MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 15 It-Tlieta, 24 ta' Novembru, 1998 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 15

It-Tlieta, 24 ta' Novembru, 1998

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.12 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tlieta, 24 ta' Novembru, 1998

WERREJ MINUTI 815

MISTOQSJIET - TWEĠIBIET ORALI 815

TQEGĦID TA' KARTI 819

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

RIZOLUZZJONI DWAR ĦLASIJIET GĦAL ĦTEĠIJIET SPEĊJALI LIL KUNSILLI LOKALI 820

AĠĠORNAMENT 844

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 848

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 14 li saret fit-23 ta' Novembru, 1998 ġew konfermati.

MISTOQSJIET - TWEĠIBIET ORALI

BIRŻEBBUGA - SCRAPYARD

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: B'riferenza għall-ittra li qed tintbagħat separatament ma' din il-mistoqsija, jista' l- Ministru jgħidli jekk din l-iscrapyard hijiex qed topera bla permess?

Jekk fl-affermattiv, x'passi ttieħdu min-naħa tal-ministeru u x'passi ttieħdu min-naħa ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (Ministru għall-Ambjent): Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel din il-mistoqsija lill-ministru konċernat.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Joe Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Allura dan ifisser li l-ministeru ma jinteressahx li jsiru affarijiet illegali u li jkerrħu l-ambjent?

MR SPEAKER: Il-Ministru Zammit Dimech.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Kif naħseb li jaf l-Onor.

Interpellant, hija l-Awtorita' ta' l-Ippjanar li tirregola x'bini jsir, fejn isiru scrapyards u kwalunkwe ħaġa oħra marbuta ma' dak li jissejjaħ l-ambjent fiżiku.

Il-ministeru għall-ambjent huwa rappreżentat fuq din l-awtorita' u meta jkun hemm talbiet fuq kwestjonijiet bħal dawn, jagħmel ir- rappreżentazzjonijiet tiegħu.

Jekk ikollok applikazzjoni għal scrapyard din tkun riferuta lid-dipartiment għall-ambjent biex jagħti l-parir tiegħu, favur jew kontra, mil-lat ambjentali.

Pero' meta qed nitkellmu dwar problema li ilha magħna għal numru ta' snin, fejn wieħed qiegħed jistaqsi x'passi ttieħdu għal dak li huwa enforcement, dik hija materja li tappartjeni lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' l-Ministru jgħid x'passi ħa wara li rċieva l- ittra?

Jista' jgħidilna x'passi se jieħdu mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar - naturalment wara li jgħaddi l-ittra lill-ministru konċernat - biex l- iscrapyard li qiegħda topera bla permess ġewwa Birżebbuġa titwarrab minn hemmhekk?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Għall-preċiżjoni ta' l-argument, hawnhekk qegħdin nitkellmu dwar ittra anonima minn xi residenti ta' din l-area,. pero' anke l-ittri anonimi wieħed għandu jirriferihom għall-investigazzjoni li jkun hemm bżonn.

Jiġifieri jiena m'għandi l-ebda diffikulta' li ngħaddi l-ittra lill-awtoritajiet konċernati.

Irrid ngħid pero' li fl-area in kwestjoni hemm iktar minn scrapyard waħda u l-fatt li l-ittra anonima ma tidentifikax liema scrapyard qed jitkellmu dwarha ma tagħmilx il-ħaġa iktar faċli.

Nista' ngħid ukoll li meta l-Onor.

George Vella kien ministru responsabbli mill-ambjent u wieġeb domanda fuq dan is-suġġett, kien indika li hemm avviż ta' twettiq, li hemm letter to prosecute u li l-kawża hija pendenti quddiem il-qorti.

Jiġifieri l-ministeru għall-ambjent preżenti fl- aħħar għaxar ġimgħat u l-ministeru għall-ambjent fis-sentejn ta' qabel segwa l-każ anke ma' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar meta din kienet taħt l- istess ministeru u anke meta ma kenitx u qed jittieħdu l-proċeduri.

F'dan is-sens altru milli segwejna l-ittra, allavolja anonima, li ntbagħtet fuq dan is-suġġett.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mela l-Ministru l-ewwel qal li dan is-suġġett ma jikkonċernahx u mbagħad qal li diġa' ħa l-passi!

(Interruzzjonijiet) Imma l-aqwa li l-affarijiet ħarġu fil-beraħ għax din il-kwestjoni ilha sejra.

Il-verita' hi li ħadd ma jista' għal dik il-persuna li qed tħaddem l- iscrapyard.

(Interruzzjonijiet) Hemm kienet, hemm għadha u milli jidher hemm se tibqa' għax mhu qed isir xejn.

Għalhekk nitlob lill-Ministru għall- Ambjent biex flimkien mal-ministru responsabbli mill-Awtorita' ta' l- Ippjanar jara li tispiċċa l-burokrazija u l-ħafna diskors u jiżgura li jittieħdu l-passi li għandhom jittieħdu.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mr Speaker, l-Onor.

Mizzi għandu esperjenza ministerjali u ma nistax nifhem fejn qed jaraha din l-inkonsistenza.

(Interruzzjonijet) Anzi qed inkun ġentili miegħu, kif għandna nkunu f'dan il-parlament, u nagħtih l-informazzjoni kollha.

Il-mistoqsija kif miktuba jmissha saret lill-ministru responsabbli mill- Awtorita' ta' l-Ippjanar, għalkemm naturalment jibqa' gvern wieħed.

Nerġa' ngħid, id-dipartiment għall-ambjent jinvestiga materji bħal dawn u jaqdi d- doveri tiegħu sal-punt li huwa rappreżentat fl-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Jiena fakkart ukoll li l-materja ilha s-snin pendenti u li fuq l-istess suġġett kien hemm tweġiba mill-Onor.

George Vella - meta kien ministru responsabbli kemm ta' l-ambjent kif ukoll ta' l-awtorita' ta' l-Ippjanar - li fuq waħda mill-erba' scrapyards li hemm kien hemm appell mill-avviż ta' twettiq li għadu pendenti u fil-każ l-ieħor l-avviż ta' twettiq kien konfermat anke fuq livell ta' appell, hemm letter to prosecute u l-kawża għadha pendenti quddiem il-qorti.

Għalhekk is-sitwazzjoni għadha l-istess pero' l-impenn li kien hemm fis-snin li għaddew irridu nkompluh biex dan il- każ jitwassal għat-tmiem tiegħu.

Naturalment l-Onor.

Mizzi jaf li min bagħat l-ittra anonima ma kienx sodisfatt b'dak li sar fl-aħħar sentejn fuq dan is-suġġett għaliex l-aħħar sentenza ta' l-ittra tgħid: "Nisperaw li taħt l-amministrazzjoni l-ġdida naraw xi riżultat li tant ilna nistennew.".

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ALFRED SANT (Kap ta' l-Oppożizzjoni): Mr Speaker, se nagħmel domanda fuq suġġett differenti imma fl-opinjoni tiegħi relatat ma' dan is- suġġett.

Jista' l-Ministru, jekk jogħġbu, jgħidilna fiex waslu l-iżviluppi dwar il-baċir numru 1 tat-tarzna u kif se jiġi kkonvertit ħalli ċ-ċentru ta' Bormla jingħata aktar ħajja?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Din il-mistoqsija hija relatata b'liċenzja kważi poetika ma' dan is-suġġett, Mr Speaker!

Dwar il-baċir numru 1 tat- tarzna kelli diskussjonijiet mal-kollega tiegħi l-Onor.

Josef Bonnici, bħala l-ministru responsabbli mit-tarzna.

Aħna wassalna l-messaġġ lit- tarzna li dan il-baċir irid ikun inkluż fl-iżvilupp kollu ta' l-area tax- Xatt tal-Kottonera.

Naturalment hemm diversi forom kif tista' tinkludi dik l-area.

Tista' tinkludiha billi t-tarzna stess - kif jidher li kienet qiegħda tikkontempla l-amministrazzjoni preċedenti - tagħmel żvilupp li jkun wieħed li jaqbel mal-kumplament ta' l-iżvilupp kummerċjali fl-area kollha tal-Kottonera.

Biss wieħed jista' jikkontempla forom oħra, inkluż il-forma li l-iżvilupp li jsir fuq il-baċir isir fuq bażi kummerċjali mill- istess enti jew entijiet li jkunu qed jagħmlu l-iżvilupp kummerċjali basta l-interess kummerċjali tat-tarzna jkun salvagwardat b'mod ieħor, jew bil- parteċipazzjoni ta' kumpannija li jkollha interess dirett fil-baċir numru 1 jew permezz ta' parteċipazzjoni mal-kumpannija li tkun qed tagħmel il- kumplament ta' l-iżvilupp.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Sur President, l-amministrazzjoni preċedenti kienet waslet għall-għażla li tkun it-tarzna nnifisha li tmexxi dan l-iżvilupp kummerċjali tal-baċir numru 1, dejjem konsonanti ma' l-iżvilupp kummerċjali u turistiku tal-Kottonera.

Jista' l-Ministru jgħidilna x'inhi l-għażla ta' l-amministrazzjoni preżenti fuq din il-ħaġa?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Billi l-materja għadha suġġett ta' diskussjoni mal-kumitat u d-diriġenti tat-tarzna, naħseb li f'dan l-istadju m'huwiex prudenti li wieħed jitkellem dwar liema hi l-għażla li wieħed jippreferi.

Il-prinċipju prinċipali huwa li l-iżvilupp li jsir irid jaqbel mal-kumplament ta' l-iżvilupp.

Jiena nemmen li hemm forom differenti ta' kif dak isir u naħseb li wieħed għandu jistenna l-eżitu ta' dawn id- diskussjonijiet u mbagħad niddiskutu s-suġġett kollu globalment.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Jista', jekk jogħġbu, il-Ministru jikkonferma li hu personalment iddiskuta dawn is-suġġetti mal-kunsill tat-tarzna jew ma' l- awtoritajiet tat-tarzna?

Jista' wkoll jindikalna x'inhu t-timeframe li fuqu qed iħares lejn l-iżvilupp ta' din il-ħaġa biex naslu għal xi żvilupp konkret?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Jiena personalment għad ma kellix diskussjonijiet mad-diriġenti tat-tarzna pero' diġa' għidt li ddiskutejt dan mal-kollega tiegħi li għandu r-responsabbilta' tat-tarzna.

Nista' ngħid li fi ħdan il-ministeru għall-ambjent kien hemm diskussjonijiet mad- diriġenti tat-tarzna imma fuq suġġetti oħrajn.

Rigward it-timeframe aħna qegħdin nimxu fuq prinċipju li nipprovaw kemm jista' jkun malajr, nispera sa l-aħħar tas-sena, nindikaw lill-parlament u lill-poplu l-iżvilupp kollu indikat għall-area tal-Kottonera.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mario Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

MARIO GALEA: Fil-perspettiva aktar wiesgħa u fuq is-suġġett oriġinali li dwaru kienet il-mistoqsija, jista' l-Ministru jgħid x'inhi l- politika ġenerali ta' dan il-gvern dwar l-iscrapyards?

Naħseb li kulħadd japprezza li l-iscrapyards ma jagħtux l-aħjar dehra ta' pajjiżna u allura naħseb li għandu jkun hemm politika ġenerali dwarhom.

Għalhekk xtaqt li l- Ministru jgħidilna x'inhi l-politika tal-gvern f'dan is-sens.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mr Speaker, sfortunatament huwa fatt tal- ħajja li ma jistax ikollok ċerta attivita' industrijali u kummerċjali mingħajr ma jkollok ukoll scrapyards.

Irridu naraw pero' li dawn ma jkollhomx impatt negattiv fuq l-ambjent u għalhekk għandu jkun hemm ċertu ppjanar.

Per eżempju, m'għandekx tagħmel scrapyard f'nofs żona residenzjali.

Nafu li f'pajjiżna hawn scrapyards li huma legali u oħrajn li huma llegali u hemm proċeduri pendenti quddiem il-qorti.

Huwa tajjeb li jkun hawn scrapyards pero' dawn iridu jsiru f'kontest tal-ħarsien tar- regoli ambjentali.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Xtaqt nagħmel l-aħħar mistoqsija fuq Bormla jekk jippermettili l-Ministru.

Minn dak li fhimt u minn dak li qal, jista' l- Ministru jikkonfermalna liema ministeru, flimkien mat-tarzna, se jkun responsabbli għall-iżvilupp tal-baċir numru 1, jekk hux il-ministeru tiegħu jew il-ministeru għas-servizzi ekonomiċi?

U jekk se jkun il-ministeru għas- servizzi ekonomiċi, kif jinkwadra dan fil-kontest li diġa' ntqal, li se jkun hemm żvilupp integrat tal-Kottonera kollha f'dak li għandu x'jaqsam ma' mollijiet u żvilupp turistiku?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Il-ministeru għall-ambjent huwa responsabbli għat-twettiq ta' dan il-proġett u allura tkun xi tkun il- modalita' ta' l-iżvilupp tal-baċir numru 1, din trid tassigura li dak l- iżvilupp jinkwadra ruħu mal-kumplament ta' l-iżvilupp kummerċjali ta' dawk l-inħawi.

Pero' jekk qed nitkellmu fuq responsabbilta' li tappartjeni għal dikasteru ieħor, il-ministru responsabbli, dejjem bl-ikbar diskussjoni miftuħa u kontinwa bejnietna, għandu jitkellem mad-diriġenti tat-tarzna biex jara b'liema metodu se naslu biex nagħmlu dan.

Meta mbagħad dak il- metodu jiġi stabilit - jiġifieri niddeċiedu jekk l-iżvilupp huwiex se jsir minnhom stess jew inkella billi jipparteċipaw fi żvilupp kummerċjali flimkien ma' min ikun qed jagħmel il-kumplament ta' l-iżvilupp u allura l- interess kummerċjali tagħhom ikun ugwalment salvagwardat, jekk mhux iżjed.....

Naturalment fil-każ tat-tieni scenario m'għandekx diffikulta' għaliex għandek awtomatikament integrazzjoni totali tal-proġett u fil-każ ta' l-ewwel scenario, li kif ikkonferma l-Kap ta' l-Oppożizzjoni huwa dak li kien ippreferut mill-amministrazzjoni preċedenti, xorta waħda jkun hemm disinji li jridu jiġu sottomessi u diskussjoni ta' x'inhu l-iżvilupp.

Imma mbagħad flimkien nassiguraw li ħaġa taqbel ma' l-oħra u allura nkunu qed nitkellmu fuq proġett wieħed.

MR SPEAKER: L-Onor.

Joe Cilia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE CILIA: Peress li l-ewwel structure plan issa għaddew ftit tas- snin mhux ħażin minn fuqu, jista' l-Ministru jindika jekk hemmx il-ħsieb li jerġa' jitressaq structure plan ieħor quddiem il-parlament?

Jekk fl- affermattiv, meta hu maħsub li dan isir?

Apparti minn hekk, jista' l-Ministru jgħid x'sar s'issa jew x'hemm maħsub li jsir fil-ġimgħat li ġejjin dwar ir-riformi li kienu mwiegħda fl- Awtorita' ta' l-Ippjanar biex tkun iktar effiċenti u timxi 'l quddiem?

MR SPEAKER: Il-Ministru Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern): L-istructure plan li għandna beda jiġi mfassal fl-1990 u ġie approvat mill-parlament wara diskussjoni twila fl-1992.

Jiġifieri issa ilna sitt snin b'dan l-istructure plan li jistabilixxi policies b'mod ġenerali li kultant jidħlu anke f'ċertu dettall.

Issa li sirt iktar konxju ta' x'hemm f'dan l-istructure plan naqbel ukoll li hemm bżonn ta' reviżjoni u li f'ċerti partijiet minnu l- bżonn huwa urġenti.

Per eżempju, hemm policies li ma jirriflettux is- sitwazzjoni tal-lum.

Importanti daqs l-istructure plan pero' huma wkoll il-local plans.

S'issa ġie approvat wieħed biss, dak ta' Birġebbuġa u Marsaxlokk, u xi ġimgħat ilu ġie mogħti lili l-Grand Harbour Local Plan li jinkorpora l-Port il-Kbir, il-Marsa, it-tlett ibliet u l-Belt Valletta.

Jidhirli illi f'sitt snin imisshom saru iktar local plans u allura qegħdin nagħmlu l-isforzi kollha tagħna f'diskussjonijiet ma' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar - liema diskussjonijiet se jiġu riflessi fl-estimi ta' l-Awtorita' tad-Djar li jkollna ċans niddiskutuhom - sabiex dan il-proċess jitħaffef billi nżidu r- riżorsi umani.

Ħafna drabi li jinteressahom in-nies huwa li jinħarġu l-permessi fuq dik il-biċċa art li għandhom u li tkun tmiss ma' l-ischeme.

Din se tiġi regolata bil-local plans pero' wieħed irid joqgħod attent għaliex jista' jkun hemm postijiet li jkun tajjeb li jidħlu fl-ischeme u oħrajn li jkun ħażin li jidħlu fl-ischeme, anke jekk xi darba kienu fihom.

Għalhekk is- sena d-dieħla se jsiru sforzi speċjali kemm mil-lat finanzjarju kif ukoll f'dak li huwa deployment ta' nies biex dan il-proċess jitħaffef.

Nerġa' ngħid, jiena naqbel ma' l-Onor.

Interpellant li jmisshom saru iktar pjani lokali imma s-sena d-dieħla se tkun is-sena tal-prova anke għall-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Rigward dik li hija reviżjoni ġenerali ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar nirriferi lill-Onor.

Interpellant għall-programm elettorali tal-partit fil- gvern li huwa kommess għal tliet skopijiet prinċipali, jiġifieri ż-żabra tal-burokrazija, ir-reviżjoni ta' l-istrutturi ta' l-awtorita' nnifisha u l- istructure plan u l-local plans li għadni kemm tkellimt dwarhom.

Il-proċess ta' konsultazzjoni diġa' beda.

Fil-fatt jena kelli taħdidiet ma' ħafna mil- partijiet interessati mil-lat ta' l-ambjent kif ukoll mal-Kamra tal-Periti.

Naturalment saru ħafna proposti konfliġġenti pero' s-sena d-dieħla se ssir konferenza nazzjonali dwar l-Awtorita' ta' l-Ippjanar, u dan mhux biex kulħadd jibda jfajjar il-kritika imma biex noħorġu bis-soluzzjonijiet, imbagħad il-gvern jieħu deċiżjoni finali dwar x'tip ta' reviżjoni għandha ssir.

Aħna diġa' għandna f'moħħna x'jista' jsir pero' rridu nikkonsultaw ma' kulħadd.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet issa għadda.

Tqegħid ta' Karti.

Il-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI (Prim Ministru): Mr Speaker, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Lista ta' investigazzjonijiet li saru fuq kunsilli lokali mill-1 ta' Jannar sad-19 ta' Novembru, 1998, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 1631.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Gonzi.

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Ministru għall-Politika Soċjali): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Internal statistics tal-Korporazzjoni għax-Xogħol u Taħriġ għax-xhur ta' Lulju, Awissu u Settembru, 1998, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 1107.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Louis Galea.

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni): Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista ta' istituti li twaqqfu u qegħdin joperaw taħt il-kappa ta' l- Universita' ta' Malta, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 1423.

MR SPEAKER: Grazzi. lI-Ministru Bonnici.

ONOR.

JOSEF BONNICI (Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista li turi kemm-il darba ltaqgħu l-bordijiet tad-diretturi tal- korporazzjonijiet li jaqgħu fid-dekasteru tal-Ministeru għas-Servizzi Ekonomiċi, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 1506.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi n-numru ta' persuni reġistrati/naturalizzati bħala ċittadini Maltin bejn l-1994 u l-31 ta' Ottubru, 1998, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 1422.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

RIZOLUZZJONI DWAR ĦLASIJIET GĦAL ĦTEĠIJIET SPEĊJALI LIL KUNSILLI LOKALI

Ikompli mit-23 ta' Novembru, 1998

MR SPEAKER: Aktar rimarki?

Il-Ministru Zammit Dimech.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mr Speaker, meta niddiskutu l-voti speċjali għal kunsilli lokali nkunu qed nitkellmu dwar suġġett li llum jolqot il- ħajja tagħna ta' kuljum, li forsi ħafna minna neħduh for granted ukoll.

Pero' għalija huwa sinifikanti li qed nitkellmu dwar struttura ta' gvern - u apposta qed nuża l-kliem "struttura ta' gvern" għaliex qed nitkellmu dwar struttura ta' gvern lokali - li issa ilha topera għal dawn l-aħħar ħames snin.

Jien is-Sibt li għadda attendejt is-seminar preċiżament biex niddiskuti flimkien id-diversi suġġetti marbuta mal-kunsilli lokali, li kien organizzat fl-okkażjoni tal-ħames anniversarju mit-twaqqif tal-kunsilli lokali.

Mela qed nitkellmu dwar fenomenu relattivament ġdid fil-ħajja pubblika ta' pajjiżna, u rrid ngħid mill-ewwel li kien u huwa suċċess kbir.

Huwa suċċess kbir għaliex, kif nista' nikkonferma minn diversi żjarat lil kunsilli lokali li jien nagħmel bħala parti mill-impenn tiegħi, l- entużjażmu, id-dedikazzjoni u s-sens ta' volontarjat ta' dawn in-nies ma nistgħux ma nfaħħruhx.

Hawn wieħed irid jenfasizza li fuq din in-naħa tal-Kamra aħna kburin li tajna lil pajjiżna din l-istruttura ta' tmexxija.

Permezz ta' din l- istruttura ta' deċentralizzazzjoni vera, ta' devoluzzjoni ta' poter, il- poter ma baqax konċentrat f'idejn il-ministri waħedhom, li allura sa qabel il-kunsilli lokali huma riedu jiddeċiedu dwar xogħlijiet pubbliċi, f'liema parti ta' Malta u Għawdex għandha ssir bankina, fejn jitwaħħlu l-bozoz, u kif jitħaddmu s-sistemi diversi ta' l-infrastruttura.

Ħames snin ilu aħna fhimna li hemm prinċipju importanti ħafna li huwa msejjaħ ukoll il- prinċipju tas-sussidjarjeta`, li kemm jista' jkun id-deċiżjonijiet għandhom jittieħdu viċin il-livell fejn jolqtu l-aktar.

Dan ifisser allura li kien hemm il-ħtieġa tat-twaqqif tal-kunsilli lokali, deċiżjoni li l-gvern ifformat mill-Partit Nazzjonalista fl-1993 ħa b'kuraġġ, minkejja li ma nistax ngħid li kellu l-ikbar inkoraġġiment possibbli mill-oppożizzjoni ta' dak iż-żmien.

Pero' fehem li t-triq 'il quddiem għal pajjiżna hija preċiżament li jkun hemm il-kunsilli lokali f'67 lokalita` differenti, li jkollhom ir-responsabbilta' diretta tad-deċiżjonijiet li l-iktar jolqtu l- ħajja ta' kuljum fid-diversi bliet u rħula li huma jmexxu.

Sur President, qed nitkellmu fuq 67 lokalita', li 11 minnhom huma bliet u l-oħrajn huma rħula, pero' għal dan is-sens ta' identifikazzjoni diretta mal-lokalita' tagħhom, għal dan is-sens ta' pjani serji u konkreti li huma jkunu jridu biex jitwettqu f'dik il-lokalita', jien ma nistax ma nesprimix mhux biss ammirazzjoni lejhom imma anke ringrazzjament.

U billi l- ministeru għall-ambjent dejjem ikollu diversi xogħlijiet li jolqtu lil kunsilli lokali mill-viċin u għandu diversi dipartimenti li jaħdmu b'mod regolari mal-kunsilli lokali, jien inħoss bħala dover - dover li naqdi bl- iktar mod pjaċevoli għalija - li dan il-messaġġ jitwassal mhux biss permezz tal-parlament imma direttament lil kunsilli lokali.

U għalhekk ridt li fl- iskeda jkolli laqgħat direttament mal-kunsilli lokali, kemm għaliex diversi minnhom talbu huma li jagħmlu dawn il-laqgħat, kemm għaliex jien stess min- naħa tiegħi ħassejt li għandu jkun hemm kuntatt dirett b'sens ta' kordinazzjoni bejn il-ministeru għall-ambjent u l-kunsilli lokali.

Fl-aħħar għaxar ġimgħat, Mr Speaker, jien żort lill-istess kunsilli lokali għaliex nemmen li iktar ma tisma' direttament mingħandhom fl-istess uffiċini tagħhom, fl-istess lokalita' tagħhom, x'inhuma l-problemi li huma jiffaċċjaw, x'inhu t-titjib li huma jixtiequ jaraw, x'inhu dak li huma jridu jaraw bħala kordinazzjoni bejn il-ħidma tagħhom u dak li jkun qed isir mill-ministeru għall-ambjent, tista' tapprezza ferm ikar milli jekk tirċievi lill-istess kunsilli fl-uffiċċju tiegħek fil-ministeru li inti tkun qed tokkupa.

Għandi pjaċir ngħid li llejla - u ngħid illejla għaliex anke qabel is-seduta tal-parlament tal-lejla żort tliet kunsilli lokali oħra - żort il-kunsilli lokali ta' Wied il-Għajn, tax-Xgħajra u ta' Ħaż- Żabbar.

Nista' ngħid ukoll li għamilt ġurnata Għawdex, fejn iltqajt mal- kunsilli lokali kollha ta' hemmhekk, l-14 kollha li huma.

Jiġifieri b'kollox s'issa ltqajt ma' 41 minn dawn il-kunsilli, jiġifieri qisu kważi tnejn minn kull tlieta - naturalment is-26 li fadal niltaqa' magħhom fil- ġimgħat li ġejjin - u f'kull kunsill lokali joħroġ messaġġ pożittiv ta' nies li l-esperjenza tagħhom ta' dawn l-aħħar ħames snin hija esperjenza ta' kunsilli li permezz ta' din il-liġi li waqqfithom, illum qegħdin b'impenn totali jieħdu inizjattivi li naħseb li kien ikun diffiċli - biex ma ngħidx impossibbli - biex dawk l-inizjattivi jitwettqu kollha minn gvern ċentrali, ikun hemm min ikun hemm fil-gvern.

Mr Speaker, żgur li wasal iż-żmien li dawn il-kunsilli lokali jingħataw ukoll iktar poteri, rwol ikbar fl-amministrazzjoni ta' dak li jolqot l-area tagħhom.

Kif nafu, il-gvern preżenti huwa preċiżament impenjat biex fejn il-kunsilli lokali fl-aħħar sentejn ingħataw inqas importanza, dik it-trend idawwarha u jerġa' juri bis-serjeta' li jemmen fl-istess kunsilli lokali.

Bla dubju ta' xejn l-impenn tagħna huwa marbut mas-suċċess tal-kunsilli lokali.

Aħna dejjem ħarisna lejn is-suċċess tal-kunsill lokali bħala parti mis-suċċess tal-gvern ċentrali.

U hawnhekk qed nitkellem dwar il-kunsilli lokali kollha u mhux qed nitkellem għall-kunsilli lokali li jkunu fformati b'mod jew ieħor.

Is-suċċess tal-kunsilli lokali kollha nqisuh ukoll U allura l-impenn tagħna lejn dawk il-kunsilli lokali huwa bla riżerva, anzi rridu nsaħħuh permezz ta' inizjattivi ġodda.

Naturalment dan ma jfissirx li ma jkunx hemm ukoll inizjattivi fil-livell nazzjonali li wħud minnhom jolqtu lill-kunsilli lokali.

Sur President, bħala ministru għall-ambjent, kif konna qed nitkellmu wkoll waqt il-mistoqsijiet parlamentari, għandi responsabbilta` għal proġett kapitali.

Hemm proġetti, mhux l-inqas dak tal-Kottonera, kif ukoll ta' dawk ta' Manoel Island u Tigne' - u nista' nsemmi wkoll il-proġett taċ- ċentru nazzojnali ta' l-arti - li jirrikjedu proċess ta' konsultazzjoni diretta mal-kunsilli lokali.

Meta fid-diskussjonijiet fuq il-proġett ta' Manoel Island u Tigne' wasalt fi stadju iktar avvanzat mal-MIDI consortium li se jagħmel dak il-proġett, ħassejt li għandi nżur immedjatament lill- Kunsilli Lokali ta' Ta' Sliema, tal-Gżira u anke ta' Ta' Xbiex biex nitkellem magħhom dwar diversi aspetti tal-proġett, kif dan jolqothom u fejn hemm punti li nistgħu niddiskutu flimkien, dan nagħmluh fl-istess ħin li qegħdin nagħmlu d-diskussjoni tagħna ma' min irid jagħmel il-proġett mil- lat kummerċjali.

Kienet inizjattiva li żgur li kienet milqugħa bl-iktar mod pożittiv u rrid ngħid li issa li qegħdin fl-istadju avvanzat biżżejjed ta' diskussjoni bejn il-gvern u l-MIDI Consortium, wasal il-mument li tibda l-fażi tal-konsultazzjoni pubblika anke fil-livell ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Fil-fatt jien tkellimt mal-kollega tiegħi, il-Ministru Tonio Borg - u ma' l-Onor.

George Pullicino fl-istess ministeru - u nista' ngħid li nhar il- Ħamis fl-uffiċini ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar niftħu b'mod uffiċjali l- proċess tal-preżentazzjoni tal-proġett kollu ta' Manoel Island u Tigne' lill-kunsilli lokali ta' l-inħawi.

U l-ġimgħa d-dieħla mbagħad ikun il- bidu tal-proċess ta' konsultazzjoni pubblika, bi preżentazzjoni tal-pjanti kollha, tal-mudelli ta' l-iżvilupp ippjanat bi spjegazzjoni tat-taħlita bejn użu residenzjali u użu kummerċjali.

Tingħata kwalunkwe spjegazzjoni lil kull min jitlobha.

Hekk għandhom isiru l-affarijiet, bl-iktar mod miftuħ u nuru d-dispożizzjoni totali tagħna anke għas-suġġerimenti pożittivi kollha li jsiru.

U llum li l-istadju ta' diskussjonijiet bejn il- gvern u l-konsorzju MIDI qiegħed fi stat avvanzat ħafna, jien kelli diskussjoni mal-kollegi ministri responsabbli għall-Awtorita' ta' l- Ippjanar u ma l-Awtorita' ta' l-Ippjanar stess u qbilna flimkien li allura huwa l-mument opportun li fih ngħidu li dan issa huwa l-bidu anke tal- konsultazzjoni konkreta, fejn il-pjanti nuruhom kollha, fejn ikun ippreżentat il-mudell ta' dak kollu li huwa ppjanat.

Naturalment l-istess prinċipju jgħodd għal proġetti oħrajn.

Nagħti l- eżempju immedjatament tal-proġett taċ-ċentru nazzjonali ta' l-arti, fejn mort mill-ewwel fuq il-Kunsill Lokali tal-Belt.

Jien għidtilhom li l-gvern preżenti jrid li jkun hemm il-konsultazzjoni miftuħa dwar iċ-ċentru nazzjonali ta' l-arti ġewwa l-Belt Valletta ma' kull min hu interessat.

Naturalment il-Kunsill Lokali tal-Belt apprezza l-fatt li aħna qed nerġgħu nimxu fuq il-prinċipju taċ-ċentru u mhux xi taħlita ta' ħwienet kummerċjali f'shopping arcade, u dan huwa skond ir-referendum li dak il-kunsill lokali kien organizza fost ir-residenti u fost il-komunita' kummerċjali tal-belt kapitali tagħna.

Anke hawnhekk, meta l-proġett ikun imfassal fuq livell ta' master plan għall-inħawi kollha ta' Bieb il-Belt, ikun hemm il-proċess ta' konsultazzjoni pubblika ma' l-istess kunsill lokali u ma' għaqdiet oħrajn interessati f'dan is-suġġett.

Uħud minnhom diġa' ġew fl-uffiċini tal-ministeru għall-ambjent biex jagħmlu r-rappreżentazzjonijiet tagħhom, pero' dan huwa biss bidu ta' proċess ferm iktar wiesa' ta' konsultazzjoni li aħna nemmnu fih bis-serjeta'.

Fl-istess qasam ma nistax ma nirriferix ukoll għall-proġett tal- Kottonera, li kellna riferenza għalih waqt il-ħin tal-mistoqsijiet parlamentari tal-lum.

Il-proġett tal-Kottonera jagħmel sens sakemm ikun hemm rabta totali bejn l-iżvilupp kummerċjali u dak kollu li jolqot l- inħawi rappreżentati mill-kunsilli lokali kollha li għandhom id-direzzjoni bejniethom tal-Kottonera.

U kien għalhekk li qabel kull diskussjoni anke mal-consortia kollha li jridu u li għad għandhom interess biex jagħmlu dan il-proġett, ridt li jkolli laqgħat mal-Kunsilli Lokali ta' Bormla, ta' l- Isla, tal-Birgu, u tal-Kalkara.

Jekk wieħed jieħu l-periferiji tal- Kottonera, anke fis-sens iktar wiesa' tagħha, wieħed jista' naturalment jirriferi anke għal-laqgħat li kelli llum stess mal-Kunsilli Lokali tax- Xgħajra u ta' Ħaż-Żabbar.

U rrid ngħid li meta t-taqsima xogħlijiet qed tara kif jista' jkun hemm numru ta' proġetti li fit-totalita' tagħhom ifissru r-riġenerazzjoni ta' dawn l-inħawi mil-lat soċjali, riġenerazzjoni li nħarsu lejn l-aspett storiku, lejn l-areas miftuħa bħal pjazzez, riġenerazzjoni li tagħmel dak kollu li jrid isir bħala impenn mill-gvern ċentrali favur dawn l-inħawi, aħna nkunu qed inħarsu lejn l-area kollha tal- Kottonera.

Naturalment fil-mument opportun - u fuq dan ikollna żgur l- okkażjoni li nitkellmu ferm iżjed fid-dettall fil-ġimgħat li ġejjin meta d- diskussjonijiet dwar il-proġett ikunu ffinalizzati - irridu li jkun hemm rabta bejn dak li jkun qed jirriżulta favur il-il-gvern mill-introjtu kummerċjali, ikun hemm rabta bejn dak li qed joħroġ minn hemmhekk għal dak li mbagħad irridu nagħmlu bħala investiment fil-Kottonera.

Biex nagħti eżempji nsemmi s-swar tal-Kottonera, il-pjazza ta' Santa Margherita f'Bormla, u nħawi oħra, anke fil-qalba ta' dawn l-ibliet storiċi li huma ġawhra ta' storja, ġawhra wkoll ta' qalb kbira tal-poplu li jgħix hemmhekk.

Din ir-rabta ta' konsultazzjoni u djalogu kontinwu bejn il-gvern ċentrali u l-kunsilli lokali, u l-fatt li nħarsu lejn il-kunsilli lokali bħala key players magħna, anke fejn jidħlu proġetti kapitali nazzjonali importanti, hija rabta li tħares lejn il-ħteġijiet tan-nies kollha f'dawn l-inħawi bħala l-aktar aspett importanti tal-proġett.

Għaliex il-kejl tas-suċċess tagħna ma jista' jkun qatt kejl marbut sempliċement ma' l-introjtu favur il- gvern mill-partijiet kummerċjali imma jrid jitkejjel minn kemm aħna ntejbu verament l-ambjent tan-nies li jgħixu viċin proġett bħal dan.

Din hija r- rabta li aħna rridu noħolqu u nħarsu aktar lejha meta nitkellmu dwar proġetti ta' riabilitazzjoni.

Kif nafu hemm il-proġett fil-belt kapitali tagħna, il-Belt Valletta, hemm ukoll fil-Kottonera, u kien hemm dejjem l-idea li għandu jsir xi ħaġa simili wkoll fl-area ta' l-Imdina.

L-ewwelnett hawn irridu nitkellmu dwar riġenerazzjoni li tinvolvi bl-iktar mod dirett lill-kunsilli lokali u jien napprezza t-talbiet ta' parteċipazzjoni diretta li għamlu l-kunsilli lokali biex huma jkunu parteċipi fid-deċiżjonijiet li jittieħdu dwar il-proġetti ta' riabilitazzjoni li rridu nagħmlu fil-Belt, fil-Kottonera u fl-Imdina.

Jien kelli l-opportunita` li niltaqa' darba, darbtejn mal-Kunsilli Lokali tal-Kottonera u l-inizjattiva li jieħdu dawn xi kultant tispikka anke aktar minn inizjattivi ta' kunsilli lokali oħrajn.

Mhux biss l-inizjattiva tagħhom hi waħda mnebbħa minn dak is-sens ta' mħabba ġenwina għal-lokalita' fejn jgħixu, bħalma hi tal-kunsilliera ta' l-inħawi kollha ta' Malta u Għawdex, imma hija wkoll dedikazzjoni biex jagħtu l-aħjar lil-lokalitajiet tal-Kottonera, li għandhom ħteġijiet partikolari ħafna, li ma jistax ma jkunx hemm l-intervent totali tagħna sabiex ikun hemm titjib fil-kwalita' tal-ħajja b'mod ġenerali ta' dawn l-inħawi kollha.

Wieħed irid verament jesprimi s-sodisfazzjon tiegħu meta jħares lejn dak li diġa' twettaq mill- kunsilli lokali.

Mr Speaker, inizjattiva importanti li l-gvern preżenti beħsiebu jkompli biha hi dik li tirrigwarda proġetti ta' embellishment f'lokalitajiet li għandhom karetteristika partikolari, fejn hemm iktar konċentrazzjoni ta' attivita' turistika.

Il-gvern preċedenti kien ħadem fuq il-proġett ta' Buġibba, fejn għad fadal ukoll dettallji x'jitwettqu, u l-gvern preżenti se jkompli bil-proġett ta' Buġibba u anke jtejjeb fejn ikun hemm bżonn.

Kien hemm ukoll il-bidu tal-proġett ta' l-embellishment ta' l-area ta' Marsaxlokk, Marsascala u Birżebbuga; u nafu wkoll li hija pproġettata bħala żona turistika l-area ta' Tas-Sliema, Paceville u San Ġiljan.

Pero' huwa kruċjali - u dan bħala prinċipju għalija hu importanti ħafna - li f'dawn l- embellishment projects ma nħarsux b'mod li qisu l-gvern ċentrali qiegħed jissostitwixxi l-irwol tal-kunsilli lokali.

Meta l-gvern ċentrali jagħmel embellishment projects irid jagħmilhom biex jikkumplimenta l-inizjattivi tal-kunsilli lokali u jista' jilħaq dan l-għan biss jekk jikkonsulta b'mod kontinwu ma' l-istess kunsilli lokali ta' dawk l-areas.

Għaliex jekk nibdew nieħdu l-atteġġjament li fejn ikollna embellishment project se jsir li ngħidu aħna, jgħidu x'jgħidu l-kunsilli, dan ma jkunx il-mod kif nuru verament ir-rispett tagħna lejn il-kunsilli lokali ta' l-inħawi.

Kieku kelli nagħti ftit eżempji kif qed inwettqu wkoll dan l-impenn tagħna bis- serjeta`, nirriferi per eżempju għal Marsaxlokk, fejn ġew issa sottomessi l- pjanti lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar sabiex l-area ta' quddiem il-knisja tiġi pedestrianised.

Pero' dan sar wara li kien hemm il-qbil bejn il- kunsill lokali, l-embellishment committee u interessi oħra li huma rrappreżentati fl-inħawi.

U l-istess qed nagħmlu rigward dak kollu li jolqot it-titjib ta' l-area ta' Marsaxlokk.

Semmejt dak biex inkun tajt eżempju wieħed.

Mr Speaker, nistgħu nitkellmu dwar l-area ta' embellishment f'partijiet diversi ta' Wied il-Għajn, fejn illum kelli l-pjaċir inżur il-kunsill lokali.

Hemmhekk iddiskutejna b'mod preċiż kif il-programm ta' embellishment għal dawk l-inħawi jista' jinkorpora fih it-talbiet diretti li qed jagħmel dak il-kunsill lokali.

Wieħed japprezza li l-area ta' Wied il-Għajn hi ta' importanza mill-aspett turistiku u mill-aspett nazzjonali, allura jrid ikun hemm kordinazzjoni regolari bejn il-gvern u l-kunsill lokali ta' Wied il-Għajn.

Hawnhekk għandi l-proposti varji ta' xogħol li rridu nagħmlu f'dawn l-inħawi, inkluż it-titjib ta' l-area madwar it-torri ta' San Tumas, it-titjib ta' l-area Ta' Zonqor, titjib ieħor li rridu nagħmlu f'toroq bħal Triq is-Salini, Triq Vajrita, it-taraġ pubbliku, rampi fi triq ġdida bejn Triq Nigel Dennis u Triq is-Salini, u nħawi oħrajn li kollha jirrikjedu intervent mill-gvern sabiex nassiguraw li jkun hemm it- titjib meħtieġ għar-residenti kollha ta' l-inħawi.

Għaliex meta nitkellmu dwar embellishment projects fejn hemm interess turistiku - u dan naturalment nistgħu ngħiduh għal areas oħra - dan b'ebda mod ma jnaqqas mill-interess li jrid jibqa' jingħata l-akbar importanza għall-istess residenti Maltin li jgħixu fl-inħawi.

Mr Speaker, qed naraw ukoll x'hemm bżonn isir fl-inħawi ta' Birżebbuga, dejjem bil-prinċipju li jkollna l-kordinazzjoni bejn il-gvern u l-istess kunsill lokali.

Naturalment f'Birżebbuga qed nitkellmu dwar areas ta' interess storiku, b'mod partikolari bħalma hija l-area viċin Għar Dalam u postijiet oħra li huma wkoll ta' attrazzjoni mhux biss għar-residenti t'hemmhekk imma għal nies oħra li jżuru dik il-lokalita'.

Fil-każ ta' Buġibba naturalment qed inkomplu fuq interventi li saru anke fi żmien l-amministrazzjoni preċedenti għaliex għad hemm xogħlijiet li ma kenux saru.

Hemm ukoll diffikultajiet partikolari, fejn irridu, per eżempju, nagħtu iktar spazju biex jiġu mmanuvrati l-opri tal-baħar, allura hawnhekk wieħed irid iwessa' t-triq ta' aċċess għall-boathouses tal-Qawra.

Irridu nieħdu ħsieb ukoll il-lokazzjoni tal-main tad-drenaġġ li kienet tgħaddi mis-sit tax-xogħol.

Nafu li hawnhekk kienu qamu diffikutajiet anke għaliex dwar parti mix-xogħlijiet li saru qabel kien hemm diffikutajiet ma' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Għalhekk aħna se nkomplu bid-diskussjonijiet mal-Kunsill Lokali ta' San Pawl il-Baħar kif ukoll, f'dan il-każ, ma' l- Awtorita' ta' l-Ippjanar biex nirriżolvu d-diffikutaljiet li kien għad fadal mingħajr ma nnaqqsu b'xi mod mit-tajjeb li kien ukoll sar f'dawn l- inħawi.

Mr Speaker, issa se nitkellem dwar dak li huwa ppjanat bħala embellishment fl-areas ta' Paceville u San Ġiljan.

F'dan il-każ saru laqgħat mill-periti ta' l-environment planning unit ma' l-isteering committee ta' San Ġiljan u Paceville biex niġbru l-informazzjoni għat- tħejjija ta' masterplan għal-lokalitajiet imsemmija.

Fil-fatt iktar tard dan ix-xahar se jkun hemm laqgħa oħra man-nies kollha konċernati u dan ukoll kien suġġett li mbagħad iddiskutejt direttament mal-kunsill lokali ta' San Ġiljan.

Rigward l-embellishment li jrid isir fil-każ ta' l-area ta' Tas-Sliema saret ukoll diskussjoni mal-Kunsill Lokali ta' Tas-Sliema.

L-ideat varji jinkludu l-pedestrianisation tas-sessjoni ta' Triq Bisazza, parti minn proġett li ilna nenfasizzaw l-importanza tiegħu, u naturalment irridu wkoll nassiguraw li jkun hemm masterplan għall-inħawi kollha għaliex huwa kruċjali li l-iżvilupp li jkun qed isir f'parti jintegra mal-kumplament ta' l-iżvilupp fiż-żona kollha li hija żona turistika u residenzjali.

Jien, Mr Speaker, meta nitkellem dwar il-ministeru għall-ambjent u l- kunsilli lokali rrid nirriferi għall-punt li għalija huwa kruċjali ħafna.

Il-kunsilli lokali jiġu f'kuntatt regolari mal-ministeru għall-ambjent permezz ta' dak li jissejjaħ il-local council contracts unit fi ħdan it- taqsima xogħlijiet.

Dan il-unit irridu nsaħħuh iżjed billi nirristrutturaw it-taqsima xogħlijiet, u nsaħħuħ b'mod li nkunu nistgħu niggarantixxu lil kunsilli lokali li fejn dawn jagħtu kuntratti lill-gvern, dawk il-kuntratti jkunu onorati.

Għaliex ma jistax ikollna sitwazzjoni fejn ikollna dan il- unit u mbagħad meta l-gvern jagħmel proġetti ta' natura importanti bħalma semmejt, f'Buġibba jew f'Wied il-Għajn, Marsaxlokk u f'Birżebbugia f'daqqa waħda n-nies kollha tal-local council contracts unit jintefgħu kollha hemmhekk.

Diversi kunsilli lokali jgħiduli li għalkemm japprezzaw ix- xogħol importanti li jsir f'areas oħra, imma biex isir dak ix-xogħol f'daqqa waħda n-nies li jkollhom għad-dispożizzjoni tagħhom jisparixxu kollha.

Naħseb li rridu nsibu bilanċ.

Jien nifhem li l-gvern m'għandux jagħmel il-proġetti l-kbar kollha b'kuntratt u allura huwa tajjeb li juża n- nies tiegħu, pero' huwa ħażin li mbagħad f'daqqa waħda juża n-nies kollha fi proġett, ta' importanza kemm ikun ta' importanza, u jħalli lill-kunsilli lokali mingħajr in-nies meħtieġa għall-kuntratti li dawn ikunu għamlu ma' l-istess gvern ċentrali.

Naturalment punt ieħor ta' kordinazzjoni bejn il-ministeru għall-ambjent u l-kunsilli lokali huwa rigward it-tindif, rigward proġetti biex insebbħu lil pajjiżna u rigward proġetti ta' mmaniġġjar aħjar ta' l-iskart.

U jien, bħalma wassalt personalment il-messaġġ lill-41 kunsill lokali li s'issa żort - naturalment l-oħrajn li se nżur fil-ġranet li ġejjin - inwegħidhom l- akbar kollaborazzjoni u li naħdmu id f'id għaliex il-gvern ċentrali jemmen bis-serjeta' fil-gvern lokali li huwa stess kien waqqaf ħames snin ilu.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Michael Farrugia.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Mr Speaker, tul l-aħħar ħames seduti konna qegħdin niddiskutu l-vot tal-kunsilli lokali u jkun tajjeb li wieħed jifli d-diversi kummenti li saru f'dan il-parlament.

Membru min-naħa tal-gvern il- bieraħ insista li taħt Gvern Laburista l-kunsilli lokali tnaqqsilhom il- vot, u allura jkun tajjeb li wieħed jara jekk dan naqasx sempliċement b'kapriċċ, fiċ-ċirkostanzi finanzjarji partikolari tal-gvern.

Waħda mil-liġijiet li tressqu ġewwa dan il-parlament taħt Gvern Laburista u li kellha effett fuq il-fondi li jingħataw lill-kunsilli lokali kienet il- liġi li neħħiet il-VAT.

Wara t-tneħħija tal-VAT il-kunsilli lokali ma kenux iżjed obbligati jħallsu l-15% fejn jidħlu servizzi.

Dan ifisser li hemm relazzjoni sħiħa bejn dak li tnaqqas mill-voti tal-kunsilli lokali u l- effett li kellha l-VAT, apparti l-fatt li l-gvern kien lest jagħti lil kunsilli lokali numru ta' ħaddiema biex jgħinuhom fix-xogħol tagħhom imma jitħallsu mill-gvern stess.

Għalhekk meta wieħed jikkonsidra dan jara li kien hemm ċertu bilanċ u mhux kif qal l-Onor.

Michael Asciak, li l-kunsilli lokali kienu qishom xi kelb tal-but.

Pero' jien ngħid li hemm bżonn li min imexxi l-kunsilli lokali jkun accountable; u din ngħidha bl-ikbar responsabbilta' u ma nixtieqx li jkun hawn min jieħu għalih.

Sur President, hemm bżonn li l-kunsilli lokali jaraw li l-infiq tagħhom ma jaqbiżx il-vot li jingħataw.

Qed ngħid dan għaliex nafu li kien hemm numru ta' kunsilli lokali li bdew jonfqu aktar minn kemm kellhom ivvotati.

Hawnhekk tidħol ukoll l-accountability u tajjeb li nitkellmu dwar ix-xogħol li għandu jsir.

Jiena ngħid li l-kunsilli lokali jkollhom valur akbar jekk ix-xogħol ikun imqassam ugwalment fil-lokalita' kollha.

M'huwiex sewwa li ċerti kunsilli lokali jikkonċentraw ix-xogħol tagħhom f'area waħda - forsi għaliex hemm predominanza ta' persuni li għandhom l-istess kulur politiku tal-membri tal-kunsill - u areas oħrajn fejn in-nies għandhom twemmin politiku differenti jiġu injorati għal snin sħaħ.

Sur President, wieħed mill-ilmenti regolari li kien ikollna mir-residenti ta' area partikolari tal-Mosta - konna qegħdin nagħmlu d-door-to-door visits qabel l-elezzjoni - kien fis-sens li: Hawnhekk hawn telqa sħiħa, hawnhekk ħadd ma jagħti kasna.

Fil-fatt l-ilmenti li kienu jsemmulna kienu jikkonċernaw ħwejjeġ li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tal-kunsill lokali, u allura, ngħid għalija, iktar inħoss il-ħtieġa li l-kunsill lokali, hu liema hu, jifrex l-attenzjoni tiegħu mal-belt jew raħal kollu.

Kontra dak li kien jgħid il-Partit Nazzjonalista, li għoġbu jippolitiċizza l-kunsilli lokali, il-Partit Laburista dejjem sostna li persuni li joħorġu għal kunsill lokali m'għandux ikollhom irbit politiku, ħalli jkunu jistgħu jaraw dejjem aħjar l-interess tal-lokal u mhux ta' parti minnu.

Sur President, hemm bżonn ukoll li qabel ma kunsill lokali jaqbad u jieħu ċerti deċiżjonijiet, jara li tiġi miflija sew is-sitwazzjoni sħiħa ħalli ma jinħoloqx periklu bla bżonn.

Ngħid għalija jiena sifirt bosta drabi u mkien qatt ma rajt planters f'xi kantuniera, bħal dawk li hemm fi Triq il- Kostituzzjoni l-Mosta.

Dawn joffru periklu għall-karozzi li jkunu ħerġin għat-triq prinċipali - speċjalment jekk ikunu karozzi ta' ċertu kobor, għaliex biex iduru jridu bilfors imorru fuq in-naħa l-oħra tat-triq - joffru periklu għall-karozzi li jkunu għaddejjin mill-istess triq u joffru periklu anke għaċ-ċittadini li jkunu qegħdin jaqsmu t-triq.

Għalhekk jenħtieġ li dawn il-planters inbaxxuhom b'mod li ma jibqgħux ta' ostaklu.

(Interruzzjonijiet)

Jenħtieġ ukoll li l-kunsilli lokali jkunu aktar konxji mill-bżonn ta' postijiet ta' rikreazzjoni għaż-żgħażagħ - jiena bħalissa suppost qiegħed nattendi l-laqgħa tas-Social Affairs Committee, fejn qegħdin nitkellmu fuq diversi problemi li jolqtu liż-żgħażagħ, fosthom il-kwestjoni tar-rave parties - pero' qabel ma nitkellmu fuq ir-rave parties u fuq id-discos, fejn qed ikun hemm konsum esaġerat ta' alkoħol, jenħtieġ li naraw x'alternattiva nistgħu noffru liż-żgħażagħ fil-lokalita' stess fejn jgħixu.

Kull lokalita' għandha l-karetteristiċi tagħha u ħadd iktar mill-istess residenti ma jista' jifhem il-problemi ta' lokalita' partikolari.

Għalhekk il-kunsilli lokali għandhom ilaqqgħu lid-diversi għaqdiet u jaraw x'alternattivi jistgħu joffru lit-tfal u liż-żgħażagħ fil-lokalita' fejn jgħixu.

(Interruzzjonijiet) Nimmaġina li wħud mill-kunsilliera huma ġenituri u allura għandhom iktar għaliex jifhmu r-raġunijiet għala ż- żgħażagħ jitilqu 'l barra mir-raħal u jagħżlu postijiet li forsi anke joffru ċerti vizzji.

Kif diġa' għidt, kultant il-problemi mhux il-kunsill joħloqhom iżda xi entita' governattiva.

Per eżempju, il-Kunsill Lokali tal-Għargħur għal diversi drabi għamel talba biex area fil-lokalita' tiġi mibdula fi ġnien iżda minħabba problemi mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar u problemi oħrajn ma sar xejn.

Nafu wkoll li qed nonfqu ammonti ta' flus biex nirranġaw il-bankini.

Dan huwa kollu tajjeb pero' fl-opinjoni tiegħi aktar jagħmel sens li nonfqu l-flus fi playing fields.

Fin-Naxxar, per eżempju, hemm il-ħsieb li l-ground tal- football jinkesa b'turf artifiċjali ħalli ż-żgħażagħ tan-Naxxar u tal- lokalitajiet fil-qrib ikollhom fejn jipprattikaw xi sport.

Fl-opinjoni tiegħi jkun tajjeb ukoll li l-kunsilli lokali jieħdu ħsieb il- wirt storiku u kulturali fil-lokal.

Kunsillier partikolari, li sfortunatament illum m'għadux fil-kunsill tan-Naxxar, għal dawn l-aħħar tlieta jew erba' snin wera interess kbir fejn jidħol il-wirt kulturali.

Bl-iżvilupp li sar, anke permezz ta' leaflets li ntbagħtu fid-djar, dan il- bniedem irnexxielu jerġa' jqajjem sens kulturali fin-Naxxarin, u bil-mod il- mod qed naraw anke turisti jiġu jżuru dawn il-postijiet.

(Interruzzjonijiet) Naturalment m'għandniex inħarsu biss mil-lenti tat- turiżmu.

Jenħtieġ li t-tfal fl-iskejjel primarji neħduhom f'dawn il- lokalitajiet u nuruhom l-istorja ta' Malta, li meta tikkomparaha ma' l- istorja ta' pajjiżi akbar minna ssib li hija aktar rikka.

Nafu li l- Ġgantija, per eżempju, hija eqdem minn Stonehenge u allura għandna biex niftaħru.

Kważi kull belt jew raħal f'Malta u Għawdex għandha x'toffri u dawn il-postijiet irridu nibżgħu għalihom u mhux jiġu vandalizzati jew sfruttati biex jingħataw għal xi proġett ta' bini.

Mr Speaker, nagħlaq billi ngħid li hemm bżonn li kull kunsill jagħraf il- wirt storiku fil-lokalita' tiegħu u jagħmel tabelli sabiex wieħed isib dawn il-postijiet faċilment.

Nerġa' ngħid, l-istorja ta' Malta hija rikka ħafna u din ir-rikkezza rridu noħorġuha ħalli mhux biss igawduha t-turisti imma anke wliedna.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki, jekk jogħġobkom?

L-Onor.

Helena Dalli.

ONOR.

HELENA DALLI: Mr Speaker, għaddew ħames snin minn mindu twaqqfu l- kunsilli lokali u jkun tajjeb li nagħtu ħarsa lura lejn l-esperjenza li ġbarna u ħarsa oħra 'l quddiem ħalli naraw fejn irridu naslu.

Jidher li kollox ma' kollox il-poplu Malti laqa' tajjeb il-kunsilli lokali għalkemm f'ċerti oqsma għad hemm fejn għadna niddibattu bħal, per eżempju, dwar is-sehem dirett tal-partiti politiċi.

Il-Partit Nazzjonalista għadu jinsisti li jipparteċipa direttament u għalkemm bħala prinċipju l-Partit Laburista ma jaħsibx li hija xi ħaġa tajba li nniżżlu d- diviżjonijiet bejnietna anke fil-livell lokali, aħna qegħdin nikkonsidraw mill-ġdid il-pożizzjoni tagħna skond kif qegħdin jevolvu l-affarijiet.

Dan ma jfissirx li qegħdin nwarrbu l-prinċipju li fl-opinjoni tiegħi għadu jgħodd sal-lum imma lanqas jaqbel li nkunu żvantaġġati, u allura dik hija waħda mill-oqsma fejn għadna qegħdin niddibattu.

Sur President, kien hemm bosta esperjenzi ta' min ifaħħarhom iżda oħrajn li ma kenux daqstant tajbin.

F'dawn is-sentejn il-Gvern Laburista alloka kważi ¥4 miljun għall-irranġar tat-toroq, xi ħaġa li kulħadd jaqbel dwarha, u fil-fatt din il-problema kienet qiegħda tiġi ffaċċjata.

Kien hemm ukoll il-manutenzjoni ta' numru ta' skejjel tal-gvern, eżempju ċar ta' kif l- amministrazzjoni ċentrali tista' taħdem ma' l-amministrazzjoni lokali, pero' naħseb li hemm il-bżonn ta' iktar kollaborazzjoni ta' dan it-tip bejn id-dipartimenti tal-gvern u l-kunsilli lokali.

Issemmew imbagħad in-nuqqas ta' fondi - xi ħaġa li konna kostretti nagħmlu minħabba s-sitwazzjoni finanzjarja li konna fiha - pero' ma ssemmewx il-proġetti li daħal għalihom il-gvern.

Qed nirriferi hawnhekk għall-proġetti ta' Buġibba, Birzebbuga u Wied il-Għajn u kieku dawn il-fondi kellhom jingħaddu ma' dawk tal- kunsilli, it-total żgur li kien jiżboq l-ammont minfuq mill- amministrazzjoni Nazzjonalista preċedenti.

U la qed insemmi l-proġetti tan- nofsinhar ta' Malta, nixtieq insemmi x-xogħol kbir li sar fuq il-pjan soċo- ekonomiku u ambjentali għal dan ir-reġjun.

Dan kien magħmul minn 12-il-kunsill lokali, minn dipartimenti tal-gvern u minn clubs soċjali u tal-baned.

Huwa xogħol li ħa aktar minn sena u ġew indirizzati ħafna problemi u permezz tiegħu saru proposti minn perspettivi differenti ta' nies li jgħixu f'dawn il-lokalitajiet.

Dan il-pjan għas- south ta' Malta jinkludi oqsma bħalma huma l-ambjent, l-iżvilupp sostenibbli, l-infrastruttura, it-turiżmu, l-edukazzjoni, kultura u sport u oqsma soċjali.

Fost il-ħafna proposti li saru kien hemm dawk fuq ir- resource and waste management, proġetti sportivi, policy fuq l-enerġija, l- industrija, il-wirt storiku, it-turiżmu, in-networking tat-toroq, l- ambjent, is-saħħa u l-agrikoltura.

Dan huwa rapport voluminuż li kif għidt fih il-perspettiva ta' ħafna nies differenti li jgħixu ta' kuljum ir- realta' ta' dawn il-lokalitajiet.

Il-kontribut ta' dawn in-nies huwa validu ħafna u għalhekk nittama li l-proposti li saru naħdmu fuqhom flimkien ħalli x-xogħol biex sar dan il-pjan ma jissarrafx fi flus thrown down the drain u f'ħela ta' riżorsi.

Jenħtieġ ukoll li l-kunsilli lokali jkunu aktar demokratiċi, fis-sens li jkun hemm rappreżentanza ogħla ta' nisa.

In-numru ta' nisa fil-kunsilli lokali qiegħed dejjem jiżdied.

Fil-fatt dan huwa ogħla minn dak tal- parlament, konformament mal-bqija tad-dinja.

Fil-fatt ir-rapport tal- Commonwealth local government forum jgħid li l-proporzjon ta' nisa fil- local government huwa iktar għoli minn dak tal-gvern nazzjonali pero' hemm ħafna x'isir biex fil-proċess fejn jittieħdu d-deċiżjonijiet ikun hemm aktar nisa.

Rapport mill-committee on women's rights tal-Parlament Ewropew jgħid ukoll li ma jistax ikollok demokrazija sħiħa sakemm ma jkollokx nisa u rġiel jipparteċipaw bl-istess numru fil-livelli fejn jittieħdu d- deċiżjonijiet.

Fil-fatt hemm indikazzjonijiet li fejn jittieħdu deċiżjonijiet anke min-nisa, l-outlook tagħhom tkun differenti minn ċerti issues u allura għandek xi ħaġa aktar sħiħa għaliex hemm il-kontribut minn perspettivi differenti.

Il-Kunsill ta' l-Ewropa jagħmel ukoll suġġerimenti u jenfasizza l- edukazzjoni u t-training sabiex in-nisa jkunu jistgħu jagħtu s-sehem tagħhom fil-livelli kollha fejn jittieħdu d-deċiżjonijiet fis-soċjeta' tagħhom.

Jinkorraġġixxi wkoll sabiex ikun hemm aktar kampanji ħalli l- opinjoni pubblika tkun informata dwar il-bżonn li jkollna rappreżentanza aktar bilanċjata.

Il-Kunsill ta' l-Ewropa jagħmel ukoll is-suġġeriment li kull gvern għandu jissettja targets għar-rappreżentanza politika kemm fil- livell nazzjonali u kemm fil-livell lokali u jissuġġerixxi wkoll li kull Stat jimplimenta pjani għal opportunitajiet indaqs fis-servizz pubbliku.

Rapport ieħor li nixtieq insemmi jgħid li minħabba li n-nisa għadhom fil- parti l-kbira tagħhom responsabbli għal ħafna xogħol ġewwa d-dar barra x- xogħol tagħhom professjonali, allura ċ-ċirkostanzi ma jgħinuhomx sabiex jagħtu sehemhom fil-livell lokali.

Għalhekk hemm il-bżonn ta' kampanja ta' awareness dwar il-bżonn tal-perspettiva tan-nisa wkoll fil-livell lokali.

In-nisa għandhom ħafna x'jagħtu.

Tara ħafna nisa fl-areas pubbliċi, fil- playing fields u fejn l-iskejjel fejn jieħdu t-tfal tagħhom u għalhekk huma aktar konxji mill-problemi li hemm fil-lokalta' għaliex jesperjenzjawhom kuljum.

Mela jekk dawn il-problemi qegħdin jgħixuhom ta' kuljum, dan ifisser li huma f'qagħda aħjar li jġibuhom 'il quddiem u jagħmlu xi ħaġa biex isolvuhom.

Kif dejjem ngħidu, riżorsi x'naħlu m'għandniex u għandna bżonn is-sehem ta' kull min għandu x'joffri.

Għalhekk nissuġġerixxi li jibqgħu jsiru l-korsijiet li konna nagħmlu għal kandidati nisa fejn jiġu trained fi skills ta' leadership u decision making.

F'dawn il-korsijiet ikollhom ukoll iċ-ċans li joħolqu networks li mbagħad jissarfu f'appoġġ reċiproku.

Nixtieq ngħid ukoll li waħda mir-raġunijiet għalfejn nisa jżommu lura milli jimmiraw lejn postijiet fejn jittieħdu deċiżjonijiet hija n-nuqqas ta' għarfien kif kull deċiżjoni tista' taffettwa nisa u rġiel b'mod differenti.

Aħna għalhekk konna nħeġġu biex fil-lezzjonijiet ta' l-istudji soċjali, l-għalliema u l-istudenti jiddiskutu l-bżonn li nisa u rġiel jipparteċipaw flimkien fid-deċiżjonijiet li jittieħdu fil-ħajja ta' kuljum.

Dan għandu jkun ukoll fil-livell ta' komunita' u minn hawn joħroġ il-bżonn ta' aktar nisa fil-kunsilli lokali.

Il-kummissjoni għall-avvanz tal-mara kienet bdiet dawn it-tip ta' diskussjonijiet sentejn ilu u din kienet xi ħaġa tajba sabiex in-nisa jintroduċu l-perspettiva femminili tant nieqsa imma tant meħtieġa f'dawn il-livelli.

Iktar nisa fil-kunsilli lokali jfisser li jkun hemm aktar role models li joffru inkorraġiment lil nisa oħra biex jitħajru jagħtu sehemhom.

Biex dan isir, il-policies tagħna għandhom jgħinu lin-nisa u lill-irġiel jiksbu suċċess fix-xogħol u fil- familja.

Irridu nkunu effettivi fuq ix-xogħol u fil-familja u għalhekk hemm il-ħtieġa li nibbilanċjaw ir-responsabbiltajiet tax-xogħol ma' dawk tad-dar.

Kif għidna kemm-il darba, jeħtieġ li l-istruttura tradizzjonali fis- soċjeta' tagħna tiġi aġġornata jew mibdula biex ma tibqax isservi ta' barriera għas-sehem tan-nisa fil-ħajja pubblika.

Iżda għalkemm dawn il- miżuri jkollhom effett trasformattiv fuq is-soċjeta' waħedhom ma jistgħux iġibu bidla sħiħa.

Din il-ħidma ftit għandha mnejn tirnexxi jekk fl-istess waqt ma sseħx il-famuża bidla kulturali.

Għalhekk l-edukazzjoni għandha rwol importanti biex il-bidla li rridu nġibu, flimkien ma' politika soċjali anti-sessista, ikollha sisien kulturali sodi.

Il-konfront mal-preġudizzji tagħna huwa wieħed li jnigges, imma qabel ma nagħmluh ma nistgħux ngħidu li aħna element demokratiku kostituttiv, pajjiż li jixtieq jipprattika d- demokrazija.

Jeħtieġ li bis-sabar kollu nħottu l-ħajt għoli tal- preġudizzju li soċjeta' msejsa fuq relazzjonijiet soċjali inġusti u inugwali trawwem f'kull persuna li titwieled.

Pero' jien ngħid li m'għandniex naqtgħu qalbna jekk il-bidla għal soċjeta' fejn hemm l- ugwaljanza totali tidher 'il bogħod, għaliex il-bidla fir-relazzjoni bejn in-nisa u l-irġiel hija waħda mill-aktar profonda fost il-bidliet li soċjeta' tista' tgħaddi minnha, u kull pajjiż fid-dinja għadu qed jaħdem fuq din l-evoluzzjoni.

In-nisa u l-irġiel huma differenti għalkemm l-għanijiet tagħhom jistgħu jkunu l-istess, iżda s-soluzzjonijiet permezz tal-perspettivi tagħhom jistgħu jkunu differenti.

Din fl-opinjoni tiegħi hija qawwa u saħħa biex nilħqu dawn l-għanijiet tagħna, iżda l-isforzi jridu jsiru flimkien mill- irġiel u min-nisa fi spirtu ta' koperazzjoni u solidarjeta', sabiex id- deċiżjonijiet li nieħdu verament jirriflettu t-tamiet u l-aspirazzjonijiet taċ-ċittadini kollha.

Għalhekk il-bżonn ta' aktar nisa fil-livell fejn jittieħdu d-deċiżjonijiet.

La qed nitkellem fuq l-edukazzjoni, tajjeb ngħid li l-korsijiet li kienu jsiru mis-segretarjat kienu jsiru għan-nisa biss pero' dawk il-korsijiet fuq il-livell ta' kunsilli lokali kienu jsiru għall-kunsilliera kollha.

Hawnhekk nixtieq inħeġġeġ sabiex aktar kunsilliera prospettivi jattendu għal dawn il-korsijiet għaliex jiddispjaċini ngħid li l-attendenza ma kenitx tkun tajba ħafna.

Huwa dejjem tajjeb li nkomplu nitħarrġu u bħal f'kull ħaġa oħra m'għandniex nikkuntentaw bid-dilettantiżmu.

Għalhekk dawn il-korsijiet għandhom jibqgħu jsiru u kull kandidata prospettiva għandha tisfruttahom.

Dawn il-korsijiet jittrattaw kif jiffunzjona l-kunsill u x'inhuma d-dmirijiet u d-drittijiet tal-kunsilliera u jkun tajjeb li min ikun fuq kunsill ikollu daqsxejn ta' background f'dan il-qasam.

Sur President, ċertament li hemm ħafna x'nitgħallmu mill-esperjenza ta' dawn il-ħames snin biex intejbu l-affarijiet ħalli l-kunsilli jaqdu dejjem aħjar liċ-ċittadin u jkunu sors ta' għaqda f'kull lokalita'.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki, jekk jogħġobkom?

L-Onor.

Charles Buhagiar.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Mr Speaker, dan id-dibattitu dwar il-fondi speċjali tal-kunsilli lokali jagħtina ċans li għallinqas darba f'sena niddibattu l-operat tal-kunsilli kif ukoll ir-responsabbiltajiet li jaqgħu fi ħdanhom.

Għalhekk illum xtaqt nieħu din l-opportunita' biex nispjega u nirribatti l-kritika nġusta li saret minn xi membri tal-gvern, b'mod partikolari minn xi ministri, dwar il-mod kif il-Gvern Laburista kien jittratta mal-kunsilli lokali.

L-ewwelnett, x'inhuma r-responsabilitajiet maġġuri li għandhom il-kunsilli lokali?

Il-kunsilli lokali għandhom responsabbilta' għall-infrastruttura fil- lokalita' tagħhom, jiġifieri t-toroq, il-water culverts u affarijiet bħal dawn, għandhom responsabbilta' għat-tindif ġenerali, għall-playing fields, ġonna u public conveniences. u għandhom responsabbilta' sabiex jagħmlu xogħol ta' gwardjani, appart dawk li għandhom responsabbilta' għat-tindif tal-bajjiet.

Bħalma qal l-Onor.

Zammit Dimech, meta li kont ministru responsabbli mix-xogħlijiet pubbliċi u kostruzzjoni, kien ikolli ħafna opportunitajiet niltaqa' b'mod regolari mal-kunsilli lokali. għax ħafna mis- servizzi li jużaw il-kunsilli lokali kienu jiġu provduti mid-dipartimenti li jaqgħu taħt dak il-ministeru.

Ngħidha ċara u tonda li assolutament m'huwiex minnu li Gvern Laburista ta' qabel b'xi mod ipprova jaqta' barra lill-kunsilli lokali mid-deċiżjonijiet li kienu jittieħdu, anzi l-kontra.

Meta kienu jittieħdu deċiżjonijiiet, il-kunsilli lokali kienu jiġu informati mill-ewwel, u mhux talli hekk, talli għall-ewwel darba l-kunsilli lokali kienu ngħataw leħen f'għaqdiet, organizzazzjonijiet u istituzzjonijiet li qatt qabel ma kellhom rappreżentanza fihom.

Nista' nsemmi, per eżempju, il-kumitat għar-riabilitazzjoni tal-Belt Valletta u wkoll il-kumitat għar-riabilitazzjoni tal-Kottonera.

Waħda mid- diffikultajiet kbar li kien ikollhom dawn il-kumitati ta' riabilitazzjoni kien il-konflitt li kien ikun hemm bejn dawn il-kumitati u l-kunsilli lokali għar-raġuni li dak li l-kunsill kien jara prijoritarju, mhux neċessarjament kien ikun prijorita' għall-kumitat ta' riabilitazzjoni.

Fil- fatt, fil-passat kellna ħafna konflitti, konflitti li xi drabi ġew anke ppubliċizzati fil-media.

Għalhekk biex naqtgħu din is-sitwazzjoni fejn kunsilli lokali ma jarawx għajn m'għajn mal-kumitati ta' riabilitazzjoni, rajna li fuq dawn il-kumitati jkun hemm rappreżentanti tal-kunsilli lokali.

Fil-fatt fil-kumitat għar-riabilitazjoni tal-Belt Valletta hemm rappreżentant mill-kunsill lokali tal-Belt u ieħor mill-kunsill lokali tal- Furjana, u fil-kumitat għar-riabilitazzjoni tal-Kottonera hemm rappreżentanti mill-kunsilli lokali tal-Birgu, Bormla, l-Isla u l-Kalkara.

B'dan il-mod ix-xogħol kollu li kien isir mill-kumitati kien isir b'tali mod li l-kunsilli lokali konċernati jkunu informati totalment.

Żgur li dan kien pass 'il quddiem f'dan il-qasam sabiex ninvolvu ħafna iktar lill- kunsilli lokali.

Il-kumitat għar-riabilitazzjoni tal-Kottonera ħadem mill-qrib mal-kunsill lokali tal-Birgu.

Fl-opinjoni tiegħi wieħed mill-aħjar proġetti li sar kien ir-riabilitazzjoni ta' l-area magħrufa bħala Couvre Porte, id-daħla prinċipali tal-Birgu, l-area fejn inzerta hemm l-uffiċini tal-kunsill lokali, li ġiet riabilitata b'mod li jixraq ċentru storiku bħalma huwa l- Birgu.

L-istess nistgħu ngħidu għall-kumitat għar-riabilitazzjoni tal-Belt Valletta.

Dan il-kumitat ħejja serje ta' proġetti li kienu jinkludu l- Bombi, Triq Sant'Anna, il-Ġnien tal-Mall, l-area ta' fejn Kristu Re, il-bus terminus, is-site ta' l-Opera House, Republic Street, Zachary Street u t- toroq ta' bejniethom.

Dawn il-proġetti kienu se jibdlu dik l-area f'terminu ta' ħames snin.

Naturalment il-kunsilli lokali tal-Belt u tal- Furjana kienu informati u qablu ma' dak li kellu jsir.

Jiġifieri żgur li l- kunsilli lokali ngħataw ħafna importanza fil-proġetti li jridu jitwettqu.

Kritika oħra li saret il-bieraħ mill-Ministru Censu Galea hija li l- kunsilli lokali ma kenux jaqblu mal-proġetti ta' embellishment, u ssemma b'mod partikolari l-proġett ta' Buġibba.

Jiena ngħid li meta qal hekk jew ma kienx jaf x'inhu jgħid jew ma kienx jaf kif kienu jsiru l-affarijiet; jew jekk kien jaf allura ried iqarraq għaliex fuq il-Buġibba action committee - dan kien qed jieħu ħsieb il-proġett - kien hemm rappreżentant tal-kunsill lokali ta' San Pawl il-Baħar.

Nerġa' ngħid, il-kunsilli lokali dejjem kienu rappreżentati fl-action committees li jieħdu ħsieb l- embellishment.

Jiġifieri li tiġi hawnhekk u tgħid li l-kunsill lokali ma kenux informati jew konsultat u li ma qablux ma' l-embellishment projects huwa kollu gideb.

Fil-fatt, il-kunsill lokali ta' San Pawl il-Baħar kien rappreżentat fuq il-Buġibba action committe mill-viċi sindku, u tant il- viċi sindku kien jinforma lill-kunsilli lokali b'dak li kien jiġi diskuss li l-laqgħat li kienu jsiru mar-residenti ta' dawk l-inħawi kienu jiġu organizzati mill-kunsilli lokali stess.

Jiġifieri l-kunsill lokali kien jaf mija fil-mija x'qed jiġri rigward l-embellishment project.

Nerġa' ngħid, meta Gvern Laburista kien jiddeċiedi li jagħmel embellishment project, l-ewwel ħaġa li kien jagħmel kien li jiltaqa' mal-kunsilli lokali u jitlobhom jidentifikaw dawk li huma jidhirlhom li huma problemi kbar fil- lokalita' tagħhom .

Meta ġejna biex nagħmlu l-embellishment project għan-naħa t'isfel ta' Malta, per eżempju, iltqajna mal-kunsill lokali ta' Wied il-Għajn, li identifikalna żewġ problemi li għalihom kienu kbar ħafna u li l-gvern ma setax jagħtihom fondi speċjali biex isolvuhom għaliex il-fondi speċjali ma kenux ikopru t-tip ta' spiża li kien hemm bżonn.

L-ewwel problema kienet il-problema ta' l-għargħar li kien ikun hemm fl-inħawi ta' Marsascala - minħabba l-ilma li jkun nieżel minn Ħaż-Żabbar - u t-tieni problema kienet l-ammont kbir ta' toroq residenzjali li qatt ma ġew asfaltati minkejja li n- nies ilhom joqogħdu fihom snin kbar.

Għalhekk meta ġie mfassal l- embellishment project ta' Marsascala tajna l-importanza li kien jixraq lil dawn iż-żewġ problemi u nista' ngħid li kemm il-problema ta' l-għargħar kif ukoll il-problema ta' toroq li ma kenux asfaltati ġew ittekiljati.

L-istess ġara meta ġejna biex nittekiljaw il-problemi li kien hemm f'Birżebbuġa.

Dan il-lokal, bħal-lokal ta' Marsascala, kellu l-problema ta' għargħar madwar Pretty Bay u l-problema ta' nuqqas ta' asfaltar ta' toroq fil-Qajjenza, minkejja li n-nies ilhom joqogħdu hemm madwar 15-il sena.

Nista' nikkonferma li meta fassalna l-embellishment project dawn il- problemi ttekiljanihom mill-ewwel.

Fil-fatt biex ġew upgraded it-toroq kollha fil-Qajjenza ntnefqu ¥0.5 miljun; u ntnefqu ħafna flus ukoll - għalkemm il-proġett għadu għaddej - sabiex tiġi megħluba l-problema ta' l- għargħar madwar Pretty Bay.

Għalhekk żgur li wieħed ma jistax jgħid li l- kunsilli lokali ma kenux qegħdin jiġu informati dwar l-embellishment projects.

Il-bieraħ il-Ministru Censu Galea għoġbu jikkritika wkoll ix-xogħlijiet li saru f'Buġibba - għalkemm dan forsi ma jidħolx f'din id-diskussjoni - u ladarba semmihom nitkellem fuqhom jiena wkoll.

Il-Ministru qal żewġ affarijiet in partikolari.

Qal li n-naħa tal-Gillieru, fejn il-Knisja ta' San Pawl, qed jittella' ħajt kbir, qisu bastjun, li ħadd ma jaf għalfejn qed isir.

Jiena ngħidlu li kieku staqsa lid-dipartiment tat-toroq kienu jgħidulu li dak il-ħajt qed isir għaliex it-triq ta' fuq ċediet u nieżla 'l isfel.

Issa jekk trid tirfed triq li se taqa' 'l isfel trid issib il-blat u tibni minnu 'l fuq, u l-uniku post fejn kien hemm il-blat huwa fejn qed isir dak il-ħajt.

Jekk huwa kien jippretendi li aħna se nħallu t-triq nieżla - xi ħaġa li skoprejna meta bdejna nagħmlu l-belvedere f'dik it-triq li tgħaddi minn fejn il-Portobello - ngħidlu li ħaseb ħażin għaliex aħna responsabbli u żgur ma konniex se nħallu t-triq taqa' 'l isfel.

Għalhekk nistiednu jiċċekkja mal-ministeru tiegħu stess u jgħidulu l-istorja ta' dik it-triq u għalfejn kellu jsir dak il-ħajt.

Rigward il-bus terminus qal li sibna biċċa art mitluqa ħdejn lukanda famuża f'Malta u għamlniha bus terminus mingħajr il-permess ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

L-ewwelnett mhu veru xejn li ma kellniex permess mill- Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Forsi huwa veru li mhux ix-xogħlijiet kollha kienu konformi ma' dak il-permess, iżda dan kien permess għal bus terminus temporanju.

Wieħed irid jiftakar ukoll li l-bus terminus ta' Buġibba huwa t-tieni l-akbar bus terminus wara dak tal-Belt.

U ma jistax ikun li tagħmel proġett tat-tip li sar f'Buġibba u ħaġa tant essenzjali bħalma hi t- trasport pubbliku tħalliha fil-mod diżorganizzat li kienet.

Għalhekk aħna sibna area fejn seta' jiġi mibni bus terminus temporanju u tajniha t-tarmac imma għidna wkoll li meta jkollna l-permess mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar għall-bini tal-bus terminus proprju - din l-applikazzjoni ilha sentejn quddiem l-Awtorita' ta' l-Ippjanar u s'issa għadu ma ħareġ xejn - allura din l-area tintuża għall-parking.

Għalhekk ma nistax nifhem kif jiġi l- ministru u jikkritika lill-Gvern Laburista għax għamel bus terminus ġewwa Buġibba meta f'dan il-lokal qatt ma kien hemm bus terminus.

Jiena naħseb li bħala bniedem li jiġi minn San Pawl il-Baħar għandu jifraħ b'dawn l- affarijiet u mhux jikkritikahom!

Jekk nieħdu l-embellishment project ta' Paceville, San Ġiljan u Tas- Sliema, anke f'dan il-każ Gvern Laburista kkonsulta mal-partijiet involuti.

Dan il-proġett li ssemma llum mill-Ministru Francis Zammit Dimech huwa proġett li nbeda madwar sena ilu.

Fil-fatt aħna mhux biss bdejna diskussjonijiet mal-kunsilli lokali nvoluti imma ddiskutejna wkoll ma' l- operaturi kummerċjali u bdejna nidentifikaw il-problemi li jeżistu f'din l- area partikolari u x'soluzzjonijet se nsibu għalihom.

Uħud minn dawn is- soluzzjonijiet diġa' bdew jiġu implimentati u fost waħda mill-problemi li semmewlna kien hemm il-problema ta' aċċess għal-lukandi five star li hemm fit-tarf tal-Bajja ta' San Ġorġ.

Biex tasal għal dawn il-lukandi, trid tgħaddi jew mit-toroq dojoq tal-housing estate ta' Pembroke jew inkella minn Paceville, u dan ma kienx aċċess li jixraq lil dawk it-tip ta' lukandi.

L-ewwelnett il-coaches kbar li jwasslu lit-turisti f'dawn il- lukandi ħafna drabi lanqas setgħu jgħaddu minn dawn it-toroq, tant li l- lukandi kienu jużaw il-mini vans tagħhom.

Għalhekk flimkien mal-kunsilli lokali nvoluti, speċjalment il-kunsill lokali ta' Pembroke, il-gvern għadda triq minn Pembroke - li nittama li dalwaqt tkun lesta - li se tagħti aċċess ġdid għal dawn il-lukandi f'din l-area, li l-investiment tagħhom jlaħħaq għal madwar ¥60 jew ¥70 miljun.

Problemi oħrajn li ddentifikawlna l- kunsilli lokali u l-operaturi li jaħdmu f'din l-area, jinkludu l-problema ta' parking, il-problema tal-playing field fi Spinola, problemi assoċjati mal-promenade u problemi oħrajn.

Għalhekk huwa tajjeb li l-proġett li beda taħt Gvern Laburista jitkompla taħt dan il-gvern ħalli din l-area tingħata d-dehra li jixirqilha.

Eżempju ieħor ta' l-involviment tal-kunsilli lokali fi żmien Gvern Laburista kien meta l-kunsilli lokali ġew mistiedna biex jieħdu sehem fil- preparazzjoni ta' pjan ta' żvilupp soċjo-ekonomiku għan-naħa t'isfel ta' pajjiżna.

Dan kien wieħed mill-eżerċizzji li fihom ġew involuti l-kunsilli lokali b'mod dirett u jiena ċert li permezz tiegħu l-kunsilli lokali tgħallmu ħafna.

Għaliex?

Intqal minn diversi kelliema li kieku inti kellek tħalli f'idejn il-kunsill lokali, dawn kollha jridu li jkollhom regional sports centre u faċilitajiet oħra fir-raħal tagħhom.

Imma kulħadd jaf li bil-limitazzjonijiet finanzjarji li għandna dan m'huwiex possibbli.

Għalhekk il-kunsilli lokali ġew mitluba jikkoperaw flimkien ħalli l- faċilitajiet li hemm bżonn isiru, isiru b'mod li jintużaw mir-reġjun u mhux minn lokalita' waħda biss.

B'dan il-mod bdejna ndaħħlu l-konċett importanti tar-regional planning.

Ma jistax ikun li f'pajjiż ċkejken bħal tagħna kull kunsill jagħmel il-biċċa tiegħu biss.

Hemm bżonn li jsir ippjanar ''ħolistiku'' billi ndaħħlu aktar il-konċett ta' ppjanar fuq bażi ta' reġjun.

Dan il-pjan ta' żvilupp soċjo-ekonomiku għan-naħa t'isfel ta' Malta kien l-ewwel tentattiv lejn regional planning.

Concurrently kien qed isir pjan reġjonali ieħor imma b'mod differenti għal Għawdex.

Għalhekk is- suġġeriment tiegħi lis-segretarju parlamentari nkarigat mill-kunsilli lokali huwa li jagħti attenzjoni lil dan il-konċett ta' pjanar reġjonali.

F'pajjiżna dan il-konċett nistgħu napplikawh across the board, imma mhux biss sabiex permezz tiegħu tkun tista' tiġġustifika li ċertu investiment isir mal-pajjiż kollu imma ħalli nidentifikaw x'faċilitajiet għandu bżonn kull reġjun.

Jekk nieħdu s-sistema tat-trasport pubbliku, per eżempju, din ukoll nistgħu nagħmluha fuq bażi reġjonali.

Din Gvern Laburista kien diġa' beda jaħdem fuqha u konna qegħdin ngħidu li ġewwa l-Belt għandu jkun hemm bus terminus li jiġġestixxi r-rotot għall-Belt u żewġ bus termini iżgħar f'Bugibba u l-ieħor in-naħa t'isfel tal-pajjiż, probabbilment f'Marsascala.

Dan juri li Gvern Laburista pprova mill-aħjar li jista' sabiex jinvolvi lill-kunsilli lokali u mhux biss f'dak li jiġri fil-lokalita' tagħhom imma anke fir-reġjun partikolari.

Aktar minn hekk pprovajna ninvolvu lill- kunsilli lokali fi studji jew pjanijiet għall-gżira kollha.

Fil-fatt saru żewġ konferenzi li għalihom ġew mistiedna jattendu l-kunsillli lokali kollha sabiex jagħtu l-kontribut tagħhom.

L-ewwel konferenza ttrattat in- national storm water masterplan.

Kif nafu, ħafna lokalitajiet f'pajjiżna jbatu minn għargħar kull meta tagħmel ix-xita u għalhekk ħassejna li l-kunsilli lokali jistgħu jkunu ta' benefiċċju kbir fil-formolazzjoni ta' dan il-pjan.

Fil-fatt, Sur President, lill-kunsilli lokali tlabnihom jipparteċipaw billi għallinqas jidentifikaw fejn fil-lokalitajiet tagħhom kienu jeżistu water culverts - anke jekk dawn ilhom mitluqa għal ħafna snin - jidentifikaw fejn hemm ġwiebi anke jekk il-bokok tagħhom maż-żmien ntradmu u jidentifikaw l-areas fejn l-aktar ikun hemm problemi ta' għargħar.

Irrid ngħid li kont nippretendi li għal din il-konferenza jkun hemm attendenza aħjar minn ċerti lokalitajiet li jbatu minn din il-problema.

Fil-fatt lil dawk li ġew 'il quddiem u kkoperaw mal-gvern għidnielhom li se ninvestigaw l-ilmenti tagħhom u naraw li l-water culverts u l-ġibjuni nagħmluhom użabbli; u hekk għamilna.

Fil-Gudja, per eżempju, instab li kien hemm tliet ġibjuni fl- area tal-knisja li qatt ma ntużaw għaliex il-bokok tagħhom maż-żmien ingħalqu bit-tarmak.

Għalhekk aħna ftaħna l-bokok, naddafnihom u rajna li jistgħu jaħdmu.

Kull fejn kien hemm din it-tip ta' problema pprovajna nirranġawha.

Fejn kien hemm imbagħad problemi gravi bħal, per eżempju, fil-wied ta' Ħal Qormi, rajna li nsibu soluzzjoni dejjiema.

Għalhekk saret laqgħa flimkien mal-kunsill lokali għaċ-ċittadini kollha ta' Ħal Qormi, fejn spjegajnielhom x'se jsir mill-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma.

Fil- fatt ix-xogħol sar u għallinqas, safejn naf jien, għalkemm dan l-aħħar għamlet ix-xita Ħal Qormi ma għeriqx.

F'Birkirkara, per eżempju, xorta batew bl-għargħar imma Ħal Qormi ma għeriqx.

Jiġifieri diġa' qegħdin nieħdu l-benefiċċju tax-xogħol li sar s'issa.

Qed ngħid dan għaliex ix- xogħol għadu għaddej imma nittama li jitkompla fuq il-pjan li kien hemm.

Ladarba qed nitkellem fuq water culverts, tajjeb ngħid li fit-22 xahar ta' Gvern Laburista, f'ħidma mal-kunsilli lokali nbnew culverts ġodda fi 13-il lokalita' f'Malta.

Sar ukoll xogħol ta' tindif estensiv ħafna, fejn tneħħew eluf u eluf ta' tunnellati ta' materjal minn diversi widien.

F'Malta biss ġew imnaddfa seba' widien.

Dan juri li x-xogħol biex insolvu l-problema ta' l-għargħar kien beda u beda jsir flimkien mal-kunsilli lokali.

Problema oħra li ssemmiet hija l-problema tat-toroq.

Il-kunsilli lokali għandhom ir-responsabbilta' għall-manutenzjoni ta' dawk li jissejħu local roads, pero' qed jiġri li diversi kunsilli qegħdin jingħataw responsabbilta' għal toroq li huma ma jqisuhomx bħala local roads iżda bħala arterial and distributory roads, li huma responsabbilta' tal-gvern ċentrali.

Per eżempju, suppost li Żabbar Road fil-Fgura hija responsabbilta' tal-kunsilli lokali tal-Fgura imma dan qal li m'għandux fondi biżżejjed biex jirranġha.

Nafu wkoll li ftit qabel l-elezzjoni ta' l- 1996, biex taparsi qed jagħmel xi xogħol, Gvern Nazzjonalista beda jaqla' s- siġar - xi ħaġa li għamluha wkoll fi Pjazza Patri Muscat ġewwa l-Ħamrun - u effettivament dan ix-xogħol spiċċa għamlu l-gvern ċentrali.

Għalhekk waħda mill-affarijiet li rridu nagħmlu hija li niddeterminaw eżattament x'inhuwa fir-responsabbilta' tal-kunsill lokali, x'xogħol jistgħu jagħmlu bil-fondi tagħhom u x'inhi r-responsabbilta' tal-gvern ċentrali.

Hawnhekk nixtieq nagħmel parentesi żgħira.

Ħaġa li ddaħlet fi żmien Gvern Laburista kienet li kull meta gvern ċentrali jkun se jagħmel proġett ġewwa lokalita', jgħarraf bih lil kunsill lokali u jekk il-proġett ikun għas-sodisfazzjon tal-kunsill issir ċerimonja żgħira fejn jingħata l-handing over fuq dak il-proġett.

Hekk ġara wara li tlesta l-proġett f'Couvre Porte ġewwa l-Birgu, fejn intnefqu xi ¥70,000.

Jeħtieġ ukoll li jinżamm xi tip ta' inventarju ħalli nkunu nafu x'inhuma r- responsabbiltajiet ta' kull kunsill.

Barra minn hekk dan l-inventajru jrid jiġi updated kull sena għaliex ir-responsabbiltajiet tal-kunsilli ma jibqgħux dejjem l-istess.

Per eżempju, jistgħu jinbnew public conveniences ġodda, li allura jiżdiedu mar-responsabbiltajiet tal-kunsill partikolari.

Konna wkoll qegħdin niddiskutu l-possibbilta' li meta xi bini jew propjeta' oħra tgħaddi f'idejn il-kunsill lokali, din tgħaddi b'mod formali u tiġi anke ppubblikata fil-gazzetta tal-gvern.

Tajjeb ukoll li l-inventarju, ladarba jiġi revised, jiġi ppubblikat fil-gazzetta tal-gvern.

Huwa importanti li dan isir ħalli l-fondi jingħataw abbażi ta' din l- informazzjoni.

Ħalli nkompli issa fuq it-toroq.

Kuntrarjament għal dak li nqtal hawnhekk mill-Ministru Censu Galea, waħda mill-affarijiet li għamilna biex inkunu ċerti li x-xogħol fit-toroq qed isir sewwa, kienet li waqqafna unit ta' kordinament sabiex qabel ma jsiru x- xogħlijiet jaċċerta ruħu li m'hemmx servizz infrastrutturali li għandhom bżonn jinbiddlu.

Fil-fatt dan il-unit kellu jieħu ħsieb sitt tipi ta' servizzi, jiġifieri l-ilma, l-elettriku, it-telephones, il-cable, id- drenaġġ u l-istorm water culverts f'ċerti nħawi.

B'dan il-mod, jekk kunsill lokali ried jagħmel resurfacing ta' triq - din tapplika wkoll għall- gvern ċentrali - l-ewwel kellu bżonn imur il-co-ordination unit sabiex jingħata l-konferma li m'hemm bżonn isir l-ebda bdil tas-servizzi infrastrutturali u allura x-xogħol ikun jista' jibda.

Jiena ma naħsibx li huwa fair li nippermettu li jsir xogħol ta' resurfacing ta' toroq bl- ispejjeż għall-kunsilli lokali u mbagħad il-Water Services Corporation tiddieċiedi li trid tagħmel main ġdid.

Fi ħdan dan il-unit ta' kordinament, apparti rappreżentanti minn entitajiet diversi, kien ikun hemm sindku jew rappreżentant ieħor tal-kunsilli lokali li kien jiġi hemmhekk sabiex jara kif se jsiru x-xogħlijiet.

Mela apparti li l-kunsilli lokali kienu qegħdin jingħataw dan is-servizz bla ħlas mill-co-ordination unit, kienu qegħdin jaċċertaw ruħhom ukoll li meta l-gvern ċentrali jagħmel xi xogħol, ix-xogħol isir b'ċertu serjeta'.

Jiddispjaċini ngħid pero', Sur President, li din hija xi ħaġa li m'għadhiex issir.

Fil-fatt dan il-unit ta' kordinament ġie xolt u m'hemm xejn li ħadlu postu.

Issaj ekk mhux se nieħdu din il-problema bis-serjeta' u noħolqu unit ieħor biex naraw li ma jsirx xogħol għal xejn, se jibda jkollna l- problemi.

In-nies li kien hemm hemmhekk kienu ta' l-affari tagħhom u kienu jagħmlu xogħol tajjeb, kif jistgħu jgħidu l-kunsilli lokali kollha ta' Malta u Għawdex.

Matul ix-xhur li għaddew, permezz ta' dan il-unit ġew kordinati 670 triq f'Malta u f'Għawdex fi 30 lokalita' differenti.

Saru xogħlijiet anke fuq għaxar ġonna pubbliċi, xogħlijiet fuq public conveniences ġodda u oħrajn.

Waħda mid-diffikultajiet li rrifera għaliha l-Ministru Zammit Dimech meta tkellem kienet li x-xogħlijiet li jridu jagħmlu l-kunsilli lokali kemm jista' jkun għandhom isiru mill-ħaddiema tad-dipartimenti tal-gvern.

Pero' waħda mid-diffikultajiet li konna nsibu kienet li diversi kunsilli lokali kienu joħorġu tip ta' tender li effettivament kienet teskludi d- dipartimenti tal-gvern milli japplikaw.

Meta kienu jitolbu bid bond, per eżempju, kien ifisser li d-dipartiment tal-gvern ma setax jitfa' l-offerta tiegħu .

Allura jekk il-local council contracts unit, li jħaddem bejn 400 u 500 ruħ li suppost jagħmlu xogħol għall-kunsilli, ma jeħux il-kuntratti tal-kunsilli, dawn in-nies x' se jagħmlu?

X'se jagħmlu t-800 ruħ li hemm fid-dipartiment ta' l-indafa pubblika jekk il-kunsilli jużaw lill- kuntratturi, kif fil-fatt diġa' qed isir?

Għalhekk dawn it-tip ta' problemi għandhom jiġu indirizzati bl-iktar mod serju ħalli filwaqt li l-kunsilli lokali jingħataw is-servizz skond il-flus li jħallsu, niżguraw li l- ħaddiema tal-gvern li huma b'xi mod involuti fix-xogħol tal-kunsilli lokali jibqgħu jaħdmu wkoll.

Madanakollu l-agħar ħaġa li kienet qed tiġri kienet li ħafna drabi wara li l-kunsilli lokali kienu joħorġu tenders għal ċerti xogħlijiet, ix-xogħol kienu jeħduh il-kuntratturi privati mingħajr ma kien jiċċekkja ħadd dwar il- kwalita' tax-xogħol li jkun sar, u dan meta għall-kunsilli lokali hemm ivvotata somma proprjament għal contract manager.

Fil-fatt ħafna drabi dawn lanqas biss kienu jimpjegawh lill-contract manager, bil-konsegwenza li peress li, bir-rispett kollu, ikun hemm kunsilliera li ma jkunux jifhmu, il- kuntratturi kienu jispiċċaw jagħmlu xogħol ta' kwalita' ferm inferjuri.

Jien naħseb li waħda mill-affarijiet li beda l-gvern preċedenti u li l- gvern preżenti jrid ikompli jaħdem fuqha hija kif se nikkordinaw biex b'xi mod ikun hemm auditing tax-xogħol li jsir għall-kunsilli lokali, mhux biss f'termini ta' flus jew ta' kejl imma anke f'termini ta' kwalita' għax fl- aħħar mill-aħħar il-flus li jonfqu l-kunsilli lokali ma joħorġuhomx minn buthom imma huma flus it-taxpayers.

Għalhekk għandna nkunu ċerti li x- xogħol li jagħmlu l-kuntratturi u d-dipartimenti tal-gvern lill-kunsilli lokali jkun ta' kwalita' aċċettabbli għax jiddispjaċini ngħid li sa llum lill-kunsilli lokali jsirilhom wisq xogħol li jkun ta' standard inferjuri.

Sur President, se nagħmel l-aħħar punt tiegħi billi nirriferi għall- kritika li għamel il-bieraħ il-Ministru Ċensu Galea, meta qal li l-Gvern Laburista ried jaqta' lill-Kunsill Lokali ta' San Pawl il-Baħar 'il barra mill-area li fiha sar l-embellishment project.

Minn fejn ġabha din l-idea l-Ministru?

Nista' ngħid li dan m'hu veru xejn għax Gvern Laburista ma ried jaqta' lil ħadd minn imkien.

Fil-fatt f'dan il-każ li ġara kien li peress li l-Kunsill Lokali ta' San Pawl il-Baħar qal li m'għandux ir-riżorsi finanzjarji u umani biex ikun f'pożizzjoni li jagħmel il-maintenance ta' dan l-embellishment project, aħna għidnielu li jekk irid jista' jagħmel dan ix-xogħol il-gvern ċentrali mingħajr ma jitnaqqaslu xejn mill-budget tiegħu.

Fil-fatt din id-diskussjoni damet għaddejja ħafna bejn il-gvern u l-kunsilli lokali u fl-aħħar ġie deċiż li dawn jaħdmu concurrently.

Ta' min jgħid li wara li sar dan il-ftehim il-gvern ċentrali kien laqqa' lil grupp ta' xi 12-il persuna biex jagħmlu xogħol ta' manutenzjoni fuq dan l- embellishment project regolarment u l-kunsill lokali kien jagħti l-parti tiegħu wkoll.

Imma sfortunatament ftit li xejn kien hemm kordinament bejniethom u fil-fatt jiddispjaċini ninnota li kemm ġewwa Buġibba, kif ukoll f'partijiet oħrajn tal-gżejjer tagħna fejn saru l-embellishment projects, l-upkeep u l-manutenzjoni ta' dawn il-postijiet ma nżammitx.

Mr Speaker, nagħlaq id-diskors tiegħi billi ngħid li l-konċett ta' kunsill lokali huwa mod effettiv ta' kif aħna naċċertaw irwieħna li l- ħteġijiet tal-lokalita' jiġu mħarsa u għalhekk jien inħeġġeġ lill-kunsilli lokali biex jieħdu x-xogħol tagħhom b'iktar impenn u serjeta' għaliex jien ċert li jekk il-flus li aħna nivvotawlhom jintnefqu tajjeb, il-lokalitajiet ta' pajjiżna jkunu jistgħu jissebħu ħafna iktar.

Grazzi, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): Nirringrazzjak.

Iktar rimarki, jekk jogħġobkom?

(Onor. Membri: No) La m'hawnx aktar rimarki, nistieden lis-Segretarju Parlamentari biex jgħaddi għall-winding-up.

ONOR.

AUSTIN GATT (Segretarju Parlamentari): Ħalli nibda minn fejn spiċċa l-Onor.

Charles Buhagiar.

L-Onor.

Membru qal li l-gvern immexxi mill-Partit Laburista qatt ma ddeċieda li l-area ta' Buġibba, li ġiet embellished bi flus il-gvern ċentrali, kellha tinqata' mill-kontroll tal- Kunsill Lokali ta' San Pawl il-Baħar.

Għandi hawnhekk kopja ta' ittra datata 27 ta' Mejju, 1998 - indirizzata lil sitt ministri differenti u ffirmata minn Joseph Zammit, secretary to cabinet - li turi li d-deċiżjoni tal-Gvern Laburista kienet bil-maqlub ta' dak li għadu kemm qal l-Onor.

Membru.

Din l-ittra tgħid hekk:-

"I reproduce hereunder for your records and necessary follow-up action an extract from the approved minutes of the cabinet meeting held on 18 May, 1998.

"In Cabinet - 18/05/98 (Mtg No. 19/98)

2.9 Bugibba Promenade

Cabinet approved that:

a) the tourist zone in the Bugibba area be entrusted to the control of the central government;".

Naħseb li dan id-dokument jitkellem waħdu u bil-permess lest li nqiegħdu fuq il-Mejda tal-Kamra.

THE DEPUTY SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

AUSTIN GATT: Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Estratt mill-minuti konfermati tal-laqgħa tal-kabinett li saret fit-18 ta' Mejju, 1998;

Jien stagħġibt ukoll illejla kif smajt - sinċerament din l-ewwel darba li smajtha minkejja li staqsejt diversi drabi - li Couvre Porte ngħata lill- Kunsill Lokali tal-Birgu.

Jiena fittixt ir-records kollha li hemm fil-land department u staqsejt speċifikament hemmx kunsill lokali li ngħata xi titlu fuq xi biċċa art x'imkien f'Malta u f'Għawdex kollha, u r-risposta li kelli kienet li ħadd ma ngħata titlu fuq xi art x'imkien.

Anzi l-problema kienet - u aħna għalhekk irridu nbiddluha - li għat-talbiet li kien hemm - inkluż, per eżempju, it-talba tal-Kunsill Lokali ta' Santa Luċija biex jieħu over iċ-Chinese Garden u t-talba tal-Kunsill Lokali ta' l-Isla biex jieħu over il-Gardjola r-rispota tal-lands dejjem kienet li ma jistgħu jagħmlu xejn għaliex iridu policy decision min-naħa tal-gvern.

U billi lkoll nafu kemm il-Gvern Laburista kien ħerqan biex jgħin lill-kunsilli lokali, din il-policy decision qatt ma ttieħdet.

Bil-maqlub il-gvern preżenti biddel din il-politika u diġa' qed ngħidu li rridu nibdew din il- politika ta' delega lokali.

Apparti dawn iż-żewġ rimarki, xtaqt nirrispondi wkoll xi mistoqsijiet li saru f'dan id-dibattitu, li fl-opinjoni tiegħi ċertament sar b'mod li jgħin biex wieħed jassessja l-politika tal-kunsilli lokali għall-futur.

Diskors li deherli li kien oġġettiv ħafna u ta' ċerta importanza sar mill- ispokesman tan-naħa l-oħra għal kunsill lokali, l-Onor.

Charles Mangion, li semma l-co-ordination unit.

Bir-rispett kollu, il-co-ordination unit seta' kellu xi suċċessi pero' ċertament li l-ikbar insuċċess li kellu huwa dak li għandu x'jaqsam il-kordinament mal-Water Services Corporation.

Fl-opinjoni tiegħi din il-korporazzjoni tmexxiet mhux b'mod ħażin f'dawn l-aħħar sentejn imma b'mod orrur.

Hija tal-mistħija li l-kunsilli lokali għandhom bejniethom iktar minn ¥1 miljun li qegħdin fil-bank biex jagħmlu r- resurfacing tar-roads imma r-resurfacing ma jistgħux jagħmluh għaliex il- Water Services Corporation m'għandhiex il-pajpijiet jew il-fittings biex dan ix-xogħol isir.

Dan huwa s-suċċess veru tal-co-ordination unit!

Mela l-gvern jivvota l-flus lill-kunsilli lokali imma dawn ma jistgħux jintnefqu għaliex il-Water Services Corporation, grazzi għall- amministrazzjoni ta' l-ex-Prim Ministru Alfred Sant, m'hijiex kapaċi jkollha l-fittings neċessarji biex dan isir!

L-Onor.

Mangion semma t-traffic fines u qal li jittama li ma nitfgħux il- problema fuq il-kunsilli lokali.

Qal ukoll li m'huwiex faċli li ssolvi l- problema tat-traffic fines għaliex din tinvolvi tliet dipartimenti differenti.

Jiena naqbel li rridu noqogħdu attenti li ma nispostawx sempliċement il-problema min-naħa għall-oħra, pero' ma naħsibx li l- problema hija daqshekk kbira.

Jien aċċertat - tramite d-dipartimenti involuti, jiġifieri l-qrati, il-pulizija u l-licensing office - li jekk irridu nħaddmu s-sistema nistgħu nħaddmuha, u ironikament kulma kien jonqos kien investiment ta' ¥1,300 biex jiġi hooked computer ma' ieħor.

L-ordni biex nixtru dan il-biċċa apparat diġa' ngħatat u naħseb li ma ndumux ma nkunu f'pożizzjoni li niżguraw li l-metodu tal-ġbir ta' fines tat-traffiku, ta' l-education u tal-litter ikunu iktar effiċjenti milli hu llum.

Issemmiet ukoll il-politika tar-reġjuni jew tar-reġjonalita'.

Din issemmiet mill-Onor.

Mangion pero' ssemmiet b'mod differenti wkoll mill- Onor. Herrera u mill-Onor.

Sammut.

Nixtieq nagħmilha ċara li minn din in- naħa ma naqblu xejn ma' dak li qal l-Onor.

Sammut, fejn qal li wasal iż- żmien li minflok ikollna kunsill lokali għal kull lokalita' nimxu lejn xi sistema fejn ikollna 13-il kunsill lokali.

Din m'hijiex il-politika ta' dan il-gvern u m'hijiex se tkun il-politika ta' dan il-gvern.

Aħna ma nħarsux lejn ir-reġjonalita bħala impożizzjoni imma bħala xi ħaġa desiderabbli bil-metodu kif jaqblilhom jaħdmu l-kunsilli lokali.

Aħna fl- ebda stadju m'aħna se nimponu r-reġjuni fuq il-kunsilli lokali u m'għandna l-ebda ħsieb li nġiegħlu lill-kunsilli lokali jidħlu f'xi tribunali regjonali, pero' jekk ikun hemm raġunijiet biżżejjed il-kunsilli waħedhom jistgħu jmorru għal partnerships li nistgħu nsejħulhom reġjuni.

Jien naf b'diversi kunsilli lokali li diġa' ħadmu b'dan il-mod, jiġifieri dan mhu xejn ġdid.

Il-kunsilli lokali ta' Għajnsielem, in-Nadur u l-Qala għamlu snin iħaddmu l-kuntratt tal-ġbir ta' l-iskart bejniethom.

Il- kunsilli taż-Żebbuġ, l-Għasri, l-Għarb u San Lawrenz kellhom diversi kuntratti b'dan il-mod.

Jekk m'inix sejjer żball anke l-kunsilli ta' San Ġwann u l-Gżira kellhom l-istess tip ta' reġjonalita' bejniethom.

Aħna ninkorraġġixxu r-reġjonalita' għax jagħmel financial sense, pero' bl-ebda mod m'aħna se mmorru għall-politika li deher li jrid jimxi biha l-gvern preċedenti u nimponu r-reġjonalita'.

Aħna jidhrilna li l-metodu eżistenti bil-liġi preżenti li jippermetti li l-kunsilli jingħaqdu flimkien biex jagħtu servizz b'mod komuni, huwa l-metodu li għandna nkomplu bih.

L-Onor.

Joe Mizzi staqsa x'sar mill-pjan għan-nofsinhar ta' Malta.

Nista' ninformah li l-pjan għan-nofsinhar ta' Malta qed jiġi studjat.

Wieħed ma jistax ma jaqbilx mal-prinċipju ta' dan il-pjan - forsi huwa pjan li mar oltre l-intenzjonijiet oriġinali pero' ċertament li l-intenzjoni warajh hija waħda tajba - u għalhekk se nassessjaw fejn sejrin u fejn għandna mmorru bih.

L-Onor.

Cuschieri għamel numru ta' domandi li sinċerament ma kellhomx jiġu diretti lil din in-naħa.

Staqsa xi kriterji ntużaw biex stabilixxejna kif se jitqassmu dawn il-fondi speċjali; għaliex xi kunsilli ma ħadux il- fondi li talbu; x'konsultazzjonijiet saru qabel ma tressqet il-mozzjoni; għaliex il-kunsill ta' San Ġiljan ma ħax flus għall-playground; u qal ukoll li huwa stramb ħafna kif ġew allokati l-fondi fil-fond C-2 komparat mal- fond B. Qed ngħid li stagħġibt kif saruli dawn id-domandi għaliex fil-bidu nett spjegajt li din hija mozzjoni ppreparata mill-gvern preċedenti u li ma biddilna l-ebda kelma fiha għajr għal dak li jirrigwarda l-allokazzjoni fil- fond G, fejn baqa' l-istess ammont ta' flus imma minflok ġie allokat lil tliet kunsilli lokali ħallejna allokazzjoni waħda.

Jiġifieri jekk hemm xi ħaġa stramba f'din il-mozzjoni, ċertament li dan il-kumment ma kellux jiġi dirett lejn din in-naħa iżda lejn in-naħa l-oħra.

Kif diġa' għidt, l-Onor.

Cuschieri staqsa xi kriterji ntużaw biex jiġi deċiż liema fond jew ieħor jitqassam bejn il-kunsilli.

Jekk jara l-opening speech tiegħi f'din il-Kamra, l-Onor.

Membru jkun jaf preċiż xi kriterji ntużaw u għalxejn joqgħod jagħmel is-sinjali b'idejh.

Il-flus allokati għall-fond A u għall-fond B mhux jiena ddeċidejthom imma l-Onor.

Charles Mangion.

Barra minn hekk fl-opening speech tiegħi għidt ukoll li wasal iż- żmien li l-kriterji jerġgħu jiġu ri-evalwati, u dan se nagħmluh wara li niddiskutu ma' l-assoċjazzjoni tal-kunsilli lokali u mal-kunsilli lokali nfushom.

Xi ħaġa tajba li qal l-Onor.

Cuschieri u li jiena naqbel magħha mija fil-mija hija li l-kunsilli m'għandhomx flus biex ilaħħqu max-xogħol li hemm bżonn jagħmlu.

Imma dan il-kumment ukoll imissu jgħidu lill-kap tiegħu għaliex dan f'sentenjn naqqas l-allokazzjoni għall-kunsilli bi 17%.

Diskors tajjeb ħafna fl-opinjoni tiegħi kien dak li sar mill-Onor.

Parnis.

Naturalment kulħadd jaf li l-Onor.

Membru kien sindku u kulħadd ukoll jaf li għandu ħafna għal qalbu l-kunsilli lokali.

Dan kien diskors bilanċjat ħafna u huwa t-tip ta' diskors li jgħin jekk verament ilkoll nemmnu fil-kunsilli lokali.

Naqbel miegħu li meta tirrikorri għand il- Planning Authority trid tgħaddi minn martirju u dan mhux biss jgħodd għal kunsilli lokali imma għal kull persuna u entita' oħra f'pajjiżna.

Nittama pero' li dan il-martirju jitbiddel xi ftit permezz tal-bord il-ġdid.

Iċ- chairman tal-Planning Authority illum huwa persuna li kien kruċjali biex jinbnew il-kunsilli lokali qabel ma twieldu, kien kruċjali fil- pjanifikazzjoni kollha tagħhom u baqa' jaħdem fil-kunsilli lokali, tramite l-management efficiency unit sa l-aħħar ġurnata meta sar chairman tal- Planning Authority.

Allura naħseb li jħares b'ċerta simpatija lejn il- konċett tal-kunsilli lokali u nittama li jkun propens li jagħmel xi channels li jgħinu lill-kunsilli lokali.

L-Onor.

Parnis ġustament ukoll ikkomplejnja fuq il-ħmieġ li jkun hemm fil- plots u d-diffikultajiet biex issir taf ta' min hija dik il-proprjeta'.

Sfortunatament hawn Malta għad m'għandniex sistema komprensiva li torbot art ma' persuna.

Fil-fatt ir-riċerka fir-reġistru pubbliku ssir bil-kontra pero' fir-reġistru ta' l-artijiet is-sistema qiegħda tinqaleb u tista' taqbad plot u tara ta' min hi.

Iżda sakemm ma nagħmlux emenda legali li b'xi mod tgħid li għandek id-dritt tagħlaq b'xi ħajt an open area ma naħsibx li se nsolvu din il-problema.

L-Onor.

Parnis qal ukoll li għandu jkun hemm l-intervent tal-gvern ċentrali fuq il-konfini.

Jiena naf xi problemi jinħolqu fuq ċerti deċiżjonijiet rigward il-konfini pero' ma naħsibx li din hija problema li l- gvern jista' jittekiljaha.

Il-liġi tgħid li d-deċiżjonijiet fuq konfini għandhom jittieħdu biss mill-kummissjoni elettorali u m'huwiex il-kompitu tal-gvern li jagħmel second-guessing lill-kummissjoni elettorali.

L-Onor.

Parnis semma wkoll il-possibbilta' li jkun hemm social workers fil-kunsilli lokali, u anke hawnhekk naqbel miegħu mija fil-mija.

Fil-fatt jiena kemm-il darba għidt li l-kunsilli lokali jkunu verament qed jaqdu l- funzjoni bażika tagħhom meta jaslu f'pożizzjoni fejn ma jibqgħux marbuta max-xogħol infrastrutturali imma jidħlu wkoll in the social field, u j'Alla jasal iż-żmien meta nkunu f'dik il-pożizzjoni.

Kellna diskors tajjeb ukoll mill-Onor.

Carmelo Abela, li semma żewġ punti li jidhirli li huma ta' importanza kardinali.

Per eżempju, semma n-nuqqas ta' risposti mid-dipartimenti tal-gvern.

Hija veru tal-mistħija kif ċerti dipartimenti jitrattaw lill-kunsilli lokali.

Qed ngħid "ċerti'' dipartimenti għaliex hemm dipartimenti li jirrispettaw lill-kunsilli lokali imma hemm oħrajn li ma jagħtux kashom.

Jiena nemmen li diġa' kien hemmm tendenza f'ċerti dipartiment li mill-bidu nett ma ridux jirrikonoxxu l- eżistenza tal-kunsilli lokali; pero' bl-attitudni tal-gvern immexxi mill- Partit Laburista, fejn tnaqqset l-importanza ċentrali li ngħatat lil kunsilli lokali - din qed ngħidha sinċerament mingħajr polemika - dawn id- dipartimenti jew korporazzjonijiet sabu x-xagħra fl-għaġina u naqqsu anke l- livell ta' servizz li kienu jagħtu.

Din hija problema li trid tiġi tackled u se tiġi tackled immedjatament minn dan il-gvern.

Sur President, aħna rridu li f'kull dipartiment u f'kull korporazzjoni jerġa' jkun hemm dak li kien hemm qabel imma li sfortunatament f'dawn l- aħħar sentejn spiċċa.

Qed nirriferi hawnhekk għal-local council desk officer li xogħlu jkun biss li jittratta problemi li jressqu l-kunsilli lokali u jikkordina inizjattivi li jistgħu jibdew mid-dipartimenti u jolqtu lill-kunsilli lokali.

Huwa biss bil-messaġġ tal-gvern ċentrali li jrid jinvolvi iktar lill-kunsilli lokali fil-ħajja politika u amministrattiva ta' dan il-pajjiż li d-dipartimenti u l-korporazzjonijiet jibdew jagħtu l-importanza li trid il-liġi u li hija xierqa lill-kunsilli lokali.

Nispera wkoll - din hija xi ħaġa li bdejna neżaminaw issa - li nkunu f'pożizzjoni li nillinkjaw bil-computer, tramite work-flow management software, kull kunsill lokali mad-dipartimenti tal-gvern biex kull informazzjoni li l-kunsill lokali jkollu bżonn tintbagħat elettronikament lil persuna determinata.

Din il-work-flow management software teżisti f'kull bank kbir f'pajjiżna, teżisti f'ċerti dipartimenti u f'customer care offices kullimkien u teżisti wkoll barra minn Malta u allura hija biss kwestjoni ta' applikazzjoni.

Jekk dan isir - forsi f'ċerti dipartimenti rridu nimponu li ssir għaliex ikollna oġġezzjoni - ikollna iktar accountability u possibbilta' akbar li d-dipartimenti jaqdu lill-kunsilli lokali.

L-Onor.

Abela staqsa wkoll jekk huwiex se jiżdied l-istaff ladarba se jiżdiedu l-poteri.

Fl-opinjoni tiegħi din hija misconception komuni.

Illum il-liġi tgħidlek li kunsill jista' jimpjega segretarju u numru ta' staff.

Jiġifieri l-liġi ma timpediehx li jimpjega aktar staff pero' hemm il-misconception li ħadd ma jista' jżid l-istaff tiegħu.

Riċentement kellna laqgħa mal-kunsill lokali tas-Siġġiewi li kien qed jgħidilna li fir- raħal tagħhom tant għandhom sistema tajba li l-customer care officer m'huwiex qed ilaħħaq u għandhom bżonn persuna oħra.

Imma kulma jrid jagħmel dan il-kunsill huwa li jitlob is-servizz ta' persuna u jdaħħalha fuq kuntratt għal erba' jew ħames sigħat kuljum.

Din bħal tal-contract manager li ma jissemmiex fil-liġi imma jiġi mpjegat b'kuntratt.

Irrid ngħid li jiena personalment m'iniex favur li nidħlu f'mentalita' li bilfors rridu nżidu l-permanent staff - din m'inix qed ngħidha fuq bażi ta' policy - għaliex apparti l-problemi ta' leave, sick leave u dawn l- affarijiet, iktar ma nkunu flessibli fil-kunsilli lokali u nevitaw il- problemi li spiċċajna bihom fil-gvern, iktar inkunu nistgħu nipprovaw metodi ġodda.

L-Onor.

Marie Louise Coleiro staqsiet jekk id-dipartiment huwiex jipprovdi support services lil kunsilli lokali.

Għandi hawnhekk lista tal- functional units li għandu d-dipartiment, li jagħtu dan is-support lil kunsilli lokali individwali, u jien lest biex dan id-dokument inpoġġih fuq il-Mejda tal-Kamra.

THE DEPUTY SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

AUSTIN GATT: Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista ta' support services offruti mid-dipartiment tal-kunsilli lokali;

L-Onor.

Marie Louise Coleiro staqsiet ukoll dwar il-performance monitoring u qalet li hemm bżonn li dan jibda jsir.

Nixtieq ninformaha li dan l-eżerċizzju sar mill-bidu - kull tliet xhur jitpoġġa rapport fuq il- Mejda tal-Kamra - fejn jevalwa lil kull kunsill lokali fuq numru ta' kriterji, fosthom beach cleaning, road sweeping u traffic signs.

Dan ir- rapport isir mill-field services branch u l-intenzjoni tiegħu huwa li jkollna review kull tliet xhur tal-performance tal-kunsilli.

Barra minn hekk ovvjament fl-aħħar tas-sena jsir l-auditing tal-kontijiet mill-Awditur Ġenerali u bdejna wkoll il-value for money audit, li ma jidħolx f'dawk li huma financial audits imma jara kemm fil-verita' l-flus li qed jonfoq il- kunsill qed jonfoqhom tajjeb.

L-Onor.

Coleiro staqsiet ukoll dwar it-training u qalet li hemm bżonn li dan jiżdied.

Għandi hawnhekk lista tal-korsijiet kollha li nżammu mill- 1993 sal-lum, li minnha jirriżulta li saru 39 kors għas-segretarji, 11-il kors għas-sindki u 14-il kors għall-kunsilliera.

Sfortunatament l- attendenza għal dawn il-korsijiet mhux dejjem kienet dik li wieħed jixtieq.

Bil-permess nista' wkoll inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra dan id-dokument li semmejt.

THE DEPUTY SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

AUSTIN GATT: Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:- lista ta' training courses imnedija mid-dipartiment tal-kunsilli lokali minn mindu dan twaqqaf.

Mr Speaker, jiena pprovajt niġbor l-iktar punti importanti u nwieġeb għall-iktar domandi saljenti li tqajmu pero' aktar milli nagħmlu battuti b'oriġini politika, biex ngħid hekk, huwa importanti li nħarsu 'l quddiem.

(Interruzzjonijiet) Jiena diġa' rrispondejtek Onor. Mizzi imma inti ma kontx hawn.

(Interruzzjonijiet) Ħalli nerġa' nirrispondik.

Aħna naqblu mal-prinċipju ta' dak il-pjan u jien intenzjonat li naħdem fuqu.

Fil-fatt dan il-pjan qed jiġi reassessed pero' ma nafx għandix nillidjah jien jew inkella ħaddieħor iżda ċertament li huwa pjan tajjeb.

Il-problema li għandna issa hija jekk ir-Rebirth 2000 huwiex se jimxi miegħu jew le għaliex milli jidher dawn ħadu għalihom għax għamlu grupp għalihom.

Għalhekk għandna din il-problema ta' funding.

(Interruzzjonijiet) Jien din fhimt li kienet id-domanda tiegħek.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Joe Mizzi, bil-permess ta' l-Onor.

Gatt.

ONOR.

JOE MIZZI: Matul il-laqgħa li kienet saret ġewwa De La Salle College, fejn kien hemm rappreżentanza politika miż-żewġ naħat, kien twaqqqaf action committee u wara l-elezzjoni konna ġejna mitlubin - għax jien kont rappreżentant fih - biex nibagħtu r-riżenja tagħna.

Bgħatna r- riżenja tagħna pero' ma rċevejna ebda risposta jekk ġietx aċċettata jew le.

(Interruzzjonijiet) Fuq dik staqsejtek jien għax fuq dik kont tkellimt.

THE DEPUTY SPEAKER: Tista' tkompli Onor. Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Qed ngħidlek li fil-prinċipju l-gvern jaqbel ma' dak il-pjan li sar pero' irid isir reassessment tiegħu u jrid jiġi deċiż min se jmexxih, jekk hux l-Uffiċċju tal-Prim Ministru, bħala l-uffiċċju responsabbli għal kunsilli lokali, jew xi uffiċċju ieħor.

Għax parti mill- problema li għandu dak il-pjan huwa li waqt li indubjament jolqot lil kunsilli lokali, ħafna mill-proġetti li hemm m'humiex manageable tramite l- kunsilli lokali u allura trid tittieħed deċiżjoni liema ministru se jmexxih.

Pero' fil-prinċipju qed naqblu li rridu nimxu fuqu.

Issa minn hemmhekk nimxu 'l quddiem.

(Interruzzjonijiet) Mhux lili trid tistaqs!

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Joe Mizzi, bil-permess ta' l- Onor. Gatt.

ONOR.

JOE MIZZI: Imma jekk inti responsabbli mill-kunsilli lokali - u dan l-action committee kien jirrapporta direttament lill-ministru responsabbli mill-kunsilli lokali; fil-fatt għadu taħtu għaliex ir-riżenja ġejna mitlubin nibagħtuha Kastilja - allura mhux lilek irrid ngħid!

ONOR.

AUSTIN GATT: Bir-rispett kollu, naħseb l-interpretazzjoni hija ftit differenti.

Kull min irriżenja minn xi bord, ġie minn fejn ġie, seta' kien minn Għawdex li m'għandu x'jaqsam xejn mal-kunsilli lokali, kellu jibgħat ir-riżenja Kastilja lill-Prim Ministru.

(Interruzzjonijiet) Le, imma jien qed ngħidlek li d-deċiżjoni bażika li trid tittieħed hija min se jmexxi.

Fiż-żmien immexxi mill-Partit Laburista kien led mill-ministru responsabbli għall-kunsilli lokali.

Dan il-gvern għadu ma ddeċidiex min se jmexxih.

Fl-opinjoni tiegħi personali m'għandux imexxih il-ministru responsabbli mill-kunsilli lokali għax ħafna mill-proġetti individwati jridu funding mhux mill-vot tal-kunsilli lokali imma minn vot totalment differenti.

Dan huwa l-argument.

Meta jiġi deċiż liema ministru jmexxih probabbilment nimxu minn hemm 'il quddiem.

Dan huwa l-argument kollu.

Mr Speaker, kont qed ngħid li ladarba fuq dan is-suġġett naqblu fil- prinċipju u la issa ġejna anke viċini u bħala stat ta' fatt jidher li minn Marzu li ġej iż-żewġ partiti se jaqblu li jikkontestaw, mela issa ejjew ninsew min qal hekk u min qal hekk, min kellu raġun u min ma kellux raġun, u nħarsu 'l quddiem.

Mela għandna prinċipju li qed naqblu fuqu, għandna metodu li qed naħdmu bih, u nemmen li minn hawn u 'l quddiem għandna nħarsu ftit kif nistgħu nimxu 'l quddiem.

Jien impressjonajt ruħi fil-konferenza nazzjonali li nżammet nhar is-Sibt li għadda u ħadt gost li kien hemm ukoll xi deputati ta' l-oppożizzjoni.

Impressjonajt ruħi mhux tant għall-attendenza, mhux tant li kienet tajba ħafna, mhux tant għall-fatt li f'ħames snin kienet l-ewwel konferenza nazzjonali li saret imma impressjonajt ruħi għaliex f'kull min ipparteċipa u f'kull min tkellem - u tkellmu ħafna sindki u kunsilliera - kienet tispikka l-volonta' li jaħdem.

L-atmosfera kienet differenti ħafna minn ċerti konferenzi għax ma kienx hemm dik il-qasma bejn l-udjenza, il- kunsilli u l-gvern.

Ma kienx hemm dawk il-battibekki: "Għaliex il-gvern imissu jagħmel hekk u għax aħna qaddisin"; u tal-gvern jirrispondu: "Għax intom ma tagħmlux hekk u għax aħna qaddisin".

Kien hemm speċi ta' consensus - li ma ġiex diskuss - fejn kulħadd kien qed jgħid: Isma', il- kunsilli huma esperiment tajjeb.

Aħna ħdimna pero' agħtuna l-kapaċita' li naħdmu iktar.

Agħtuna l-affarijiet f'idejna ħalli naħdmu.

Agħtuna l-flus ħalli nimxu 'l quddiem.

U jekk kien hemm complaint wieħed kien għax ma ddeċentralizzajniex biżżejjed.

Dan kien l-uniku vera complaint u jien fil- fatt kelli nispjega li l-ewwel elezzjonijiet tal-kunsilli kienu f'Novembru 1993 u f'April 1994 il-kunsilli ħadu over fejn kellu x'jaqsam ma' l-iskart, mal-cleanliness, eċċ; f'April ta' l-1995 ħadu over dak kollu li kellu x'jaqsam mat-toroq u mal-ġonna, eċċ; imbagħad lejn l-aħħar ta' l-1996 ħadu over l-amministrazzjoni tal-liċenzji.

L-unika inizjattiva li ttieħdet fl-1997 u fl-1998 kienet meta l-Onor.

Bartolo għadda f'idejn il-kunsilli lokali parti mill-maintenance ta' l- iskejjel.

Din kienet inizjattiva tajba pero' kienet ftit wisq fil-kontest ta' sentejn politika fil-kunsilli lokali.

Irrid ngħid ukoll li l-ex- ministru Mangion ħa inizjattiva tajba - u jien naqbel magħha - meta bagħat numru ta' ħaddiema jaħdmu mal-kunsilli lokali.

Ċertament mhux tort tiegħu li ma ħadmitx kullimkien pero' kienet inizjattiva tajba u dak l-esperiment irridu nipprovaw naħdmu fuqu.

Pero' fil-kontest ta' sentejn il-kunsilli lokali ħassewhom li waqfu.

U jekk kien hemm messaġġ - u naħseb li dan ħadnieh ilkoll - kien proprju: Isma', aħna rridu politika li lilna tafdawna b'iktar u mhux b'inqas affarijiet.

Ħadd ma ġie jgħid: Isma', tgħabbuniex wisq!

Aħna għandna wisq x'nagħmlu!

Aħna voluntiera, x'tippretendu li se tagħtuna iktar!

Ma kienx hemm l-attitudni: Isma', jekk tridu tagħtuna iktar tridu tħallsuna wkoll għax issa mhux qed nitħallsu.

Ma kienx hemm l-attitudni: Għabbejtuna wisq, x'tippretendu li intom fil-gvern ma tagħmlu xejn u aħna nitbagħlu b'kollox!

Ma kienx hemm din l-attitudni, assolutament.

Kien hemm attitudni: Isma' aħna lesti li nerfgħu, anzi aħna rridu nerfgħu.

Agħmlulna pjaċir agħtuna iktar x'nerfgħu.

Il-complaints ma kenux li tajniehom wisq flus x'jonfqu, li għandhom wisq toroq x'jagħmlu bit-tarmak, imma l-complaints kienu għaliex il-Water Services Corporation ma tmurx tagħmel il-pajpijiet biex ikunu jistgħu jagħmlu t-tarmak.

Il-complaints kienu għaliex huma jirrapportaw il-bozoz maqtugħin u l-Enemalta ma jibdluhomx.

Jiġifieri l-complaints kienu pożittivi, fis-sens li jridu li nagħtuhom ix-xogħol f'idejhom biex fejn ħaddieħor ma jridx jaħdem jaħdmu huma.

U ma jridux jitħallsu tiegħu.

Ebda kunsillier jew sindku ma qed idaħħal xi lira fil-but għax iwaħħal il-bozoz jew għax se jieħu ħsieb ir-resurfacing ta' xi triq.

Jiġifieri dan l- entużjażmu rridu nibnu fuqu u l-gvern irid jagħmel il-kunsilli lokali parteċipi fl-iżvilupp ta' pajjiżna.

Dan il-pajjiż mhux se jimxi 'l quddiem jekk - u dan qed ngħidu a benefiċċju mhux tant forsi ta' dan il-parlament għax dan il-parlament jaqbel fuq il-prinċipju tad-devoluzzjoni, pero' qed ngħidu għall-kumment li għidt li qbilt miegħu dwar ċerta mentalita' li għadha teżisti fl- amministrazzjoni ċentrali tal-pajjiż - mhux se nagħtu iktar poteri lil kunsilli lokali.

Iċ-ċentralizzazzjoni ma taħdimx, żgħar kemm aħna żgħar.

Tkellimna diversi drabi fuq il-bżonn li niddelegaw it-tibdil tal-bozoz maħruqin mill-Enemalta għall-kunsilli lokali.

Tliet snin u nofs ilu l- Kunsill Lokali ta' l-Imdina għamel din it-talba.

Id-dipartiment tal- kunsilli lokali ilu minn dakinhar jitkellem ma' l-Enemalta biex naslu għal din id-delega sempliċi.

Tliet snin u nofs!

Jien bi pjaċir ngħid li wara li l-gvern ħa d-deċiżjoni politika li din trid issir, dalgħodu jien u l- Ministru Josef Bonnici ltqajna ma' l-uffiċjali ta' l-Enemalta u fil- preżenza ta' l-uffiċjali tad-dipartiment tal-kunsilli lokali kkommunikajnielhom din id-deċiżjoni inderogabbli - iva din se ssir, tridu ssibu l-metodi kif issir - u r-risposta kienet: Din id-delega hija sempliċi ħafna.

Allura jekk hi sempliċi ħafna, ilna tliet snin u nofs niddiskutu!

Meta staqsejna lill-Enemalta kemm għandhom nies biex jagħmlu l- istreet lighting qalulna li għandhom 13-il ruħ biex jagħmlu l-istreet lighting ta' Malta u Għawdex kollu, mhux tal-kunsilli lokali biss, tad- distributory u l-arterial roads kollha ta' Malta.

Imma kif jista' jkun tippretendi li se tagħti servizz tajjeb f'Malta u Għawdex kollu bi 13-il- ruħ!

Ilum wasalna fis-sena 2000 u kull wieħed minna għandu dritt jitlob li bozza maqtugħa tinbidel - ejja ma ngħidux l-għada - almenu fi żmien 48 siegħa.

Allura għandna bżonn tliet snin u nofs diskussjonijiet biex naslu għal dawn l-affarijiet sempliċi!

Mr Speaker, għalhekk ngħid u nirripeti li l-iżvilupp f'dan il-pajjiż mhux se jsir permezz ta' ċentralizzazzjoni tal- gvern.

Waqt li l-gvern ċertament jieħu d-deċiżjoni politika u jerfa' l- konsegwenzi tad-deċiżjonijiet politiċi, pero' jekk l-iżvilupp ma jinvolvix id-deċentralizzazzjoni u l-involviment ta' kull wieħed u waħda minna li noqogħdu fejn noqogħdu, allura mhux veru se jkollna l-iżvilupp.

L-iżvilupp mhux is-sistemi.

L-iżvilupp huwa l-bżonn veru tan-nies li jista' jvarja minn servizz soċjali sa bozza fit-triq.

U jekk m'aħniex se nimxu fuq din il-linja anke amministrattivament, jekk in-nies li huma responsabbli, kull direttur ġenerali, kull senior principal, kull kap ta' korporazzjoni, ma jifhimx din ir-regola bażika allura se jkollna l-intoppi.

Il-kunsilli lokali mhux qegħdin hemmhekk simply to stay, mhux se jibqgħu hemmhekk simply biex jeżistu, il-kunsilli lokali rridu mmexxuhom biex isiru gvernijiet lokali.

U meta tgħid li huwa gvern lokali timplika li trid tgħaddi poteri reali u deċiżjonali li jistgħu jbiddlu l-metodu kif ir-raħal jgħix.

Aħna għadna b'sistema li kunsill lokali ma jistax jikkontrolla l- ksur tal-liġijiet żgħar fil-lokal tiegħu.

Jien jiddispjaċini ngħid - u ngħidha sinċerament mingħajr ebda polemika politika - li s-sistema tal-gwardjani lokali li kienet prattikament lesta f'Lulju ta' l-1996, bil-liġijiet kollha mgħoddija, bil-pjan ta' introduzzjoni kollu mgħoddi, waqfet għal kollox.

Il-progress waqaf.

Illum, lejliet is-sena 2000, il-pulizija għadha tilliċenzja xi 980 kelb li hawn f'Malta u Għawdex.

Illum il-pulizija għadha tillinċenzja l-kiddy machines.

Il-lands għadu jillinċenzja wieħed tal-qubbajd li jrid jarma fil-festi.

Iva possibbli li l-pulizija u l-lands m'għandhomx affarijiet iktar importanti x'jagħmlu f'dan il-pajjiż!

Pero' l-pjan kollu biex dawn l- affarijiet jitilqu mill-pulizija u jmorru fid-dipartimenti konċernati tagħhom, u ċerti permessi bħal tal-klieb, bħal tal-kiddy machines, bħat- temporary permits tal-lands imorru direttament għand il-kunsilli lokali, pjan li kien lest, approvat mill-Kabinett, li kellu target date ta' implimentazzjoni, waqaf għal kollox.

Jekk m'aħniex se ndaħħlu f'moħħna - u dan il-gvern deċiż li jkompli fuq din il-linja - li l-kunsilli lokali are the way forward kif aħna naslu għall-effiċenzja, kif aħna naslu għas- servizz, allura m'hu qed nifhmu xejn fejn irid imur dan il-pajjiż.

Ma jistax ikun li f'dan il-pajjiż persuna li trid tiftaħ biċċa toqba biex tbigħ, biex iġġib liċenzja għal bar tat-te' jew tal-kafe' trid tħallas lill- NTOM, trid tħallas lill-pulizija, jekk trid toħroġ erba' mwejjed trid tmur il-lands, jekk għandha billiard table trid tħallas liċenzja separata, jekk għandha vending machine tas-sigaretti trid liċenzja oħra, u jekk għandha vending machine tas-soft drinks barra trid liċenzja oħra mingħand il-lands.

Dan fis-sena 2000 qegħdin!

Jista' jkun li xi ħadd li qiegħed fil-business joqgħod jaħli dan il-ħin kollu jiġri għal dawn l-affarijiet!

Għalhekk irridu nbiddlu s-sistemi kif naħdmu.

U hawn jidħlu l-kunsilli lokali.

Il- kunsilli lokali wrew li jistgħu jagħtu servizz tajjeb.

(Interruzzjonijiet) Mela m'hemmx difetti!

L-Onor.

Buhagiar qal li kien hemm xi kunsilli li t-toroq ma asfaltawhomx kif xtaq kulħadd, pero' jien inġib l-argument li għamel is-sindku taż- Żejtun meta qalli: Aħna l-instructions huma li rridu nagħtu erba' pulzieri kullimkien imma f'ċerti postijiet għalxejn tagħti erba' pulzieri, żewġ pulzieri trid tagħti.

Għandu raġun.

Qalli: F'ċerti postijiet oħra ż- Żejtun jgħidulna li meta nagħmlu r-re-instatement jekk hemm ħofra trid tagħmel il-ħofra biss u ma tistax tagħmel it-triq kollha.

Issa jekk ikun biċċa sqaq b'żewġ ħofor nispiċċa rrid nagħmel it-triq, għax kif nista' nagħmel iż-żewġ ħofor u ma nagħmilx it-triq!

Jiġifieri dawn il- flessibbiltajiet irridu nifhmuhom.

Jien ċert li minn 67 kunsill lokali kien hemm kunsilli lokali li ma mxewx bil-pinna u l-klamar fuq kollox.

Jien ċert li kien hemm xi wħud li ħarbitilhom xi ħaġa jew għamlu xi xogħol ħażin, pero' jien ċert ukoll li kull kunsill lokali jirrikonoxxi li f'dawn is-sentejn mar lura u mhux 'il quddiem.

Jien nistagħġeb kif l-Onor.

Michael Farrugia ġie jagħmel diskors biex jikkonvinċina li minkejja li naqqsu l-flus, fil-verita` mhux veru naqqsulhom il-flus meta tqis li tneħħitilhom il-VAT u tawhom il-ħaddiema.

Jien ngħid lill-Onor.

Membru jgħidli ma' liema kunsill lokali ltaqa' u kkonvinċieh b'dan it-tip ta' diskors għax jien għadni ma ltqajt ma' ebda kunsill lokali li qalli dan id-diskors.

Il-verita' hu li rridu nimxu għal politika li taqbel li trid tirresponsabbilizza l-kunsilli lokali.

Hemm element żgħir ta' dan li jrid isir, pero' bil-wisq iktar irridu nimxu lejn politika ta' fiduċja fil-kunsilli lokali, u mhux fiduċja għamja imma politika ta' fiduċja mibnija fuq l-esperjenza.

Ir-realta' hija li f'ħames snin nies totalment nieqsa minn xi tip ta' esperjenza deċiżjonali, minn xi tip ta' esperjenza politika, minn xi tip ta' esperjenza kif tamministra r- raħal mexxew f'dawn il-ħames snin.

U jien ngħid li r-riżultati huma mirakli.

Huma mirakli grazzi għalihom u għan-nies li jaħdmu fid-dipartiment li rrid naqlgħalhom il-kappell, u nerġa' nirrikkmanda minn hawnhekk li l- field services branch hija ġojjel ta' informazzjoni.

Il-ġimgħa l-oħra għamilna open day u ħafna mill-kunsilli lokali lanqas kienu jafu li teżisti.

L-informazzjoni li għandha l-field services branch fuq kull ħaġa li hemm fit-territorju ta' kull kunsill lokali hija soprendenti.

Jekk xi ħadd mid-deputati ta' hawnhekk irid ikun jaf fir-raħal fejn jgħix kemm għandu palmi żgħar, medium jew kbar, u siġar żgħar, medium jew kbar, imur il-field services branch u jgħidulu.

Jekk irid ikun jaf kemm hemm djar bit-taraġ fil-lokal fejn joqgħod, imur sal-field services branch u jgħidulu.

Jekk irid jaf kemm hemm soft areas u ta' liema daqs huma kull waħda u x'hemm siġar jew shrubs, imur sal-field services branch u jgħidulu.

Jekk irid ikun jaf kemm hemm kilometri ta' bankini u kilometri ta' toroq, imur għand il-field services branch u jgħidulu.

Kemm dan il-branch, kif ukoll id-dipartiment veru proprju, fejn hemm is-support services l-oħra, huma manned b'nies dedikati ħafna.

Dan ukoll huwa parti mis-suċċess tal- kunsilli lokali pero' l-veru suċċess huma l-kunsilliera u s-sindki flimkien, minkejja li jkun hemm il-problemi personali Kullimkien ikun hemm minn dawn l-affarijiet u se jibqa' jkun hemm.

Nistgħu mhux inbiddlu l-liġi u nagħmlu votazzjoni diretta tas-sindku jew ma nafx xiex, xorta se jkun hemm għax dawn huma problemi ta' personalitajiet.

Pero' xorta waħda rridu nerġgħu nistudjaw il-liġi s-sena d-dieħla u nixtieq li jkun hemm diskussjoni aperta fuq il-liġi.

Jien ngħid li bażikament hija liġi tajba, pero' wara l-esperjenza ta' ħames snin, f'perijodu fejn irridu issa nikkonsolidaw il-kunsilli lokali bil-ħsieb li nkabbruhom, wasal iż-żmien biex nagħmlu rediscussion sħiħa tal-liġi li għandna.

Iva, jien naħseb li wasal iż-żmien li niddiskutu x'metodu għandu jintuża meta tiġi biex issir l-elezzjoni tas-sindku, u wasal iż-żmien li nerġgħu niddiskutu l-formola tal-funding, pero' ejjew ma ninsewx li fl-Att dwar Kunsilli Lokali hemm bażi amministrattiva li rridu nħarsu lejha wkoll għax dik tagħti l-vera saħħa lill-kunsilli lokali.

Fil- fatt dan il-gvern huwa kommess li din id-diskussjoni jagħmilha s-sena d- dieħla mingħajr l-ebda għaġġla, bl-iktar mod apert u bil-parteċipazzjoni ta' kulħadd, jiġifieri mhux biss ta' l-oppożizzjoni, tal-kunsilliera u tas- sindki imma wkoll bil-parteċipazzjoni ta' ħafna nies li għandhom għal qalbhom il-kunsilli lokali.

Sur President, aħna għandna politika ċara fuq il-kunsilli lokali, dik li għandna nsaħħuhom u li għandna naraw x'inhuma dawk l-affarijiet li qed idejqu lil kunsilli lokali - per eżempju, l-ewwel semmejt il-problemi li qed jiltaqgħu magħhom il-kunsilli lokali meta jkollhom x'jaqsmu ma' l-Enemalta u mal-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l- Ilma, u semmejt ukoll il-possibbilta' ta' devoluzzjoni lokali - għax jekk nirranġaw dawk l-affarijiet lil kunsilli lokali nkunu qed nagħtuhom il- potenzjal li jiżviluppaw.

Aħna nemmnu wkoll li għandna opportunitajiet kbar biex ngħaddu dawk l- artijiet u l-postijiet li jistgħu jiġu amministrati b'titolu mill-kunsilli lokali, u dan aħna mhux se nibqgħu ngħiduh bil-paroli biss.

Hija ħasra li s'issa m'għamilna xejn minn dan il-lat għax, per eżempju, l-Isla ilhom sentejn sħaħ jitolbu biex il-ġnien tal-Gardjola jingħatalhom b'titolu imma r-risposta mingħand id-dipartiment ta' l-artijiet dejjem kienet li m'hemmx decision on policy.

Aħna ħadna decision on policy li dawn jiġu devolved u fil-fatt illum stess jien ktibt lid-dipartiment ta' l-artijiet biex nibdew il-proċess ħalli l-ġnien tal-Gardjola ta' l-Isla u ċ-Chinese Garden ta' Santa Luċija jiġu mgħoddija b'titolu lil dawn iż-żewġ kunsilli lokali.

Naturalment kif imxejna ma' dawn il-kunsilli lokali hekk ukoll se nimxu ma' kull kunsill lokali li jkollu bżonn li jingħata xi art jew xi forma ta' proprjeta' oħra b'titolu.

Dan huwa l-ewwel pass u issa l-pass li jmiss huwa li naraw kif se nagħmlu biex inkabbru l-involviment tal-kunsilli lokali fil-qasam soċjali.

Sur President, jien nemmen li jekk il-kunsilli lokali mhux se jkunu involuti fil-qasam soċjali tal-komunita' tagħhom - issa hawnhekk jien m'iniex qed nirriferi għas-servizzi soċjali jew għall- għoti tas-servizzi soċjali, għalkemm dak jista' jsir ukoll mill-kunsilli lokali - allura dawn se jkunu biss qishom xi kumitat.

Illum f'kull belt u raħal ta' pajjiżna, kemm jekk dan huwa kbir kif ukoll jekk dan huwa żgħir, hemm ħafna nies li jappartjenu għal diversi għaqdiet, u hawn nista' nsemmu lil kumitati tal-festa, lil kumitati tal- banda, lill-boy scouts u lil kumitati tal-football, li huma l-iktar għaqdiet popolari, pero' sfortunatament s'issa ħadd għadu m'hu qed iħossu li jappartjeni għall-kunsill lokali tiegħu.

Huwa veru li forsi r-raġuni għal dan hija li għadu m'għaddiex żmien biżżejjed minn mindu twaqqfu l- kunsilli lokali, pero' huwa fatt li għad m'hemmx dik il-pride fejn resident ta' xi lokal partikolari jirraġuna li ġaladarba l-kunsill lokali qed jaħdem għalih, huwa xieraq li jgħin lill-kunsill lokali fil-ħidma tiegħu huwa wkoll.

Il-kunsilli lokali m'għandhomx iserrħu moħħhom li qed ikollhom involviment soċjali billi jiftħu d-day centres għall-anzjani imma jridu jaslu biex jibdew iħossu li l-problemi li jiltaqgħu magħhom il-familji, l- anzjani u saħansitra t-tfal li jkunu joqogħdu f'dik il-lokalita' jkunu tagħhom ukoll.

Is-solidarjeta' li nixtiequ naraw f'dan il-pajjiż għandha tkun espressa mill-kunsilli lokali u meta naslu f'dak il-livell - jiġifieri meta minbarra l-bankini, il-ħofor, il-bozoz u s-servizz ta' l- ilma, il-kunsilli lokali jibdew jieħdu ħsieb u jonfqu l-flus ukoll biex ikabbru l-politika ta' solidarjeta' tagħhom mar-residenti tal-lokal - inkunu nistgħu ngħidu li f'dan il-pajjiż għamilna verament biċċa xogħol kbira.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Nirringrazzjak.

Il-mistoqsija hi l-mozzjoni kif imressqa u moqrija mis-Segretarju Parlamentari Gatt fis-Seduta Nru. 11 tas-16 ta' Novembru, 1998.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

MR SPEAKER: Sar il-ħin.

Nistieden lill-Ministru għall-Politika Soċjali biex, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal għada l-Erbgħa, 25 ta' Novembru fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Mozzjonijiet

Mozzjoni biex il-Kamra tmur f'Kumitat ta' Provvista għall-konsiderazzjoni ta' l-Estimi Ġenerali ta' Spiża għas-sena 1999.

Infakkar lill-Kamra li d-diskors tal-Ministru Dalli se jixxandar dirett fuq it-televiżjoni mill-PBS.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

Il-Ministru Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni): Mr Speaker, fil-ħin li għandi għad-dispożizzjoni tiegħi nixtieq nirribatti l-kummenti li saru l-bieraħ waqt il-ħin tal-mistoqsijiet parlamentari, fejn f'waħda mill-mistoqsijiet supplimentari li għamlet, l-Onor.

Marie Louise Coleiro qalet li fid-dipartiment tat-toroq hemm bejn erba' u ħames ħaddiema li jinsabu magħluqa f'xi kamra ma jagħmlu xejn minħabba li huma Laburisti.

Ta' min jgħid li llum f'"The Malta Independent'', eżattament fir-rapport li hemm taħt it-titlu ''Minister in the Dark No. 2'', saret riferenza għal din il-mistoqsija parlamentari u għall-fatt li jien għidt li ma kontx naf b'dan il-każ.

Fil-fatt illum matul il-ġurnata investigajt dan il-każ u rriżultali li f'dan id-dipartiment m'hemm l-ebda ħaddiem li huwa msakkar f'xi kamra mingħajr ma jagħmel xejn.

Anzi, kif għidt il-bieraħ stess, id-dipartiment tat-toroq għandu bżonn iktar ħaddiema minħabba x-xogħol kbir li hemm u għalhekk dan żgur li m'huwiex il-każ.

Madanakollu jekk l-Onor.

Coleiro taf b'xi każ partikolari nistedinha biex tagħtini l-informazzjoni kollha.

Li nista' ngħid huwa li fil-preżent il-ħaddiema kollha tad-dipartiment tat- toroq qegħdin jagħmlu xogħol li huwa meħtieġ u li huwa importanti għat- tfassil tal-ħidma li rridu nwettqu għaż-żmien li ġej.

Huwa importanti li dan ikun iċċarat mill-bidu nett biex nevitaw il-miżinformazzjoni.

Iżda issa, Mr Speaker, nixtieq ngħaddi biex nitkellem dwar mistoqsija parlamentari numru 66 li ta r-risposta għaliha l-Onor.

Lawrence Gonzi, liema mistoqsija tirrigwarda t-tfassil ta' proġett ta' dar għal anzjani ġewwa l-Mellieħa.

Fil-fatt ir-residenti anzjani ilhom snin twal jitolbu li jinħoloq ambjent li fih huma jkunu jistgħu jgħixu l-aħħar snin ta' ħajjithom b'mod diċenti u b'mod li jkunu qrib il-membri tal-familja.

Għalhekk ħadt gost meta fir- risposta tiegħu l-Onor.

Gonzi qal li l-Gvern Nazzjonalista ġdid qed jerġa' jikkonsidra l-proġett li tinbena dar ta' l-anzjani ġewwa l-Mellieħa.

Naħseb li jkun tajjeb li hawnhekk wieħed ifakkar li proprju ftit ġimgħat qabel l-elezzjoni li għaddiet kont staqsejt jekk il-gvern ta' dak iż-żmien kellux il-ħsieb li b'xi mod ifassal jew jibni dar ta' l-anzjani fil- Mellieħa - mistoqsija parlamentari numru 15,188 - u r-risposta li ngħatajt fis-16 ta' Ġunju, 1998 kienet hekk:

"Għalissa m'hemm l-ebda ħsieb li tinbena dar għall-anzjani fil- Mellieħa, kif għidna u weġibna f'mistoqsijiet parlamentari 92 u 9081.".

Hawnhekk għandna l-konferma li l-Gvern Laburista preċedenti ma kien qed jipproġetta li jiżviluppa l-ebda dar ta' l-anzjani fil-Mellieħa imma għall- kuntrarju llum, ftit ġimgħat wara li nbidlet l-amministrazzjoni, reġa' għandna gvern li qiegħed jimpenja ruħu li l-anzjani tal-Mellieħa jallokalhom dar għalihom fl-istess lokal.

Issa jien nittama li din id-dar tinbena u tinfetaħ fl-iqsar żmien possibbli.

Mr Speaker, issa nixtieq ngħaddi biex ngħid xi ħaġa dwar ix-xogħlijiet li qed isiru fl-iskejjel primarji tal-Mellieħa u ta' San Pawl il-Baħar.

Filwaqt li l-parti l-kbira tax-xogħol ġewwa l-iskola primarja tal- Mellieħa kważi tlesta qabel l-elezzjoni u kulma għad fadal huwa li jittella' boundary wall madwar l-iskola, min-naħa l-oħra x-xogħol li kellu jitlesta numru ta' ġimgħat ilu fl-iskola ta' San Pawl il-Baħar mhux biss għadu ma tlestiex sa llum imma talli l-maltemp li qed jagħmel fi gżiritna, b'mod partikolari dak li għamel il-ġimgħa l-oħra, qed jikkawża diversi ħsarat kemm fil-bini li għadu tiela' kif ukoll mal-kumplament ta' l-iskola li kienet tintuża għal skop ta' tagħlim fil-livell primarju.

Għalhekk jien nitlob li x-xogħol li għad baqa' x'isir jitlesta kemm jista' jkun malajr u dawk inkarigati minn dan ix-xogħol, b'mod partikolari l-kuntratturi, jaraw li mhux tgħaddi ġimgħa biex imorru jagħmlu ġurnata xogħol, bħalma għamlu diversi drabi, u dan sabiex l-inkonvenjenzi kollha li qed jiltaqgħu magħhom l-istudenti jispiċċaw darba għal dejjem.

Wara kollox il-kuntrattur għandu juri xi ftit rispett lejn dawk il-mijiet ta' studenti li jattendu l-iskola.

Jiddispjaċini ngħid li kelli rapporti li meta l-ġimgħa li għaddiet għamlet ix-xita, il-kurituri, nofs il-klassijiet u s-sala ta' l-iskola kienu mimlijin ilma u s-surmast, l-assistant headmistress, l-għalliema, kif ukoll xi ġenituri, spiċċaw kollha jikinsu l- ilma 'l barra.

Jien kulma nitlob lil dan il-kuntrattur huwa li jfittex jiffinalizza x-xogħol għaliex inkella jista' jkun hemm anke xi problemi dwar il-ħlas li għandu jieħu.

Għal min ma jafx, ikun tajjeb jekk ngħid li llum hemm iktar minn 700 tifel u tifla li jattendu l-iskola primarja ta' San Pawl il-Baħar, li tilqa' studenti mil-livell ta' kindergarten u sa year 6.

Jiġifieri żgur li ma nistgħux inkomplu nħallu lil dawn l-istudenti kollha jbatu l-konsegwenzi tal-fatt li x-xogħol li kellu jagħmel il- kuntrattur ma lestiehx fiż-żmien stipulat.

Mr Speaker, ma nistax ma nispiċċax dan id-diskors mingħajr ma nagħmel riferenza għax-xogħlijiet li kienu nbdew sa minn qabel l-elezzjoni ta' l-1996 u li sa llum għadhom ma tlestewx.

Jien ma rridx naqa' fit-tentazzjoni li noqgħod ngħid li matul is-sentejn li għaddew saru ħafna affarijiet bil-mod wisq jew inkella li f'ċerti ċirkostanzi ma sar xejn, imma bilfors ikolli nirrimarka li hemm tmien appartamenti li qed jinbnew mill-Awtorita' tad-Djar fi Triq Cassarino ġewwa Buġibba fuq pjanti li kienu mfassla qabel l-1996 u, minkejja l-fatt li kważi sena u nofs ilu kien hemm sejħa għal applikazzjonijiet biex min irid jixtri dawn l-appartamenti, sa llum dawn il-postijiet għadhom lanqas biss tlestew mill-bini.

Għalhekk id-dipartiment tal-housing li hu responsabbli mill-kostruzzjoni ta' dawn l-appartamenti għandu jara li dawn jitlestew biex min ibbenefika mill-iskema li kienet ħarġet mill-Awtorita' tad-Djar xi sena u nofs ilu, fl-aħħar ikun jista' jmur joqgħod fihom.

L-istess appell nista' nagħmlu wkoll lill-kuntratturi li qed jibnu madwar 35 appartament u maisonette ġewwa l-Mosta għax anke f'dan il-każ, minkejja li x-xogħlijiet fuq dan il-bini nbdew minn qabel l-elezzjoni ta' l-1996, u minkejja li iktar minn sena u nofs l-Awtorita' tad-Djar ħarġet dawn l-appartamenti u l- maisonettes għall-offerti, s'issa n-nies li bbenefikaw minn din l-iskema għadhom ma jistgħux imorru joqogħdu f'dawn il-postijiet għas-sempliċi raġuni li għadhom lanqas biss tlestew mill-bini.

Mr Speaker, l-ikbar kritika għal dan id-dewmien m'għandhiex tkun indirizzata lil xi dipartiment partikolari imma lil dawk kollha li matul iż-żmien li għadda ma tawx każ li jagħmlu l-affarijiet kif suppost u jaraw li l-ewwel l-affarijiet ikunu lesti qabel ma jiġu offruti lin-nies.

Jien nappella lill-awtoritajiet konċernati biex il-kuntratturi li huma responsabbli minn dan ix-xogħol jiffinalizzawh kemm jista' jkun malajr għax konvint li bħalissa qed imorru ħafna nies għand il-ministeru tad-djar, li bir-raġun kollu qed jilmentaw mill-fatt li minkejja li ilhom xi sena u nofs li għamlu l-kuntratt biex jieħdu xi wieħed minn dawn il-postijiet, għadhom ma jistgħux imorru joqogħdu fihom Imma l-ikbar appell tiegħi jmur lejn il- kuntrattur u l-periti li huma responsabbli minn dan ix-xogħol ħalli forsi jibdew iħaffu l-proċess u fl-aħħar dawn in-nies, li diġa' ilhom ibatu għal numru ta' xhur minn konsegwenzi li tqajmu minħabba nuqqas ta' ippjanar tal- passat, ma jkomplux ibatu fiż-żmien li ġej.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Iktar rimarki?

Il-Ministru Zammit.

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għall-Agrikoltura u Sajd): Mr Speaker, waqt l-aġġornament tal-bieraħ, l-Onor.

Louis Buhagiar semma lili u lil sieħbi, l- Onor. John Dalli, rigward il-korrispondenza li kienet għaddiet bejnietna meta jien kont għadni segretarju parlamentari responsabbli mill-ilma u l- enerġija.

Semma wkoll is-subvention fir-rigward tal-Water Services Corporation.

Veru li sa l-1996, sakemm konna aħna fil-gvern, il-WSC kull sena kienet titlob ammont ta' sussidju mingħand il-gvern biex tkun tista' tmexxi l- operat tagħha, iżda nfakkar lill-membri kollha ta' din il-Kamra u lil dawk kollha li qegħdin jisimgħuna li sa l-1996 il-WSC kienet tbiegħ l-ilma b'rata domestika ssussidjata minn 85% sa 87%.

Jiġifieri għal kull lira ta' spiża l-gvern kien joħroġ 87c, filwaqt li ċ-ċittadin li juża l-ilma kien joħroġ 13c.

Allura l-WSC kienet kull darba tmur għand il-gvern biex tieħu dak l-ammont ta' sussidju u b'hekk kien ikollha biżżejjed fondi ħalli tkun tista' tmexxi l-istess korporazzjoni.

Il-bieraħ l-Onor.

Louis Buhagiar qal ħafna affarijiet li m'humiex minnhom pero' rrid infakkru għaliex l-ispiża tas-sussidju min-naħa tal-gvern kellha titla' għal dak l-ammont.

Irrid infakkru wkoll x'kien qal ċertu konsulent Mifsud, hekk kif il-Partit Laburista tela' fil-gvern fl-1996 - dan kien tqabbad mill-Onor.

Alfred Sant, illum Kap ta' l-Oppożizzjoni, biex jagħmel rapport dwar l-operazzjoni tal-WSC - fejn qal li l-korporazzjoni kienet miexja fuq linji tajbin ta' management, u mhux kif qal l-Onor.

Buhagiar, u qal ukoll li l-għawġ li kellha kien ġej minn x'imkien ieħor u kien ilu ġej is-snin.

Kif kulħadd jaf, Sur President, waħda mill-problemi kienet in-numru ta' nies żejda li tqabbdu qabel l-1987 mill-Gvern Laburista ta' dak iż-żmien - biex mingħalih jisirqilhom il-vot kien qabbad iżjed minn 8,000 ruħ u fil- fatt numru sostanzjali minnhom intbagħtu mal-water works department - u għaldaqstant id-dipartiment ta' l-ilma, li mbagħad inbidel fil-WSC, tgħabba b'ammont sostanzjali ta' mpjegati u ovvjament fl-aħħar tax-xahar bi dritt dawn kollha kienu jistennew il-paga.

Allura dan l-ammont ta' pagi kien piż li kellha ġġorru l-istess korporazzjoni.

Meta aħna ħadna over fl-1987 il- water works department kellu madwar 1,900 ruħ, li minnhom ma keċċejna lil ħadd.

By natural elimination, dan l-ammont ta' nies - inkluż dawk li kellna ndaħħlu bilfors biex ikollna operazzjoni tajba fil-WSC - bejn l- 1987 u l-1996 niżzilnih għal 1,300.

Barra minn hekk, bl-investiment kbir li għamilna, minkejja li n-numru ta' mpjegati naqas, il-WSC irdoppjat il- produzzjoni u minn 17-il miljun gallun tellajniha għal 34 miljun gallun ilma kuljum.

Il-problema l-oħra li semma s-Sur Mifsud - kulħadd jaf x'kulur politiku jħaddan - kienet li l-WSC kienet mgħobbija b'ħafna piżijiet ta' investiment.

Li ma qalilniex il-bieraħ l-Onor.

Louis Buhagiar huwa li bejn l-1986 u l-1987 pajjiżna kellu kriżi serja ta' produzzjoni tant li l-Gvern Soċjalista ta' dak iż-żmien kellu jirrikorri għall-importazzjoni ta' l- ilma.

Fil-fatt dawn kienu ġabu tanker ilma minn barra, li tiegħu l-poplu Malti kellu jħallas il-mijiet ta' l-eluf ta' liri imma dak l-ilma kien kontaminat u kellu jintrema.

Fl-1987 aħna kabbarna wkoll ir-reverse osmosis plant ta' Tigne', bnejna r- reverse osmosis plants taċ-Ċirkewwa u Pembroke u għamilna upgrading tar- reverse osmosis plant ta' Għar Lapsi.

Barra minn hekk għamilna investiment ta' miljuni kbar ta' liri fis-sistema tad-distribuzzjoni, ħriġna l-mains mill-ġibjun tal-Qrendi għan-nofsinhar tal-pajjiż u tajna l-ilma lil diversi rħula fin-nofsinhar tal-pajjiż bħal Marsascala, iż-Żejtun, Ħal Tarxien u ż- Żurrieq, minn fejn niġu jiena u l-ħabib tagħna l-Onor.

Buhagiar.

Ovvjament dan l-investiment kien jitlob miljuni ta' liri imma l-WSC daħlet għal dan l- investiment biex ikun hawn provvista ta' l-ilma għal kulħadd, kif konna wegħedna fil-programm elettorali ta' l-1987.

Ħaġa oħra li l-Onor.

Louis Buhagiar ma semmiex hija li meta aħna konna fil-gvern għamilna investiment ta' miljuni ta' liri biex insolvu l-problema ta' l-unaccounted for water.

Xi ħaġa li ili ngħidha imma milli jidher se jkolli nibqa' ngħidha hija li aħna konna għamilna analisi biex naraw fejn kien qed jispiċċa dak l-ilma li ma konniex qed nitħallsu tiegħu.

Imma kuntrarjament għal dak li jingħad fil-gazzetti, jidher li ħafna nies għadhom ma jafux u ma jistgħux jew ma jridux jifhmu x'kienet il-problema ta' l-unaccounted for water.

Kif nafu, il-WSC ma kenitx titħallas għal total ta' 60% ta' l-ilma li joħroġ mill-ġibjuni, pero' dan ma jfissirx li dan l-ilma kien jintilef.

Fil-fatt minn din l-analisi li għamilna sibna li 20% biss minn dawn il-60% kien jintilef u allura konna għamilna proġetti kbar, bħat-tibdil tal-meters u tibdil tal-galvanised distribution connections fi plastic connections.

B'hekk irnexxielna niġu f'sitwazzjoni fl-1996 fejn l-ilma kien jasal għand kulħadd.

Ħalli niġi issa għat- tariffi.

Fl-1994 konna ċaqlaqna t-tariffa ta' l-ilma bil-ħsieb prinċipali li nikkonservaw dan ir-riżors.

Konna għamilna tariffi li kienu ġusti u li kien jiflaħ għalihom kulħadd.

Imma x'ġara?

Tela' l-gvern ta' l-Onor.

Alfred Sant u fil-budget għal din is-sena għolla b'mod inġust, goff u sproporzjonat it-tariffi tad-dawl u l-ilma.

Dan in-nies jafuh għax irċevew kontijiet għall-użu domestiku tad-dawl u l-ilma u bit-tariffi nġusti, goffi u sproporzjonati magħmula mill-gvern bla ruħ ta' l-Onor.

Alfred Sant.

Fil- fatt il-valur tal-kont domestiku rdoppja u min kien jirċievi kont kull erba' xhur ta' ¥50 irċieva kont ta' ¥100.

Rigward il-kontijiet industrijali, il-gvern ta' l-Onor.

Alfred Sant qatt ma kellu l-kuraġġ joħroġhom għax fejn qabel it-tariffa ndustrijali ta' l- ilma kienet ta' 4c5 għall-ewwel 1,270 metru kubu kull erba' xhur, l-Onor.

Alfred Sant din għolliha għal ¥1.10 kull metru kubu.

Dan biex ma nsemmix ukoll l-introduzzjoni tat-taxxa tad-drenaġġ meta kulħadd jaf li proġetti ta' tisfija ta' drenaġġ għad iridu jsiru.

Wara li jsir dan tista' mbagħad iddaħħal tariffa ġdida li tkun inkorporata mat-tariffa ta' l-ilma, ħalli jkollok il-fondi biex tmexxi l-impjanti ta' tisfija.

Din ir-rata li għadni kif semmejt kienet tgħodd ukoll għall-qasam ta' l- agrikoltura, speċjalment fejn jidħlu r-raħħala.

Issa bit-tariffa li ħareġ il-Gvern Nazzjonalista, ir-raħħal Malti jista' jserraħ moħħu għaliex filwaqt li fi żmien Gvern Laburista kont ta' ¥90 f'sena kien se jitla' għal ¥2,700 f'sena, bit-tariffa li daħħal dan il-gvern kont ta' ¥90 f'sena se jitla' għal ¥180 f'sena.

Imbagħad jiġi l-Onor.

Louis Buhagiar u jgħidilna li t-tariffi li ħareġ bihom il-Gvern Nazzjonalista huma fenomenali!

Għalhekk jiena ngħidlu: Mela kemm kienu fenomenali, katasrofiċi u nġusti t- tariffi li kien ippropona l-Onor.

Alfred Sant?

Dawn tant kienu nġusti u katastrofiċi li l-Onor.

Sant kien ta l-barka tiegħu biex il-kontijiet għar- raħħala ma jinħarġux qabel l-elezzjoni għax ovvjament beżgħu li jitilfu iżjed voti.

Hawnhekk tara d-differenza bejn Gvern Laburista u Gvern Nazzjonalista li jaħdem b'kuxjenza biex jgħin l-oqsma kollha ta' l- ekonomija.

Sur President, aħna għamilna tariffi ġusti għall-użu domestiku, għamilna tariffi raġonevoli għall-użu industrijali u għamilna tariffi ssussidjati bil-qawwi fejn jidħlu r-raħħala.

Aħna ma nemmnux fl-ingann u għandna fiduċja sħiħa fir-raħħala, u għalhekk din is-sezzjoni ta' l-industrija rridu ngħinuha.

Kuntrarjament għal dak li kien qed jipproponi l-Onor.

Alfred Sant bit-tariffi sproporzjonati tiegħu, aħna ma rridux noqtlu lil din l-industrija u għalhekk qegħdin nagħtuha sussidju qawwi ħalli ngħinuha tikber u tkun f'pożizzjoni li tilqa' l-isfidi tal-futur.

Grazzi, Mr Speaker.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada l-Erbgħa' 25 ta' Novembru fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Ministru għall-Politika Soċjali.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

PULIZIJA - LOGĦOB TAN-NAR

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid meta se jiġu in vigore r-regolamenti dwar il-logħob u l- manifattura tan-nar?

Jista' l-Ministru jgħid meta hemm il-ħsieb li l-liġi dwar il-logħob u l- manifattura tan-nar titressaq fil-Parlament u jekk huwiex se jitressaq l- istess abbozz li kien ipprepara l-Gvern Laburista?

ONOR.

TONIO BORG: Ir-regolamenti ġodda dwar il-logħob u l-manifattura tan-nar ġew pubblikati fit-3 ta' Novembru, 1998, b'Avviż Legali Nru. 243 ta' l-1998.

Qed jiġi propost avviż legali biex id-diversi provvedimenti jidħlu fis-seħħ f'dati differenti in konsiderazzjoni tal-fatt li xi wħud minnhom għad jeħtiġilhom l-emendi għal-liġi prinċipali sabiex kemm il-liġi u kemm ir-regolamenti jkunu jaqblu ma' xulxin.

Dwar l-emendi għal-liġi, il-gvern għandu l-ħsieb li jżomm mal-ftehom li ġie milħuq ma' l-għaqdiet pirotekniċi.

Naturalment jista' jkun hemm diskussjonijiet finali bejn iż-żewġ naħat qabel ma jiġi pubblikat l-abbozz ta' liġi.

WIED TAL-FIDDIEN - ARBLI TAD-DAWL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li jitkomplew ix-xogħlijiet fuq l-arbli tad-dawl fil-parti ta' Wied tal-Fiddien fejn inbeda l-proġett ta' riabilitazzjoni ta' Wied il-Qlejgħa?

Billi dawn ix-xogħlijiet jinvolvu twaħħil ta' bozoz u billi issa l-ġurnata tidlam kmieni, jista' l-Ministru jawtorizza dawn ix- xogħlijiet immedjatament?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba għal dawl f`Wied tal-Fiddien se tiġi kkunsidrata flimkien ma' talbiet oħra.

MTARFA - BYPASS - DAWL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Billi t-talba tar-residenti Rabtin sabiex tiddawwal il-bypass ta' l- Imtarfa ilha snin pendenti u billi wkoll kien hemm il-ħsieb li x-xogħlijiet isiru, jista' l-Ministru jinformani bil-pożizzjoni tal-Ministeru tiegħu ċioe' meta se jitwaħħlu l-arbli u l-bozoz sabiex din it-triq tiġi mdawwla?

Jista' l-Ministru jikkonsidra li x-xogħlijiet isiru sa Diċembru li ġej?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba biex tiddawwal il-bpass ta' l-Imtarfa qed tiġi kkunsidrata flimkien ma' talbiet oħra.

MTARFA - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru japprova li jitkomplew ix-xogħlijiet ta' manutenzjoni fit-toroq ta' l-Imtarfa l/o Rabat?

Billi f'din il-Belt ġdida wħud mir-residenti ilhom snin twal jistennew li jsiru x-xogħlijiet, jista' l-Ministru jirrimedja dawn il-każijiet ġenwieni u ċioe' sa Diċembru li ġej jara li jitwettqu x-xogħlijiet pendenti f'dawn it-toroq sabiex jispiċċa l-iskomdu għall-familji residenti fl-Imtarfa?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li x-xogħol ta' toroq fl-Imtarfa sar taħt id-direzzjoni ta' l-Awtorita' tad-Djar.

Id-Dipartiment tat-Toroq se jara x'tip ta' xogħol jista' jiġi kordinat ma' l-imsemmija Awtorita`.

KOPERATTIVI - ĦADDIEMA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa n-numru ta' ħaddiema u tekniċi li jaħdmu f'azjendi privati u koperattivi konnessi ma' l-oqsma tal-biedja u sajd bħal KPM, MDP eċċ matul dawn l-aħħar ħames snin sena b'sena?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Membru qed tinġabar u għalhekk tingħata tweġiba f'xi seduta oħra.

AWTORITA' TA' L-IPPJANAR - PERMESSI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Billi sabiex jitnaqqas l-inkonvenjent lill-bdiewa, raħħala u sajjieda li japplikaw għall-serer fuq l-uċuħ tar-raba', estensjonijiet u bini ta' rziezet eċċ, id-Dipartiment ta' l-Agrikoltura matul l-1997 kien issottometta rapport għad-diskussjoni sabiex tinstab soluzzjoni aktar realistika għaż-żewġ partijiet konċernati u ċioe' sabiex l-Awtorita' ta' l- Ippjanar tistabbillixxi sistemi aktar prattiċi għal dawn l- applikazzjonijiet tal-bdiewa, raħħala u sajjieda, jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra bl-iżviluppi?

Meta se jitkomplew dawn id-diskussjonijiet u meta mistenni li jitħabbru l- proċeduri l-ġodda?

ONOR.

TONIO BORG: Jien informat li d-diskussjonijiet fuq dawn il- proposti bdew xi xhur ilu u għadhom għaddejjin.

Xi diffikultajiet żgħar li kien hemm fil-passat diġa' ġew megħluba wara djalogu mal-partijiet involuti.

Diffikultajiet oħra jenħtieġu aktar studju minħabba implikazzjonijiet mhux biss fil-qasam tal-biedja imma wkoll f'oqsma oħra.

IMPJIEGI - BDIEWA/RAĦĦALA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa n-numru ta' bdiewa u raħħala fulltime f'Malta u Għawdex, matul dawn l-aħħar ħames snin sena b'sena?

Kemm huwa n-numru ta' ħaddiema mpjegati f'azjendi Agro Industrijali, proċessuri tal-laħam inkluż biċċiera tal-laħam lokali eċċ?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-istatistika li żżomm il-Korporazzjoni tax-Xogħol u Taħriġ dwar in-numru ta' persuni li jaħdmu full time fis-settur ta' l- agrikoltura u s-sajd tindika dawn il-figuri:

|Diċembru 1994 |2,513 | |Diċembru 1995 |2,578 | |Diċembru 1996 |2,533 | |Diċembru l997 |2,543 | |Awissu 1998 |2,580 |

In-numru ta' ħaddiema mpjegati f'ażjendi agro-ndustrijali u proċessuri tal- laħam fis-settur privat f'Awissu 1998 kien ta' 4,172

AIR MALTA - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw trasferimenti mis-6 ta' Settembru sat-28 ta' Ottubru, 1998 fl-Air Malta?

Jista' l-Ministru jagħti r-raġuni għalfejn saru dawn it-trasferimenti?

Jista' l-Ministru jgħid jekk huwiex il-ħsieb li jsiru trasferimenti fil- futur qarib fil-post tax-xogħol hawn fuq imsemmi?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nfurmat li fil-perjodu msemmi saru 9 trasferimenti sabiex jinqdew l-esiġenzi tal-Kumpanija.

Naħseb li l-Onor.

Membru jifhem li t-transfers jikkostitwixxu parti ntegrali tal-management ta` kull kumpanija bħall-Air Malta u jsiru skond u meta jkun hemm bżonn.

PULIZIJA - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw trasferinmenti mis-6 ta' Settembru sat-28 ta' Ottubru, 1998 fil-Korp tal-Pulizija?

Jista' l-Ministru jagħti r- raġuni għalfejn saru dawn it-trasferimenti?

ONOR.

TONIO BORG: Dwar l-ewwel parti tal-mistoqsija ninsab informat li bejn is-6 ta' Settembru, 1998, u t-28 ta' Ottubru, 1998, kien hemm 54 membru tal-Korp tal-Pulizija li tbiddlilhom ix-xogħol tagħhom.

Rigward il-kumplament tal-mistoqsija nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li jien tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 523 f'Seduta 10.

GOZO CHANNEL - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw trasferimenti mis-6 ta' Settembru sat-28 ta' Ottubru, 1998 fil-Gozo Channel?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ma ngħata l-ebda trasferiment fil-Gozo Channel mis- 6 ta` Settembru sat- 28 ta'Ottubru, 1998.

MIA - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw trasferimenti mis-6 ta' Settembru sat-28 ta' Ottubru, 1998 fil-Malta International Airport?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ma ngħata l-ebda trasferiment bejn is-6 ta' Settembru 1998 u t-28 ta' Ottubru 1998 fil-Malta International Airport PLC.

Peress illi fix-xhur ta' qabel is-6 ta' Settembru suppost li kien qed isir eżerċizzju ta' ristrutturazzjoni, iżda ftit li xejn sar xogħol effettiv fuqu ħlief xi transfer 'l hemm u 'l hawn ta' impjegat jew tnejn, il-Malta International Airport għandha l-pjan li fix-xhur li ġejjin tagħti priorita lil dan l-eżerċizzju.

Għaldaqstant il-Kumpanija tifhem li jista jkun hemm il-ħtieġa li jsiru xi trasferimenti ta' ħaddiema minn sezzjoni tal- Kumpanija għall-oħra skond l-esiġenzi tal-kumpanija.

MALTACOM - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw trasferimenti mis-6 ta' Settembru sat-28 ta' Ottubru, 1998 fil-Maltacom?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Risposta tingħata f'seduta oħra.

DIPARTIMENT TA' L-ISTATISTIKA - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw trasferimenti mis-6 ta' Settembru sat-28 ta' Ottubru, 1998 fid-Dipartiment ta' l-Istatistika?

Jista' l-Ministru jagħti r-raġuni għalfejn saru dawn it-trasferimenti?

Jista' l-Ministru jgħid jekk huwiex il-ħsieb li jsiru trasferimenti fil- futur qarib fil-post tax-xogħol hawn fuq imsemmi?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nfurmat li matul il-perjodu msemmi sar trasferiment wieħed mill-Uffiċċju Ċentrali ta' l-istatistika u dan fuq talba tal-persuna konċernata.

Trasferimenti jsiru skond l-esiġenzi tad-dipartiment.

KALKARA - TRIQ L-ISPTAR NAVALI - KAXXA TAD-DAWL

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jitlob lid-dipartiment konċernat biex jittieħdu passi biex titneħħa kaxxa tad-dawl ta' żmien is-servizzi u li qegħda maġenb Block 6, Triq l-Isptar Navali, Kalkara peress li m'għadhiex tintuża u qed tkerrah l-ambjent?

Jista' l-Ministru jieħu passi wkoll biex il-high tension overhead cable li ġej min-naħa ta' Verdala, Bormla u jibqa' sejjer sa l-ex-rinella Wireless Station, Kalkara jitneħħa peress li ma hemmx użu għalih għaliex fih ħafna ħsara u qed ikerrah ħafna l-ambjent?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninsab infurmat li wara li saret stima sabiex il- kaxxa tad-dawl titneħħa, hemm il-ħsieb li x-xogħol isir mill-iktar fis possibbli.

Il-Korporazzjoni Enemalta qiegħda wkoll tieħu l-passi neċessarji biex tneħħi l-cable imsemmi mill-Onorevoli Interpellant.

FGURA - TRIQ IL-MERĦBA - LETTER BOX

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jieħu passi biex titwaħħal letter box fi Triq il-Merħba, Fgura viċin l-area tad-dar Nid D'Amour peress li biex in- nies ta' l-akwati jinqdew ikunu jridu jmorru 'il bogħod ħafna?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Se nressaq is-suġġeriment ta` l-Onor.

Interpellant lill-Maltapost plc.

ISLA - TRIQ IL-VITORJA

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid x'passi ttieħdu biex tiġi rranġata l-pressa ta' l- ilma fi Triq il-Vitorja, l-Isla fl-akwati tad-dar numru 105?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Riċentement, żviluppaw diffikultajiet fis-sistema tad-distribuzzjoni tal-ilma fil-parti għolja tal-Isla.

Il-Korporazzjoni għas-Servizzi tal-Ilma ħadet ħsieb li l-provvista tal-ilma terġa tkun regolari fl-inqas żmien possibli.

Saru diversi tentattivi mill-Korporazzjoni biex isir kuntatt mal-konsumatur fi Triq il-Vitorja iżda ħadd ma wieġeb.

Għaldaqstant sar test fil-pressa ta' l-ilma fir-residenza qrib fejn joqgħod il-konsumatur imsemmi.

Irriżulta li l-provvista tal-ilma hija adegwata bħal mhi tar-residenti fl- inħawi.

Il-konsumatur jista jċempel lis-sezzjoni tal-Customer Care fuq il-freephone 157 u jiġi ffissat appuntament biex ikunu jistgħu isiru l- investigazzjonijiet tekniċi fir-residenza.

ĊIMITERJU TA' L-ADDOLORATA - KAŻ B'REF.

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid meta t-talba tal-persuna li applikat għal sit ta' qabar fiċ- Ċimiterju ta' l-Addolorata b'referenza 39/95/313, se tiġi milqugħa?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li l- applikazzjoni tal-persuna ndikata ghas-sit ta' qabar fic-cimiterju ta' l- Addolorata li ghandha riferenza DH 39/95/313, giet registrata fil-25 ta' Ottubru 1995.

Din l-applikazzjoni qieghda fuq il-waiting list u tinsab il- 569 fil-lista msemmija.

MINISTERU TA' L-INTERN - IMPJEGATI

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm hemm ħaddiema taħt id-dekasteru tiegħu (i) każwali u (ii) bil-kuntratt u għal liema pożizzjonijiet f'kull każ?

Jista' jgħid kemm minn dawn ġie mitmum l-impieg/ingaġġ tagħhom jew għalqilhom it-terminu u ma ġġeddidx, inkluż dawk fuq bordijiet governattivi, parastatali jew ta' kull xejra oħra, mill-5 ta' Settembru 1998 'l hawn?

Fil-każijiet kollha separatament jista' l-Ministru jgħid kemm ġie mħallas kumpens fejn applikabbli lil dawk fuq imsemmijin fejn applikabbli lil dawk fuq imsemmijin li ma baqgħux ingaġġati mill-Gvern preżenti?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant hu kif ġej:-

|Pożizzjoni| |Pożizzjoni| | |u numru | |u numru | | |ta' | |ta' | | |ħaddiema | |ħaddiema | | |każwali | |bil-kuntra| | | | |tt | | |Tajpisti |7|Konsulenti|6 | |Barbier |1|Assistant |3 | | | |Managers | | |Għalliema |1|Uffiċċjali|12| | |2|Korrettivi|0 | |Accounts |1|Senior |1 | |Clerk | |Planning | | | | |Officer | | |Accounts |1|Unit Head |1 | |Executive | | | | |Ammonia |1|Planning |2 | |Printer | |Officers | | |Secretaria|3|Executive |1 | |l | |Co-ordinat| | |Assistants| |or | | |Urban |1|Chairman |1 | |Design | |(BICC) | | |Executive | | | | |Telephone |2|Manager |1 | |Operators | | | |

Ħadd minn dawn ta' hawn fuq ma ġie tterminat l-impjieg tiegħu.

Iċ- Chairman hawn fuq imsemmi ta r-riżenja tiegħu u din ġiet aċċettata.

Dan tħallas kumpens ta' Lm1820.25 ekwivalenti għal 3 xhur paga.

MINISTERU TA' L-AGRIKOLTURA U SAJD - IMPJEGATI

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm ħaddiema taħt id-dekasteru tiegħu (i) każwali u (ii) bil-kuntratt u għal liema pożizzjonijiet f'kull każ?

Jista' jgħid kemm minn dawn ġie mitmum l-impieg/ingaġġ tagħhom jew għalqilhom it-terminu u ma ġġeddidx, inkluż dawk fuq bordijiet, governattivi, parastatali jew ta' kull xejra oħra, mill-5 ta' Settembru, 1998 'l hawn?

Fil-każijiet kollha separatament, jista' l-Ministru jgħid kemm ġie mħallas kumpens fejn applikabbli lil dawk fuq imsemmijin li ma baqgħux ingaġġati mill-Gvern preżenti?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Taħt id-dekasteru tal-Ministeru ta'l-Agrikoltura u Sajd hemm

(i) Ħames (5) impjegati nisa każwali li kollha jagħmlu xogħol ta' typing.

(ii) Bħalissa hemm sittax (16) il-ħaddiem li qegħdin bil-kuntratt.

Fost dawn hemm żewġ esperti barranin.

Kien hemm tlett (3) ħaddiema li kienu b'kuntratt ta' xogħol marbut mal- Ministru precedenti, jiġifieri iż-żewġ xufiera u l-Personal Assistant.

Dawn huma kuntratti li jiġu terminati awtomatikament malli jkun hemm bidla fil-Ministru.

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX - IMPJEGATI

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l- Ministru tgħid kemm hemm ħaddiema taħt id-dekasteru tagħha (i) każwali u (ii) bil-kuntratt u għal liema pożizzjonijiet f'kull każ?

Tista' tgħid kemm minn dawn ġie mitmum l-impieg/ingaġġa tagħhom jew għalqilhom it-terminu u ma ġġeddidx, inklużi dawk fuq bordijiet governattivi, parastatali jew ta' kull xejra oħra, mill-5 ta' Settembru, 1998 'l hawn?

Fil-każijiet kollha separatament, tista' l-Ministru tgħid kemm ġie mħallas kumpens fejn applikabbli lil dawk fuq imsemmijin li ma baqgħux ingaġġati mill-Gvern preżenti?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Nixtieq ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li fil- preżent il-Ministeru għal Għawdex għandu 17-il ħaddiem każwali u għaxar ħaddiema fuq kuntratt.

In-numru ta' ħaddiema każwali jikkonsisti f'6 casual typists, 4 casual instructors, 5 casual nursing aides, casual pathologist kif ukoll casual speech therapist.

In-numru ta' ħaddiem li huma mpjegati b'kuntratt jikkonsisti f'konsulent fl-oftalmoloġija, 2 konsulenti fl-anestesija, 2 konsulenti fil-kirurġija ġenerali, wieħed fil- mediċina, wieħed fl-ostetriċja u ġinekoloġija, wieħed fil-patoloġija u ieħor fir-radjoloġija.

Hemm ukoll supply teacher.

Mill-5 ta' Settembru, 1998 'il hawn kien hemm supply teacher li ma ġġeddidlux l-ingaġġ peress li dan siefer.

F'dan il-każ l-individwu ma tħallas l-ebda kumpens.

MINISTERU TAS-SAĦĦA - IMPJEGATI

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm hemm ħaddiema taħt id-dekasteru tiegħu (i) każwali u (ii) bil-kuntratt u għal liema pożizzjonijiet f'kull każ?

Jista' jgħid kemm minn dawn ġie mitmum l-impieg/ingaġġ tagħhom jew għalqilhom it-terminu u ma ġġeddidx, inklużi dawk fuq bordijiet governattivi, parastatali jew ta' kull xejra oħra, mill-5 ta' Settembru, 1998' l hawn?

Fil-każijiet kollha separatament, jista' l-Ministru jgħid kemm ġie mħallas kumpens fejn applikabbli lil dawk fuq imsemmijin li ma baqgħux ingaġġati mill-Gvern preżenti?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: In-Numru ta' haddiema f'dan id-dikasteru fuq bazi kazwali huma 455.

Il-Gradi taghhom huma kif gej:

Consultant Opthalmic Surgeon 1 Psychologist 1 Medical Officer 2 Houseman 2 Pharmacist 39 Scientific Officer 1 Health Inspector 6 Medical Laboratory Technologist 27 Occupational Therapist 3 Podologist 14 Radiographer 5 Staff Nurse 66 Physiotherapist 17 Midwife 16 Speech Therapist 10 Enrolled Nurse 62 Pharmacy Technician 6 Nursing Officer 153 Cleaner/Labourer 1 Typist 15 Ward Clerk Assistant 8 TOTAL 455

Impjegati li huma ngaggati b'kuntratt huma 8:-

Chief Executive 1 Financial Controller 1 Catering Consultant 1 I.T System Administrator 1 Accounts Officer 1 Secretaries 2 Messenger 1

Mill-5 ta' Settembru 1998 'l hawn 7 impjegati (4 fis-Segretarjat tal- Ministru u 3 fis-Segretarjat tas-Segretarju Parlamentari) li kienu gew ingaggati b'kuntratt gie mitmum l-ingagg taghhom.

Il-Kumpens ta' kull wiehed kien ta' sitt (6) xhur salarju.

MARSA RACING CLUB

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 215 dwar il-Marsa Racing Club, jista' l-Ministru jgħid: (i) kif inhu maqsum u ta' xiex huwa dovut? (ii) Xi pjani għandu l-kumitat il-ġdid ta' tmexxija biex iħallas dan id- dejn li jidher li l-maġġor parti tiegħu ġie kkuntrattat jew ma tħallasx fi żmien l-Amministrazzjoni preċedenti? (iii) Għandu xi programm ta' pagamenti għall-kredituri tiegħu?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li matul is-sena 1997/98 il-Kumitat tal- Marsa Racing Club ħareġ bit-telf għall-ewwel darba b'deficit ta' madwar Lm40,000.

Barra minn dan kienet saret ukoll spiża kapitali ta' Lm51,000 li diġa' semmejt fit-tweġiba tiegħi għall-Mistoqsija Parlamentari Nru 215.

Meta tliet snin ilu l-Club daħal fi spiża kapitali kien qassam il-pagamenti fuq ħames snin b'mod li dawn setgħu jitħallsu kif stabbilit.

Fi żmien l-Amministrazzjoni preċedenti l-problema tad-dejn kompliet tikber bil-konsegwenza li l-Club sab ruħu f'pożizzjoni fejn ma jistax jagħmel programm dwar kif jistgħu jsiru ħlasijiet tal-pagamenti lill-kredituri tiegħu.

Il-Kumitat preżenti se jimpenja ruħu biex jara li jkun hemm żieda fid-dħul u jikkontrolla l-infieq biex jagħmel tajjeb għat-telf li sofra s-sena l- oħra u biex iħallas lura parti mid-dejn.

Il-Club mhux ser ikun f'pożizzjoni li jħallas lura d-dejn li għandu mal- Gvern iżda bi ħsiebu jonora l-kambjali kollha imsemmija fil-Mistoqsija Parlamentari Nru 837 kif diġa' beda jagħmel meta ħallas is-somma ta' Lm22,440 li suppost kellha titħallas fit-30 ta' Awissu 1998.

MARSA RACING CLUB

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: B'riferenza għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru 215 dwar id-dejn tal-Marsa Racing Club, jikkonferma l-Ministru li Lm100,000 dovuti bħala VAT kważi kollha kemm huma huma tal-perjodu mid-data ta' l- introduzzjoni tal-VAT sas-26 ta' Ottubru 1996, cioe' dovuti matul il- perjodu li fih il-Marsa Racing Club kien immexxi mis-Sur Paul Midolo li l- Gvern preżenti reġa' ħatar bħala chairman?

Jikkonferma l-Ministru li mill-introduzzjoni tal-VAT taħt Gvern Nazzjonalista sas-26 t a' Ottubru, 1996, il-Marsa Racing Club m'għamel l- ebda tentattiv (i) biex jara x'VAT kellu jħallas u (ii) biex jirregola ruħu mal-liġi?

Jaqbel il-Ministru li huwa inġust li l-ħtija ta' dan in-nuqqas jintefa' fuq il-kumitat tat-tmexxija tal-Marsa Racing Club li mexxa għal ftit xhur taħt is-Sur George Borg Cardona fl-aħħar amministrazzjoni?

X'qed isir mill- kumitat ġdid tat-tmexxija tal-Marsa Racing Club dwar dan id-dejn?

ONOR.

LOUIS GALEA: Mat tagħrif diġa' mogħti fil-Mistoqsija ċitata, għandi biss x'inżid li l-Kumitat tal-Marsa Racing Club kien kiteb biex joġġezzjona u jitlob spjegazzjoni tal-kontijiet li kienu ħarġu mid- Dipartiment tal-VAT.

ETC - TALBIET GĦAL IMPJIEGI

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid kemm irċeviet talbiet għal impjiegi il-Korporazzjoni ta' Xogħol u Taħriġ matul Awissu, Settembru u Ottubru 1998 u mil-liema settur ġew dawn it-talbiet?

Jista' jgħid ukoll kemm ġew impjegati persuni li kienu qed jirreġistraw, bis-saħħa ta' dawn it-talbiet?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: In-numru ta' talbiet u mil-liema settur ġew dawn it-talbiet f'Awissu, Settembru u Ottubru huma kif ġej:

SETTUR AWISSU SETTEMBRU OTTUBRU

Managers/Supervisors 2 4 8 2.

Professionals 20 30 14 3.

Technicians 33 21 35 4.

Clerks 64 67 65 6.

Farmers/Gardeners - 3 1 7.

Crafts/Trades 75 114 89 8.

M'Operators/Drivers 31 40 44 9.

Elementary Trades 60 98 103 TOTAL 330 421 452

In-numru ta' reġistranti li ġew impjegati bis-saħħa ta' dawn it-talbiet sal- lum kien ta' 126.

ETC - RAPPORT

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jippreżenta r-rapport dettaljat ta' kull xahar tal-Korporazzjoni ta' Xogħol u Taħriġ minn Lulju sal-lum?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Kopja tad-dokumenti hekk imsejħa Internal Statistics tal-Korporazzjoni tax-Xogħol u Taħriġ għax-xhur ta' Lulju, Awissu u Settembru 1998, tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

Nippresumi li dawn huma d-dokumenti li qed jitlob l-Onor.

Membru.

ETC - QTUGĦ MIR-REĠISTRU

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jagħti n-numru ta' persuni li nqatgħu mir-reġistrar xahar b'xahar f'Awissu, Settembru u Ottubru 1998 u r-raġuni li għaliha nqatgħu?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: In-numru ta' persuni li nqatgħu mir-reġistrar xahar b'xahar f'Awissu, Settembru u Ottubru kien 13, 42 u 57 rispettivament.

Ir-raġuni għaliex inqatgħu hi kif ġej: AWISSU SETTEMBRU OTTUBRU

M'accettawx impieg 3 1 15 M'attendewx tahrig 5 12 1 Jirregistraw u jahdmu 5 13 38 M'attendewx ghal intervista - 16 3 TOTAL 13 42 57

ETC - SPEZZJONIJIET

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid kemm saru spezzjonijiet minn uffiċjali tal-Korporazzjoni ta' Xogħol u Taħriġ xahar b'xahar f'Awissu, Settembru u Ottubru 1998?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-ispezzjonijiet li saru mill-uffiċjali tal- Korporazzjoni ta' Xogħol u Taħriġ f'Awissu 1998, Settembru 1998 u Ottubru 1998 kienu 589; 242; 978 rispettivament.

ETC - IMPJIEGI

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm persuni li nstabilhom xogħol mill-Korporazzjoni ta' Xogħol u Taħriġ xahar b'xahar f'Awissu, Settembru u Ottubru 1998?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll f'liema settur dawn il-ħaddiema ġodda ġew impjegati, jekk hux mas-settur pubbliku, settur privat eċċ?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: In-numru ta' persuni li nstabilhom xogħol mill- Korporazzjoni ta' Xogħol u Taħriġ xahar b'xahar f'Awissu, Settembru u Ottubru u f'liema settur hu kif ġej:

XAHAR SETTUR PRIVAT** SETTUR PUBBLIKU TOTAL

Awissu 78 31 109 Settembru 72 20 92 Ottubru 154 71* 225

* Nota: Mill-71 persuna li jidhru li ġew impjegati fis-settur pubbliku matul ix-xahar t'Ottubru jirriżulta li:

19 (loaders/cleaners) bdew jaħdmu matul Ġunju u Lulju

6 (clerks) bdew jaħdmu matul Mejju, Ġunju u Lulju

16 (stewards/stewardesses) bdew jaħdmu matul Lulju u Awissu

Feedback mill-Air Malta dwar dawn il-41 impiegi temporanji tas-Sajf waslet matul ix-xahar t'Ottubru.

**Jinkludi Hal Far/Job Centre/Għawdes - Full/Part Time.

ETC - SCHOOL LEAVERS

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid kemm bdew jirreġistraw school leavers mal-Korporazzjoni ta' Xogħol u Taħriġ xahar b'xahar f'Awissu, Settembru u Ottubru, 1998?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: In-numru ta' school leavers li bdew jirreġistraw mal-Korporazzjoni tax-Xogħol u Taħriġ xahar b'xahar f'Awissu, Settembru u Ottubru hu kif ġej:

Awissu 113 Settembru 93 Ottubru 121

SKEJJEL - MĠARR - SKOLA PRIMARJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid x'passi ntalbu jittieħdu l-pulizija, u f'liema dati, dwar il-protezzjoni li ntalbet mill-Ministeru ta' l-Edukazzjoni biex il-kuntrattur ikun jista'jibda x-xogħol fuq l-iskola primarja ta' l-Imġarr (Malta)?

X'passi ttieħdu mill-pulizija biex jipprovdu l-protezzjoni ħalli x-xogħol ikun jista' jibda fuq is-sit ta' l-iskola primarja ta' l-Imġarr?

ONOR.

TONIO BORG: Id-Dipartiment ta' l-Edukazzjoni talab il-protezzjoni tal-Pulizija f'żewġ okkażjonijiet biex ikun jista' jibda x-xogħol mill- kuntrattur.

Dawn kienu fit-28 ta' Ottubru, 1998, u fit-12 ta' Novembru, 1998.

Dwar it-tieni parti tal-mistoqsija ninsab informat li l-Pulizija ħadu l- passi kollha meħtieġa ħalli x-xogħol ikun jista' jibda.

SKEJJEL - TFAL BI BŻONNIJIET SPEĊJALI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Hemm tfal bi bżonnijiet speċjali li qed jittieħdu l-iskola "normali" f'mini vans normali u mhux akkumpanjati, meta sas-sena li għaddiet kienu jittieħdu bi trasport apposta u akkumpanjati.

Jista' l-Ministru jgħid għaliex qed jiġri dan?

Jistgħu dawn it-tfal jerġgħu jibdew jittieħdu bi trasport apposta u jkunu akkumpanjati?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ser ngħaddi t-tagħrif li laħqu għaddewli:

Fil-bidu tas-sena l-persuna li kienet tagħmilha ta' escort sabet diffikulta' biex tibqa' tagħmel dan.

Issa din il-persuna se terġa' tibda tagħmilha ta' escort.

ĦAMRIJA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jaf il-Ministru li ċertu kuntrattur qed jarmi kwantita' ta' ħamrija tajba għal ġot-Tarzna fejn wara qed tmur tintrema ġol-baħar?

Billi jien informat li din il-ħamrija hi tajba (għajr għal ftit ġebel li fiha), jista' d-Dipartiment ta' l-Agrikoltura jinvestiga bis-serjeta' ħalli din il-ħela ta' ħamrija ma tkompliex?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Id-Dipartiment ta' l-Agrikoltura diġa ħa passi sabiex dan il-materjal ta' ħamrija mħallta mal-ġebel jintuża bħala subsoil ġo Corradino Grounds li għandhom bżonn xi 6,400 metru kubu.

Madwar 4,000 metru kubu ser jiġu maħżuna fil-qrib biex 'il-quddiem jintużaw fil-post stess biex jitħawlu xi siġar u arbuxelli.

Materjal żejjed għandu jinġarr għall-mixtla ta' Wied Incita.

SAĦĦA - DIRETTUR TAN-NURSING

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru ġentilment jelenka l-prijoritajiet li qed taħdem fuqhom id- direttur tan-Nursing?

Fejn hu l-uffiċċju tagħha llum u fejn ġiet offruta bħala uffiċċju taħt it- tmexxija preċedenti?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant, illi l- prioritajiet li qed tahdem fuqhom id-Direttur tan-Nursing huma:

a. Ezercizzju biex jigu utilizzati bl-ahjar mod ir-rizorsi umani

b. It-twaqqif ta' sotto kumitati minn kull livell tan-Nursing, biex ghall-ewwel darba fuq livell ta'nursing, jigu ndirizzati problemi relatati mall-professjoni ta' l-infermiera fil-livell mistenni fil- millenju l-gdid.

Wara l-bidla fl-amministrazzjoni f'Settembru li ghadda, l-ufficcju tad- Direttur tan-Nursing gie trasferit ghall-ewwel sular tad-Dipartiment tas- Sahha that is-sular li jokkupa l-Ministeru tas-Sahha.

Taht l-amministrazzjoni precedenti, id-Direttur tan-Nursing, kien jokkupa bicca kamra mehuda minn kuritur fid-Dipartiment tas-Sahha, minghajr arja ta' xejn u wisq iktar minghajr ghajnuna ta' ebda impjegat.

SPTAR SAN LUQA - INFERMIERA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jikkonsidra l-Ministru li jiltaqa' f'laqgħa apposta man-nurses kollha li jaħdmu fl- Isptar San Luqa biex jiddiskuti magħhom il-problemi li qed jiltaqgħu magħhom waqt il-qadi ta' dmirijiethom?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant, illi l-infermiera ta' l-isptarijiet kollha, mhux biss ta' San Luqa, ghandhom jirreferu u jiddiskutu mad-Direttur tan-Nursing fuq kull suggett jew problemi li jiltaqghu maghhom waqt il-qadi ta' dmirijiethom.

Ninsab infurmat illi, l- infermiera kollha gew infurmati permezz ta' ittra mahruga mid-Direttur tan- Nursing, li d-Direttur allokat gurnata fil-gimgha biex tiltaqa' ma l- infermiera fuq bazi individwali.

DELIMARA - QTUGĦ FIL-PROVVISTA TA' L-ELETTRIKU

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jidħol fil-każ tal-familja li toqgħod f'Delimara, u li isimha qed jintbagħat separatament, li s'issa għadhom bla dawl elettriku fid-dar tagħhom?

Jaħseb il-Ministru li lejliet is-sena 2000 hu ta' mistħija li għad għandna familja bi tfal żgħar li jridu jgħixu u jistudjaw bid-dawl tal- lampa tal-pitrolju għax ebda amministrazzjoni ma rnexxielha twassal id-dawl elettriku sa ħdejhom?

X'inhi l-problema li qed twassal lil din il-familja biex tibqa' bla elettriku?

Billi qabel kien jingħad (inkluż f'diversi rappreżentazzjonijiet li għamilt jien) li kienet qed issir oġġezzjoni mid- Deutsche Welle, issa ladarba dan l-istazzjon għalaq, jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li din il-familja għadha bla elettriku?

Jista' l-Ministru ġentilment jintervjeni biex din il-familja ma tibqax tgħix f'dawn il-kondizzjonijiet degredanti?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nfurmat li t-talba għall-elettriku f'Delimara ġiet mistħarrġa mill-Korporazzjoni Enemalta u jirriżulta li ntbgħatet stima lill-applikant skond kif provdut fir-regolamenti.

Meta jkun hemm risposta għal din l-istima, il-Korporazzjoni tkun f'pożizzjoni biex tieħu l-passi meħtieġa.

BANEK - BANK OF VALLETTA - SKRIVANI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru ġentilment jgħid f'liema stadju saret verifikazzjoni taċ- ċertifikati ta' dawk magħżula għal grad ta' clerk mal-Bank of Valletta?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Risposta tingħata f'seduta oħra.

GUDJA - TRIQ IL-MARKIZA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li titwaħħal bozza fi Triq il-Markiza, fil-Gudja?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

Interpellant qed tiġi kkunsidrata flimkien ma' talbiet oħra.

GUDJA - TRIQ TONI ZAMMIT

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li titwaħħal bozza fi Triq Toni Zammit, fil- Gudja?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

Interpellant qed tiġi kkunsidrata flimkien ma talbiet oħra.

GUDJA - TRIQ ĦAL RISQUN

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li titwaħħal bozza fi Triq Ħal Risqun, fil-Gudja?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nfurmat li x-xogħol biex titwaħħal bozza fit- triq imsemmija diġa inbeda.

GUDJA - TRIQ ĦAL GĦAXAQ

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li titwaħħal bozza fi Triq Ħal Għaxaq, fil-Gudja?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba magħmula mill-Onor.

GUDJA - TRIQ DORELL

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li titwaħħal bozza fi Triq Dorell, Gudja?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nfurmat li d-dawl fit-triq imsemmija huwa adekwat.

GUDJA - TRIQ IL-PLUVIERI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li titwaħħal bozza fi Triq il-Pluvieri, fil- Gudja?

ONOR.

MINISTERU TAL-BIEDJA U SAJD - SEGRETARJU PERMANENTI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid x'passi se jittieħdu mill-ministeru tiegħek dwar il-punti mqajjma f'korrispondenza tas-26 ta' Settembru 1998 lis-segretarju permamenti tal-Ministeru tiegħek dwar "il-bżonn urġenti li s- settur ta' l-inbid Malti jiġi regulat in linja man-normi ta' l-Unjoni Ewropea"?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nitlob l-Onor.

Interpellant jispeċifika għall-liema korrespondenza qed jirreferi.

Abbozz ta' liġi ġdida dwar l-inbid qed tiġi diskussa fil-Wine Advisory Board.

SKEJJEL - GŻIRA - MANUTENZJONI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta se jkompli x-xogħol li kien maħsub li jsir, ta' twieqi fl-arkati li hemm fl-iskola primarja tal-Gżira biex jilqgħu għall-kesħa fix-xitwa u s-sħana fis-sajf?

X'arranġamenti qed isiru biex jintlaħaq qbil bejn l-iskejjel primarji/sekondarji tal-Gżira għal użu komuni tas-sala li hemm fil- kumpless?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li dan ix-xogħol hu maħsub li jibda fi żmien qasir.

Diġa saru l-kuntratti meħtieġa mid-Diviżjoni, u l-perit inkarigat mix-xogħol żar l-iskola imsemmija u ddiskuta mal-kap x-xogħlijiet li jridu jsiru.

Hemm qbil assolut bejn il-Kapijiet taż-żewġ skejjel dwar l-użu tas-sala tal- kumpless.

Dan jintlaħaq permezz ta' kuntatti kontinwi bejn iż-żewġ kapijiet li ddikjaraw li m'għandhomx problemi dwar dan.

SKEJJEL - GŻIRA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'passi hemm maħsuba li jittieħdu fl-iskola primarja tal-Gżira biex isiru klassijiet iċken b'inqas tfal biex jiġu megħjuna tfal li għandhom diffikultajiet u żvantaġġi biex jitgħallmu?

X'għajnuna qed jingħataw il-kap u l-għalliema ta' l-iskola primarja tal- Gżira biex ikunu jistgħu jilħqu t-tfal kollha f'din l-iskola, anki dawk bi ftit dispożizzjonijiet għat-tagħlim?

ONOR.

LOUIS GALEA: Normalment s'issa l-popolazzjoni fil-klassijiet ta' l- iskejjel primarji hi ta' 30 tifel u/jew tifla.

Il-popolazzjoni fil-klassijiet ta' l-iskola primarja tal-Gżira hija hekk:

Yr.

1 (1): 24 Yr.

1 (2): 22 Yr.

2 (1): 17 Yr.

2 (2): 15 Yr.

3 (1): 22 Yr.

3 (2): 23 Yr.

4 (1): 22 Yr.

4 (2): 21 Yr.

5 (A): 23 Yr.

5 (B): 21 Yr.

6 (A): 25 Yr.

6 (B): 21

Għalhekk in-numri huma raġjonevoli biex jintlaħqu it-tfal kollha, inklużi dwak bi bżonnijiet speċjali.

Meta tifel/tifla bi bżonnijiet speċjali ma jattendix/tattendix l-iskola, il- facilitator li tieħu ħsiebu/a tgħin it-tfal batuti.

Din is-sena l-għalliem tal-Complimentary Education qed imur din l-iskola tlett darbiet fil-ġimgħa.

Darba minnhom qed jieħu ħsieb tfal li għandhom bżonn l-għajnuna.

SKEJJEL - SIR ADRIAN DINGLI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'passi jittieħdu fuq is-sit tal-Junior Lyceum Sir Adrian Dingli biex jiġi żgurat li x-xogħol li għaddej ma jħarbatx il-ħajja ta' l-iskola?

ONOR.

LOUIS GALEA: Fuq is-sit tal-Junior Lyceum Sir Adrian Dingli qed isir xogħol strutturali fuq il-parti tan-nofs ta' l-iskola skond il-pjan imħejji għall-proġett.

L-istess pjan jipprovdi biex ix-xogħol isir mingħajr tfixkil fit-tagħlim.

S'issa ma jirriżultalix ilmenti dwar tħarbit fil-ħajja ta' l-iskola.

Fil-każ nieħu l-passi oportuni.

IMPJIEGI - ĦADDIEMA LI KORREW FUQ IX-XOGĦOL

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew irrapportati każi fejn ħaddiema tal-Gvern korrew fuq ix-xogħol fl-aħħar għaxar snin?

Kemm kien hemm ħaddiema nvoluti f'dawn il-każi?

Limitatament għas-sena li qegħdin fiha u ta' qabilha, f'liema dipartimenti ġew irrapportati każi ta' din ix-xorta?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-istatistika li nżammet mis-sena 1989 hi ta' ħaddiema li japplikaw għal benefiċċju tal-korriment.

Iċ-ċifri huma kif indikat hawn taħt:

1989 1,007 1990 1,106 1991 892 1992 801 1993 649 1994 665 1995 654 1996 522 1997 637 1998 (sal-31.10.1998) 426

Ma tinżammx statistika ta' kemm-il persuna korrew skond id-Dipartiment fejn jaħdmu.

L-istatistika li tinżamm tindika jekk persuna taħdimx:

(a) mal-Gvern (b) mal-Parastatali (c) mas-settur privat (d) għar-rasha.

ĊITTADINANZA - ĊITTADINANZA MALTIJA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien l-għadd ta' nies li ngħataw ċittadinanza Maltija fl-aħħar ħames snin inkluż din is-sena?

Kemm ħarġu permessi ta': (a) reġistrazzjoni; u (b) naturalizzazzjoni rispettivament?

ONOR.

TONIO BORG: It-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant hu kif jidher fit-Tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is- seduta.

UNIVERSITA' - ISTITUTI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm u liema huma l-institutes li twaqqfu u qegħdin joperaw taħt il-kappa ta' l-Universita' ta' Malta?

Kemm hemm studenti u gradwati li qed jagħmlu riċerka jew qed jistudjaw f'dawn l- institutes din is-sena?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

QORTI - ESPERTI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid meta ġiet istitwita inkjesta dwar esperti maħtura mill- qorti, b'bord presedut mill-Imħallef Victor Borg Costanzi, u x'kienu t- terms of reference tal-bord?

Jista' l-Prim Ministru jgħarraf lill-Kamra jekk l-inkjesta ntemmitx u f'każ affermattiv, jista' jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra r-Rapport ta' l- Inkjesta?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab infurmat li l-inkjesta dwar esperti maħtura mill-Qorti ġiet istitwita fis-7 ta' Lulju 1997 meta l-Prim Ministru ta' dak iż-żmien waqqaf Bord ta' Inkjesta presedut mill- Imħallef V Borg Costanzi.

It-terms of reference tal-Bord kienu dawn:-

(i) biex jeżamina l-kriterji u l-arranġamenti li hemm illum għal pagamenti tad-drittijiet ta' esperti tal-Qorti;

(ii) biex jara jekk, fl-aħħar tliet snin, dawn il-kriterji u arranġamenti ġewx applikati kif jixraq, u jekk, allura, sarux xi pagamenti iżjed milli jistħoqq;

(iii) biex jara, fil-każ, x'kien li ġieb dawn il-pagamenti mhux mistħoqqa u fejn kienet taqa r-responsabbilta għal dan;

(iv) biex jinvestiga l-allegazzjonijiet li saru f'Rapport fuq dan is-suġġett lill-Avukat Ġenerali;

(v) biex jagħmel rakkmandazzjonijiet sabiex jitjiebu l-arranġamenti amministrattivi li hemm illum għal pagamenti tad-drittijiet ta' esperti tal-Qorti.

Ninsab infurmat ukoll li l-Bord kellu oriġinarjament ilesti r-rapport tiegħu fi żmien xahar, jiġifieri sas-16 ta' Awissu 1997.

Dan iż-żmien kien ġie mġedded mill-Prim Ministru ta' qabel u issa, fuq talba tac-Chairman tal-Bord iż-żmien ġie mġedded għall-aħħar darba sal-31 ta' Jannar 1999.

Il-Bord ippreżenta interim report fl-20 ta' Awissu 1998 li jitratta biss l-ewwel punt imsemmi fit-terms of reference.

SPTAR MONTE CARMELI - RAPPORT TA' OMBUDSMAN

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid x'miżuri ttieħdu sal-lum wara li ġie mxandar ir-rapport tal- Ombudsman dwar il-kondizzjonijiet fi Sptar Monte Carmeli?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-Interim Hospital Management Team qieghed jaghmel laqghat regolari specifikament indirizzati lejn mizuri konnessi mar-rapport ta' l-Ombudsman.

S'issa qeghdin fi process biex:

Jinxtraw oggetti necessarji bhal lockers, purtieri, inkwadri u affarijiet simili biex il-quality of life tal-pazjenti titjieb.

Dawn ghandhom jitlestew f'qasir zmien.

2.Admission Wards.

Qieghed isir studju ta' l-erbgha swali, jigifieri MW2, FW6, MW10,FW10, bil hsieb illi s-secure facilities ta' MW10 u FW10 jistghu jigu provduti b'mod izjed addatat.

Wara li tlesta ix-xoghol fil-FW8 u FW7, xi gimgha u nofs ilu beda l-face lifting tal FW6 u dan ser jitkompla ghal-xoghol izjed estensiv.

2.Seclusion Policy

Kien diga gie ippreparat Draft Policy illi dan qieghed jigi introdott go l- isptar.

4.Customer Care Service

Gie mhejji Patients Information Leaflet, li jinkludi informazzjoni fuq kif wiehed jista jghamel ilmenti.

Giet inkarigata wkoll persuna illi qeghda thejji complaints procedure.

5.Kategorizazzjoni ta' pazjenti

Dan ix-xoghol ilu li beda hafna qabel l-Ombudsman Report.

Qieghed jitkompla izda jezistu problemi fis-sens ta' rezorsi limitati li ma jistghux jigu indirizzati mil-lum ghal ghada.

SERVIZZ ĊIVILI - IMPJEGATI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm huwa l-għadd ta' mpjegati fil-General Civil Service li għandhom grad Universitarju?

Kemm huwa l-għadd ta' mpjegati fil-general service?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab infurmat illi l-għadd ta' impjegati fil- General Service li għandhom grad Universitarju, inkluż diplomi,huwa ta' 259.

L-għadd ta' impjegati fil-gradi tal-General Service huwa ta' 4,001.

DJAR - REVIŻJONI TA' KERA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jara li tiġi riveduta l- kirja tal-persuna, li d-dettalji tiegħu qed jintbagħtu separatament, peress li għandu Lm390 kera fis-sena meta hu mpjegat b'paga baxxa?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tajt struzzjonijiet lid-dipartiment biex jibgħatu għall-persuna ħalli ssir ir-reviżjoni skond il-proċedura stabbilita.

JOINT OFFICE - REF R682/97

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid fiex waslet it-talba għal xiri ta' proprjeta' tal-Joint Office bin-numru R682/97?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li wara li ġew solvuti diffikultajiet dwar l-ammont tal-kera li qed jitħallas, issa qed tittieħed azzjoni biex il- proprjeta' li qed jirriferi għaliha l-Onor.

Interpellant tiġi reġistrata mar-Reġistratur ta' l-Artijiet.

Meta jitlesta dan il-proċess, l-applikant jiġi mitlub jersaq għall-kuntratt għax-xiri tal-proprjeta' in kwestjoni.

DJAR - KAŻ HA663/95

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jara fiex waslet l- applikazzjoni HA663/95 għal skema I ta' l-Awtorita' tad-Djar?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nirreferi lill-Onor.

Membru għat-Tweġiba li kont tajt għall-Mistoqsija Parlamentari Nru. 1039 li kien għamel hu stess u li hija identika għal din il-Mistoqsija.

SAĦĦA - FLUS IMĦALLSA F'OVERTIME

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm tħallsu flus f'overtime għax-xhur ta' Settembru u Ottubru, 1998 għall-impjegati fid-diviżjoni tas-Saħħa?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll kif tqassmu dawn il-flus għall-overtime fid-dipartiment tal- Onchology u Radiotherapy fl-Isptar Sir Paul Boffa?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Matul ix-xhur ta' Settembru u Ottubru 1998 thallset is-somma ta' LM105,749 u LM135,153 rispettivament.

Fid-Dipartiment tal-Onkologija u Radjoterapija thallsu LM369.79 f'Settembru u LM644.66 f'Ottubru.

BORMLA - TISWIJA TA' GALLARIJI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jgħid meta se jiġu rranġati l-gallarijiet tal-post, li d-dettalji tiegħu qed jintbagħtu separatament, liema talba ilha li ġiet approvata?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nitlob lill-Onorevoli Interpellant jagħmel din il-mistoqsija lill-Ministru konċernat.

ARTIJIET - REFUND TA' KERA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid meta se jingħata refund għal kera li tħallset mill-persuna, li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, għall-post li hija ma baqgħetx tgħix fih?

ONOR.

TONIO BORG:Ninsab informat li r-refund tal-kera li qed jirriferi għalih l-Onor.

Interpellant se jitħallas dalwaqt.

ŻURRIEQ - TAL-BEBBUX - CULVERTS

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid jekk ġiex mibdi l-proġett tal-culverts fl-Estate tal-Bebbux ġewwa ż-Żurrieq, jekk hux se jitkompla peress li dan id-dewmien qiegħed jikkawża dannu lir-residenti?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li l-Proġett tal-Culvert f'Tal-Bebbux, iż-Żurrieq, se jitkompla hekk kif it-temp jippermetti.

ĦAL-TARXIEN - TRIQ ĊIKKU SALIBA

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jiddikjara sa meta se jkun mibdi u tterminat l-asfaltar ta' Triq Ċikku Saliba, f'Ħal Tarxien?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li x-xogħol indikat mill- Onor.Interpellant ser isir skond il-prijoritajiet tad-Dipartiment, u dan wara li jiġi assigurat li x-xogħol kollu ta` servizzi jkun lest.

ĦAL-TARXIEN - TRIQ PAWLU SCHEMBRI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: JIsta' l-Ministru jiddikjara sa meta se jkun mibdi u tterminat l-asfaltar urġenti ta' Triq Pawlu Schembri, f'Ħal Tarxien?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li x-xogħol indikat mill-Onor.

Interpellant ser isir skond il-prijoritajiet tad-Dipartiment, u dan wara li jiġi assigurat li x-xogħol kollu ta` servizzi jkun lest.

TARXIEN - TRIQ IT-TRAMUNTANA

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jiddikjara sa meta se jkun mibdi u tterminat l-asfaltar urġenti ta' Triq it-Tramumtana, f'Ħal Tarxien?

ONOR.

Interpellant ser isir skond il-prijoritajiet tax-xogħol tad-Dipartiment, u dan wara li jiġi assigurat li s-servizzi kollha meħtieġa jkunu mqegħda fil- post.

TARXIEN - TRIQ DUN GWANN MAMO

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jiddikjara sa meta se jkun inbeda u tterminat l-asfaltar urġenti ta' Triq Dun Gwann Mamo, f'Ħal Tarxien?

ONOR.

TARXIEN - TRIQ L-IMQADES TAL-QEDEM

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jiddikjara sa meta se jkun inbeda u tterminat l-asfaltar urġenti ta' Triq l-Imqades tal-Qedem, f'Ħal Tarxien?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li x-xogħol f`din it-triq għadu kif tlesta.

TARXIEN - TRIQ BJAĠU GALEA

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jiddikjara sa meta se jkun inbeda u tterminat l-asfaltar urġenti ta' Triq Bjaġu Galea, f'Ħal Tarxien?

ONOR.

ENEMALTA

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid x'talbiet hemm pendenti mill-kunsilli lokali biex jitwaħħlu bozoz fit-toroq tal-lokal tagħhom?

Jista' l-Ministru jagħti risposta, raħal b'raħal u jagħti l-isem tat-triq f'kull każ?

Kemm huwa n-numru totali ta' dawn il-każi?

Kemm minn dawn it-talbiet ġew sodisfatti mill-5 ta' Settembru 1998 sal-lum?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nfurmat li l-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar mill-Korporazzjoni Enemalta u għalhekk tali informazzjoni ma tistax tingħata għalissa.

STORM WATER MASTER PLAN

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid fiex wasal ix-xogħol li kien inbeda mill-amministrazzjoni preċedenti dwar il-kontroll ta' l-ilma tax-xita msejjaħ l-istorm water master plan?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li risposta tingħata f'xi seduta oħra.

IMPJANTI TAR-REVERSE OSMOSIS

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid f'kull impjant tar-reverse osmosis, kemm hu n-numru totali ta' trains li hemm u kemm minn kull waħda qegħda taħdem bħalissa?

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant hija din:

IMPJANT NUMRU TA' TRAINS TRAINS JAHDMU

Lapsi 12 4 Cirkewwa 5 3 Pembroke 12 6 Marsa 2 1

WSC/ENEMALTA/MALTACOM

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jispjega lill-Kamra x'tip ta' kordinazzjoni teżisti bejn id-Dipartiment tat-Toroq u l-korporazzjonijiet tas-servizzi pubbliċi - il-Water Services Corporation, l-Enemalta u l- Maltacom - biex ikun hemm sens fl-immaniġġjar tat-toroq ta' pajjiżna?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li minn meta ġie stabbilit id- Dipartiment tat-Toroq, il-Korporazzjonijiet tas-Servizzi Pubblici kienu dejjem mitluba jinfurmaw lid-Dipartiment bi kwalunkwe xogħol li jkunu ser jagħmlu fit-toroq sabiex id-Dipartiment ikun jista` jikkordina: bejniethom u ma entitajiet oħra bħal Awtorita` tat-Trasport Pubbliku, il-Pulizija u l- Kunsill Lokali u meta jkun kollox f`post, id-Dipartiment tat-Toroq joħroġ il-permessi neċessarji biex ix-xogħlijiet ikunu jistgħu jiġu esegwiti.

Fil-preżent qed jiġi evalwat x`inhu l-aħjar tip ta` koordinazzjoni trid issir biex ma jiġrix bħalma ġara li toroq jerġgħu jinqalgħu ftit wara li jkunu tlestew.

SANT'ANTNIN - IMPJANT TA' RIĊIKLAĠĠ

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġie trattat ilma tad-drenaġġ mill-Impjant ta' Sant'Antnin, sena b'sena minn mindu beda jaħdem?

Kemm minn dan l-ilma ntuża u kemm intrema?

Kemm hija mifruxa s-sistema ta' distribuzzjoni ta' dan l-ilma?

Hemm ħsieb biex din titjieb?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Jien infurmat li minn mindu beda jaħdem l- impjant ta' Sant'Antnin il-volum ta' l-ilma li ġie ttrattat huwa kif ġej:

SENA VOLUM (x 1000 METRI KUBI)

1984 0372 1985 0550 1986 0815 1987 0920 1988 1156 1989 1139 1990 1548 1991 1703 1992 1604 1993 1562 1994 1470 1995 1358 1996 1442 1997 0873 1998 1516

EUROPEAN INVESTMENT BANK

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal- ftehim li kien għamel Gvern Nazzjonalista preċedenti mal-European Investment Bank, meta biex jissellef flus għal użu partikolari intalab li jdaħħal taxxa fuq id-drenaġġ?

Billi issa jidher li din it-taxxa se tiġi rtirata, jista' jgħid x'se jiġri billi issa nkisru l-kondizzjonijiet?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-tariffi ta' l-ilma ppubblikati waqt il- Konferenza stampa ta' nhar is-Sibt 21 ta' Novembru 1998 mogħtija mill-Prim Ministru, jinkludu dak kontemplat fil-ftehim li kien sar mal-European Investment Bank u ċioe f'paragrafu numru 6.09 tal-istess ftehim li kopja relattiva tpoġġiet fuq il-mejda tal-kamra bi tweġiba għall-mistoqsija numru 1381.

WSC

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm tħallas overtime l-impjegat tal- Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma, li ismu qed jintbagħat separatament, matul il-perjodu Ottubru 1995 - Ottubru 1998, kull sena separatament?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nfurmat li l-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma qed tiġbor l-informazzjoni meħtieġa u għalhekk tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

KORPORAZZJONIJIET - BORDIJIET

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il darba ltaqgħu l-bordijiet tad- diretturi tal-korporazzjoni li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu matul il- perjodu 1/1/95 - 31/12/96 u mill- 1/1/97 sal-lum?

ONOR.

Interpellant tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

WSC/ENEMALTA - REVIŻJONI TAR-RATI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid jekk hux qiegħed jikkonsulta mal- bordijiet tad-diretturi tal-korporazzjonijiet għas-Servizzi ta' l -Ilma u Enemalta fl-eżerċizzju tar-reviżjoni tar-rati tas-servizzi ta' l-ilma u l- elettriku?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li fl- eżerċizzju msemmi saru konsultazzjonijiet mal-management taż-żewġ korporazzjonijiet.

VALLETTA: TRIQ L-IFRAN - DAWL

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li l-parti ta' Triq l-Ifran, fil-Belt, bejn Triq San Gwann u Triq Santa Lucia, tiġi mdawwla aħjar peress li bħalissa din tinsab mudlama?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li l-parti tat-triq imsemmija hija mdawwla tajjeb pero' hemm ħtieġa ta' xogħlijiet ta' manutenzjoni.

BIRŻEBBUGA - BAJJA TA' SAN ĠORĠ

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra meta se jispiċċa x-xogħol ta' upgrading tal-playing field fil-Bajja ta' San Ġorġ, Birżebbuga li jifforma parti mill-proġett ta' embellishment tas-South?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li t-tenders għal Play Equipment u Safety Material tal-playing field fil-Bajja ta' San Ġorġ, Bireżebbuġa ġew awarded.

Ix-xogħol mistenni li jkun lest fi żmien qasir.

ŻURRIEQ - TRIQ NAPULJUN

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta x-xogħlijiet neċessarji fi Triq Napuljum kontrada ta' Bebbux, fiż-Żurrieq se tiġi rranġata u magħmula b'mod illi ma tibqax taqleb għal ġol-garaxxijiet (basements) tar-residenti?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li l-asfaltar ta` dawn it-toroq isir skond il-prijoritajiet tad-dipartiment sintendi wara li jkun zgurat li s- servizzi jkunu tqiegħdu kollha b`mod permanenti.

MOSTA - GARAXX NRU.

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid fuq liema kriterju l-Adv.

No. 260 sale tale quale għal garage No. 1 tal-gazzetta tal-Gvern tad- 9 ta' Ottubru, 1998, li bħala tender ma kellhomx jiġu sottomessi dawk inqas minn Lm7,800?

Il-Ministru ma jarax li dan huwa għoli ħafna meta ftit tax-xhur ilu dawn inbiegħu mill-istess Housing Authority għal Lm5,800?

Jista' l-Ministru jara li dan jiġi rivedut mill-ġdid?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Dan il-garaxx kien oriġinarjament abbinat ma maisonette li nħareġ għall-allokazzjoni taħt skema tal-Awtorita' tad-Djar, taħt is-sistema tal-punti u taħt kondizzjonijiet ta' sussidju.

F'din il- ħarġa l-prezz kien ta' Lm5,800.

Peress li dan il-garaxx issa ħareġ għall-bejgħ b'sejħa għall-offerti l- prezz mitlub huwa dak fis-suq miftuħ.

ŻURRIEQ - TISWIJA TA' TRIQ

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid jekk triq pubblika li kienet ġiet arbitrarjament imkissra minn sidien ta' barriera fil-kontrada ta' Bassasa limiti taż-Żurrieq li huma ġew misjuba ħatja ta' dan ir-reat, hijiex se tiġi rranġata billi tiġi mogħtija wiċċ tal-konkos jew inkella jekk humiex se jiġu mqabbda l-istess sidien tal-barriera jagħmlu l-istess xogħlijiet a spejjeż tagħhom sabiex tieqaf is-sofferenza inutli li għaddejjin minnha dawk li jużaw l-istess triq?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Id-Dipartiment ta' l-Agrikoltura m'għandu l-ebda talba formali mill-bdiewa biex tiġi rranġata xi triq tal-bdiewa fl-inħawi tal-Bassasa limiti taż-Żurrieq.

Is-suggeriment tal-Onor.

Interpellant se jiġi kkonsidrat.

VALLETTA - XOGĦOL FIL-KNEJJES

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jikkonferma li l-konsulent Franċiż Frank Franjou ingħata xogħol ta' konsulenza dwar sistema ta' dawl f'żewġ knejjes ġewwa l-Belt?

Minn min inħareġ dan ix-xogħol?

Jekk ix-xogħol qiegħed isir mill-kumitat tar-riabilitazzjoni tal-Belt (Valletta), jista' l-Ministru jgħid jekk il-kumitat approvax dan ix-xogħol?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-Onor.

Interpellant jaf li dan il- konsulent Franċiż ingħata direct order mill-Gvern preċedenti biex jipprepara disinn għad-dawl ta' Triq ir-Repubblika.

Peress li hemm ix-xewqa li l-faċċata taż-żewġ knejjes ta' ħdejn Kastilja jingħataw dawl xieraq hu ġie mitlub jagħmel kwotazzjoni għal dan id-disinn u b'hekk jiġu ffrankati spejjeż peress li jista' jagħmel dan ix-xogħol waqt li jkun f'Malta in konnessjoni ma' Triq ir-Repubblika.

Kif diġa' rrispondejt lill-Onor.

Interpellant il-Kumitat il-ġdid għadu ma ġiex imwaqqaf.

Madankollu jien informat li ilha ħafna li ttieħdet deċiżjoni mill-VRC li l-bini prinċipali jingħata dawl skond rapport li kien tħejja mill-istess kumitat xi żmien ilu.

SKEJJEL - EŻAMIJIET TAL-MATSEC

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jara li l-persuna nkarigata tieħu l-passi sabiex tiġi emendata t-time-table tal-Matsec Examinations fil-każ tas-suġġett ta' l- English Literature u dan peress li se jikklaxxja ma' żewġ suġġetti importanti li huma l-Fiżika u l-Matematika ta' London University?

Il-Ministru qed jara li jekk ma jsirux l-emendi neċessarji f'din it-time- table tinħoloq tensjoni, ansjeta' u ċertu paniku fost l-istudenti li f'ċertu suġġetti bħall-Fiżika u l-Matematika jkunu bilfors iridu iktar minn ċans wieħed għad-dħul fis-Sixth Form/Junior College?

Jista' l-Ministru jara li jittieħdu passi peress li jekk ma jsir xejn jidher li dan huwa forma oħra ta' numerus clausus?

ONOR.

LOUIS GALEA: Billi l-eżamijiet tal-Matsec u dawk ta' bordijiet l- oħra jsiru fl-istess żmenijiet, hija diffiċli ferm li ebda eżami ta' bord ma jaħbat ma xi eżami ta' xi bord ieħor (mhux biss ta' Londra).

Din hi problema li tinqala' kull sena u li għaliha m'hemmx soluzzjoni.

SPTAR SAN LUQA - KAŻI TA' MRSA

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid x'inhu jsir mid-dipartiment biex tittaffa l-problema li għandu l-Isptar San Luqa b'MRSA u kemm hi gravi?

F'liema wards id-dipartiment qed isib l-iktar każi?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-Isptar San Luqa għandu struttura ta` sorveljanza kontinwa tal-każijiet kollha ta` MRSA bbażata fuq prattiċi Ewropej.

Kull każ ta` MRSA li jinstab wara analizi batterjologika jigi notifikat lill- Infection Control Unit ta` l-Isptar.

Kull pazjent jigi ttratat jew dekolonizzat skond policy stabilita u miktuba.

Sabiex jitnaqqas il- potenzjal ta` "cross-contamination" giet stabilita ward speċjali sabiex dawn il-pazjenti jiġu iżolati ġewwa fiha sakemm jingħataw it-trattament neċessarju.

Il-livell tal-MRSA ġewwa l-iSptar San Luqa jikkompara ma` dawk li ssib fi sptarijiet Ingliżi.

Ma tistax ssemmi wards partikolari għaliex is- sitwazzjoni hija waħda varjabbli.

PARTIT NAZZJONALISTA - PROGRAMM ELETTORALI - WEGĦDA 194

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Fid-dawl tal-wegħda 194 fil-Programm Elettorali tal-Partit Nazzjonalista, jista' l-Ministru jgħid jekk il-gvern jaqbilx mal- koabitazzjoni u jekk hux se jaċċetta l-koabitazzjoni f'Malta?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-proposta msemmija fil-Programm Elettorali tal- Partit Nazzjonalista taħseb biex tħares l-interessi ta' l-ulied li jitwieldu minn relazzjoni ta' ko-abitazzjoni u li tħares lil kull persuna minn xi forma ta' sfruttament, dejjem mingħajr preġudizzju għad-drittijiet u obbligi li joħorġu minn żwieġ validu.

Nistieden lill-Onor.

Membru tgħidli jekk għandhiex xi oġġezzjoni dwar dan.

FGURA: PJAZZA PATRI REDENT - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li x-xogħol fi Pjazza Patri Redent, fil- Fgura jinsab wieqaf?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Peress li l-funzjoni li għaliha qed jirriferi l-Onor.

Interpellant hi waħda minn dawk mgħoddija lill-kunsilli lokali, nissuġġerilu li jindirizza l-mistoqsija tiegħu direttament lill- kunsill lokali interessat.

DISKOTEKI - KAŻI TA' OVERDOSE

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il każ ta' overdose irriżulta f'diskoteki jew postijiet simili ta' divertiment, xahar b'xahar f'din is-sena?

Kemm minnhom kienu fatali?

Kemm minn dawn il-każijiet irriżultaw f'taħrik ta' pushers minħabba traffikar ta' droga?

X'tip ta' droga ġiet abbużata, każ b'każ?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li matul l-1998, sas-17 ta' Novembru, kien hemm żewġ każijiet ta' overdose konnessi ma' diskoteki, f'Awissu u f'Novembru, li t-tnejn irriżultaw fatali.

Għalkemm ir-riżultati tossikoloġiċi għadhom ma ħarġux, il-pulizija nediet l-investigazzjonijiet tagħha fuq is-suspett li l-kawża ta' l-imwiet kienet dovuta għal abbuż ta' ecstasy.

L-investigazzjonijiet dwar iż-żewġ każijiet għadhom għaddejjin u s'issa ma tressaq ħadd il-Qorti akkużat bil-qtil involontarju tal-vittmi.

Madanakollu, wara l-investigazzjonijiet relatati direttament ma' l-ewwel każ, tressqu xi nies il-Qorti akkużati bil-pussess ta' pillolo ecstasy kif ukoll tressqet persuna fuq traffikar ta' ecstasy.

Dan il-każ għadu sub judice.

Dwar it-tieni każ sejrin jitressqu diversi persuni l-Qorti akkużati bil-pussess ta' ecstasy u oħrajn fuq traffikar ta' ecstasy.

FURJANA - LOĠOĠ

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Peress li l-loġoġ fi Triq Sant'Anna, fil-Furjana jeħtieġu tindif minn ġewwa u minn barra, tista' tingħata prijorita' lil dan ix-xogħol li ilu mistenni għal tant żmien?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Il-Ministru għall-Ambjent qed jikkonsidra dan is-suġġeriment.

FURJANA - IL-MALL - PASSAĠĠI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jistgħu jiġu surfaced sew il-passaġġi fil-Mall, il-Furjana?

Jistgħu jiddawlu l-monumenti fl-istess ġonna?

Jista' jitkompla t-tqegħid ta' ħadid fuq il-ħitan ta' madwar il-mall - xogħol li ilu ppjanat li jsir ta' lanqas mill-bidu tas-snin disgħin?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ix-xoghol indikat qed jiġi kkonsidrat flimkien ma' talbiet simili.

SPTAR SAN LUQA - DITTA RESPONSABBLI MIT-TINDIF

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jaf il-Ministru li d-ditta privata responsabbli mit-tindif fl-Isptar San Luqa: ma tħallasx il-ħaddiema meta jkunu morda; ma tħallasx il-ħaddiema b'rata ta' overtime meta jaħdmu aktar minn 40 siegħa fil-ġimgħa; qed tiskoraġġixxi lill-ħaddiema milli jissieħbu fi trade unions; qed ikollha nuqqas ta' proviżjoni ta' prodotti bħal detergents li huma tant meħtieġa fix-xogħol tagħhom?

Jistgħu jitjiebu l-kondizzjonijiet tax-xogħol ta' dawn il- ħaddiema billi l-Gvern jagħmel dawn bħala kondizzjoni qabel ma jingħata kuntratt ta' tindif?

ONOR.

JOHN DALLI: L-Onor Interpellant huwa mitlub jirriferi din il- mistoqsija lill-Ministru kkonċernat.

SPTAR MONTE CARMELI - FEMALE ADMISSION WARD

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid meta hu maħsub li jibda jsir ir-refurbishment tal- Female Admission Ward fl-Isptar Monte Carmeli?

Hemm il-ħsieb li jingħalqu darba għal dejjem Wards 10 fl-istess sptar?

Kemm hu maħsub li hemm pazjenti mhux b'mard mentali residenti f'dan l-isptar?

Kemm minnhom għadhom imħalltin ma' pazjenti b'mard mentali fl-istess wards?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Wara li tlesta x-xogħol fil-FW8 u FW7, xi ġimgħa u nofs ilu beda l-face lifting tal-Female Admission Ward bi preparazzjoni għax-xogħol iżjed estensiv.

Qiegħed isir studju ta' l-Admission Wards MW2, FW6, MW10, FW10 biex wieħed jara jekk tistax tinħadem illi l-funzjoni ta' Security tal Wards, 10 jistax jigi assorbit fi swali oħra, jew jekk hemmx rimedju aħjar.

Il-maġġoranza tal-pazjenti illi jidhru f'dan l-isptar ikollhom mard mentali jew inkella biżżejjed suspett illi jkun hemm bżonn li wieħed jissorvelja l-pazjent.

Huwa minnu illi wara tgħaddi l-fażi akuta tal-marda numru ta' pazjenti fl-imgħoddi baqgħu ġo l-isptar.

Numru konsiderevoli minn dawn għadhom ibatu minn xi konsegwenzi jew aspetti tal-marda, iżda m'għadhomx fil-bżonn ta' sptar mentali.

Għalissa l- bżonnijiet tagħhom ma jistghux jiġu milqugħa fil-komunita' minħabba nuqqas ta' servizzi.

Oħrajn tant draw ġo l-isptar illi tkun ħaġa krudili illi wieħed jisforzahom joħorġu.

Il-proċess illi l-morda ma jibqgħux imħaltin ilu li beda u qed titkompla.

Huwa minnu li minħabba nuqqas ta' spazju dan ix-xogħol ma jistax isir b'pass iżjed mgħaġġel.

SAĦĦA - GĦAJNUNA MILL-GĦAQDA DINJIJA TAS-SAĦĦA

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid x'għajnuna rċieva d-Dipartiment tas-Saħħa mill-Għaqda Dinjija tas-Saħħa u f'liema areas, matul dawn l-aħħar ħames snin?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant qed tinġabar risposta f'xi seduti oħra.

BORMLA - DAR TA' L-ANZJANI

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid x'sar matul l-aħħar sentejn fid-dar ta' l-anzjani ta' Bormla?

X'inhu x-xogħol li għad fadal isir f'din id-dar?

X'inhuma t-time frames biex dan ix-xogħol ikun lest?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Fl-aħħar sentejn tkompla u tlesta x-xogħol ta' kostruzzjoni, jiġifieri tlesta biss il-qafas.

Il-kumplament tax-xogħol l- ieħor biex titlesta minn kollox għaddej b'ritmu mgħaġġel u suppost li jitlesta s-sena d-dieħla.

FNIEK - TROBBIJA

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid x'regolamentazzjoni teżisti, jekk teżisti, fuq it- trobbija tal-fniek b'mod kummerċjali?

X'restrizzjonijiet jeżistu lokalment biex issir din l-attivita' ekonomika?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Jeżistu gwidi dipartimentali li jirregolaw dawk li jkunu jridu jibnu razzett għall-fniek.

Ir-restrizzjonijiet huma dawn:

Il-bini ma għandux isir fuq art agrikola tajba.

Il-bini ma għandux isir f'xi żona li hi ambjentalment sensittiva.

L-individwu jrid ikunu aġġornat dwar it-trobbija tal-fniek.

L-applikant irid ikun il-bidwi tal-art jew għandu l-permess tiegħu.

Irid ikun hemm distanza raġjonevoli minn żona urbana.

Irid jagħmel pjanti li jkunu teknikament adattati għat-trobbija tal- fniek, kif deskritti mill-guidelines hawn mehmuża.

Irid jostor il-bini kemm jista' jkun b'siġar u pjanti u ma jkollux bini aktar għoli milli huwa meħtieġ.

Irid jintrabat li juża dan il-bini għal dan l-iskop biss.

Jekk issir biċċerija, jeżistu regolamenti oħra.

Barra minn dawn hemm dipartimenti oħra li jistgħu jesiġu kondizzjonijiet oħra.

Dawn jinkludu id-Dipartiment tad-Drenaġġ, u il-Water Services Corporation.

SPTAR SAN LUQA - ĊUMNIJA

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid x'passi se jittieħdu biex tittaffa l-problema ta' ħruġ ta' nugrufun miċ-ċumnija ta' l-Isptar San Luqa?

X'qed isir fil-preżent rigward hospital wastes?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Diversi passi qegħdin jittieħdu biex tittaffa l- problema ta' ħruġ ta' nugrufun miċ-ċumnija ta' l-Isptar San Luqa.

Dawn jinkludu:

Il-boilers huma mħaddma b'mod u manjiera biex inaqqsu n-nugrufun kemm jista'jkun;

Materjal bħal plastics u ħwejjeġ oħra flok jiġu maħruqa qegħdin jiġu autoclaved;

Qegħdin isiru taħdidiet bejn id-Dipartimenti tas-Saħħa, ta' l-Ambjent u ta' l-Agrikoltura flimkien ma' l-MIA biex l-iskart ta' dawn id- dipartimenti jiġu pproċessati flimkien.

BORMLA - DAR TA' L-ANZJANI

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid x'hemm ippjanat bħala management tad-dar ta' l-anzjani f'Bormla?

Din id-dar se tkun immexxija bħad-dar taż-Żejtun mill-privat jew b'xi forma oħra ta' tmexxija?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-ħsieb huwa li d-Dar ta' l-Anzjani f'Bormla titmexxa fuq l-istess linja li qed titmexxa d-Dar taż-Żejtun.

POWER STATION - DELIMARA

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jagħti dettalji dwar kif qed titħaddem is-sistema tar- recombined cycle fil-power station ta' Delimara?

Teżisti xi problema fit- tħaddim ta' din is-sistema?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Is-sistema tal-Combined Cycle Gas Turbine fil-Power Station ta' Delimara qiegħda fil-fażi ta' commissioning fejn jibdew jitħaddmu l-partijiet differenti tat-trapjant u jsiru aġġustamenti li jkun hemm bżonn qabel is-sistema tkun lesta biex jitħaddem fuq bażi regolari.

Il-problemi eżistenti huma normali u li wieħed jistenna waqt il- commissioning.

AIR MALTA - FIRST OFFICERS

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm ilhom ma joħorġu applikazzjonijiet pubbliċi għall-ingaġġ ta' First Officers mal-linja nazzjonali ta' Air Malta?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li l-aħħar sejħa pubblika għall- ingaġġ ta' Trainee Pilots, u mhux First Officers, saret fl-24 ta' Settembru 1996.

MDC - ALLOKAZZJONI TA' ART

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 1007?

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-informazzjoni mitluba ma tistax tingħata minħabba d-dispożizzjonijiet dwar il-konfidenzjalita' fl-Artikolu 33 ta' l-Att dwar l-Iżvilupp Industrijali (Cap.325)

U.E. - KWESTJONARJU

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Affarijiet Barranin: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid meta mistenni jintbagħat il-kwestjonarju ta' l-Unjoni Ewropea lura lill-Kummissjoni Ewropea bit-tagħrif mitlub?

ONOR.

GUIDO DE MARCO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Ministeru qed jippjana li jibgħat lura il-kwestjonarju ta' l-Unjoni Ewropea bit- tagħrif mitlub fl-iqsar żmien possibbli, ċertament f'dawn il-ftit ġimgħat li ġejjin.

SAĦĦA - DIJABETIĊI

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm dijabetiċi ngħataw screening ta' għajnejhom bejn Settembru 1997 u Settembru 1998?

Jista' l-Ministru jgħid: kemm minn dawn kienu nisa jew irġiel; kemm kienu taħt it-30 sena; kemm kienu dawk fuq is- 60 sena; kemm kienu dawk li ilhom li jafu li għandhom id-dijabete aktar minn ħames snin; kemm kienu dawk li saru jafu li għandhom id-dijabete f'din is-sena msemmija hawn fuq; kemm kienu dawk li kellhom diġa' kumplikazzjonijiet oħra taċ-ċirkolazzjoni; u kemm kienu dawk li kellhom diġa' kumplikazzjonijiet tan-nervituri?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 1625 qiegħda tingabar.

Twegiba tinghata f'seduta ohra.

KLINIKA TAD-DIJABETE - PAZJENTI

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienu dawk il-pazjenti li attendew il-klinika tad- dijabete għall-ewwel darba bejn Settembru 1997 u Settembru 1998?

Jista' l- Ministru jgħid ukoll: kemm minn dawn kienu nisa jew irġiel; kemm kienu dawk taħt it-30 sena; kemm minn dawk kienu fuq is-60 sena; kemm minn dawn kienu konfermati fl-ewwel viżta li għandhom id-dijabete; kemm minn dawn ġew riferuti għall-OGTT; kemm minn dawk li marru għall-OGTT kienu fil-fatt konfermati dijabetiċi wara dan it-test; kemm minn dawk konfermati dijabetiċi nbdew: bl-insulina fl-ewwel vista; kemm pazjenti nbdew bil- pilloli; u kemm inbdew b'dieta' biss; minn dawk li attendew, kemm minnhom kienu diġa' jafu li għandhom id-dijabete u kemm minnhom kienu diġa' qed jieħdu: l-insulina; u il-pilloli tad-dijabete; kemm minn dawk konfermati f'din l-ewwel vista diġa' kellhom komplikazzjonijiet?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 1626 qiegħda tinġabar.

Twegiba tingħata f'seduta oħra.

PALAZZO CASTELLANIA - PJANTI

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid minn fejn inxtraw il-pjanti li nġabu f'Palazzo Castellania mill-elezzjoni tal-5 ta' Settembru, 1998?

Kemm tħallas għalihom?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Mill-elezzjoni tal-5 ta` Settembru, 1998 ma nxtrawx pjanti ghal Palazzo Castellania.

SPTARIJIET - DISCHARGE LETTERS

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jara li d-discharge letters li suppost jingħataw il-pazjenti qabel joħorġu mill-isptar jibqgħu jingħataw qabel ma pazjent joħroġ mill- isptar?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Hemm standard order lill-housemen kollha li d- discharge letters jingħataw lill-pazjent qabel ma' dan joħroġ mill-isptar.

Meta dan ma jsirx, ikun dovut għal ragunijiet diversi li wieħed mhux dejjem ikollu kontrol fuqhom bħal meta l-houseman tal-konsulent relattiv ikun bis-sick leave, etc. F'dawn ic-cirkpstanzi jsir kull sforz biex id- discharge letter tintbagħat id-dar bil-posta fl-iqsar żmien possibbli.

KUNSILLI LOKALI - INVESTIGAZZJONIJIET

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim MInistru jirrispondi mistoqsija parlamentari numru 1205?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

DIJABETE - KONSULENT

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jispjega għaliex fis-sejħa għall-post ta' konsulent b'interess fid-dijabete intalbet l-ekwivalenza Ewropea bħala waħda mill-kriterji?

Jista' l-Ministru jispjega għaliex dan l-istess kriterju ma ġiex applikat fis-sejħa għal, per eżempju, konsulent fis-Saħħa Pubblika, liema sejħa saret xi jiem wara dik tal-konsulent fid-dijabete?

Jista' l-Ministru jispjega liema hija l-ekwivalenza Ewropea, meta sal-lum għad m'hemmx qbil bejn il-pajjiżi tal-Unjoni Ewropea dwar il-kwalifiki mediċi u speċjalment dwar ir-reġistrazzjoni tat-tobba fost il-pajjiżi membri?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Billi s-sejħa għal post li qed jirriferi għalih toħroġ mill-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku, m'iniex f'pożizzjoni li nagħti tweġiba għal din il-mistoqsija parlamentari.

DAWL/ILMA - UNIT COST

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: B'riferenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 320 magħmula fis-26 ta' Ottubru, 1998 u risposta mogħtija fit-18 ta' Novembru, 1998, jista' l-Ministru jispjega kif wasal li jagħti r-rati ta' dawl u ilma għal konsumaturi lil korpi kostitwiti u unions, meta ma kellux l-informazzjoni bażika mitluba fil-mistoqsija parlamentari numru 320?

Jista' l-Ministru jagħti risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 320?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Il-gvern, kif kien wiegħed fil-programm elettorali, raħħas sostanzjalment it-tariffi tad-dawl u ta' l-ilma.

Il-Gvern wasal għal dan ir-roħs wara li ra li kien soċjalment ġust, ekonomikament vijabbli u wkoll wara konsultazzjonijiet mal-partijiet soċjali kollha.

Dan ir-roħs sar wara li l-cost production ta' unit ta' konsum ta' dawl u ta' unit ta' konsum ta' ilma eżistenti fi żmien l-amministrazzjoni preċedenti servew bħala gwida fil-formulae tat-tariffi l-ġodda, u ċioe' Lm1.10c kull metru kubu ta' Ilma u 4.7c kull unit ta' dawl.

Iż-żewġ korporazzjonijiet qed jeżaminaw diversi sistemi biex il-prezz tal- produzzjoni jkompli jonqos.

PULIZIJA - ĦADDIEMA

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid meta se jsir replacement ta' l-uffiċjal tal- pulizija li hemm nieqes mal-gate tal-Police Headquarters?

ONOR.

TONIO BORG:Ninsab informat li l-uffiċjali li qed jirriferi għalih l-Onor.

Interpellant qed jiġi rimpjazzat skond il-ħtieġa.

PULIZIJA - TOWING TA' KAROZZI

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew: ittowjati vetturi mill-1 tas-sena 1998 sal-lum mill-Ħamrun; minn Buġibba; u f'kull każ min kien l-uffiċjal tal- pulizija nvolut?

ONOR.

TONIO BORG:Ninsab informat li, bejn l-1 ta' Jannar, 1998, u t-18 ta' Novembru, 1998, in-numru ta' vetturi li ġew ittowjati mill-Ħamrun u minn Buġibba kien ta' 233 u 528 rispettivament.

Ma jidhirlix li d-dettalji mitluba fl-aħħar parti tal-mistoqsija għandhom jiġu ppubblikati.

TAL-QROQQ - SPTAR ĠDID - DISINJATURI

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid x'kienet verament ir-raġuni li d-disinjaturi ta' l-isptar il-ġdid f'Tal-Qroqq, Norman and Dawbarn, ġew imwaqqfa u l-kuntratt tagħhom itterminat mill-gvern?

Min se jkunu d-disinjaturi l-ġodda ta' dan l-isptar?

Kif se jintgħażlu d-disinjaturi l-ġodda ta' l-isptar f'Tal-Qroqq?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Il-Gvern qiegħed f'fażi li jikkonsidra l-proġett u kif dan jirrelata mar-riforma globali tas-servizzi tas-saħħa.

Għal dan il-għan, għamel użu minn klawsola li hemm fid-Design Contract u effettivament ittermina dan l-istess kuntratt.

Għada ma ttiehdet l-ebda deċiżjoni dwar id-disinjaturi.