MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 485 It-Tnejn, 5 ta' Frar, 2001 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 485

It-Tnejn, 5 ta' Frar, 2001

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-6.10 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 5 ta' Frar, 2001

WERREJ MINUTI 142

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI 142

TQEGĦID TA' KARTI 146

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR DAZJI TA' MPORTAZZJONI (IT-TIENI QARI)

IMPORT DUTIES (AMENDMENT) BILL (SECOND READING) 147

AĠĠORNAMENT 166

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 170

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB 181

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 484 li saret fit-2 ta' Frar, 2001 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

HEALTH INFORMATION – KONTIJIET PENDENTI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Michael Farrugia) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien il-valur ta' kontijiet pendenti jew kontijiet mhux imħallsa taħt item 13 (health Information) fl-1 ta' Jannar, 2001?

ONOR.

MICHAEL REFALO (Ministru għat-Turiżmu)(f'isem il-Ministru tas- Saħħa): Il-valur tal-kontijiet pendenti jew mhux imħallsa taħt dawn l- items fl-1 ta` Jannar 2001 kien kif ġej:

Item 1 (Ministry) - LM27,429.61

Item 2 (Permanent Secretary's Office) - LM90.15

Item 3 (Government Pharmaceutical Services) - LM6,079,823.62

Item 4 (Director General's Office) - LM269.53

Item 5 (Policy and Planning) - NIL

Item 6 (Finance and Administration) - LM18,591.89

Item 7 (Human Resources) - LM293.24

Item 8 (Institutional Health Care) - LM5,325.00

Item 9 (Institutional Health Care) - LM140,763.98

Item 10 (Institutional Health Care MCH) - LM22, 550.00

Item 11 (Institutional Health Care SPBH) - LM10,496.06

Item 12 (Primary Care) - LM6,268.14

Item 13 (Health Information) - LM219.68

Item 14 (Health Promotion) - LM8,693.45

Item 15 (Public Health) - LM7,319.16

Item 16 (Institute of Health Care) - LM2,621.34

Item 17 (Nursing Services) - LM860.71

Din l-informazzjoni qed tingħata b'risposta għal mistoqsijiet parlamentari nri.

22360, 22364, 22365, 22367, 22384, 22386, 22388, 22391, 22392, 22393, 22394, 22395, 22397, 22407, 22410, 22411, 22493.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Mizzi, domanda supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Skond item 3 is-servizzi tal-mediċini jlaħħqu s-somma ta' 'l fuq minn Lm6 miljuni.

Allura dawn se jitħallsu mill-vot li hemm din is-sena taħt il-ministeru tas-saħħa, jew dak li ma tħallasx is-sena l-oħra se jiżdied ma' ta' din is-sena biex jagħmel tajjeb għal dawn is-Lm6 miljuni?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL REFALO: Ma jirriżultalix li hawnhekk għandi din l- informazzjoni.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Il-punt hu li saret mistoqsija speċifika għal kull item u l-Ministru ġabar kollox f'daqqa.

Jien nemmen li f'item 3 suppost ingħatajna d-dettalji jekk dawn il-flus humiex parti mis-somma li ġiet ivvotata fil-budget, jew jekk dawk il-flus li suppost tħallsu u ma tħallsux mill-budget li għadda humiex se jerġgħu jiġu ttrasferiti għal dan il- budget.

Huwa importanti ħafna li wieħed ikun jafha din.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL REFALO: Jien ukoll naħseb li din għandha ċerta importanza, pero' mill-files li għandi quddiemi dan li qed jistaqsi dwaru l-Onor.

Interpellant ma jirriżultax.

MR SPEAKER: L-Onor.

Carmelo Borg, domanda supplimentari.

ONOR.

CARMELO BORG: Peress li l-ħatra ta' registrar fil-qasam tal- qwiebel u n-nurses għadha ma saritx b'konsegwenza li ħafna nies għadhom mingħajr ċertifikat, jista' l-Ministru għallinqas jieħu l-passi biex sakemm issir din il-ħatra jkun hemm persuna oħra li taġixxi bħala registrar?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL REFALO: Għalkemm dawn ir-rimarki m'għandhomx x'jaqsmu mad- domanda oriġinali, l-istess huma ta' interess u nwiegħed lill-Onor.

Interpellant li ngħaddihom lill-ministeru tas-saħħa.

HEALTH PROMOTION – KONTIJIET PENDENTI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Michael Farrugia) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien il-valur ta' kontijiet pendenti jew mhux imħallsa taħt item 14 (Health Promotion) fl-1 ta' Jannar, 2001?

ONOR.

MICHEAL REFALO (f'isem il-Ministru tas-Saħħa): Nirriferi l-Onor.

Interpellant għar-risposta li tajt għal mistoqsija parlamentari nru.22360.

PUBLIC HEALTH - KONTIJIET

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Michael Farrugia) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien il-valur ta' kontijiet pendenti jew mhux imħallsa taħt item 15 (Public Health) fl-1 ta' Jannar, 2001?

ONOR.

INSTITUTE OF HEALTH CARE – KONTIJIET PENDENTI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Michael Farrugia) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien il-valur tal- kontijiet pendenti jew mhux imħallsa taħt item 16 (Institute of Health Care) fl-1 ta' Jannar, 2001?

ONOR.

Interpellant għar-risposta li tajt għal mistoqsija parlamentari nru.

NURSING SERVICES – KONTIJIET PENDENTI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Michael Farrugia) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien il-valur tal- kontijiet pendenti jew mhux imħallsa taħt item 17 (Nursing Services) fl-1 ta' Jannar, 2001?

ONOR.

Interpellant għar-risposta li tajt dwar il-mistoqsija parlamentari nru.22360.

SAĦĦA - ITEM (1) – KONTIJIET PENDENTI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Michael Farrugia) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien il-valur tal- kontijiet pendenti jew m'għadhomx imħallsa taħt Item 1 (Ministry) fl-1 ta' Jannar 2001?

ONOR.

MICHAEL REFALO (f'isem il-Ministru tas-Saħħa): Nirriferi l-Onor.

PACEVILLE – REATI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew irrapportati reati lill-pulizija f'Paceville u fl-area ta' madwar matul is-sena l-oħra?

X'tip ta' reati kienu?

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern): Ninsab informat illi matul is- sena 2000, il-pulizija kellha 2,186 rapport ta` reati li seħħew fl-area ta` San Ġiljan u 470 minnhom seħħew ġewwa Paceville.

Dawn kienu jinkludu attentati ta` offiżi, offiżi fuq il-persuna, ksur ta` bonordni, ħsarat, drogi, frodi, offiżi sesswali u serq.

MR SPEAKER: L-Onor.

Carmelo Abela, domanda supplimentari.

ONOR.

CARMELO ABELA: Jista' l-Ministru jgħid x'kontroll effettiv qed isir mill-pulizija ġewwa Paceville fir-rigward ta' xorb alkoħoliku minn żgħażagħ taħt l-eta'?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Wara li konna ressaqna l-proposti tagħna lis-social affairs committee, kienu saru regolamenti ġodda li bihom saru responsabbli mhux biss il-persuni taħt is-16-il sena imma anke proprjetarji ta' l-istess discos li jeħlu abbażi ta' kull persuna taħt l-eta' li tkun tinstab ġewwa d- disco.

Għar-rigward tal-kwestjoni l-oħra, u cioe' ta' kif nistgħu ninfurzaw u ntejbu r-regolamenti dwar xorb alkoħoliku lil persuni taħt l-eta', irrid nammeti li hemm diffikultajiet ta' enforcement l-aktar, fis-sens li xi ħadd jingħata xorb alkoħoliku aktar milli jiġi lilu pprojbit li jidħol f'ħanut tax-xorb, f'każin tal-banda jew f'każin politiku.

Trid tapprezza li kultant ikun diffiċli li taqbad lil xi ħadd fl-att li jieħu xorb alkoħoliku mingħand il-barman.

Pero' rrid ngħid li saru żewġ laqgħat bejn il-pulizija u Mrs Sina Bugeja tas-Sedqa biex jiġi diskuss mhux biss dan l-aspett imma anke aspetti oħrajn, per eżempju jekk ix-xorb alkoħoliku għandux jibqa' jinbiegħ minn fejn qed jinbiegħ fil-preżent, anke fid-dawl ta' ċerti rakkmandazzjonijiet li għamlet id-WHO.

Dawn il-laqgħat it-tnejn kienu pożittivi u meta jkollna l-proposti konkreti maqbula, lest li nressquhom lis-social affairs committee.

Ir-responsabbilta' se tibqa' f'idejn il-gvern li jagħmel dawn il- proposti, imma tajjeb li jkollna nies li jixhdu dwar il-problema u mbagħad inkunu nistgħu nagħmlu regolamenti li jkunu jistgħu jiġu mwettqa.

Naħseb li ħadd ma jieħu gost jagħmel regolamenti li mbagħad ma jiġux inforzati bis- serjeta'.

MR SPEAKER: L-Onor.

Dolores Cristina, domanda supplimentari.

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Jiġifieri l-Ministru qed jgħid li preżentement m'huwiex kontra l-liġi li xorb alkoħoliku jinbiegħ lil persuni taħt l-eta' minn supermarkets jew grocers?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Ma jidhirlix li huwa kontra l-liġi li persuna taħt l- eta' tmur tixtri flixkun whisky minn xi ħanut.

Fil-fatt qed jiġi propost li x-xiri ta' xorb alkoħoliku jsir illegali.

Jien kont tlabt li niddiskutu dan il-punt mas-Sedqa u mal-pulizija ħalli noħorġu bi proposti konkreti u mbagħad jiġu diskussi f'ambjent iżjed ampju, jiġifieri fis-social affairs committee, fejn kulħadd ikun jista' jagħti l-opinjoni tiegħu anke barra minn din il-Kamra, kif ġara meta konna qed niddiskutu r-regolamenti dwar id- discos.

Nista' ngħid li l-proposti kienu ħafna aktar drakonjani, pero' aħna għażilna dawk li jistgħu jiġu nforzati mingħajr ma neqirdu d- divertiment leġittimu.

Naħseb li f'din il-Kamra ħadd m'għandu l-intenzjoni li ma jħallix liż- żgħażagħ jiddevertu, pero' tajjeb li jkun hemm ċertu ordni fid-divertiment ukoll.

MR SPEAKER: L-Onor.

Abela.

ONOR.

CARMELO ABELA: Jiena jidhirli li fis-sena 2000 persuna waħda biss kienet tressqet il-qorti minħabba li nqabdet tagħti xorb alkoħoliku lil żgħażagħ taħt is-16-il sena.

Il-Ministru jaħseb li huwa raġonevoli li f'sena sħiħa tinqabad persuna waħda biss?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Filwaqt li ċ-ċifri ta' min ma jitħalliex jidħol f'disco m'humiex ħżiena – hawnhekk ukoll isir il-bejgħ ta' xorb alkoħoliku – ma nistax ngħid li jien kuntent bir-rata ta' enforcement dwar ix-xorb, għalkemm nammetti li hemm ċerti diffikultajiet biex dan isir.

Nisperaw li meta jkollna proposti aktar konkreti, ir-rata ta' infurzament tkun aktar għolja.

MR SPEAKER: L-Onor.

Abela.

ONOR.

CARMELO ABELA: Qiegħda tiġi kkonsidrata li jkun hemm sospensjoni tal-liċenzja f'każ li xi ħadd jinqabad jagħti xorb alkoħoliku lil tfal taħt l-eta'?

Għax kif qal il-Ministru stess, diffiċli li pulizija joqgħod għassa biex jara min qed jikser ir-regolamenti, u allura forsi jkun aħjar jekk isir infurzar akbar b'mod indirett biex sid il-ħanut ma jazzardax jabbuża.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Fir-rigward tal-wines and spirits diġa' teżisti l- possibbilta' li fid-diskrezzjoni tal-qorti ikun hemm is-sospensjoni tal- liċenzja – jidhirli li mat-tieni jew mat-tielet vjolazzjoni - u din hija waħda mill-affarijiet li qed tiġi kkonsidrata f'dawn il-laqgħat.

Li nista' ngħid hu li sar progress f'dan ir-rigward u nwiegħed lill-Onor.

Interpellant li malli jkolli dawn il-proposti f'idejja npoġġihom fuq il- Mejda tal-Kamra.

PULIZIJA – KAŻI TA' ABBUŻI FUQ IT-TFAL

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' persuni li ttellgħu l-qorti s-sena l-oħra minħabba abbużi fuq it-tfal?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li matul is-sena 2000 il-pulizija ressqet 14-il persuna fuq akkużi ta` abbużi sesswali u swat fuq it-tfal.

MR SPEAKER: L-Onor.

Abela, domanda supplimentari.

ONOR.

CARMELO ABELA: Il-Ministru għandu informazzjoni jekk minn dawn l- 14-il persuna kienx hemm min kien diġa' reċidiv fuq każi bħal dawn?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Le, m'għandix dan id-dettall partikolari.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Tqegħid ta' Karti.

Il-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

EDDIE FENECH (Prim Ministru): Mr Speaker, għar-rigward ta' xogħol fit-tarzna għall-bastimenti tan-Navy Amerikana, qed inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' ittra datata l-1 ta' Frar, 2001 li jien ktibt lill-Kap ta' l- Oppożizzjoni;

Kopja ta' ittra b'risposta li rċevejt illum tard wara nofsinhar datata 5 ta' Frar, 2001 mill-Kap ta' l-Oppożizzjoni;

Ittra li jien rċevejt datata 14 ta' Diċembru, 1999 minn Dr Anthony Borg Barthet, Attorney General; u kif ukoll

Parir tat-13 ta' Marzu, 1996 mogħti bil-miktub lill-Ministru tal- Finanzi mill-istess Attorney General.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Rapport annwali ta' l-awtorita' nazzjonali ta' l-impjiegi għas-sena 2000;

Rapport dwar il-ħidma tal-kummissjoni tas-saħħa u sigurta' fuq il-post tax-xogħol għas-sena 2000; u

Informazzjoni bi tweġiba għal mistoqsijiet parlamentari nru.

23,320 u nru.

23,321; u

f'isem il-Ministru tas-Saħħa innqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Informazzjoni bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR DAZJI TA' MPORTAZZJONI

IMPORT DUTIES (AMENDMENT) BILL

MR SPEAKER: Il-Ministru tal-Finanzi.

ONOR.

JOHN DALLI: Mr Speaker, għandi l-Messaġġ tal-President.

MR SPEAKER: Se naqra l-Messaġġ tal-President:

''Il-President wara li kien informat dwar is-suġġett ta' l-Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Att dwar d-Dazji ta' Importazzjoni, Kap 337, jirrikkmandah għall-konsiderazzjoni tal-Kamra tad-Deputati.''

29 ta' Jannar, 2001.

Il-Ministru.

ONOR.

JOHN DALLI: Mr Speaker, inressaq għat-Tieni Qari l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar id-Dazji ta' l-Importazzjoni għat-Tieni Qari.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

JOSEF BONNICI (Ministru għas-Servizzi Ekonomici): Nissekonda.

MR SPEAKER: Rimarki?

Il-Ministru.

ONOR.

JOHN DALLI: Mr Speaker, dan l-abbozz qiegħed jimplimenta miżura oħra li konna ħabbarna fil-budget.

Konna għedna li ċerti rati ta' dazji għandhom jinbidlu u b'effett ta' dan it-tibdil il-gvern kien se jitlef revenue ta' madwar Lm1 miljun.

Meta għamilna r-riforma fit-taxxa indiretta daħħalna l-VAT fl-1995, konna prattikament neħħejna d-dazji fuq importazzjoni li tkun ġejja mill-Ewropa u fuq prodotti ġejjin minn barra l-Ewropa konna mponejna dazji li kienu qrib ħafna dawk li l-Ewropa nfisha kienet timponi fuq l-istess prodotti minn pajjiżi li m'humiex membri ta' l-Unjoni Ewropea.

Ma kenux l-istess rati għax konna adattajna xi ftit ir-rati għall-esiġenzi li kien hemm dak iż- żmien u għat-taqlib li konna qegħdin nagħmlu fis-sistemi f'dak iż-żmien partikolari.

Iżda ġara li meta nbidel il-gvern fl-1996 u meta fl-1997 ġiet maqluba s-sistema tal-VAT u minflokha daħlet oħra - jien insejħilha cocktail ta' taxxi tas-CET, ETP u ETS - il-gvern dak iż-żmien inqalgħetlu problema ma' l-Ewropa.

L-Ewropej qalulu li bis-sistema li kien daħħal kien qiegħed jikser l- arranġament ta' assoċjazzjoni li kien hemm bejn Malta u l-Ewropa, li biha nħoloq differential bejn il-prodotti li nimportaw mill-Ewropa u dawk li jiġu mportati minn barra mill-Ewropa.

Biex jindirizza din il-problema l- gvern ta' dak iż-żmien kien żied kważi across the board - ngħid ''kważi'' għax fil-fatt ma kienx across the board u kien hemm elementi fejn iż-żidiet ma kenux saru - b'mod li l-inqas dazju li seta' jiġi ċċarġjat kien ta' 1.8%.

U dan irriżulta f'żidiet xi kultant sostanzjali fir-rata ta' dazju.

Issa b'dawn l-emendi li qegħdin nagħmlu, Mr Speaker, qegħdin nerġgħu nirrevedu dawn ir-rati ta' dazji u nerġgħu nqarrbuhom lejn il-livelli li huma viġenti li joperaw fl-Ewropa.

M'aħniex noħolqu l-istess sitwazzjoni li hemm fis-sistema ta' CET Ewropea, iżda qegħdin inqarrbu sew il- pożizzjoni tagħna ma' dik Ewropea.

U dan kien jinvolvi li fuq ċerti items jogħlew ir-rati ta' dazju bi ftit, waqt li fuq ħafna prodotti oħra r-rati ta' dazju se jonqsu ħafna iktar tant li kieku kellna nimportaw dak li mportajna s-sena l-oħra, il-gvern kien jitlef Lm1 miljun mir-revenue tiegħu.

Nerġa' niċċara, Mr Speaker, li dawn ir-rati ta' dazju ma japplikawx għal dak kollu li nimportaw mill-Ewropa, mnejn nimportaw il-biċċa l-kbira ta' l- importazzjoni tagħna, imma se jkun japplika biss għal biċċa żgħira mill- importazzjoni totali li nimportaw f'pajjiżna, jiġifieri l-importazzjoni minn barra l-Ewropa.

Il-listi tat-tibdil huma kbar u twal, u hemm reviżjoni prattikament fil-biċċa l-kbira tat-tariffi, u nerġa' nirrepeti li l-maġġor parti hija tnaqqis f'dawn id-dazji.

Il-lum f'din l-introduzzjoni se nieqaf hawn.

Wara li nisimgħu lill-oppożizzjoni jitkellmu fuq dawn ir-rati, aħna nagħmlu r-replika tagħna fl-aħħar tad-dibattitu.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Leo Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Sur President, xi ġimgħatejn ilu għamilt interpellanza lill-ministru fejn staqsejtu jistax jagħmel speċi ta' studju komparattiv bejn kif se jinbidlu d-dazji mill-qagħda attwali għall-qagħda kif qed tiġi proposta f'dak il-munzell ta' faċċati ta' tariffi li hemm annessi mal-leġislazzjoni nnifisha.

U jekk niftakar tajjeb - m'għandix il- kopja hawnhekk - il-ministru kien qal li t-tibdil mhux se jkun daqshekk sostanzjali li jirrikjedi li jsir dan it-tip ta' studju komparattiv.

Hu implika li t-tibdil li kien sar fl-imgħoddi kien wisq iktar estensiv.

Mela min-naħa għandna l-istatement li għamel il-ministru fit-tweġiba parlamentari fejn ta x'jifhem li t-tibdil mhux se jkun wieħed daqstant estensiv imma mbagħad f'paġna 61 tal-budget naraw li more or less il- ministru qed jgħid dak li għadu kif qal fl-introduzzjoni tiegħu, fejn għamel riferenza partiġġjana ħafna għat-tibdil li kien għamel gvern Laburista fis-sistema tal-VAT, bil-konsegwenzi tagħha kollha relatati.

Biex inkun fair ma' kulħadd u fl-istess ħin inpoġġu kollox on a level playing-field, flok noqogħdu nagħmlu l-paraguni ma' dak li kien sar taħt gvern Laburista, ejjew nagħmluhom ma' dak li kien għamel il-Gvern Nazzjonalista fl-1995 stess, ħalli għallinqas naraw il-gvern kemm huwa on track ma' dak li kien qed jagħmel meta ntroduċa l-VAT, u naraw jekk kienx hemm xi tibdiliet sostanzjali minn dak li kien illeġisla fuqu l-ministru fl- 1995.

Naqbel mal-ministru li l-lista kienet twila u m'għandix ir-riżorsi biex indur dawk l-items kollha, imma ippruvajt nara jekk kienx hemm items li effettivament żdiedu, apparti mill-ħafna items li l-ministru qed jgħid li naqsu.

U meta għamilt a random selection - u kieku bqajt għaddej kont insib aktar items - identifikajt mill-inqas medja ta' 100 prodott.

Nerġa' ngħid li l-paragun mhux qed nagħmlu ma' żmien ta' gvern Laburista, iżda ma' l-1995, u qed nagħmel like with like ma' dak li kien qed jilleġisla fuqu l-gvern Nazzjonalista sitt snin ilu meta daħlet il-VAT.

Sibt li kien hemm firxa estensiva ta' items li ġiet modifikata minn dak li kien qabel fuqu dan il-parlament fl-1995.

M'inix se noqgħod naqra l-lista kollha li ħejjejt, imma se nagħti ftit ħjiel biex min qiegħed isegwi jkollu idea.

Jekk tieħu l-apple juice, l-import duty kienet 4% fl-1995 u issa se titla' għal 15%.

Nagħmilha ċara kif spjega l-ministru, ħalli ma nimmislidjax in-nies, m'aħniex qed nitkellmu dwar dak li hu importat mill- Ewropa, imma dwar dak li hu mportat minn pajjiżi terzi, jiġifieri minn pajjiżi barra mill-Unjoni Ewropea.

Jekk tieħu s-siment abjad Portland, qabel ma kellux dazju fuqu u issa se jkun bl-1.7%, kif se jkunu wkoll l- aluminous cement, il-white spirits, il-petroleum oils, l-aviation spirits u anke l-jet fuel.

ONOR.

JOHN DALLI: Mistoqsija żgħira biex nifhem l-argument.

Inti qed tqabbel ma' l-1 ta' Jannar, 1995?

ONOR.

LEO BRINCAT: Mal-legislation li kont għamilt inti stess fl-1995.

Ħalli ngħid għaliex qed nagħmel hekk.

(Interruzzjonijiet) Qed nagħmel hekk għax il-gvern ipprova jagħti l-impressjoni li kien hemm tħarbita sħiħa meta tela' gvern Laburista u introduċa s-CET.

Illum li l-gvern reġa' daħħal il-VAT qed inġib dan l-argument biex nuri kienx hemm kontinwita' jew le ma' dak li propona l-istess gvern meta kien introduċa l-VAT fl-1995.

Jiġifieri qed nagħmel hekk biex naraw jekk l-affarijiet inbidlux minn dakinhar, jew sempliċement treġġax l-arloġġ lura għal dak li kien fl-1995.

Nerġa' ngħid li hemm firxa kbira ta' items li qabel ma kellhomx id-dazju fuqhom u li issa se jkollhom.

Per eżempju, diversi carbides of calcium, of silicon minn 0% telgħu għal 8.1% jew 5.5%, is-solutions tal-contact lenses qabel ma kellhomx dazju fuqhom u issa se jitilgħu għal 6.5%, hemm is-self- adhesive plates, sheets, tins, foil, tapes u strips li minn 0% telgħu għal 6.3% u l-handles ta' l-għodda minn 4% telgħu għal 6%.

Nerġa' ngħid li qed naqra at random biex ma ntawwalx fuq dan is-suġġett.

Għandek imbagħad l- affarijiet li jolqtu s-settur tat-tfal.

Picture books, drawing books u colouring books minn 0% telgħu għal 2.4%; il-kalendarji, li jistgħu jinkludu anke advertising material li minn 0% telgħu għal 1.8%; il-karti ta' l-eżamijiet li minn 0% telgħu għal 1.8%, il-cotton sewing thread li minn 0% għal 4.6%; għandek il-babies garments of wool li minn 0% telgħu għal 8.1%.

Hemm ukoll items bħal copper wire u copper foil, li telgħu għal xi 4.8% u 5.2%; affarijiet relatati mal-ġenerazzjoni ta' l-elettriku bħal steam turbines li minn 0% telgħu għal 2.7%, ċerti gas turbines li minn 0% telgħu għal 4.1%; steam u vapour power engines minn 0% għal 2.7%; printing machinery tela' għal 1.7%; u ball bearings minn 0% telgħu 8%.

Għandek anke affarijiet relatati ma' l-ikel.

Naf li llum forsi hemm daqsxejn kontroversja fuqu imma l-corned beef tela' minn 1% għal 7%; id- dairy spread li ma kellux dazju fuqu tela' għal 13%.

Mr. Speaker, dan ifisser li hemm differenza ma' dak li għamel il-gvern meta lleġisla fl- 1995, anke kieku fin-nofs ma' telax il-gvern Laburista u miss id-dazji kif kien għamel f'dawk it-22 xahar.

Mr. Speaker, jiena kont nippretendi li l-ministru kien se jidħol xi ftit iktar fid-dettal dwar l-implikazzjonijiet ta' dak li qed jipproponi.

Tajjeb inkunu nafu jekk dawn il-miżuri humiex se jiddiskriminaw, per eżempju, mal-pajjiżi ġirien tagħna li m'humiex membri ta' l-Unjoni Ewropea, pajjiżi bħat-Tuneżija, l-Iżrael, il-Libja u s-Sirja.

Jidher li bażikament se nibdew napplikaw it-tariffi li huma viġenti fl-Unjoni Ewropea u għalhekk ngħid li din il-liġi la qed tersaq għal raġuni fiskali - u naċċetta l- argument tal-ministru li m'hijiex qed tersaq għal raġuni fiskali għax kulma hemm differenza ta' xi Lm1 miljun inqas - u lanqas ma qed tersaq għal raġuni protettiva.

F'dan il-każ partikolari qed tersaq għal raġuni aktar u aktar politika.

X'qed jiġri llum b'din il-liġi, Mr Speaker?

Il-gvern qed jassorbi kważi kompletament il-common external tariff u spiċċa anke ż-żmien ta' l-eċċezzjonijiet f'dan ir-rigward.

Għaliex qed ngħid hekk?

Għax fl-1995, meta kien illeġisla fuq dan is-suġġett, il- ministru kien irraġuna - u rraġuna tajjeb dakinhar, għallinqas mill- perspettiva ta' kif kien qed jilleġisla u ta' dak li kellu f'moħħu - li għalkemm kienet bdiet tapplika l-common external tariff, in-naħa tal-gvern dakinhar, fl-1995, kienu qagħdu attenti li fejn jirriżulta li item ġie mportat b'mod predominanti fil-pajjiż ma japplikawx din it-tariffa biex b'hekk ma jżidux ċerti piżijiet fuq il-konsumatur.

Fil-fatt il-ministru fl- 1995 kien qal kategorikament - dan l-aħħar rajt id-debate biex niffriska xi ftit il-memorja - li meta kellna sitwazzjonijiet fejn kien hemm prodotti ta' l-ikel u anke mediċinali li fihom kien hemm ċerti tariffi skond il- common external tariff, kien għażel li jipproteġi wkoll il-livell tal- prezzijiet tal-konsum billi ma japplikax il-common external tariff.

Mhux hekk jidher li huwa l-każ din id-darba.

Din id-darba jidher li din il- liġi qed issir purament għal raġuni politika, li hija parti mit-tisħiħ ta' allinjament ta' leġislazzjoni tagħna ma' dik ta' l-Unjoni Ewropea.

Mr. Speaker, apparti d-differenza ta' Lm1 miljun inqas fid-dħul, naħseb li l-pubbliku Malti xorta waħda kien jinteressah ikun jaf kif se tibbenefika l-ekonomija Maltija minn dawn il-miżuri proposti li għandna quddiemna iżjed u iżjed meta għandna liġi teknika, u li tista' ssejħilha wkoll amministrattiva meta tqis il-konsiderazzjonijiet li hemm min-naħa tal- gvern.

Meta l-Kummissjoni ta' l-Unjoni Ewropea kienet għamlet l-aħħar rapport tagħha dwar Malta kienet għamlitha ċara li għad hemm bżonn sforzi sinifikanti kemm dwar l-iskop ta' tassazzjoni - dak li jissejjaħ it-taxable scope, jiġifieri l-livell tar-rati tad-dazji - kif ukoll dwar l-istruttura tat-taxxa fil-pajjiż.

Għalkemm il-gvern għandu l-istrutturi biex jimplimenta ċerti bidliet meħtieġa f'dak li għandu x'jaqsam ma' taxxa, ma' dwana, jidher li għad hemm - issa qed nitkellem fuq gvern aktar milli fuq il-ministeru tal-finanzi biss - dubji dwar il-kapaċita' amministrattiva biex il-gvern jaderixxi ma' l-acquis, tant li din qed titqies saħansitra bħala sfida f'għajnejn in-naħa tal-Kummissjoni Ewropea.

Ta' min wieħed ifakkar anke dak li hemm fil-budget, li huwa l-cost, in-nefqa, il-piż li se jkollha ġġorr Malta għall-adozzjoni ta' l-acquis, iżjed u iżjed meta hemm il-feeling ġenerali anke 'l barra minn din il-Kamra, mhux biss fostna ta' l- oppożizzjoni, li l-figura li ta l-gvern setgħet ġiet sotto valutata.

Sur President, għalkemm bejn l-1996 u l-1997 kien hemm qabża 'l fuq ta' 35% fid-dazju u sisa, iż-żmien kien relattivament qasir, u jkun f'dan il- kontest biss li wieħed jista' jagħmel ċerti paraguni.

Meta mqabbel ma' Jannar u Novembru ta' l-1998, id-dħul fl-istess medda ta' żmien fis-sena 2000 kien juri żieda ta' Lm36 miljun, jew aħjar f'termini perċentwali żieda fid-dħul tal-gvern ta' 32.8%.

U dan naħseb ikompli juri kemm il-piż tat-taxxi fuq il-konsumatur żdied sostanzjalment f'dawn l-aħħar żmenijiet.

Fil-fatt, jekk jippermettili niddevja ftit minn dan il-punt, illum stess lill-ministru staqsejtu dwar id-dħul tal-gvern mit-taxxi bħala persentaġġ tal-GDP u mit-tweġiba li tani jirriżulta li fl-1999 dan kien ta' 33.24% u din is-sena huwa stmat li jitla' għal 36.13%.

U dan juri kemm qed jikber it- tax burden jew it-tax-take bħala persentaġġ tal-kejk nazzjonali tal-pajjiż innifsu.

Nerġa' niġi għar-rapport li għamlet l-Unjoni Ewropea dwar Malta ftit xhur ilu.

Dan ir-rapport jagħmilha ċara li ż-żieda fid-dħul ordinarju tal- gvern Malti - issa dan qed jgħiduh ta' l-Unjoni Ewropea mhux il-Partit Laburista - kienet fil-biċċa l-kbira dovuta għall-miżuri fiskali ġodda li ttieħdu fil-budget tas-sena l-oħra, u primarjament elenkaw iż-żidiet fl- income tax, iż-żidiet fil-kontribuzzjonijiet tas-sigurta' soċjali - l-hekk msejħa bolla biex jifhimni kulħadd - kif ukoll bażi aktar wiesgħa għall- VAT.

Niġi issa għal dak li huwa l-kummerċ ta' pajjiżna.

Fil-kuntest ta' dibattitu bħal tal-lum tajjeb inħarsu ftit lejn l-andamenti ta' l- esportazzjoni u l-importazzjoni ta' pajjiżna.

Ħabat tajjeb li inqas minn ġimgħa ilu ħarġu l-figuri għas-sena 2000 min-naħa tas-central office of statistics, u għaldaqstant wieħed jista' jagħmel ċerta analizi ta' x'kienu x-xejriet is-sena li għadha kif intemmet xahar u ġimgħa ilu.

Għalkemm wieħed jista' jieħu l-impressjoni li l-esportazzjoni żdiedet b'rata akbar mill-importazzjoni - u dan qed ngħidu għax l-importazzjoni żdiedet b'31% bejn l-1999 u 2000, waqt li l-esportazzjoni żdiedet b'35.8% - dan mhux il- każ f'terminu ta' valur ta' flus.

Fil-fatt l-esportazzjoni telgħet Lm282.9 miljun waqt li l-importazzjoni kibret bi ftit aktar minn Lm356.2 miljun.

Jekk wieħed janalizza dawn iċ-ċifri jsib li kien proprju dan li wassal biex fi żmien sena l-visible trade gap ta' pajjiżna tela' b'mod sostanzjali minn Lm 344.8 miljun għal Lm418.1 miljun.

Issa ma nistgħux - akkost li forsi nirrepetu ruħna - ma neħdux il-components ta' l-ST Microelectronics f'dan kollu.

Dan l-aktar meta l-bank ċentrali dan l-aħħar ikkonferma jew żvela fil-kwoti rapportati, li l-esportazzjoni netta mill-komponent ta' l-ST Microelectronics, jekk wieħed jaqilgħu mill-esportazzjoni kollha ta' pajjiżna, issib li din kibret biss bħala esportazzjoni Lm220,000 - effettivament b'anqas minn Lm0.25 miljun meta, kif għadni kif iċċitajt aktar kmieni, kulħadd jaf x'inhi l-figura ta' l-esportazzjoni.

U għalhekk dan kollu juri l-effett sostanzjali, kważi sproporzjonat - m'inix qed ngħid gvern Laburista jew gvern Nazzjonalista imma qed nitkellem b'mod oġġettiv - li l-ST Microelectronics għandu fuq ix-xejriet li jieħu l-kummerċ ta' pajjiżna.

U meta ngħid kummerċ mhux qed nitkellem biss dwar esportazzjoni imma wkoll dwar importazzjoni.

Mr. Speaker, l-ewwelnett ta' min jgħid li b'riżultat tax-xejriet ta' l-ST Microelectronics ġie affettwat anke dak li nixtru u nbiegħu mill-Unjoni Ewropea.

Fil-fatt l-esportazzjoni u l-importazzjoni mill-Unjoni Ewropea naqsu bejn l-1999 u 2000.

L-importazzjoni niżlet minn 65.4% għal 59.9%, waqt li l-esportazzjoni niżlet minn 48.7% għal 33.4%.

Hawn qed nitkellem dejjem min-naħa ta' dawk li huma trade flows ma' l-Unjoni Ewropea.

Min-naħa l-oħra nsibu li s-sena li għaddiet l-Asja u l-Amerika bejniethom kienu jirrappreżentaw 34.5% ta' l-importazzjoni, u meta niġu għall-esportazzjoni lejhom dawn iż-żewġ kontinenti kbar kienu jirrappreżentaw saħansitra 51.5%, jiġifieri aktar min-nofs ta' l-esportazzjoni totali.

Il-fattur ST Microelectronics kien determinanti ħafna fil-kontest ta' dawn il-figuri li qiegħed niċċita, Sur President.

Huwa għalhekk jaqbel li npoġġu kollox fil- perspettiva tiegħu meta nitkellmu dwar id-direzzjoni tal-kummerċ u x- xejriet ġodda, kemm fl-importazzjoni u kemm fl-esportazzjoni.

Ma rridx niffoka żżejjed fuq l-ekonomija in ġenerali, imma naħseb li ma jistax ikollok dibattitu bħal dan mingħajr ma tagħti pinzellata lejn l- andament ta' l-ekonomija tal-pajjiż kif tirriżulta mill-figuri uffiċjali.

Issa m'iniex se ngħid fil-fehma tagħna, il-perception tal-Partit Laburista, imma l-figuri li jirriżultaw mill-istatistika uffiċjali li jippubblika l- Gvern.

L-ewwelnett kellna ċifri interessanti sa Novembru - mhux sa Diċembru - fejn il-gainfully occupied u l-labour force naqsu b'560 f'xahar wieħed biss.

U naħseb din kienet waħda mill-akbar ċaqliqiet li qatt ġew reġistrati fuq bażi ta' xahar għal xahar.

Għalkemm il-ministru għall- politika soċjali, f'mistoqsija parlamentari, il-lum qalli li din ma fiha xejn ġdid, għax dan huwa effett perjodiku.

Lili jirriżultali li fuq bażi ta' month on month din id-decline fil-gainfully occupied xorta kienet waħda mill-akbar ċaqliqiet jew notamenti li kien hemm f'dawn l-aħħar snin.

U iżjed u iżjed meta dan it-tnaqqis ma kienx akkumpanjat minn tibdila sinifikanti fin-numru ta' registered unemployed fil-pajjiż.

Fil-fatt jekk jirriżultali tajjeb, ilu ma jkollna decline fil-labour force ta' 526 minn Novembru 1990.

U jekk wieħed janalizza l-effective labour supply isib li dan saħansitra nxtorob b'780 persuna max-xahar ta' Novembru.

U sal-lum la l-gvern u lanqas il-bank ċentrali nnifsu ma taw spjegazzjoni ekonomika realistika biex jiġġustifikaw jew jimmotivaw it-tnaqqis li kien hemm fiċ- ċifri li għadni kif semmejt.

Imbagħad hemm is-settur tal-kostruzzjoni.

Li kieku ma kienx hemm ix- xogħol għaddej fuq l-isptar l-ġdid, is-sitwazzjoni kienet tkun waħda preokkupanti.

Fil-fatt anke f'dan is-settur jidher li għad hemm dipendenza kbira, forsi qawwija żżejjed, fuq il-proġetti tal-gvern iktar milli fuq proġetti li huma mbuttati 'l quddiem min-naħa tas-settur privat.

Inkwetanti, per eżempju, li f'dawn l-aħħar xhur, is-settur hekk imsejjaħ private market services, li kien qed jespandi, inxtorob fix-xahar ta' Novembru, u hemmhekk l-impjiegi naqsu b'340 persuna.

Hemm diversi fatturi oħra li ta' min wieħed jitkellem fuqhom.

Jien ngħid li d-dħul tal-gvern is- sena l-oħra kien ġie sinifikament underestimated bħala growth in revenue forsi biex ikun hemm inqas reżistenza għall-miżuri tal-budget li kien introduċa l-gvern dak iż-żmien.

U fil-budget ta' din is-sena naraw li l- gvern qed jantiċipa li jkollu żieda fid-dħul mit-taxxi ta' Lm56.5 miljun biex ikollna decrease fl-istructural deficit li se jkun biss ta' madwar Lm6 miljuni.

Mela biex innaqqsu d-deficit b'Lm6 miljuni l-gvern qed jantiċipa skond il-kalkoli tiegħu stess, li fit-tax revenue din is-sena se jkollna bżonn żieda ta' Lm56.5 miljun.

Ċifra ferm u ferm sproporzjonata għal dak li se jibbenefika minnu l-pajjiż.

Jidher ukoll, Sur President, li fuq it-turiżmu din is-sena jista' jkollna xi tnaqqis.

Għamilt mistoqsija lill-ministru għat-turiżmu - u b'ko- inċidenza tressqet illum - fejn staqsejtu jistax jgħid jekk l-awtorita' tat- turiżmu, għandhiex tbassir kemm mistenni jonqos it-turiżmu f'termini perċentwali ta' arrivals matul din is-sena.

U għalkemm iddedika xi sitt paragrafi biex idur mal-mistoqsija u qal li għadu kmieni li wieħed ibassar f'ċertezza xjentifika, xorta waħda qal li jinsab informat li matul l-2001 l- awtorita' tistenna numru probabilment inqas ta' turisti.

Biex inkun ikkwotajtu fedelment qal ukoll li l-MTA xorta tinstab fiduċjuża li dan ma jkunx 'il bogħod wisq mil-livelli milħuqa f'dawn l-aħħar snin.

Imma x- xejriet ta' l-aħħar sena fuq it-turiżmu kienu nkwetanti.

Għall-aħħar xhur tas-sena li għaddiet kien hemm tnaqqis fiċ-ċifri ta' l-arrivals, tnaqqis f'dawk li huma cruise passengers arrivals, tnaqqis fin-number of days stayed, jiġifieri n-numru ta' ġranet li qattgħu fil-pajjiż, u tnaqqis f'dak li huwa d-dħul gross minn dan is-settur tant importanti.

Is-suq Ġermaniż waħdu, jekk m'inix sejjer żball, naqas b'3.5%.

Kien hemm tnaqqis anke mill-pajjiż tal-Benelux li għamilna tant żmien nippruvaw nikkultivaw, u tnaqqis anke mill-Isvizzera.

Dawn huma kollha swieq importanti ħafna.

Imma l-iktar diżappuntanti kien is-suq Ingliż, għax wieħed irid iqis li dan seħħ minkejja l-fatt li l-attivita' ekonomika fl- Ingilterra kulħadd jaf li kienet sejra tajjeb fis-sena 2000 u kulħadd jaf li l-valur medju tal-munita Ingliża kien ta' xi 3.3% ogħla meta paragunat ma' dak tal-lira Maltija.

Jekk neżaminaw mbagħad in-numru ta' ġranet li għaddew it-turisti hawn Malta fis-sena 2000 insibu li dawn naqsu sostanzjalment b'1.5 miljun, tnaqqis ta' 13%, figura pjuttost sostanzjali.

Jekk hemm faxx ta' lukandi li naħseb li ż-żewġ amministrazzjonijiet ippruvaw jikkultivaw, apparti mill-5-star, li forsi hija n-niċċa l-aktar naturali tagħna, dan huwa tal-4-star.

L-occupancy tal-4-star bejn Jannar u Novembru 2000 minn 82% niżlet għal 61%.

Jiġifieri f'niċċa partikolari li ż- żewġ gvernijiet ippruvaw jikkultivaw mill-aħjar li setgħu kien hemm tnaqqis ta' kważi 21%.

Jekk imbagħad inħarsu lejn l-aspett finanzjarju naraw affarijiet inkwetanti, għad li dan il-gvern jipprova jagħti l-impressjoni li l- affarijiet sejrin tajjeb.

Il-kont kurrenti huwa nkwetanti għall-aħħar.

Hemmhekk kellek swing minn surplus ta' Lm15 miljun għal deficit ta' Lm83 miljun.

Qed nikkalkula li sa tmiem is-sena li għadha kemm ntemmet ftit ilu d-drop fir-riservi uffiċjali se tkun viċin il-Lm100 miljun.

L-import coverage, jiġifieri kemm l-importazzjoni tagħna tkopri r-riservi, qabel kienet xi ftit iktar minn sitt xhur u llum niżlet għal ftit iktar minn erba' xhur, xi 4.3 months.

Dwar l-esportazzjoni diġa' għidt li kważi kollox jiddependi fuq l-ST Microelectronics, u jidhirli li l-growth ta' l-esportazzjoni li huwa underpinned mill-ST Microelectronics waħdu huwa xi 97%.

Naraw imbagħad li 70% ta' l-importazzjoni tiddependi again fuq l-ST Microelectronics.

Jinkwetani l-fatt li jkollok is-settur tas-servizzi li jikkontjalek għal 28% tad-deterjorazzjoni fil-current account tal-pajjiż.

Jekk nieħdu n-net inflow, dak li daħal fil-pajjiż bħala kapital, fl-1999 kien għola l-aktar minħabba r-raġuni li f'dik is-sena kien hemm il- privatizzazzjoni ta' bank kummerċjali.

Ovvjament ma kienx hemm privatizzazzjonijiet oħra fis-sena 2000, għalkemm il-gvern kien qal li s- sena 2000 kienet se tkun is-sena tal-privatizzazzjoni.

Wieħed irrid iżomm f'moħħu wkoll li fis-sena 2000 kien mifhum li l-St Microelectronics kienet iffinanzjat ċertu investiment li kellha fil-pajjiż, għalhekk jekk wieħed ineħħi dawn iż-żewġ fatturi jsib li s-sitwazzjoni kienet tkun saħansitra aktar nkwetanti u agħar.

Biss nerġa' ngħid - għidtha f'dibattiti oħrajn u nerġa' ngħidha llum - li l-ikbar theddida li għandna fil-pajjiż llum m'hijiex kwestjoni ta' inflazzjoni jew le.

L-inflazzjoni b'xi mod jew ieħor m'hijiex qed tiggaloppa daqstant 'il quddiem għal raġunijiet li jafhom kulħadd, imma xorta għadna qed inbatu minn dik li hija kompetittivita' fil- prezzijiet.

Qed ngħid kemm għal dak li għandu x'jaqsam mal-manifattura, għal dak li għandu x'jaqsam mas-servizzi li nipprovdu u għal dak li għandu x'jaqsam mat-turiżmu.

Huwa importanti - u dan qed ngħidu bl-iktar mod apolitiku - li pajjiżna, jimxi b'liema politika jimxi, iħares il- kompetittivita' tiegħu internazzjonali f'dawk li huma prezzijiet fis- setturi kollha, għax aħna żgħar wisq, fraġli wisq, u kulħadd jaf li m'għandniex materja prima.

Kont qed nagħti ħarsa fuq fuq lejn ċerti aspetti ekonomiċi, Sur President.

Ir-rata li biha wieħed iġemma' naqset sostanzjalment f'dawn l- aħħar xhur, filli kienet aktar minn 10% u issa skond il-bank ċentrali niżlet għal 7.3%.

Jekk niġu għal dawk li huma outflows, ħruġ mill-pajjiż, ngħid li dan ma kienx minħabba r-rilaxx fil-kontrolli fuq il-kapital fil- pajjiż - għalkemm dan kien wieħed mill-fatturi - imma ngħid anke kien minħabba politika żbaljata li mexa biha l-gvern innifsu.

U jekk niġu mbagħad għall-ottimiżmu tan-negozju, ngħid li dan għadu baxx, anke paragunat mas-sena ta' qabel.

M'inix se nerġa' nidħol fil-polemiċi dwar ir- rapport tal-perception survey li għamel il-bank ċentrali.

L-aħħar darba m'għidtx li kien hemm indħil dirett min-naħa tal-ministru imma staqsejt jekk kienx hemm pressjoni ta' xi ħadd, jew ta' xi sors, biex dan ir- rapport ma baqax jiġi ppubblikat fl-għamla li kien jiġi pubblikat qabel.

U sal-lum għalkemm kien hemm ċaħda min-naħa tal-Ministru - ħalli nkun fair ma' kulħadd - il-bank ċentrali għadu ma spjegax x'wasslu biex survey li fi żmienna għallinqas sibna li kien qed isir mill-MISCO - u ħallejnih għaddej u kien jiswa ċertu ammont ta' flus – jibqa' jsir xorta - u tajjeb li jibqa' jsir dan is-survey - imma mbagħad ma jiġix pubblikat kollu, imma jiġi pubblikat biss summary jew parti minnu, kif jirriżulta lill-awtoritajiet tal-bank ċentrali.

Imbagħad hemm anke s-settur tal-manifattura.

Jekk naqtgħu barra l-element ta' l-ST Microelectronics, globalment fis-settur tal-manifattura jidher li hemm problemi f'dak li huwa qliegħ, il-profitability.

Jekk imbagħad nieħdu dak li huwa s-suq, fil-faxx li huwa relatat mas-suq domestiku nsibu sitwazzjoni aktar inkwetanti, għax hemmhekk kulħadd jaf li d-domanda domestika kulma tmur qiegħda tiddgħajjef u li anke l-kompetizzjoni barranija qiegħda tħalli l-effett tagħha, li qed jinħass aktar minn qabel.

Onestament m'inix nara - u naħseb lanqas il-bank ċentrali u għejjun oħra governattivi m'huma jaraw - xi qawmien ekonomiku, għallinqas fix-short term.

Jidher li anke d-distributive trade, jiġifieri l-wholesale retail, dak li huwa konness ma' distribuzzjoni ta' oġġetti li jiġu importati fil- pajjiż, anke hemmhekk, għalkemm għal xi xhur deher xi ċaqlieq pożittiv, jidher li naqas li jirkupra, kontra kif kien oriġinarjament mistenni.

Dwar il-kostruzzjoni, jekk nieħdu x'qal il-bank ċentrali, jidher li hemmhekk l-affarijiet imxew b'pass inqas mgħaġġel milli kien mistenni, tant li l-bank ċentrali stess ħass li kellu jirrimarka li dan kiber b'pass ferm anqas mgħaġġel milli kien qed jiġi proġettat, forsi anke mill-istess operaturi tas-settur innifsu.

Id-domanda domestika baqgħet ċatta; jekk irkuprat xi ftit dan għamlitu b'mod marġinali, tant li l-bank ċentrali qal li din ma rkupratx b'mod sinifikanti.

Fir-rapport tal-bank ċentrali hemm fattur interessanti li ftit li xejn ġie highlighted.

Veru li f'termini ta' figuri l-GDP deher li kiber daqsxejn mis-sena ta' qabel, imma l-bank ċentrali stess jammetti li parti sinifikanti minn dan it-tkabbir kienet ġenerata minn dak li jissejjaħ inventory investment, li fi kliem il-bank ċentrali stess huwa a statistical discrepancy iktar milli xi fattur ekonomiku bejn l-income side tal-GDP, anke l-komponenti ewlenin, bħal dak li għandu x'jaqsam man-nefqa, il-main expenditure components.

Id-dħul disponibbli tal-familji Maltin iċċaqlaq marġinalment, tant li kiber biss b'1.6%, jiġifieri bilkemm żamm paripassu mar-rata ta' inflazzjoni li kellna fil-pajjiż.

U għalkemm superfiċjalment wieħed jista' jieħu l-impressjoni li kien hemm żieda fil-konsum, jekk naqtgħu barra xiri tal-karozzi, tal-motor vehicles, nsibu li l-bejgħ domestiku tal-qasam tal-manifattura niżel għat-tieni sena konsekuttiva.

Kif għamel wara kollox l-employment f'ħafna mis-subsectors tal-manifattura li naqqsu r-ritmu tagħhom meta paragunati mas- snin u mal-quarters ta' qabel.

Niġi issa għal ftit kummenti fuq il-liġi, akkost li nkun daqsxejn tekniku fuq ċerti aspetti.

F'din il-liġi l-gvern mhux biss qed jolqot lis- settur ta' l-importazzjoni bi proċeduri u permessi, iżda qiegħed ukoll jolqot l-ipproċessar li jista' jsir Malta fuq oġġetti mportati for re- export.

Hawnhekk qed nieħu ċerti aspetti tal-liġi iktar milli l-figuri li ċċitajt aktar kmieni.

Meta l-gvern, per eżempju, isemmi miżuri ta' politika kummerċjali mhux tarifarji - hekk jgħid f'kuntest minnhom - naħseb ikun qed jagħti tifsira pjuttost wiesgħa żżejjed lill-abbozz innifsu.

Forsi dwar dan ikun jista' jikkummenta l-ministru fil-winding-up.

Imbagħad hemm ċerti poteri tal-kontrollur li nħoss li huma diskrezzjonali wisq u forsi jagħtu poteri eċċessivi lill-kontrollur tad-dwana.

Xi drabi l-liġi tgħid li kontrollur ma jfissirx biss kontrollur tad-dwana, imma wkoll ''kull persuna oħra li jkollha xi awtorita' espressa jew impliċita li taġixxi minflok il-kontrollur''.

Nemmen li jekk għandu jkun hemm sostitut għall-kontrollur dan għandu jkun dejjem uffiċjal pubbliku.

Sfortunatament il-liġi dan ma tispeċifikahx u la ma tispeċifikahx qed tħalli tieqa miftuħa, il-liġi qed toħloq toqba - jekk hux apposta jew le ma nafx - biex il-kontrollur ikun jista' jiġi sostitwit saħansitra minn xi ħadd li mhux bilfors ikun uffiċjal pubbliku.

Jekk se jiġri dan il-gvern għandu jerġa' jaħsibha.

Din hija xi ħaġa nkwetanti, u ma nħossx li kariga mportanti bħal dik ta' kontrollur tad-dwana għandha tiġi b'xi mod sostitwita minn xi ħadd li m'huwiex uffiċjal pubbliku.

Diġa' kien hemm dan it-tip ta' argumentar min-naħa tal-gvern fil-kontest ta' awtoritajiet oħrajn, imma jekk wieħed iġebbed il-liġi għall-istandards authority, jew il- liġi fuq il-product safety mod - għad li wieħed xorta ma jaqbilx ma' dak li qed jagħmel il-gvern - imma meta qed nitkellmu dwar kariga mportanti bħall-kariga ta' kontrollur tad-dwana żgur li fundamentalment bħala oppożizzjoni ma nistgħux naqblu ma' proviso bħal dan, bħalma qed tipprovdi l-liġi nnifisha.

U t-tieninett nemmen li jekk delega simili, anke temporanja, ta' kontrollur tgħaddi lil xi ħaddieħor, din għandha ssir b'awtorita' formali skond il-liġi, biex jiġi evitat kull każ li jista' jinqala', taħt kwalunkwe amministrazzjoni, li xi ħadd jassumi xi awtorita' li m'għandux ikollu.

Ma ninsewx li hawn qed nitkellmu fuq l-awtorita' tal- kontrollur tad-dwana, u fil-fehma tiegħi, ħadd m'għandu jassumiha b'mod impliċitu, jekk l-affarijiet irriduhom jitmexxew b'ċerta dinjita' u b'ċerta serjeta'.

F'ċerti aspetti oħra il-liġi titkellem dwar il-kontrollur jew il- ministru.

Anke hawnhekk għandna l-oġġezzjoni tagħna.

Nerġa' ngħid m'iniex qed nitkellem fuq il-kontrollur tal-lum, jista' jkun ta' għada u ta' pitgħada; m'iniex qed nitkellem fuq il-ministru tal-lum, jista' jkun ta' għada u ta' pitgħada.

Biss nemmen li l-ministru tal-finanzi, il- ministru responsabbli mid-dwana, m'għandux jidħol f'dan kollu ħlief biex jagħmel avviż legali jew liġi skond il-ħtieġa taċ-ċirkostanzi.

Imma żgur m'għandux ikun hemm provvediment kif hemm f'din il-liġi li l-ministru jkun jista' jissostitwixxi lill-kap tad-dipartiment jew viċi versa.

Ma naqbilx lanqas, kif qed jiġi ssuġġerit, li d-drittijiet u l-obbligi tad-detentur ta' proċedura tad-dwana, b'impatt ekonomiku, jistgħu skond il- kondizzjonijiet stipulati mill-kontrollur jiġu suċċessivament trasferiti lil persuna oħra.

Għax allura jista' jagħti l-każ li d-drittijiet u ċerti obbligi jistgħu jgħaddu anke f'idejn kuntrattur mqabbad mid-detentur innifsu.

U dan m'huwiex sew, Mr Speaker, u għandu jiġi rikonsidrat min- naħa ta' l-amministrazzjoni qabel ma tkompli tilleġisla dwaru.

Fit-tifsira tagħha ta' oġġetti Maltin, il-liġi titkellem dwar oġġetti li jinkisbu jew jiġu prodotti għal kollox f'Malta.

Dan, kif imfisser, ikopri l- goods kollha importati jew manifatturati f'Malta?

Ma jistax ikollok każ fejn għandek kontenut barrani?

Jibqa' japplika dan il-proviso li qed nitkellmu dwaru?

Meta l-liġi titkellem dwar oġġetti li ma jkunux dawk imfissra taħt oġġetti Maltin, dan jista' jfisser oġġetti li ma jkunux inkisbu f'Malta?

Meta l-liġi titkellem dwar ''ċerti oġġetti li m'għandhomx għax ikunu jinsabu fil-prodotti kompensattivi, iżda li jippermettu biex jiffaċilitaw il-produzzjoni ta' dawk il-prodotti, jekk dawn ikunu għal kollox jew biss parti minnhom użati fil-proċess'', xi trid tgħid eżattament?

Ikun tajjeb li jkollna spjegazzjoni dwar dan kollu.

Imbagħad fir-rigward ta' oġġetti mhux ta' xorta kummerċjali, x'qed ninkludu hawnhekk?

Qed ninkludu samples, qed ninkludu promotional material, bħal meta dak li jkun iġib kalendarju u affarijiet oħra simili?

Tajjeb li nkunu aktar ċari fuq dan kollu.

Punt ieħor iqum, Sur President, meta niġu għal dak li huwa ''rilaxx" li d-definizzjoni tiegħu hi:

"Iċ-ċirkolazzjoni libera bi ħlas mill-ġdid jew ħfir ta' ħlas ta' dazji ta' mportazzjoni li jitħallsu fuq dawk l-oġġetti, jekk dawk jiġu esportati minn Malta fl-għamla ta' prodotti kompensattivi''.

Wieħed jistaqsi: Kemm żmien iridu jkunu ilhom li ġew impurtati fil-pajjiż?

Ikun tajjeb ukoll li l-liġi tiddefinixxi aħjar dawk iċ-ċirkostanzi fejn jidħlu l-interessi essenzjali tal-produtturi Maltin li naħseb fil-fehma taż- żewġ naħat tal-Kamra, m'għandhomx jintlaqtu b'xi mod negattiv jew b'xi mod avvers.

Għalhekk ngħid li dan il-punt partikolari għandu jiġu amplifikat.

X'jiġri mbagħad jekk l-ipproċessar isir minn xi produttur kontra l- interessi tas-settur tal-produzzjoni lokali tal-prodott innifsu?

Ħalli nagħti eżempju: Ikollok ditta li timporta l-inbid u flok iġġib il-mask u tipproċessah hi stess, iġġib inbid biex sempliċement tibbottiljah f'Malta.

Xi tkun is-sitwazzjoni f'ċirkostanza bħal din?

Fit-tweġiba għall- mistoqsija parlamentari li għamilt, il-ministru qal li kellu konsultazzjonijiet ma' l-FOI.

Ikun tajjeb li forsi l-ministru jelabora ftit iktar dwar x'tip ta' konsultazzjonijiet kellu ma' rappreżentanti ta' l- industriji Maltin, dwar il-linji ġenerali li se jkunu applikati mill-gvern b'riżultat ta' din il-liġi u anke x'riservi, x'oġġezzjonijiet, x'punti setgħu tqajmu u tqanqlu min-naħa tagħhom fil-konsultazzjonijiet li saru.

Dan qed ngħidu biex kemm din il-Kamra u min qed isegwi d-dibattitu nnifsu jkun aktar aġġornat dwar x'inhi r-reazzjoni tal-field operators infushom li huma n-nies li se jiġu direttament effettwati bil-konsegwenza, bir-riżultat ta' l-implimentazzjoni ta' din il-liġi li għandna quddiemna.

U b'mod partikolari qed nitkellem anke għall-impatt f'dik li hija l-industrija lokali.

Aspett ieħor li ma naqbilx miegħu huwa dwar il-każi tar-rilaxx ta' oġġetti għaċ-ċirkolazzjoni libera, ħielsa, li jistgħu jiġu stabiliti min- naħa tal-kontrollur.

Qed ngħid hekk għax minn hawn toħroġ mistoqsija oħra relevanti: Jekk se jiġri hekk, allura f'kull każ se nibdew nimxu fuq bażi ad hoc, jiġifieri dejjem skond iċ-ċirkostanzi ta' kull każ hekk kif jiżviluppa?

Ma nafx, jien hekk fhimt fl-interpretazzjoni tiegħi tal-liġi.

M'inix avukat u I stand to be corrected min-naħa tal-mjinistru fuq dan il- punt.

Jekk ma tfissirx hekk din għandha tkun aktar ċara speċjalment għal min hu layman għax in-negozjanti fil-biċċa l-kbira tagħhom huma laymen.

Jagħmel ħafna iktar sens li flok nagħtu l-impressjoni li se nimxu fuq bażi ad hoc ikollna ċerti linji gwidi li jkunu ċari għal kulħadd, li jkunu miktubin iswed fuq l-abjad u jkunu mifhuma minn kulħadd.

Dwar it-trattament tarifarju favorevoli applikat li tirreferi għalih il-liġi, naħseb li għandu jkun hemm applikazzjoni ta' l-aktar rati baxxi fiċ-ċirkostanzi.

F'ċerti aspetti oħra ta' l-abbozz ta' liġi, Sur President, il-kontrollur jitkellem dwar awtorizzazzjoni tiegħu dwar oġġetti temporanjament esportati għall-finijiet ta' l-ipproċessar barra minn Malta.

U anke hawnhekk inħoss li l-kontrollur tad-dwana ngħata ċerti poteri biex jaġixxi b'mod wisq indipendenti mis-settur ikkonċernat innifsu jiġifieri l-qasam ta' l- industrija.

Inħoss li għandu jkun hemm aktar liaison anke ma' l- awtoritajiet governattivi kompetenti li huma responsabbli kemm għall- kummerċ u anke għall-qasam ta' l-industrija.

Dwar ċerta riferenza li se nsemmi issa, tajjeb li l-gvern jgħidilna x'għandu f'moħħu.

Hemm riferenza fil-liġi li titkellem dwar restrizzjonijiet ta' importazzjoni kwantitattiva.

Nitlob lill-ministru biex fil-winding-up tiegħu jispjega f'liema kuntest il-liġi qed tirriferi għal dawk li jistgħu jkunu kwoti fuq l-importazzjoni.

Naf li m'hijiex policy ta' dan il-gvern li jagħmel kwoti fuq l-importazzjoni; biss meta jitkellem fuq restrizzjonijiet ta' mportazzjoni kwantitattiva, hekk fhimt jiena, u għalhekk tajjeb li l-gvern jgħidilna x'għandu f'moħħu f'dan ir- rigward.

U jgħidilna x'każi jista' jkun qed jirriferi għalihom f'mod speċifiku, ħalli din ikun jista' jifhimha kulħadd mingħajr ebda misunderstandings, mingħajr ebda dubji u mingħajr ekwivoċi.

Il-liġi titkellem ukoll dwar

''...it-tehmiż ta' l-awtorizzazzjoni mad-dikjarazzjoni tar-rilaxx għaċ- ċirkolazzjoni libera ta' l-oġġetti''.

Jien ma nħossx li dan għandu jsir biss kif tipprovdi l-liġi, fuq talba tal-kontrollur, iżda nħoss li għandu jsir dejjem u f'kull każ li jkun applikabbli.

Imbagħad fil-liġi nnifisha - u dan forsi niddiskutuh fl- istadju tal-kumitat - hemm ħafna klawsoli li wieħed jippretendi li għandhom jitħaddmu fuq bażi ta' regoli ġenerali.

Każ tipiku huwa l-perijodu li fih issir l-applikazzjoni għall-ħlas mill-ġdid fil-provvediment speċjali dwar is-sistema tal-ħlas lura.

Jiena ma nħossx li dan għandu jiġi stabilit mill- kontrollur innifsu.

Jiena m'inix qed nirreferi għall-kontrollur tal-lum, imma bħala kariga.

Inħoss li permezz ta' din il-liġi qed jingħata wisq poter diskrezzjonali lill-kontrollur, fil-fehma tagħna għallinqas bla ġustifikazzjoni.

Forsi l-ministru jkun jista' jipperswadina għall- kuntrarju meta jagħmel il-winding-up ta' din il-liġi.

Hemm imbagħad każi oħra fejn anke jekk għandu jiddeċiedi l-kontrollur, bħal meta jintlaqtu, f'mod negattiv, l-interessi essenzjali tal-produtturi ta' Malta ta' ċerti oġġetti.

Inħoss, kif għidt aktar kmieni, li għandu jimxi skond il-parir, skond il-guidelines ta' l-industrija u tal-kummerċ - qed nitkellem f'termini governattivi, mhux fil-kuntest tal-korpi kostitwiti - u mhux jimxi b'mod arbitrarju skond il-poteri li qed taħseb li tagħtih il- liġi nnifisha.

Mr. Speaker, għandi issa ftit mistoqsijiet dwar dak li għandu x'jaqsam ma' l-ipproċessar estern.

Meta nitkellmu dwar dazji ta' l-esportazzjoni, liema huma l-prodotti soġġetti għal dazji simili?

Meta mbagħad niġu għall- oġġetti ta' Malta li jiġu temporanjament esportati minn Malta biex jgħaddu mill-operazzjonijiet ta' l-ipproċessar, l-abbozz jgħidlek li:

''Il-prodotti li jirriżultaw minn dawn l-operazzjonijiet jiġu rilaxxati għal ċirkolazzjoni libera, ħelsien totali jew parzjali minn ħlasijiet ta' importazzjoni.''

Ħalli nagħmel mistoqsija ipotetika, biex dak li jkun jifhem iktar x'qed ngħid: Mela għandna żebbuġ Malti li qed jiġi esportat, ngħidu aħna lejn Tuneż...

(Interruzzjonijiet) Naf li għandhom ħafna żebbuġ hemmhekk, imma għall-argument qed nesportaw żebbuġ Malti lejn Tuneż u dan biex isir iż- żejt hemmhekk.

Iż-żejt f'dan il-kuntest se jkun bla dazju jew xi proporzjon biss minnu se jkollu d-dazju dovut?

Tajjeb li nkunu nafu kif se tinħadem ir-rata perċentwali li tissemma f'dan ir-rigward.

F'partijiet oħra, l-abbozz jitkellem dwar għoti ta' awtorizzazzjoni u jsemmi oġġetti miksubin għal kollox f'Malta.

Tajjeb li fir-rigward ta' dan il-provvediment inkunu nafu x'inhi l-fehma tad-dipartiment tal-biedja u s- sajd u anke l-fehma ta' l-għaqdiet ikkonċernati dwar dan kollu.

Ma nafx jekk sarux xi konsultazzjonijiet anke mal-korpi kostitwiti f'dan is-settur.

Għandna mbagħad klawsola speċifika li titkellem dwar oġġetti miskubin jew li jiġu magħmulin abbord bastimenti tas-sajd mill-prodotti msemmija fl- istess abbozz, sakemm dawk il-bastimenti jkunu reġistrati f'Malta jew itajru bandiera Maltija.

Mela ejjew nieħdu l-eżempju ta' vapur Malti li jaqbad it-tonn biex jesportah jew kollu parti minnu bħala tonn taż-żejt fil- bottijiet meta t-tonn qatt ma jkun daħal f'pajjiżna.

F'każ bħal dan jgħidu li tkun qed issir permuta, terminu legali.

Allura f'każ bħal dan kif se jkun ittrattat l-oġġett imsemmi għal skopijiet ta' dazju?

Qed insemmi dan l-eżempju ħalli nkun naf oġġett simili li jiġi proċessat b'dan il-mod kif se jiġi trattat għall-finijiet tad-dazju li qegħdin nitkellmu fuqu f'din il- legislation.

Imbagħad niġu għat-tħaddim tal-proċedura.

Naħseb importanti li l- ministru fil-winding up tiegħu jgħid b'mod ġenerali x'impatt se jkollu ekonomikament dan kollu fuq l-industrija nnifisha, fuq il-kummerċ f'pajjiżna, kemm f'dak li hu negozju ntern kif ukoll f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-esportazzjoni u anke mar-re-esportazzjoni.

Għax għal darba oħra naħseb li l-liġi qed tkun diskrezzjonali wisq fir-rigward tal- kontrollur.

Min-naħa l-oħra mbagħad partijiet tal-liġi donnhom huma miktubin f'mod miftuħ wisq, loose jgħidu l-Ingliżi.

Per eżempju, l-abbozz jgħidlek:

''...nuqqasijiet li ma jkollhom ebda effett sinifikanti fuq l- operazzjonijiet korretti tal-proċedura''.

Kif se tiddetermina jekk nuqqas hux se jkollu effett sinifikanti?

Min se jiddeċiedi jekk l-effett hux sinifikanti jew le?

Min se jkejjel kemm l- effett kien effettivament sinifikanti?

Dan qed ngħidu għax dawn huma argumenti soġġettivi.

M'humiex argumenti legali, u naħseb li meta l- industrijalist li jrid jinterpreta din il-liġi fil-prattika jkollu xi ħaġa li m'għandhiex tifsira soda ma' xiex jorbot iktar jista' jkun hemm lok għal diżgwid, għad-dubju u għal miżinterpretazzjoni.

M'inix qed nattribwixxi skopijiet malinji għal- leġislatur, imma qed ngħid li meta jkollok leġislazzjoni miftuħa wisq, loose wisq, soġġetta wisq għall-interpretazzjoni, din tista' toħloq anke ċerti dubji għall-industrijalist innifsu, mingħajr ma jkollu l-gwida meħtieġa.

L-abbozz jitkellem ukoll dwar ipproċessar jew tiswija ta' l-oġġetti ta' esportazzjoni temporanja.

Hawnhekk nistaqsi: L-awtoritajiet se jaslu biex jiddeċiedu li l-oġġetti se jkunu ssewwew u mhux inbidlu?

U x'differenza tagħmel f'dan il-każ?

Meta l-liġi mbagħad tgħid li l-prodotti rimpjazzati għandu jkollhom l-istess klassifika tarifarja u jkunu ta' l-istess kwalita' kummerċjali, bl-istess karatteristiċi tekniċi nħoss li l-liġi qed tkun ristrettiva wisq.

Mela l-ewwel kellna parti fejn il-liġi kienet laxka wisq, u issa għandna parti li fil-fehma tagħna bħala oppożizzjoni l-liġi qed tkun ristrettiva wisq, speċjalment jekk tinvolvi replacement ta' parts aktar effiċjenti u aktar sofistikati.

U daqstant ieħor naħseb li m'huwiex prattiku s-suġġeriment jew il-provvediment li hemm fl-abbozz ta' liġi li meta l-oġġetti ta' esportazzjoni temporanja jkunu ntużaw qabel l- esportazzjoni, il-prodotti rimpjazzati jkollhom ukoll jintużaw u ma jistgħux ikunu prodotti ġodda.

Dan qed ngħidu għax naħseb li fil-prattika se jkun diffiċli li wieħed jikkonferma, l-aktar jekk isir skambju ta' dak li huwa maħsub meta jintqal li l-kontrollur jista' jikkonċedi derogi minn din ir-regola, jekk il-prodott rimpjazzat ikun ġie fornut mingħajr ebda ħlas minħabba xi obbligazzjoni li tkun ta' natura kuntrattwali.

Il-liġi, Sur President, qed taħseb ukoll biex fil-każ ta' mportazzjoni li ssir qabel, l-oġġetti ta' esportazzjoni għandhom ikunu esportati temporanjament fi żmien xahrejn mid-data ta' aċċettazzjoni mill-kontrollur tad-dikjarazzjoni dwar ir-rilaxx tal-prodotti rimpjazzati għaċ- ċirkolazzjoni libera.

U dawn ix-xahrejn kif tista' tinterpretahom?

Jekk ikollok prodott li jirriżultalek diffettuż wara iktar minn xahrejn, allura dan ma tkunx tista' tbiddlu?

Ejja ngħidu li jien aġent, importajt tyres tal- karozzi u wara ħames xhur jew sitta rriżulta li dawn kienu difettużi.

Allura f'ċirkostanza bħal din dawn ma jistgħux jinbidlu?

Ta' min wieħed iżomm dan il-punt f'moħħu għal każi li jkunu bona fide u każi li jkunu ġenwini, imma li fuqhom iż-żmien ta' xahrejn jista' jkun restrittiv wisq.

Inħoss li l-liġi hija vaga u diskrezzjonali wisq meta aktar tard titkellem dwar ċirkostanzi eċċezzjonali mingħajr ma tiddefinihom, kif ukoll meta titkellem dwar limiti raġjonevoli mingħajr ma tgħid x'inhuma dawn il- limiti.

Diġa' semmejt kif jista' jkollok xi provvediment fil-liġi li jkun arbitrarju.

Nerġa' ngħid qed nitkellmu dwar xi ħaġa fejn il-liġi ssemmi ċirkostanzi eċċezzjonali.

(Interruzzjonijiet) Imma x'inhuma dawn iċ- ċirkostanzi eċċezzjonali?

Għaliex il-liġi mhijiex tiddefinihom?

Jew ikollok limiti raġjonevoli...

(Interruzzjonijiet) Għaliex anke hawnhekk il- liġi m'hijiex tgħid x'inhuma dawn il-limiti.

Naħseb li anke hawnhekk jista' jkollna lok għal misunderstandings u għal ekwivoċi.

Meta kont qed neżamina l-liġi laqatni artiklu 45, fejn l-abbozz jitkellem dwar miżuri ta' politika kummerċjali komuni non-tarifarja.

Mela dawn ir- regolamenti m'humiex soġġetti biss għal finijiet ta' tariffi?

U din nagħmilha bħala mistoqsija ġenwina.

Ma naqbel xejn ma' dawk il-partijiet tal-liġi fejn l-operazzjoni ta' l-imħażen tad-dwana għandu jkun soġġett għall-ħruġ ta' awtorizzazzjoni mill-ministru, kemm-il darba il-kontrollur ma jkunx jopera l-imħażen tad-dwana hu nnifsu.

Nerġa' ngħid li m'inix qed ngħid għall-ministru tal-lum - jista' jkun anke ministru Laburista - imma dan it-tip ta' poter ma naqblux miegħu għax iwassal għal ċertu abbuż tal- poter, ikun min ikun il-ministru tal-ġurnata.

Aktar tard jingħad li l- operatur ta' l-imħażen tad-dwana jkun responsabbli biex jiżgura li filwaqt li l-oġġetti jkunu fl-imħażen tad-dwana dawn ma jiġux imneħħija mis- sorveljanza tad-dwana.

Jien inħoss li d-dwana għandu jkollha aċċess kontinwu għal dawn l-imħażen u tibqa' responsabbli għas-sorveljanza ta' dħul u ħruġ mill-istess imħażen, kif jagħmlu l-banek, meta jikkontrollaw ċerti stocks li jkollhom garanziji fuqhom.

Dan huwa eżempju prattiku biex wieħed ikun jaf x'irrid ngħid.

Lanqas naqbel li ma jkunx hemm stock records meta maħżen pubbliku jkun operat mill-kontrollur.

Hawnhekk qed nirreferi speċifikament għal klawsola 53.

L-abbozz jgħid li

''M'għandu jkun hemm ebda limitu għal kemm żmien l-oġġetti għandhom jibqgħu taħt il-proċedura ta' tqegħid ta' oġġetti f'imħażen tad- dwana''.

Nifhmu l-punt, imma dan japplika anke jekk il-goods jew il-commodities ikkonċernati jkunu perishable, jiġifieri dawn jiskadu biż-żmien?

Meta l- liġi tipprovdi biex:

'' ... oġġetti ta' importazzjoni jistgħu jgħaddu minn l-istess metodi ta' maniġġ maħsub biex jippriservahom, itejjeb id-dehra jew il- kwalita' tagħhom fis-suq jew iħejjihom għad-distribuzzjoni jew bejgħ mill-ġdid''

Nistaqsi jekk dan jistax isir saħansitra billi nbiddlu l-brand names ta' l- oġġetti kkonċernati.

Fuq punt ta' dettal nitlob kjarfika għal dak li hemm f'artiklu 60, għax kif inhija worded l-item donnu li d-dazju mhux se jibqa' jitħallas fuq bażi CIF.

Għallinqas hekk fhimtha jien.

U għalkemm nifhem li hija l-intenzjoni tal-gvern li jarmonizza l-leġislazzjoni kemm jista' jkun ma' dik ta' l-Unjoni Ewropea - għalhekk il-gvern qed jitkellem dwar standards tekniċi Ewropej - jien nistaqsi għaliex il-gvern flok standards tekniċi Ewropej ma daħħalx il-provvediment standards tekniċi internazzjonali?

Dawn kienu r-rimarki tiegħi.

Nerġa' ngħid li fir-rimarki inizjali tagħna aħna għamilna paraguni mas-sitwazzjoni kif kienet fl-1995, għax inħossu li ġaladarba dan il-gvern reġa' daħħal il-VAT, il-paragun m'għandux ikun ma' sistema differenti mill-VAT, imma għandu jkun meqjus bħala estensjoni ta' dak li seħħ fl-1995, meta l-gvern kien ressaq liġi simili għal din, meta kien introduċa effettivament il-VAT għall-ewwel darba fil-pajjiż.

Ngħid ukoll li għalkemm veru forsi d-dħul tal-gvern se jonqos Lm1 miljun, u l- gvern stess kien qal fit-tweġiba għal mistoqsija parlamentari li għamilt jien li t-tibdil mhux se jkun daqshekk radikali li jeħtieġ analiżi komparattiva li tlabtu jagħmel, xorta tajt lista indikattiva li fiha, waqt li hemm items li se jkunu naqsu b'riżultat ta' din il-leġislazzjoni, hemm madwar 100 item jew aktar li se jkunu qed jirreġistraw ċerta żieda a paragun ma' dak li għamel il-gvern meta lleġisla fl-1995.

Nirringrazzjak.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Joe Cilia.

ONOR.

JOE CILIA: Sur President, meta nitkellmu fuq dan l-abbozz ta' liġi tkun idea tajba li wieħed iħares mhux biss lejn il-partikolaritajiet tekniċi tiegħu imma wkoll lejn xi problemi marbutin mas-sitwazzjoni ekonomika tagħna b'mod partikolari fejn tidħol l-importazzjoni.

Aspett partikolari huwa dak li għandu x'jaqsam mal-bilanċ tal-pagamenti.

F'termini sempliċi dan ifisser id-differenza bejn dak li nbiegħu u dak li nixtru mingħand il-barranin kemm f'dawk li huma prodotti u kemm f'dawk li huma servizzi.

Forsi wieħed mill-akbar servizzi li jolqot il-bilanċ tal- pagamenti fil-pajjiż huwa l-qasam tat-turiżmu, għax dan jikkontribwixxi bis- sħiħ għall-ekonomija tagħna kemm f'dak li hu bilanċ tal-pagamenti u kemm f'dawk li huma riservi barranin li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tal-Bank Ċentrali.

Jekk ikun hemm differenza bejn dak li nbiegħu u dak li nixtru mingħand il-barranin, kemm mill-aspett ta' prodotti, kemm mill-aspett ta' servizzi, fejn noħorġu aktar milli ndaħħlu, dik id-differenza rridu nagħmlu tajjeb għaliha aħna, fi flus barranin u mhux f'liri Maltin.

Huwa għalhekk il-gvern idur lejn il-bank ċentrali f'dak li għandu x'jaqsam mar-riservi barranin u mhux lejn it-teżor.

Fil-fatt ir-riservi barranin jitkejlu fuq perijodu ta' xhur jew ta' żmien li fih il-pajjiż jara kemm hu kapaċi jimxi mingħajr ma jimporta xejn minn barra.

Dawn l-aħħar xhur is-sitwazzjoni kienet waħda ta' tħassib.

Minn Jannar sa Settembru tas-sena li għaddiet parti mill-bilanċ tal-pagamenti - dak li nsejħulu l-kont kurrenti, li jinkludi fih l-esportazzjoni u l-importazzjoni ta' prodotti u servizzi - kien negattiv.

Kellna żbilanċ sfavorevoli ta' Lm89 miljun.

Fl-istess perijodu matul is-sena 1999 kien hemm bilanċ favorevoli ta' Lm9 miljun.

Jiġifieri f'sena, minn bilanċ pożittiv ta' Lm9 miljun fil-kont kurrenti rajna żbilanċ ta' Lm89 miljun.

Jekk wieħed janalizza ftit x'seta' mar ħażin u fejn marru dawn il-flus jara li kien hemm mal-Lm41 miljun aktar f'importazzjoni ta' żejt bi prezzijiet ogħla.

Ħafna minnu - għalkemm forsi l-gvern tal-ġurnata ma jammettix - kien ħtija tan-nuqqas ta' negozjar tajjeb u t-tneħħija tal-hedging agreement li kien għamel il-gvern preċedenti.

Sur President, mit-turiżmu kellna tnaqqis ta' madwar Lm8 miljun u f'dan iż-żmien ukoll rajna ħerġin minn pajjiżna l-profitti li għamel l-HSBC minn fuq it-transazzjonijiet tal-Maltin.

Fl-istess perijodu wkoll intilfu miljuni ta' liri tal-protokol ma' l-Italja.

Normalment dawn il-flus kienu jiġu lejn pajjiżna imma minħabba l-fissazzjoni tal-politika tal-gvern għal sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea din id-darba ma rajnihomx.

Għalhekk meta nitkellmu fuq l-importazzjoni, meta nqabblu l-importazzjoni ma' l- esportazzjoni, dak li ndaħħlu ma' dak li noħorġu, naraw li ħafna mill-kriżi hija kkawżata minn deċiżjonijiet politiċi żbaljati mill-gvern tal-ġurnata.

U kien proprju minħabba dawn id-deċiżjonijiet li r-riservi barranin marru lura minn Lm743 miljun fl-aħħar ta' Novembru, 1999 għal Lm665 miljun fl- aħħar ta' Novembru, 2000.

Din hija differenza ta' madwar Lm78 miljun, li tfisser telf ta' madwar Lm1.5 miljun fil-ġimgħa.

Sur President, parti mill-problema hija li għadd ta' Maltin qed joħorġu l- flus barra.

U għaliex qegħdin jagħmlu dan?

Għax huma saħansitra nkoraġġiti mill-bank ċentrali.

Il-politika tal-liberalizzazzjoni tal-kontroll tal- kambju qed isseħħ fl-istess żmien li r-rati ta' imgħax lokali qed jitbaxxew, u din forsi taqbel għall-gvern meta jiġi biex joħroġ anke l- istocks tiegħu.

Fl-istess ħin rajna r-rati ta' imgħax fil-pajjiżi barra minn Malta jitilgħu a paragun ma' dawk ta' pajjiżna.

Rajna wkoll li fl- aħħar budget il-gvern daħħal taxxa ġdida fuq l-iskemi ta' investiment kollettiv - jiġifieri dawk il-ħafna funds li nisimgħu bihom - u l-capital gains tax fuq il-qligħ li wieħed jista' jagħmel fil-Borża f'dan il-qasam.

Dawn id-deċiżjonijiet ittieħdu kollha fi ftit ġranet.

Ħaġa ta' l- iskantament, minkejja dan ir-rigress kollu, minkejja din il-waqgħa fir- riservi barranin u fil-kont kurrenti tal-pajjiż, la l-gvern u lanqas il- bank ċentrali ma qegħdin jieħdu miżuri biex jindirizzaw din is-sitwazzjoni.

Spiċċajna li Lm11 minn kull Lm100 tar-riservi tagħna għebu fi żmien relattivament qasir.

Jekk wieħed ikompli jara aktar fid-dettal x'ġara matul is-sena isib li kien hemm l-instalments ta' l-HSBC, il-pagament li ħallas dan il-bank barrani biex kiseb il-Mid Med Bank, li kienu jammontaw għal madwar Lm47 miljun ieħor.

Kieku għall-argument kellna naqbdu dawn l-Lm47 miljun u nżiduhom mat-telf li kien hemm konna naslu għaċ-ċifra fenomenali ta' żbilanċ ta' Lm125 miljun f'perijodu ta' madwar sena.

Bl-istess kejl ta' meta għidt li tlifna Lm11 minn kull Lm100 tar-riservi tagħna, li ma kienx għal dawn l-Lm47 miljun, f'dan il-perijodu nkunu tlifna Lm17 minn kull Lm100.

Mr. Speaker, jidher li l-importazzjoni fil-pajjiż se tkompli tiżdied u mhux tonqos.

Din hija ħaġa preokkupanti ħafna.

Għidt kemm-il darba - u nibqa' ngħid - li bil-proġetti kapitali u nfrastrutturali kbar oriġinati u żviluppati minn gvern Laburista, bħal dawk tal-Kottonera, ta' Tigne' u l- cruise passenger terminal wieħed kien jippretendi li l-importazzjoni kienet se tiżdied.

Il-flus li se jkollna nħallsu barra minn pajjiżna għall- importazzjoni ta' makkinarju, ta' għodod u ta' materja prima għal dawn il- proġetti jidher ċar li se jiżdiedu.

Minkejja dan kollu kollox jidher baħħ u ma nafux kif se mmorru.

Fil-bidu għedt li r-riservi barranin jitkejjel bix-xhur ta' kemm pajjiż jista' jgħaddi mingħajr ma jimporta xejn.

Kieku tagħna kellu jieqaf f'daqqa waħda milli jimporta, bir-riservi barranin li għandu flok tmien xhur kien jgħix ħames xhur.

Jiġifieri l-lonġevita' tal- pajjiż li jgħaddi bir-riservi barranin li kellu fi żmien ta' sena jew anqas, naqset għal ħames xhur biss.

Jekk se nibqgħu f'din is-sitwazzjoni mingħajr ma ningħataw l-ebda direzzjoni kif din il-kriżi se tiġi megħluba, il-futur ta' pajjiżna ma tantx jaspira tajjeb.

Biex inkun fair, veru kien hemm żieda fl-esportazzjoni fl-istess żmien li kien hemm żieda fl-importazzjoni imma waqt li minn Jannar sa Diċembru, 2000 kellna importazzjoni ta' Lm1,492 miljun, kellna esportazzjoni ta' Lm1,073 miljun.

B'hekk naraw li bejn l-esportazzjoni u l-importazzjoni m'hemmx relattivita'.

Waħda qed titla' b'rata ferm u ferm ogħla milli qed tiżdied l-oħra.

Ma jfissirx li m'għandniex nibqgħu nagħmlu l-isforzi biex inżidu l- importazzjoni, mela le, imma fl-istess ħin għandna naraw li l-esportazzjoni tkun tali li tnaqqas it-trade gap li jkun hemm, jew għallinqas inkunu fid- direzzjoni t-tajba.

Fil-fatt il-visible trade gap matul is-sena li għaddiet jidher li kibret b'xejn anqas minn Lm73 miljun u telgħet għal Lm418 miljun minn Lm344 miljun li kien hemm sena qabel.

Dan biex wieħed jiżen aktar x'qegħdin ngħidu.

Meta nitkellmu fuq importazzjoni rridu naraw x'se jkun l-effett globali fuq il-finanzi pubbliċi.

Meta wieħed isib ruħu f'sitwazzjoni bħal din jibda jistaqsi: Hemm xi rimedju?

Għax donnu qbadna rotta 'l isfel.

Hawn min saħansitra jgħidlek li se ssir elezzjoni għax il-gvern ma jistax ikampa.

Meta tiġi nkunu preparati għaliha, Sur President, u persważ li r-riżultat ikun jirrifletti s-serjeta' tal-poplu tagħna fid-deċiżjonijiet tiegħu.

Imma issa jidher li bdiet iddoqq il-qanpiena ta' l-alarm u qed tiżdied il-pressjoni biex jibda jiġi kkonsidrat min-naħa tal-gvern jew il-bank ċentrali l-iżvalutar tal- Lira Maltija.

Dan ifisser li jkollna lira anqas b'saħħitha meta paragunata ma' currencies oħrajn.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR JOHN DALLI: Irrid biss nattira l-attenzjoni ta' l-Onor.

Membru li meta qed nitkellmu fuq żvalutar qed nitkellmu fuq affarijiet serji, li jistgħu jistigaw ħafna ħsara lill-ekonomija tagħna.

M'għandniex noqogħdu nagħmlu dan it-tip ta' allegazzjonijiet li m'huma fondati xejn.

Kemm-il darba kelli l-okkażjoni niċħad li l-gvern qiegħed jaħseb b'xi mod fuq xi żvalutazzjoni.

ONOR JOE CILIA: Jekk tippermettili, ngħidlek fuq xiex qed insostni dawn il-possibilitajiet.

Jien għedt li qed tiżdied il-pressjoni biex tiġi żvalutata l-lira Maltija.

Se nagħmilha ċara li dan mhux jien qed ngħidu.

Nafu kemm tan-naħa l-oħra kienu jħobbu jikkwotaw mir-rapporti li jsiru mill- Economist Intelligence Unit.

Fl-aħħar rapport li sar mil-EIU, u dawn jiġu u jinvestigaw u jitkellmu ma' nies...

(Interruzzjonijiet) Il-Ministru qed jgħid li dak aħna niktbuh!

(Interruzzjonijiet) Inti għedt sew li rridu nuru s-serjeta' u naħseb li anke inti hawnhekk trid tkun serju f'dak li tallega.

(Interruzzjonijiet) Jekk mhux qed nogħġbu, il-Ministru għandu ċ- ċans jitkellem fil-winding-up tiegħu u jwieġeb.

Wara kollox aħna qegħdin nikxfu r-realta' u l-verita' tas-sitwazzjoni li min-naħa tal-gvern, bil- professuri u l-esponenti tiegħu li jiftaħru li jifhmu, qatt ma jingħadu.

Dan m'huwiex sew, m'huwiex ġust, la għal dan il-parlament u lanqas għal dawk li qed jisimgħuna.

Li għedt jien deher fl-aħħar rapport li tħejja mill- EIU li ftit li xejn rajna pubbliċita' dwaru.

Issa l-ministru qed jgħid li meta ngħidu dawn l-affarijiet tagħmlu l-ħsara.

Nagħmlu l-ħsara meta naħarbu mill-problemi mhux meta ngħidu s-sitwazzjoni x'inhi.

Qed jagħmel il-ħsara dan il-gvern li meta jkollu l-problemi jitfagħhom taħt it-tapit biex ma nallarmawx in-nies!

Il-gvern għandu jitkellem u jiffaċċjahom.

Għandu jgħidilna li qed jiġri hekk u hekk u mhux Alla jħares ma titkellimx l- oppożizzjoni!

Jekk dan intqal jien ngħid li minn xi mkien ġabuha din l- informazzjoni.

Dawn ikunu tkellmu ma' nies inkarigati u rjus kbar anke min- naħa tal-gvern.

Issa l-ministru qed jiċħad li għad jasal għal żvalutar imma smajna kemm-il darba diversi assigurazzjonijiet oħra min-naħa tal-gvern, Sur President, u ħafna drabi, meta ġejna għas-si u n-no l- assigurazzjonijiet ma swew assolutament xejn.

X'jiġri jekk Alla jħares qatt il-gvern jiżvaluta l-lira?

Forsi l-problema li semmejt fil-bilanċ tal-pagamenti jitfagħha taħt it-tapit għal perijodu ta' żmien, u forsi jirbaħ ftit nifs qabel ma dak li jkun jinduna xi jkun qed jiġri, imma l-verita' hi li jekk Alla jħares qatt isseħħ din il-miżura, il-gvern ikun qed jgħid li se jiżdiedu l-prezzijiet għal dak li jiġi minn barra, u aħna, Sur President, pajjiż ċkejken bi ftit li xejn riżorsi minerali naturali se niġu f'sitwazzjoni xejn sabiħa.

Dan jgħodd għal qasam tal-manifattura u għall-fabbriki.

Din hija katina, waħda tiġbed lill-oħra u jekk jiġri hekk l-unions se jibdew jaqbżu wkoll, għax la l-affarijiet jogħlew dawn jippretendu li jogħlew ukoll il-pagi tal-ħaddiema, u mhux biss l-affairjiet li jiġu minn barra imma anke dawk maħduma hawn Malta, li allura jinqabdu f'dan iċ-ċirku vizzjuż.

U dan għax ovvjament il-materja prima togħla għalihom ukoll u b'hekk ma nibqgħux kompetittivi.

Il- kompetittivita' tagħna diġa' naqset meta paragunata ma' kompetituri tagħna.

B'dan fl-aħħar mill-aħħar se jitgħabbew biss il-ħaddiema u l-konsumaturi tagħna.

Mr Speaker, fuq il-punt tal-bilanċ tal-pagamenti naħseb li ressaqt argumenti sodi biżżejjed, u nista' ngħaddi għal xi ħaġ'oħra marbuta ħafna ma' l-importazzjoni.

Nixtieq nitkellem dwar is-sistemi li jolqtu l- industrija tagħna.

Hawnhekk żgur li tqum id-diskussjoni dwar il-levies, il- protezzjoni li kellhom l-azjendi lokali għall-kompetittivita'.

Qabel xejn nixtieq ngħid kif ħadem il-Partit Laburista f'dak li għandu x'jaqsam mal- levies.

Il-politika tal-gvern Laburista kienet dejjem ċara.

Aħna rridu li bejn pajjiżna u l-Unjoni Ewropea tinħoloq żona ta' kummerċ ħieles fl- industrija, biss fuq temp ta' bejn ħamsa u sebgħa snin.

Ħassejna li dan kellu jagħti ċans biżżejjed lill-industrija Maltija biex tkun tista' taddatta u ttejjeb il-ħidma tagħha, timmodernizza, u tkun tista' tilqa' għall-kompetizzjoni ġdida li tkun se tiffaċċja mill-Ewropa.

Konna ċari fuq il-qasam tal-biedja, li dan jitħalla barra, iżda dejjem żammejna t-triq miftuħa li fejn ikun jaqbel, ċerti prodotti marbutin mal-biedja u s-sajd il- gvern tal-ġurnata kellu jara li dwarhom jinnegozja trattament speċjali.

Meta dħalna fil-gvern f'Ottubru ta' l-1996, il-VAT kienet ilha sena u disa' xhur li ddaħħlet minn dan il-gvern.

Kienu tneħħew id-dazji fuq ħafna prodotti industrijali u dawn kienu japplikaw biss għall-importazzjoni.

Iżda l-VAT ġiet tapplika kemm fuq il-prodotti minn barra u kemm fuq il-prodotti li jinħadmu lokalment.

B'hekk kien diġa' żmantellat saff ta' protezzjoni mogħti lill-industrija.

Sibna wkoll li l-gvern Nazzjonalista kien impenja ruħu ma' l-Ewropej li sa l-aħħar tas-sena 1996 kellu jneħħi madwar 300 levy, ħaġa li kien żamm mistura mill-poplu Malti.

Kellu jkun gvern Laburista li jiżvela din l-istrateġija li kien se jimxi biha l-gvern Nazzjonalista.

Fil-fatt, apparti dawn it-300 levy, kien qiegħed jaħdem biex l-oħrajn jitneħħew ftit taż-żmien wara.

Il-gvern Laburista neħħa l-VAT u minflokha daħħal sisa fuq l- importazzjoni ta' 15%.

Ma' l-Ewropej konna qbilna li fuq importazzjoni se tiġi mħaddma jew is-sisa ta' 15% jew inkella l-levy u tintagħżel l-aħjar waħda mit-tnejn.

Qbilna wkoll kif kienet se titwaqqaf din iz-zona ta' kummerċ industrijali ħieles bejn Malta u l-Ewropa.

Din kienet imsejsa fuq żewġ binarji.

Waħda li bil-mod il-mod kellha tiddaħħal sisa fuq il- prodotti tal-fabbriki Maltin, sakemm din tilħaq ukoll il-15% u konna naslu f'punt li jkunu qed jiġu ċċarġjati wkoll l-istess sisa bħall-importazzjoni għall-Ewropa.

Min-naħa l-oħra, wara ċertu żmien, il-levies fuq l- importazzjoni mill-Ewropa kellhom jiġu mnaqqsa għal xejn, dejjem bil-mod il- mod, biex industrijalist jilħaq mal-kambjamenti li jkunu qegħdin isiru.

Kien diġa' tfassal kalendarju maqbul ta' kif kellhom iseħħu l-bidliet fuq medda ta' mhux inqas minn seba' snin hekk li min-nofs is-sena 1999 is-sisa tibda tidħol fuq il-produzzjoni Maltija wkoll, fuq medda ta' ħamsa jew sitt snin.

Jiġifieri sas-sena 2005, biex inkun preċiż, il-prodotti tal-fabbriki Maltin kienu jkunu qed iħallsu l-istess sisa bħall-prodotti miġjuba mill- Ewropa.

Fir-raba' sena li jkun għaddej dan il-proċess kollu, il-levies kellhom jibdew jitnaqqsu pass pass fuq medda ta' mhux inqas minn tliet snin.

Jiġifieri fis-sena 2003 kellu jibda t-tnaqqis tal-levies li jispiċċa mhux qabel is-sena 2006.

Dan il-kalendarju preċiż imma fl-istess ħin raġonevoli, kellu jagħti nifs sħiħ lill-industrija lokali biex din tlaħħaq mal-kambjamenti li pajjiżna jrid bilfors jgħaddi minnhom.

Aktar minnhekk, gvern Laburista kien saħaq li qabel issir xi bidla jkun hemm l-istrutturi adattati fil-pajjiż biex jgħinu lill-industrija Maltija, ħalli din tilqa' għar-ristrutturazzjoni li kellu jkun hemm.

Fil-fatt kien twaqqaf l-IPSE - l-istitut tal-promozzjoni ta' azjendi żgħar - li kien jaħseb għall-programmi ta' għajnuna lill-azjendi Maltin.

Imma jidher li l- gvern tal-ġurnata dawn il-programmi ftit li xejn għamel xi ħaġa dwarhom.

Għal xhur sħaħ l-IPSE kienet in no man's land, ħadd ma jaf fejn sejjer, daqqa jgħidu li qisu qabżu xi ħaġa, daqqa jgħidu li hemm bżonn jieħdu xejra differenti, daqqa li r-rwoli jridu jinbidl, imma fil-verita' jgħaddu x-xhur u fil-prattika ma jkun sar xejn.

Gvern Laburista kien ċar ukoll mhux biss dwar l-istrutturi li kien jinħtieġlu l-pajjiż biex jidħol għat-tibdiliet fl- ekonomija tiegħu, imma anke f'dak li kellu x'jaqsam ma' l-iffinanzjar ta' l- istess skemi u ta' l-istess strutturi.

Qal ċar ukoll minn kienu se jinġiebu l-flus għal dan it-tip ta' finanzjament.

Kien ċar li bi qbil ma' l-Ewropej il-fondi mill-Ewropa jintużaw mill-IPSE għall-industrija lokali, għax hemm kien u għadu l-ikbar impatt bit-tibdiliet kollha, u l-gvern kien ikkommetta ruħu wkoll li jalloka 20% tal-fondi mill-privatizzazzjoni tal-Maltacom lill- IPSE għall-istess għanijiet.

Mr Speaker, illum nisimgħu ħafna kalkolazzjonijiet u proġezzjonijiet imma xejn dwar finanzjament ta' programmi.

Waħda mill-akbar diffikultajiet li għandhom l-industriji lokali bħalissa huwa n-nuqqas kbir ta' faċilitajiet finanzjarji biex ikunu jistgħu jidħlu għat-tibdiliet li jkun hemm bżonn.

F'dak li hu iffinanzjar għall-istruttura fil-pajjiż, dan il-gvern sal-lum ma uriniex fejn sejrin.

Ipotesi waħda biss.

Kollox idur magħha u bilfors issemmieha, għax il-politika tal-gvern Nazzjonalista kienet ibbażata fuqha: li meta terġa' ssir mill-ġdid l-applikazzjoni għal sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea se jiġu madwar Lm100 miljun f'pajjiżna, u b'dawn ikollna xalata u nkunu nistgħu n agħmlu mhux biss dak li hemm bżonn isir, imma aktar.

Imma jidher li din – u dan minkejja li ma nafux kif se jintlaqtu eluf ta' familji Maltin - kienet biss miżura ta' propaganda rħisa tal-gvern tal- ġurnata, kien biss kliem fl-ajru mingħajr l-ebda ħjiel kif l-affarijiet se jkunu mexjin.

Għall-kuntrarju, flimkien mar-rappreżentanti tan-negozjanti, aħna konna bdejna nħejju l-programmi ta' ħidma għar-ristrutturar.

Sfortunatament, imbagħad kulħadd jaf x'ġara fil-pajjiż.

Mill-banda l-oħra tajjeb li naraw kif mexa gvern Nazzjonalista fl-istrateġija tiegħu tal- kwestjoni tal-levies, meta f'Settembru ta' l-1998 rebaħ it-treġija tal- pajjiż u beda jfittex li jkompli bil-ħidma tiegħu, partikolarment fl- ossessjoni tiegħu ta' sħubija sħiħa ta' pajjiżna fl-Unjoni Ewropea.

Reġa' daħħal il-VAT, Mr Speaker, u ssokta bl-impenji tiegħu għat-tneħħija tal-levies, u dan kollu qabel pajjiżna jsir membru sħiħ fl-Unjoni Ewropea.

Fil-fatt, sal-lum għadna nisimgħu ħafna dati u ħadd ma jaf meta pajjiżna se jissieħeb fl-Unjoni Ewropea.

Imma fl-istess ħin, minkejja dan, meta rebħu l-gvern kienu lesti li l-ewwel ikun hemm l-għaqda doganali u wara, tasal meta tasal, il-kwestjoni tas-sħubija sħiħa ta' pajjiżna fl-Unjoni Ewropea.

Neħħew id-dazji u s-sisa li kienu ddaħħlu minn gvern Laburista, u allura dik l-istrateġija ntremiet il-baħar, u minflokhom, fl-1 ta' Jannar ta' l- 1999, reġgħu daħħlu s-sistema tal-VAT.

Din ġiet tapplika għal kull azjenda, kemm ta' importazzjoni u kemm jekk hi Maltija u taħdem għas-suq lokali.

Id-dazji u s-sisa ma kenux japplikaw fuq prodotti maħduma f'Malta, tneħħi partijiet minnhom li kienu importati minn barra.

Minħabba f'hekk l- ispiża għall-konsumatur tal-prodotti maħduma Malta għoliet minnufih bid- dħul tal-VAT.

Fabbriki li jaħdmu għas-suq lokali tilfu mill-kompetittivita' meta mqabbla ma' kumpaniji Ewropej li jaħdmu fl-istess xogħol.

U studju li kien sar mill-economic planning division kien juri li mill-1 ta' Jannar ta' l-1999, jiġifieri fl-istess żmien li reġgħet ġiet introdotta l-VAT mill- gvern tal-ġurnata, kien hemm telf sostanzjali tal-kompetittivita' ta' fabbriki Maltin mqabbla mal-prodotti importati mingħand kompetituri Ewropej.

MR SPEAKER: Onor. Cilia, ippermettili niġbidlek l-attenzjoni li skadilek il-ħin u biex tkompli tinstema' għandek bżonn extension.

Min qed jipproponi?

ONOR NOEL FARRUGIA: Nipproponi li l-Onor.

Membru jkompli jinstema'.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR HELENA DALLI: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Onor.

Cilia jkompli bid-diskors tiegħu.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

Il-mozzjoni m'għaddietx.

MR SPEAKER: L-Onor.

Joe Mizzi, on a point of order.

ONOR JOE MIZZI: Mr Speaker, niġbidlek l-attenzjoni li m'hawnx quorum.

MR SPEAKER: Is-seduta hija sospiża għal ħames minuti.

Is-Seduta kienet sospiża fit-8.25 p.m. u rriżumiet ħames minuti wara.

MR SPEAKER: Is-seduta tkompli.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Noel Farrugia.

ONOR NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, dan l-abbozz jirrigwardja mhux biss l- importazzjoni ta' prodotti ta' l-ikel imma wkoll l-importazzjoni ta' materja prima għall-industrija lokali ta' l-ikel, tal-minerali u tal-birra.

Jiena għedt li dan l-abbozz jirrigwardja l-importazzjoni ta' prodotti ta' l-ikel għax huwa fatt li ma jista' jinnegah ħadd li l-politika ta' l-Unjoni Ewropea rigward prodotti ta' l-ikel hija bbażata fuq sistema differenti minn dik ta' pajjiżna.

Issa minħabba li l-Unjoni tirrikjedi li aħna nkunu konformi mar-regoli tagħha se nispiċċaw inżidu d-dazji fuq l-importazzjoni, partikolarment tal-prodotti ta' l-ikel u tal-materja prima ġejjin minn pajjiżi li ma jkunux membri.

Fil-każ ta' Malta dan jaffettwana serjament għax aħna m'għandniex riżorsi naturali.

Id-daqs ta' l-art tagħna huwa dak li hu u allura aħna żvantaġġjati wkoll f'dik li hija produzzjoni.

F'dawn iċ-ċirkostanzi bilfors wieħed jinsisti li l-ministru jagħti ċerti garanziji, mhux biss lil din in-naħa tal-Kamra imma lill-poplu kollu kemm hu.

Waħda mill-miżuri li għamel il-ministru f'dan il-budget hija ż-żieda ta' 6c7 fuq l-importazzjoni ta' corned beef li jkun ġej mill-pajjiżi li m'humiex membri.

Issa jiena naf li dan m'huwiex it-tip ta' ikel tal- ministri u għalhekk ma jqisuhx daqshekk importanti, pero' rridu nirrealizzaw li dan it-tip ta' ikel huwa komuni man-nies li jiddependu mill- benefiċċji soċjali u nies li jieklu fil-canteens tal-fabbriki u fit- tarznari.

Mela nsibu li l-ministru, permezz ta' dan l-abbozz, mhux biss biddel is-sistema mill-piż għall-valur tad-dazju li jrid jitħallas fuq l- imporatzzjoni ta' dan il-prodott; u kemm-il darba d-dazju jogħla jew tiżvaluta l-lira, inkella l-pajjiż li jkun qed jesporta jgħolli l-prodott, id-dazju jibqa' jogħla iktar minn 6c7.

Għaliex qed insemmi dan il-punt?

Għax il-gvern, jekk ma jkunux aktar ċar permezz ta' din il-liġi, se jifrex l-istess sistema u l-istess taxxi indiretti fuq firxa ta' prodotti ta' l- ikel li f'pajjiżna jiġu importati minn pajjiżi li ma jkunux membri.

L- impatt ta' dan m'huwiex biss fuq il-corned beef, li f'din il-liġi qegħdin ngħolluh imma fuq prodotti oħra wkoll.

U huwa fatt li ma jista' jinnegah ħadd li jekk Malta tissieħeb fl-Unjoni Ewropea trid tkun suġġetta għal dawn il-forom ta' dazji, ta' kwoti u ta' kontrolli li l-Unjoni Ewropea ssejħilhom TARIC.

Issa apparti dan hemm ukoll fenomenu ieħor importanti għal dak li jirrigwarda l-importazzjoni ta' l-ikel.

Dan huwa l-export refund.

Minħabba s-sistema hekk imsejħa politika komuni tal-biedja ta' l-Unjoni Ewropea, ħafna prezzijiet ta' l-ikel li timporta Malta, għax m'għandhiex id-daqs ta' l-art li tipproduċi dawn is-sorsi ta' materja prima ikunu suġġetti għal tip ta' sussidju.

Dan iwassalna biex aħna nkunu kompetittivi kemm fejn jirrigwarda l-importazzjoni ta' l-ikel u kemm fejn jirrigwarda l-materja prima li minnha nagħmlu ċerti prodotti ta' l-ikel.

Issa biex isieħeb lil Malta fl-Unjoni Ewropea, il-gvern Nazzjonalista se jagħlaq dawn l- opportunitajiet li ngawdu minnhom kemm bħala poplu f'dak li huwa finished product importat, u kemm bħala industrija f'dak li jirrigwardja l-materja prima.

Ħalli nġib il-kwestjoni taz-zokkor bħala eżempju, Sur President.

U ninsisti li l-ministru fil-winding-up tiegħu jagħti dawn il-garanziji.

(Interruzzjonijiet) Dawn huma l-fatti u bilfors nitolbok li tagħti l- garanziji.

(Interruzzjonijiet)

Jekk Malta tkun membru ta' l-Unjoni Ewropea ma tkunx tista' timporta zokkor bħala materja prima minn fejn jidhrilha hi.

Jekk tagħmel hekk ikollha tħallas ċerti dazji fuq l-importazzjoni.

Wara li pajjiżna jissieħeb fl-Unjoni Ewropea jitlef il-benefiċċju ta' l-export refund u huwa fatt li ma jista' jinnegah ħadd li fost l-ogħla prezzijiet taz-zokkor fid- dinja hemm dak tal-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea.

U jekk kemm-il darba l- Unjoni ma tissussidjax il-prezzijiet tagħha meta tiġi biex tesporta l- prodott tagħha lejn il-pajjiżi li m'humiex membri bħal Malta, din titlef il- kummerċ internazzjonali, għax imbagħad l-industriji Maltin ma jixtrux iz- zokkor mingħand l-Unjoni Ewropea, imma jixtruh minn pajjiżi oħra li m'hemmx dubju li jiksbu dan is-sors b'ħafna orħos.

Dawn huma sitwazzjonijiet li nirrikjedu spjegazzjoni ċara għalihom.

Għaliex?

Għax biz-zokkor ma nifhmux biss dak li nħalltu mal-kikkra tat-te' jew tal-kafe' li nieħdu, imma rridu niftakru fl-industriji tal-minerali.

F'pajjiżna, minħabba l-klima sħuna, il-minerali jimxu kemm mal-Maltin u kemm mat-turisti.

Waqt li għandna popolazzjoni ta' 400,000 ruħ, għandna industrija tat-turiżmu li s'issa ġġibilna 'il fuq minn miljun ruħ.

Mela hemm rabta mal-qagħda ekonomika ta' pajjiżna, industrijali ta' pajjiżna meta nitkellmu fuq dan is-sors ta' importazzjoni ta' materja prima.

Fuq iz- zokkor tiddependi wkoll l-industrija tal-ħelu f'pajjiżna.

Għamel impatt il-gvern dwar kif dan se jaffettwa l-għoli tal-ħajja u kif se jaffettwa l- kompetittivita' ta' l-industrija tal-minerali u dik li tipproduċi l-ħelu?

Għamel impatt dwar kif dan kollu se jaffettwa l-industrija tat-turiżmu mil- lat ta' kompetittivita'?

Dawn huma affarijiet, Sur President, li bilfors irridu nqanqluhom f'diskussjonijiet bħal dawn.

Aħna nafu kemm hu importanti z-zokkor bħala materja prima għall-industriji tagħna.

Aħna nimpurtaw 'il fuq minn 22 elf tunnellata fis-sena, jiġifieri qed nitkellmu fuq telf ta' sussidju ta' Lm4.5 miljun fis-sena fuq din l-importazzjoni biss, barra li hemm telf ieħor li huwa marbut ma' prodotti magħmula mill- kompożizzjoni taz-zokkor, li huma impurtati mill-Unjoni Ewropea.

Mela nafu li l-mudell li llum il-gvern qed jipproponi u jaħmi fil-corned beef se jkun l-istess mudell li se jaħmi u se japplika fuq prodotti oħra ta' l-ikel inkluż iz-zokkor.

Issa meta niġbdu l-attenzjoni tal-gvern fuq dawn l-affarijiet jgħidulna li għad irridu ninnegozjaw.

Imma jekk fin-negozjar ma taslux għal dawn l- arranġamenti ma' l-Unjoni Ewropea, se xxaqilbu għall-politika ta' din in- naħa, jiġifieri dik ta' Svizzera fil-Mediterran, li bl-aktar mod sempliċi qegħda turi kif ikun hemm impatt mill-anqas fuq il-poplu tagħna, fuq l- industriji tagħna u fuq is-settur tat-turiżmu?

(Interruzzjonijiet) Il- ministru għandu jfiehem lill-poplu.

Għandu jgħidlu li ma jagħtihx garanzija li z-zokkor mhux se jżidu bl-istess sistemi ta' taxxi li għamel fuq il- corned beef.

Jekk ma jagħmilx dan għallinqas għandu jkun responsabbli bħala ministru tal-finanzi u lill-industrija tal-minerali, lill-industrija li tuża z-zokkor bħala kompożizzjoni biex tagħmel il-ħelu jgħidilhom bil- fatti.

Jien qed ngħidlu kemm titlef Malta f'export refund illum, hekk li bilfors ikollha tgħolli l-prezz ladarba Malta ssir membru ta' l-Unjoni Ewropea.

(Interruzzjonijiet) Mela issa kun serju biżżejjed li tispjega lil din l-industrija u lill-poplu kemm jogħla aktar il-prezz taz-zokkor, mhux biss b'Lm4.5 fis-sena, imma kemm jogħla aktar kemm-il darba jiġi minn pajjiżi li ma jkunux fl-Unjoni Ewropea.

U jekk ma nagħtuhx garanziji lill- poplu nkunu qed nikkonfermawlu l-impatt ta' l-iżvantaġġi kbar f'dan il- qasam ta' l-importazzjoni.

Mr. Speaker, f'pajjiżna m'għandniex art biżżejjed biex nipproduċu z- zokkor.

Jekk nidħlu membri la se nieħdu sussidju fuqu u lanqas se nipproduċuh, għax m'għandniex l-art.

U allura li noqogħdu nwebblu li b'xi mod jew ieħor xorta se nġibu s-sussidju ma jagħmilx sens.

U l-istess se jiġri dwar il-laħam aħmar, Sur President.

Aħna rridu nqisu l-laħam aħmar bħala materja prima, għax lanqas dan ma nistgħu nipproduċu lokalment.

Bħalma l-gvern illum qed jemenda biex jgħolli t-taxxa indiretta fuq il- konsum tal-corned beef, 'il quddiem, bis-sħubija, ikollu jagħmel l-istess fuq iz-zokkor u fuq il-laħam aħmar impurtat mill-pajjiżi li ma jkunux membri.

Lill-poplu tagħna se nfehmuhomlu dawn l-affarijiet?

Se ngħidulu li aħna ma nagħtux garanziji li mhux se nżidu t-taxxi fuq il-laħam aħmar li jkun importat minn pajjiżi li ma jkunx membri fl-Unjoni Ewropea?

Barra li se nitilfu s-sussidju li ngawdu minn fuq l-importazzjoni li ġejja mill-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea, għax m'aħniex membri - dak li huwa l-export refund - għada pitgħada se nżidu taxxi kbar fuq l-importazzjoni tal-laħam aħmar li jkun ġej mill-pajjiżi li m'humiex membri ta' l-Unjoni Ewropea.

Ejja ieħdu l-Irish origin beef.

Illum, għax nimpurtawh mill- pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea li m'humiex membri, l-importaturi tagħna jħallsu medja ta' $12,000 jew $12,500 għal kull tunnellata metrika.

Jekk Malta ssir membru jkollha tħallas medja ta' $18,000 dollaru t-tunnellata metrika għax titlef il-benefiċċju ta' l-export refund li l-Unjoni Ewropea tissussidja meta tinnegozja mal-pajjiżi li m'humiex membri.

Jekk ma tagħmilx hekk dawn jixtru ċanga ħafna orħos minn dak ta' l-Irlanda, u f'dan il-każ dan il-prodott jibqa' fl-istorage ta' l-Unjoni Ewropea.

Allura biex ma tibqax tkabbar il-muntanja, l-Unjoni Ewropea tintaxxa lill-poplu tagħha biex imbagħad tissussidja esportazzjoni lejn il-pajjiżi li m'humiex membri, biex permezz ta' dan is-sussidju tkun kompetittiva ħalli l-prodott abbundanti li għandha ma jibqax ma wiċċha.

U minkejja l-hekk imsejjaħ suq ta' 400 miljun ruħ m'għandhiex ċans li tbiegħu għax hija fgata b'dik li hija produzzjoni.

Min-naħa l-oħra imma rridu nfiehmu lill-poplu li abbażi ta' l-integrated tariffs of the European community, Malta barra li titlef dan il-benefiċċju ta' l-export refund mill-istess importazzjoni ġejja mill-pajjiżi ta' l- Unjoni Ewropea, ikollha l-iżvantaġġ li ma tixtrix laħam mingħajr taxxi indiretti li timponi fuqha l-Unjoni Ewropea kemm-il darba jkun ġej mill- pajjiżi li ma jkunux membri.

Minħabba f'hekk prodotti bħalma hu n-New Zealand lamb minn $3,000 it-tunnellata metrika jogħla għal $15,000 dollaru it-tunnellata metrika, barra li pajjiżna jkun suġġett għal dak li n- Nazzjonalisti fi żmien il-gvernijiet ta' Mintoff u gvernijiet preċedenti Laburisti kienu jikkritikaw, jiġifieri għall-kwoti u kontrolli fuq l- importazzjoni.

Huwa fatt li ma jista' jinnegah ħadd li fuq l-importazzjoni tan-New Zealand lamb hemm kwota għall-pajjiżi kollha ta' l-Unjoni Ewropea li hija ta' 2,060 tunnellata fis-sena.

Ġaladarba Malta tissieħeb, trid tkun parti minn dawn is-sistemi.

U l-ministru, irrispettivament jagħtix garanzija jew le, irid ikun denju biżżejjed li jikkonferma dawn il-fatti, għax dawn huma sitwazzjonijiet li qegħdin hemm, huma ċari, Malta se tkun marbuta bihom, u l-gvern se jkun liberu li jdaħħalhom x'ħin irid u x'ħin jogħġbu.

U dan l-abbozz qed ilesti t-triq għal dan kollu.

Sur President, nafu x'inhuma l-limitazzjonijiet ta' pajjiżna.

U aħna rridu relazzjonijiet mill-eqreb ma' l-Unjoni Ewropea imma mhux sħubija sħiħa proprju minħabba dawn il-prinċipji fundamentali li huma kkonfermati fir-rapport ta' l-NPAA.

Dan jikkonferma, bħalma nikkonfermaw aħna ta' din in-naħa tal-Kamra, li se jkun hemm splużjoni fil-prezzijiet ta' l-ikel kemm għall-konsumatur u kemm bħala materja prima għall-industrija tagħna.

Semmejt il-corned beef, li ma jiklux il-ministru jew is-segretarju parlamentari imma l-ħaddiem iż-żgħir waqt il-break.

Sur President, il- corned beef se jogħla minkejja li nafu li jittiekel minn ċerta kategorija tas-soċjeta' tagħna.

U l-istess se jiġri fuq firxa wiesgħa ta' prodotti ta' l-ikel oħra li m'humiex soġġetti biss għall-konsumatur imma wkoll ta' materja prima għall-industriji tal-minerali ta' l-ikel.

Dawn huma prodotti li jintużaw mir-restaurants u mill-lukandi tagħna biex iħejju l-ikel għal fuq il-miljun turist li s'issa jżuru l-gżejjer tagħna minn sena għall-oħra.

Il-ministru jrid jifhem dak li qed tgħid din in-naħa tal-Kamra.

Għalkemm illum dan l-abbozz huwa marbut maż-żieda fl-importazzjoni ta' corned beef mill-pajjiżi mhux membri ta' l-Unjoni Ewropea, fil-proċess biex ikompli jintegra s-sistemi ta' l-Unjoni, il-gvern irid japplika l-istess metodi fuq firxa aktar wiesgħa ta' prodotti inkluż sorsi ta' materja prima bħal zokkor, laħam aħmar, butir, ġobon u ross.

Dawn huma prodotti li pajjiżna ma jipproduċix u permezz ta' din il-liġi u bl-aġenda li jsieħeb lil Malta fl-Unjoni Ewropea l- gvern se jkun obbligat li jżid levies, dazji jew xi forom ta' kontrolli fuq dawn il-prodotti kemm-il darba jiġu mportati mill- pajjiżi li ma jkunux membri ta' l-Unjoni Ewropea.

Issa jekk wieħed jagħmel kalkolu fuq l-importazzjoni annwali fuq dawn il-ħames sorsi biss ta' materja prima - u m'inix qed nagħmel referenza għal prodotti li huma magħmula mill-kompożizzjoni ta' dawn i-sorsi - isib telf sostanzjali ta' madwar Lm17-il miljun li barra li nitilfuhom bħala export refund inkunu rridu nħallsuhom addizzjonalment kemm-il darba l-istess sorsi ta' materja prima nimpurtawhom mill-pajjiżi li ma jkunux membri.

Sur President, dan il-gvern ilu sentejn jagħmel l-impact assessment settur settur, qasam, qasam u naħseb li wasal iż-żmien li jgħidlina x'irriżultalu minn dawn l-istudji biex inkunu nistgħu nqabblu ma' dak li qed jirriżulta lilna.

Aħna ma nistgħux nifhmu kif dan il-pajjiż jista' jkun kompetittiv meta dan l-abbozz qed jorbotna b'xita ta' dazji u taxxi ndiretti fuq il-konsum ta' l-ikel sewwasew għax Malta fiċ-ċokon tagħha m'hijiex self sufficient.

Ħalli nġib eżempju.

Aħna nipproduċu 30% tal- prodotti magħmula mill-ħalib u s-70% l-oħra nimportawhom.

Mela dan ifisser li abbażi ta' dan l-abbozz ta' liġi dawn il-prodotti li ġejjin mill-pajjiżi barra mill-Unjoni se jkollna nimponu taxxa fuq l-importazzjoni tagħhom.

Dan se jkollna nagħmluh għax hekk tobbligana l-aġenda tal-gvern li jsieħeb lil Malta fl-Unjoni Ewropea.

Meta nafu li ħafna mill-industriji tagħna jiddependu mill-importazzjoni tal-materja prima, li ħafna mill-ikel tagħna jiddependi mill-importazzjoni ta' dawn il-prodotti, ikollna ninsistu u nagħmlu pressjoni lill-gvern biex jispjega, jekk ma jridx jagħti garanziji, x'miżuri qed japplika biex effettivament jilqa' għal dawn l-integrated tariffs of the European communities biex ma jiġrix dak li qed tipprevedi l- oppożizzjoni, jiġifieri li jkun hawn splużjoni fil-prezzijiet kemm tal- prodotti ta' l-ikel u kemm tal-materja prima u b'hekk nitilfu l- kompetittivita' tagħna.

Sur President, dawn huma ċirkostanzi li rrispettivament il-gvern jagħtix garanzija jew le, irid almenu jispjega u jgħid hux qed jirrikonoxxihom.

Jekk mhux qed jirrikonoxxihom, għandu jgħid għaliex.

Imma jekk irid ikun kredibbli jrid jammetti li dawn huma s-sistemi mħaddna mill-Unjoni Ewropea.

Għandu jgħidilna kif pajjiżna se jkun affettwat u jekk hux se jkollna splużjoni tal-prezzijiet minħabba fihom.

Jekk ma jippreżentax l-impact assessment il-gvern għandu jispjega dawn l-affarijiet.

Dawn huma piżijiet li l-ekonomija tagħna ma tiflaħx għalihom u bla dubju se joħolqu problemi kbar għal dawk li jaħdmu f'dawn l-industriji.

MR SPEAKER: Skużani ninterrompik, Onor. Farrugia, imma sar il-ħin.

Tibqa' in possession?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Iva, nibqa' in possession.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Nitlob lill-Viċi Prim Ministru biex jekk jogħġbu jressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni kienet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali) : Nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tlieta, 6 ta' Frar 2001, fid-9.00 a.m. b'din l-aġenda:-

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Dazji ta' Importazzjoni - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kontroll tal-Pestiċidi - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li Jimplimenta Miżuri ta' l-Estimi - Kumitat;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta (Emenda Nru 2) - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Amministrazzjoni ta' Art tal-Gvern - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Condominia - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' l-Erarju – Tieni Qari (Kont.);

Riżoluzzjoni tal-Prim Ministru dwar il-qagħda fil-pajjiż – Kontinwazzjoni;

Abbozz ta' Liġi dwar is-Sigurezza Ġenerali u Kwalita' tal-Prodotti - Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Self Lokali - Tielet Qari; u

Abbozz ta' Liġi dwar il-Proċeduri Legali - Tielet Qari.

Abbozz ta' Liġi dwar it-Ratifika ta' Trattati (Sant' Anġlu) - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Protezzjoni u l-Privatezza tad-Data – Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza tad-Dwana – Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Joseph Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Mr Speaker, it-toroq huwa wieħed mis-suġġetti li l-aktar li qed jiġi diskuss mill-poplu Malti u din mhijiex xi sitwazzjoni pjaċevoli.

Il-poplu Malti għandu dritt jistaqsi kif u għalxiex qed jintnefqu l-flus u x'riżultati qed ikollna.

Xi xhur ilu għamilt numru ta' mistoqsijiet parlamentari lill-ministru għat-trasport u komunikazzjoni, l-Onor.

Ċensu Galea, biex jagħti dettalji ta' kemm intnefqu flus fuq resurfacing, tarmac, patching, bini u tiswijiet tat-toroq f'Malta u Għawdex.

B'sorpriża l-ministru f'kull risposta li ta għall-mistoqsijiet parlamentari u supplimentari li għamiltu, wieġeb li ma teżistix statistika u ma jafx kemm intnefqu flus f'disa' snin sħaħ ta' gvern Nazzjonalista bejn l-1987 u 1996 fuq dak li għandu x'jaqsam mat-toroq.

Għaddew il-ġimgħat u fuq il-programm televiżiv "Xarabank" kien hemm dibattitu dwar it-toroq.

Fost il-mistednin kien hemm il-kollega tiegħi l- Onor. Charles Buhagiar li huwa ex-ministru responsabbli mit-toroq, l-Onor.

Ċensu Galea li huwa l-ministru responsabbli mit-toroq u kien hemm jien flimkien ma' għadd ta' persuni oħra.

Dakinhar jien qajjimt il-punt li l- gvern għandu jkollu statistika u għandu jkun jaf kemm nefaq flus fuq it- toroq għax dawn huma flus il-poplu, pero' l-ministru kompla jsostni l- pożizzjoni tiegħu.

Għalhekk la ma teżisti l-ebda statistika jien qbadt l- estimi li vvota kull gvern bejn l-1987 u l-1996 u sibt li f'dan il-perijodu l-gvern nefaq is-somma ta' Lm48 miljun fuq it-toroq.

Apparti minn hekk fl- 1996 il- gvern f'dan il-perijodu ħalla Lm11 miljun dejn fuq xogħol li għandu x'jaqsam ma' toroq jiġifieri s-somma titla' għal madwar Lm60 miljun.

Ta' min jgħid ukoll li Lm7 miljun minn dawn il-Lm11 miljun ingħataw b'direct orders lejliet l-elezzjoni ġenerali ta' l-1996.

Jekk wieħed jaqbad il-programm elettorali tal-Partit Nazzjonalista jsib din il-preċiża wegħda:

"Ir-riabilitazzjoni sħiħa tat-toroq tista' faċilment tiġi finanzjata mill-Unjoni Ewropea.".

Għaddew sentejn u nofs u l-gvern Nazzjonalista wara li nefaq Lm60 miljun ma rnexxilux iġib lanqas ċenteżmu wieħed biex jirranġa t-toroq.

Pero' aktar minn hekk, il-gvern Nazzjonalista kontinwament jgħid li għandu bżonn madwar Lm40 miljun biex it-toroq ikunu fi stat aċċettabbli.

Issa s-Lm60 miljun ta' dak iż-żmien jagħmlu Lm80 miljun tal-lum u allura hawnhekk jiskattaw diversi mistoqsijiet.

Nistaqsi jien: Kif sar l-infiq?

Min kien responsabbli għax-xogħol?

Jekk verament sar ix-xogħol, xi kwalita' ta' xogħol sar?

Lm60 miljun m'aħniex nitkellmu fuq borża karawett imma qed nitkellmu fuq miljuni kbar li ġejjin mit-taxxi tal-poplu.

Il-Prim Ministru, il-Ministru Ċensu Galea u l-Ministru John Dalli li kienu jagħmlu parti mill-kabinett ta' qabel l-1996 għandhom id-dover u d-dmir li jagħtu spjegazzjoni dettaljata lill-poplu Malti ta' fejn marru dawn is-Lm60 miljun.

Ta' min jgħid ̧ per eżempju, li bejn l-1996 u 1998 kellu jkun gvern Laburista li f'perijodu tant qasir ta' 22 xahar ġab esperti minn barra minn Malta u għamel aktar minn 640 triq.

Il-Ministru Ċensu Galea din ċaħadha u qal li nkunu qed noħolmu meta ngħidu hekk, pero' wara li poġġejt din il- lista fuq il-Mejda tal-Kamra qatt ma reġa' rrifera għaliha.

Peress li 20 minn dwn it-toroq inzertaw sqaqien ipprovaw jiżżuffjettaw bina u jien għall- argument ma nsib l-ebda diffikulta' li ngħid li għamilna 620 u mhux 640 triq.

Dan juri s-serjeta' u l-għaqal li kien qed jimxi bihom il-gvern Laburista f'dak li għandu x'jaqsam mat-toroq u ma' infiq ta' flus.

Hawnhekk ta' min igħid li ftit kienu dawk il-każi fejn it-toroq kellhom jerġgħu jinqalgħu mil-ġdid.

Għalhekk illum se nieħu l-okkażjoni biex l- ewwelnett għas-sodisfazzjon tal-Ministru Ċensu Galea se npoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' l-estimi tar-roads department, sena b'sena mill-1987 sa l-1998, għax biex tinħareġ l-actual figure bilfors kellna nużaw l-estimi tas-sentejn ta' wara.

Se npoġġi wkoll fuq il-Mejda tal-Kamra tabella li turi item item kif kienu vvotati l-flus fl-estimi sena b'sena f'dan il- perijodu, plus tabella li turi l-figuri ta' l-infiq attwali ma' l-estimi biex jibbilanċja u se npoġġi wkoll l-estimi approvati.

Dan qed nagħmlu għas-sodisfazzjon tal-ministru responsabbli minn dan il-qasam, għas- sodisfazzjon tal-Prim Ministru u għas-sodisfazzjon tal-ministru responsabbli mill-finanzi li kienu responsabbli fil-kabinett Nazzjonalista ta' qabel l-1996.

Nixtieq ngħid ukoll li mhux il-Ministru Ċensu Galea biss għandu d-dover u d-dmir li jagħti rendikont lill-poplu Malti dwar fejn marru dawn is-Lm60 miljun, imma wkoll il-Ministru Zammit Dimech, l-Onor.

Michael Frendo u l- Perit Michael Falzon li kienu responsabbli mit-toroq.

Jien nesiġi li l- gvern għandu d-dover u d-dmir li jagħti rendikont dettaljat lill-poplu Malti u Għawdxi biex il-poplu Malti jkun jaf verament fejn marru l-flus tiegħu.

Grazzi.

MR SPEAKER: Hawn il-permess biex dawn id-dokumenti jitpoġġew fuq il- Mejda tal-Kamra?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Helena Dalli.

ONOR.

HELENA DALLI: Mr Speaker, dan l-aħħar avviċinawni xi nies u qaluli li f'St. James Cavalier saru xi laqgħat u ma kenux jafu bihom.

Peress li dawn staqsewni kif ikunu avżati l-attivitajiet li jkun hemm f'dan iċ-ċentru ta' l-arti ̧ għamilt mistoqsija parlamentari lill-ministru ta' l-edukazzjoni u sirt naf li tintbagħat xi leaflet li jkun fiha informazzjoni fuq dawn l-attivitajiet kulturali u fuq dawn il-lectures.

Jien staqsejt ukoll jekk hemmx xi mailing list biex jintbagħtu dawn il- leaflets u fuq liema kriterji jintgħażlu n-nies għal fuq din il-lista.

Il-ministru rrispondieni li l-leaflet dwar l-informazzjoni fuq l- attivitajiet li jsiru fiċ-ċentru ta' l-arti tintbagħat lil madwar 1,000 persuna li jkunu wrew ix-xewqa li jibdew jirċevu din il-leaflet bl- informazzjoni.

Pero' jien nista' ngħid li din lanqas nafu biha aħna, aħseb u ara kemm jafu biha n-nies li jkollhom interess li jmorru hemmhekk!

Il- ministru qed igħid li dawk li wrew ix-xewqa li jirċievu din il-leaflet imlew kupun li jkun hemm apposta fil-fuljett pero' dan il-fuljett li qed jirriferi għalih ma nafx liema hu.

Għalhekk din m'hijiex risposta ċara.

Issa għaliex qed inqajjem dan il-punt, Sur President?

Qed inqajjem dan il-punt għax iċ-ċentru ta' l-arti sar mit-taxxi tagħna lkoll.

Aħna nafu bil-miljuni kbar li ntnefqu, nafu bil-miljuni li ħa ċertu perit u nafu li minkejja d-diffikultajiet finanzjarji li għandu dan il-pajjiż xorta ħallasna dawn il-flus imma għallinqas issa nistennew li l- attivitajiet kulturali li qegħdin isiru f'dan iċ-ċentru ̧ jkunu għal kulħadd.

Per eżempju, il-ministru qalli wkoll li jqassmu kopja ta' dan il- fuljett fil-lukandi 5-Star.

Huwa tajjeb li dawn il-fuljetti tibgħathom fil- lukandi 5-Star imma hawn nies li mhux fil-lukandi 5-Star jgħixu imma jixtiequ li jattendu għal dawn l-attivitajiet u jixtiequ li ma jsirux jafu bl-attivitajiet wara li jkunu saru għax ikun qalilhom xi ħaddieħor li forsi jkun wieħed minn dawn l-1,000 persuna li qegħdin fuq il-mailing list.

Il- ministru semma wkoll li din il-leaflet tintbagħat lill-istampa u lill-mezzi tax-xandir pero' ma nafx kemm dawn qed jagħtu kasha.

Qed ngħid dan għax ma tantx nara avviżi ta' attivitajiet u mid-dehra jkun hemm attivitajiet.

Għalhekk xi ħaġa ħażina qed issir.

Jien nittama li l-attivitajiet li jkun hemm fiċ-ċentru ta' l-arti jkunu aċċessibbli għal kulħadd.

Ladarba qed nitkellem fuq iċ-ċentru ta' l-arti nixtieq insemmi xi ħaġa fuq il-wirt storiku, xi ħaġa li qajmet diversi punti fuqha Din l-Art Ħelwa.

Is-sena l-oħra din l-għaqda fil-laqgħa ġenerali approvat xi riżoluzzjonijiet u qajmet xi punti rilevanti.

Huwa tajjeb li jkollna ċentru ta' l-arti bħall-Kavallier ta' San Ġakbu imma ma rridux nagħmlu interventi drastiċi li mbagħad ma nkunux nistgħu nsewwuhom.

Per eżempju, hawnhekk nixtieq insemmi t-toqob li tħaffru fuq barra biex twaħħlu d-dwal mas-sur li ntużaw meta qlibna l-millennju l-ġdid.

Dan sar minkejja li r-restawraturi kienu wiegħdu li mhux se jżidu toqob ma' dawk li diġa' kien hemm.

Huwa importanti li nitkellmu fuq dawn l-affarijiet biex meta xi darb'oħra jkun se jiġi utilizzat xi bini storiku ieħor, noqogħdu attenti li ma nagħmlux l-istess żballji.

Kif għidt dawn huma żballji li ftit tista' tirranġahom u kultant dak li jkun sar, ikun sar.

Din l-Art Ħelwa tirriferi wkoll għal dak li qalilna l-kumitat internazzjonali tal-monumenti li t-tibdil radikali li sar in-naħa ta' ġewwa tal-Kavallier ta' San Ġakbu qatt ma missu sar bil-mod kif sar.

Ilkoll ninkwetaw fuq id-drawwa li issa daħlet fostna li fuq ġewwa ta' bini storiku qisna għandna freehand li nagħmlu dak li rridu u li l-aktar ħaġa importanti hija l-faċċata.

Din hija sistema ħażina u ngħid li hija in line ma' kif jaħdem il-gvern preżenti.

L-importanti hija d-dehra; ħalliha li mbagħad ikollok babilonja sħiħa.

Dan l-istess bħal kif qed ngħaddu l-liġijiet bħalissa.

Fid-deher ikun jidher li qed ngħaddu ħafna liġijiet imbagħad meta tmur tara kif se jiġu infurzati u tmur tfittex l-istrutturi, ma ssib xejn.

Jien għamilt dan il-parentesi għax naħseb li hawnhekk din l- analoġija tiffittja sew.

Dan l-atteġġjament fuq is-siti storiċi jeħtieġ li jieqaf jekk ma rridux nitilfu dan il-wirt storiku li għandna.

Hemm bżonn li nagħtu kas għaqdiet li ilhom ħafna juru t-tħassib tagħhom fuq din il-kwestjoni.

F'dawn l- għaqdiet ikun hemm nies tekniċi, esperti u nies li jagħtu ħafna mill-ħin tagħhom għax verament iħobbu l-wirt storiku u minn qalbhom ikunu jixtiequ li nippreservawh u li ma jsirx sfreġu fuqu minn min forsi ma japprezzax daqstant.

Aħna għandna wirt imprezzabbli u naħseb li l-inqas li nistgħu nagħmlu huwa li nisimgħu lil dawn in-nies għax barra li huma nies tekniċi u esperti huma nies li għandhom tassew għal qalbhom wirt artna.

Punt ieħor li tqajjem minn Din l-Art Ħelwa huwa fuq il-proġett tal- Kottonera.

Ma naħsibx li din l-għaqda għandha għalfejn tinkwieta wisq għax għajr it-twaqqigħ tal-ħajt għadu ma kellniex f'dawn is-sentejn.

U Allaħares is-sena l-oħa ma kenitx għall-insistenza ta' l-oppożizzjoni Laburista li ressqet emenda għall-abbozz ta' liġi ħalli hemmhekk ma jinbnewx penthouses fuq il-palazzi fix-xatt tal-Birgu.

Kieku kienu jsiru penthouses fuq il-palazzi fix-xatt tal-Birgu u m'għandniex xi ngħidu dan kien se jkun sfreġu tal-wirt storiku tagħna pero' grazzi għall-oppożizzjoni dan issa mhux se jsir.

Din l-Art Ħelwa titkellem ukoll fuq is-siti storiċi fil-Kottonera u l-fdalijiet arkeoloġiċi ta' taħt il-baħar u titlob biex dawn ikunu preservati.

Din tappella wkoll biex ma jsirx tibdil drastiku fl- intern tal-bini storiku bħalma ġara fil-Kavallier ta' San Ġakbu.

Dawn l- affarijiet irridu nsemmuhom ħalli nqajmu kuxjenza biex l-istess żbalji ma jerġgħux isiru.

Jekk ma nitkellmux fuq dawn l-affarijiet forsi jkun aktar faċli għal min irid jagħmilhom.

Għalhekk huwa importanti li niġbdu l- attenzjoni ta' min hu responsabbli.

Wara kollox dan il-wirt huwa tagħna lkoll u m'hu monopolju ta' l-ebda ministru u ta' l-ebda gvern.

Għalhekk huwa fl-interess tagħna lkoll li nieħdu ħsieb nirrestawraw u nikkonservaw dak li għandna.

Jien nixtieq ngħid xi ħaġa żgħira fuq it-tempji.

M'ilux smajt lill- ministru jgħid li l-gvern jaqbel li għandu jsir ilqugħ protettiv temporanju għall-akbar erba' tempji preistoriċi li għandna u li lest li jipprovdi l- fondi għal dan pero' jiena ħarist fl-estimi tal-budget u ma sibt xejn minn dan.

Pero' jien nittama li forsi ma jdumx ma jkun hemm provvediment biex isir dan l-ilqugħ għat-tempji preistoriċi tagħna.

Jekk mhux se nieħdu azzjoni fuqhom - wisq nibża' li r-rakkmandazzjonijiet li għamel il-kumitat li twaqqaf is-sena l-oħra lill-ministru jmorru ma' l-oħrajn u jibqgħu fuq l- ixkaffa għax donnu li s-sistema ta' dan il-il-gvern hija li jsiru kumitati, rapporti u rakkmandazzjonijiet biex jidher li qed isir xi ħaġa - dawn it-tempji se jiddeterjoraw b'rata dejjem akbar.

Jekk mhux se jsir dan l-ilqugħ naturalment il-ħsara li se ssir hija inestimabbli.

Għalhekk dan l-ilqugħ irid joħloq l-inqas impatt fuq l-estetika tat-tempji u anke fil-kontest ambjentali tagħhom pero' qabel ma nitkellmu fuq dawn l- affaijiet irridu niddeċiedu li dan ix-xogħol isir bis-serjeta' u mhux nikkummissjonaw ir-rapporti u nħalluhom hemmhekk.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada t-Tlieta, 6 ta' Frar, 2001, fid-9.00 a.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

PULIZIJA - HOLD-UPS

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm saru hold-ups is-sena l-oħra u kemm huwa l-ammont totali ta' flus misruqa?

ONOR.

TONIO BORG: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għal mistoqsija parlamentari nru.

PULIZIJA - VJOLENZA DOMESTIKA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm ittellgħu persuni l-qorti minħabba vjolenza domestika s-sena l-oħra?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi matul is-sena 2000, il-pulizija ressqet 147 persuna quddiem il-qorti b`reati li jistgħu b`xi mod jinkwadraw taħt it-titolu ta` vjolenza domestika.

PULIZIJA - KAŻI TA' STUPRU

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' każi ta' stupru li ġew rapportati lill-pulizija s-sena l-oħra?

Fejn saru u kemm kellhom żmien il-vittmi?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi b`żieda mat-tagħrif li tajt għal mistoqsija parlamentari nru.

20076, sa l-aħħar tas-sena 2000, il-pulizija kellha tliet rapporti oħra ta` stupru.

L-eta` ta` dawn it-tliet vittmi kienet tvarja bejn it-28 u d-39 sena, u l-lokalitajiet fejn saru r-reati kienu: Ħamrun/Sta.

Venera, Fgura u l-Ħamrun.

Dawn huma biss rapporti, u d- deċiżjoni dwar ħtija u/jew kienx hemm stupru qiegħda f`idejn il-qorti.

UNIVERSITA' - FARMAĊIJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-opinjoni tal-kap tad-dipartiment tal- farmaċija hi li d-dipartiment irid jikber fl-oqsma ta' farmaċija prattika u dik klinika.

Id-dipartiment huwa parti mill-fakulta` tal-mediċina u kirurġija.

Il-kap tal-farmaċija qiegħed jistudja jekk huwiex possibbli u ta' benefiċċju li jitressaq il-pjan imsemmi mill-Onor.

Membru.

La l-kamra ta' l-ispiżjara u lanqas l-awtoritajiet universitarji għadhom ma taw il- fehma tagħhom formalment fuq dan l-aspett.

UNIVERSITA' - FARMAĊIJA

L-ONOR.

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-kap tad-dipartiment qabel ma l-bord tal- fakulta` tal-mediċina u kirurġija u li jekk tinħass il-ħtieġa l-grades meħtieġa għad-dħul għandhom jgħolew.

UNIVERSITA' - FARMAĊIJA

L-ONOR.

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-aħħar studju juri li n-numru ta' l- ispiżjara żdiedu matul is-snin (384 fl-1992, 557 fl-1995, 628 fl-1997), 57% huma nisa u 43% huma rġiel.

Il-medja ta' l-eta' hija 25 - 29 sena.

48% jaħdmu fil-kommunita`, 18% fl-isptar, 19% marketing u industrija, u 15% xogħol ieħor bħala nutritionist, għalliema fl-universita` u social workers jew irtirati.

L-istudji saru taħt forma ta' proġetti.

EDUKAZZJONI - STAFF AKKADEMIKU

L-ONOR.

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li n-numru ta' persuni mill-istaff akkademiku u mhux, li applikaw għal estensjoni wara li għalqu l-61 u din l- applikazzjoni ġiet miċħuda matul l-1999 u s-sena 2000 hu kif ġej:

|Staff akkademiku|Staff mhux | | |akkademiku | |1999 - 0 |1999 - 1 | |2000 - 1 |2000 - 1 |

AWSTRALJA/MALTA - PROTOKOLLI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jinformani kemm huwa n-numru ta' protokolli ta' koperazzjoni li saru bejn Malta u l-Awstralja?

Liema oqsma soċjali, ekonomiċi, kulturali eċċ jikkonċernaw dawk il-protokolli u f'liema sena saru?

ONOR.

JOE BORG: Nifhem li bil-kliem "protokolli ta' kooperazzjoni" l- Onor. Interpellant qed jalludi għal trattati prinċipali, inklużi protokolli li joħorġu minnhom, u jiena qed nikkonstata li d-domanda hija magħmula b'dan il-ħsieb.

Allura l-lista kompleta ta' trattati u protokolli ffirmati bejn Malta u l-Awstralja hija kif ġej:

|DTA |1984 | |ASA |1996 | |Health Services|1988, amended | | |1997 | |Social Security|1990 | |Assisted |1965 | |migration |(non-operational)| |Working holiday| | |visa |1995 |

Legend: DTA - Double Taxation Agreement

ASA - Air Services Agreement

CANADA/MALTA - PROTOKOLLI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jinformani kemm huwa n-numru ta' protokolli ta' koperazzjoni li saru bejn Malta u l-Kanada?

ONOR.

Allura l-lista kompleta ta' trattati u protokolli ffirmati bejn Malta u l-Kanada hija kif ġej:

|Social Security |1992 | |Foreign Invest. |1982 | |Insurance | | |Loan agreement |1974 | |MoU audio visuals |1997 | |relations | |

Legend:

MoU - Memorandum of Understanding

AMERIKA/MALTA - PROTOKOLLI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jinformani kemm huwa n-numru ta' protokolli ta' koperazzjoni li saru bejn Malta u l-Amerika?

ONOR.

Allura l-lista kompleta ta' trattati u protokolli ffirmati bejn Malta u l-Amerika hija kif ġej:

|Extradition |1931 | |Aviation |2000 | |Security | | |ASA |2000 | |IGA |1966 | |DTA |1980 (US | | |abrogated) | |DTA |1997 (air/sea | | |trans.) | |Peace Corps |1970 | |Volunteers | | |Lease of patrol|1971 | |craft |(non-operational| | |) | |Loan agreement |1973 (expired) | |MoU Fulbright |1997 (extended | |Exchange |valid for 2 more| | |years in 2000) | |US excess |1982 | |property |(non-operational| | |) |

Legend:

DTA - Double Taxation Agreement

ASA - Air Services Agreement

IGA - Investment Guarantee Agreement MoU - Memorandum of Understanding

CINA/MALTA - PROTOKOLLI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jinformani kemm huwa n-numru ta' protokolli ta' koperazzjoni li saru bejn Malta u ċ-Ċina?

ONOR.

Allura l-lista kompleta ta' trattati u protokolli ffirmati bejn Malta u ċ-Ċina hija kif ġej:

|Loan |1972(expire| | |d) | |Long term Loan to |1983 | |China | | |Dev.

Projects/tech.| | |Assistance Protocol|1972 | | |(expired) | |Technical |1973 | |Assistance |(expired) | |Provision to | | |complete |1977 | |Projects/tech. | | |Assistance | | |Provision of tech. | | |Assistance for |1977 | |break-water project|(expired) | |Tourism |1980 | | |(expired/ | | |superceded)| |Maritime Transport |1991 | |DTA |1993 | |MoU air services |1994 | |ASA |1997 | |Trade |1997 | |Health |1994 | |Cultural |1992 | |Cultural Programme |1997 (valid| | |for years | | |(1998-2000)| |Tourism |1998 | |Maintenance of post| | |of Hon.

Consul in | | |Hong Kong (Exchange|1997 | |of Notes) | | |Grant |1997 | |Traditional Chinese|1994, 1996,| |Medicine Coop |1998,extend| | |ed up to | | |2001 | |Youth and Sports |1999 | |Plan | |

Legend:

DTA - Double Taxation Agreement

ASA - Air Services Agreement

MoU - Memorandum of Understanding

JAPAN/MALTA - PROTOKOLLI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jinformani kemm huwa numru ta' protokolli ta' koperazzjoni li saru bejn Malta u l-Japan?

Liema oqsma soċjali, ekonomiċi, kulturali eċċ jikkonċernaw dawk il-protokolli u f'liema sena saru?

ONOR.

JOE BORG: Nifhem li bil-kliem "protokolli ta' kooperazzjoni" l- Onor. Interpellant qed jalludi għal trattati prinċipali, inklużi protokolli li joħorġu minnhom, u jiena qed nikkonstata li d-domanda hija magħmula b'dan il-ħsieb.

Allura l-lista kompleta ta' trattati u protokolli ffirmati bejn Malta u l-Ġappun hija kif ġej:

Trade - 1968

ĊIPRU/MALTA - PROTOKOLLI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jinformani kemm huwa n-numru ta' protokolli ta' koperazzjoni li saru bejn Malta u Ċipru?

ONOR.

Allura l-lista kompleta ta' trattati u protokolli ffirmati bejn Malta u Ċipru hija kif ġej:

|ASA |1975 | |DTA |1993 | |DIA |1999 | |Health |1989 | |Cultural |1991 | |Tourism |1988 | |Telecoms.

Coop.|1989 |

Legend:

ASA - Air Services Agreement

DTA - Double Taxation Agreement

DIA - Drug Interdiction Agreement

UNIVERSITA' - FARMAĊIJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li r-rendikont u t-talba kapitali u rikorrenti għas-sena 2000/1 huma:

| |Lm | |Personal | | |Emoluments | | |Academic staff |74000 | |Non-academic |130622 | |staff | | |Nefqa Rikorrenti |164370 | |Nefqa Kapitali |100300 | |Nefqa |107250 | |għar-Riċerka | | |Total |576542 |

Dawn il-proposti għal postijiet akkademiċi huma żieda ta' ekwivalenza għal żewġ postijiet akkademiċi full-time u wieħed akkademiku part-time fuq dawk preżenti.

Il-postijiet mitluba bħala żieda għal dawk mhux akkademiċi jinkludu

|Messaġġier / Driver |1 | |Lab Officers |4 | |Executive Officer |1 | |Senior Lab.

Assistant |1 | |Lab.

Technician |1 | |Lab.

Attendant |2 | |Faculty Officer |1 | |I.T./Communication |1 | |Officer | |

It-tweġiba għall-aħħar parti tad-domanda qed tinġabar.

UNIVERSITA' -FARMAĊIJA

L-ONOR.

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li saru xi taħditiet informali.

Il-kamra ta' l-ispiżjara jistgħu jgħatu l-pariri tagħhom bil-miktub.

Ma ngħatax parir formali mill-kamra ta' l-ispiżjara.

Il-kap tad-dipartiment kien qed jirriferi għal pajjiżi Ewropej u l-Istati Uniti.

Isiru konsultazzjoni ma' għaqdiet barranin speċjalment waqt konferenzi barra u mad-dekan tal- fakulta` kif ukoll il-feedback ma' fejn l-istudent ikun qiegħed jieħu l- prattika.

ZABBAR - TRIQ IL-BAĦRIJA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jara li Triq il-Baħrija, Zabbar, in-naħa ta' isfel fejn ma tinfidx, tingħata kisja tarmac fejn is-servizzi huma diġa' mgħoddija?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta mogħtija għal mistoqsija parlamentari Nru. 23236.

KUNSILL MALTI TA' L-ISPORT

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta ser jitwaqqaf il-kunsill Malti ta' l-Isport u min huma l-membri li ser jingħataw il-ħatra?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-Kunsill Malti għall-Isports ser jitwaqqaf fil-ġranet li ġejjin u dan ser ikun magħmul mill-Bord Eżekuttiv u ieħor Konsultattiv.

Minħabba li għal Bord Eżekuttiv għadna qed nistennew xi nomini minn Organizzazzjonijiet Sportivi, il-membri ta' dan il-Bord se jitħabbru fil-ġranet li ġejjin.

TAXXI INTERNI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid id-dipartiment tat-taxxi interni kemm qed jistenna li jiġbor income tax miż-żieda fil-pagi tal-ħaddiema tal-gvern li kien hemm fil- ftehim kollettiv, dan meta t-tax bands baqgħu iffriżati?

Kemm mistenni jdaħħal taxxa l-gvern mill-fringe benefits tax?

Kemm mistenni jdaħħal taxxa l-gvern b'riżultat tat-taxxa ta' 15% fuq il- collective investment schemes?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onorevoli Interpellant li l- informazzjoni li setgħet tingħata, ngħatat fid-diskors tal-budget.

TREASURY CLEARANCE FUND

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jagħti breakdown dettaljat tat-transazzjonijiet li kien hemm fit- treasury clearance fund matul dawn l-aħħar 12-il xahar?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onorevoli Interpellant li l-informazzjoni mitluba tiġi ppublikata minn żmien għal żmien.

GDP - TAX INTAKE

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid fl-1999, fl-2000 u fl-2001 x'kienet u x'mistennija tkun it- tax intake u l-ispiża tal-gvern bħala persentaġġ rispettiv tal-GDP tal- pajjiż?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onorevoli Interpellant li d-dħul mit- taxxi u l-ispiża tal-Gvern bħala perċentaġġ tal-G.D.P. tal-pajjiż huma kkalkulati kif ġej:

| |1999 |2000 |2001 | | | | |(stima)|

| |G.D.P.|Lm1,447|Lm1,550|Lm1,660| | |m |m |m |

| |Dħul |Lm481m |Lm543.5|Lm599.7| |mit-ta| |m |m | |xxi | | | |

| |Perċen|33.24% |35.06% |36.13% | |taġġ | | | |

| Tajjeb li wieħed jinnota li, fil-maġġoranza tagħha, ż-żieda fid-dħul minn sena għall-oħra hi dovuta mill-infurzar tal-liġijiet li permezz tagħhom jinġabru t-taxxi.

|Spiża |Lm676|Lm705|Lm749.| |Kurrenti u |.3m |.8m |4m | |Kapitali | | | |

| |Perċentaġġ |46.74|45.53|45.14%| | |% |% | |

DAWL U ILMA - KONTIJIET

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li l-persuna li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament,il-kont tad-dawl u l-ilma tagħha min Lm 22.90 ġie Lm 469.64, meta din l-persuna tgħix weħidha u minkejja li rrapportat kemm-il darba, ħadd mid-dipartiment ma ħa passi?

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-ilment ta' l-Onorevoli Interpellant ġie riferut lill-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma sabiex jiġi nvestigat u jekk ikun il-każ tittieħed l-azzjoni meħtieġa.

Ikun apprezzat jekk l-Onorevoli Membru tinfurmani meta kienu d-drabi li l- persuna in kwistjoni kellmet lill-Korporazzjoni.

ZABBAR - DAWL

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid jekk humiex ser isiru l-bozoz il-ġodda fi Triq Alessandru u Triq Dliela Żabbar?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninforma lill-Onorevoli Interpellant li d-deċiżjoni jekk jiżdiedx dawl jew le fi triq partikulari jiddependi minn diversi fatturi fosthom jekk tkunx saret talba u jekk tali talba tkunx ġustifikata.

ZABBAR - TOROQ

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta ser isir il-first phase ta' Triq Alessander u Triq Dliela Żabbar?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li ngħata kuntratt mid-Dipartiment tat- toroq biex isir xogħol fi Triq il-Papa Alessandru.

Triq id-Dliela għad qed isir żvilupp fiha u għalhekk ma tistax tiġi asfaltata għalissa.

MTA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jgħid l-MTA għandhiex tbassir dwar kemm mistenni jonqos it-turiżmu f'termini perċentwali ta' arrivals matul din is-sena?

ONOR.

MICHAEL REFALO: Kif kelli okkażjoni ngħid f'din il-Kamra n-numru ta' turisti li potenzjalment jistgħu jżuru Malta f'sena partikolari hu intimament marbut mal-kapaċita' ta' postijiet bi skeda u charter li jpoġġu fuq is-suq il-linji ta' l-ajru li jaħdmu ma' Malta.

F'dawn l-aħħar snin il- kapaċita' baqgħet bejn wieħed u ieħor l-istess.

Biex isseħħ żieda sostanzjali jeħtieġ prinċipalment li l-Air Malta, b'riżultat ta' l-isħubija ta' Malta fl-UE, tinħeles mir-rabtiet żejda tal-ASAs u tibda tgawdi l- vantaġġi tat-Third Package tal-Unjoni.

Għalhekk it-tbassir li l-Awtorita' tista' raġjonevolment tagħmel hu kondizzjonat sew mill-livell tal-kapaċita' fuq is-suq, minn fatturi oħra bħal per eżempju il-qagħda ekonomika fil-pajjiżi li nattiraw turiżmu minnhom, il-kompetitivita' tal-offerta paragunata ma' ta' ħaddieħor, l- effetti tar-ristrutturazzjoni tal-industrija tat-turiżmu kawża tal- globalizzazzjoni, u fatturi oħra.

Fis-suq Ingliż, u f'dawk Skandinavi u tal-lingwa Tedeska, li jagħmlu mas- 70% tat-turiżmu lejn Malta seħħew l-iżviluppi li l-Kamra ġa taf bihom, bħal per eżempju l-akkwist mill-Air Tours tal-kumpanija li l-aktar kienet iġġorr turisti lejn Malta, il-Frosch li fl-2000 tilfet mas-Lm70 miljun lira u issa kellha iċċekken ir-raġġ ta' l-operazzjonijiet tagħha, kif ukoll ix-xiri ta' Thomson Holidays minn Pruessag, propjetarja tat-TUI.

Dawn l-akkwisti u oħrajn wasslu biex is-suq jiġi kważi dominat minn tlett kumpaniji b'firxa dinjija li aktar milli jimmiraw li jkabbru l-klijentela qed jippuntaw jimmassimizzaw ir-risorsi tagħhom biex iżidu l-profitti.

Hu għalhekk li qed jikkonċentraw il-ħidma tagħhom l-iżjed f'destinazzjonijiet kbar fejn l-investiment tagħhom jista' jrendi aktar.

Kieku l-Awtorita' ma ħasbetx kmieni u ma bdietx tirripożizzjona l-offerta u l-klijentela tal-Gżejjer Maltin, dwar dan nirriferi lill-Onor Interpellant għall-Pjan Strateġiku tal-MTA, kieku bħallum stajna konna qed naffaċċaw xenarju li seta jissarraf f'telf ta' madwar 100,000 turist matul l-2001.

Għalkemm għadu kmieni li wieħed jagħmel tbassir b'ċertezza xjentifika ninsab infurmat li matul l-2001 l-Awtorita', għalkemm tistenna numru probabbilment inqas ta' turisti, tinsab fiduċjuża li dan ma jkunx il-bogħod wisq mill-livelli milħuqa fl-aħħar snin.

COS - FINANCIAL ESTIMATES

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Peress li n- news release tal-COS dwar finanzi pubbliċi turi li d-dejn tal-Gvern żdied b'Lm73.3 miljun sa tmien Novembru 2000, għalfejn il-ministeru tal-finanzi fl-aħħar estimi finanzjarji ppreżenta data li turi li ma kien hemm ebda żieda fid-dejn lokali tal-gvern - financial estimates 2001 paġni 3, 7, 8,15?

Billi l-Gvern kellu bżonn jissellef Lm 61 miljun biex jiffinanzja l-cash deficit tiegħu matul is-sena għaliex jissellef Lm 73.3 miljun?

X'kienu jirrappreżentaw it-Lm 12.3 miljun extra?

Jikkonferma li matul is-sena 1999, il-Gvern għamel over financing tal-cash deficit tiegħu b'aktar minn LM 45 miljun?

Jikkonferma li skond l-aħħar estimi finanzjarji, il-Gvern ser jgħamel over-financing tal-ħtiġijiet fiskali uffiċjali tiegħu b'Lm77 miljun fis-sena li qegħdin fiha?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onorevoli Interpellant li l-paġni ndikati fil-mistoqsija jikkonċernaw il-Fond Konsolidat u d-Dħul tal-Gvern.

L-informazzjoni fil-Financial Estimates 2001 fuq id-dejn pubbliku hi mgħotija f'Appendix C paġna 363 ta' l-istess pubblikazzjoni fejn hu indikat il-bilanċ stmat fl-aħħar tas-snin 2000 u 2001.

Il-cash flow tal-Gvern tkopri kemm il-Fond Konsolidat kif ukoll it-Treasury Clearance Fund.

Billi fis-sena 2000 ma kienx hemm dħul minn privatizzazzjoni ġdida, sar finanzjament permezz ta' self temporanju u għal żmien qasir ta' Treasury Bills.

Fis-sena li qegħdin fiha, aktar ma jirrendi d-dħul mill-privatizzazzjoni, anqas ikun il-bżonn li jsir rikors għal self.

Fil-fatt, il-mitt mijlun self ġdid fit-tul u l-Lm120miljun Treasury Bills, minbarra li jkopru l-iżbilanċ tas-sena 2000, huma marbuta ma' stima konservattiva ta' Lm40 miljun dħul mill-privatizzazzjoni.

ETC

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid għal xiex kienet attribwita d-drop fil-labour supply u fil-gainfully occupied fix-xahar ta' Novembru?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab infurmat li t-tnaqqis f'Novembru fin-numru ta' gainfully occupied kien fis-setturi tal-bejgħ bl-imnut, ta' l- stabbilimenti ta' l-ikel u alloġġi u dak tat-trasport.

Dan hu effett perjodiku mistenni kull sena.

Peress li l-labour supply hu n-numru tal-gainfully occupied magħdud man- numru ta' dawk li jirreġistraw fuq l-ewwel parti tar-reġistru, it-tnaqqis fin-numru tal-gainfully occupied jkun rifless fil-labour supply.

PENSJONANTI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jikkonferma li l- pensjonanti qed jieħdu 2/3 tal-bonus addizjonali kull erba' ġimgħat?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant illi dawk il- pensjonanti li ma jkunux jirċievu l-bonus addizzjonali minn xi sors ieħor qiegħdin jirċievu l-imsemmi bonus addizzjonali, jiġifieri żewġ terzi ta' Lm104 (Lm52 li jitħallas f'Marzu u Lm52 f'Settembru għal min jaħdem) mal- pensjoni.

Infatti jingħata Lm5.36 kull erba' ġimgħat mal-pagament tal- pensjoni fejn hu l-każ.

ST.

JAMES CAVALIER

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid lil min tintbagħat il-leaflet ta' informazzjoni fuq attivitajiet kulturali u lectures li jsiru f't James Cavalier?

Jekk hemm mailing list, jista' jgħid fuq liema kriterji ntgħażlu n-nies għal fuq din il-lista?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-leaflet ta' informazzjoni dwar l- attivitajiet li jsiru fil-Kavallier ta' San Ġakbu tintbagħat lil madwar 1000 persuna li urew ix-xewqa li jibdew jirċevuha.

Dan għamluh billi imlew kupun li jkun hemm apposta fil-fuljett.

Tintbagħat ukoll lill-istampa u l- mezzi tax-xandir u lil numru ta' artisti u kritiċi ta' l-arti.

Dan il-fuljett jitqassam b'xejn ukoll lil dawk li jżuru ċ-Ċentru għall- Kreattivita` u mill-uffiċċji ta' l-Awtorita` Maltija tat-Turiżmu li jinsabu f'Bieb il-Belt u fl-Ajruport Internazzjonali.

Numru ta' kopji jitqassmu wkoll mil-lukandi 'Five Star' lill-klijenti tagħhom.

Jekk l-Onor.

Membru tixtieq li tibda tirċievi dan il-fuljett nista' ngħaddi isimha lill-Management tal-Fondazzjoni biex jitpoġġa fuq il-'mailing list' taċ-Ċentru.

E-GOVERNMENT

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: B'riferenza għat-tweġiba parlamentari nru.

17925, issa li għaddew sitt xhur, jista' l-Ministru jgħid liema huma l-kumpaniji barranin ta' l-IT interessati li jagħmlu sħab mal-Gvern Malti fuq il-proġett ta' l-E- Government

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-Gvern behsiebu johrog sejha pubblika internazzjonali fil-gimghat li gejjin biex kumpaniji interssati formalment jesprimu l- interess taghhom.

ŻABBAR - TISWIJA TA' TOROQ

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: B'riferenza għat-tweġiba parlamentari nru.

22913, peress li l-Ministru qal li l-ftit xogħol li għad fadal isir fuq it-triq imsemmija "mistenni jinbeda f'dawn il-ġranet", jista'jgħid għalfejn dan ix-xogħol għadu ma nbediex b'detriment għar-residenti li bil-kemm jistgħu jidħlu fid- djar tagħhom?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li qed isiru preparamenti biex ix-xogħol li jrid isir jibda.

Kullħadd jifhem li l-kuntratturi ma jkunux f'pożizzjoni li jitilqu u jiġu lura f'ħakka ta' għajn, b'mod speċjali wara li f' dawn il-ġranet għamlet ix-xita li kellna.

DIPARTIMENT TAL-MUŻEWIJIET - KURATURI

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid fiex wasal il-proċess ta' selezzjoni ta' kuraturi fid-dipartiment tal-mużewijiet?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li bħal issa ma hemm għaddej ebda proċess ta' selezzjoni ta' kuraturi fid-Dipartiment tal-Mużewijiet.

AIR SUPPLIES - COLLECTIVE AGREEMENT

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid għaliex il-ħaddiema li fl-1987 kienu mal-kumpanija sussidjarja ta' l-Airmalta - Air Supplies u li ġew trasferiti mal-Gvern u li fir-reviżjoni tas-salarji li saret skond il-collective agreement ta' l- 1998 ma ħadux iż-żidiet u spiċċaw jitħallsu anqas minn ħaddiema fl-istess katergorija fi skali 18 jew 17?

ONOR.

JOHN DALLI: Nitlob l-Onorevoli Interpellant jgħaddi din il- mistoqsija lill-Ministru kkonċernat.

ETC - TRAINING PROVIDERS

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid min huma t-training providers li ġew magħżula mill-ETC sabiex jagħtu l-courses tan-NIFTE?

Kemm kienu oriġinarjament dawk li applikaw sabiex iservu ta' training providers?

Kif ġew magħżula?

Jista' jgħid kif ser jitħallsu?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: It-training providers li ġew magħżula mill-ETC sabiex jgħatu l-courses tan-NIFTE huma:

Umberto Colosso Trade School Mikiel Ang Sapiano Technical School

Dawn iċ-ċentri ġew magħżula fuq bażi ta' faċilitajiet li jippossjedu.

Il- Korporazzjoni qiegħda tħallas lil dawn l-entitajiet edukattivi kif ġej, bejn Lm4 u Lm5 fis-siegħa għall-materjal u użu tal-post u Lm6 fis-siegħa għall-provvediment ta' taħriġ.

Il-pagamenti kollha jsiru lill- istabbilimenti rispettivi.

Il-Korporazzjoni tagħmel użu wkoll miċ-ċentru ta' taħriġ tal-kumpanija ST Microelectronics Ltd. li jiġi provdut b'xejn .

ETC - BORMLA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hemm impjegati fl- uffiċju ta' l-ETC ta' Bormla?

Jista' jgħid x'funzjoni jaqdu?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: In-numru ta' impjegati fl-uffiċċju tal- Korporazzjoni tax-Xogħol u t-Taħriġ f'Bormla huwa tnejn (2).

Dawn jaqdu l- funzjoni ta' Placement Executive u Senior Clerk.

ETC

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' impjegati ta' l-ETC?

Jista' jaqsamhom skond il-funzjoni li jservu?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Qiegħed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra Tabella li turi l-informazzjoni mitluba.

ETC

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' l-informazzjoni dwar courses organizzati mill-ETC lil dawk il- persuni jirreġistraw għax-xogħol?

ONOR.

ETC

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid fuq liema mertu l-ETC qed tibgħat għal uħud minn dawk li jirreġistraw għax-xogħol sabiex jagħmlu course?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-Korporazzjoni hija obbligata li tipprovdi korsijiet ta' taħriġ biex tgħin persuni li qiegħdin jirreġistraw għax- xogħol.

Ghaldaqstant il-Korporazzjoni minn żmien għal żmien qiegħda tibgħat għal dawk li jinsabu jirreġistraw għax-xogħol biex jattendu għal wieħed mill-bosta programmi li qiegħdin jiġu organiżżati bil-ħsieb li dawn ittejbu jew jaġġornaw ix-xorta tat-tagħrif u tas-sengħa tagħhom u b'hekk jkunu aktar imħejjija għal ħidmi bi qliegħ.

TRIBUNAL GĦALL-INVESTIGAZZJONI TAL-INĠUSTIZZJI

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid jekk huwiex ser jimplimenta, u meta, id-deċiżjoni mogħtija mit-tribunal għall-investigazzjoni ta' l-inġustizzji li d-dettalji tagħha qed jingħataw taħt separate cover u li issa għaddew aktar min sentejn u naħseb li dewmien aktar mhuwiex ġustifikabbli?

Jaħsibx il-Ministru li meta l-gvern jonqos li jonora deċiżjonijiet ta' dan it-tribunal ma jkunx qed jimxi skond ir-rule of law u quindi b'mod mhux demokratiku?

ONOR.

TONIO BORG: Nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jirreferi din il- Mistoqsija lill-Ministru konċernat.

MALTA SHIPBUILDING

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra jekk fil-Malta Shipbuilding ħarġitx tender biex jinbiegħ l-scrap tal-ħadid jew ingħatatx direct order?

Jekk ingħata b'direct order, min ta l-ordni?

Għaliex ma ntbagħatx security guard kif normalment isir biex jintiżen u għaliex ma ntiżinx fid-dwana ta' Kordin kif isir normali u minflok ingħata li jintiżen minn kumpanija privata?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninsab infurmat li l-Malta Shipbuilding ma biegħet l-ebda scrap b'direct order.

Kien hemm enquiries ma' erba' scrap dealers u l-bejgħ sar skond l-aħjar offerta.

L-iscrap intiżen fuq miżien ta' kumpanija indipendenti fil-preżenza kontinwa ta' uffiċjal tal-Malta Shipbuilding u l-ispejjeż kollha relatati tħallsu mill-iscrap dealer li kien qed jixtri.

MALTA SHIPBUILDING

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra jekk sarx xi rapport minn Ulstein fuq ix-Ship Equipment Stores li hemm fil-Malta Shipbuilding fejn ġie indikat li dawn l-aħħar tliet xhur kien hemm diżordni f'dawn l-istores?

Jistax wkoll jinforma lill-Kamra jekk dan in-nuqqas jistax iservi ta' dannu għall-Malta Shipbuilding?

L-istock taking li kien inbeda' fil-Malta Shipbuilding f'Settembru li għadda fuq il-materjal li inxtara minn Ulstein għall- kumpanija Gozo Channel tlesta?

Jekk ma tlestiex, x'inhi r-raġuni?

Jista' l- Ministru jiċċekkja jekk dan l-stock taking twaqqafx b'kapriċċ minn xi manager u jekk fl-affirmattiv x'passi ttieħdu kontra min hu responsabbli?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninsab infurmat li Ulstein ilmentaw kemm-il darba dwar it-tmexxija ta' l-Equipment Stores waqt li kien għaddej il-bini tal- vapuri tal-Gozo Channel.

Il-management tal-Malta Shipbuilding ħa l-passi u neħħa lill-uffiċjal li kien responsabbli minn dawn l-istores u ssostitwieh b'uffiċjal ieħor.

Ninsab infurmat ukoll li l-istock taking tlesta.

SPTARIJIET - RAĠĠI RADJOLOĠIĊI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Membri ta' l-Istaff li jaħdmu f'postijiet fejn hemm radjazzjoni għandhom dak li jissejħu "personal radiation monitoring devices".

Dawn ir-"radiation monitors" juru li l-istaff mhux qed ikun espost għal xi livelli għoljin ta' radjazzjoni.

Dan jindika wkoll li l-livell ta'radjazzjoni fil-viċinanza ta' dan l-apparat mhuwiex għoli.

SPTARIJIET - OUT-PATIENTS - APPUNTAMENTI

L-ONOR.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba dwar kif kienet is-sitwazzjoni fil-31 ta' Jannar 2001.

Dwar il-lista ta' operazzjonijiet pendenti, qed ninkludi biss lill-dawk il- pazjenti li f'din id-data kien għadhom ma ngħatawx appuntament.

Niġbed l-attenzjoni tal-Onor.

Interpellant li ma teżisti ebda 'waiting list' għal każijiet urġenti.

Illum il-pazjent għandu l-għażla bejn servizz privat u servizz pubbliku.

Dawk kollha li għamlu użu mis-servizz privat kienu potenzjalment klijenti tas-servizz pubbliku.

SKEJJEL - EQUIPMENT AND FURNITURE IN SCHOOL VOTE

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub għadu qed jinġabar u tweġiba tingħata f'xi Seduta oħra.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB

DJAR - MANUTENZJONI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jara jekk jistax jitkaħħal ix-xaft tal-flats tal-Gvern fejn joqgħod il-persuna li isimha qed jintbagħat separatament billi dieħel ħafna umdu u qed jagħmel il-ħsara fil- postijiet?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Għaddejt it-talba ta' l-Onor.

Interpellant lid- Dipartiment tal-Bini u Tiswija ta' Djar għall-azzjoni meħtieġa.

PENSJONI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk il-persuna li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament minn din il-mistoqsija hijiex qed tieħu l-pensjoni li ħaqqa u dan maż-żieda ta' 12c 4 mils din is- sena.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-persuna kkonċernata ġiet infurmata bil-każ.

SAN ĠWANN - TRIQ TAŻ-ŻWEJT

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li titwaħħal bozza ġo Triq taż-Żwejt San Ġwann ħdejn l-istage li hemm minħabba dlam kbir?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onorevoli Interpellant ġiet mgħoddija lill-Korporazzjoni Enemalta sabiex tiġi kkunsidrata flimkien ma' talbiet simili oħra.