MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 117 It-Tlieta, 8 ta' Ġunju, 1999 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 117

It-Tlieta, 8 ta' Ġunju, 1999

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-6.06 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tlieta, 8 ta' Ġunju, 1999

WERREJ MINUTI 634

MISTOQSIJIET -TWEĠIBIET ORALI 634

TQEGĦID TA' KARTI 640

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-KODIĊI TA' ORGANIZZAZZJONI U

PROĊEDURA ĊIVILI(IT-TIENI QARI)

CODE OF ORGANISATION AND CIVIL PROCEDURE (AMENDMENT)

BILL (SECOND READING) 641

AĠĠORNAMENT 661

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 666

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 116 li saret fit-8 ta' Ġunju, 1999 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET -TWEĠIBIET ORALI

AFFARIJIET BARRANIN - STAFF

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid min huma l-membri li jifformaw l- istaff kollu tal-ministeru tiegħu?

Meta bdew jaħdmu hemm?

X'karigi jokkupaw u xi kwalifiki għandhom?

X'salarju u allowances qed jirċievu?

Kemm minnhom qegħdin b'kuntratt?

Kemm minnhom huma seconded u minn fejn huma seconded?

Min minnhom qed juża karozza tal-gvern?

Min minnhom jagħmel użu mill- mobile phones?

Kemm hija l-ispiża tal-kontijiet tal-mobile phones ta' kull wieħed li qed jagħmel użu mill-mobile phones minn meta beda jagħmel użu minnu xahar b'xahar?

Min minn dawn għandu s-servizz tat-telephone b'xejn fir-residenza privata tiegħu?

ONOR.

JOE BORG (Ministru għall-Affarijiet Barranin): Qed inpoġġi fuq il- Mejda tal-Kamra lista tal-membri kollha tas-segretarjat tiegħi, liema lista turi l-kariga tagħhom, min minnhom qiegħed b`kuntratt, it-total tan-nefqa individwali bejn Settembru 1998 u Marzu 1999 fuq mobile phones ta` dawk il- persuni li huma ntitolati għal użu ta' mobile phone u d-data effettiva tal- ftehim li ffirma/t kull wieħed/waħda mill-membri ta` l-istaff skond il- memorandum on the engagement of staff in private secretariats li tqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra f`Novembru li għadda, liema memorandum sarulu xi emendi li se jitqiegħdu fuq il-Mejda tal-Kamra fil-ġranet li ġejjin.

Il-kondizzjonijiet l-oħra li dwarhom qed jistaqsi l-Onor.

Interpellant huma kollha konformi ma' dak li hemm imniżżel fil-memorandum, inkluż il- fatt li m'hemm l-ebda persuna sekondata minn xi organiżżazzjoni parastatali.

POLITIKA SOĊJALI - STAFF

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid min huma l- membri li jifformaw l-istaff kollu tal-ministeru tiegħu?

Meta bdew jaħdmu hemm?

X'karigi jokkupaw u xi kwalifikazzjonijiet għandhom?

X'salarju u allowances qed jirċievu?

Kemm minnhom qegħdin b'kuntratt?

Min minnhom qed juża karozza tal-gvern?

Min minnhom jagħmel użu ta' mobile phone? 8) Kemm hi l-ispiża tal-kontijiet tal-mobile phones ta' kull wieħed li qed jagħmel użu mill-mobile phones minn meta beda jagħmel użu minnu xahar b'xahar? 9) Min minn dawn għandu s-servizz tat-telephone b'xejn fir-residenza privata tiegħu?

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Rigward l-informazzjoni li qed jitlob l-Onor.

Membru dwar l- impjegati li qed iservu fis-segretarjat privat tiegħi, nixtieq nirriferih għat-tweġibiet li kont tajt għall-mistoqsijiet numri 3451 u 5840.

Minn dak iż-żmien, ġew ingaġġati tliet impjegati oħra b'kuntratt, ċioe' s- Sinjorina Olivia Galea Seychell, li hija mpjegata ta' l-International Institute on Ageing u li issa ngħatat ħatra fil-pożizzjoni ta' secretariat officer; u s-Sinjuri Massimo Cassar u Anthony Caruana, li t-tnejn huma diġa' impjegati tal-gvern fil-gradi ta' supervisor u senior operative rispettivament u li nħatru fil-pożizzjoni ta' secretariat messenger.

Id-drittijiet li għandhom l-impjegati fis-segretarjati privati jinsabu elenkati fid-dokument dwar l-ingaġġ ta' impjegati fis-segretarjati privati li kien tqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra, liema dokument sarulu xi emendi li se jitqiegħdu fuq il-Mejda tal-Kamra dalwaqt.

L-informazzjoni mitluba dwar il-mobile phones u s-servizz tat-telephone b'xejn hija kif tidher hawn taħt:

|UFFICJAL |SPIZA |SERVIZZ | | | |B'XEJN | |segretarju |Lm221.3|Iva | |privat |5 | | |assistant | |Iva | |segretarju |236.93 | | |privat | | | |communications| |Iva | |co-ordinator |71.48 | | |projects | |Sa Lm200 | |co-ordinator |- |fis-sena | |office | |Sa Lm200 | |co-ordinator |- |fis-sena |

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Cuschieri, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Fir-rigward ta' waħda mill-iskemi ġodda mħabbra mill-awtorita' tad-djar dwar sussidju fuq istallazzjoni ta' lifts f'appartamenti ġodda tal-gvern, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk huwiex minnu li kull fejn se jiġi stallat lift se jkunu r-residenti li se jibdew jieħdu ħsieb il-komun tal-flat u m'huwiex se jibqa' jieħu ħsiebu aktar id-dipartiment tat-tiswijiet fi ħdan id-dipartiment tal-housing?

MR SPEAKER: Niġbed l-attenzjoni ta' l-Onor.

Membru li r-regolament jgħidu li domanda supplimentari għandha tkun relatata mad-domanda oriġinali.

Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, ma nsibx diffikulta' li nwieġeb.

L- ewwelnett irrid ngħid li l-inkwilini ta' dawn il-postijiet diġa' għandhom ċerta responsabbilta' li jieħdu ħsieb il-partijiet komuni tal-blokk.

Sabiex l-awtorita' tad-djar taċċetta li tħallas l-ispejjeż għax-xiri tal- lift u għax-xogħlijiet strutturali biex jiġi stallat fi blokk appartamenti tal-gvern - li wħud minnhom jistgħu jkunu mikrija u wħud mixtrija mill- inkwilini - irid ikun hemm il-kunsens tar-residenti kollha li jkunu jgħixu f'dak il-blokk biex huma jħallsu għall-manutenzjoni kollha li għandha x'taqsam ma' dak il-lift, jieħdu ħsieb l-ispiża ta' l-elettriku u jieħdu ħsieb ukoll il-komun.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Ma nafx jekk din il-mistoqsija li se nagħmel jistax jirrispondiha l-Viċi Prim Ministru jew inkella jħallihiex għall-Prim Ministru li huwa responsabbli miċ-ċivil - għalkemm il-Prim Ministru ma jidhirx li qiegħed hawn ...

MR SPEAKER: Nitolbok biex tagħmel id-domanda, jekk jogħġbok.

ONOR.

JOE MIZZI: Nixtieq inkun naf jekk l-istruttura ta' l-istaff tal- ministeri li tispeċifika kemm jistgħu jiġu mpjegati b'kuntratt, kemm huwa n- numru ta' drivers u n-numru ta' impjegati fis-segretarjat inbidlitx.

F'każ li din is-sistema nbidlet jista' jagħmel paragun bejn kemm kellu staff l- ministru preċedenti u kemm hemm staff bħalissa fil-ministeru tiegħu?

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, l-istruttura tas-segretarjati privati tal-ministri u tas-segretarji parlamentari hija kollha rregolata b'memorandum approvat mill-kabinett li, kif għidt iktar kmieni fi tweġiba għal mistoqsija parlamentari, ġie emendat u dawn l-emendi dalwaqt se jitqiegħdu fuq il-Mejda tal-Kamra.

Safejn naf jien, kienet l-ewwel darba fl-istorja ta' dan il-parlament li l-gvern stess qiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra memorandum li jispjega b'mod dettaljat, bit-termini ta' riferenza, bil-job descriptions u bil- kondizzjonijiet tax-xogħol speċifiċi ta' kif għandu jkun magħmul segretarjat privat ta' ministru jew ta' segretarju parlamentari.

L-Onor.

Interpellant jista' faċilment jirriferi għal dan il-memorandum li qiegħed għall-informazzjoni ta' kulħadd biex ikun jaf x'inhuma dawn il- kondizzjonijiet u jkun jista' jqabbel s-sitwazzjoni tal-lum mas-sitwazzjoni kif kienet qabel.

MR SPEAKER: L-Onor.

Parnis, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

SILVIO PARNIS: B'riferenza għall-iskema tal-lifts fl-appartamenti tal-gvern, il-Viċi Prim Ministru qal li jrid ikun hemm qbil bejn ir- residenti kollha tal-blokk biex ikun jista' jiġi stallat il-lift.

Issa min ikun joqgħod fis-sular ta' isfel m'għandux bżonn il-lift u għalhekk jien nissuġġerixxi li ssir emenda fl-iskema biex għallinqas il-kunsens jingħata minn min joqgħod mit-tieni sular 'il fuq.

Jien naf li diġa' hemm residenti li joqogħdu fl-appartamenti tal-gvern fil-lokalita' ta' Ħal Tarxien li joqogħdu fis-sular ta' isfel li diġa' qegħdin jopponu għall-istallazzjoni tal-lift.

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, min joqgħod fil-ground floor u fis- sular ta' isfel jista' jagħmel użu minn spazji oħra fil-blokk, inkluż il- bejt.

Il-prinċipju li għandna naqblu fuqu lkoll kemm aħna huwa li l- istallazzjoni tal-lift fl-appartamenti tal-gvern jrendi l-flats kollha iktar aċċessibbli.

Huwa veru li min jgħix fis-sular ta' isfel m'għandux bżonn il-lift pero' nerġa' nirrepeti li l-lift jagħti iktar aċċess komdu lil dawn il-persuni biex jitilgħu fuq il-bejt.

Naħseb li l-konċett għandu jkun li kulmin jgħix fi blokk appartamenti għandu jħossu responsabbli li jieħu ħsieb is-servizzi kollha li jkun hemm stallati f'dak il-blokk.

MR SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Qabel ma ħarġu r-regolamenti u kien diġa' sar magħruf li se jsiru l-lifts kienu diġa' bdew isiru ċerti oġġezzjonijiet min- nies li joqogħdu fl-indani ta' isfel fl-appartamenti.

Jien naqbel ma' l- Onor. Parnis li ta' min jikkonsidra li r-regolamenti jibdew jgħoddu għal min joqgħod mit-tieni sular 'l fuq.

Irrid infakkar lill-Viċi Prim Ministru li dawk ir-residenti li joqogħdu fis-sular ta' isfel normalment ikollhom il- backyard u ħafna drabi biex jonxru ma joqogħdux jitilgħu fuq il-bejt imma jużaw il-backyard.

Jekk qed nifhem sewwa, issa t-tibjid u l-manutenzjoni ta' aperturi, eċċ. tal-komun se jibdew jitħallsu mir-residenti ta' l-appartamenti u mhux iżjed kif qed isir sal-ġurnata tal-lum mid-dipartiment tat-tiswijiet fi ħdan id-dipartiment tal-housing?

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, nerġa' nirripeti li r-residenti kollha li jgħixu fi blokk ta' bini li huwa proprjeta' tal-gvern kollha kemm huma għandhom x'jibbenefikaw mill-istallazzjoni ta' lift.

Nerġa' nenfasizza li hija l-awtorita' tad-djar li se toħroġ l-ispiża kapitali kollha biex jinxtara l-lift, isiru l-alterazzjonijiet strutturali li hemm bżonn isiru u jiġi stallat il-lift.

Kulma qegħdin nitolbu huwa li l-inkwilini kollha li jgħixu f'blokk appartamenti jaqblu bejniethom li dan il-proċess isir u jaqsmu l-ispiża ta' l-elettriku li jinħela biex dan il-lift ikun jista' jopera.

Safejn naf jien l-iskema ma ssemmi xejn dwar tibjid u tikħil imma tgħid biss li l-partijiet komuni fejn ikun stallat il-lift iridu jkunu responsabbilta' ta' l-inkwilini kollha jew inkella tas-sidien - għaliex hemm min xtara dawn il-flats - u jridu jkun huma li jieħdu ħsieb il- manutenzjoni tal-lift.

MR SPEAKER: L-Onor.

Parnis.

ONOR.

SILVIO PARNIS: Mr Speaker, fl-opinjoni tiegħi, għalkemm din l- iskema tal-lifts fiha nnifisha hija tajba, speċjalment għal persuni b'diżabilita', min-naħa l-oħra se toħloq inġustizzja soċjali u se tispiċċa tqajjem rewwixti fil-blokk ta' l-appartamenti għaliex jekk min joqgħod fis-sular ta' isfel se joqgħod jopponi għar-raġuni li m'għandux bżonn juża l-lift, se nkunu qed nagħmlu skema li ma tiffunzjonax.

Għalhekk nitlob lill-Viċi Prim Ministru, issa li għadna fil-bidu ta' din l- iskema - fil-fatt il-gvern Laburista kien qed jaħdem fuqha wkoll din l- iskema - biex nemendaw parti minnha u ngħidu li għallinqas min ikun joqgħod fis-sular ta' isfel u m'għandux is-saħħa ...

(Interruzzjonijiet) Jew inkella jitwaqqaf bord fi ħdan l-awtorita' tad-djar li jiddeċiedi x'għandu jsir biex ma niġux f'sitwazzjoni fejn, per eżempju, ikun hemm persuni b'diżabilita' li jgħixu f'dak il-blokk li għalihom il-lift ikun neċessarju u min ikun joqgħod isfel ma jkunx iridu.

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, naħseb li hi daqsxejn kbira li tgħid li din l-iskema se tmur kontra l-prinċipji tal-ġustizzja soċjali.

Bir- rispett kollu, ma naqbel assolutament xejn anzi ngħid li kien proprju s- sens ta' ġustizzja soċjali li xprunana biex nintroduċu din l-iskema u ninvestu kapital sostanzjali f'biċċa xogħol li m'hijex faċli biex issir.

Jien naħseb li lkoll kemm aħna għandna ndaħħlu l-kultura ta' residenti solidali ma' xulxin kullimkien, b'mod speċjali fost dawk li jkunu qed jokkupaw postijiet tal-gvern.

Fil-passat diġa' sar sforz biex jiddaħħal il-konċett ta' formazzjoni ta' assoċjazzjoni tar-residenti fi blokk bini għaliex jekk kulħadd jifhem li qiegħed jgħix f'komunita' fl-istess blokk ta' bini jħossu iktar responsabbli.

Ma jistax ikun li jekk, per eżempju, fi blokk bini tkun marret bozza fit-tieni sular, min ikun jgħix fl-ewwel sular jew fit-tielet sular jew fir-raba' sular ma jimpurtahx jew jippretendi li d-dipartiment tad-djar jieħu ħsieb li jbiddel il-bozza hu.

Issa dan il-pass kbir 'il quddiem mhux biss se jgħolli l-valur materjali tal-flats partikolari li se jibbenefikaw minn din l-iskema imma se jgħolli wkoll il-kwalita' tal-ħajja ta' min jgħix f'dawn il-flats u jpoġġihom f'sitwazzjoni ħafna aħjar milli kienu s'issa.

Barra minn hekk, il-flats fit-tieni, fit-tielet, fir-raba' sular u anke fil-ħames sular f'ċerti sitwazzjonijiet se jsiru totalment aċċessibbli.

Dan kollu sar wara analisi dettaljata ta' l-applikazzjonijiet pendenti mad-dipartiment tad-djar u anke mal-housing authority, fejn irriżulta li 33% ta' l- applikazzjonijiet għal akkomodazzjoni alternattiva qed isiru minn persuni li huma anzjani jew inkella persuni li għandhom problemi serji ta' mobilita'.

Għalhekk nappella li l-messaġġ li għandna nwasslu lkoll kemm aħna 'l barra minn dawn l-erba' ħitan ta' din il-Kamra fost l-inkwilini u r- residenti li jikru dawn il-postijiet bi prezzijiet sussidjati bil-qawwi jew li saħansitra xtrawhom bi prezzijiet sussidjati ħafna, huwa li komunita' li tgħix f'erba' flats fl-istess blokk bini ma tistax tgħix għal rasha jew min ikun joqgħod fil-ground floor ma jkunx jimpurtah xejn minn dak li jkun joqgħod fit-tieni, fit-tielet jew fir-raba' sular.

Naħseb li dan ikun żbaljat u fl-opinjoni tiegħi din l-iskema hi maħsuba wkoll biex tieħu ħsieb dan l-aspett.

MR SPEAKER: L-Onor.

Carmelo Borg, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

CARMELO BORG: Kif jaf il-Viċi Prim Ministru, l-aperturi ta' appartamenti li ilhom li nbnew iktar minn 30 sena kienu jsiru galvanizzati.

Pero' l-awtorita' ta' l-ippjanar qed tirrifjuta applikazzjonijiet ta' min irid jibdilhom għar-raġuni li tiġi the odd one out.

Għalhekk nitlob lill-Viċi Prim Ministru biex jieħu ħsieb li din il-problema għaliex illum dawn it-twieqi m'għadhomx jinħadmu u allura ma jistgħux isiru ta' l-istess materjal, kif qed tiltob l-awtorita' ta' l-ippjanar.

Jien ma nippretendix li jsiru xi aperturi li jistonaw imma għallinqas l-awtorita' ta' l-ippjanar għandha tagħti l-permess li dak li jkun iżomm ma' ċertu kulur u ma' ċertu tip ta' materjal.

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, dwar id-diffikulta' li tista' tqum min- naħa ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar naħseb li l-awtorita' tad-djar għandha tiddiskuti ma' l-awtorita' ta' l-ippjanar biex insibu triq prattika u naraw jekk ikunx aċċettabbli mill-punto di vista tagħha li aperturi galvanizzati li twaħħlu numru ta' snin ilu jinbidlu u jsiru ħarira differenti minn dawk li kienu twaħħlu numru ta' snin ilu.

ĠUSTIZZJA U GVERN LOKALI - STAFF

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid min huma l-membri li jifformaw l-istaff kollu tal-ministeru tiegħu?

Meta bdew jaħdmu hemm?

X'karigi jokkupaw u xi kwalifiki għandhom?

X'salarju u allowances qed jirċievu?

Kemm minnhom qegħdin b'kuntratt?

Kemm minnhom huma seconded u minn fejn huma seconded?

Min minnhom qed juża karozza tal-gvern?

Min minnhom jagħmel użu mill- mobile phones?

Kemm hija l-ispiża tal-kontijiet tal-mobile phones ta' kull wieħed li qed jagħmel użu mill-mobile phones minn meta beda jagħmel użu minnu xahar b'xahar?

Min minn dawn għandu s-servizz tat-telephone b'xejn fir-residenza privata tiegħu?

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali): Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista tal-membri kollha tas-segretarjat tiegħi, liema lista turi l-kariga tagħhom, liema minnhom qegħdin b`kuntratti, it- total tan-nefqa individwali bejn Settembru 1998 u Marzu 1999 fuq mobile phones ta` dawk il-persuni li huma ntitolati ghall-uzu ta' mobile phone u d- data effettiva tal-ftehim li ffirma/t kull wiehed/waħda mill-membri ta' l- istaff skond il-memorandum on the engagement of staff in private secretariats, li tqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra f`Novembru li għadda, liema memorandum sarulu xi emendi li se jitqiegħdu fuq il-Mejda tal-Kamra fil-ġranet li ġejjin.

Il-kondizzjonijiet l-oħra li dwarhom qed jistaqsi l-Onor.

Interpellant huma kollha konformi ma' dak li hemm imniżżel fil-memorandum, inkluż il- fatt li m'hemm l-ebda persuna sekondata minn xi organiżżazzjoni parastatali.

EDUKAZZJONI - STAFF

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid min huma l-membri li jifformaw l-istaff kollu tal- ministeru tiegħu?

Meta bdew jaħdmu hemm?

X'salarju u allowances qed jirċievu?

Kemm minnhom qegħdin b'kuntratt?

Min minnhom qed juża karozza tal-gvern?

Min minnhom jagħmel użu mill-mobile phone?

Min minn dawn għandu s-servizz tat-telephone b'xejn fir- residenza privata tiegħu?

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni): Lista ta' l-istaff fis- segretarjat tiegħi li turi l-informazzjoni mitluba qed titpoġġa fuq il- Mejda tal-Kamra.

(Dok.

A) Irrid inżid li s'issa ħadd mill-imsemmija ma jagħmel użu mill-mobile phone.

Is-Sur Frank Mifsud huwa ssekondat minn mas-Sedqa; is-Sur Teddy Kennely huwa sekondat mill-ETC; is-Sinjorina Annabelle Vassallo hi ssekondata mill- universita` u s-Sur Emanuel Sciberras hu ssekondat mill-awtorita` tat- trasport pubbliku.

Se titpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra lista oħra (Dok.

B) ta' l-istaff tas- segretarjat privat tas-segretarju parlamentari l-Onor.

Jesmond Mugliett li turi l-karigi ta' l-istaff tas-segretarjat, liema minnhom qegħdin b'kuntratt; it-total tan-nefqa individwali bejn Settembru 1998 u Marzu 1999 fuq mobile phones ta' dawk il-persuni li huma ntitolati għall-użu ta' mobile phone u d-data effettiva tal-ftehim li ffirma/t kull wieħed/waħda mill-membri ta' l-istaff skond il-memorandum on the engagement of staff in private secretariats.

Interpellant huma kollha konformi ma' dak imniżżel fil-memorandum on the engagement of staff in private secretariats.

AMBJENT - STAFF

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid min huma l-membri li jifformaw l-istaff kollu tal- ministeru tiegħu?

Meta bdew jaħdmu hemm?

X'karigi jokkupaw u xi kwalifiki għandhom?

X'salarju u allowances qed jirċievu?

Kemm minnhom qegħdin b'kuntratt?

Kemm minnhom huma seconded u minn fejn huma seconded?

Min minnhom qed juża karozza tal-gvern?

Min minnhom jagħmel użu ta' mobile phone?

Kemm hi l-ispiża tal-kontijiet tal-mobile phones ta' kull wieħed li qed jagħmel użu mill-mobile phones minn meta beda jagħmel użu minnu xahar b'xahar?

Min minn dawn għandu s-servizz tat-telephone b'xejn fir-residenza privata tiegħu?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (Ministru għall-Ambjent): Qed nehmeż lista tal-membri kollha tas-segretarjat tiegħi li turi l-kariga tagħhom; liema minnhom qegħdin b'kuntratt; it-total tan-nefqa individwali bejn Settembru 1998 u Marzu 1999 fuq mobile phones ta' dawk il-persuni li huma intitolati għall-użu tal-mobile phone - nixtieq inżid li kien hemm għad-dispożizzjoni tas-segretarjat privat tiegħi mobile phones li l-ispiża tagħhom tlaħħaq is- somma ta' Lm1111.70 - id-data effettiva tal-ftehim li ffirma/t kull wieħed/waħda mill-membri ta' l-istaff skond il-memorandum on the engagement of staff in private secretariat li tqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra f'Novembru li għadda, liema memorandum sarulu xi emendi li se jitqiegħdu fuq il-Mejda tal-Kamra fil-ġranet li ġejjin.

Il-kondizzjonijiet l-oħra li dwarhom qed jistaqsi l-Onor.

Interpellant huma kollha konformi ma' dak imniżżel fil-memorandum, inkluż il-fatt li m'hemm l-ebda persuna sekondata minn xi organiżżazzjoni parastatali.

Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra statement li juri xi spejjeż li kienu saru mill- amministrazzjoni preċedenti fuq mobile phones għall-perijodu Novembru 1996 - April 1997.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet issa għadda.

Tqegħid ta' Karti.

Il-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI (Prim Ministru): Mr Speaker, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru. 96 ta' l-1999 - avviż dwar ir-rimunerazzjoni li tingħata lil ġudikanti tat-tribunal għal talbiet żgħar.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru. 95 ta' l-1999 – ordni ta' l-1999 dwar l-awtorita' tad-djar (trasferiment ta' proprjeta') (Nru. 5).

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Zammit Dimech.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mr Speaker, f'isem il-Ministru ta' l- Edukazzjoni nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru. 93 ta' l-1999 - regolamenti ta' l-1999 biex jemendaw ir-regolamenti ta' l-1993 tal-kors għall-grad ta' baċillier ta' l-inġinerija u l-arkitettura (bl-Unuri) – B.E.&A. (Hons.); u

Avviż Legali Nru. 94 ta' l-1999 - regolamenti ta' l-1999 biex jemendaw ir-regolamenti ta' l-1998 tal-kors għall-grad ta' bachelor of arts (honours) in social administration or in social work – B.A. (Hons).

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru. 97 ta' l-1999 – regolamenti ta' l-1999 li jemendaw ir-regolamenti dwar ir-rati tal-port;

f'isem il-Ministru tal-Finanzi nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Avviż Legali Nru. 98 ta' l-1999 - ordni ta' l-1999 dwar valur ta' immobbli fl-akkwist ta' proprjeta' immobbli minn persuni mhux residenti; u

f'isem il-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista li turi l-vapuri li ssewwew fid-dock no. 1 bejn l-1996 u l-1999, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7465.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern): Mr Speaker, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru. 92 ta' l-1999 – regolamenti ta' l-1999 li jemendaw ir-regolamenti dwar il-liċenzji tal-pulizija (Emenda Nru. 2).

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-KODIĊI TA' ORGANIZZAZZJONI U PROĊEDURA ĊIVILI

CODE OF ORGANISATION AND CIVIL PROCEDURE (AMENDMENT) BILL

MR SPEAKER: Il-Ministru Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, nipproponi t-Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili, Kap. 12".

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

CLAUDE MUSCAT: Nissekonda.

MR SPEAKER: Rimarki?

Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, din hija emenda qasira ħafna għall-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili, li tirrigwarda l-ftuħ ta' testmenti sigrieti.

Forsi min qed jismagħna jaħseb li jeżistu testmenti pubbliċi u testmenti sigrieti pero' nista' nserraħ ras kulħadd li kull testment f'Malta jibqa' sigriet sakemm dak li jkun jibqa' ħaj.

Id- differenza bejn testment pubbliku u testment sigriet hija li t-testmenti pubbliċi jiġu rreġistrati l-insinwa u allura bniedem jista' jkun jaf jekk persuna oħra għamlitx testment meta għamlitu u għand min għamlitu - xorta ma jkunx jaf x'fih - mentri testment sigriet jiġi depożitat fis- Sekond'Awla tal-Qorti Ċivili u matul il-ħajja tat-testatur ma jiġix reġistrat li sar xi testment.

Pero' il-provvedimenti tat-testmenti pubbliċi u tat-testmenti sigrieti jibqgħu sigrieti sal-mument li t- testatur imut.

Issa l-pubblikazzjoni u l-preżentazzjoni tat-testmenti sigrieti huma rregolati minn artiklu 528 sa artiklu 535 tal-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili.

Fl-1995 ġiet introdotta emenda rigward dawk it-testmenti sigrieti li jkunu għaddew iktar minn 100 sena minn fuqhom u ma jkunux ġew pubblikati - għaliex ħadd ma jkun talabhom peress li wieħed jassumi li wara li jkunu għaddew 100 sena minn mindu jkun ġie ffirmat it-testment it-testatur ikun miet, jekk ma jkunx xi ħadd li kien jgħix f'xi post fl-ex-Unjoni Sovjetika fejn hemm tradizzjoni li wieħed jgħix iktar minn 115 sena - u din l-emenda kienet tgħid li meta jkunu għaddew 100 sena minn meta testment sigriet ikun ġie riċevut mis-Sekond'Awla tal-Qorti Ċivili, ir-reġistratur tas- Sekond'Awla jipprepara u jippubblika lista ta' dawk it-testmenti sigrieti fil-Gazzetta tal-Gvern.

Wara l-pubblikazzjoni ta' din il-lista, il-qorti tistabilixxi ġurnata u ħin sabiex dawn it-testmenti sigrieti jiġu miftuħa fil-pubbliku u wara jintbagħtu liċ-chief notary to government li jirreġistra dawk it-testmenti fi ktieb apposta.

Sa hawnhekk din l-emenda li se nipproponi ma tbiddel xejn minn din is-sitwazzjoni.

Barra minn hekk, l-arkivista kellu l-obbligu li jinsinwa dawk it- testmenti sigrieti fir-reġistru pubbliku li jkunu għaddew iktar minn 100 sena minn mindu ġew preżentati lill-qorti.

U hawnhekk inħolqot problema għaliex matul dawn l-aħħar erba' snin minn mindu daħlet din l-emenda l- uffiċċju tan-nutar tal-gvern sabha diffiċli biex jimplimenta din il-parti tal-liġi kemm minħabba li f'ċerti każijiet il-kaligrafija ta' dawn it- testmenti li ħafna minnhom għandhom 'il fuq minn 100 sena ma tintgħarafx u kif ukoll minħabba li d-dettalji li tirrikjedi llum il-liġi tar-reġistru pubbliku dwar it-testmenti - bħalma huma dettalji dwar il-paternita' u l- maternita' tat-testatur, fejn twieled, fejn kien joqgħod u x'kien jagħmel - mhux dejjem jkunu available f'dawn it-testmenti.

Għalhekk in-nutar prinċipali tal-gvern li kellu l-obbligu li jirreġistra dawn it-testmenti fl-insinwa ma setax josserva b'mod eżatt ir-regoli tar-reġistrazzjoni ta' dawn it-testmenti fl-insinwa u allura kellna liġi li ma setgħetx tiġi applikata.

MR SPEAKER: Ippermettili ninterrompik, Onorevoli.

Nitlob lill-Onor.

Membri biex jieħdu posthom, jekk jogħġobhom.

ONOR.

TONIO BORG: L-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna jipproponi li r- rekwiżit li n-nutar prinċipali tal-gvern ikollu jirreġistra fl-insinwa dawk it-testmenti sigrieti li jkunu għaddew iktar minn 100 sena fuqhom jispiċċa.

Pero' dan se jsir bis-salvagwardi neċessarji għaliex l-indiċi tat-testmenti sigrieti se jibqa' dak li diġa' huwa provdut bil-liġi.

L- Avukat Ġenerali li qabel ukoll mas-suġġeriment tal-kap tad-dipartiment introduċa klawsola 3 fl-abbozz li tgħid li meta jinfetaħ testment sigriet li jkun għadda iktar minn 100 sena minn fuqu l-qorti tħejji proċess verbali ma' l-apertura ta' dawn it-testmenti u kopja ta' dan il-proċess verbali tiġi trasmessa lill-arkivista ta' l-atti nutarili flimkien ma' l-imsemmija testmenti.

Mr Speaker, nagħlaq billi ngħid li din l-emenda żgħira hija importanti għaliex ma nistgħux inħallu sitwazzjoni fejn teżisti liġi li ma tkunx tista' tiġi applikata.

Nerġa' nirripeti li din l-emenda tapplika biss għal dawk it-testmenti sigrieti li fuqhom ikunu għaddew iktar minn 100 sena minn mindu jkunu ġew preżentati lill-qorti.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Gavin Gulia.

ONOR.

GAVIN GULIA: Mr Speaker, nixtieq nibda bl-istess vena li bdejt biha dalgħodu meta konna qegħdin niddiskutu l-abbozz ta' liġi li waqqaf il- kummissarju speċjali għall-arkivju nutarili proprju għaliex kemm l-abbozz ta' liġi dwar l-atti nutarili u kif ukoll dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna llejla sorprendentement qegħdin jiġu ppreżentati mill-ministru ta' l-intern meta wieħed kien jistenna li dan l-abbozz ta' liġi b'mod partikolari jiġi ppreżentat mill-ministru tal-ġustizzja.

Jien naraha anomalija li llum għandna d-dipartiment tar-reġistru pubbliku, l-uffiċċju tan-nutar tal-gvern u d-dipartiment għar-reġistrazzjoni ta' l-artijiet li jaqgħu taħt il-ministeru ta' l-intern.

M'iniex qed ngħid dawn l-affarijiet - għaliex dalgħodu ma kellix l-opportunita' li ngħidha - b'xi nuqqas ta' rispett lejn il-ministru ta' l-intern għaliex naf li l-Onor.

Tonio Borg huwa abbli biex jippilota dawn iż-żewġ abbozzi ta' liġi, pero' ma nistax ma nenfasizzax il-fatt li din hija anomalija fil-portfolios li ġara proprju meta l-qasam tal-ġustizzja żammu l-Prim Ministru wara Settembru ta' l-1998.

Safejn naf jien - fil-każ jikkorreġini l-ministru - dawn it-tliet dipartimenti minn dejjem kienu jaqgħu taħt il-ministeru tal-ġustizzja pero' llum għal xi raġuni jew oħra dawn it-tliet dipartimenti jaqgħu taħt il- ministeru ta' l-intern.

Jien nixtieq nistaqsi lill-Prim Ministru li qiegħed preżenti fil-Kamra x'għandhom x'jaqsmu l-kwestjonijiet nutarili, li dejjem waqgħu taħt il-qasam tal-ġustizzja, mal-pulizija, maċ-ċittadinanza u mas- sigurta'.

Milli jidher il-qasam tal-ġustizzja nżamm taħt il-Prim Ministru minħabba dak li kien inevitabbli li se jiġri iktar 'il quddiem politikament - kif fil-fatt ġara - pero' jien kont nistenna li wara li ssir l- elevazzjoni minn segretarju parlamentari għall-ministru, imbagħad jiċċaqilqu l-portfolios ukoll.

Proprjament ma narax għalfejn kellhom jiċċaqilqu l-portfolios tad- dipartimenti tar-reġistru pubbliku, tad- dipartiment tar-reġistru ta' l-artijiet u ta' l-uffiċċju tan-nutar tal- gvern meta kien hemm segretarju parlamentari u setgħu baqgħu hemmhekk bħalma baqa' l-qorti.

Fil-fatt il-qrati, l-uffiċċju tan-nutar tal-gvern, id-dipartiment tar-reġistru pubbliku, id-dipartiment tar-reġistru ta' l- artijiet, l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali, il-permanent law revision commission u l-law revision commission minn dejjem kienu jaqgħu taħt il- qafas tal-ministeru tal-ġustizzja.

Għalkemm jien shadow minister fuq il- qasam tal-ġustizzja ma nsib l-ebda diffikulta' li nsegwi wkoll dawn it- tliet dipartimenti li llum jaqgħu taħt il-ministeru ta' l-intern, pero' xorta nibqa' nsostni li hija anomalija u jekk l-affarijiet jibqgħu kif inhuma se nkompli nagħmel il-kritika tiegħi.

Nerġa' nistaqsi: Il-ministru responsabbli mill-pulizija x'għandu x'jaqsam man-nutar prinċipali tal-gvern?

Għalfejn saret din is-separazzjoni fil-portfolios u l-uffiċċju tan-nutar tal-gvern, id-dipartiment tar-reġistru pubbliku u d-dipartiment tar- reġistru ta' l-artijiet marru taħt ir-responsabilita' tal-ministru ta' l- intern?

Jiena nibda nrodd is-slaleb meta nara dawn l-affarijiet għaliex assolutament m'għandhomx x'jaqsmu mal-qasam ta' l-intern.

Kif diġa' għidt, jien ma nsib l-ebda problema li nagħmel shadowing ta' dawn l-affarijiet imma ma jistax ikun li meta nitkellem fuq affarijiet nutarili ma nsemmix ukoll il-qasam ta' l-amministrazzjoni tal-ġustizzja u żgur li ma nkunx qiegħed barra mill-binarju tiegħi jekk nagħmel dan.

Naħseb li dan il-punt enfasiżżajtu biżżejjed kemm dalgħodu u kif ukoll illejla pero' jeħtieġ li jiġi rimedjat.

Safejn naf jien, darba biss naf li dawn id-dipartimenti waqgħu taħt il-ministeru ta' l-intern u dan kien fi żmien meta l-Prof Guido de Marco, illum President ta' Malta, kien ministru ta' l-intern u tal- ġustizzja għal tliet snin ...

ONOR.

TONIO BORG: U fi żmien Boffa wkoll.

ONOR.

GAVIN GULIA: Allura kien hemm żewġ okkażjonijiet meta l-uffiċċju tan-nutar tal-gvern, id-dipartiment tar-reġistru pubbliku u d-dipartiment tar-reġistru ta' l-artijiet kienu jaqgħu taħt il-ministeru ta' l-intern, li kien ukoll responsabbli mill-qasam tal-ġustizzja.

Jien m'iniex qed ngħid dawn l-affarijiet la b'nuqqas ta' rispett lejn il-ministru ta' l-intern u lanqas lejn il-ministru attwali tal-ġustizzja imma dan il-kumment nixtieq nagħmlu ġaladarba huwa l-Prim Ministru li finalment għandu l-poter li jagħżel l-portfolios u jassenjahom kif jogħġob lilu għaliex personalment nemmen - u naħseb li anke hu jemmen - li forsi din saret bi żvista meta saret l-elevazzjoni li kienet inevitabbli u naħseb li trid issir xi ħaġa biex din il-kwestjoni tiġi riżolta u l-affarijiet jitqiegħdu fil- perspettiva ġusta u amministrattiva tagħhom.

Fl-opinjoni tiegħi, il- ministru ta' l-intern għandu biżżejjed x'jagħmel biex joqgħod jieħu ħsieb affarijiet li ma jikkonċernawx il-ministeru tiegħu.

Dan m'iniex qed ngħidu b'xi nuqqas ta' rispett lejn il-ministru tal-ġustizzja li wkoll għandu x'jagħmel u biżżejjed insemmu l-kunsilli lokali pero' nemmen li l- uffiċċju tan-nutar tal-gvern, id-dipartiment tar-reġistru pubbliku u d- dipartiment tar-reġistru ta' l-artijiet għandhom jiġu amministrati mill- ministru tal-ġustizzja.

Kif qal tajjeb il-Ministru Tonio Borg, il-proposta leġislattiva li għandna quddiemna tirrigwarda t-testmenti sigrieti pero' dan ma jfissirx li t-testmenti pubbliċi m'humiex sigrieti wkoll għaliex fil-fatt huma sigrieti imma mhux daqskemm huma dawk it-testmenti sigrieti li jiġu depożitati fis-Sekond'Awla tal-Qorti Ċivili.

Awtomatikament il-kliem jiġi f'ħalqek bħaċ-ċirasa u hawnhekk qed nitkellmu fuq is-Sekond'Awla tal-Qorti Ċivili li taqa' taħt il-ministeru tal-ġustizzja.

Il-qasam tal-kunsilli lokali huwa portfolio li jista' jiżdied ma' xi qasam ieħor imma l-uffiċċju tan-nutar tal-gvern ċertament imur mal-qasam tal-ġustizzja.

It-testmenti jistgħu jkunu privileġġjati jew ordinarji.

M'għandix għalfejn nagħmel diskorsi twal fuq it-testmenti privileġġjati għaliex dawn huma rari ħafna u hemm provvedimenti għalihom fil-liġi.

Hawnhekk qegħdin nitkellmu dwar testmenti ordinarji li skond il-liġi jinqasmu f'testmenti pubbliċi u testmenti sigrieti.

X'inhu l-element li jiddistingwi wieħed mill-ieħor?

Kif diġa' qal il-ministru, it-tnejn huma sigrieti pero' t-testment pubbliku mhux daqs it-testment sigriet għaliex min jiddepożita testment sigriet fis-Sekond'Awla tal-Qorti Ċivili ma jħallix traċċa warajh li ħalla testment u l-werrieta prospettivi jew kull parti interessata f'xi wirt li tkun trid taf jekk Mr "X" ddepożitax xi testment sigriet ġewwa s-Sekond' Awla tal-Qorti Ċivili m'għandhiex il-mekkaniżmu biex tiskopri dawn l- affarijiet.

Fil-fatt żewġ persuni biss ikunu jafu li ġie depożitat testment sigriet fis-Sekond'Awla tal-Qorti Ċivili u dawn huma r-reġistratur tal-Qorti tal-Ġurisdizzjoni Volontarja, li hija proprju s-Sekond' Awla, u l-imħallef li jkun qiegħed jippresjedi l-awla dak il-ħin.

It-testment pubbliku jibqa' sigriet sakemm imut it-testatur jew it-testaturi f'każ ta' xi testment unica carta u l-qraba tat-testaturi jew xi parti interessata fil-wirt jistgħu jmorru r-reġistru pubbliku u jagħmlu riċerka fuq Mr "X" biex ikunu jafu jekk xi darba jew iktar minn darba - għaliex jista' jkun li f'għaxar snin ikunu ġew insinwati ħames testmenti u naturalment l-iktar wieħed riċenti dejjem iħassar lil dak ta' qablu - daħħalx xi testment pubbliku fir-reġistru pubbliku.

Dan ifisser li huwa biss l-element ta' pubbliċita' li jiddistingwi testment pubbliku minn testment sigriet għaliex mill-bqija il-kontenut tat-tnejn jibqa' sigriet sakemm imut it-testatur.

Fil-fatt il-kontenut tat-testment ikunu jafuh il-qraba jew il-partijiet interessati wara l-mewt tat-testatur u f'każ ta' testment unica carta, il- parti tat-testment li tikkonċerna lis-surviving spouse xorta jibqa' sigriet u l-avukat ikun irid jitlob b'rikors fil-qorti li tiġi pubblikata dik il- parti tat-testment unica carta li tikkonċerna lill-parti mill-miżżewġin li mietet u naturalment dik il-parti tat-testment li tikkonċerna lill-parti li baqgħet ħajja tibqa' sigrieta sakemm tmut.

Għamilt dan il-punt biex inserraħ ras kull min qed jismagħna li t-testmenti huma kollha sigrieti u l-element ta' pubbliċita' jikkonċerna biss li wieħed ikun jaf jekk sarx testment jew le.

Fil-każ ta' testment sigriet qatt ma tista' tkun taf għax m'hemmx traċċi filwaqt li fil-każ ta' testment pubbliku tista' tfittex jekk sarx testment jew le, pero' l-kontenut tat-testment ma jkunx magħruf qabel ma jmut it- testatur.

Meta qed nitkellmu dwar testmenti sigrieti li jiġu depożitati fir-reġistru tas-Sekond'Awla, tajjeb li naraw x'inhuma l-obbligi - kulmin hu avukat jew nutar f'din il-Kamra żgur li jaf x'inhuma - meta jiġi depożitat testment sigriet kemm mit-testatur innifsu u kif ukoll min-nutar li jirċievi t-testment.

Fil-fatt testment sigriet m'għandux il-formalita' li għandu testment pubbliku għax il-liġi tipprovdi li dan jista' jsir fuq biċċa karta, jitqiegħed f'envelop, issir dikjarazzjoni lir-reġistratur tal- qorti fil-preżenza ta' l-imħallef li dik il-karta tikkontjeni testment, jiġi ssiġġilat, ikun hemm annotati ċirkostanzi oħrajn importanti bħad-data meta jiġi konsenjat -fil-fatt in-nutar li jirċievi testment sigriet għandu terminu ta' erbat ijiem ta' xogħol li fihom irid jiddepożitah fis- Sekond'Awla tal-Qorti Ċivili lir-reġistratur tal-qorti - jiġi magħluq f'wieħed miż-żewġ safes fis-Sekond'Awla tal-Qorti Ċivili u jibqa' hemm.

U proprju għaliex dawn it-tip ta' testmenti jibqgħu hemm inqalgħet din il- problema.

Hawnhekk xtaqt nikkritika l-fatt li l-ministru ta' l-intern f'disa' xhur ressaq diversi abbozzi u għad iridu jiġu oħrajn li għandhom x'jaqsmu mal-qasam ta' l-intern, pero' f'disa' xhur ma tressaqx abbozz ta' liġi wieħed li jikkonċerna l-qrati.

Jiena, bħala ex-ministru tal-ġustizzja, li kulma għamilt f'dik il-kariga kienu biss ħames xhur minħabba li nqalgħet il-kriżi politika, ilħaqt ressaqt abbozz ta' liġi wieħed imma llum fil-qasam tal-ġustizzja hemm latitanza assoluta, m'aħna nisimgħu proprju xejn u diġa' ħadt aġġornament biex proprju nitkellem fuq dawn l-affarijiet.

Matul il-ħames xhur li jien għamilt ministru tal-ġustizzja kont under pressure għax is-sistema tal- master li kienet twaqqfet fi żmien gvern Nazzjonalista ma kenitx qed taħdem.

Barra minn hekk, irnexxili nwaqqaf il-kummissjoni dwar ix-xhieda ta' minorenni f'kawżi ta' abbużi sesswali u żidt ukoll il-kompetenza tas- small claims tribunal.

Dan ix-xogħol għamiltu f'perijodu relattivament qasir u naturalment il-predeċessur tiegħi ressaq ukoll abbozzi ta' liġi matul il-perijodu li għamel ministru tal-ġustizzja.

Jien ma rridx inkun personali pero' ngħid biss li l-ministru tal-ġustizzja li għandu wkoll ir- responsabilita' tal-gvern lokali, irid jikkonċentra aktar fuq il-problemi kbar li għandna fil-qasam tal-ġustizzja, problemi li la nqalgħu matul dawn dawn l-aħħar disa' xhur u lanqas inqalgħu fi żmienna, imma ilhom jeżistu snin twal.

Dawn il-problemi qegħdin dejjem jikbru u għalhekk għandna nagħmlu l-almu tagħna biex jekk għallinqas ma nsolvuhomx jirnexxilna niċċirkoskrivuhom.

Jien kont qed nistenna li dan l-abbozz ta' liġi jitressaq mill- ministeru tal-ġustizzja biex ngħid li almenu qed isir xi ħaġa, allavolja ma nistax nifhem kif kellu jitressaq dan l-abbozz ta' liġi meta hemm tant problemi fis-Sekond'Awla tal-Qorti Ċivili!

Jien ma naqbilx li dan l-abbozz ta' liġi kellu jitressaq mill-ministru ta' l-intern għaliex wara kollox ir- rwol li għandha s-Sekond'Awla fuq it-testmenti sigrieti għandu x'jaqsam ma' l-amministrazzjoni tal-ġustizzja u mhux mal-qasam ta' l-intern!

Irrid ngħid ukoll li bħalissa r-rwoli l-oħrajn fis-Sekond'Awla huma ineżistenti għaliex m'hu qed jiġri xejn fl-amministrazzjoni tal-ġustizzja.

Kif diġa' spjegajt, in-nutar għandu ċerti obbligi meta jiġi biex jippreżenta testment sigriet.

Nagħmilha ċara li aħna naqblu ma' dan l-abbozz ta' liġi u niftakar li meta bħala ministru tal-ġustizzja kont niltaqa' man-nutar tal-gvern u mal-kunsill nutarili li kien favur tagħha wkoll konna niddiskutu l-fatt li li b'din il-liġi l-konċett ta' segretezza assoluta fit-testmenti sigrieti kien se jispiċċa ladarba jgħaddi ċertu żmien.

Pero' min-naħa l-oħra din il-preokuppazzjoni kienet sekondarja għaliex il-maġġoranza tat-testmenti sigrieti li jkun hemm depożitati fis- Sekond'Awla tal-Qorti Ċivili jkunu testmenti li ma jkunux ġew konsenjati għaliex ikunu ġew abbandunati mill-werrieta, fis-sens li wara dan it- testment sigriet ikun sar xi testment pubbliku li jirrevoka t-testment sigriet u allura l-werrieta ma jagħtux kasu għax il-wirt ikun iddevolva skond it-testment pubbliku.

Frankament il-preokkupazzjoni li kellna dak iż-żmien forsi kienet żejda peress li konna qegħdin nitkellmu dwar testmenti li m'humiex retrievable imma issa se tinqala' problema minħabba li hemm nuqqas ta' riżorsi umani fis-Sekond'Awla.

Niftakar li fi żmieni - u dan jgħodd għaż-żmenijiet tal-lum ukoll - kienet issir kritika dwar in-nuqqas ta' riżorsi umani fil-qorti, li kien qed iżomm lill-qorti milli tiffunzjona b'mod effiċjenti.

Il-problema ta' nuqqas ta' riżorsi umani nsibuha f' kull dipartiment tal-qorti, kemm fl- istaff li huwa assenjat mal-maġistratura, kemm fl-istaff li huwa assenjat ma' l-imħallfin u kif ukoll fl-istaff amministrativ.

Din il-problema teżisti għaliex matul iż-żmenijiet il-qorti dejjem ġiet ikkonsidrata bħala s-cinderella taċ-ċivil u għal għexieren ta' snin ħadd ma ta kas ta' din il- problema u allura bdew jiġu impjegati nies fil-qorti li ma kenux trained għall-grad li jokkupaw.

Per eżempju, il-post ta' deputat reġistratur kien jimtela minn skrivan li jkun qiegħed jagħmel xi xogħol partikolari.

Matul l-aħħar sena u nofs ta' amministrazzjoni Laburista ngħata training u saru eżamijiet speċifiċi għal deputati reġistraturi.

Mr Speaker, bħalissa fis-Sekond'Awla tal-Qorti Ċivili teżisti wkoll problema ta' nuqqas ta' staff u dan nista' nikkonfermah għaliex jien inkun hemmhekk kuljum u dawn l-affarijiet narahom b'għajnejja.

Fil-fatt bħalissa hemm ħamsa min-nies li qed jaħdmu b'ilsienhom barra u dawn huma Dr Frank Portelli, ir-reġistratur, żewġ skrivani u s-Sur Borg li safejn naf jien dalwaqt jirtira.

Fi żmieni kienet inqalgħet ukoll din il-problema u jien kont għamilt manuvra li ħafna sejħulha kuraġġuża fejn kont għamilt redeployment fid-dipartimenti li kienu jaqgħu taħt id-dikasteru tiegħi u kont tlabt li ċerti skrivana li kienu żejda fir-reġistru pubbliku - li għal raġuni li kulħadd jafha dawn dejjem baqgħu hemmhekk - jintbagħtu jaħdmu l-qorti u żidt il-complement fis-Sekond'Awla biex tkun tista' tiffunzjona b'mod effiċjenti għaliex meta tibda ssir il-kritika li l- istatistika dwar ir-rikorsi tas-separazjoniiet m'hijiex qed tinżamm tajjeb, allura trid tipprova tagħmel mill-aħjar li tista' biex is- Sekond'Awla tiffunzjona tajjeb.

Għalhekk jien ma naqbilx mat-timing ta' din il-liġi għaliex naħseb li we put the cart before the horse u din se toħloq problema kbira ta' riżorsi umani fis-Sekond'Awla.

Illum is- Sekond'Awla tal-Qorti Ċivili għandha l-piż ta' eluf ta' rikorsi ta' separazzjonijiet li ġew preżentati matul is-snin, hemm mijiet oħra li huma pendenti u dan kollu jfisser xogħol għan-nies li jaħdmu fl-uffiċċju tas- Sekond'Awla barra x-xogħol ta' notifiki, xogħol ta' ħlasijiet u xogħol ta' dupplikazjoni ta' dawk il-koppji li jippreżentaw żewġ rikorsi għall- istess separazzjoni.

ONOR.

TONIO BORG: Dan l-abbozz ta' liġi m'hu se jżid xejn max-xogħol ta' pubblikazzjoni għaliex dan kollu diġa' jeżisti imma ma kienx qed jiġi implimentat minħabba din ir-regola.

L-uniku tibdil li se jkun hemm huwa li ċerti testmenti li llum qegħdin fis-Sekond'Awla se jitilqu minn hemm u se jagħmlu iktar spazju għal affarijiet oħra.

ONOR.

GAVIN GULIA: Kieku tajtni ftit ċans kont se nasal għal dan il- punt.

Huwa veru li kif qal il-ministru dawn it-testmenti jiġu pproċessati tant li kif diġa' spjegajt qabel sija jekk jiġi ppreżentat mill-individwu direttament u sija jekk jiġi ppreżentat min-nutar dan irid jiġi komunikat lir-reġistratur fil-preżenza ta' l-imħallef.

Pero' dik m'hijiex il- problema għaliex ix-xogħol se jinqala' meta jiġu biex ikunu ppubblikati għaliex ladarba jinfetaħ s-safe l-impjegati jridu jaraw li l-atti qegħdin kollha wara xulxin in alphabetical order - u jien ħadt l-interess li nara x'isir għax aħna l-politiċi u l-avukati kultant ninqatgħu mir-realta' u naslu sal-preżentata tar-rikors u ma narawx ix-xogħol li jsir wara l-bank - jaraw liema testmenti ġew konsenjati lill-werrieta u liema baqgħu hemmhekk, isiru l-annotamenti u t-testmenti joħorġu in alphabetical order.

Jien naf li bħalissa l-imħallef tas-Sekond'Awla qiegħed b'ilsienu barra u jagħmel minn tlieta sa erba' seduti fil-ġimgħa biex ilaħħaq mal-kawżi ta' separazzonijiet, adozzjonijiet u xogħol ieħor li għandu x'jaqsam mas- Sekond'Awla.

Issa meta din il-liġi tidħol fis-seħħ, l-imħallef irid jagħmel seduta oħra għaliex il-ftuħ tas-safe u l-ksur tas-siġill iridu jsiru fil-preżenza tiegħu u għalhekk se jiżdied ix-xogħol għall-impjegati tas-Sekond'Awla li kif inhu l-complement bħalissa ta' ħamsa min-nies m'huwiex biżżejjed biex ilaħħaq max-xogħol li hemm.

M'iniex qed nippretendi li f'disa' xhur l-qorti jibda miexi fuq ir-rubini - għalkemm meta kont ministru tal-ġustizzja n-naħa l-oħra ppretendiet ħafna affarijiet imma jien m'iniex se noqgħod nagħmel bħat-tfal - imma almenu għandu jidher li qiegħed isir tentattiv importanti biex il-problema tar-riżorsi umani fil- qorti u mhux biss fis-Sekond'Awla tiġi solvuta.

Huwa veru li kif qal il- Ministru Tonio Borg illum dak li jkun xorta jista' jitlob li jinfetaħ testment sigriet imma issa b'din il-liġi se jiżdied l-oneru li t-testmenti sigrieti li għandhom 'il fuq minn 100 sena jridu jinfetħu kollha u allura se jkun hemm bżonn ta' aktar nies biex ilaħħqu ma' dan ix-xogħol.

Ladarba qegħdin nitkellmu fuq is-Sekond'Awla ma nistax ma nsemmix il- qorti tal-familja.

(Interruzzjonijiet) X'għandu x'jaqsam?!

Jien naħseb li aħjar ningħataw spjegazzjoni għaliex dan l-abbozz ta' liġi qed jiġi ppreżentat mill-ministru ta' l-intern u mhux mill-ministru tal-ġustizzja!

Il-qorti tal-familja m'hijiex se tkun parti mis-Sekond'Awla u għalhekk ix- xogħol konness ma' separazzjonijiet se jispiċċa mis-Sekond'Awla - dejjem jekk il-pjanijiet tal-gvern huma l-istess bħalma kellu gvern Laburista - u se jgħaddi taħt il-qorti tal-familja u s-Sekond'Awla tibqa' tamministra affarijiet oħra.

Għalhekk nixtieq inkun naf x'se jiġri mil-istaff li hemm bħalissa fis-Sekond'Awla għaliex m'għandna l-ebda indikazzjoni ta' x'se jagħmlu dawn l-impjegati meta eventwalment titwaqqaf il-qorti tal-familja u x'tip ta' staff complement se jkun hemm fil-qorti tal-familja.

Jien ma nagħtix tort lill-ministru ta' l-intern li m'huwiex f'pożizzjoni li jagħti dawn ir-risposti għax m'huwiex kompitu tiegħu u qed nagħmel din il- kritika għaliex we have too many cooks making this broth or spoiling it.

Minn naħa għandna l-ministru ta' l-intern li huwa responsabbli għat- testmenti sigrieti li jiġu amministrati mis-Sekond'Awla u min-naħa l-oħra għandna l-ministru tal-ġustizzja li huwa responsabbli mis-Sekond'Awla għal dak li għandu x'jaqsam ma' separazzjonijiet, eċċ. Jien naħseb li n-naħa l- oħra ħawditha sewwa l-borma!

(Interruzzjonijiet) Min se jkunu l- impjegati?

Min se jkun l-imħallef?

Safejn naf jien l-imħallef jaqa' taħt il-ministeru tal-ġustizzja u mhux taħt il-ministeru ta' l-intern!

MR SPEAKER: Il-Ministru Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG: L-emenda qiegħda biex l-arkivista ma jkollux għalfejn jinsinwa iktar dawk it-testmenti sigrieti li jkunu għaddew 100 sena minn fuqhom u għal dan l-iskop biss l-arkivista nutarili - u mhux il-qorti - jaqa' taħt il-ministeru tiegħi.

L-emenda biex jinfetħu dawn it-testmenti ġiet approvata minn dan il-parlament erba' snin ilu.

ONOR.

GAVIN GULIA: Il-ministru tal-ġustizzja huwa responsabbli għaIl- Kodiċi ta' Proċedura u Organiżżazzjoni Ċivili u l-ministru ta' l-intern huwa responsabbli għall-Kodiċi tal-Pulizija.

Mr Speaker, rigward il-qorti tal-familja ma smajna xejn ħlief li sar rapport fuq rapport ieħor.

Aħna konna waqqafna kummissjoni biex tagħmel ir- rakkomandazzjonijiet dwar it-twaqqif tal-qorti tal-familja u konna wasalna biex nimplimentaw dan ir-rapport, inkluż li x-xogħol jiġi eżegwit fl- annexe il-ġdid tal-qorti u konna wasalna fil-fażi implimentattiva ta' dan il-proġett.

Għalhekk konna qed nistennew li l-gvern jibda jqiegħed l- ewwel ġebla fuq ir-rapport li għamilna u mhux wara tmien xhur jerġa' joħroġ rapport ieħor fuq ir-rapport li kien diġa' sar u issa qegħdin f'sitwazzjoni fejn dejjem jingħad li se titwaqqaf din il-qorti tal-familja imma qisha m'hi se tasal qatt.

Nagħlaq billi ngħid li jekk il-gvern verament irid juri li jemmen fis- slogan tiegħu "Ġid, Fiduċja u Direzzjoni" m'għandux juri biss li għandu direzzjoni għal dak li għandu x'jaqsam ma' l-Unjoni Ewropea imma għandu juri direzzjoni fit-tqassim tal-portfolios għaliex illum għandna ministri li għandhom x'jaqsmu ma' l-istess portfolio.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Jose' Herrera.

ONOR.

JOSE' HERRERA: Mr Speaker, il-kwestjoni li qajjem il-kollega tiegħi, l-Onor.

Gavin Gulia, dwar l-overlapping tal-ministeri ma kenitx teżisti għall-ewwel li tela' fil-gvern il-Partit Nazzjonalista fl-1987 għaliex kellna ministru li kien responsabbli kemm għall-intern u kif ukoll għall-ġustizzja għalkemm dak iż-żmien kienet xi ħaġa kontradditorja għax seta' jkollok kważi interessi konfliġġenti.

Illum minflok ma għamlu din is-sistema, ikkreaw ministeru tal-ġustizzja u rabtu l-ġustizzja biss mal-konċett tal-qrati u dipartimenti oħra li tradizzjonalment minn dejjem kienu meqjusa li jifformaw parti b'mod naturali mill-istess ministeru tneħħew minn taħt dan il-ministeru.

Il- kritika m'hijiex qiegħda ssir b'mod personali fil-konfront ta' l-Onor.

Tonio Borg jew ta' l-Onor.

Austin Gatt pero' qed nikkritikaw il-fatt li fis-set-up tneħħew ċerti affarijiet minn taħt il-ministeru tal-ġustizzja, li kienu intrinsikament parti mill-amministrazzjoni tal-ġustizzja u lill- ministeru ta' l-intern żdiedulu affarijiet oħra li m'għandhom x'jaqsmu xejn miegħu.

Għalhekk il-kritika li għamel il-kollega tiegħi l-Onor.

Gulia kienet f'lokha filwaqt li l-Ministru Borg ma kellux raġun jgħid li at the end of the day il-kwestjoni tolqot ir-reġistru pubbliku għaliex at one point in time dawn it-testmenti sigrieti m'għandhomx għalfejn jiġu insinwati iktar.

Il-kwestjoni tat-testmenti sigrieti hija waħda mil-funzjonijiet li għandha l-qorti ta' ġurisdizzjoni volontarja għaliex ir-riċevitur tagħhom m'huwiex ir-reġistru pubbliku imma hija s-Sekond'Awla tal-Qorti Ċivili u l- Qorti ta' Għawdex.

L-Onor.

Gulia kellu raġun jgħid li din il-materja għandha taqa' taħt il-ministeru tal-ġustizzja għaliex qed titressaq leġislazzjoni li b'xi mod jew ieħor se tolqot, anke jekk b'mod deminimis, il-funzjoni tal-qorti ta' ġurisdizzjoni volontarja.

Qed ngħid dawn l- affarijiet mhux għaliex fil-prattika se tagħmel wisq differenza pero' lilna tagħtina d-dritt li waqt li nkunu qed nitkellmu fuq dawn it-tliet emendi ta' dan l-abbozz ta' liġi nieħdu l-opportunita' biex niddibattu ftit il-kwestjonijiet tas-Sekond'Awla.

Qabel ma nidħol fil-liġi nnifisha nixtieq ngħid li f'dawn l-aħħar snin wara li kienu saru ċerti emendi il-volum ta' xogħol li jiġi ttrattat mill- qorti ta' ġurisdizzjoni volontarja sploda għaliex il-kompetenza u l- ġurisdizzjoni tas-Sekond'Awla tal-Qorti Ċivili żdiedet b'mod esaġerat bħalma huma, per eżempju, kwestjonijiet ta' kura u kustodja ta' tfal li jkunu mwielda barra ż-żwieġ li qabel ma kenux jaqgħu taħt il-ġurisdizzjoni tas-Sekond'Awla u kulma kien ikollok tagħmel kienet ċitazzjoni biex tiddibatti fuq kura u kustodja ta' tfal.

Dan l-aħħar kelli l-opportunita' li noqgħod nitkellem ma' l-Imħallef J.D. Camilleri b'mod informali u spjegali li l-livell ta' rikorsi li qed isiru fuq materja ta' konkubinaġġ, fejn jidħlu wkoll kwestjonijiet ta' kustodja kważi ddupplikaw il-volum tax-xogħol tas-Sekond'Awla.

Barra minn hekk, ċerti affarijiet li kienu jaqgħu esklussivament taħt il-kompetenza tal-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili bħal, per eżempju, varjazzjoni ta' manteniment, varjazzjoni ta' digrieta ta' kustodja u kura li qabel dawn kienu jsiru permezz ta' ċitazzjoni quddiem il-qrati ordinarji, illum qed jaqgħu wkoll taħt il-kompetenza tas- Sekond'Awla tal-Qorti Ċivili.

F'dawn l-aħħar erba' snin il-kompetenza tas- Sekond'Awla tal-Qorti Ċivili żdiedet b'mod tremend u għalhekk kellu raġun l- Onor. Gulia jgħid li din il-liġi se tkompli żżid il-piż fuq is-Sekond'Awla.

Jien inżid ngħid li din il-liġi hija prematura u kif qal korrettement l- Onor. Gulia qabel ma tressqet din il-liġi li xi ftit jew wisq se taffettwa s-Sekond'Awla tal-Qorti Ċivili, wieħed ried jiffoka b'mod preċiż fuq il- problemi attwali ta' dik il-qorti.

X'inhuma dawn il-problemi?

Minbarra l- istaff ta' ħamsa min-nies li m'huwiex biżżejjed biex ilaħħaq ma' dak il- volum ta' xogħol, żammejna t-tradizzjoni li l-imħallef tas-Sekond'Awla baqa' imħallef part-time.

Issa l-Imħallef J. D. Camilleri huwa wieħed mit- tliet imħallfin li jikkomponu l-Qorti ta' l-Appell, jiġifieri apparti li jrid jipparteċipa b'mod kolleġġjali fid-deċiżjonijiet ta' l-ogħla qorti tal- pajjiż dwar appelli minn ġurijiet u appelli fuq affarijiet oħra - u jien ngħid li dan huwa a double full-time job - irid isib ukoll il-ħin biex jippresjedi s-Sekond'Awla tal-Qorti Ċivili.

Personalment ngħid li din ma tagħmilx sens.

Forsi dari din is-sistema kienet timxi għaliex kien hemm inqas ġurisdizzjoni.

Jien niftakar li l-Imħallef Maurice Caruana Curran kien jagħmel seduta waħda fil-ġimgħa u min kien at the end of his career kien jieħu ġurnata fil-ġimgħa fis-Sekond'Awla għall-appelli ċivili.

Din l- awla kienet tingħata lil dawk l-imħallfin li kienu on their way out għaliex il-pressure tax-xogħol dak iż-żmien kien ferm inqas, pero' llum ir- responsabbilta' tas-Sekond'Awla splodiet u għalkemm id-deċiżjonijiet li jrid jagħti l-imħallef fis-Sekond'Awla jridu jittieħdu b'mod sommarju, xorta huma deċiżjonijiet li jistgħu jaffettwaw il-ħajja ta' familja jew il- ħajja ta' persuna.

Għalhekk nemmen li l-ewwel imissna nindirizzaw dawn il- problemi imbagħad ħalli nbiddlu ċerti proċeduri fis-Sekond'Awla.

Barra minn hekk, irrid ngħid ukoll - u din m'hijiex l-ewwel darba li qed ngħidha - li hemm bżonn li l-imħallef li jippresjedi s-Sekond'Awla tal- Qorti Ċivili jkun fuq bażi full-time u dik tkun l-awla tiegħu.

Illum jekk wieħed imur quddiem is-Sekond'Awla - u naħseb li l-Onor.

Borg meta reġa' beda jipprattika l-qorti jaf b'din is-sitwazzjoni - jieħu qatgħa għaliex isib queue ta' mijiet ta' nies, is-seduta tibda fid-9.00 a.m. u l-imħallef jibqa' għaddej sal-5.00 p.m. Jiena nirrifjuta li nipprattika quddiem dik il-qorti għaliex tant ikun hemm konfużjoni li lanqas tkun tista' tipprattika.

Kif qal il-kollega tiegħi, qabel ma tgħaddi liġijiet li se jaffettwaw b'xi mod is-Sekond'Awla tal-Qorti Ċivili, trid tanalizza b'mod preċiż l-problemi kbar li qed tiffaċċja dik il-qorti.

Jien m'iniex qed nagħti tort lill-ministru tal-ġustizzja li għandu dikasteru wiesa' fosthom ir-riforma tas-servizz ċivili u l-kunsilli lokali pero' wieħed jippretendi li jkun hemm ċerta kordinazzjoni bejn il-gvern biex qabel ma jitressqu liġijiet li jġibu ċerti riformi f'din il-qorti, jiġu ttekkiljati dawn il- problemi grossolani li qed tiffaċċja din l-istess qorti.

Jien ngħid li l- imħallef tas-Sekond'Awla qed jipprova jagħmel il-mirakli pero' bil- konfużjoni kbira u bit-tensjoni li jkun hemm ma tistax tiffunzjona kif suppost, iktar u iktar meta deċiżjonijiet dwar kwestjonijiet fuq familja, kustodja u adozzjonijiet jibdew jingħataw qishom f'xi kawża tad-distrett dwar xi ġlied f'xi raħal.

Jien nappella lill-gvern biex jikkonsidra serjament li jieħu passi immedjati u urġenti ħalli jirrimedja din is- sitwazzjoni.

Mr Speaker, ta' min ifakkar ukoll li kif titwaqqaf il-qorti tal-familja, parti sostanzjali mill-kompetenza tas-Sekond'Awla se tmur quddiem il-qorti tal-familja u allura x-xogħol tas-Sekond'Awla se jerġa' jonqos.

Għalhekk jien nissuġġerixxi lill-Onor.

Borg u anke lill-Onor.

Gatt biex jagħmlu analisi tat-tip ta' kawżi li qed isiru għax nemmen li ċerti kwestjonijiet għandhom jiġu referred lis-Sekond'Awla.

X'irrid infisser?

Fis-sena jiġu ppreżentati mijiet ta' kawżi biex isiru korrezzjonijiet fuq l-atti tat- twelid għaliex ikun hemm xi żball ġenwin fuq ċertifikat tat-twelid ta' persuna.

Dawn it-tip ta' kawżi jdum xi sentejn il-qorti u għalkemm f'dawn il-kawżi jkun hemm il-kontroparti li huwa d-direttur tar-reġistru pubbliku, dawn it-tip ta' żbalji m'humiex litiġjużi u n-natura ta' l-azzjoni tagħhom ma tkunx kontenzjuża.

Sfortunatament dawn it-tip ta' żbalji jżommu lil dak li jkun milli, per eżempju, ikollu passaport, jaqilgħulu ċerti problemi meta jiġi biex isiefer jew inkella jeħel meta jiġi biex jirreġistra lil bintu.

Jien għandi mijiet minn dawn it-tip ta' kawżi pero' l-verita' hi li m'humiex qed jiġu deċiżi malajr għaliex jekk, per eżempju, minorenni jkun ħa żball, allura trid tinnomina lill-kuraturi biex jirrappreżentaw l- interessi tiegħu u l-proċedura ddum is-snin.

Jien qed nissuġġerixxi li ladarba l-kompetenza u l-ġurisdizzjoni tas-Sekond'Awla tal-Qorti Ċivili se tiġi ridotta konsiderevolment din il-materja li di natura hija volontarja għandha tgħaddi f'idejn l-imħallef tas-Sekond'Awla biex dawn il- kwestjonijiet jiġu deċiżi b'mod sommarju f'ġurnata.

Fil-fatt dawn it-tip ta' kawżi ma jirrikjedux xi għerf kbir biex jiġu maqtugħa.

Jien nemmen ukoll li wasal iż-żmien li nibdew inneħħu ċertu kompetenza li wara kollox m'hi volontarja xejn għaliex hija kontenzjuża.

Għalkemm din hija l-qorti ta' ġurisdizzjoni volontarja fil-prattika rrendejniha l-iktar qorti kontenzjuża li għandna għaliex ħlief piki bejn rġiel u nisa dwar min minnhom għandu jibqa' temporanjament fid-dar u kwestjonijiet simili ma tismax u wieħed m'għadux imur quddiem is-Sekond'Awla biex jitlob permess ħalli jiftaħ kawża għal ċitazzjoni u jipprova jirrikonċilja.

Jiġifieri l- element volontarju ta' din il-qorti llum naqas ħafna.

Jiena nemmen li la se jkun hawn il-qorti tal-familja li se tassorbi l-litiġjuz mis-Sekond'Awla tal-Qorti Ċivili, dawk il-kawżi li għadni kif semmejt li huma ta' natura volontarja għandhom jispiċċaw quddiem din il-qorti biex jiġu deċiżi f'minuta u titneħħa ħafna pressure u frustrazzjoni żejda li hemm.

Dan kollu ma jnaqqas xejn mill-importanza tas-Sekond'Awla li hija qorti prattika, għandha proċedura speċjali u tista' tasal għad-deċiżjonijiet tagħha bl-iktar mod faċli u bl-iktar mod effikaċi.

Qed ngħid dawn l- affarijiet għaliex ħafna drabi nwaħħlu fl-avukati li jitolbu l-posponimenti jew id-differimenti tal-kawżi jew fl-imħallfin li ma jaqtgħux sentenzi biżżejjed pero' hemm ħafna emendi xi jsiru għall-proċedura biex inħaffu dawn il-kawżi kollha u jekk wieħed joqgħod bil-qiegħda u janalizza daqsxejn in-natura tal-proċedura tagħna u l-iskop warajha kif insibuha fil-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili, wieħed malajr isib li hemm ħafna emendi li jistgħu jsiru biex titnaqqas is-solennita' tal-proċedura tagħna, nagħmluha iktar moderna u iktar sommarja biex ix-xogħol jgħaġġel, jinqatgħu iktar sentenzi u jkun hemm inqas frustrazzjoni.

Kif qal il- kollega tiegħi, l-Onor.

Gulia, wieħed jippretendi li dawn il-problemi jiġu ttekkiljati mill-ministru tal-ġustizzja, ikun min ikun.

Issa ħalli niġi daqsxejn għal-liġi li għandna quddiemna.

M'hemmx dubbju li aħna naqblu ma' din il-liġi u forsi qed ninqdew biha biex nitkellmu fuq il-funzjonament tas-Sekond'Awla u l-problemi li nsibu hemm.

Kif diġa' ntqal jeżistu żewġ tipi ta' testmenti: testmenti ordinarji li jerġgħu jinqasmu f'testmenti pubbliċi u testmenti sigrieti u testmenti privileġġjati li kważi qatt ma jissemmew.

X'inhu l-ħsieb wara din il- liġi?

Kultant jiġri li dak li jkun ikun irid jagħmel testment sigriet għaliex ikun irid iħalli xi ħaġa lil xi ħabib jew ħabiba jew ikun jippreferixxi xi tifel jew tifla u mingħalih li meta jmut jekk ikun hemm xi prelegat moħbi, il-werrieta l-oħra ma jindunawx u kulħadd jibqa' jitlob għalih l-istess.

Din hija sistema tradizzjonali tagħna li ġejja minn meta amalgamajna l-liġi ċivili tagħna minn fuq il-kontinent u naturalment din is-solennita' kollha tat-testment saret part and parcel mill-qafas legali ta' pajjiżna.

Pero' ħafna drabi jiġri li jgħaddu s-snin, dak li jkun jagħmel testment ieħor u t-testment ta' l-aħħar iħassar it-testmenti kollha li jkunu saru qabel.

Għalhekk ħafna minn dawn it-testmenti sigrieti - li ma jsirux daqskemm wieħed jaħseb għaliex l-iktar li jsiru huma testmenti pubbliċi - jispiċċaw jokkupaw l-ispazju fis-safe tas-Sekond'Awla u jkun hemm volum ta' dokumenti uffiċjali qegħdin stivati bla skop ta' xejn taħt il-kontroll tas-Sekond'Awla.

Il-ħsieb wara din il-liġi huwa tajjeb għaliex at one point in time dawn se neħilsu minnhom u ma jibqgħux il- qorti.

Sur President, issa rrid niġi għall-kwestjoni tal-100 sena.

Jien naħseb li l-perjodu ta' 100 sena huwa prudenti iż-żejjed għaliex illum ftit huma dawk li jgħixu iktar minn 100 sena u persuna ma tistax tagħmel testment qabel ma jkollha 18-il sena, apparti li naħseb li ftit huma dawk li jagħmlu testment sigriet ta' 18-il sena.

Fl-opinjoni tiegħi, jekk l-iskop huwa biex inneħħu dawn it-testmenti sigrieti mill-qorti, ikun iktar jaqbel kieku l-perijodu nagħmluh wara 60 sena għaliex barra li tkun aktar effettiva tagħmel differenza wkoll għaliex f'dan is-seklu saru iktar testmenti mis-seklu l-ieħor.

(Interruzzjonijiet)

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): Il-Ministru Tonio Borg, bil- permess ta' l-Onor.

Herrera'.

ONOR.

TONIO BORG: Il-proposta li kelli kienet li nagħmluha iktar minn 100 sena.

Jekk nagħmluha kif qed jipproponi l-Onor.

Herrera', cioe' li t- testmenti sigrieti jinfetħu wara 60 sena u xi ħadd ikun għamel testment ta' 18-il sena, naħseb li ta' 78 sena dak li jkun la jkun xiħ ħafna u lanqas żgħir ħafna.

Ma rridux ninsew li l-average life expectancy hija ta' 73 sena.

Ħafna drabi wara 100 sena li jkun sar it-testment sigriet it- testatur ikun miet anke jekk it-testment ikun sar f'eta żgħira ta' 18-il sena, għalkemm kif għedt fil-bidu tad-diskors tiegħi jeżisti xi raħal x'imkien fl-ex-Unjoni Sovjetika li n-nies jgħixu sa 118-il sena pero' f'Malta qatt ma naf li xi ħadd għex sa dik l-eta'.

Huwa veru wkoll li wara li dan it-testment isir pubbliku jistgħu joħorġu ċerti fatti li jistgħu jkunu imbarazzanti għat-tfal tat-testatur li jkunu għadhom ħajjin għaliex jistgħu jiskopru affarijiet li aħjar baqgħu sigrieti pero' l-interess pubbliku jirrikjedi wkoll li la t-testatur ikun ilu li miet dawn it- testmenti sigrieti jiġu ppubblikati.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Jose' Herrera.

ONOR.

JOSE' HERRERA: Irrid ngħid li l-ħsieb tal-ministru kkonvinċieni għaliex jien kont qed naraha mil-lat tat-testatur innifsu li testment li jkun għamel ma jibqax sigriet waqt il-ħajja tiegħu, pero' sinċerament ngħid li ma kkonsidrajtix l-embarassement li jistgħu jsofru t-tfal tiegħu.

Naturalment iktar ma ttawwal iż-żmien inqas se jkun hemm il-possibbilta' li jiġru dawn l-affarijiet, pero' mill-banda l-oħra wieħed irid jara jekk l-iskop tal-liġi huwiex se jintlaħaq, cioe' jekk hux se jirnexxilna niżbarazzaw ftit minn dak l-għanqbud żejjed li hemm.

Ma nafx jekk il- ministru għandux xi statistika li turi kemm saru testmenti sigrieti f'dan is-seklu u kemm saru fis-seklu l-ieħor pero' jien naħseb li saru ħafna iktar f'dan is-seklu għaliex il-popolazzjoni ta' dan is-seklu hija darbtejn u nofs daqskemm kienet fis-seklu l-ieħor.

Dan l-aħħar kont qed naqra li fl-1870 il-popolazzjoni kienet ta' madwar 170,000 ruħ u allura naħseb li din l-emenda se taffettwa persentaġġ ta' testmenti sigrieti li m'huwiex daqstant għoli.

Inutli li ngħaddu liġi bi skop tajjeb meta l- end result tagħha m'huwiex se jkun daqstant effikaċi għaliex l-għan tagħha m'huwiex se jintlaħaq fi żmien il-ġenerazzjoni tiegħi u tal- ministru imma probabbilment jibda jtaffi l-problema fil-ġenerazzjoni tat- tfal tagħna.

Sur President, kif diġa' għidt, fis-Sekond'Awla hemm pressure ta' xogħol eċċessiv u għalhekk qabel ma nibdew inressqu l-emendi tajjeb li nibdew intaffu l-problemi li diġa' jeżistu għaliex dan il-proċess li se jiġi introdott m'huwiex se jinvolvi biss lill-istaff imma se jinvolvi wkoll l-imħallef tas-Sekond'Awla.

Issa l-ministru qal li qabel ma jibgħathom irid isir il-proces verbal, jiġifieri ssir speċi ta' summary ta' dak Ii jkun hemm.

Issa jekk għall-ministru din hija ħmerija, min jaħdem il-qorti jista' jgħidlu li m'hijiex u se nispjega għaliex.

L- ewwelnett wieħed irid iżomm quddiem għajnejh li hawnhekk qed nitkellmu fuq testmenti antiki ħafna li ħafna minnhom se jkunu miktubin bit-Taljan antikwat jew bil-Latin imkisser, m'humiex se jkunu typed u dawk it- testmenti sigrieti li saru fil-bidu ta' dan is-seklu se jkunu bil-Malti Taljanizzat li jiena bilkemm nifhmu.

Għalhekk meta l-imħallfin se jiġu biex jimplimentaw din l-emenda u jirrediġu dan il-proces verbal se jkollhom ħafna diffikultajiet.

Jien nista' ngħid li xi kultant jiġu nies fl-uffiċċju tagħna b'xi testmenti jew b'kuntratti li tant ikunu antiki li la tkun tista' tifhimhom u wisq inqas tagħti parir fuqhom.

Forsi n- nutara jifhmuhom iktar għaliex huma mdorrijin pero' ma nistax nimmaġina mħallef b'dak il-pressure ta' xogħol kollu li jkollu u b'dawk id-digrieti kollha li jkun jrid jagħti, li jagħmilha kważi ta' bniedem akkademiku u jagħmel summaries u jirrediġi l-proces verbal f'dawk it-testmenti antiki.

Dawn huma kollha testmenti antiki għaliex qed nitkellmu fuq timeframe ta' 100 sena.

Il-kollega tiegħi, l-Onor.

Gulia, kien mija fil-mija korrett meta qal li din l-emenda se tikkrea piż reali fuq is-Sekond'Awla tal-Qorti Ċivili pero' jien inżid ngħid li se toħloq ukoll problemi.

X'inhu l-iskop li tinkombi fuq il-ġudikant li jagħmel proces verbal?

Jien naħseb li għandha ssir emenda fis-sens li l-kontroll effettiv jibqa' taħt il-qorti, it-testment jiġi ppubblikat fil-Gazzetta tal-Gvern u mbagħad il-file kollu jiġi ssiġġilat u jintbagħat fejn għandu jintbagħat u l-proces verbal jew rapport isir mir-reġistratur pubbliku.

Fl-opinjoni tiegħi, meta wieħed jaf f'liema ċirkostanzi jinsabu l-qrati tagħna, is-Sekond'Awla m'għandhiex tiġi mgħobbija b'iżjed affarijiet.

Sur President, wieħed irid japprezza l-isforzi li jsiru mill-ministru tal- ġustizzja biex jiddaħħlu ċerti riformi fil-qrati tagħna - li m'humiex xi dipartiment bħal ħafna oħrajn li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' ta' ministri oħra - għaliex kif jaf kulħadd m'huwiex faċli li tikkontrolla l- qrati.

Waqt okkażjoni ta' cocktail party kont qed nitkellem ma' l-Onor.

Austin Gatt u staqsejtu kif inhu sejjer bħala ministru tal-ġustizzja.

Fil-fatt l-Onor.

Gatt kellu raġun jgħidli li huwa m'huwiex il-ministru tal- ġustizzja għaliex il-ministri tal-ġustizzja huma l-imħallfin.

Jien ngħid li l-ministeru tal-ġustizzja huwa l-inqas ministeru li għandu saħħa għaliex ministru ieħor li għandu r-responsabilta' ta' ċerti dipartimenti jista' tindaħal fit-tmexxija tagħhom imma l-ministru tal-ġustizzja ma jistax jindaħal fit-tmexxija tal-qrati.

L-ewwelnett illum għandna s- sistema ta' l-autogoverno ta' l-imħallfin li għandhom ukoll il-kunsill tagħhom u t-tieni nett id-doveri tagħhom jaqsmuhom huma.

Fil-fatt il- ministru tal-ġustizzja ma jistax jaqbad u jkellem maġistrat u jiġbidlu l- attenzjoni għal xi kawżi li jkun għadu ma appuntax jew inkella jiġbidlu l- attenzjoni fuq xi numru ta' kawżi kriminali serji li jkunu ilhom jistennew is-sentenza - u dawn huma fatti li qed jiġru - xi ħames snin!

Fil-fatt il-ministru tal-ġustizzja, li suppost huwa responsabbli mill-qasam tal- ġustizzja, lanqas jista' jgħidilhom nofs ta' kelma!

Jiena naf min ipprova jagħmilha imma qala' ħasla.

Fl-opinjoni tiegħi, il-ministru tal-ġustizzja għandu għadma iktar iebsa mill-ministru ta' l-intern li għalkemm għandu ċertu awtonomija fi ħdanu jista' jimplimenta ċerti riformi, bħal, per eżempju, fil-każ tal-ħabs pero' m'għandux taħt ir-responsabilita' tiegħu organu ta' l-Istat bħalma huma l- qrati li huma daqstant awtonomi.

Jien nemmen li l-ministru tal- ġustizzja jrid ikollu d-don tal-persważjoni u tad-diplomazija u jrid jagħraf jimxi magħhom b'mod prudenti għaliex kif jindunaw li qiegħed jgħaġġel, jiġrilu bħall-predeċessur tiegħu, l-ex-ministru l-Onor.

Joe Fenech, li kif beda jinbaħ u jiġdem, kellu straġi sħiħa fil-qrati tagħna.

Saħansitra kellna sitwazzjonijiet fejn maġistrat in an open court għamel verbal u kkritika l-ministru fil-verbal dak il-ħin stess.

Jien bħala avukat li qiegħed nitkellem hawnhekk u li rrid nidher quddiemhom irrid noqgħod attent li ma nparlax iż-żejjed għaliex nista' ningidem ukoll.

Dik hija s-sistema tal-qorti.

Aħna l-politiċi fil-qorti niġu kkritikati ħafna u għalhekk jien ngħid li fil-qorti trid tintuża d-diplomazija.

Għalhekk meta wieħed jikkonsidra dan kollu, irid joqgħod attent li ma jkomplix iżid iktar piż fuqhom.

Għalkemm l-iskop ta' din il-liġi huwa tajjeb jien nappella li dan ix-xogħol m'għandux jintefa' fuq il-qrati tagħna imma għandu jsir mir-reġistru pubbliku għaliex se jinqalgħu ħafna intransiġenzi u l-imħallef jibda jgħid li xogħlu m'huwiex li jagħmel is- summaries għaliex dawn huma affarijet li ddejqu lill-maġistratura.

Sur President, nagħlaq id-diskors tiegħi billi ngħid li bħalissa l-qrati tagħna għaddejjin minn perijodu daqsxejn diffiċli fis-sens li jinħass - u dan m'iniex qed ngħidu b'xi sens ta' kritika diretta lill-Onor.

Austin Gatt - li m'hemm l-ebda awtorita' eżekuttiva li qed tagħti l-interess neċessarju lil dan id-dikasteru imma hemm biss figurehead li forsi jmur għaċ-ċerimonji jew biex tinfetaħ xi exhibition!

Jien nemmen li l-ministru tal-ġustizzja jrid juża ftit iktar forza - mhux daqskemm uża l-ex-ministru Joe Fenech għaliex jiġrilu bħalu - u jimplimenta ċerti riformi urġenti.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Joseph Sammut.

ONOR.

JOSEPH SAMMUT: Sur President, nixtieq nibda d-diskors tiegħi billi nagħmel riferenza għall-emenda li qegħda tiġi proposta għall-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili u hawnhekk qed nirriferi għall- artiklu ġdid propost li huwa 535 (a) li jgħid hekk:

"Meta r-reġistratur ikun rċieva testmenti sigrieti skond id- dispożizzjoni ta' dan it-titlu iżda dawn ma jkunux ittieħdu lura mit- testuri jew ma jkunux infetħu u ġew ippubblikati u jkunu għaddew 100 sena mid-data tal-preżentata tat-testmenti, ir-reġistratur għandu jħejji u jippubblika l-elenku ta' dawk it-testmenti fil-Gazzetta.".

Sur President, jien m'iniex se noqgħod nirripeti dak li ntqal minn sħabi fejn spjegaw b'mod ċar u dettaljat dwar it-testmenti u kif timxi l- proċedura fir-rigward ta' testment sigriet.

Irrid nirrimarka biss li aħna hawnhekk qed nillimitaw ruħna għal dak li jikkonċerna testment sigriet fejn ħadd ma jsir jaf il-kontenut tiegħu qabel ma jmut it-testatur u t- testment isir pubbliku.

Fil-fatt il-liġi tikkonċentra fuq dak il-każ fejn ikollok testment sigriet li għal xi raġuni jew oħra ma jinfetaħx.

U hawnhekk niġi għall-kwestjoni tal-perjodu ta' 100 sena - u fil-fatt diġa' saru xi rimarki fuq din il-kwestjoni kemm mill-kollegi tan-naħa tiegħi u kif ukoll mill-ministru - li jien naħseb li huwa twil ħafna mhux biss għaliex jista' jolqot lill-qrati b'mod ħażin imma għandu effett ukoll fuq l-aspett soċjali.

Għalkemm jista' jkun li dan it-testment sigriet ma jkun fih xejn bħalma ġieli jkun il-każ jista' jkun ukoll li jkun jittratta proprjeta' immobbli.

Fl-opinjoni tiegħi, jekk aħna se nħallu perijodu ta' 100 sena jgħaddi minn fuq dan it-testment sigriet ifisser li se jkollok proprjeta' li se tibqa' idle għall-perijodu ta' 100 sena.

Sur President, kif tkellimna diversi f'dan il-parlament f'pajjiżna għandna problema kbira ta' housing u wieħed mill-punti li ġieli tqajmu kien dwar il-kwantita' enormi ta' proprjeta' mitluqa fiċ-ċentri tal- villaġġi u ta' l-ibliet tagħna.

M'iniex qed ngħid li din il-proprjeta' hija kollha frott ta' testmenti sigrieti jew inkella ta' testmenti li ma nfetħux imma jista' jkun il-każ li dawn l-affarijiet jeżistu.

Barra minn hekk, il-benefiċjarji ta' dawn it-testmenti ikunu qegħdin jiġu mċaħħda minn din il-proprjeta' għaliex la t-testment ikun sigriet ħadd ma jkun jaf min hi dik il-persuna li se tibbenefika minn dak it-testment u jekk dak it- testment ma jinfetaħx qabel jgħaddi l-100 sena, il-persuna m'hijiex se tkun taf li dik il-proprjeta' misset lilha.

Din il-problema wieħed irid jaraha wkoll fil-perspettiva l-oħra fejn tidħol il-kwestjoni ta' preskrizzjoni ta' l-għaxar snin għaliex kif forsi jaf il-kollega tiegħi wara li jgħaddi perjodu ta' għaxar snin min ikun qed jokkupa proprjeta' bħala tiegħu nnifsu u jiddisponi minnha bħala li hu l-proprjetarju tagħha, allura dan se jsir proprjetarju ta' dik il-proprjeta'.

Dan ifisser li jekk għandek proprjeta' li ġiet imħollija lil terzi permezz ta' testment sigriet u dan il- benefiċċjarju qatt ma jsir jaf li din il-proprjeta' ġiet imħollija lilu, allura dan qatt m'hu se jirnexxielu jibbenefika minn din il-proprjeta' speċjalment jekk din il-proprjeta' tkun ġiet okkupata minn xi squatter li jkun qabad u daħal fil-proprjeta' u għamilha tiegħu personali.

Barra minn hekk, wara li jgħaddu 30 sena oħra persuna tkun tista' ssir proprjetarja ta' dik il-proprjeta' u kwalunkwe drittijiet huma meqjusa bħala maqtula, jiġifieri min ikun daħal f'din il-proprjeta' wara 30 sena jkun akkwistaha mija fil-mija u l-ebda azzjoni ma tkun tista' tittieħed fil- konfront tiegħu biex jiġi mkeċċi jew inkella jitnaqqsulu xi drittijiet.

Jiġifieri hawnhekk qegħdin niffissaw perijodu ta' 100 sena meta l-perijodu fil-liġi possessorja biex bniedem jakkwista proprjeta' huwa qasir ħafna komparat mal-100 sena għaliex għandek għaxar snin u 30 sena.

Għalhekk naħseb li żgur huwa l-każ li dan il-perijodu jiġu mnaqqas.

Huwa veru li tista' tinqala' l-problema li joħorġu ċerti affarijiet imbarazzanti meta dawn it-testmenti sigriet isiru pubbliċi u allura jkun hemm raġunijiet għaliex għandhom jibqgħu sigrieti biex tgħaddi l-ġenerazzjoni, pero' żgur li m'huwiex fl-interess ta' l-ebda liġi tagħna, speċjalment il-liġi ċivili, li tippermetti li proprjeta' titħalla mejta għal dak iż-żmien twil u fl-istess ħin iċaħħad lil min jista' jibbenefika minn dik il-proprjeta' għaliex ħaddieħor jista' jużurpalu kwalunkwe dritt li jkollu.

Sur President, il-liġi kif minn dejjem promulgata ma tippermettix dan it-tip ta' aġir imma trid li l-benefiċjarju jkun protett u għalhekk il-fatt li jista' jkun hemm każijiet li jirriżultaw imbarazzanti m'għandomx jiġu meqjusa meta mqabbla ma' diffikultajiet ferm iktar kritiċi u li jistgħu jkunu ta' danni.

Għalhekk jien nissottometti li dan il-perjodu ta' 100 sena għandu jiġi mqassar.

Raġuni oħra għaliex dan il-perjodu ta' 100 sena għandu jiġi mqassar hija minħabba l-kwestjoni meta s-Sekond'Awla tiġi biex tanalizza u teżamina dawn it-testmenti.

Illum il-ġurnata huwa fatt magħruf - u naħseb li llejla żgur kulħadd sar jaf - li s-Sekond'Awla għandha backlog enormi, għandha pressure qawwi ta' xogħol u qed tiħħendilja mijiet ta' każi kuljum li għandhom x'jaqsmu ma' separazzjonijiet eċċ. Issa bl-introduzzjoni ta' din il-biċċa xogħol, il-backlog tas-Sekond'Awla se jiżdied iktar u jekk se jkun hemm perijodu ta' 100 sena, dawn it-testmenti sigrieti dejjem se jkomplu jakkumulaw u meta jiġu biex jinfetħu se jinqala' panic għaliex se jkollok backlog li nġema' matul iż-żmien u jrid jinfetaħ f'daqqa.

Għalhekk ikun iktar prattiku jekk il-perijodu jkun iqsar biex dawn l- affarijiet ikunu jistgħu jiġu amministrati mis-Sekond'Awla fi żmien iqsar u l-benefiċjarju jkollu l-opportunita' li jsir jaf x'wiret u ma weritx.

Kif diġa' ndikajt, il-kwestjoni tal-housing tista' tintlaqat b'din l- emenda għaliex waħda mill-problemi li qed jiltaqa' magħhom id-dipartiment huwa li meta jiġi biex jara jekk bini ikunx antik jew modern ħalli jkun jista' jitwaqqa' ma jkunx jaf min hu l-proprjetarju u għalhekk ikun iktar prattiku kieku minflok inħallu dan il-perijodu, jiġu mogħtija inċentivi biex dak li jkun isir jaf min hu l-proprjetarju.

Għalhekk għal din ir- raġuni wkoll dan il-perjodu ta' 100 sena għandu jiġi ridott.

Ħaġa oħra li tista' tkun ta' problema hija l-kwestjoni tal- frammentazzjoni.

Meta persuna tkun iddisponiet minn ħwejjiġha b'testment sigriet u dan it-testment jinfetaħ wara 100 sena, il-benefiċjarju ta' dak it-testment jista' jkollu t-tfal bit-tfal tagħhom u allura jkollok sitwazzjoni fejn il-wirt tal-missier ikun għadda fuq l-iben li min-naħa tiegħu jkollu t-tfal tiegħu u dan il-wirt ikun iffragmenta ruħu.

B'konsegwenza ta' dan jista' jinqala' l-każ li meta attwalment persuna ssir taf li hija bbenefikat minn dan it-tip ta' testment, ma jkunx iktar vijabbli għall-membri tal-familja li jfittxu d-drittijiet tagħhom minn dan it-testment għaliex l-ispiża involuta biex isiru l-kuntratti ħalli jkunu jistgħu jirċievu dik il-proprjeta' tkun se teċċedi dak li jkun se jmisshom u allura għal darba oħra se jkollok ħela ta' art għaliex din il-proprjeta' tiġi abbandunata.

Huwa veru li teżisti proċedura oħra li permezz tagħha l- gvern jakkwista l-proprjeta' wara 40 sena pero' żgur li l-gvern mhux se jkun jaf b'dawn il-proprjetajiet kollha u jridu jgħaddu 100 sena sakemm din il-proprjeta' tiġi a konoxxenza ta' l-awtoritajiet u jsiru l-proċeduri l-oħra sabiex din il-proprjeta' ma tibqax abbandunata.

Fl-opinjoni tiegħi, dawn huma t-tliet raġunijiet għaliex il-perjodu ta' 100 sena huwa twil wisq.

Sur President, paragrafu 2 ta' klawsola 3 ta' din l-emenda jgħid hekk:

"Wara l-pubblikazzjoni ta' l-elenku msemmi f'subaritoklu (1) ta' dan l- artikolu fil-Gazzetta, il-qorti għandha tappunta jum u ħin meta t- testmenti msemmija fl-elenku għandhom jinfetħu fil-pubbliku.".

Bla dubju ta' xejn din l-emenda qed tagħmel riferenza għall-mod ta' kif dawn it-testmenti sigrieti jkunu pubblikati.

Kif jaf il-kollega tiegħi, il-proċedura tal-bandi tieħu fit-tul ukoll u għalhekk hawnhekk qegħdin għal darba oħra nerġgħu ngħabbu lill-qrati b'ħafna xogħol li forsi jista' jiġi faċilment evitat fis-sens li m'għandux ikun hemm il-proċedura normali tal-bandi fejn jiġu mqabbdin l-kuraturi ta' l-elenku, jitwaħħlu l-bandi fil- bini tal-qorti għal ċertu perjodu ta' żmien u għandek dejjem iż-żmien għaddej.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru bil-permess ta' l-Onor.

Sammut.

ONOR.

TONIO BORG: Il-bands jeżistu għal testmenti sigriet li jsiru llum pero' qed inżidu provvediment - u jiddispjaċini li ma semmejtux fil-bidu tad-diskors tiegħi - li għal dawk it-testmenti sigrieti li saru iktar minn 100 sena ilu, ir-requirement li tippubblika l-bandi ma japplikax.

ONOR.

JOSEPH SAMMUT: Imma għat-testmenti li se jsiru minn issa 'l quddiem se tibqa' tapplika din l-istess proċedura? .

ONOR.

TONIO BORG: Għal dawk it-testmenti normali se tibqa' kif inhi llum bil-bandi pero' dawk it-testmenti sigrieti li jkunu għaddew iktar minn 100 sena minn fuqhom jiġu ppubblikati mingħajr il-ħtieġa tal-bandu.

Din hija simili għall-proċedura li tintuża fil-każ ta' testmenti pubbliċi li jkunu għaddew 100 sena minn mindu jkunu saru fejn in-nutar lanqas jitlob iċ- ċertifikat tal-mewt proprju għaliex wieħed jassumi li jekk it-testatur kellu 18-il sena meta għamel it-testment u jgħaddu 100 sena oħra magħhom ikun miet.

ONOR.

JOSEPH SAMMUT: Allura f'dan il-każ qed titneħħa waħda mill- problemi li kienet iktar taggrava s-sitwazzjoni tas-Sekond'Awla tal-Qorti Ċivili.

Sur President, nixtieq nagħlaq dan l-intervent tiegħi billi nappella li s-sistema li qegħdin nadottaw tal-100 sena għandha tiġi analizzata.

Fl- opinjoni tiegħi, il-perijodu ta' 100 sena huwa twil wisq u għandu jiġu limitat għal perjodu inqas sabiex ikollna iktar art disponibbli għall-użu tagħna għaliex jiena nemmen li l-iktar li jkun hemm interess f'testmenti, huma ta' liema tip huma, huwa fejn tidħol proprjeta' immobbli.

Ngħid biss li la huwa fl-interess tal-benefiċjarju, la fl-interess tal-pubbliku in ġenerali u wisq inqas ta' min forsi għada pitgħada jrid jamministra biex ikun jista' jiżviluppa u jippjana aħjar għal min ikun ġej warajh li jkollna proprjeta' immobbli miżmuma.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Charles Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: Sur President, kif diġa' qalu sħabi, din il-liġi li għandna quddiemna m'hijiex kontenzjuża imma l-iskop tagħha huwa biex jgħin xi ftit l-amministrazzjoni tal-qorti.

Pero' filwaqt li qed nagħtuha din l-importanza amministrattiva li fiha l-validita' tagħha, inħoss li indirettament qiegħda tattakka l-prinċipju tas-segretezza tat-testmenti.

Bħala nutar nista' ngħid li meta bniedem jiġi biex jagħmel it-testment tiegħu kemm jekk ikun testment pubbliku li jiġi redatt min-nutar stess u kif ukoll jekk ikun testment sigriet li jiġi ppreżentat f'envelope u n- nutar jintalab biex jippreżentah fis-Sekond'Awla, l-iktar ħaġa li tkun tinteressa lill-individwu tkun appuntu l-konfidenzjalita' u s-segretezza.

Tant hu hekk, li ċerti individwi f'testmenti pubbliċi - meta ngħidu testmenti pubbliċi ma jfissirx li dak it-testmenti jkun qed isir għand in- nutar u l-għada jiġi ppubblikat f'xi gazzetta imma jissejjaħ pubbliku sempliċement minħabba l-fatt li jkun ġie insinwat fl-Insinwa li l-individwu "X" jew "Y" għamel testment fit-tali data li jinstab depożitat għand it- tali nutar - jiddejqu bil-preżenza tax-xhieda - għaliex il-liġi tobbliga li jkun hemm xhieda f'testment pubbliku - li jkunu jafu, għaliex ovvjament ikun qed jinqara quddiemhom, kif dak li jkun ikun se jiddisponi mill-ġid tiegħu wara mewtu u jibżgħu li dak ix-xhud jista' anke bi żball jiżvela jew inkella jagħti xi indikazzjoni dwar il-kontenut tat-testment.

Għalhekk ħafna drabi dak li jkun imur għal testment sigriet li jsir ukoll quddiem nutar pero' għandek iktar element ta' segretezza.

Kif diġa' ntqal minn sħabi, ħafna drabi d-dispożizzjonijiet ta' dawn it-testmenti jkunu intiżi biex dak li jkun jassigura li l-membri tal- familja tiegħu ma jkunux jafu li effettivament għamel testment.

F'każ ta' testment pubbliku, dak li jkun jista' jmur jiċċekkja fl-Insiwna biex ikun jaf jekk sarx xi testment minn "X" jew "Y", pero' f'każ ta' testment sigriet ma tiġi żvelata l-ebda informazzjoni mis-Sekond'Awla jekk dak li jkun ma jipprovdix iċ-ċertifikat tal-mewt.

L-element ta' segretezza f'testment sigriet fejn kull testatur għandu dritt assolut tiegħu li jiddisponi mill-proprjeta' tiegħu kif irid hu u lil min irid hu, dejjem ovvjament fil-limitazzjonijiet li timponi l-liġi f'ċerti ċirkostanzi, huwa osservat mija fil-mija.

Issa din l-emenda li għandna quddiemna tirriferi għat-testmenti sigrieti u tgħid li wara 100 sena li testment sigriet ikun ġie depożitat fis- Sekond'Awla - u allura qegħdin nippreżupponu li t-testatur ikun miet - irid jinfetaħ - issa f'dan il-każ it-testment m'huwiex qed jinfetaħ bil-proċeduri stabbiliti bil-liġi għaliex hemm il-werrieta li għandhom interess li dak it-testment jinfetaħ - allavolja jista' jagħti l-każ li la t-testatur ma jkun irtirah lura u lanqas l-istess persuni li setgħu jibbenefikaw mill-wirt ta' l-individwu ma kellhom interess li jiftħu dak it- testment.

Ħafna drabi jiġru dawn l-affarijiet għaliex it-testatur ikun għamel xi testment pubbliku li permezz tiegħu jkun ordna li kwalunkwe testment preċedenti jiġi revokat u mħassar.

Sussegwentement ix-xewqa tat- testatur tkun li dak it-testment sigriet bl-ebda mod ma jiġi pubblikat.

Għalhekk f'dan is-sens qed ngħid li din il-liġi qd tattakka wieħed mill- prinċipji fundamentali li l-kontenut ta' testment għandu jibqa' siġriet sal-mewt żgur u anke jekk it-testatur ikun għamel testmenti oħra, ħafna darbi x-xewqa tiegħu tkun li dak it-testment preċedenti għandu jibqa' sigriet ukoll.

Jiġifieri jekk it-testatur ikun għamel testment ieħor wara l-ewwel testment sigriet tiegħu u fit-tieni testment ikun ħassar it- testment sigriet preċedenti, allura l-konsegwenza ta' dan tkun li l- werrieta ma jkollhom l-ebda interess f'dak it-testment sigriet.

Għaliex?

Ladarba dak it-testment sigriet ikun tħassar, allura ħadd ma jkollu interess li jkun jaf il-kontenut tiegħu u ċertament jekk it-testatur ikun ħassar dak it-testment sigriet b'testment sussegwenti, ix-xewqa tat- testatur għandha tiġi rispettata iktar u iktar meta ħafna drabi d- dispożizzjonijiet ta' dawn it-testmenti jkunu delikati u jkun aħjar li jibqgħu ma jkunux magħrufa mill-pubbliku.

Huwa fl-interess tal-werrieta li jekk ikun hemm xi testment jinfetaħ għaliex inkella ma tkun tista' ssir l- ebda diviżjoni tal-proprjeta', l-ebda withdrawal ta' flus mill-banek biex jinqasmu bejn il-werrieta kemm jekk huma stabbiliti bil-liġi u kif ukoll jekk ikunu definiti bit-testment.

Allura hija konswetudni li jekk l-aħħar testment tat-testatur ikun testment li jirrevoka kull testment ieħor preċedenti tiġi rispettata s-segretezza ta' l-ewwel testment li jkun sar għaliex wara kollox min ikollu xi interess fit-testment irid jibbaża ruħu fuqu l-aħħar xewqa ta' l-individwu.

Jiġifieri jekk qabel ikun għamel xi dispożizzjonijiet differenti u wara jsir testment ieħor, dawk id- dispożizzjonijiet jkunu nulli u bla effett u ħadd m'għandu jagħti kashom.

Jien naħseb li l-aspett tas-segretezza huwa dritt ta' l-individwu u għalhekk l-aħħar xewqa tat-testatur għandha tiġi rispettata.

Jien nemmen li m'hijiex l-intenzjoni ta' din il-liġi li l-prinċipju fundamentali tas-segretezza jiġi b'xi mod attakkat u għalkemm hemm qbil amministrativament li dawn it-testmenti sigrieti għandhom effettivament jinfetħu u jmorru għand l-arkivista, naħseb li l-kontenut tagħhom għandu b'xi mod jibqa' mhux magħruf.

Jekk ikun hemm xi interess li t-testment sigriet isir pubbliku, huwa l-kompitu tal-werrieta li jitolbu li t- testment jinfetaħ.

Il-fatt li amministrativament tramite l-qorti bil- proċeduri li qed nistabbilixxu hawnhekk, dan it-testment qiegħed jinfetaħ u jsir pubbliku, qed isir mingħajr l-ebda ġustifikazzjoni ta' xejn għaliex huma l-persuni li għandhom interess li jkunu jafu x'fih u ma fihx li għandhom il-proċedura stabilita biex effettivament jitolbu li jinfetaħ.

Jien ngħid li jagħmel sens li dawn it-testmenti sigriet jiġu elenkati mingħajr ma l-kontenut tagħhom jiġi żvelat fil-pubbliku.

X'inhu l-interess tal-pubbliku li jkun jaf x'fihom dawn it-testmenti jekk mhux biss biex ikollu fuq xiex jgħid?

Il-fatt li amministrattivament qegħdin mmorru oltre' milli sempliċement nelenkawhom imma se nagħmluhom pubbliċi mingħajr ma jkun hemm ir-rikjesta minn min hu interessat, naħseb li effettivament m'aħniex qed nagħtu servizz lill-komunita'.

Għaliex għandhom ikunu magħrufa d-dispożizzjonijiet ta' dawn it-testmenti sigrieti li jkunu għaddew iktar minn 100 sena minn fuqhom, jiġfieri jkunu għaddew erba' ġenerazzjonijiet, meta t-testatur seta' kellu dispożizzjonijiet mentali mod minħabba ċerti ċirkostanzi partikolari u dawk iċ-ċirkostanzi partikolari eventwalment jkunu nbidlu matul ħajtu u dak it-testment sigriet ikun ħassru?

Jekk xi ħadd ikun ippreżenta testment sigriet meta kellu 20 sena, għex sa 70 sena u qabel ma miet għamel testment pubbliku li ħassar dak it-testment li għamel 50 sena qabel għaliex biddel il-ħsieb tiegħu, dan għandu dritt jagħmlu.

Pero' issa wara 100 sena, dak it- testment sigriet se jsir pubbliku u l-effett tiegħu se jkun fuq il- familjari tat-testatur.

Jien ngħid li amministrattivament jagħmel sens li nneħħu dawk it- testmenti sigrieti mis-Sekond'Awla, imma ta' min jikkonsidra l-fatt li meta l-kontenut tagħhom jiġi ppubblikat u l-imħallef irid jagħmel proċess verbal fuq xi ħaġa li m'għandhiex interess pubbliku, inkunu qed nagħmlu infringement tal-privacy ta' l-individwu.

Illum qegħdin ngħixu fiż-żmien tat-teknoloġija ta' l-informatika u nafu biżżejjed kemm il-privacy personali qiegħda tiġi mnaqqsa.

Il-fatt li mat-twelid ikollok numru li jibqa' jiġri miegħek matul ħajtek kollha huwa biżżejjed pero' dan huwa fenomenu mondjali għaliex l-informatika ma tistax iżżommha u saret neċessita' tal-ħajja.

Jien nixtieq inkun naf x'inhu l-interess pubbliku li testment sigriet li jkunu għaddew 100 sena minn fuqu jkun magħruf minn kulħadd iktar u iktar meta jkun sar testment ieħor li jkun ħassar dak it- testment sigriet.

Għaliex dak is-sigriet ta' l-individwu li b'testment ieħor ikunu ġabu null u bla effett m'għandux jiġi rispettat?

Kieku l- werrieta jridu jkunu jafu x'fih dak it-testment sigriet wara l-mewt tat- testatur, jistgħu jagħmlu applikazzjoni quddiem is-Sekond'Awla u jitolbu biex dak it-testment jiġi ppubblikat.

Allura jekk lanqas il-benefiċjarji ma jkollhom interess li jitolbu li dan it-testment sigriet jiġi ppubblikat għaliex ikun hemm testment ieħor li jirregola kif għandu jinqasam il-wirt u min għandu jgawdi u ma jgawdix, x'inhi l-ġustifikazzjoni li dawn it- testmenti sigrieti nagħmluhom pubbliċi?

Jien nissuġġerixi li waqt il- Kumitat tal-Kamra meta nkunu qed nikkonsidraw dan l-abbozz ta' liġi fl- istadju tal-Kumitat naraw jekk hemmx skop li l-pubbliċita' ta' dawn it- testmenti tiġi osservata.

Jien naqbel mal-miżura amministrattiva li dawn it-testmenti sigrieti jmorru għand l-arkivista biex innaqqsu ftit mil-piż li jipprevali fuq il-qorti imma naħseb li mill-bqija m'għandu jkun hemm l-ebda interess ulterjuri.

Ħaġa oħra li nixtieq nitkellem dwarha huma l-proċessi verbali li jridu jsiru mill-imħallfin u li kif diġa' ntqal minn sħabi, se jkomplu jżidu x- xogħol fis-Sekond'Awla.

Jien għandi esperjenza ta' sena u ftit xhur bħala ministru tal-ġustizzja u l-ewwel ħaġa li jgħidlek kull imħallef hija li ma jistax ilaħħaq ma' l-ammont ta' xogħol li għandu.

Fil-fatt in-numru ta' kawżi li hemm quddiem il-Qorti Superjuri u l-Qorti Inferjuri jammonta għal madwar 23,000 kawża u dawn qed jiżdiedu regolarment kull sena.

Filwaqt li qegħdin ngħidu li amministrativament se nneħħu dawk it- testmenti sigrieti mis-Sekond'Awla li għandhom 'il fuq minn 100 sena biex imorru għand l-arkivista fl-istess ħin qed ngħabbu lill-imħallef b'iktar xogħol għaliex irid jagħmel il-proċess verbali fuq dawn it-testmenti sigrieti li ħafna drabi lanqas biss ikunu jistgħu jinqraw.

Issa kulħadd jaf bil-pressure ta' xogħol li hemm fis-Sekond'Awla fejn isiru minn erba' sa ħames seduti fil-ġimgħa biex jiġu trattati kawżi ta' separazzjonijiet - issa hawnhekk m'aħniex nitkellmu fuq il-kontenzjuż li mbagħad jitilgħu quddiem il-Prim'Awla - u ċertu xogħol ieħor ta' natura volontarja fejn kollox irid jiġi assessed mill-imħallef.

Għalhekk nappella biex nerġgħu nagħmlu reconsideration ta' dan l-abbozz ta' liġi għaliex filwaqt li fil- prinċipju qed naqblu, naħseb li nkunu qed nimminaw l-oġġettiv ta' din il- liġi jekk min-naħa waħda nipprovaw inħaffu l-amministrazzjoni fil-qrati tagħna u u min-naħa l-oħra qed nerġgħu ngħabbu lill-imħallef b'dan ix- xogħol kollu amministrativ li jrid joqgħod jagħmel il-proċessi verbali.

L-iktar punt li jinkwetani f'din il-liġi huwa l-fatt li, mingħajr intenzjoni, qegħdin nimminaw il-prinċipju fundamentali tas-segretezza tat- testment.

Jien naħseb li dan il-prinċipju minn dejjem kien osservat bl- iktar mod rett fil-liġijiet tagħna u nafu biżżejjed x'inhuma r-regoli proċedurali biex nutar jagħmel release ta' testment lil xi ħadd biex appuntu tiġi rispettata l-konfidenzjalita' bl-iktar mod assolut.

Għalhekk inħeġġeġ li fl-istadju tal-Kumitat isir tibdil f'dan l-abbozz ta' liġi biex dawn it-testmenti sigrieti jkunu arkivjati, imma ma jiġux ippubblikati għax nerġa' ntenni li ħadd m'għandu l-interess li jkun jaf il- kontenut tagħhom.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

John Attard Montalto.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Sur President, dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna għandu x'jaqsam mat-testmenti sigrieti li jkunu depożitati fis-Sekond'Awla.

Fil-fatt ħadd ma jkun jaf jekk sarx testment sigriet jew le jekk ma jiġix ppreżentat ċertifikat tal-mewt ta' l-Insinwa lis-Sekond'Awla.

Min-naħa l-oħra, jekk ikun testment pubbliku, dak li jkun jista' jkun jaf jekk jekk sarx jew le imma l-kontenut tiegħu jibqa' sigriet bħalma jibqa' l-kontenut ta' testment sigriet sal-mewt tat-testatur.

Jekk fhimt tajjeb il-kollega tiegħi, diġa' tressqet leġislazzjoni f'dan ir- rigward u fil-fatt il-parti innovattiva ta' din il-liġi m'hijiex il-ftuħ tat-testment imma l-fatt li dan it-testment jiġi arkivjat.

Jidher li hemm żewġ linji ta' ħsieb dwar il-proċedura li għandha tintuża.

Jiena wisq nissuspetta li r-raġuni għaliex tressqet din il-liġi hija purament biex jinħoloq iktar spazju fis-Sekond'Awla għaliex ma naħsibx li l- fatt li jkun hemm testment sigriet li jibqa' sigriet għal dak iż-żmien kollu, se jaffettwa l-eredita' b'xi mod jekk jiġi ppubblikat.

Permezz ta' din il-liġi, dawk it-testmenti li se jkunu għaddew iktar minn 100 sena minn fuqhom se jiġu ppubblikati.

Personalment ma narax xi raġuni partikolari għaliex se ssir din il-proċedura u ma nistax nara x'importanza partikolari fl-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna ħlief li peress diġa' saret leġislazzjoni fuq l-ewwel parti tagħha, bilfors kellha titressaq din il-liġi biex il-proċedura tiġi segwita.

Dan ifisser li fl-ewwel Att li kellu x'jaqsam mat-testmenti sigrieti ta' iżjed minn 100 sena, kien hemm lapsus u biex wieħed jagħlaq dik it-toqba, qed issir din il-proċedura ġdida.

Fl-opinjoni tiegħi, hemm oqmsa li għandhom x'jaqsmu mas- suċċessjoni li għandhom ħafna iktar importanza mill-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna u m'għandix għalfejn nirriferi għal ċerti deċiżjonijiet li ttieħdu fl-ambitu kostituzjonali li jirriferu għal ċerti artikli tal- Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili.

Kieku l-gvern ressaq liġi biex dawk l-anomaliji li jeżistu fejn jidħol wirt li jaffettwa wlied li għandhom status differenti minn oħrajn jiġu in line ma' ċerti deċiżjonijiet ta' natura kostituzzjonali li ngħataw riċentement, naħseb li l-ħin tagħna kien ikun aktar meaningful għaliex il-proposti li jkunu qed jiġu diskussi jkollhom aktar entita'.

It-tielet punt li xtaqt nagħmel huwa li l-qasam tal-ġustizzja qed jiġi spezzat fis-sens li llum għandna ministru tal-ġustizzja u tal-gvern lokali li huwa responsabbli minn ċerti affarijiet li tradizzjonalment jaqgħu taħt il-qasam tal-ġustizzja u għandna wkoll il-ministru ta' l-intern li huma responsabbli minn ċerti affarijiet li tradizzjonalment ma jaqgħux taħt il- qasam ta' l-intern.

Fil-fatt il-ministru ta' l-intern - ovvjament għax il- Prim Ministru jaf il-kapaċitajiet li għandu - ingħata qasam wiesa' li ma jinkludix biss il-qasam ta' l-intern u l-planning authoirty li fihom infushom huma żewġ għadmiet ebsin, iżda fil-portfolio tiegħu żdiedulu xi affarijiet li tradizzjonalment aktar għandhom x'jaqsmu mal-ministeru tal- ġustizzja.

Probabbilment il-loġika tagħha hija li ċertu qasam li għandu x'jaqsam mal-ministeru ta' l-intern qed jiġi kkonsolidat b'ċerti ħwejjeġ li għandhom anoloġija pero' dan l-ispezzament tal-portfolios huwa open to debate.

Xtaqt nikkonkludi - għaliex informat li l-ministru jixtieq jagħlaq din il-liġi llum - billi ngħid li din il-liġi hija purament akkademika, speċjalment l-ewwel parti tagħha li diġa' saret leġislazzjoni dwarha u fil-fatt kellha titressaq il-parti neċessarja dwar il-proċedura peress li fl-ewwel liġi li kienet tressqet mill-Avukat Joe Fenech kienet tħalliet barra.

Fl-opinjoni tiegħi, hemm oqsma li għandhom x'jaqsmu mas-suċċessjoni li huma ta' ħafna aktar importanza minn dawn l-emendi li qed niddiskutu llum speċjalment fir-rigward ta' diversi deċiżjonijiet ta' natura kostituzzjonali li ttieħdu riċentement.

Minkejja li m'għandi xejn xi ngħid fuq l-abilita' tal-ministru pero' jidher li l-ispezzament tal-qasam tal- ġustizzja ma tantx huwa wieħed feliċi.

Grazzi, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Nistieden lill-Ministru biex jgħaddi għall-winding-up.

ONOR.

TONIO BORG: Sur President, l-ewwelnett qabel ma nibda nixtieq nuri l-apprezzament tiegħi għal dak li qalu diversi membri ta' l- oppożizzjoni li jien għandi biżżejjed x'nagħmel u li l-uffiċċju tan-nutar tal-gvern m'għandux għalfejn ikun taħt ir-responsabilita' tiegħi wkoll.

Pero' dan id-dipartiment ingħata lili u l-iskop ta' din il-liġi la għandu x'jaqsam ma' l-organizzazzjoni tas-Sekond'Awla u lanqas mal-kwestjoni in ġenerali tal-qorti.

L-unika raġuni għaliex din il-liġi qed tiġi pilotata minni hija li sal-lum l-artiklu li ġie emendat erba' snin ilu jgħid li meta jinfetaħ testment sigriet li jkun għadda iktar minn 100 sena minn fuqu, l-arkivista li huwa n-nutar tal-gvern - li jaqa' taħt il-ministeru ta' l-intern - irid jirreġistra dak it-testment sigriet fir-reġistru pubbliku, li wkoll jaqa' taħt il-portfolio tiegħi, mentri b'din l-emenda mhux se jkun hemm il-ħtieġa li dak it-testment sigriet jiġi reġistrat fl- Insinwa kemm minħabba l-kaligrafija ta' ċerti testmenti u kif ukoll minħabba ċerti dettalji li l-Att dwar ir-Reġistru Pubbliku jimponi li għandhom jiġu inklużi meta tagħmel reġistrazzjoni ma jeżistux f'dawn it- testmenti sigrieti.

Allura n-nutar tal-gvern qiegħed f'pożizzjoni li għandu liġi li ma jistax jimplimentaha fir-rigward ta' ċerti testmenti.

Din hija l-emenda li qegħdin nipproponu u l-kwestjoni kollha li daħal fiha b'tant abilita' l-Onor.

Mangion li t-testmenti sigrieti li għaddew 'il fuq minn 100 sena minn fuqhom m'għandhomx jinkixfu - ta' min jgħid li 95% tagħhom diġa' nkixfu - imissha tqajmet erba' snin ilu meta kienet tressqet l-emenda mill-ministru tal-ġustizzja ta' dak iż-żmien, l-Avukat Joe Fenech.

Jien ma qgħadtx niċċekkja jekk kienx intalab xi vot fuq dik l- emenda jew jekk saritx xi diskussjoni partikolari fuqha għax din kienet emenda fost xi 250 emenda oħra għall-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili.

Jista' jkun li sar xi dibattitu fuqha, pero' d-diskussjoni jekk it-testmenti sigrieti li jgħaddu 100 sena minn fuqhom għandhomx jinkixfu awtomatikament imissha saret erba' snin ilu.

Illum in-nutar tal-gvern għandu liġi li għaddiet minn dan il-parlament erba' snin ilu li ma jistax jimplimentaha għar-rigward ta' ċerti testmenti sigrieti u għalhekk qed titressaq din l-emenda biex ir-rekwiżit li t- testmenti sigrieti li għaddew 'il fuq minn 100 sena fuqhom jiġu reġistrati l-Insinwa jitneħħa.

Huwa veru li llum jeżistu problemi fil-qorti pero' ħafna mill-problemi li ssemmew mill-Onor.

Gulia u mill-Onor.

Herrera', żewġ avukati prattikanti fil-qorti, kienu jeżistu wkoll fi żmein il-gvern Laburista għax il-problema tas-Sekond'Awla ma żdieditx bil-ftuħ ta' dawn it- testmenti sigrieti imma nħolqot biż-żieda ta' kawżi ta' separazzjonijiet, bil-kwestjonijiet li jinqalgħu fuq il-kustodja tat-tfal, speċjalment meta Maltin ikunu miżżewġa barranin u jekk jinqala' xi inkwiet fiż-żwieġ tqum il-problema jekk it-tifel għandux jibqa' Malta jew jistax jakkumpanja lil missieru jew lil ommu barra minn Malta u affarijiet bħal dawn.

Għalkemm is-Sekond'Awla tal-Qorti Ċivili xi darba kienet qorti esklussivament ta' ġurisdizzjoni volontarja, illum tiddeċiedi l-iktar kawżi kontenzjużi li joħolqu ċertu animu u rankur minħabba li jkunu jinvolvu nies umani u ma nkunux qed nitkellmu fuq xi kawża dwar xi ħitan diviżorji jew fuq xi flus.

Imma ma naħsibx li jagħmel sens li noqogħdu nġebbdu l-argument u ngħidu li bil-pubblikazzjoni ta' dawn it-testmenti sigrieti se nġibu xi kollass tas- sistema!

L-ewwelnett il-maġġoranza tat-testmenti hekk imsejħa sigrieti diġa' ġew ippubblikati għaliex meta jmut xi ħadd u dak li jkun jippretendi jew jaħseb li għandu xi dritt fuq il-wirt tiegħu, l-ewwel ħaġa li jagħmel kemm biex jittieħdu l-flus tal-bank u kif ukoll biex tiġi ppreżentata pretensjoni fuq proprjeta' huwa li jordna r-riċerki.

Issa r-riċerki jsiru fl-insinwa għar-rigward tat-testmenti pubbliċi u fis-Sekond'Awla tal-Qorti Ċivili ta' Mata u ta' Għawdex għar-rigward tat-testmenti sigrieti u jekk jirriżulta li jkun hemm testment sigriet, dawk li jkollhom interess f'dak il-wirt - u naħseb li f'pajjiż żgħir bħal tagħna jkun hemm diversi nies li meta jaraw li jistgħu jiggwadanjaw xi ħaġa ipprovaw jikkonkretiżżaw dak l- interess - jagħmlu rikors biex wara li joħroġ il-bandu, jiġi ppubblikat it- testment sigriet.

Issa hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq żewġ tipi ta' testmenti sigrieti; dawk it-testmenti sigrieti li ġew revokati b'testment pubbliku pero' t-testment sigriet ikun għadu depożitat fis-Sekond'Awla u jkun għadda iktar minn 100 sena minn fuqu u allura m'għandhomx iktar valur.

L-argument li t-testmenti sigrieti li ġew revokati b'testmenti pubbliċi m'għandhomx jiġu ppubblikati jmissu sar erba' snin ilu.

Huwa veru li jista' jkun hemm testment pubbliku u testment sigriet pero' wara l-mewt m'hemm xejn iktar sigriet dwar it-testmenti.

Jien apprezzajt l-argumenti ta' l-Onor.

Mangion meta qal li testatur li għamel testment sigriet seta' ma kienx jaf li l-liġi tipprovdi għall- pubblikazzjoni tiegħu pero' nerġa' nirrepeti li dan l-argument imissu sar erba' snin ilu u mhux illum.

Allura bl-istess argument dawn it-testmenti sigrieti għandhom jibqgħu arkivjati fis-Sekond'Awla u jibqgħu sigrieti, għax dik l-emenda ma kenitx tgħodd biss għat-testmenti sigrieti li saru 100 sena ilu imma hija benchmark anke għal dawk li se jsiru fil-futur.

Pero' nerġa' nirrepeti li dak li għandna f'dan l-abbozz ta' liġi m'għandu x'jaqsam xejn ma' din il-kwestjoni.

Meta qrajt l-artiklu tal-Kodiċi ta' Organizzazzjoni ta' Proċedura Ċivili għidt li bażikament se jerġa' jiġi riprodott kif inhu llum bid-differenza li llum qed ngħidu li t-testmenti sigrieti li għaddew 'il fuq minn 100 sena fuqhom m'hemmx għalfejn jiġu reġistrati l-Insinwa, imma jkun biżżejjed li n-nutar prinċipali tal-gvern jirreġistrahom f'indiċi ta' secret wills u li l-imħallef jagħmel il-proces verbal.

Issa dan il-proces verbal ma jfissirx il-proces verbal li jagħmel il-maġistrat meta jkun hemm xi ħabta fatali jew inkella xi inċident serju fejn joqogħdu jinstemgħu x-xhieda kollha u lanqas kif qal l-Onor.

Herrera' li huwa summary tat-testment.

Kulma jagħmel l-imħallef f'dan il-proces verbal huwa li jgħid li, per eżempju, illum 8 ta' Ġunju, 1999 fid-9.00 a.m. infetaħ it-testment sigriet tat-tali individwu peress li għaddew 100 sena minn fuqu.

Jiġifieri żgur li mhux se jkun hemm kollass tas-sistema!

Testment jitkellem għalih innifsu u f'dan il-proces verbal se jiġu reġistrati biss id-dettalji ta' kif sar il-ftuħ tiegħu.

Għaliex qed ngħid li hemm bżonn li jsir mill-imħallef?

Jista' jagħti l-każ li testment sigriet ma jkunx fih xejn għaliex bis- sistema kif inhi llum, jiena nista' naqbad karta vojta u ma nikteb xejn fuqha, inpoġġiha f'envelop ssiġġilat, nagħtiha lir-reġistratur tal-qorti u ngħidlu li dak huwa t-testment sigriet tiegħi.

Ir-reġistratur tal-qorti m'huwiex se jiftħu imma sempliċement jirreġistrah, inħallas dak li hemm bżonn biex jiġi reġistrat u meta ssir ir-riċerka jidher li sar testment sigriet, imbagħad meta jinfetaħ isibu li m'huwa testment sigriet xejn.

Allura minħabba din iċ-ċirkostanza jkun tajjeb li mhux biss ikun hemm uffiċjal pubbliku imma membru tal-ġudikatura li jikkonstata dan il-fatt ħalli ma jkunx hemm kontroversja dwaru.

Issa jiena naħseb li fil-bidu se jkun hemm ċertu backlog ġaladarba se tiġi implimentata l-iktar issa u peress li l-Public Registry Act bdiet f'nofs is-seklu l-ieħor, qabel dik id- data mhux suppost hemm testmenti sigrieti, jiġifieri għall-bidu se jkun hemm ċertu ammont pero' mbagħad se jonqsu ħafna.

Punt ieħor li semmejtu meta rrispondejt il-punt li qajjem l-Onor.

Sammut huwa li għal dawk it-testmenti sigrieti li jkunu għaddew iktar minn 100 sena minn fuqhom ma japplikawx il-provvedimenti tal-ftuħ tat-testmenti sigrieti normali.

Meta saret l-emenda erba' snin ilu, donnu dan il-punt ittieħed for granted pero' aħna ridna nkunu iktar ċari dwaru u allura fil-klawsola l-ġdida li qed tiġi introdotta għidna li għar-rigward ta' dawk it-testmenti sigrieti li għaddew iktar minn 100 sena minn fuqhom, id- dispożizzjonijiet l-oħra ta' dan it-titolu - u issa ngħid x'inhuma - dwar il-ftuħ u l-pubblikazzjoni ta' testmenti sigrieti m'għandhomx japplikaw.

Din saret peress li artiklu 533 tal-liġi prinċipali jgħid hekk:

"Where a will is to be opened, the court shall by a decree, upon the application of any party interested, appoint the day, time and place for the oopening and publication of the will, and order that all interested parties be summoned: those known, by summons, and those unknown, by means of banns ...."

Allura jekk ma nagħmlux provvediment li din id-dispożizzjoni ma tapplikax għal dawn it-testmenti li se jiġu miftuħa awtomatikament, nistgħu niġu f'sitwazzjoni li l-imħallef qabel ma jiftaħ it-testment sigriet li jkun għadda iktar minn 100 sena minn fuqu, ikollu jsejjaħ - u l-Bambin biss jaf fejn huma - l-interested parties.

U hawnhekk niġu għall-punt li semma l-Onor.

Sammut fuq il-bandu.

Qed ngħidu b'mod speċifiku li l- proċedura tal-bandu u l-proċedura li jiġu notifikati l-persuni interessati m'hijiex se tapplika għall-ftuħ awtomatiku tat-testmenti sigrieti li jkunu għaddew iktar minn 100 sena minn fuqhom.

Forsi wieħed jista' jgħid li dan il-punt kien diġa' understood pero' tista' tqum problema ta' dan it-tip u allura qed nagħmluha b'mod ċar fil-liġi.

L-Onor.

Sammut saħaq fuq il-punt li l-perjodu ta' 100 sena jmissu jkun iqsar.

Jien naħseb li dan il-punt diġa' weġibtu meta rrispondejt lill- Onor. Herrera.

Jien ngħid li malli tnaqqas il-100 sena tkun qed tilgħab man- nar fis-sens li tibda tikxef ukoll it-testmenti sigrieti ta' nies li li l- Mulej ikun tahom ħafna għomor u jkunu għadhom ħajjin għaliex isibu li t- testment sigriet tagħhom jew xi testment antik li li jkunu għamlu u li jkun ġie revokat b'testment pubbliku se jinkixef, mentri aħna rridu nassiguraw li meta jinfetħu dawn it-testmenti sigrieti t-testatur ikun miet żgur u allura qed ngħidu 100 sena plus it-18-il sena li hija l-eta' meta tista' tagħmel testment jiġu 118-il sena.

Issa jekk xi ħadd jagħlaq 118-il sena f'dan il-pajjiż tinħolqilna problema pero' ma naħsibx li se jinqala' dan il-każ.

Barra minn hekk, għalkemm it-testaur ikun miet ma nixtiequx li jkun hemm hemm effetti fuq dixxendenti anke ta' ċertu eta' ta' eredi ta' dawn in-nies.

Allura naħseb li l-perjodu ta' 100 sena huwa perjodu raġjonevoli u se mai wieħed għandu jestendih.

MR SPEAKER: Onorevoli kkonkludi, jekk jogħġbok.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, naħseb li kellna diskussjoni ftit teknika pero' li kienet interessanti wkoll u fl-istadju tal-Kumitat inkunu nistgħu nikkonsidraw kwalunkwe emenda biex kemm jista' jkun dawn l-affarijiet ikunu iktar ċari u jkun hemm consensus fuq id-dettalji ta' din il-liġi wkoll.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att ta' l-1999 li jemenda l-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili" ikun moqri t-Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tieni Darba.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, nipproponi li dan l-Abbozz ta' Liġi jiġi kkonsidrat u diskuss fil-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att ta' l- 1999 li jemenda l-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili jiġi riferut lill-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Nitlob liIl-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali biex iressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal għada, 9 ta' Ġunju, fid-9.00 a.m. b'din il-aġenda:

Mozzjonijiet

Riżoluzzjoni dwar fondi għal ħtiġijiet speċjali lil kunsilli lokali.

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Amministrazzjoni tat-Taxxa – it- Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi – it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar is-Sekwestru u l-Kustodja ta' Minuri - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Proprjeta' tal-Għadu - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Protezzjoni Ċivili – it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar id-Dazji ta' Importazzjoni - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' l-Erarju - it- Tieni Qari (Kont.); u

Abbozz ta' Liġi dwar Servizzi ta' l-Ivvjaġġar u tat-Turiżmu għal Malta – it- Tielet Qari.

Abbozz ta' Liġi dwar Atti Nutarili (Provvedimenti Temporanji) – Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili – Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Sur President, nibda d-diskors tiegħi billi nawgura illi llejla qabel għada l-istrajk li qed iseħħ bħalissa fil-ġbir taż-żibel ma' Malta u Għawdex jiġi solvut b'mod raġonevoli u ċivili.

Matul dawn il- ġranet min-naħa ta' l-oppożizzjoni Laburista qgħadna attenti x'ngħidu u ma ngħidux, anzi konna prudenti u kawti ħafna meta semmajna leħinna kontra t- theddida għas-saħħa pubblika illi kienet qed tinfirex minħabba li l-gvern ma kienx qiegħed jassumi r-responsabbiltajiet ċentrali tiegħu biex servizz ta' emerġenza serju jiġi miżmum fl-ibliet u l-irħula ta' Malta u Għawdex.

Madanakollu xorta waħda ma nistax ma npoġġix on record in-nuqqas ta' sodisfazzjon kbir illi l-oppożizzjoni tinnota fil-mod kif il-gvern ċentrali ħares lejn din il-kriżi li żviluppat ġurnata wara l-oħra.

Kien hemm ċerti responsabbiltajiet u dmirijiet ċentrali li l-gvern kellu jassumi u ma assumihomx mhux biss f'dak li għandu x'jaqsam mal-manteniment u s-salvagwarda tas-saħħa pubblika imma wkoll fil-mod kif minn naħa jħares l-interessi tal-kunsilli lokali biex ikun żgur illi x-xogħol ta' tindif pubbliku jsir b'mod raġjonevoli u trasparenti u kif min-naħa l-oħra jissalvagwarda l-interessi ta' dawk li jipprovdu s-servizzi tat-tindif f'kuntest ġust u trasparenti.

Il-gvern ċentrali abdika mir- responsabbiltajiet tiegħu b'mod illi l-konsegwenzi mhux neċessarjament ħassewhom il-kunsilli lokali jew dawk li jipprovdu s-servizzi ta' tindif, imma ħassewhom l-iktar iċ-ċittadini.

F'dawn l-aħħar għaxart ijiem u aktar iċ-ċittadini raw illi servizz essenzjali fil-pajjiż jista' f'daqqa waħda jikkollassa fi żmien meta kien hawn sħana qawwija fil-pajjiż u fi żmien meta beda jirranka l-istaġun turistiku.

Il-gvern attwali ma kellu l-ebda risposta għal dawn il-problemi u ma deherx interessat li jkollu xi risposta għaliex aktar kien interessat li jimmarka punti ideoloġiċi u ta' pika illi ma kellhom l-ebda kontest f'dak li kien qed jiżviluppa.

Min-naħa ta' l-oppożizzjoni qgħadna attenti li nżommu attitudini korretta f'dan kollu, konna lesti u se nibqgħu lesti li nagħtu l-kontribut tagħna fl- interess nazzjonali pero' ċertament ma nistax ma nirrimarkax fuq in-nuqqas ta' ħeġġa u ħila biex il-gvern ċentrali jipprovdi servizzi ta' tindif pubbliku li kienu għall-aspettattiva taċ-ċittadini.

Filwaqt li nawguraw li l-istrajk jiġi solvut b'mod li jkun ġust, trasparenti u raġjonevoli għal kulħadd, xorta waħda naħseb li l-gvern għandu jagħmel analiżi sħiħa ta' l- operat tiegħu f'dan il-qasam għax parti sostanzjali mit-tort ta' dak li ġara u li qed jiġri bħalissa f'dan il-qasam jinkombi fuq il-gvern ta' Dr. Fenech Adami illi f'ħaġa bħal din ma kellux biżżejjed foresight biex jifhem il-konsegwenzi ta' ċerti deċiżjonijiet li ħa.

L-oppożizzjoni se tibqa' tosserva dak li jkun għaddej u tibqa' lesta illi fl-interess taċ-ċittadini tagħti l-konklużjonijiet tagħha dwar ħaġa illi ħafna drabi tinħass li m'hijiex daqshekk ċentrali għall-ħajja imma mbagħad meta titlifha jew issib li qed tonqos, jirriżulta li hija parti essenzjali mill-mod kif tiġi mmexxija ħajja ċivili.

Ċertament f'dawn l-aħħar ġimgħa u nofs u aktar konna xiehda ta' storja li fiha l-gvern ċentrali naqas milli jaqdi d-dmirijiet u l-funzjonijiet tiegħu tant illi ċ-ċittadini ħassewhom tabilħaqq waħidhom.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Adrian Vassallo.

ONOR.

ADRIAN VASSALLO: Mr Speaker, illum għandna sitwazzjoni f' pajjiżna fejn mijiet ta' Maltin u Għawdxin għandhom permess u liċenza mill- kummissarju tal-pulizija biex iżommu airgun id-dar.

Issa bħalma jaf kulħadd ftit huma dawk in-nies li jixtru airgun biex sempliċement ipoġġuha f'vetrina u joqogħdu jħarsu lejha imma l-maġġoranza tan-nies jixtruh biex ikunu jistgħu jisparaw bih.

Barra minn Malta madwar id-dinja kollha ssib ranges fejn dak li jkun ikun jista' jipprattika dan l-isport bil-kumdita', bis-sigurta', taħt osservazzjoni mingħajr periklu.

Hawn Malta kien hawn min talab biex jingħata permess biex iżomm shooting range, pero' fi żmien tliet snin l-awtoritajiet tal-pajjiż għadhom ma tawx il-permess biex dawn ir-ranges jintużaw.

Barra minn hekk, ma jingħatax permess biex dak li jkun ikun jista' jġorr jew juża airgun for sporting purposes.

Fil-fatt illum il-Ministru Tonio Borg f'risposti li tani għall-mistoqsijiet li għamiltlu kkonfermali li l- ebda Malti u Għawdxi ma jista' jispara airgun la għal skopijiet ta' kaċċa u lanqas f'range għaliex dawn ir-ranges huma kollha bla permess.

Jien nistaqsi: X'inhuma jistennew l-awtoritajiet tal-pajjiż biex jagħtu dawn il- permessi meta fid-dinja kollha ssib dawn ir-ranges?

L-isparar bl-airgun fuq targets huwa sport rikonoxxut u pprattikat mad-dinja kollha u hija wkoll dixxiplina sportiva olimpika pero' skond il-liġi Maltija kull min għandu airgun huwa mċaħħad milli jipprattika d-delizzju tiegħu.

Jien naf dawn l-affarijiet għaliex nisma' lin-nies jitkellmu u jgħidu li min iħobb dan l-isport jew jipprattikah fir-ranges li huma bla permess jew saħansitra jipprattikawh f'daru, f'xi garaxxijiet, fuq il-bjut u anke fil-btieħi.

L- importazzjoni tal-pellets għal dawn l-airguns qed tiżdied minn sena għal sena u dan ifisser li bilfors qegħdin jintużaw iktar.

Barra minn hekk, qegħdin jiżdiedu wkoll in-numru ta' cartridges ta' arja kumpressata li jintużaw fl-airguns.

Allura l-gvern jaf b'din is-sitwazzjoni li sal-lum hija meqjusa kontra l-liġi pero' għal xi raġuni jew oħra ma jridx jagħti l- permessi biex dak li jkun ikun jista' jirregolarizza ruħu u jkun jista' jipprattika dan l-isport bħalma jagħmlu f'pajjiżi barra minn Malta.

Impossibbli li l-kummissarju fi tliet snin ma sabx ħin biex jiffirma ħalli jkunu jistgħu joħorġu l-permessi jew forsi huwa mħabbat wisq bil- kriminalita' li hawn?!

Jien naħseb li hemm xi ħaddieħor fuqu li qed iżommu milli jagħmel dan.

Mr Speaker, issa l-affari bdiet tikkomplika ruħha.

Bħalma jaf kulħadd dan l-aħħar Malta ħadet sehem fil-logħob tal-pajjiżi ż-żgħar li saru ġewwa Liechtenstein u tela' wkoll is-segretarju parlamentari għall-isport - u minn hawnhekk nifraħlu talli rnexxielu jġib il-logħob li jmiss hawn Malta - biex jiltaqa' mal-kompetituri Maltin u ma' l-uffiċjali li telgħu magħhom.

Issa hawnhekk irrid nagħmel parentesi żgħira u ngħid li ma nistax nifhem għaliex ma' kull żewġ kompetituri ntbagħat uffiċjal, qishom xi tfal żgħar li trid toqgħod iżżommilhom idejhom.

Jien naħseb li kien ikun aħjar kieku minflok il-flus ntnefqu fuq l-uffiċjali ntużaw waqt it- training ta' dawn l-atleti jew inkella ntużaw biex ittellgħu xi atleti oħrajn li jippromettu.

Pero' l-iktar ħaġa li skantatni kien il-fatt li għalkemm id-dixxiplina sportiva ta' l-isparar bl-airguns hawn Malta hija illegali, il-kumitat olimpiku Malti bagħat tnejn min-nies biex jipparteċipaw proprju f'dan l-isport!

Għalija dawn l-affarijiet ma jagħmlux sens!

Qegħdin f'sitwazzjoni fejn għandek mijiet ta' Maltin li għandhom airgun u qed jiġu mċaħħda milli jipprattikaw dan l-isport u mbagħad ħaddieħor ġie ippremjat billi ngħata l-opportunita' li jipparteċipa u jirrappreżenta lil Malta f'dan il-logħob tal-pajjiżi ż-żgħar.

U hawnhekk id-domandi jibdew ħerġin weħidhom.

Kif intagħżlu dawn it-tnejn min-nies?

Jien nemmen li biex tintagħżel li tirrappreżenta lil pajjiżek f'logħob ta' din il-kwalita' trid tkun ilħaqt ċertu standard.

Fejn intlaħaq dan l-istandard?

Għaliex hawn Malta la jistgħu jsiru competitions u lanqas training għaliex huma kontra l-liġi.

Il-proċess ta' kif intgħażlu kien wieħed demokratiku u miftuħ għal kulħadd?

Il-Maltin kollha li jixtiequ jipprattikaw dan l-isport kellhom l- opportunita' li jintagħżlu?

Safejn naf jien meta tiġi biex tagħżel lil xi ħadd biex jirrappreżenta lill-pajjiż, trid tagħżel l-aqwa wieħed u din l- għażla ssir billi jsiru competitions, jieħu sehem fihom kull min irid u mbagħad by elimination joħorġu l-aqwa sportivi.

Imma f'dan il-każ, kull Malti kellu l-opportunita' li jipparteċipa jew min kellu għajnejh blu ħafna kellu xi drittijiet iktar minn ħaddieħor?

Issa nixtieq ukoll li l-Ministru Tonio Borg jispjegali għaliex inġab coach internazzjonali tajjeb biex jgħallem lil dawn it-tnejn min-nies.

Ma naħsibx li qagħad jgħallimhom minn minn fuq ir-ritratti kif iżommu l-arma u kif jimmiraw għaliex dan l-isport jitlob ħafna konċentrazzjoni.

Allura tajna work permit lil xi ħadd biex jiġi hawn Malta jgħallem lin-nies jiksru l-liġi?

Għaliex skond il-liġi hawn Malta ħadd ma jista' jispara airgun u ħadd ma jista' juża r-range!

Kulħadd jaf li t-training sar fir-range tal- Bidnija meta permess m'hemmx.

Ingħata xi permess speċjali biex ma tinkisirx il-liġi?

Għaliex ħaddieħor ma jistax jipprattika dan l-isport u dawn it-tnejn min-nies jistgħu?

Din hija l-ġustizzja illi għandna f'dan il-pajjiż fejn hawn min għandu drittijiet ħafna aktar minn ħaddieħor?!

Għandna sitwazzjoni fejn coach qed jitħallas mit-taxxi tal-poplu Malti u mit-taxxi ta' dawk in-nies li huma mċaħħdin milli jipprattikaw dan l-isport u ħadd ma jista' jżomm lil min b'xi mod jew ieħor jidher illi sgiċċa jew kiser il-liġi!

Nixtieq li xi ħadd jispjega dawn l-affarijiet għax din hija konfużjoni f'moħħ il-poplu għaliex ma jistax ikun li jkollok nies li jistgħu jipprattikaw dan l-isport u saħansitra jintagħżlu biex jirrapreżentaw lill-pajjiż u ħaddieħor ma jistax jagħmel dan.

Jien ngħid li qegħdin jaslu ħafna mixed messages għand il-poplu.

Skond il-liġi ħadd ma jista' jispara mkien u mbagħad fl-isports and leisure fair fil- preżenza tal-pulizija kien hemm range fejn kulħadd seta' jaqbad airgun u jispara.

Il-bieraħ stess deher artiklu fil-gazzetta "The Times" fejn studenti taħt is-16-il sena qabdu u għamlu range fi skola biex jisparaw bl-airgun bla kontroll ta' xejn.

Nixtieq nitlob il-permess tal-Kamra biex inpoġġi dan l-artiklu fuq il-Mejda tal-Kamra.

MR SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

ADRIAN VASSALLO: Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Artiklu li deher fil-ħarġa ta' "The Times" tat-Tnejn, 7 ta' Ġunju, 1999, intitolat "Students help Kosovo refugees through sports".

Dawn l-affarijiet jew qed isiru bi ksur tal-liġi jew inkella huwa kollu tort tat-taħwid li hawn f'dan il-pajjiż fejn kulħadd qed jagħmel li jrid.

Saħansitra fil-luna park li hawn bħalissa hemm range ta' l-airguns u kulħadd jista' jaqbad u jispara fuq it-targets bil-pulizija preżenti!

Jien ma rridx nagħmel witch-hunts imma nappella lill-Gvern biex jagħti l- permessi ħalli kulħadd ikun jista' jipprattika dan l-isport.

Mr Speaker, bħalissa qed issir froġa ta' mitt bajda li minnha ħlief riħa ta' diskriminazzjoni, nepotiżmu, ksur tal-liġi, nuqqas ta' regolamenti u ta' trasparenza, inġustizzja bejn Malti u ieħor, m'hijiex ħierġa.

Nispera li ningħata risposta għad-domandi li għamilt ħalli dawn l-affarijiet jiġu ċċarati.

Għalkemm il-Prim Ministru jħobb jitkellem fuq il-liberta', fuq l- onesta', fuq is-serjeta', fuq il-ġustizzja, fuq l-ugwaljanza bejn kulħadd illum qegħdin f'sitwazzjoni fejn qed issir diskriminazzjoni anke fil-qasam sportiv!

Nagħlaq dan l-intervent tiegħi billi ngħid li min qed iħawwad din il- froġa għandu jiċċara l-affarijiet u jerfa' r-responsabbilta' tiegħu - u mhux jagħmel bħall-Ministru Dalli li ma jerfa' responsabbilta' ta' xejn - billi illum qabel għada joħorġu l-permessi ħalli kulħadd jkun jista' jipprattika dan l-isport u mhux moħħna fl-Ewropa u mbagħad f'pajjiżna hija kontra l-liġi li tispara airgun.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Jose' Herrera.

ONOR.

JOSE' HERRERA: Mr Speaker, illum f'dan l-Aġġornament nixtieq inġib għall-attenzjoni ta' dan il-Parlament anomalija ġuridika pjuttost serja li qed taffettwa l-andament feliċi tas-sistema ġuridika tagħna kollha.

X'inhi din il-problema?

Wara ħafna snin il-Qorti Kostituzzjonali li ilha mwaqqfa mill-1964 irnexxielha tqum fuq saqajha għaliex jekk wieħed iħares lura lejn il- passat ta' din l-ogħla istituzzjoni fil-pajjiż - għaliex f'ċertu ambitu l- Qorti Kostituzzjonali hija suprema anke għal dan il-parlament - isib li din bdiet tiffunzjona biss f'dawn l-aħħar snin għax matul is-sittinijiet u s-sebgħinijiet kważi qatt ma rnexxielha tippronunzja ruħha fuq validita' o meno ta' liġi.

Meta kienet issir xi kawża biex tiġi annullata xi liġi, għal raġuni jew oħra l-qrati tagħna dejjem żammew pass lura milli jippronunzjaw ruħhom b'ċertu asserzjoni fuq dawn il-liġijiet.

Pero' ż- żmenijiet jinbidlu u magħhom jinbidlu wkoll is-sistemi u l-ħsebijiet tagħna wkoll.

Fil-fatt il-qrati tagħna emanċipaw ruħhom ħafna b'mod pożittiv u minn hawnhekk nixtieq nifraħ lill-imħallfin tagħna li għandhom il-kuraġġ - u din m'hijiex xi ħaġa faċli - illi okkażjonalment - u dan ma jagħmluhx b'mod frivolu - ikollhom l-awdaċita' illi jippronunzjaw ruħhom illi ċerti liġijiet f'dan il-pajjiż jkunu anti-kostituzzjonali u per konsegwenza jiddikjarawhom nulli u bla effett.

Dan jawgura tajjeb għas-sens ta' demokrazija f'dan il-pajjiż u għar-rule of law għaliex inutli li jkollok kostituzzjoni miktuba b'mod sabiħ illi liċ-ċittadini tiggarantilhom ċerti drittijiet fundamentali on paper u mbagħad dawn iċ-ċittadini tagħna ma jkollhomx l-għodda biex jinforzaw dawk id-drittijiet tagħhom.

Fil-fatt biex iċ-ċittadini jinforzaw dawn id-drittijiet iridu jirrikorru quddiem il- Qorti Kostituzzjonali tagħna.

Għalhekk nieħu pjaċir ninnota illi kien hemm żvilupp pożittiv ħafna mill-qrati tagħna fis-sens illi l-imħallfin tagħna rabbew aktar stoffa u qed jagħtu ċerti deċiżjonijiet li jagħtu aktar saħħa lid-drittijiet inerenti taċ-ċittadini tagħna.

Issa minn fejn toħroġ l- anomalija?

L-anomalija tirriżulta mill-fatt li għalkemm dan ix-xahar kellna numru ta' sentenzi mill-qrati tagħna li ddikjaraw li ċerti provvedimenti fil- liġijiet tagħna huma anti-kostituzzjonali, xorta waħda ma sarux l-emendi neċessarji sabiex il-liġijiet tagħna jiġu aġġornati mal-pronunzjament tal- Qorti Kostituzzjonali.

Allura qegħdin f'sitwazzjoni fejn liġi għadha tesiġi, per eżempju, ċertu proċedura meta dik il-liġi tkun ġiet dikjarata nulla mill-Qorti Kostituzzjonali tagħna.

Fl-opinjoni tiegħi, din l- anomalija għandha tiġi rimedjata bl-aktar mod urġenti u qed nieħu din l- okkażjoni biex inġib dawn l-affarijiet a konoxxenza ta' dan il-parlament biex dawn il-liġijiet jiġu assimilati jew emendati skond il-pronunzjament tal-qrati tagħna.

Fil-fatt jien nipproponi li jitwaqqaf kumitat ad hoc, anke jekk hemm bżonn ta' din il-Kamra, li jkun kompost minn membri parlamentari taż-żewġ naħat u jkun hemm ukoll rappreżentanza mill-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali li xogħlu jkun biss illi jissindika l-qrati tagħna għal dak li jirrigwarda pronunzjamenti tal-qorti dwar drittijiet fundamentali tal-bniedem, fuq ċerti liġijiet li jiġu dikjarati nulli u pronunzjamenti oħrajn li jistgħu jkunu wkoll ta' natura amministrattiva fejn il-qrati jkunu ddeċidew f'kawżi ċivili illi ċerti proċeduri jkunu anti- kostituzzjonali.

Per eżempju, naf li ngħatat sentenza mill-qrati ordinarji li tiddikjara illi biex il-gvern jieħu proprjeta' m'huwiex biżżejjed illi jiddikjara li għandu bżonnha for a public purpose imma dan il-public purpose jrid jiġi manifestat.

Pero' għalkemm isiru dawn il-pronunzjamenti u l-kawża tintrebaħ, il-liġi tibqa' kif inhi u dan huwa ħażin ħafna.

Huwa veru li dan il-Parlament huwa sovran pero' jrid jiffunzjona fil-framework tal- Kostituzzjoni miktuba tagħna.

Din hija d-differenza bejn Malta u pajjiżi oħra.

Meta l-Ingliżi tawna l-indipendenza tagħna rabtuna b'kostituzzjoni miktuba u dik il-kostituzzjoni hija l-liġi suprema tal-pajjiż.

Issa għalkemm dan il-parlament huwa sovran u jista' jilleġisla fuq xiex irid, irid jilleġisla dejjem f'dan il-framework u allura ma jagħmilx sens li nħaddnu dawn il-prinċipji sbieħ u mbagħad qed ikollna pronunzjamenti mill- Qorti Kostituzzjonali li tgħidilna li ċertu liġijiet jilledu d-drittijiet fundamentali tal-bniedem.

Ħalli nagħti eżempju.

Dan l-aħħar ingħatat sentenzal mill-Qorti Ewropea għad-Drittijiet tal- Bniedem li ddikjarat li l-proċedura tal-liberta' proviżorja kienet anti- kostituzzjonali.

Kif ingħatat din is-sentenza, qam paniku sħiħ pero' l- liġi tal-proċedura kriminali għadha tirrikjedi li jridu jiġu segwiti ċertu normi biex persuna tinħeles mill-arrest.

Allura l-ġudikanti kif se jmexxu?

Suppost li meta l-qorti tiddikjara li liġi hija anti-kostituzzjonali, din il-liġi trid tispiċċa pero' kulħadd jaf li din il-liġi tista' tiġi revokata biss mill-parlament.

Allura teżisti anomalija li ħadd ma jaf kif se jmexxi u dawn huma kwestjonijiet fundamentali u ġuridiċi li jolqtu l-mod ta' kif niggvernaw dan il-pajjiż.

Jekk ninjoraw l-prinċipji bażilari li jagħmluna stat demokratiku, stat illi l-poteri tiegħu jaqgħu taħt tliet kolonni: il-parlament, il-qrati u l-eżekuttiv inkunu qed inkissru l- bilanċ li jeżisti u bil-mod il-mod dan il-bilanċ qed jitkisser.

Kif diġa' għidt, il-qrati tagħna fil-passat kienu jaħsbuha darba darbtejn qabel ma jasserixxu ruħhom fuq materja ta' natura kostituzzjonali u allura forsi dan il-bżonn ma kienx daqstant urġenti.

Imma llum, grazzi għall-kwalita' ta' stoffa li għandhom ċerti mħallfin tagħna, iż-żmenijiet qed jitbiddlu għall- aħjar.

Għalhekk qed nitlob lil dan il-parlament u lill-gvern tal-ġurnata biex jikkonsidra din il-materja bħala materja urġenti.

Aħna niftaħru ħafna li għandna dritt immorru quddiem il-Qorti Ewropea għad-Drittijiet tal-Bniedem pero' d-diskors sabiħ m'huwiex biżżejjed, irridu nkunu maturi biżżejjed, ma rridux inkunu medjokri aktar u rridu nibdew aħna stess naċċettaw li s-sistema politika u demokratika tagħna, ir- rule of law tagħna jesiġu li nsegwu ċerti normi kif isegwu ċerti pajjiżi aktar żviluppati minna.

Għalhekk naħseb li wasal iż-żmien illi jsir ripensament fuq dawn l-affarijiet kollha, mill-paroli ngħaddu għall-fatti u nattwaw dak li suppost qed nattwaw.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada, l-Erbgħa, 9 ta' Ġunju, 1999, fid-9.00 a.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

MINISTERU GĦAT-TRASPORT U KOMUNIKAZZJONI - MEMBRI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid min huma l-membri li jiffurmaw l- istaff kollu tal-Ministeru tiegħu?

Jista' l-Ministru jgħid: 1) meta dawn bdew jaħdmu hemm? 2) x'karigi jokkupaw u xi kwalifikazzjonijiet għandhom? 3) x'salarju u allowances qed jirċievu? 4) kemm minnhom qegħdin bil- kuntratt? 5) kemm minnhom huma seconded u minn fejn huma seconded? 6) min minnhom qed juża karozza tal-gvern? 7) min minnhom jagħmel użu ta' mobile phones? 8) kemm hi l-ispiża tal-kontijiet tal-mobile phones ta' kull wieħed li qed jagħmel użu mill-mobile phones minn meta beda jagħmel użu minnu xahar b'xahar? 9) min minn dawn għandu s-servizz tat-telephone b'xejn fir- residenza privata tiegħu?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Waqt li nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat- tweġibiet li tajt għal mistoqsijiet parlamentari Nru 120, 134, 296, 3456 u 3513, jien infurmat li żewġ persuni oħra ffirmaw il-kuntratt - ftehim biex jaqdu dmirhom fis-Segretarjat Privat tal-Ministeru.

Dawn huma:

Assistent Personali - Is-sur Joseph Vella - Uffiċjal Pubbliku

Segretarju Privat - Is-Sur Raymond Demicoli - Bil-kuntratt

Mill-uffiċjali l-oħra temm il-kariga tiegħu Alfred Ciantar li kien jokkupa kariga fis-Secretariat Pool.

Il-persuni li qed jagħmlu użu mill-mobile phone huma Joseph Vella u Raymond Demicoli.

In -nefqa totali ndividwali bejn Settembru 1998 u Marzu 1999 hija Lm91 u Lm252 rispettivament.

Il-kundizzjonijiet l-oħra li dwarhom qiegħed jistaqsi l-Onorevoli Interpellant huma kollha konformi ma dak imniżżel fil-Memorandum `Engagement of Staff in Private Secretariats` li tqiegħed fuq il-mejda tal- Kamra f`Novembru li għadda.

Irrid inżid li m`hemm l-ebda persuna ssekondata minn xi Organiżazzjoni Parastatali.

UNIVERSITA' - STUDENTI - MOBILE PHONES

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk huwiex projbit li jiddaħħlu mobile phones minn studenti fis-swali fejn isiru eżamijiet, kollha organizzati mill- Universita' ta' Malta?

Jikkonferma l-Ministru li meta kienu diġa' tqassmu l-karti tal-Matematika tas-SEC f'sala waħda u nstab li f'sala oħra fiċ-Ċentru Tekniku ta' Raħal Ġdid ma kienx hemm karti għall-istudenti, il-karti ta' l-ewwel sala nġabru wara li l-istudenti kellhom iż-żmien jaqraw il-karta?

Jikkonferma li dawk l-istudenti li laħqu raw il-karti tħallew jippassiġġaw barra s-sala tagħhom u kien hemm minn uża il-mobile phone u anke il-card phone?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li minn din is-sena, it-tmexxija ta' l- eżamijiet tal-MATSEC, fil-jiem ta' l-eżami, tħallew f'idejn id-Dipartiment ta' l-Eżamijiet tal-Ministeru ta' l-Edukazzjoni.

Fis-snin ta' qabel, sakemm dawn l-eżamijiet kienu taħt il-Ko-Ordinatur tal- MATSEC, ma nqala' ebda każ ta' studenti li ħadu magħhom mobile phones fil- kamra ta' l-eżami.

Kieku dan kien il-każ, l-istudenti kienu jkunu pprojbiti milli jagħmlu użu minn mobile phones.

Informat ukoll li d-Dipartiment ta' l-Eżamijiet ma jħallix studenti jidħlu b'mobile phones fiċ-Ċentri ta' l-Eżamijiet.

Il-Head of Centres u l-invigilators kellhom struzzjonijiet li jaraw meta jpoġġu għall-eżami, l-istudenti jkollhom biss dak li huwa meħtieġ għal waqt l-eżami.

Dwar it-tieni parti tal-mistoqsija informat li ċ-Ċentru Tekniku ta' Raħal Ġdid huwa kompost minn sala li tesa' 130 ruħ u blokk ta' 24 kamra li jesgħu 580 ruħ.

Wara li d-dipartiment għamel l-istħarriġ neċessarju, ż-żewġ Heads of Centre li kienu responsabbli ta' dan iċ-Ċentru flimkien ma' l-Invigilators jinnegaw kompletament li tqassmu xi karti ta' l-eżamijiet qabel il-ħin.

Huma kkonfermaw bil-miktub li kemm l-istudenti fis-sala kif ukoll fil-blokk bdew it-tieni parti ta' l-eżami flimkien fl-10.00a.m.

Huma jinnegaw kompletament li kien hemm xi studenti li użaw mobile phones hekk kif imsemmi f'din il-mistoqsija parlamentari.

Huma wkoll ikkonfermaw li ma teżisti ebda card phone fis-sala fejn saru dawn l-eżamijiet.

UNIVERSITA' - EŻAMIJIET TAL-SEC/MATSEC

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kif jintgħażlu dawk il-persuni li jagħmluha ta' heads of centre kif ukoll ta' invigilators ma' l-istudenti fl-eżamijiet tas- SEC, MATSEC, eċċ. organizzati mill-Universita' ta' Malta?

Ma jaħsibx il- Ministru li wasal iż-żmien li dawn in-nies ikunu għalliema kwalifikati, anke dawk irtirati, li ma jgħallmux is-suġġett li jkun qed jiġi eżaminat?

Mill-eżamijiet li saru s'issa kien hemm xi każi fejn ġie rapportat li kien qed isir ikkupjar?

Jekk fl-affermattiv, f'liema eżamijiet u x'passi ttieħdu?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li din is-sena d-Dipartiment ta' l-Eżamijiet ingħata l-inkarigu mill-Matsec Board biex jieħu ħsieb jappunta l-Heads of Centre għall-eżamijiet fil-kitba tas-Sec u l-Matsec.

Id-Dipartiment għażel il-Heads of Centre minn fost l-impjegati tiegħu stess, kif ukoll mil-lista provduta mill-Board tal-Matsec li qabel kienu jiġu appuntati f'din il-kariga.

L-invigilators li intgħażlu biex jieħdu sehem fit-tmexxija ta' l-eżamijiet ta' din is-sena kienu dawk li attendew għal waħda mil-laqgħat li d- Dipartiment ta' l-Eżamijiet organizza biex jispjega l-proċeduri u d-doveri ta' l-Invigilators.

Għal dawn il-laqgħat, id-Dipartiment bagħat għal kull persuna li kienet inkluża fil-lista mogħtija mill-Matsec Board kif ukoll mil-listi li kellu l- istess dipartiment li jiġu appuntati għall-eżamijiet ta' Barra.

Dwar it-tieni parti tal-mistoqsija jekk invigilators għandhomx ikunu għalliema kwalifikati anke jekk irtirati, d-dipartiment ma jaqbilx għal kollox ma' din il-proposta.

Id-Dipartiment dejjem kellu numru ta' invigilators minn kull settur tal- ħajja li taw servizz eċċellenti lid-dipartiment biex setgħa jmexxi l- eżamijiet bl-akbar serjeta` matul iż-żmien li ilu jikkonduċi l-eżamijiet ta' Barra u Lokali.

Id-Dipartiment jisħaq l'aktar li l-individwi jkunu ta' livell aċċettabbli ta' edukazzjoni u juru inizjattiva u dedikazzjoni fis-servizz li jagħtu lid- Dipartiment.

Dan jista' jsir mhux biss minn għalliema iżda wkoll minn individwi oħra fis- soċjeta`.

Id-Dipartiment qed jagħmel sorveljanza kontinwa minn sessjoni għal oħra biex jara li l-invigilators appuntati jagħtu l-aħjar servizz biex l- eżamijiet kollha jitmexxew bl-akbar serjeta` u impenn.

Dwar l-aħħar parti tal-mistoqsija informat li ġew irrapurtati żewġ każi ta' kkupjar.

Dawn kienu fil-karti ta' l-English Literature Paper 2 tas-Sec u fil- Chemistry Paper 2 fil-Livell Avvanzat tal-Matsec.

Il-Head of Centre inkarigati miċ-Ċentri fejn saru dawn l-eżamijiet, għamlu rapport fuq il-każ u dawn ġew mgħoddija mal-scripts lill-Matsec Board għall-attenzjoni tagħhom.

EŻAMIJIET TAS-SEC/MATSEC

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid liema huma dawk il-postijiet li m'humiex ta' l- Istat li huma ċentri fejn isiru l-eżamijiet tas-SEC, MATSEC, eċċ?

Jista' jgħid jekk jistax jiġi kkunsidrat li l-eżamijiet jibdew isiru fl-iskejjel rispettivi ta' l-istudenti biex la jkun hemm skariġġ bla bżonn ta' l- istudenti kif ukoll ma jkunx hemm sparpaljar ta' riżorsi umani?

Jaqbel il- Ministru li għalliema minn dawn l-iskejjel jagħmluha ta' invigilators basta ma jkunux jgħallmu dak is-suġġett li jkun qed isir l-eżami fih?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-iskejjel tal-V u tas-VI Form tal- Kulleġġ San Alwiġi intużaw bħala Ċentri għall-Eżamijiet tal-Matsec li saru fis-sessjoni ta' din is-sena fil-livell Avvanzat u Intermedjarju.

Informat ukoll li d-Dipartiment ta' l-Eżamijiet għamel arranġamenti mal- Kulleġġ ta' San Alwiġi u De La Salle biex juża l-laboratorji tagħhom biex jikkonduċu l-eżamijiet Prattiċi tal-Chemistry u Physics ta' l-Associated Examining Board billi l-faċilitajiet fl-iskejjel ta' l-Istat ma kienux biżżejjed biex jakkomodaw in-numru ta' kandidati li resqu din is-sena għal dawn is-suġġetti.

Dwar il-proposta li fil-futur l-eżamijiet tal-Matsec u Sec jibdew jiġu organizzati fl-iskejjel rispettivi tagħhom, informat li huwa l-impenn tad- Dipartiment li jirnexxielu jilħaq dan il-għan.

Fil-fatt id-Dipartiment ta' l-Eżamijiet inkluda din il-proposta fil-Business Plan tal-1999-2001.

Is-suġġeriment dwar jekk għalliema mill-istess skola għandhomx jitħallew jagħmluha ta' invigilators fl-iskejjel tagħhom stess, jirrikjedi diskussjoni ma' diversi partijiet qabel jiġi deċiż għandux jiġi aċċettat fil-prinċipju.

PULIZIJA - EŻAMI TAS-SURĠENTI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm membri tal-Korp tal-Pulizija li qagħdu għall eżami għal surġent li r-riżultat tiegħu ħareġ il-ġimgħa li għaddiet?

Kemm għaddew?

Minn dawk li għaddew kemm minnhom kellhom: (1) Anqas minn ħames snin servizz? (2) Bejn ħames u għaxar snin servizz? (3) Aktar minn għaxar snin servizz?

Kemm hu t-total ta' surġenti fil-Korp tal-Pulizija inkluż dawk li għaddew minn dan l-eżami?

Intlaħaq in-numru ta' surġenti li huwa previst li jkun hemm?

Kemm hemm surġenti li għandhom aktar minn 25 sena servizz?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi kien hemm 89 kuntistabbli li qagħdu għall-eżami għal surġent li minnhom 28 għaddew.

Minn dawk li għaddew 13 għandhom inqas minn 5 snin servizz, 10 għandhom bejn 5 u 10 snin servizz filwaqt li 5 għandhom aktar minn 10 snin servizz.

Fil-preżent in- numru ta' surġenti fil-Korp huwa ta' 274, li minnhom 22 għandhom aktar minn 25 sena servizz.

Dan in-numru ma jinkludix dawk il-kuntistabbli li għaddew mill-eżami msemmi.

Ninsab infurmat ukoll li skond il-complement approvat n-numru ta' surġenti irid ikun 301.

PULIZIJA - AKKADEMJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid meta hu maħsub li jiggradwaw dawk li qegħdin jagħmlu l-kors fl-Akkademja tal-Pulizija biex jinħatru spetturi fil-Korp tal-Pulizija?

Kemm minn dawn huma diġa' membri fil-Korp?

Jista' l- Ministru jgħid jekk dawn hux diġa' għamlu xogħol fit-taqsimiet differenti tal-pulziija bħala parti mit-taħriġ tagħhom?

Jekk fl-affermattiv, f'liema taqsimiet servew?

Hemm minnhom li qed jispeċjalizzaw f'xi xogħol partikolari?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat il-kors li qed jirreferi għalih l- Onorevoli Interpellant tlesta u anke` ħareġ ir-riżultat.

F'dan il-kors kien hemm 24 kadett, li minnhom 17 huma surġenti fil-Korp tal-Pulizija.

Parti mit-taħriġ kien li l-kadetti ġew assenjati fid-diversi taqsimiet tal- Korp, li kienu fil-maġġor parti tagħhom fid-Distretti, fid-Dipartiment ta' l-Investigazzjoni Kriminali, fit-Taqsima ta' l-Immigrazzjoni u fit-Taqsima ta' kontra d-Droga.

Ħadd minn dawn il-kadetti għadu ma speċjalizza f'xi qasam partikolari.

SKEJJEL TAL-KNISJA - ĦLASIJIET

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien il-ħlas li sar lill-Knisja matul din is- sena skolastika skond il-ftehim bejn Stat u Knisja?

X'kien il-ħlas - xahar b'xahar - bejn Settembru u Mejju ta' din is-sena skolastika?

Matul din is- sena skolastika kien hemm xi talbiet biex isir xi ħlas addizzjonali aktar milli kien oriġinarjament previst?

Għal liema raġuni?

X'kien l-ammont mitlub?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-ħlas li sar lill-Knisja matul din is- sena skolastika skond il-ftehim bejn Stat u Knisja jammonta għal Lm5,183,813.

Il-Ħlas, xahar b'xahar, kien hekk:

|Settembru 1998 |Lm557,086 | |Ottubru 1998 |Lm663,287 | |Novembru 1998 |Lm551,929 | |Diċembru 1998 |Lm626,096 | |Jannar 1999 |Lm557,083 | |Frar 1999 |Lm557,083 | |Marzu 1999 |Lm557,083 | |April 1999 |Lm557,083 | |Mejju 1999 |Lm557,083 |

Matul din is-sena skolastika kien hemm żewġ (2) talbiet sabiex isir ħlas addizzjonali aktar milli kien oriġinarjament previst.

Dawn kienu hekk:

i) Ammont ta' Lm300,193 li jirrappreżenta arretrati ta' salarji għas-snin 1996 sa 1998 (Lm234 kull persuna bħalma ħadu l-ħaddiema tal-gvern); u

ii) Ammont ta' Lm130,303 li jirrappreżenta arretrati ta' salarji mis-sena 1991 tal-gradi ta' l-Instructors skond il-ftehim milħuq f'Settembru 1998 bejn il-Knisja u l-Malta Union of Teachers dwar ir-riorganizzazzjoni tal- gradi ta' l-Instructors fl-iskejjel tal-knisja.

PATATA ALPHA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Peress li l-Ministru qal li l-patata Sante hija mfittxija ħafna fl- Olanda, il-Ministru qed jgħid li l-importaturi Olandiżi m'għadhomx jirrikonoxxu l-Alpha bħala varjeta' ta' kwalita'?

Huwa l-kas li aktar ma tiżdied il-kwantita' ta' varjeta' sante l-prezz jaqa' u mhux jogħla għall- bdiewa?

Jekk iva, għaliex?

Jekk le, għaliex?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Huwa fatt li s-Sante' fil preżent qegħda tgawdi post fost l-iktar erba varjetajiet favoriti mal-konsumatur Olandiż iżda b'daqshekk ma jfissirx li għandu jkun traskurat dak li nkiseb matul is- snin.

Mingħajr dubju sa llum l-Alpha ta' Malta għadha popolari fis-suq Olandiż iżda kemm għaliex iktar ma jgħaddi ż-żmien iktar tinħass il-ħtieġa li tinsab varjeta alternattiva minħabba problemi tekniċi li ta' kull sena qegħdin jiżdiedu kif ukoll minħabba l-fatt li s-suq tal-Alpha huwa limitat għal madwar 5,000 tunellata u għaldaqstant iktar żieda ta' din il-varjeta jfisser sogru li jintilef il- premium price.

Minħabba dawn ir-raġunijiet u bil-ħsieb li jitrawwem suq ġdid u iktar bikri apparti minn dak tal-Alpha qegħdin inkomplu bil-provi fuq is-Sante' s'issa taw riżultati posittivi ħafna.

PATATA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid fuq liema kriterji jaqbel ma' l-outright purchase, prezz finali, u huwa kontra s-sistema ta' prezz minimu garantit?

Għaliex huwa kontra l-kuntratt li għamel il-gvern preċedenti Laburista meta nnegozja s-6,000 tunnellata kollha bi prezz minimu garantit?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Jien qatt ma indikajt li jiena kontra s-sistema ta' prezz minimu garantit.

Iżda fiċ-ċirkostanzi tal-patata tal-varjeta' Sante', li kien kontra tagħha l-Onor.

Interpellant meta kien Ministru, kien aħjar u ta' benefiċju aktar għal bidwi Malti li jsir ftehim separat minn dak tal-varjeta' Alpha sabiex tibbenefika mill-fatt li s-Sante' hija ħafna aktar bikrija u tgawdi suq separat.

Fuq kollox il-bdiewa ma jsofrux nuqqas fil-prezz bħal meta insterqu Lm13,500 minn flushom sabiex jitatta' l-fjask fl-esportazzjoni tal-ħaxix lejn l-Ingilterra, kif sar fiż-żmien meta l- Onor. Interpellant kien Ministru.

PATATA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: B'riferenza għall-prezz imsejjaħ rekord għall-patata bikrija, jista' l-Ministru jinformani xi prezzijiet ġabu l-bdiewa għall-patata bikrija matul dawn l-aħħar ħames snin, sena b'sena, qabel il-Ministru ħabbar il-prezzijiet?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Il-ħlas li rċevew il-bdiewa għall-patata bikrija ta' Malta li kienet imsiefra matul dawn l-aħħar ħames snin kien jikkonsisti b'dan il-mod:

1998 Lm11 il-qantar 1997 Lm11 il-qantar 1996 Lm14 il-qantar 1995 Lm14 il-qantar 1994 Lm11 il-qantar

Minn dan jdher li din is-sena, 1999, il-prezz ta' Lm14.20 il-qantar imħallas lill-bdiewa għall-patata bikrija tat-tip Sante' qabeż kull ħlas ieħor li qatt tħallas għall-patata esportata.

Hawn ta min isemmi li sentejn ilu, fi żmien meta l-Onor.

Interpellant kien responsabbli mill-Agrikoltura, ġew imsiefra 789 tunnellata patata Sante' fuq ftehim li kien sar fi żmien l-Amministrazzjoni Nazzjjonalista.

Kien kollu għal xejn li l-esportazzjoni tagħha kienet bdiet sa mill-20 ta' Marzu, iktar minn xahar qabel is-soltu, għaliex b'sorpriża u disfatta kbira għal dawk li kabbruha mhux biss għamlet tajjeb għall-prezz tal-Alpha iżda fuq kollox ma tħallsux l-ogħla prezz tal-Alpha kif kien miftiehem u fuq kollox kif effettivament tħallas għaliha n-negozjant Olandiż, qisu dan kien preludju għall-forġa li seħħet wara biex tħallsu dawk li esportaw il-ħaxix frisk lejn ir-Renju Unit.

PULIZIJA - REFUĠJATI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 7171 li oriġinarjament saret lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u li issa ġiet riferuta lilek u ċioe' tista' tgħid kemm fil-fatt huwa n-numru ta' refuġjati li hawn f'pajjiżna fil-mument?

X'nazzjonalita' għandhom u kemm minnhom huma tfal?

Kemm kien in-numru ta' refuġjati matul dawn l-aħħar għaxar snin, sena b'sena, u x'nazzjonalita' kellhom rispettivament?

ONOR.

TONIO BORG: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għall-ewwel parti tat-Tweġiba li jien tajt għall-Mistoqsija Parlamentari Nru. 7228.

PATATA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid fejn hi d-differenza ta' 16% jew 45% żieda għall-bdiewa meta fuq il-kwantita' ta' 471 tunnellata bikrija kull prezz finali ta' 30.65 Guilder u għat-3,000 tunnellata bikrija Alpha kellu l- prezz minimu garantit u mhux finali ta' 30.60 Guilder fuq il-kwantita' kollha?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ma natiħx tort lill-Onor.

Interpellant li jinħasad u donnu għadu ma jridx jemmen li d-differenza hi dik li hi.

Infatti bi ftit eżerċizzju ħafif wieħed malajr jikkonferma li:

1.il-prezz medju miftiehem mal-importatur kien ta' NLG30.75 filwaqt dak tal- Alpha huwa NLG26.50 - id-differenza tirriżulta ta' iktar minn 16%; u

2. ħlas mogħti din is-sena lill-bdiewa għas-Sante' jisboq b' Lm4.39 dak medju li ngħata lill-bdiewa sentejn ilu għall-istess varjeta - dan ifisser differenza ta' mhux inqas minn 45%.

PATATA SANTE

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jinformani għaliex innegozja prezz finali (outright purchase) għall-patata tal-varjeta' Sante fuq il-kwantita' kollha ta' 600 tunnellata u ċioe' li minnhom ġiet esportata 471 tunnellata?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Jidhirli li sa kemm il-prezz fiss (outright purchase) ikun wieħed tajjeb, ma nħossx li wieħed għandu jissogra jaċċetta prezz minimu garantit iktar baxx bl-isperanza li forsi jinkiseb overprice.

Dan kollu jagħmel iktar sens meta wieħed jifli bir-reqqa l-aħħar kuntratt għall-esportazzjoni tal-patata ta' Malta li jkopri mill-1999 sa l-2001 fejn wieħed ma jistax ma jinnotax b'dispjaċir kemm dan il-ftehim huwa ta' skoraġġiment għal dawk li jkabbru dan il-prodott għas-safar.

Fost il-fatti li l-iktar jispikkaw insibu: 1.

Il-ħlas miseru ta' NLG16 kull xkora ta' 25 Kgs, li jfisser madwar Lm9.50 Kull qantar imwassla fl-imħażen tan-negozjant;

2. il-kontroll impost mill-istess negozjanti Olandiżi fuq il-produzzjoni billi mponew importazzjoni massima ta' 800 tunellata patata taż-żriegħ Alpha, li tfisser 200 tunellata fis-sena inqas mis-soltu u;

Iż-żieda bla rażan fir-rati għoljien li n-negozjant inaqqas mill-ħlas tal-patata, għall-ispejjes li jagħmel.

Għaldaqstant bir-raġun kollu wieħed jifhem li huma ftit dawk li jemmnu li kif inhu dan il-ftehim jista jħalli spazju għal xi overprice.

BORMLA - DAR TA' L-ANZJANI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk ix-xogħol tal- catering tad-dar ta' l-anzjani f'Bormla huwiex se jsir minn kuntrattur privat jew le?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Hemm il-ħsieb li x-xogħol tal-catering tad-Dar ta' l-Anzjani f'Bormla jingħata b'kuntratt (tender) lill-privat bħala parti mill-kuntratt tat-tmexxija ta' din id-dar.

BORMLA - DAR TA' L-ANZJANI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm se jkun hemm persuni mpjegati fid-dar ta' l-anzjani f'Bormla?

Xi gradi se jkunu?

Kif se jiġu ngaġġati?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Hemm il-ħsieb li t-tmexxija tad-dar ta' l-Anzjani f'Bormla tingħata b'kuntratt (tender) lill-privat.

Għalhekk il-Gvern mhux qed jippjana li jkollu mpjegati tiegħu f'din id-dar.

BORMLA - DAR TA' L-ANZJANI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm kellha tkun l- ispiża għall-bini u tlestija tad-dar ta' l-anzjani f'Bormla?

Jista' jgħid ukoll kemm se tkun l-ispiża finali ta' dan il-proġett?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-aħħar stima ta' l-ispiża totali għall-proġett tad-Dar ta' l-Anzjani f'Bormla kienet ta' madwar Lm2.5 miljuni.

Għalissa mhux possibbli li wieħed jgħid kemm se tkun l-ispiża finali ta' dan il- proġett.

PA - ĦWIENET MIKSIJA BL-ALUMINIUM

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kif jittieħdu ċerti deċiżjonijiet sabiex isiru enforcements sabiex faċċati ta' ħwienet miksija bl-aluminium, li jkunu ilhom hekk għal ħafna snin, jerġgħu jinġiebu fl-istat oriġinali?

Għaliex ħanut toħroġlu enforcement u ieħor fl-istess lokal le?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li l-Awtorita` ta' l-Ippjanar ma tagħmilx distinzjoni bejn faċċati ta' ħwienet jew faċċati oħra miksija bl- aluminium.

F'kull każ fejn, wara l-1988, sar jew isir xi xogħol ta' aluminium fuq il-faċċati u jkun hemm provi li dan ix-xogħol sar mhux skond il-permessi approvati u mhux skond id-DC 1/88 (Kundizzjonijiet ta' Żvilupp maħruġa fl-1988) jittieħdu passi skond l-Att I ta' l-1992 sabiex ir- regolamenti jiġu osservati.

Fejn ix-xogħol ta' aluminium ikun sar wara l- 1988 skond kif approvat ma jkunx hemm lok ta' xi forma ta' azzjoni.

F'kull każ ieħor fejn ix-xogħol ikun sar qabel il-ħruġ tad-DC 1/88, meta ma kienux joħorġu kundizzjonijiet ad hoc dwar aluminium, jitqies li ma kienx jirrikjedi permess u allura ma jittieħdux passi.

ARTIJIET - POSTIJIET FUQ ART POSSESSION AND USE

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 7191?

ONOR.

TONIO BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li Tweġiba għall- Mistoqsija Parlamentari Nru. 7191 ingħatat f'Seduta 114.

BAĊIR NRU.

1 - VAPURI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 7189?

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra.

IMPJIEGI - REĠISTRAZZJONI GĦAX-XOGĦOL

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'inhu n-numru ta' persuni li bħalissa qed jirreġistraw għax-xogħol?

Kemm minn dawn huma nisa?

Kemm mit-total huma żgħażagħ taħt it-tmintax (18)-il sena u kemm minnhom huma bejn id-dsatax(19) u l-wieħed u għoxrin(21) sena?

Jista' jagħti l-figuri mitluba fit-tielet parti tal-mistoqsija maqsuma bejn nisa u rġiel?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Fl-aħħar ta' April 1999 kien hemm 7,402 persuna tirreġistra għax-xogħol fuq l-ewwel Parti tar-reġistru.

Minn dawn 1,043 kienu nisa.

ETA' IRĠIEL NISA TOTAL

Taħt it-18-il sena 287 161 448 Minn 18 sa 19-il sena 411 169 580 Minn 20 sa 24 sena 891 176 1,067

SKEJJEL - ABBUŻ TA' DROGA/ALKOĦOL

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm matul din is-sena skolastika ġew irrapportati każi ta': 1) abbuż ta' droga; u 2) abbuż ta' alkoħol fl-iskejjel statali?

Kien hemm xi rapporti simili fl-iskejjel tal-knisja u dawk privati?

Kemm kellhom snin dawk involuti?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li matul din is-sena skolastika ġie rappurtat każ wieħed ta' abbuż ta' droga.

Il-persuna involuta kienet ta' erbatax-il sena.

Ma jirriżultax rapport simili għall-iskejjel tal-knisja u privati.

KONFERENZA NAZZJONAI DWAR IL-QGĦAD

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 7219?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7219 ingħatat fis-Seduta 112 tat-2 ta' Ġunju, 1999.

INDUSTRIJA TAL-FILMS - KUMMISSARJU

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 7213?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Hemm il-ħsieb li l-peruna msemmija li ġiet identifikata biex taqdi l-funzjoni ta` Film Commissioner, tinħatar f`din il- kariga.

Qed jiġi studjat taħt liema struttura se jopera u b`liema kodizzjonijiet, u dan bl-iskop li tingħata l-aħjar għajnuna lill-industrija tal-films u bl-akbar effikaċita`.

Ma jirrizultax li s-Sur Azzopardi huwa impjegat ta` NET TV.

POLITIKA NAZZJONALI TAŻ-ŻGĦAŻAGĦ

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jpoġġi kopja tal-politika nazzjonali taż-żgħażagħ approvata mill-kabinett?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li qabel tiġi ppubblikata l-politika nazzjonali taż-żgħażagħ għad iridu jsiru xi emendi.

PULIZIJA - MUTURI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid jekk hux se tibqa' s-sistema ntrodotta mill-Gvern Laburista li l-muturi tal-pulizija tat-traffiku jibqgħu jiġu shared bejn żewġ membri tal-korp u allura mhux kull membru jkollu l-mutur tiegħu?

ONOR.

TONIO BORG: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li jien tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 851.

KOPERATIVA INDAFA PUBBLIKA - TELF

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk huwiex possibbli għalih li jikkwantifika, anke jekk b'mod approssimattiv, kemm huwa t-telf (b'termini finanzjarji) tal-Koperattiva Ndafa Pubblika minn mindu bdiet l-istrajk kontra l-ġbir ta' l-iskart?

Jista' jingħad kemm hu t- telf ġurnata b'ġurnata?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-Bord tal- Koperattivi m'huwiex f'pożizzjoni li jikkwantifika t-telf li l-Koperattiva Indafa Pubblika ġarrbet minħabba l-istrajk li qegħda tagħmel.

Dan għaliex il-Bord tal-Koperattivi ma jidħolx fid-'day to day running' tal- koperattiva.

Materja bħal din titqies bħala informazzjoni konfidenzjali f'impriża kummerċjali.

PULIZIJA - RADARS

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' radars li jeżistu fil-gżejjer Maltin li jissorveljaw il-kosta Maltija u Għawdxija?

Kemm għandhom snin?

X'inhi d-distanza li jkopru?

Hemm xi ħsieb li b'kollaborazzjoni ma' pajjiżi ġirien ningħataw aktar għajnuna f'dan is-settur, in vista anke tal-problema ta' l-immigranti llegali u t-traffikar tad-droga?

ONOR.

TONIO BORG: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi din il- mistoqsija lill-Ministru konċernat.

KOTTONERA - INVESTIMENT

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jindika x'inhu l-ammont ta' investiment f'termini reali li sar fil-Kottonera bejn l-1971 u l-1987?

B'mod reali u prattiku, x'kien ir-riżultat ta' dan l-investiment?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-informazzjoni għadha qed tinġabar u risposta tingħata f'xi seduta oħra.

AIR MALTA - IMPJIEGI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid jekk hux se jinfetħu vakanzi ta' mpjiegi fl-Air Malta din is-sena?

Jekk iva, xi gradi huma?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Apparti mill-ingaġġ staġjonali ta` kull sena ta` ħaddiema fuq bażi każwali, jekk u meta jinħass il-bżonn li jimtlew xi vakanzi oħra, dawn ikunu avżati permezz ta` sejħa pubblika għall- applikazzjonijiet jew inkella permezz ta` talba lill-Korporazzjoni tax- Xogħol u Taħrig skond ma` jkun il-każ.

ST.

VINCENT DE PAULE - PAZJENTA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jara li l-persuna li l- partikolaritajiet tagħha qed jintbagħtu separatament, tidħol urġenti St. Vincent de Paule għaliex mhux fi stat li tgħix id-dar waħedha?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ma jidhirx li din il-persuna għamlet applikazzjoni sabiex tidħol fir-Residenza San Vinċenz.

Meta ssir din l-applikazzjoni, din il-persuna tiġi kkonsidrata skond id-dikjarazzjoni medika li tinkiteb fl-applikazzjoni.

SKEJJEL - STIPENDJI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 6787, jista' l-Ministru jgħid jekk il-kabinett ħax deċiżjoni?

X'kienet din id-deċiżjoni?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-gvern iddiskuta r-Rapport Galdes dwar l-istipendji fil-kabinett, b'mod ġenerali aċċetta r-rakkmandazzjonijiet magħmula u talabni nfassal ir-regolamenti maħtieġa li eventwalment ser juru d-dettalji tas-sistema l-ġdid.

Bħalissa qed naħdem fuq dawn ir-Regolamenti bl- għajnuna ta' l-Uffiċċju ta' l-Avukat Ġenerali.

FAĊILITAJIET SPORTIVI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 6742?

ONOR.

LOUIS GALEA: F'dan l-istadju mhux lest nikkonsidra l-pubblikazzjoni tad-dokumenti msemmija li għad iridu jiġu diskussi fil-kabinett.

LOGĦOB TAL-PAJJIŻI Ż-ŻGĦAR

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġiet tiswa flus l-bid sabiex Malta torganizza l-Logħob tal-Pajjiżi ż-Żgħar fis-sena 2003?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-ispiża li għamel il-Gvern b'konnessjoni mal-bidu biex Malta torganizza l-Logħob tal-Pajjiżi ż-Żgħar saret biex ġew organizzati riċeviment u ikla li għalihom ġew mistiedna uffiċjali għolja mill-Kumitati Olimpiċi Nazzjonali tal-pajjiżi parteċipanti u personalitajiet distinti oħra.

Din l-ispiża ammontat għal Lm1,700.

Spejjeż oħra biex ġew preparati video production u promotional pack saru kollha mill-Kumitat Olimpiku Malti.