollu r-rata tal-VAT.

Fl-Irlanda li jħobbu jsemmuh ħafna, ir-rata tal-VAT hija ta' 21%.

Per eżempju, fil-Portugall li huwa wieħed mill-inqas pajjiżi li pprogressaw fl-Unjoni Ewropea, ir-rata tal-VAT hija ta' 17%.

Dawn huma affarijiet li l-gvern jafhom tajjeb imma qatt ma jitkellem fuqhom.

Ta' min igħid ukoll li f'ħafna mill-pajjiżi membri ta' l-Unjoni Ewropea, ħlief għal xi tnejn, il-VAT qiegħda wkoll fuq l-ikel u fuq il- mediċini.

Issa ħalliha li darba smajna u darba anke rajniha miktuba fuq rapport li l-gvern se jitlob a transition period imma meta dan il-perijodu jgħaddi, x'se jiġri?

Bi sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea ̧ it-taxxa tal-VAT trid tidħol ukoll fuq il-mediċini u l-ikel.

Jien nixtieq ukoll li l-ministru, fil-winding up tiegħu, jgħidilna kif se tkun milquta l-kwestjoni tal-housing affordability f'pajjiżna.

Nixtieq insemmi wkoll il-kwestjoni ta' l-edukazzjoni.

Jien hawnhekk ġibt miegħi kopja ta' x'kitbu l-MIC f'"The Times" fil-11 ta' Lulju tas-sena 2001 dwar l-università ta' Malta.

Hawnhekk ingħad li:

"Another could be to introduce a tuition fee but this is difficult because the fees would also have to be applied to Maltese students.

So a decision would need to be taken depending on the likely inflow of students.".

Dan l-artiklu li qed ninċita qed jagħti spjega sħiħa kemm Malta tista' tkun attraenti għall-istudenti barranin.

Dan ifisser li l-gvern se jiddeċiedi li jdaħħal xi miżata għall-università biex tibbilanċja l-ispejjeż minħabba influss ta' studenti barranin minn pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea?

Din hija għafsa oħra fuq il-konsumaturi partikolarment dawk li jaqgħu taħt il-faxex iż-żgħar u l-faxex tan-nofs.

Nisimgħu ħafna l-gvern jitkellem fuq il-kwalità eċċ. pero' jien ngħid li din hija daħka fil-wiċċ.

Jekk ma neħdux ħsieb bis-serjetà l-interessi tal- konsumaturi biex verament ikollhom aċċess għal dak li huwa bażiku mhuwiex possibbli li nagħtuhom id-drittijiet tagħhom.

Nirringrazzjak.

THE CHAIRMAN: Issa l-ħin għad-dispożizzjoni ta' l-oppożizzjoni skada u l- ħin li għad fadal huwa kollu allokat għall-gvern u jsir f'seduta oħra.

Id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata skond il-Mozzjoni ta' Proċedura Nru 258 tas-26 ta' Novembru, 2001.

Il-Kamra rriżumiet u l-Viċi President tal-Kumitati rrapporta progress.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Nitlob lill-Ministru Bonnici sabiex jekk jogħġbu jressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

JOSEF BONNICI: Sur President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal-lejla ̧ il-Ħamis, 6 ta' Diċembru, fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Kumitat ta' Provvista - Estimi Ġenerali 2002

Is-Seba' Jum Stabbilit (Kontinwazzjoni)

Voti tal-Ministeru għas-Servizzi Ekonomiċi

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal- lejla, il-Ħamis, 6 ta' Diċembru ̧ 2001 ̧ fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Ministru Bonnici.

Fin-12.31 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija, skond il- Mozzjoni ta' Proċedura Nru 258 tas-26 ta' Novembru, 2001.

MISTOQSIJIET GĦALL-TWEĠIBIET ORALI BIL-MIKTUB

UE - TARIFF QUOTA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid liema huma l-prodotti ta' l-ikel u tal- materja prima l-UE timponi tariff quota fuqhom meta jiġu mportati lejn il- pajjiżi membri ta' l-UE mill-New Zealand?

X'kundizzjonijiet ta' kwoti u tariffi għandhom dawn il-prodotti, prodott prodott?

ONOR.

JOE BORG: Nitlob lill-Onorevoli Interpellant jagħmel il-Mistoqsija tiegħu lill-Ministru konċernat.

F.A.M. - KORSIJIET

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm sewa flus lill-forzi armati il-kors li attenda l-maġġur li qed insemmi separatament, ġo l-Ingilterra?

Min liema vot ittieħdu dawn il-flus u kemm baqa flus għall-kumplament tal- fizjjali u membri tal-F.A.M. għal taħriġ barra min Malta wara li ntefqu dawn il-flus fuq il-persuna msemmija?

Fuq liema kriterji intgħażel dan l-uffiċjal?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninforma lill-Onorevoli Interpellant li l- informazzjoni mitluba qiegħda tinġabar u tingħata tweġiba f'xi seduta oħra.

UFFIĊJALI - KORS

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' uffiċjali li intbagħtu Sand Hurst għall-kors bażiku f'dawn l-aħħar 3 snin?

Kemm hemm li inbgħatu aktar minn darba u kemm hemm li weħħlu jew ma spiccawx dan il-kors?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jien infurmat li fl-aħħar tliet snin b'kollox intbagħtu ħames uffiċjali tal-Forzi Armati.

Minn dawn wieħed irritorna minħabba raġunijiet mediċi, u dan ma reġax intbagħat Sandhurst.

FORZI ARMATI - FUEL

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien hemm flus ivvotati għal fuel tal-ajruplani u il- helicopters tal-armata din is-sena?

Kemm kien l-ammont ivvutat kull sena għall-aħħar 4 snin?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab infurmat li l-ammont ta' flus ivvutati għall-helicopters u ajruplani tal-Forzi Armati (inklużi l-helicopters tal- Missjoni Militari Taljana) għal din is-sena kien ta' Lm124,055.

L-ammonti vvutati għall-istess għan matul it-tliet snin ta' qabel kienu kif ġej:

|2000 |Lm81,105 | |1999 |Lm86,430 | |1998 |Lm84,680 |

FIZJALI TAL-ARMATA - KORS L-ITALJA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hemm fizjjali tal-armata li qegħdin fuq kors ġewwa l- Italja illum?

Kif intgħażlu?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab infurmat li fil-preżent hemm fizzjal jattendi kors fl-Italja.

L-għażla saret fuq dawn il-kriterji:-

Kwalifiki u anzjanita`

Il-Kariga li kien jokkupa meta saret l-għażla

L-avvanzament tal-karriera militari

Korsijiet militari li kien attenda sa dak iż-żmien Il-livell ta' edukazzjoni partikolarment fil-Lingwa Taljana

SKWADRA MARITTIMA TAL-ARMATA - FUEL

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm intuża fuel mil-iskwadra marittima tal-armata din is- sena?

Kemm intuża mill-helicopter tal-armata u kemm sewa?

Kemm intuża fuel mill-iskwadra tal-ajru tal-F.A.M. u kemm inħela mill- kumplament tal-karozzi u veikoli tal-FAM?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab infurmat li l-użu ta' "fuel" sat-30 ta' Novembru 2001 kien:-

|Skwadra Marittima |Lm145,729.3| | |9c | | | | |Skwadra ta' l-Ajru |Lm97,862.00| |inkluż il-helicopters|c | |Tal-Missjoni Militari| | |Taljana | | | | | | Vetturi |Lm66,000.00| |tal-Forzi Armati |c |

ARMATA - UFFIĊJAL FI BRUSSELS

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kif intgħażel l-uffiċjal tal-armata li ntbgħat Brussels?

Ħarġu applikazzjonijiet għall dan il-post?

Jekk iva kemm applikaw persuni?

Kemm hija il-paga ta' l-uffiċjal li intbagħat u kemm tħallas flus f'allowances u għaliex, is-sena l-oħra?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninforma lill-Onorevoli Interpellant li l- informazzjoni mitluba qiegħda tinġabar u tingħata tweġiba f'xi seduta oħra.