MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) IS-SEBA' PARLAMENT Seduta Nru. 173 L-Erbgħa, 28 ta' Lulju, 1993 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 IS-SEBA' PARLAMENT Seduta Nru. 173

L-Erbgħa, 28 ta' Lulju, 1993

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.16 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

L-Erbgħa, 28 ta' Lulju, 1993

WERREJ

MINUTI ................................................

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI ........................

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA ........................

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR L-AGRIKOLTURA U SAJD

L-Ewwel Qari ........................................

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR SANZJONIJIET TAL-KUNSILL TAS-SIGUREZZA TAN-NAZZJONIJIET UNITI

It-Tieni Qari ......................................

Kumitat ............................................

It-Tielet Qari .....................................

AĠĠORNAMENT ...........................................

MISTOQSIJIET IMWIEĠBA BIL-MIKTUB ......................

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 172 li saret fis-27 ta' Lulju, 1993, ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

PULIZIJA - SWAT LILL-ĊITTADIN LIBJAN

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Reno Calleja) staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Peress li xi żmien ilu f'risposta għal mistoqsija parlamentari tiegħi l-Ministru qalli li l-Maġistrat Padovani waslet biex tlesti r- rapport dwar ix-xebgħa li membri ta' l-SAG hu allegat li taw lil ċittadin Libjan, jista' jgħid meta se jitlesta r- rapport?

Minħabba s-serjeta' tal-każ, jikkonsidra l-Ministru li jpoġġi kopja tar- rapport fuq il-Mejda tal-Kamra?

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali): Filwaqt li nirreferi 'l Onor. Membru għat-tweġibiet għal mistoqsijiet parlamentari numri 6684 u 11838, nassigurah li daqsu nixtieq li l-materja tiġi magħluqa iżda għandu jifhem li dan il-Ministeru m'għandu l-ebda kontroll fuq il- Maġistratura li hi indipendenti u li minnha jidde- pendi r-rapport imsemmi.

L- aħħar tagħrif li kelli kien fis-sens li r-rapport kien qed jinkiteb mill-maġistrat involut.

Se nikkonsidra f'mument aktar opportun il-proposta kontenuta fl-aħħar parti tal-mistoqsija.

APPLIKAZZJONIJIET GĦAL TAILOR GRADE "D"

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Lino Spiteri) staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l- Ministru jgħid meta ħarġet l- aħħar sejħa interna għal applikazzjonijiet għal Tailor Grade "D"?

Kemm kienu applikaw?

Saru xi trade tests?

Meta?

Kemm se jiġu maħtura minn dawk li applikaw?

Meta?

ONOR.

LOUIS GALEA: B'żieda mat-tweġiba diġa' mogħtija għal din il- mistoqsija fl-1 ta' Marzu, 1993, ninsab informat li l-Kummissjoni dwar is- Servizz Pubbliku ddeċidiet li taħtar Bord ta' għażla ġdid biex jagħmel stima mill-ġdid ta' l- applikanti oriġinali għall-post imsemmi.

SCRAPYARDS

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l- Ministru jgħid jekk hux kontra l-liġi li l-iscrap li jkun hemm fi scrapyard ikun għoli iktar miċ-ċint li jdawwar l-istess scrapyard?

Jekk fil-każ dan ikun kontra l-liġi, x'passi jittieħdu minn min hu responsabbli?

ONOR.

LOUIS GALEA: Hemm żewġ tipi ta' scrapyards.

Waħda hija dik fejn issir attivita' kummerċjali, fejn persuna uffiċjalment tixtri u tbigħ materjal u bċejjeċ ta' karozzi eċċ. u fejn hija meħtieġa liċenzja tan- negozju mingħand il-Pulizija bħal kull attivita' oħra.

F'każijiet bħal dawn issir enfasi kbira biex jittella' ħajt għoli biżżejjed mad-dawra kollha tal-post biex l-imbarazz ta' ġewwa ma jidhirx minn barra.

Imbagħad hemm dik fejn l- iscrapyards huma biss post fejn xi ħadd firex u ħażen imbarazz għall-użu tiegħu stess.

F'dan il-każ is-sitwazzjoni hija diffiċli li tiġi kontrollata speċjalment fejn l-art hija tal-privat.

Fl-aħħarnett nerġa' nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat- tweġibiet dwar l-istess suġġett mogħtija sew minni kif ukoll mill-Ministru ta' l- Ambjent.

MR SPEAKER (Onor. Lawrence Gonzi): L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Qed nifhem sew li min ikollu scrapyard jista' jtella' l- iscrap fil- għoli kemm irid?

ONOR.

LOUIS GALEA: L- ewwelnett jien ma nkunx naf fid-dettall kemm wieħed jista' jtella' l-iscrap fil-għoli.

Illum is-sitwazzjoni qed tiġi regolata bir-regolamenti u bil- provvedimenti l-ġodda ta' l-Att dwar l- Iżvilupp.

Fil-fatt kif kellna l-okkażjoni nwieġbu riċentement, illum il- materja ġiet vestita fl-Awtorita' ta' l-Ippjanar li fi ħdanha hemm Kummissjoni għall-Kontroll ta' l-Iżvilupp.

Hija din il- Kummissjoni li fl- aħħar mill- aħħar trid tapprova l-użu ta' l-arei għal dan l-iskop u taħt liema kondizzjonijiet jistgħu jiġu wżati.

Jien naf li reċentement saru restrizzjonijiet sostanzjali f'dan il- qasam.

Rigward il-kwestjoni tal- Pulizija, s'issa għandna l- Licensing Authority, pero' nilliċenzjaw fuq approvazzjonijiet li jagħmlu dipartimenti oħrajn.

Din hija materja ta' użu ta' art li jiġi regolat mill-awtoritajiet kompetenti fil-Ministeru għall- Ambjent, illum taħt il-provvedimenti ta' l-Att dwar l-Iżvilupp.

Meta jkollna każijiet problematiċi - u naf li l-Awtorita' ta' l- Ippjanar diġa' għandha quddiemha każijiet bħal dawn - ta' scrapyards, jittieħdu l- passi.

Fejn ikun hemm kollox regolari jiġu liċenzjati u jintużaw għal skopijiet kummerċjali.

Dwar kemm għandu jkun għoli l-ħajt tagħhom ma nafx inwieġbek għax mhix materja li tirrigwarda lili.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jien informat li minħabba l- kwestjoni ta' visual impact ma jistax jitla' kemm irid.

Jien għamilt mistoqsijiet fuq din il- materja li huma ċari u jirrigwardaw l-iscrapyard li hemm il-Kalkara.

L- iscrap issibu anke mat-triq u proprju dwar dan ġbidt l-attenzjoni.

Jien ma nistax nifhem kif marru l-pulizija jinvestigaw u wara dan kollu baqa' kollox kif kien, anzi l-munzelli żdiedu.

Għaliex meta l-awtoritajiet jafu li anke t-triq qed tiġi okkupata mill-iscrapyard mhux qed jittieħdu passi?

Il- Ministru għandu jara li min hu responsabbli jagħmel xogħlu u għallinqas, jekk m'hemm xejn ċar dwar kemm jista' jgħolli fl-iscrapyard ...

Jien ċert li kulħadd huwa kontra dik l- iscrapyard li hemm fil-Kalkara, inkluż dak li llum huwa Ministru u kien qal li meta jitla' fil-gvern se jiġġieled biex ineħħiha.

Għalkemm din għadha ma telqitx minn hemm jien għallinqas nifhem li l- Ministru konċernat jaqbel miegħi rigward dan.

(Interruzzjonijiet) Jekk kien ħażin qabel għadu ħażin illum u ma nistax nifhem għaliex għadha ma tneħħietx.

MR SPEAKER: Tiddibattux bejnietkom.

Onor. Mizzi, jekk jogħġbok, agħmel il-mistoqsija.

ONOR.

JOE MIZZI: Jekk kien ħażin jien ngħid li dan għadu ħażin.

Issa inti għidt li se tneħħiha.

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Speaker, id-domanda oriġinali kienet ifformolata b'mod ġeneriku ħafna u ma kenitx tirreferi għal din l-iscrapyard partikolari li qed isemmi l- Onor. Membru.

Se nindaga fuqha u nkun nista' nagħtih sodisfazzjon anke fil-vaganzi tas-sajf.

MR SPEAKER: L-Onor.

Debono Grech, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Mr Speaker, kien hawn membri minn din in-naħa li għamlu domandi rigward żewġ scrapyards speċifiċi, waħda tinsab f'Tal- Barrani u l-oħra fit-triq ta' Burmarrad.

Jien li jinteressani kien li dawn qabdu u neħħew il-ħamrija mingħajr permess.

Jien kont qomt biex nagħmel domanda supplimentari u r- risposta li kien tani l- Ministru kienet li ma kienx hemm permess biex titneħħa l- ħamrija.

Dawn huma żewġ scrapyards li qed ikerrhu kullimkien.

Dik ta' Burmarrad kulħadd jaraha u dawn iż-żewġ domandi fuq dawn l-iscrapyards u anke d-domandi supplimentari kienu saru qabel ma twaqqfet l- Awtorita' ta' l-Ippjanar, u allura m'għandniex għalfejn noqogħdu ninħbew warajha.

Għaliex din l-Awtorita' - jekk tippermettuli nuża l-espressjoni - qisha landa taż- żibel għaliex meta tressaq xi ilmenti jgħidulek: Hemm l- Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Pero' dawn l-affarijiet kienu saru qabel ma twaqqfet din l- Awtorita'.

Issa hemm scrapyard oħra f'Għawdex, aħna u sejrin lejn ir-Rabat.

Jien ma nippretendix li l-Ministru jagħtina risposta llum, pero' din id-domanda ma saritx illum biss; fil-fatt saret disa' xhur ilu meta kienet saret mistoqsija dwar x'sar mill- ħamrija u kellna r-risposta li qegħdin jittieħdu l-passi.

Pero' l-ħamrija ntradmet qisu ma ġara xejn.

Issa ma nistax nifhem kif din l-Awtorita' ta' l-Ippjanar se tagħmel il- miraklu li terġa' tiġbor il- ħamrija kollha li kien hemm u tqassamha!

MR SPEAKER: Il-Ministru Galea.

ONOR.

LOUIS GALEA: Jien naqbel ma' l-Onor.

Interpellant li l-Awtorita' ta' l-Ippjanar ma tistax tagħmel mirakli u lanqas hija mistennija tagħmel mirakli għas-sitwazzjonijiet li żviluppaw matul iż-żmien.

Għar-rigward tal- lokalita' Tal- Barrani, naf x'inhi l-kwestjoni għaliex kont involut personalment waqt li kienet diskussa mal-Pulizija u fuq din diġa' kienu qed jiġu prospettati passi.

Dwar ta' Burmarrad u ta' Għawdex personalment ma naf xejn pero' ħadt nota ta' l-erba' lokalitajiet u flimkien mal- Ministru Falzon li kien qiegħed isegwi wkoll, inkunu nistgħu narw x'inhi l- pożizzjoni.

MR SPEAKER: Il-Ministru Gatt.

ONOR.

LAWRENCE GATT (Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd): Irrid ngħid li naf personalment li fuq il-każ ta' Burmarrad ħadna passi u qiegħed f'idejn il-Pulizija.

MR SPEAKER: Il-Ministru Falzon.

ONOR.

MICHAEL FALZON (Ministru għall-Ambjent): Nixtieq ngħid li l- Awtorita' ta' l-Ippjanar fejn hemm każijiet li diġa' għandhom permessi tal- Pulizija, jiġi- fieri fejn laħqu ħarġu l- permessi kollox huwa regolari, ma tista' tagħmel xejn.

Pero' fejn sar abbuż fil-passat, allavolja sar qabel ma twaqqfet, jekk dan l-abbuż qatt ma ġie regolarizzat, għandha l- poteri biex tieħu l-passi.

MR SPEAKER: L-Onor.

Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Bħala bniedem li qiegħed fuq l- Awtorita', nixtieq nippreċiża ċerti affarijiet.

Il-problema li qed issib il-Planning Authority hija li minkejja li l-liġi - jekk m'inix sejjer żball f'subartiklu 50 (1) - tagħti d-dritt li wieħed jista' anke jiċċensura affarijiet li ġraw qabel ġiet imwaqqfa l- Awtorita', qed ikollna ħafna interpretazzjonijiet differenti tal-liġi mill-Uffiċċju ta' l- Avukat Ġenerali u mill- konsulent legali tal-Planning Authority u bħalissa għandna clash.

Allura l-Awtorita' ma tistax tmidd saqajha qabel tkun taf li se tmiddha fis-sod għaliex inkella tiġbed fuqha l- penali.

Jiġifieri hemm planning biex dawn jieħdu ħsiebhom imma li qed jiġri hu li l-advice li qed ikollna huwa konfliġġenti, min qed jgħidilna mod u min jgħidilna mod ieħor.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Nista' nikkonferma li l-iskop tal-liġi kif saret huwa li l-Awtorita' jkollha l-poteri li qed jgħid li għandha l-konsulent legali tagħha.

Fi ftit kliem, bil- liġi l-Awtorita' għandha d- dritt li taqbad u tagħmel l- affarijiet hi wara li tagħti n- notice lil dak li jkun biex jirranġa l-affarijiet u ma jirranġahomx.

Fi kwestjonijiet fejn fil- passat ittieħdu proċeduri fil-Qorti - u għad hemm proċeduri pendenti fil- Qorti - hemm dubju jekk l- Awtorita' għandhiex tieħu azzjoni waqt li dawk l- affarijiet għadhom sub judice.

Dan hu l-argument legali.

Nerga' ngħid li l-liġi saret biex l-Awtorita' jkollha wkoll dak il-poter, pero' issa mhux l- intenzjoni li tgħodd.

MR SPEAKER: L-Onor.

Calleja.

ONOR.

RENO CALLEJA: Jien xtaqt nistaqsi lill-Ministru Galea - ovvjament jien konvint li jaf bil-mistoqsijiet li għamilt hawnhekk - rigward l- iscrapyard li hemm fil-wied sabiħ ta' Birzebbugia.

Bħalissa insejt x'jismu dan il- wied, imma żgur li l-Ministru jaf bih għax qiegħed fil- kostitwenza tiegħu u kulma jiġu jgħidu lili jgħiduh lilu.

In vista tal-fatt li l-Gvern weġibni li dik l-iscrapyard m'għandhiex permess u qed jittieħdu l-passi meħtieġa u in vista ta' dak li qed jiġri f'ħafna scrapyards oħra, filwaqt li l-Gvern juża l-liġi u jieħu l-passi u jtella' lil dak li jkun quddiem il- Qorti u l-każ idum iġebbed is-snin u l-maġistrati mhux dejjem iħarsu b'mod simpatiku lejn problemi ambjentali ....

Nafu wkoll li kien hemm persuna li nqabdet tagħmel il-bombi u fl-appell ħarġet liberata u meta nisma' dawn l-affarijiet jien inħoss fuqhom.

Nerġa' ngħid li l- maġistrati mhux dejjem ikunu sensittivi għax-xewqat tar- rappreżentanti ta' dan il-poplu biex jiġi protett l-ambjent.

In vista ta' dan kollu l- Ministru lest li jikkonsidra, hu nnifsu jew permezz ta' l- Awtorita', li jemenda l-liġi biex jieħu passi diretti bil- pulizija jew inkella permezz ta' l-Awtorita' ta' l- Ippjanar ħalli jekk dik l-iscrapyard ma nħarġilhiex permess, titneħħa?

M'għandniex noqogħdu nistennew il-ħniena tal-Qorti li mhux dejjem taqtagħha skond ix-xewqa ta' din il-Kamra.

Dan huwa l- punt tiegħi u nixtieq inkun naf jekk il-Gvern jikkonsidrax li ladarba qed jiġri hekk, jemenda l-liġi biex kemm il- Ministru Galea bħala Ministru responsabbli mill-Pulizija u kemm il-Ministru Falzon bħala l-Ministru responsabbli mill- Awtorita' ta' l- Ippjanar, ikollhom aktar snien.

Ladarba qed ngħid hekk, nixtieq nistaqsi lill-Gvern jekk jikkonsidrax dak li qal l-Onor.

George Vella li hemm nuqqas ta' kompatibilita' bejn dak li qed jaħseb l-Avukat Ġenerali tar- Repubblika u dak li hemm fil- liġi, ħalli jġib emendi hawn ġew biex lil din l- Awtorita' nagħtuha s-snien.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Speaker, l-ewwelnett nixtieq ngħid li għalkemm is- snien ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar għadhom snien ta' l-infanzja, jidher li jigdmu mhux ħażin u kulħadd qed joqgħod attent għalihom.

Naħseb li nkun qed nikkonstata sitwazzjoni ta' realta' jekk ngħid li l-abbużi fil-qasam tal-bini, jekk ma spiċċawx mija fil-mija, żgur li ġew ridotti għall-iktar livell minimu possibbli.

Għalhekk irridu nitilqu mill-aspett pożittiv li l- Awtorita' ta' l- Ippjanar kienet struttura bżonnjuża u li fil-ftit xhur li ilha teżisti diġa' ħalliet ġid sostanzjali fil-pajjiż, għax almenu waqqfet l-istat ta' illegalita' li ħafna nies kienu qed jirrikorru għalih fil-qasam tal-bini.

Għar-rigward tal- pulizija, nista' ngħid biss li dawn jistgħu jaġixxu skond il- liġijiet tal-pajjiż.

Il- pulizija qatt ma jistgħu jarrogaw għalihom infushom poteri li ma jagħtuhomx il- liġijiet.

L-Onor.

Membru qed jgħidilna li fil-każ ta' l-iscrapyard f'Birzebbugia l- individwu konċernat ġie mogħti l- ordnijiet biex ma jiksirx il- liġi, ma tax kas, tellgħuh il- qorti, weħel il-piena, u fil- preżent għaddejjin proċeduri anke minn awtoritajiet oħra kompetenti.

Meta ċ-ċittadini jkunu qed jiksru l-liġi f'dan il-kontest, tista' timxi bil- metodi li tagħtik il- liġi.

Rigward il-punt ta' interpretazzjoni, nista' ngħid li dak huwa suġġett li għadu qed jiġi diskuss u naħseb li għad irid jiġi maturat, u għalhekk wieħed irid jistenna sakemm din il- materja tiġi maturata.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru ta' l-Intern.

TQEGĦHID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA

ONOR.

LOUIS GALEA: F'isem il-Prim Ministru inqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra:

Avviż Legali Nru 95 ta' l- 1993 - Avviż ta' Bidu fis- Seħħ ta' l-Att ta' l- 1993 li jemenda l-Att dwar il- Karti ta' l-Identita'.

Inqiegħed ukoll fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista li turi t-tipoloġija dijanjostika tal-pazjenti li huma rikoverati fir- Residenza San Vinċenz de Paule, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 9594;

Lista li turi d-direct orders għal xiri ta' mediċini ta' valur li jaqbeż l- Lm1,000 fis-snin 1988 sal-1992, bi tweġiba għall-mistoqsija parla- mentari numru 9772;

Kopja ta' ċirkolari datata 27 ta' Marzu 1993 maħruġa mill-Isptar San Luqa lill- ispiżjara fi sptarijiet tal-Gvern dwar mediċini skaduti, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 10037; u

Kopja ta' estratt ta' avviż maħruġ mill-Kunsill Mediku biex jiggwida t- tobba dwar l-etika professjonali, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 11898.

MR SPEAKER: Il-Ministru għas-Sigurta' Soċjali.

ONOR.

GEORGE HYZLER (Ministru għas-Sigurta' Soċjali): Inqiegħed fuq il- Mejda tal- Kamra:

Avviż Legali Nru 96 ta' l- 1993 - Ordni ta' l-1993 dwar l-Awtorita' tad- djar (Trasferiment ta' Proprjeta') (Nru. 5).

MR SPEAKER: Il-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd.

ONOR.

LAWRENCE GATT: F'isem il-Ministru għat-Trasport u Kommunikazzjoni inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 97 ta' l- 1993 - Ordni ta' l-1993 li Jirrevoka l-Ordni li Jirregola l-Ġarr ta' Merkanzija bil-Baħar.

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari għat-Turiżmu.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO (Segretarju Parlamentari): Inqiegħed fuq il- Mejda tal- Kamra:

Ir-Rapport Annwali u Accounts għas-sena 1992 ta' l-Organizzazzjoni Nazzjonali tat-Turiżmu.

Kopja ta' dan ir-rapport se titqassam lill-Onor.

Membri.

MR SPEAKER: Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet?

Il-Ministru għall- Ikel, Agrikoltura u Sajd.

PERMESS TAL-KAMRA

ONOR.

LAWRENCE GATT: Mr Speaker, nitlob il-permess tal- Kamra biex inressaq l-Ewwel Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi mingħajr avviż.

MR SPEAKER: Hemm permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR L-AGRIKOLTURA U SAJD

ONOR.

LAWRENCE GATT: Mr Speaker, nipproponi l-Ewwel Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att ta' l-1993 dwar l- Agrikoltura u Sajd."

MR SPEAKER: Min jissekonda, jekk jogħġobkom?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (Ministru għat-Trasport u Kommunikazzjoni): Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att ta' l- 1993 dwar l- Agrikoltura u Sajd" ikun moqri l-Ewwel Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri l-Ewwel Darba.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR SANZJONIJIET TAL-KUNSILL TAS-SIGUREZZA TAN-NAZZJONIJIET UNITI

UNITED NATIONS (SECURITY COUNCIL SANCTIONS) BILL

ONOR.

GUIDO DE MARCO (Viċi Prim Ministru u Ministru ta' l- Affarijiet Barranin): Mr Speaker, nipproponi t-Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att sabiex ikun jista' jingħata effett lil ċerti dispożizzjonijiet taċ-Charter tan-Nazzjonijiet Uniti".

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI (Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani): Nissekonda.

ONOR.

GUIDO DE MARCO: Sur President, skond ftehim li ntlaħaq bejnietna nipproponi li l-ħin għad-diskussjoni fuq it- Tieni Qari ta' dan l-Abbozz jibqa' sejjer sad-9.00 p.m. u l-ħin jinqasam indaqs bejn kelliema tal-Gvern u kelliema ta' l-Oppożizzjoni, bil-winding -up għall-Gvern.

Wara l-Kamra tgħaddi għall-istadju ta' Kumitat u t-Tielet Qari ta' dan l-Abbozz ta' Liġi, u naturalment wara jittieħed l- Aġġornament.

MR SPEAKER: Il-Kamra taqbel?

(Onor. Membri: Iva)

ONOR.

GUIDO DE MARCO: Sur President, din hija liġi li effettivament tirrifletti l- obbligi li għandu kull stat taħt il-Karta tan-Nazzjonijiet Uniti.

Forsi xi ħadd jgħidli: Jekk Malta ilha membru tan- Nazzjonijiet Uniti mill- Indipendenza 'l hawn, jiġifieri mill-1964, x'inhi r-raġuni li issa qegħdin ngħaddu din il- liġi?

Naħseb li din hija domanda li jien stess għamilt lill-advisors tagħna meta kelli xi diffikultajiet u naħseb li hija domanda li kulħadd għandu dritt jagħmel.

Is-sanzjonijiet mhumiex novita' għan- Nazzjonijiet Uniti u lanqas għal League of Nations.

Pero' s- sanzjonijiet qegħdin joħolqu sitwazzjoni li trid tiġi regolata fil-pajjiż li jkun u qegħdin jieħdu xeħta, li ċertament qegħda tinħoloq fl- istati kollha membri ...

Hemm pajjiżi bħall-Ingilterra li ħasbu biex jagħmlu liġi bħal dik li aħna qegħdin nagħmlu llum - l-Ingliżi għamluha fl- 1946, voldieri sena wara li ġiet approvata l-Karta ta' San Francisco - pero' effettivament kull pajjiż jipprova japplika s-sanzjonijiet li joħorġu mill- Kunsill tas-Sigurezza abbażi tad-dispożizzjonijiet tal- liġijiet li jkollu dak il- pajjiż.

Per eżempju, tista' tuża l-Exchange Control Act biex tapplika xi liġijiet finanzjarji.

Barra minn hekk, tista' tapplika liġijiet doganali eżistenti biex permezz tagħhom tinforza ċerti liġijiet.

Wieħed jista' jibqa' sejjer b'dawn l-eżempji kemm hemm bżonn, pero' l- konsulenti legali tagħna xi drabi bdew isibu ruħhom f'diffikulta' dwar jekk hemmx xi rimedju amministrattiv jew legali li jista' jiġi applikat f'każ ta' sanzjonijiet li joħorġu mill- istess Kunsill tas-Sigurta'.

Kif jafu l- Onor. Membri, is- sistema hija li una volta l- Kunsill tas-Sigurta' jkun għadda riżoluzzjoni biex japplika s-sanzjonijiet, dan jiġi notifikat lill- Ministru għall-Affarijiet Barranin mis- Segretarju Ġenerali tan- Nazzonijiet Uniti u mbagħad il- Gvern jieħu l-passi neċessarji ma' diversi ministeri, ma' diversi entijiet u mad-diversi oqsma ta' l-amministrazzjoni preċiżament biex jiġu applikati s-sanzjonijiet kif inhu d-dover ta' kull pajjiż.

Sur President, irrid nenfasizza dan il-fatt tad-dover ta' kull pajjiż.

Għaliex qed ngħid dan?

Għaliex il-pajjiżi għat-tenur tac-Charter huma obbligati li jottemperaw ruħhom ma' dak li jordna l-Kunsill tas- Sigurta' li jagħti mandat lill-pajjiżi membri biex jieħdu dawk id- deċiżjonijiet kif tipprovdi l- Karta tan-Nazzjonijiet Uniti.

Artiklu 41 tal-Karta tan- Nazzjonijiet Uniti proprju jgħid hekk:

"The Security Council may decide what measures not involving the use of armed force are to be employed to give effect to its decisions, and it may call upon the Members of the United Nations to apply such measures.

These may include complete or partial interruption of economic relations and of rail, sea, air, postal, telegraphic, radio, and other means of communication, and the severance of diplomatic relations.".

Dan għaliex il-Kunsill tas- Sigurta' għandu din is-saħħa mogħtija lilu in virtu' tal- Karta tan-Nazzjonijiet Uniti u min jintrabat li jaġixxi taħt l- istess Karta tan-Nazzjonijiet Uniti irid jottempera ruħu mad- deċiżjonijiet tal-Kunsill tas- Sigurta'.

Mela dan l-Abbozz ta' Liġi aħna qegħdin nagħmluh preċiżament biex ma nkunux f'pożizzjoni li ma nistgħux jew m'għandniex il-mezzi legali kif nottemperaw ruħna jew inkella jkollna noħolqu mezziad hoc biex nottemperaw ruħna b'mod tali li jista' jqegħedna f'pożizzjoni ta' inottemperanza għal ċertu ammont ta' żmien ma' dak li jkun ġie ordnat lill- membri tan-Nazzjonijiet Uniti biex isegwu d-direttiva u s- sanzjonijiet ordnati mill- Kunsill tas-Sigurezza.

Mingħajr ma noqogħdu nidħlu f'materja ta' dettall, ngħid li ħadd ma jieħu pjaċir japplika sanzjonijiet.

U meta n- Nazzjonijiet Uniti jkunu fl- istadju li japplikaw sanzjonijiet in virtu' ta' dan l-artiklu li qed nirreferi għalih jien, f'ċertu sens, dan m'hu rebħa għal ħadd, lanqas għan- Nazzjonijiet Uniti.

Dan in quanto che l-iskop prinċipali tan-Nazzjonijiet Uniti hu li jkun hemm dak li jissejjaħ peaceful settlement of disputes taħt Kapitlu 6 li jinvolvi l- attivita' sħiħa u li jinkoraġġixxi l-metodi kif għal kwalunkwe problema li tinqala' l-partijiet konċernati, taħt l- awspiċji tan-Nazzjonijiet Uniti u taħt dak kollu li n- Nazzjonijiet Uniti tista' tikkontempla permezz ta' l- organi tagħha, isibu metodu paċifiku kif dawn il-problemi internazzjonali jiġu riżolti.

F'dan il-kontest l-iskop prinċipali tan-Nazzjonijiet Uniti mhuwiex li tiddedika ruħha għas- sanzjonijiet, imma li tipprova ssib soluzzjoni paċifika għal kull vertenza li tista' tinqala' fi ħdan il- pajjiżi membri.

Pero' jkun hemm sitwazzjonijiet fejn il- metodi paċifiċi tar- riżoluzzjoni tal-problemi ma jaslux u allura l-Kunsill tas- Sigurezza, kif inhu mogħti l- poter in virtu' tal-Karta ta' l-istess Nazzjonijiet Uniti, ikollu jieħu ċerti deċiżjoni- jiet li jkunu mandatarji fuq il-membri ta' l-istess Nazzjonijiet Uniti.

Din hija r-raġuni wara dan l-Abbozz ta' Liġi.

Ma jistax ikun li pajjiżna ma jkunx konformi mad- deċiżjonijiet ta' dan il- Kunsill tas- Sigurezza u allura jkollu neċessarjament japplikahom kif inhu obbligu tiegħu una volta ddeċieda li jidħol fin-Nazzjonijiet Uniti u ddeċieda li bħall-pajjiżi l- oħra jottempera ruħu ma' dawn l-obbligi internazzjonali.

Dawn l-obbligi jissemmew anke fil-Kostituzzjoni ta' Malta - għalkemm taħt aspett differenti - fejn tirreferi preċiżament għall-obbligi li għandha Malta fi ħdan is-sħubija tagħha fin- Nazzjonijiet Uniti.

Natural- ment wieħed jista' jgħid li dawk it-tip ta' sanzjonijiet ma jogħġbuhx, li ma jaqbilx ma' dik id-deċiżjoni li ttieħdet, li dik id-deċiżjoni hija eċċessiva jew forsi ma kellhiex tkun applikata.

Dan kollu jista' jkun pero' meta wieħed jipparteċipa f'organizzazzjoni internazzjonali dedikata għall- paċi fid-dinja jrid iħallas ċertu prezz.

F'dan il-kontest u f'dan l-isfond, għalkemm wieħed jista' jsib xi difetti, nuqqas ta' qbil jew raġunijiet għaliex għandu jiddistakka ruħu, ma jistax jissepara ruħu mill- obbligi internazzjonali li jkun assuma.

Dawn huma l- obbligi li kull pajjiż ċivili deherlu li għandu jassumi u josserva.

Malta hija pajjiż ċivili li assuma dawn l-obbligi u huwa obbligat li jesegwixxi dak li l- Organizzazzjoni tan- Nazzjonijiet Uniti, permezz tal-korpi kostitwiti tagħha - f'dan il-każ il-Kunsill tas- Sigurezza - jkun jeħtiġilha tapplika.

Dan hu l-iskop li għalih qed inressqu dan l- Abbozz ta' Liġi.

Jien ikkonsultajt ruħi - kif inhu dover tiegħi - ma' min għandu x'jaqsam f'din il-ħaġa f'dan il-Parlament, u ħadt ukoll nota tad-diffikultajiet li prima facie saruli biex dan l-Abbozz ta' Liġi jkun jista' jirrispondi għal dak li aħna naħsbu li hu l-aħjar li jiġi kostruwit.

Pero' indipendentement minn dan, il-piż u r- responsabilita' tagħna huma li la għandna obbligi li joħorġu mill-Karta tan-Nazzjonijiet Uniti, dawk l-obbligi għandna nassumuhom u nsolvuhom anke jekk ikun hemm mumenti u ċirkostanzi fejn wieħed jista' jħoss ċerta diffikulta' biex japplikahom u jenforzahom.

Dan qed ngħidu għaliex jien naf is-sitwazzjoni li nħolqot u li tista' teżisti.

L-importanti huwa li llum kull pajjiż jirrealizza u jifhem il-bżonn ta' organizzazzjoni internazzjonali għall-ħarsien tal-paċi.

Wieħed jista' jsemmi l- imperfezzjonijiet li hemm f'din l-organizzazzjoni jew jagħmel litanija sħiħa tad-difetti li hemm fil-membri li jikkomponu din l- organizzazzjoni, pero' indipendentement minn dan huwa fl-interess ta' kull stat ċivili li hemm f'din l- organizzazzjoni li jħoss li hemm metodu kif sitwazzjonijiet bħal dawn jiġu regolati skond il-Karta tan-Nazzjonijiet Uniti li aħna ffirmajna u li aderejna għaliha.

Jekk pajjiżi ħafna ikbar minna jħossu n-neċessita' illi jkun hemm dik il- protezzjoni li toħroġ mill- Karta tan-Nazzjonijiet Uniti, li titkellem dwar il-bżonn ta' soluzzjoni paċifika, li titkellem dwar sitwazzjonijiet fejn jidħlu miżuri oħrajn dwar il-ħarsien tas-sovranita', indipendenza u sigurezza tal- pajjiżi, ċertament li din hija ħaġa li tolqot iktar lil pajjiż bħal tagħna.

F'liema kontest jintlaqat l-aktar pajjiż bħal tagħna?

Pajjiżna għandu - u din ma nixba' qatt ngħidha - kontradizzjoni kbira, li hija l-hallmark u r-realizzazzjoni ta' l-istorja kollha tiegħu, u din hija li hu pajjiż ta' daqs limitat u ta' relevanza strateġika sostanzjali.

Din il-kontradizzjoni fil-ħajja ta' pajjiżna f'ċerti ċirkostanzi tirrendi l-aspett ta' l- Organizzazzjoni tan- Nazzjonijiet Uniti fundamentali għall- ħarsien tagħna stess.

Huwa f'dan il- kontest u f'kontest iktar wiesa' ta' solidarjeta' bejn l-istati tad-dinja illi wieħed iħoss in-neċessita' ta' l-applikazzjoni ta' xi forma ta' metodu ta' inforzar tal- ħarsien tal-paċi.

Anke l-paċi trid tiġi difiża.

Hemm sitwazzjonijiet li jitolbu minn kulħadd difiża stess tal-paċi, għax jekk il- paċi ma tiġix difiża, tispiċċa biex ikollha s-sewwa tas-saħħa u mhux is- saħħa tas-sewwa li aħna nixtiequ naraw jirbaħ fil-mod kif iġibu ruħhom il- pajjiżi membri.

Nerġa' ngħid li n- Nazzjonijiet Uniti mhijiex simbolu tal- perfezzjoni, anzi hija simbolu tad-difetti li huma preżenti ħafna fil-ħajja internazzjonali.

Pero' din id- dinja kienet tkun ħafna agħar kieku ma kienx hemm l- Organizzazzjoni tan-Nazzjoni- jiet Uniti illi fil-limitazz- jonijiet tagħha bil-metodu u fil-perjodu tranżitorju tagħha u fis-sistemi li qed jevolvu wara li ntemmet il-gwerra bierda ma tkomplix tiġi msaħħa biex tkun ta' servizz għall- paċi u għad-difiża ta' l-istess paċi.

Dan huwa l-iskop tal- Gvern huwa u jressaq dan l- Abbozz ta' Liġi quddiem il- Kamra.

(Onor. Membri: Hear, hear)

MR SPEAKER: Grazzi.

Hemm aktar rimarki?

L-Onor.

George Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Speaker, il-mod kif id-Deputat Prim Ministru u Ministru ta' l- Affarijiet Barranin ippreżenta dan l-Abbozz jidher sempliċistiku ħafna.

L-Abbozz jitkellem fuq sanzjonijiet u fl-opinjoni tiegħi dan huwa misnomer għaliex meta tisma' b'sanzjonijiet tiddevja ruħek.

Fil-fatt l-Abbozz, kif se nispjega aktar 'il quddiem, ikopri aktar minn sanzjonijiet.

Hu tkellem ukoll fuq l-obbligu li għandha Malta li kulma joħroġ mill-Ġnus Magħquda u mis-Security Council taċċettah qisu l-Bibbja għaliex quddiemu trid tagħlaq għajnejk, tbaxxi rasek, taċċettah u timplimentah.

Jiena niftakar li fit-30 ta' April, meta l-Onor.

De Marco informani li kellu f'rasu li jressaq din it-tip ta' liġi, kien tani x'nifhem li kien hemm possibilita' ta' sanzjonijiet imminenti kontra r- Repubblika tal-Bosnja fl-ex Jugoslavja, fakkarni li fl-Ingilterra għandhom liġi li ilha mwaqqfa mill-1946, u qalli wkoll li l- Gvern qed iħoss li din hija xi ħaġa urġenti u għalhekk għandu jgħaddi liġi f'dan is- sens.

L-ewwel impressjoni li ħadt kienet li dan irid xi ħaġa f'idejh biex jekk kemm-il darba jinqala' l-każ kif fil-fatt kien inqala' - u din in-naħa kienet ġiet ikkritikata meta qanqlet il-kwestjoni l-ewwel darba, pero' mbagħad l-Istat Amerikan ikkonfermah u ħadu azzjonijiet kontra l-vapuri li jtajru l-bandiera Maltija u li kienu qegħdin jiksru s- sanzjonijiet tas- Security Council - ...

Mr Speaker, x'kien fih l- Abbozz oriġinali?

Fl-ewwel Abbozz konnna nsibu - u dan ma semmihx id-Deputat Prim Ministru - li rridu nagħtu ċerti poteri lill-Prim Ministru, u dan huwa l-crux ta' kollox.

Kien ġie propost ukoll li l-Qrati tal-Maġistrati ta' Malta u Għawdex jingħataw il- kompetenza li jkunu jistgħu jaġixxu bħala qrati ta' ġudikatura kriminali.

Fl- Abbozz kien hemm ukoll li l- Avukat Ġenerali jkollu dritt ta' l-appell minn dawn id- deċiżjonijiet għall-qorti kriminali kemm fuq punti ta' liġi kif ukoll fuq punti ta' fatt. Barra minn hekk kien hemm speċifikati l-pieni li jistgħu jiġu stabbiliti mill- Prim Ministru fuq il-liġijiet li jirrigwardaw din il-liġi, u dawn kienu jew priġunerija sa massimu ta' għaxar snin ħabs - u ma kienx hemm minimu - jew multa sa Lm55,000, jew inkella t-tnejn.

L- ewwelnett jekk il- liġi Ingliża ilha mill-1946, għaliex issa hawn din l- għaġġla kollha?

X'ġara f'daqqa waħda?

Barra minn hekk għaliex il-Prim Ministru, li għandu tant responsabilita' fuq spallejh u tant affarijiet x'jagħmel, għandu jitgħabba b'poteri hekk kbar?

Punt ieħor li f'daqqa waħda rreaġixxejt għalih kien il-fatt li l-Parlament jiġi maqbuż meta s- Security Council iħabbar ċerti sanzjonijiet, għax dawn jiġu applikati mill- Prim Ministru b'regolamenti u hawnhekk ma jingħad xejn.

Il- Parlament hekk se nistmawh, li naqbżuh kompletament u l-Prim Ministru jagħmel kollox?

Imbagħad kien hemm ukoll il- fatt li ħassejt li fejn kienu diġa' jeżistu liġijiet fil- Kodiċi Kriminali Malti li jistgħu jiġu applikati meta jittieħdu dawn is-sanzjonijiet - u dan kollu għidtu lid- Deputat Prim Ministru - kellhom jiġu wżati proprju dawn il-liġijiet u mhux jinħolqu liġijiet ġodda.

Qabel inkompli ta' min jagħmel ftit rimarki fuq id- differenza - hawnhekk intqal li l-Ingilterra diġa' għandha liġi f'dan is-sens - bejn il-liġi Ingliża u din li qegħdin nikkontemplaw hawnhekk.

Il- liġi Ingliża li hija l-United Nations Act ta' l-1946 titkellem biss fuq artiklu 41 ta' Chapter VII tac-Charter tal-Ġnus Magħquda.

Artiklu 41 - u hawnhekk se nikkwota - jgħid hekk:

"Il-Kunsill tas-Sigurta' jista' jiddeċiedi liema miżuri ..."

- u hawnhekk il-kliem "liema miżuri", huwa importanti għax ifisser li mhux sanzjonijiet biss jistgħu jiġu applikati, bħalma qal id-Deputat Prim Ministru fil-bidu, imma anke affarijiet oħra -

" ... li ma jinvolvux użu ta' forza armata ..."

- għax dan ovvjament imbagħad jeħodna f'artiklu 40 tac- Charter -

" ... għandhom jiġu użati biex jagħtu effett lid- deċiżjonijiet tiegħu u jista' jitlob lill-Membri tal-Ġnus Magħquda biex jimplimentaw dawn il- miżuri.

U dawn jistgħu jinkludu interruzzjoni sħiħa jew parzjali f'rel- azzjonijiet ekonomici, kif ukoll qtugħ ta' kommuni- kazzjoni bil-ferrovija, baħar, ajru, posta, telegrafu, radju u mezzi oħra ta' kommunikazzjoni, u dan minbarra l-qtugħ tar-relazzjonijiet diplomatici.".

Mela l-liġi Ingliża titkellem biss - u hawn hi d-differenza - fuq artiklu 41, filwaqt li l- Abbozz li għandna quddiemna qed jgħid li kull meta l- Kunsill tas-Sigurta' waqt li jaġixxi skond Kapitlu VII tac- Charter - qed isemmi l-kapitlu kollu - jirrakkommanda lill- istati membri tan- Nazzjonijiet Uniti biex jieħdu miżuri sabiex tibqa' tinżamm jew terġa' tinġieb il-paċi u s-sigurta' nazzjonali jew titlob lil dawk l-istati membri biex japplikaw xi miżuri - mhux is- sanzjonijiet biss - biex jagħtu effett lil xi deċiżjoni ta' l- imsemmi Kunsill tas-Sigurta' - miżuri li fihom ma jidħolx l- użu ta' forza armata skond artiklu 42 tac-Charter, u allura hawnhekk qed jiġi eskluż biss article 42 - il-Prim Ministru jista', b'ordni fil- Gazzetta, jagħmel dan li qed jitlob l-Abbozz tal-Liġi hawnhekk.

Mela din hija differenza bażika li rridu nerġgħu nigu għaliha aktar 'il quddiem.

Fil-liġi Ingliża jingħad ukoll li:

"His Majesty may by order- in-council make such provisions ...".

Hawnhekk ma rridux ninsew ukoll li l-Ingilterra hija membru permanenti tal-Kunsill tas-Sigurta' u tkun diġa' ħadet parti fid-deċiżjonijiet qabel saru hemmhekk, fejn għandha d-dritt li jekk ma taqbilx, tuża l-veto u twaqqaf ċerti deċiżjonijiet, dritt li dan pajjiżna żgur li m'għandux.

Pero' anke meta jsir order-in- council irid jitpoġġa fuq il- Mejda tal- Kamra tal-Parlament Ingliż.

Rigward x'jgħid iċ-Charter tal-Ġnus Magħquda diġa' tkellimt fil-qosor, pero' tajjeb li wieħed jgħid illi Chapter VII, li hawn referenza għalih fl-Abbozz ta' Liġi, ma jikkonsistix biss f'article 41, imma fih minn article 39 sa article 51.

Filwaqt li l- artikli tal-bidu jitkellmu fuq id-dritt tas-Security Council li jiddeċiedi hu meta jidhirlu li għandu jieħu azzjonijiet u jordna anke miżuri temporanji, article 41 jitkellem fuq dawk il-miżuri li ma jinvolvux l-użu tal-forzi armati u artiklu 42, li hu eskluż fl-Abbozz li għandna quddiemna, ovvjament jaqta' barra l-użu tal-forzi armati.

Pero' mbagħad hemm artiklu 43 li, fost affarijiet oħra jgħid li:

"Il-Membri kollha tal-Ġnus Magħquda bħala kontribut għaż-żamma tal-paċi u sigurta' internazzjonali jintrabtu li joffru lis- Security Council, meta dan jitlob u skond arranġ- amenti jew arranġamenti speċjali, forzi armati, assistenza, faċilitajiet - inkluż id-dritt tal- passaġġ mill-ajru jew mill- art - neċessarji biex tinżamm il-paċi u s-sig- urta' internazzjonali.".

Artiklu 44 jgħid kif il-forzi armati jiġu mistiedna biex jieħdu parti fit- twaqqif ta' military staff committee, li fil-każ tagħna mhuwiex daqshekk importanti.

Pero' mbagħad hemm artiklu 50 li se naqrah ukoll biex inkunu nafu fuqiex qed nitkellmu.

Dan jgħid hekk:

"Jekk miżuri preventivi jew ta' inforzar kontra xi Stat jiġu meħuda mis- Security Council, kull Stat ieħor membru tal- Ġnus Magħquda jew anke jekk mhuwiex membru tal-Ġnus Magħquda, li jsib ruħu konfrontat minn problemi speċjali ta' natura ekonomika li jirriżultaw mill-eżekuzzjoni tal- miżuri, ikollu dritt li jikkonsulta lis-Security Council biex tinstab soluzzjoni għal dawn il- problemi.".

Mela mhux veru li malli jkun hemm sanzjonijiet u malli jiddeċiedi s- Security Council, trid tagħlaq għajnejk, torbot idejk u tgħid: Isir minni skond il-volonta' tiegħek.

Għandek ukoll mezzi biex tipprova twaqqaf jew titkellem fuq ċerti miżuri.

Pero' ma ninsewx li dan huwa Charter iffirmat, bħalma qal id-Deputat Prim Ministru, f'Ġunju ta' l- 1945, beda jseħħ ftit xhur wara, f'Ottubr, u u li sal-lum tant mhux aġġornat li jitkellem fuq enemy states, li jfisser kull stat li matul it- Tieni Gwerra Dinjija kien l- għadu ta' wieħed mill-membri firmatarji ta' din iċ-Charter.

F'artikli 53 u 107 hemm dawn ir-referenzi u dawn ukoll jagħmlu parti miċ-Charter.

Jien ma nafx kif wara dawk il- laqgħat kollha li jsiru daqstant ta' spiss, dawn l- affarijiet ma ġewx aġġornati.

Iċ-Charter jitkellem ukoll fuq international trusteeship system, jiġifieri donnu għad hemm min jemmen li għad hemm pajjiżi li jridu jiġu meħlusin minn taħt id-difer ta' xi ħadd li qed jiddominahom u jiġu mogħtija bħala trustee biex jieħu ħsiebhom xi ħadd minn dawn il-membri.

Jiġifieri hawnhekk qed nitkellmu fuq dan it-tip ta' charter.

Pero' huwa tajjeb li l- Kamra tkun taf li ċ-Charter jitkellem ukoll dwar kif għandhom jittieħdu d- deċiżjonijiet.

U din id-drawwa li s-Security Council arroga għalih innifsu d-dritt li jagħmel dawn is-sanzjonijiet u jieħu d-deċiżjonijiet, hija tgħawwiġ taċ-Charter tal-Ġnus Magħquda.

Għaliex?

Għax artiklu 18 ta' Chapter IV jgħid li deċiżjonijiet ta' l- Assemblea Ġenerali fuq affarijiet importanti jittieħdu b'vot ta' żewġ terzi mill- membri preżenti li jivvotaw u li dawk il-problemi jinkludu rakkommandazzjonijiet "with respect to the maintenance of international peace and security."

Mela s-saħħa qegħda strettament f'idejn l-Assemblea Ġenerali.

Artiklu 24 ta' Chapter V jagħmilha ċara illi biex tiġi assigurata azzjoni malajr u effettiva - u dan huwa l-iskop - mill-Ġnus Magħquda, il- membri jitfgħu fuq is-Security Council - mela dan huwa poter delegat lis-Security Council mill-Assemblea Ġenerali - ir- responsabilita' primarja li jżomm il- paċi u s-sigurta' internazzjonali.

Jaqblu wkoll li meta dan qed jaqdi d- doveri tiegħu taħt din ir-responsabilta' ikun qed jaġixxi f'isem l- Assemblea Ġenerali.

Mela kull stat membru li jipparteċipa fl- Assemblea Ġenerali għandu d- dritt - u dan id-dritt fi żmienna aħna użajnieh u ma għaddasniex rasna u għidna li għax is-Security Council qal "hekk" m'għandniex id-dritt li mmorru nagħmlu l-lobbying u ngħidu dak li għandna ngħidu u nqajmu reazzjoni u noħolqu opinjoni u jekk hemm bżonn jerġa' jissejjaħ lura s- Security Council, kif kien sar wara li sar l-ewwel attakk kontra l-Libja - ...

Allura dan ma jfissirx li meta m'hemmx urġenza d- deċiżjonijiet għandhom jittieħdu fl-Assemblea Ġenerali flok fis-Security Council b'żewġ terzi?

Kieku jkun hemm urġenza wieħed jifhimha, imma meta wieħed qed jikkontempla x'se jagħmel biex iżomm il-paċi u s-sigurta' internazzjonali u għandu ż- żmien, għaliex m'għandhiex tiltaqa' l-Assemblea Ġenerali u wieħed jimxi ma' artiklu 18 ta' Chapter IV li jgħid illi deċiżjonijiet importanti għandhom jiddependu mill-vot ta' żewġ terzi ta' l- Assemblea Ġenerali?

Issa x'bidliet saru mill- ewwel draft ta' l-Abbozz li kien ħejja d- Deputat Prim Ministru għal dak li għandna quddiemna llum?

Mill-Abbozz li għandna quddiemna jidher illi d-dritt li l-Avukat Ġenerali jista' jappella, ma jissemmiex iktar; il-piena massima - u dan ngħidu bi pjaċir għax aħna oġġezzjonajna mill-ewwel illi l-piena ta' għaxar snin kienet ħarxa wisq - niżlet għal ħames snin, u l-pieni f'multi ta' flus baqgħu xorta, jiġifieri Lm50,000.

Fl-Abbozz li għandna quddiemna qed jingħad ukoll li fejn jeżistu l-pieni għal ksur ta' liġijiet li diġa' jeżistu, jiġu applikati huma minflok il- liġijiet jew ir-regolamenti li l- Viċi Prim Ministru qed jipproponi f'dan l-Abbozz.

Din in-naħa tal-Kamra qed tirraġuna b'mod li biex napprovaw dan l- Abbozz ta' Liġi rridu nagħmlu tliet premessi.

L-ewwel ħaġa rridu nkunu lesti li nċaħħdu lil dan il- Parlament mid-dritt sagrosant li jiddiskuti miżuri mħabbra mill-Kunsill tas- Sigurta' tal-Ġnus Magħquda u ngħidulu li m'għandux x'jaqsam iktar.

Mr Speaker, it-tieni ħaġa hi li rridu nkunu sodisfatti bil-mod kif jaħdem il- Kunsill tas-Sigurta' u naqblu b'mod inkondizzjonat ma' dak kollu li jiddeċiedi.

U t- tielet premessa hi li jrid ikollna fiduċja kompleta u sħiħa fil-Prim Ministru, ħaġa li din in-naħa tal-Kamra, għal raġunijiet ovvji, m'għandhiex.

Dan mhux għal xi raġunijiet personali imma n-nuqqas ta' fiduċja tagħna huwa fih bħala Prim Ministru li qed imexxi l- Gvern.

Ħalli nieħdu dawn l- oġġezzjonijiet waħda waħda u naraw fejn naslu.

Rigward l- ewwel premessa, nixtieq li meta nkunu fl-istadju tal-winding up, il-Viċi Prim Ministru jgħidilna kemm-il pajjiż mill- 184 Membru tal-Ġnus Magħquda għandu liġi bħal din, pero' ma jsemmilniex l-Ingilterra u l- membri l-oħra li huma permanenti fil-Kunsill tas- Sigurta'.

Għandu informazzjoni dwar kemm-il pajjiż fil- Commonwealth madwar id-dinja għandu liġi bħal din?

Bl- injoranza kollha tiegħi, irrid ngħid li jien inħoss li din tmur kontra t-teorija kostituzzjonali tal-bilanċ tal- poter.

Il- Parlament u l-Prim Ministru qegħdin hemm biex jibbilanċjaw il-poteri li jista' jkollhom.

Jekk f'daqqa waħda l-Parlament se jabroga dan id-dritt u jagħtih lill- Prim Ministru, dan se jneħħi ċ- ċans li jkun jista' jgħarbel u jara l-affarijiet kif inhuma.

Jekk kemm-il darba ma jsirx dibattitu fil- Parlament u l- Prim Ministru, ikun min ikun, jaqbad u jaġixxi billi jagħmel ir-regolamenti għax hekk ikun qal is-Security Council, min se jagħmel l- analiżi, jgħarbel il- fatti, u jara x'inhu l-interess tal-pajjiż u kif se jintlaqat il-pajjiż b'dawk is-sanzjonjiet?

Min se jara jekk kemm-il darba jaqbillux ma jiftaħx ħalqu, ma jitkellimx u dawn japplikahom u jmur jagħmel protesta, jew inkella ma japplikahomx jekk jidhirlu li dawn tant se jkunu ħorox li se jagħmlu ħafna ħsara?

Min-naħa l-oħra, jekk din il-liġi tgħaddi, il-Prim Ministru jkollu d-dritt li jagħmel ir- regolamenti, ipoġġihom fuq il- Mejda tal-Kamra, u skond l- iStanding Orders aħna għandna d-dritt li sa tlett ijiem noġġezzjonaw għalihom u nitolbu li jsir dibattitu fuqhom.

Li se jiġri hu li jekk tgħaddi din il-liġi, il-Prim Ministru se jagħmel ir-regolamenti, nagħmlu dibattitu fuqhom - u ovvjament dawn se jgħaddu għax il-Gven ikollu l-maġġoranza - u jerġgħu jitpoġġew fuq il-Mejda tal- Kamra.

Ma jkunx iktar serju u demokratiku li kieku meta niġu mitluba biex isiru ċerti sanzjonijiet, isir dibattitu kif għandu jsir h awnhekk, kulħadd iperreċ dak li għandu jgħid u mbagħad jekk jgħaddu jgħaddu u jekk ma jgħaddux ma jgħaddux?

B'hekk għallinqas id-dover tagħna li nkunu nformajna lill-pajjiż bl- implikazzjonijiet li jistgħu joħorġu minn dawk is- sanzjonijiet, inkunu għamilnih.

Min-naħa l-oħra, anke jekk tgħaddi din il-liġi, għallinqas għandna ngħidu li l-Prim Ministru jista', "b'riżoluzz- joni approvata mill-Parlament", jagħmel regolamenti, eċċ.

Mr Speaker, rigward it-tieni oġġezzjoni nibda biex ngħid - ħalli ma niġux interpretati ħażin - illi aħna m'aħniex kontra l-konċett tal-Ġnus Magħquda u ma nistgħux inkunu kontra li jkun hemm korp ta' pajjiżi illi flimkien jagħmlu l-almu tagħhom biex iġibu l- paċi u s-sigurta' u jaqtgħu l- atti terroristiċi minn madwar id-dinja imma aħna kritiċi ta' kif taħdem il- Ġnus Magħquda.

Aħna m'aħniex mummji u ngħidu li la dak qiegħed "hekk", allura kollox sew.

Aħna mxejna 'l quddiem mill- idea ta' l-1964 - għalkemm in- naħa l-oħra donnha għadha taħseb f'din il-linja - minn meta ksibna l-hekk imsejħa indipendenza ġdida, u l-Onor.

Borg Olivier fil-United Nations kien qal dawn il-preċiżi kelmiet:

"We are prepared humbly to offer the services of Malta and the Maltese in any form which might be considered useful in the eyes of this organisation for the purpose of conciliating in any dispute or of solving some difficulty that might arise.".

Aħna ngħidu li llum Malta m'għadhiex li kienet.

Il-Ġnus Magħquda lanqas għadha dik li kienet fl-1964 u x-xenarju internazzjonali tant tbiddel illi jidher ċar illi l-Ġnus Magħquda, bis-sistemi antikwati u biċ-Charter mhux aġġornat li għandha, saret anakroniżmu għax mhijiex miexja maż-żmenijiet.

U għalhekk qed jidhru difetti kbar fil-Ġnus Maħquda.

Illum ir-rwol tal- Ġnus Magħquda, li fil-bidu kien dak ta' peacekeeping, jiġifieri li tibqa' żżomm il-paċi, sar aktar rwol ta' peacemaking, jiġifieri li tipprova tagħmel il-paċi u mhux iżżommha biss, u allura fejn m'hemmx il-paċi tirranġa l-affarijiet u ġġib il-paċi.

Il-problema hi illi llum il- ġurnata l-Ġnus Magħquda la għandha l-mezzi neċessarji u lanqas is-setup neċessarju biex tkun tista' taqdi l-funzjoni tagħha.

Huwa fatt illi l-operazzjonijiet ta' peacekeeping u peacemaking huma biss frazzjoni żgħira mix-xogħol kollu li tagħmel il-Ġnus Magħquda.

Pero' huwa fatt ukoll illi l- ispiża għal dawn l- operazzjonijiet tant kibret li filwaqt li kien ikkalkolat li fl-1990 intnefqu $40 miljun, din is-sena huwa kkalkolat li se jintnefqu madwar $3 biljun li 30% minnhom suppost li huma mħallsin mill-Istati Uniti, pero' kulħadd jaf li din għandha ħafna djun b'lura, dejjem tgħid li se tħallas imma ma tasal qatt.

Jien nemmen li wasal iż-żmien li l-Ġnus Magħquda tifrex ix-xogħol tagħha ħafna iktar 'il bogħod mill-peacekeeping u peacemaking.

Din l-għaqda għandha aġenziji oħra li jien ċert li qegħdin jagħmlu xogħol utli ħafna imma hemm oqsma oħra umanitarji u soċjali li fihom jistgħu jifirxu l-funzjonijiet tagħhom.

Kif diġa' għidt, iċ- Charter ta' l-1945 ftit li xejn tbiddil u allura huwa anakroniżmu fid-dinja tal-lum, aktar u aktar minn mindu kien hemm il- kollass tas-sistema ta' l-Unjoni Sovjetika fejn jidher li l-Assemblea Ġenerali se jkollha iktar responsabilita' diretta u se tiġi kkonsultata ħafna iktar spiss milli qed isir fil-preżent.

Kulħadd jaf li bħalissa għaddejjin polemiki kbar, per eżempju rigward jekk għandhomx jiżdiedu l- membri permanenti fis-Security Council.

Qed jissemmew pajjiżi bħall-Japan, il-Ġermanja, il- Brażil u pajjiżi kbar oħra.

Għandhom jidħlu membri ġodda?

Għandu jibqa' d-dritt tal-veto?

Id-dritt tal-veto għadu ġej miż-żmien kolonjali, minn wara l-gwerra, u permezz tiegħu kull wieħed mill-ħames membri permanenti tal-Kunsill jista' jwaqqaf proċess li jkunu qablu dwaru l- Assemblea u s-Security Council kollu.

Din hija d-demokrazija u dan huwa l- konċett ta' bilanċ ta' poter li qed jiġu prattikati fis- Security Council!

Jien qed ngħid dawn l- affarijiet kollha għaliex dan kollu jorbot mal- kwestjoni tas- sanzjonijiet, fejn kif se naraw iktar 'il quddiem, hemm min qiegħed jagħmel hijacking u użu mill-Kunsill tas-Sigurta' biex jagħmel il- politika li jrid hu.

Allura aħna għandna nitkellmu u nkunu kritiċi, u mhux ngħidu: Iva, jekk qal hekk is-Security Council aħna naċċettaw.

Aħna ngħidu li għandu jerġa' jidħol il-makkinarju li meta jkun hemm iċ-ċans, il- problema terġa' tmur lura għall-Assemblea Ġenerali.

Dan diġa' tkellimt fuqu u nħoss li hu punt importanti f'dan li qegħdin niddiskutu.

Jidher li dan mhux qed isir, iktar u iktar minn mindu laħaq Butros Butros Ghali - li huwa bniedem kontroversjali u hemm ħafna opinjonijiet fuqu - u jidher li mil-lat politiku x-xogħol tal-Ġnus Magħquda kiber ħafna.

Min-naħa l-oħra, mil-lat ekonomiku - li suppost qiegħed hemm biex ilaħħaq mal-politika li trid titwettaq - tant hemm inċertezza dwar pajjiżi membri li ma ħallsux u li ma jridux jagħtu l-kontribut tagħhom, li ma jistax isir forward planning bis-serjeta' biex wieħed ikun jaf x'se jiġri.

Butros Ghali għamel l-almu tiegħu biex jipprova jbiddel din l-istruttura tal-Ġnus Magħquda li tant qed nisimgħu fuqha.

Huwa kiteb il-famuża "Agenda for Peace" li tispjega aħjar l-ideat tiegħu rigward il-peacekeeping, pero' din ma tgħid kważi xejn fuq kif trid tiġi ristrutturata l-Ġnus Magħquda.

Ma rridx ngħid li m'hu qed isir xejn għax fil- fatt qed jagħmel ħafna, pero' minħabba li qed jirfes ħafna kallijiet, ma tantx huwa ben visto fi New York fejn hemm ċerti interessi li ma jridux jiċċaqilqu.

Jien qed insemmi fatti allavolja b'dak li qed ngħid nistgħu niġu akkużati li qed nikkritikaw wisq lill- Amerika.

Wieħed jista' jgħid li fis-Security Council illum hemm dominanza Amerikana u Ewropea, u mhux veru li dan hu organu rappreżentattiv tad- dinja.

Meta hemm rappreżen- tanza tant kbira ta' pajjiżi Ewropej b'siġġu permanenti fis- Security Council, bħall- Ingilterra u Franza - u 'l quddiem ma nafx ikunx hemm ukoll il-Ġermanja - u mbagħad hemm ukoll l-Amerika - u allura huma l-interessi tal-punent - żgur li ma tistax tgħid li dan il-Kunsill qed jirrifletti s- sitwazzjoni fil- pajjiżi kollha membri fil-Ġnus Magħquda.

Dan maż-żmien sfortunatament akkwista record ta' bias politiku mxaqleb lejn ċerti preġudizzji u deċiżjonijiet.

Minħabba dan, Butros Ghali tilef ħafna mill-kredibilita' tiegħu għax suppost li din l- organizzazzjoni tkun body onest u tipprova tagħmel minn kollox biex iżżomm is-sigurta' u l- paċi.

Pero' l-paċi ma tintlaħaqx jekk tkun qed iżżomm ma' wieħed jew l-ieħor, jew inkella tippreferi wieħed minn ieħor.

Is-Security Council ilu jiġi akkużat bil- policy ta' two weights and two measures, jiġifieri ma' wieħed jimxi mod u ma' l-ieħor jimxi mod ieħor.

Huwa interessanti li meta l- Unjoni Sovjetika kienet fl-aqwa tagħha, l-Amerikani kienu jikkontrollaw id-deċiżjonijiet li ma jridux li joħorġu mis- Security Council bid-dritt tal- veto billi jżommu dawk li ma jkunux iridu li jgħaddu.

Illum, allavolja d-dritt tal-veto għadda lir-Repubblika tar- Russja, l-Istati Uniti għadha tikkontrolla billi tipprovdi l- akbar forza u billi tiddomina fil-kontroll ta' kif jiġu esegwiti l-missjonijiet tal- kontroll tal-paci jew tal- peacemaking li jidħlu fihom.

Jien ċert li tan-naħa l-oħra se jgħidu li aħna qed nitkellmu b'dan il-mod għax aħna dejjem konna kontra l-Amerika u nitkellmu kontriha.

Jien se nikkwota minn "The Economist" tat-12 ta' Ġunju, 1993 fejn intqal ċar u tond li:

"The Security Council has become little more than an extra arm of western foreign policy ...".

Mela l-western foreign policy mhijiex il-politika globali li suppost qed tiġġestixxi l-Ġnus Magħquda.

Barra minn hekk, fit-13 ta' Jannar, is- Segretarju ta' l-Istat Amerikan, Warren Christopher, kienet żelqitlu kelma li tfisser ħafna - li jgħidulha a Freudian slip of the tongue - meta apparti li qal li jridu jħallsu l-kontijiet li għandhom, qal ukoll:

"The United Nations has become such an important instrument of American foreign policy ...",

u f'daqqa waħda waqaf u qal:

"... or at least such an important aspect of Amer- ican foreign policy ...".

Jiġifieri kkorreġa lilu nnifsu għax ra li żelqitlu meta qal li l-Ġnus Magħquda hija strument tal-foreign policy Amerikana.

Jidher biċ-ċar li l- ħsieb qiegħed hemmhekk; l-idea hija konċepita b'dak il-mod u qed titħaddem ukoll b'dak il-mod.

Imma appena Warren Christopher ħarġitlu dik il-kelma, ġibidha lura billi qal li mhux instrument u minflok qal:

"... important aspect of American foreign policy, that it seems to me that the Department of Defence budget ought to be at least partly responsible for helping us make up that arrerages and for producing the funds necessary as we place more and more burdens on the United Nations.".

Allura meta konna dejjem ngħidu li mhux sew li s-Security Council u l-Ġnus Magħquda ma' pajjiż jimxu mod u ma' pajjiż ieħor jimxu mod ieħor, konna qegħdin inkunu kattivi?

"The Economist" qed jgħid ċar li l- Ġnus Magħquda saret branka tal- politika barranija tal-Punent.

Hawnhekk jekk wieħed jidħol f'diskussjoni jibda jistaqsi jekk meta l-Amerika kellha s- saħħa fuq is-Security Council kenitx aġixxiet l-istess fil- kwestjoni tal-Lvant Nofsani, il-kwestjoni ta' Israel, fejn għal kważi 50 sena baqgħet timblokka r-riżoluzzjonijiet kollha li kienu ħarġu biex ma jiġux attwati, u fil- kwestjoni ta' l-Iraq meta f'daqqa waħda, ftit snin ilu, attakkat lil dan il- pajjiż bl-iktar mod massiv u militarizzat biex tillibera lill-Kuwajt.

Nerġa' ngħid li aħna m'għandna xejn kontra li pajjiż żgħir jiġi difiż, anzi aħna, bħala pajjiż żgħir, għandna nkunu l-iktar li ngħajtu favur li pajjiż żgħir għandu jiġi difiż.

Pero' bħalma għidt fil-bidu, għandek tuża l- istess miżuri fl-istess ċirkostanzi.

Fis-Security Council hemm saħħa u influwenza kbira mill-Amerika fid- deċiżjonijiet li qed jittieħdu.

Il- Kunsill tas-Sigurta' mexa l- istess fil-kwestjoni tal-Libja u fil-kwestjoni tal-Bosnja?

Jekk wieħed jara kif saru l- affarijiet jibqa' mistagħġeb bid- differenza u ma jemminx kif dawn id-deċiżjonijiet ħarġu mill-istess body tal-Kunsill tas-Sigurta'.

Imma din hija xi ħaġa li tinvolvi diskussjoni għaliha waħedha, jiġifieri dwar kif is-Security Council jiġi mbottat mill- interessi Amerikani u mill-interessi li jiddependu fuq interessi ekonomiċi, bħal supply taż- żejt, trade rules u affarijiet oħra, li jġiegħluh jaġixxi mod f'ċirkostanza u mod ieħor f'ċirkostanza oħra.

Aħna qegħdin naraw li filwaqt li fir-rigward ta' pajjiżi oħra, is-Security Council kien ħafna aktar kalm, kwiet u bla għaġġla - qed nirreferi għal-kwestjoni tal-Lvant Nofsani, meta l- Palestinjani ġew imkeċċija mill-Isreal u baqgħu xhur sħaħ fuq il-fruntiera mal-Lebanon; u hemm riżoluzzjoni f'dan ir- rigward - X'għamlet is- Security Council f'dak il-każ?

Kienu marru bl-ajruplani biex jibbombardjawhom bħalma għaml fuq l-Iraq biex jiġi liberat il-Kuwajt, jew dawn huma tip ta' nies differenti?

Din hija r-raġuni għaliex jidher li għas-Security Council kif ukoll għall-Amerika, li qed tiddomina l-mod kif jitħaddem, ċerti nies huma differenti minn ħaddieħor.

Apparentement l- Għarab mhumiex nies għall- Amerika jew għas-Security Council!

Nerġa' ngħid li f'ċerti ċirkostanzi rajna azzjoni malajr, determinata u li tista' tiġri fi ftit sekondi, mentri f'ċirkostanzi oħrajn stennew is-snin bla ma ġara xejn.

Wieħed jara kif ħadmet l-Amerika - u issa niġi għaliha iktar tard - meta reġgħet attakkat lill-Iraq bla ma kellha mbottar mis-Security Council jew konsultazzjonijiet miegħu.

Ħalli naraw x'qal il- President Amerikan Clinton f'Novembru li għadda meta kien f'Georgetown.

Dan qal li:

"The collapse of communism ... "

- u dan qed norbtu mal-fatt li l-Amerika trid li dan it-tip ta' ganċjament jibqa' għax jinteressaha -

" ... does not mean the end of danger ..."

u ħafna min-naħa l-oħra qed jgħidulna li issa d-dinja m'għadhiex bipolari, imma dħalna in a new world order!

Dan kompla jgħid:

A new set of threats in an even less stable world will force us, even as we restructure our defences, to keep our guard up."

Mr Speaker, jekk tippermettili nagħmel parentesi żgħira, hawnhekk ngħid li din neħodha bħala risposta għal min ma jemminx aktar fil-bżonn tan- newtralita' u non-allinjament.

Kultant biex mingħalihom jirredikolawna jistaqsuna: "Newtrali kontra min?

Non- allinjati kontra min?"

Jien ngħidilhom biex jistaqsu lil Clinton, għax huwa qed jgħid li hawn aktar instabilita' u perikli u li l-Amerika se żżomm her guard up u se toqgħod attenta biex tilqa' mill- perikli.

Mela fadal perikli f'din id-dinja!

Allura huwa tajjeb li wieħed ma jkunx imċappas la ma' naħa u lanqas ma' l- oħra.

Dan qed ngħidu għal min qed jipprova jissimplifika ħafna l- affarijiet.

Jekk kemm-il darba wieħed jara kif illum qegħda tiffunzjona l- Ġnus Magħquda, din is-super struttura enormi li teżisti, isib li hemm taħwid enormi fiha.

Dan mhux qed ngħidu jien imma se nikkwota minn "The Economist" li qalet:

"The secretariat in New York is stacked from basement to the thirty- eighth floor with dead wood.".

Fi kliem ieħor dawn huma nies li m'għandhom x'jagħmlu xejn.

"The good guys have far too much to do.

Departments and agencies waste their time in turf battles.

The place is such a mess of infighting that it is not even able to publish an internal telephone directory.".

Ara kemm huma ordinati hemmhekk!

Dan l-artiklu jkompli jgħid li:

"The staffing problems are grotesque; people cannot be fired, either because of the Secretary General's pledge or because it would cost a bomb in compensation.",

jiġifieri trid tħallashom talli tkeċċihom.

Imma agħar minn hekk insibu li:

"Discipline is non- existent.

People get their jobs for life on grounds of nationality rather than competence.".

Din hija l-Ġnus Magħquda li tant qed nitkellmu b'awra ta' għaġeb dwarha u kulma tgħid qed neħduh bħala Bibbja u bħala Evanġelu!

"The Economist" ikompli jgħid li: "The performance evalua- tion system is bent on giving practically every- body a positive rating, however useless he or she may be.

There are excellent people working for the United Nations but not enough of them.

The morale is low, duplication is endemic and some do pretty well on their own.",

u hawn jitkellem fuq branches bħal UNICEF u UNHCR.

Pero' skond dan l- artiklu waħda mill- frustrazzjonijiet hija "trying to make the United Nations work better in a deliberately decentralised system now in obvious need of strong leadership from the centre".

Mela fi ftit kliem - għax hemm ħafna iktar affarijiet x'tgħid fuq dan - qed jgħid f'liema stat qegħda l- Ġnus Magħquda.

Barra minn hekk, dan l-aħħar - u dan huwa interessanti ħafna - il-mod kif l-Istati Uniti qed jużaw il-Ġnus Magħquda u s- Security Council biex jilħqu l- għanijiet tagħhom, mhux aħna biss qed nikkritikawh.

Jien ċert li bħalissa hawn widnejn weqfin bl-għama li jgħidu li qed nerġgħu nieħdu pożizzjoni kontra l-Amerika u kontra l- Punent.

Dan m'hu veru xejn.

Fil-bidu jien għidt li aħna kritiċi u ma naċċettawx kollox.

Issa se ngħid kif mhux aħna biss qed nikkritikaw il-mod kif din l- organissazzjoni qed taħdem, imma anke l-Parlament Ewropew.

Fl-14 ta' Lulju, jiġifieri wara l-attakk moqżież li l-Amerikani reġgħu għamlu fuq Baghdad - u hawnhekk nerġa' ngħid li aħna bl-ebda mod ma qed ngħidu li t- terroriżmu huwa tajjeb, anzi aħna nikkundannaw it-terroriżmu, jiġi minn fejn jiġi u jsir għal xiex isir għax it-terroriżmu huwa kollu ħażin, imma nikkundannaw ukoll il-high-handedness ta' dawn il- poteri li għax għandhom is- saħħa f'idejhom jagħmlu li jridu - il-Parlament Ewropew, f'dibattitu li sar b'urġenza fi Strasbourg għadda riżoluzzjoni - li favur tagħha kien hemm 122 u kontra tagħha kien hemm 88 - li fiha kkundanna dan l- attakk Amerikan fuq Baghdad bil-qtil ta' ruxxmata nies ċivili.

F'din ir- riżoluzzjoni, il-Parlament Ewropew ikkundanna din l-azzjoni ta' l-Amerikani li ttieħdet mingħajr konsultazzjoni mas-Security Council.

Ir-riżoluzzjoni għamlet appell lill-Istati Uniti u lill-membri l-oħra tas- Security Council biex ma jirrikorrux għall-użu tal-forza speċjalment jekk din ma tkunx deċiżjoni tas-Security Council biex jieħdu azzjoni unilaterali.

F'dak id- dibattitu saru ħafna rimarki.

Jien jiddispjaċini li l-gazzetti tagħna - għalkemm ma nippretendix li l-oħrajn iġibuhom - ma jġibux dawn l- affarijiet.

Il-membri tal- Parlament Ewropew qalu li l- Istati Uniti ta' l- Amerika kienu obbligati li qabel jieħdu azzjoni - li ttieħdet għax qalu li kien sar attentat biex jinqatel il-President Bush - jikkonsultaw lis- Security Council.

Fid-diskussjoni ssemmiet li din hija prova - u hawnhekk qed nikkwota mill- "Agence Europe" li toħroġ proprju mill-Parlament Ewropew u hija faithful għal dak li jintqal - ta' double moral standards.

Fil- fatt dawn huma t-two weights and measures li tkellimna fuqhom.

Xi ħadd qal - u dan huwa interessanti - li huwa aktar importanti li l- pulizija juri rispett lejn ir- regolamenti u mhux jiksirhom hu stess.

Il-kelliem kompla jgħid li f'dan il-każ jidher ċar li l-Istati Uniti ta' l- Amerika has stepped over the line, jiġifieri marret oltre dak li għandha dritt tagħmel.

Imbagħad kien hemm membru tal- Parlament li għamel rimarka interessanti fejn staqsa: Min jaf kieku s-CIA Amerikana kkonfoffat u qatlet lill- President Allende taċ-Ċile u ċ- Ċilejani marru jibbombardjaw Washington?!

Jien se nieqaf hawnhekk fuq dan u nħalli f'idejn min jifhem biex jeżamina daqsxejn il-konċett li qed tapplika l-Amerika f'dawn l- affarijiet u kif anke l- Parlament Ewropew qed jikkritika u jikkundanna dan l- aġir.

Dan l-aġir aħna minn hawnhekk nikkundannawh ukoll u kieku kellna nitkellmu mill- ewwel u nagħmlu dikjarazzjoni, id-dikjarazzjoni kienet tkun favur l-Iraq, kontra l-Amerika u kontra l-Punent.

Dan mhux aħna biss qegħdin ngħiduh imma anke l-Parlament Ewropew fejn tan-naħa l-oħra jgħidu li għandhom ħafna ħbieb u li qegħdin jaspiraw li jkunu membri f'dan il- Parlament Ewropew meta nsiru membri sħaħ tal-Komunita' Ewropea, 'l quddiem għandi xi mistoqsijiet dwar din il-kwestjoni.

Għalhekk aħna qegħdin insibu oġġezzjoni għall-fatt li ntqal li dak li jgħidu l-Ġnus Magħquda u l- Kunsill tas-Sigurta' għandna naqbdu u nemmnu b'għajnejna magħluqin.

Dan qed ngħidu u nerġa' ngħidu mhux biex inċekknu lill-Kunsill tas- Sigurta' jew lill-Ġnus Magħquda, imma biex inkunu oġġettivi u għaliex ninsab ċert li xi ħadd se jdawwar il-fatti.

Dan qed ngħidu wkoll biex inkunu nafu fuq min qegħdin nitkellmu.

Dan il-Kunsill huwa mmexxi min-nies, għandu d- difetti tiegħu u għandu t- tajjeb tiegħu, pero' ma nistgħux - bis-soltu mentalita' antika kolonjali tagħna - naċċettaw dawn l-affarijiet qishom affarijiet neżlin mis- sema.

Imbagħad kien hemm oġġezzjoni rigward il-Prim Ministru.

Jien irrid ngħid li jekk aħna se naċċettaw li nagħtu dawn il- poteri lill-Prim Ministru, skond ma jitlob dan l-Abbozz, jien għan-nom ta' l- Oppożizzjoni nista' ngħid li għandi r-riżervi tiegħi u li aħna ma nistgħux nafdaw lill- Prim Ministru - u jista' jgħid li hawnhekk se nkunu personali, imma dawn huma l-fatti - li b'valutazzjoni korretta u analiżi oġġettiva jivvaluta l- interessi ta' Malta.

Mill- affarijiet li ġraw sal-lum u minn kif rajnih jaħdem u jaġixxi jidher ċar li aħna ma nistgħux ngħidu li għandna moħħna mistrieħ li għandna Prim Ministru li jaf jivvaluta l- affarijiet u jivvalorizzahom, li għandu għal qalbu lil Malta u li l-interessi ta' Malta se jkunu mħarsin.

Din hija waħda mir-raġunijiet għaliex anke kieku naqblu ma' dak kollu li hemm fl-Abbozz, għandna dubji serji - ibbażati fuq fatti li ġraw kemm ilu fil-kariga ta' Prim Ministru - kemm għandna nagħtu lill- Prim Ministru personalment il-poter li jirċievi d-direttivi mis- Security Council u awtomatikament japplikahom.

Il-Prim Ministru ma jagħmilx valutazzjoni korretta u oġġettiva u lanqas għandu dik il-viżjoni politika li tħares 'il quddiem u tara x'se jiġri biex ikun jista' jilqa' ħalli ma ssirx ħsara lil Malta.

Per eżempju, meta l-Prim Ministru, appena ħa l- kariga tiegħu fl- 1987, laqqa' lill-ambaxxaturi kollha fis-sala ta' Kastilja, qal ċar u tond li l-valur strateġiku ta' Malta spiċċa.

Kif jista' Prim Ministru bħal dan, li qed jarmi l-valur strateġiku ta' pajjiżu, jivvaluta kemm jiswa pajjiżu jekk jiġi ddettat mis-Security Council biex jagħmel ċerti affarijiet?

Jekk naraw kemm dan il-Prim Ministru kien eżatt fil-kalkoli u l-previżjonijiet li għamel fuq id-dħul ta' pajjiżna fil- Komunita' Ewropea naraw li dan mhux talli mar żmerċ imma he missed the mark completely u filwaqt li suppost kellu jmur il-lvant, fil-fatt mar il- punent.

Jiġifieri lanqas tista' tgħid li dan forsi seta' kellu challenge jew idea, ivvalutaha, wasal għal deċiżjoni u l-affarijiet ġraw kif qal hu.

Mhux talli hekk, talli ġara l-kontra.

Ma kien hemm l-ebda idea ta' time- frame jew ta' x'kellu bżonn il-pajjiż biex jagħmel dak il-pass li hu kien qed jaħseb li l-pajjiż għandu jagħmel.

M'hemm assolutament l-ebda analiżi li għaliha nistgħu nagħtuh plus.

Kif nistgħu aħna minn din in- naħa nafdaw Prim Ministru u nagħtuh dawn il-poteri meta l- istorja tiegħu bħala Prim Ministru turi dawn l- affarijiet?

Skond artiklu 50 taċ-Charter, jekk kemm- il darba l-interessi ekonomiċi tal- pajjiż se jkunu milqutin minn sanzjonijiet li se jiġu mposti mill-Kunsill tas-Sigurta', il- pajjiż, anke jekk mhux membru, għandu d-dritt li jinnegozja u jitkellem mas-Security Council biex jara l-interessi tiegħu.

Aħna nistgħu bil-kuxjenza kollha ngħidu li għandna Prim Ministru li kapaċi jinnegozja?

Tinnegozja meta tbigħ ruħek kompletament u tgħidilhom li trid tingħaqad magħhom, ikunu xi jkunu l-kondizzjonijiet?

Ħafna drabi jgħid li se ninnegozjaw b'kondizzjonijiet aħjar imma safejn naf jien il- Viċi Prim Ministru f'April ta' l-1992 f'Lussemburgu għamel dikjarazzjoni fejn qal li aħna lesti li naċċettaw it-Trattat ta' Maastricht kif inhu u bl- emendi kollha li se jsirulu sakemm aħna nsiru membri tal- Komunita'.

Dan hu n-negozjar?!

Jien din għidtha kemm-il darba u nkompli ngħidha għax tant hija redikola u ma tagħtikx saħħa biex targumenta u biex għada pitgħada tagħmel in- negozjati tiegħek.

Min diġa' jaf li int kommess, taf xi trid u taf fejn trid tmur, se jpoġġi l-prezz, il-kondizzjonijiet u anke d-data.

Lill-Prim Ministru m'għandix fuq xiex nagħtih fiduċja, la fuq valutazzjoni tal-valur ta' Malta bħala Malta, la fuq il- kalkoli politiċi li għamel u lanqas fuq il-valutazzjoni ta' time-frame ta' kif sejrin l- affarijiet fl- Ewropa, x'inhu l- logħob diplomatiku li jgħaddi bejn il-pajjiżi ta' l- Ewropa, kif jaqbdu pajjiż żgħir u jarmuh meta ma jkollhomx x'jambuh, u kif jużawh meta jkollhom bżonnu ...

Dawn huma affarijiet li aħna, bħala pajjiż żgħir, irridu nżommuhom f'moħħna l-ħin kollu għax jekk xi ħadd jaħseb li lilna se jagħtuna l-istess weight bħalma jagħtu lill-Ġermanja u lil Franza, ikun sejjer żball.

Aħna għandna l-weight u l- importanza tagħna, imma l- importanza u l-weight tagħna rridu nagħmluhom aħna billi nieħdu ċerti pożizzjonijiet u ċerti vantaġġi miċ-ċirkostanzi kif ikunu.

Dan tista' tgħidlu brinkmanship, imma huwa importanti li tilgħab il-karti tiegħek meta taħseb li jkun opportun għal pajjiżek li tilgħabhom u mhux meta jiddettalek ħaddieħor jew għaliex il-moda hija hekk, allura tagħmel bħalhom.

Jaqblilna naġixxu b'dan il-mod?

Nistgħu nieħdu dawn il-miżuri mingħajr ma nagħmlu ħsara lil pajjiżna?

Jien inħoss li l- Prim Ministru li għandna mhuwiex f'pożizzjoni li jiġi mgħobbi b'responsabilita' bħal din u għalhekk bħalma għidt fil-bidu, inħoss li d- diskussjoni trid tiġi fil- Parlament ħalli d- diffikultajiet u l-affarijiet li ma jarax hu, jiġu mqajma minn din in- naħa jew minn sħabu stess.

Kollegi min-naħa tiegħu jistgħu jissollevaw problemi li jien ċert li hu jista' jimmissjahom kompletament.

Kif nista' nafda Prim Ministru li fid- dinja tal-lum ma jivvalutax il- valur ta' l-istatus newtrali u tan-non-allinjament f'pajjiżna?

Semmejt x'qal Clinton, mexxej ta' wieħed mill-ikbar pajjiżi tad-dinja meta qal li qiegħed għassa għaliex mhux veru li hawn il-paċi fid-dinja, imma hawn ħafna instabilita' u jista' jinqala' l-inkwiet minn kullimkien.

Imbagħad il-Prim Ministru tagħna jiġi jgħidilna li m'għandniex għalfejn inkunu allinjati ma' ħadd u newtrali kontra ħadd!

Dawn huma affarijiet li bilfors irridu ...

MR SPEAKER: Point of order, l-Onor.

Vella.

ONOR.

JOHN VELLA: Jidhirli li qed niddiskutu liġi li ssemmi "il-Prim Ministru" u mhux lill-Prim Ministru Fenech Adami.

Naħseb li l-Onor.

Membru qed ikun personali żżejjed għaliex din hija liġi li se tibqa' għal dejjem.

(Interruzzjonijiet) Natural- ment aħna ma naqblux ma' l- ideat tiegħu.

Fil-liġi jissemma "il-Prim Ministru" u mhux il-Prim Ministru Fenech Adami.

ONOR.

GEORGE VELLA: Jien għandi l-ikbar rispett personali lejn Edward Fenech Adami bħala ċittadin, imma huwa l-obbligu tiegħi li nikkritika l- funzjoni tiegħu fl-uffiċċju tiegħu bħala Prim Ministru ta' Malta fis-sitt snin li għaddew.

Jien qed nagħmel dawn ir- rimarki fil-konfront tiegħu għaliex bħalissa huwa qiegħed in office u jekk se nivvota għal din il-liġi, se nagħtih dawn il-poteri li qed jitlobni.

Qed nagħmel valutazzjoni tal- persuna li jien irrid nafda f'dan l-inkarigu li qed titolbuni li nagħtih.

Għalhekk qed nikkritika lilu għaliex jien qed nara jekk nistax nafda lil dan il-bniedem b'dawn il- poteri.

Il-valutazzjoni ta' din in-naħa hija li f'dan il- każ ...

Kieku kien Prim Ministru ieħor forsi kont nitkellem b'mod differenti, imma l-istorja ta' dan il-Prim Ministru partikolari qed nanalizzaha ħalli nkunu nistgħu niddeċiedu nagħtuhx dawn il- poteri jew le.

Ovvjament f'dan il-każ il-kwestjoni hija fin- negattiv.

Rigward l-azzjonijiet li qed jittieħdu kontra l-Iraq, il- Prim Ministru ma jemminx li l- affarijiet kellhom ikomplu jimxu bid-diplomazija paċifika, kif konna ridna aħna u kif kien ried il-Papa dak iż-żmien.

Allura napprovaw dak li għamlet l-Amerika u Schwarzkopf għax dawn għandhom is- saħħa u biex jeħilsu mill-problemi jaqbdu u jibbombardjaw?

Dan narawh kuljum fuq it-television fuq is-CNN.

Jiena ma nemminx li għandi naqbel ma' Prim Ministru bħal dan.

Ma naqbilx ukoll ma' Prim Ministru li fil-każ ta' Lockerbie, minkejja l- investigazzjonijiet li għamel hu jgħid li ma ġara xejn.

Meta ġie hawn Malta Abu Dourda li hu kważi Prim Ministru tal-Libja, il-Prim Ministru Malti għamel dikjarazzjoni uffiċjali fejn qal li hu jemmen li minn hawn Malta m'għadda xejn.

Allura mbagħad kif ma jargumentax ma' l-Amerikani li għamlu s- sanzjonijiet kontra l-Libja, iżda minflok jgħidilhom li se jobdi s-sanzjonijiet?

Jekk il-Prim Ministru għamel l- investigazzjonijiet u ma rriżultalu xejn, kif emmen lil dak, għax ġie biċ- chewing gum min-naħa ta' l-Amerika?!

Dan hu l-Prim Ministru li qed nitkellem fuqu.

Jien diġa' semmejt kif dan mar żmerċ u kif ma tawhx il- kredibilita' li għandu jkollu fit-trattati mal-Komunita' Ewropea.

Dan ġie jgħid li wegħduh li se jdaħħluna u qalulu li għada żgur se jkun ...

Iżda ma rridx niftaħ dan l-argument għax kemm-il darba tkellimna fuqu.

Allura dan m'għandu ebda weight ma' l- irjus fl-Ewropa, għax kieku ma jgħadduhx biż- żmien b'dan il- mod.

Kif nista' nafda Prim Ministru bħal dan?

Kif nista' iktar u iktar nafda Prim Ministru li jaf li għandu nies bħalma hu ċ- Chairman ta' Air Malta li filwaqt li qed jgħid li se jobdi s-sanzjonijiet qed jinnegozja mal-Libjani - u din il-Prim Minsitru innegaha imma l-provi qegħdin hemm - biex b'xi mod minkejja s-sanzjonijiet, iġibu ajruplani Libjani hawn Malta, jagħmlulhom l-arma ta' Air Malta u jtajruhom minn hawnhekk?

Jiena ngħid li barra minn hekk rridu nkunu attenti meta nitkellmu fuq sanzjonijiet - u dan għidtha fil-bidu - għax fiċ-Charter jissemmew "miżuri".

U jekk article 43 jgħid li hemm ir-right of passsage, naf li dan il-Prim Ministru se jgħidilhom: "It-truppi tagħkom iridu jgħaddu minn hawnhekk?

Jgħaddu minn hawn; mhux xorta la intom qed tgħidu hekk!"

Għax jekk tkun daqshekk kondexxenti u tbaxxi rasek għall-Kunsill ta' l-Ewropa, se taċċetta kollox.

Jien assolutament ma naqbilx ma' dan u ma nagħmel l-ebda riżerva meta ngħid li lil dan il-Prim Ministru partikolari ma nagħtihx id-dritt li jagħmel regolamenti hu.

U bħala prinċipju iktar u iktar ma nagħti dritt lill-ebda Prim Ministru li jaqbeż il-Parlament u jagħmel dawn l-affarijiet.

F'dawn iċ-ċirkostanzi min ilum lill-Oppożizzjoni li tkun kritika?

Jien nixtieq li għada ma narax gazzetti li jergħġu jittimbrawna li erġajna morna fejn konna.

Nerġa' ngħid li aħna nemmnu fl-istruttura tas- Security Council u fil-Ġnus Magħquda, irriduhom jiffunzjonaw aħjar, imma nemmnu wkoll li r-rappreżentanti tagħna hemmhekk għandhom iħufu fil- kuriduri, jagħmlu x-xogħol tagħhom u jqajmu kuxjenza ħalli kemm jista' jkun dawn l- affarijiet li qed nitkellmu fuqhom hawnhekk jinstemgħu u tinħoloq il-kuxjenza li s- Security Council mhux jikkmanda u jagħmel kollox hu.

Nixtieq li qabel nagħlaq nitlob lid-Deputat Prim Ministru jgħidilna ma' min se jżomm il-Partit Nazzjonalista fuq l-issue li semmejt jien dwar l- attakk ta' l-Amerikani fuq Baghdad, jekk hux ma' sħabu tal-Parlament Ewropew jew ma' l-Amerikani.

Huwa interessanti li wieħed ikun jaf dawn l- affarijiet.

Qatt smajna lill- Prim Ministru jikkritika lill- Ġnus Magħquda għal xi aġir diskriminatorju li semmejt jien kontra l-Lvant Nofsani, l-Iraq u l-Libja?

Qatt ma smajna kundanna kontra l-Ġnus Magħquda.

Il-Prim Ministru qed jikkontempla - u nixtieq risposta fuq din għaliex dan huwa każ imminenti - x'forma ta' konsultazzjonijiet se jagħti lis-Security Council skond artiklu 50 jekk kemm-il darba se jissaħħu s-sanzjonijiet kontra l- Libja?

Kulħadd jaf li f'nofs Awissu qed nistennew li se jiħraxu s- sanzjonijiet kontra l-Libja.

Veru li hemm l-interessi tal-pajjiżi membri l- oħra, bħalma hija l-Italja u l-Ġermanja, jiġifieri l-Amerika mhux se tara l-interessi tagħna, imma aħna bħala pajjiż żgħir, skond artiklu 50, se nintlaqtu sewwa ekonomikament jekk kemm-il darba jsir dak li qed jgħidu li se jsir.

Allura l-Prim Ministru lest li jmur jiddiskuti mas-Security Council u ħejja l-oġġezzjonijiet tiegħu għaliex għandna nużaw artiklu 50?

Issa jekk jiġi mitlub ir- right of passage ta' l-art jew ta' l-ajru, il- Prim Ministru lest li jekk ikollu dawn il- poteri f'idejh jaċċetta li jħalli lit-truppi jgħaddu?

Jekk kemm-il darba għada pitgħada jiġi mitlub li jibgħat xi truppi Maltin - naf li se jgħidli li dan huwa eskluż għaliex artiklu 42 huwa maqtugħ mil-liġi - ...

Imma diġa' kien hawn żmien meta kellna Deputat Prim Ministru li kien ħareġ jgħid bit-tbissima - biex ma ngħidlhiex b'ċajta - li se nibagħtu n-nies bl-elmu blu biex imorru jiġġieldu fil- Bosnja meta ħaddieħor qiegħed hemmhekk imwerwer għaliex qed jisparaw fuqhom u joqtluhom.

L-aħħar mistoqsija tiegħi hija din: X'inhu l-iskop proprju ta' din il- liġi?

Din hija xi forma ta' prezz li l- Partit Nazzjonalista jew il- Gvern demokristjan Nazzjonalista jrid iħallas biex jidher gustuż u biex ipatti għall- image negattiva li ħoloq ma' l- Amerika meta kellna l-kwestjoni tal- vapuri Jugoslavi reġistrati hawn Malta li kisru s-sanzjonijiet u iktar u iktar il-kwestjoni ta' Ali Rezaq?

F'isem l-Oppożizzjoni rrid ngħid li aħna ta' din in-naħa m'għandniex fiduċja fil-Prim Ministru biex napprovaw li jkollu dawn il-poteri f'idejh u m'aħniex kuntenti bil-mod kif qed jaħdem u kif qed jopera l- Kunsill tas-Sigurta' u għalhekk il-vot tagħna se jkun definittivament kontra dan l- Abbozz.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Leo Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Mr Speaker, meta għandna quddiemna liġi fejn effettivament qed niġu mitluba nagħtu blank cheque lill-Prim Ministru u kwalunkwe Prim Ministru li jista' jiġi wara, b'poteri diskrezzjonali kbar ħafna li żgur mhumiex aċċettabbli għalina, jeħtieġ li f'ċirkostanza bħal tal-lum jiġi reġistrat il-fatt li l-Gvern Malti sal-lum, tul iż-żewġ leġislaturi tiegħu, naqas serjement milli juri impenn serju favur id- demokratizzar tal-Ġnus Magħquda.

Dan sfortunatemnt spikka l-iktar tul il- presidenza Maltija ta' l-Assemblea Ġenerali meta minflok li stinkat favur riformi radikali, kif għamlu diversi pajjiżi bħalna, Malta għażlet li sservi ta' eku ta' min kien determinat li ma jagħmel xejn ħlief tibdiliet kosmetiċi għaliex hekk kien jaqbel lil pajjiżu.

L-ewwelnett bħal sieħbi, l- Onor. Geerge Vella, nixtieq nagħmilha ċara li dak li qed ngħid m'għandux jirrifletti fuq il-Ġnus Magħquda bħala organizzazzjoni iżda għandu jirrifletti fuq dawk il-pajjiżi li wżawha u għadhom qed jużawha sal-lum bħala biċċa għodda biex taqdi l-politika barranija tagħhom.

U jien hawnhekk mingħajr ma nsemmi lil ħadd b'ismu nikkwota mill-kitba ta' wieħed ġurista famuż li dan l- aħħar qal hekk:

"The United Nations member states have far too long not let it become what it set out to be.".

Mingħajr ma nidħlu f'każi individwali kulħadd jaf li f'ċerti każi riċenti l- Ġnus Magħquda kemm kemm ġiet mitluba tagħti l-approvazzjoni tagħha lil ċerti azzjonijiet unilaterali ta' ċerti pajjiżi li fil-fatt kienu diġa' ttieħdu.

Ħadd ma jista' jinsa meta ftit wara l-Gwerra tal- Golf is- Segretarju Ġenerali tal-Ġnus Magħquda Perez de Cuellar kien indirizza lill- Parlament Ewropew - jekk m'inix sejjer żball kien f'April ta' l-1991 - fejn kien qal li minkejja kulma qalu nies oħrajn, din mhux veru kienet gwerra tal-Ġnus Magħquda għaliex wara kollox - u kien qalha sarkastikament - il- Ġeneral Schwarzkopf ma kienx liebes l-elmu blu tal-Ġnus Magħquda.

Mr Speaker, huwa stat ta' fatt li l-Karta tal-Ġnus Magħquda spiss qed tiġi mgħawġa u spiss qed tiġi interpretata b'tali mod li tfisser dak li qatt ma kienet intenzjonata li tfisser.

Kulħadd jaf li r- raison d'etre tal-Ġnus Magħquda kif imnaqqxa fiċ-Charter ta' l- istess Ġnus Magħquda dejjem kienet - u nikkwota fedelment - "li ssalva lill- ġenerazzjonijiet futuri mis- saħta tal-gwerra u li ssolvi tilwim internazzjonali b'mezzi jew metodi paċifiċi".

Illum veru li spiss nisimgħu l-idea ta' l-ordni dinjija ġdida - għalkemm forsi dan l-aħħar m'għadhiex tinstema' wisq din il- cliche' - iżda jidher ċar li l-makkinarju tal-Ġnus Magħquda, abbażi tar- record tiegħu f'dawn l-aħħar snin, mhux biss spiss falla milli jagħti riżultat, iżda kien makkinarju li spiss wassal biex anke pprevala l- użu tal-forza.

Iżjed u iżjed wara dak li ġara fil-gwerra tal-Golf, aktar hemm min jikkontendi li kull intervent tal-Ġnus Magħquda għandu jkun taħt il- kmand u l-kontroll sħiħ ta' l-istess Ġnus Magħquda u jkun ukoll ta' natura purament difensiva.

Għalkemm huwa veru - u hemm ħafna li jikkontendu dan - li l-Ġnus Magħquda użat kejl differenti f'diversi konflitti li kien hemm - l- aktar tlieta li jispikkaw huma ta' l-Iraq, tal-Bosnja u tas- Somalja - jibqa' l-fatt li jekk dawn kellhom xi ħaġa in komuni kienet li f'kull waħda minnhom in varying degrees - u kienu veru varying id-degrees - rajna attentati ddisprati mill-Ġnus Magħquda biex timponi l- awtorita' tagħha jew bl-użu tal-forza jew inkella bit- theddid li tuża l-forza militari.

Illum naraw li anke pajjiżi membri bħar-Renju Unit, li huwa membru permanenti tal- Kunsill tas-Sigurta' - u għalhekk ovvjament ma jkollhomx l-interess, għallinqas fl- interess ta' pajjiżhom, li jbiddlu ċerti affarijiet li forsi huwa fl-interess tagħna li jinbidlu - minn studju li sar dan l-aħħar mill- Foreign Affairs Committee tal-House of Commons, jidher li kkonkludew li l- espansjoni tar-rwol militari tal-Ġnus Magħquda kien qed isir b'pass imgħaġġel wisq u kien qed isir b'nuqqas ta' ħsieb adegwat.

Wieħed irid jagħmilha ċara li hemm distinzjoni bejn ir-rwol tradizzjonali tal-Ġnus Magħquda li huwa peacekeeping u li fih fl-imgħoddi u anke fil-preżent spiss ħadu sehem anke xi pajjiżi newtrali, speċjalment dawk tat-tramuntana, u dak li llum qed jiġi msejjaħ peacemaking, kif semma sieħbi l-Onor.

George Vella, jew anke peace enforcement, li meta tagħsarhom issib li m'huma xejn ħlief ewfemiżmi għall-intervent militari.

Jiena llum mhux se noqgħod nidħol fil-merti - għaliex lanqas il-ħin ma jippermetti - jekk meta ngħidu li hemm bżonn issir riforma tal-Ġnus Magħquda għandhiex tinkludi jew teskludi tibdil taċ-Charter tal-Ġnus Magħquda nnifisha.

U dan għaliex filwaqt li hemm min iħoss li hemm bżonn reviżjoni anke tal- Karta nnifisha sabiex forsi jiġu riflessi aktar fedelment ir-realtajiet ġodda tad-dinja li qed ngħixu fiha llum, hemm oħrajn li jsostnu b'ċertu konvinzjoni li għalkemm ir- riforma strutturali hemm bżonn li ssir, forsi din tista' ssir mingħajr tibdil fiċ-Charter innifsi.

Iżda meta wieħed normalment jitkellem dwar riformi - jiġifieri kull min jikkritika dawn l-affarijiet, u allura kulħadd barra l-Gvern Malti u l-membri permanenti nfushom tal-Kunsill tas- Sigurta' - ikunu x'ikunu l- argumenti li jġib, kważi invarjabbilment dejjem jibda bil-Kunsill tas-Sigurta' nnifsu.

U r-raġuni hija sempliċi, għaliex l-istruttura ta' dan il-Kunsill hija meqjusa minn ħafna bħala kontradizzjoni fiha nnifisha anke meta wieħed iqabbel, biex ngħid hekk, il- poteri u l-istruttura tiegħu ma' l-affermazzjoni li hemm fiċ-Charter tal- Ġnus Magħquda speċjalment artiklu 2.1 li jitkellem fuq sovereign equality of all its members.

Jista' jkun li fi tmiem it-Tieni Gwerra Dinjija ċ- ċirkostanzi kienu jiġġustifikaw sitwazzjoni simili għax is- scenario kien kompletament differenti, iżda fi żmenijietna kemm il-kompożizzjoni tal- Kunsill tas-Sigurta' kif ukoll il-voting rights tal-membri permanenti - fil- fehma mhux biss tiegħi imma ta' ħafna - jidhru li huma anakroniżmu iżjed u iżjed meta qed ngħixu f'dinja fejn il-power structures inbidlu u daħlet inter-dipendenza ġdida fost il- popli.

Jien naħseb li huwa fatt magħruf li ħafna jħossu li l-Ġnus Magħquda għandu jkollha sistema effettiva ta' checks and balances - għax illum din ma teżistix - u ħafna jikkontendu - anke fil- punent stess - li hemm bżonn li din ikollha capability imtejba biex tantiċipa u tevita l-konflitti.

Dawn iridu jkunu mekkaniżmi verament effettivi u mhux isiru biss fuq il-karta.

Tant hu hekk li hemm min qed isejjaħ dan kollu the establishment of a global emergency system jew global watch.

Jien mhux se ngħid li kienu nvoluti mexxejja Soċjalisti bħal Carlsson, Brandt, u Brundtlands iżda jekk hemm studju li javvoka riformi fil-Ġnus Magħquda b'ċerta serjeta' dan huwa the Stockholm Initiative on Global Security and Governance li kien ġie pubblikat fit-22 ta' April 1991.

Dan sar minn perspettiva tal-punent imma minkejja dan kollu, min kitbu la beża' jagħmel suġġerimenti konkreti u lanqas beża' jirfes fuq il- kallu ta' ħaddieħor, diment li kien iħoss li moralment kellu raġun.

Fost ir-riformi li l-aktar li qabdu l-art f'dawk il- pajjiżi li qed jiżviluppaw, hemm l-ħtieġa ta' aktar poteri għall-Assemblea Ġenerali.

Ir- raġuni hija li din hija xi ħaġa ferm aktar wiesgħa u rappreżentattiva mill- Kunsill tas-Sigurta' nnifsu.

Option oħra li qed tissemma wkoll for consideration hija li hemm bżonn ta' aktar poteri u strutturi effettivi f'idejn is- Segretarju Ġenerali tal-Ġnus Magħquda ħalli hu jkun effettivament l-ewwel bniedem li jkun jaf meta jqumu l- konflitti u jkun f'qagħda effettiva li jieħu ċerti azzjonijiet preventivi.

Ħafna qed isostnu li dan mhux biss għandu jkollu l-għodda u l- poteri biex jagħmel dan imma qed isostnu li biex dan ikun jista' jaqdi xogħlu bla xkiel għandu jkun kapaċi jagħmel dan mingħajr il-kunsens bil-quddiem tal-Kunsill tas- Sigurta'.

Sakemm il-Ġnus Magħquda ma toħloqx confidence building measures effettivi, l-kliem kollu li nisimgħu dwar crisis management, conflict resolu- tion, conflict prevention u affarijiet oħra jibqa' biss kliem sabiħ fuq il-karta.

Jien napprezza li jistgħu jinqalgħu - as a very last resort - ċirkostanzi li jitolbu l- inforzar militari, iżda dawn għandhom jaqgħu f'idejn il- Military Staff Committee tal- Ġnus Magħquda.

Dan huwa mekkaniżmu li għal raġunijiet ovvji ilu fil-limbu minn żmien il-gwerra bierda.

Illum dan qed jgħiduh diversi pajjiżi.

Fil-fatt hemm min qed jgħid li jekk l-MSC għandu jiġi revived, hemm bżonn li fih ikollu mhux biss nies militari imma wkoll nies politiċi u nies legali.

Dan l-aħħar fl- Ingilterra kien hemm sitwazzjoni fejn b'riżultat tal-bombardament ta' l- Iraq - li semma sieħbi l- Onor. George Vella - ġie mxellef għall-ewwel darba t- tripartisan consensus li s-soltu jeżisti bejn it-tliet partiti ewlenin fil-politika barranija.

Meta ġara dan, la ggwadanja u lanqas tilef xi pajjiż ieħor imma fil-fehma tiegħi l-aktar li tilfet kienet il- kredibilita' tal-Ġnus Magħquda nnifisha, għax wieħed kien jippretendi li din kellha tiġi kkonsultata qabel ma ttieħdet l-azzjoni u mhux wara.

Frankament jien m'inix bniedem legali imma l-argumenti kollha wżati dwar is- self-defence ftit jidhru li kkonvinċew nies intiżi fil-qasam tal-liġi internazzjonali.

Jien naf li ħafna jaħsbu li se nkun ottimist iżżejjed iżda sinċerament nawgura li meta fi żmien sentejn il-Ġnus Magħquda tagħlaq in-nofs seklu ta' ħidma tagħha nkunu nistgħu ngħidu li l-proċess tad-demokratizzazzjoni tagħha jkun diġa' nbeda.

Għalhekk nistgħu ninjettaw fiduċja ġdida f'din l- organizzazzjoni, nitkellmu dwar il-ħolqien ta' ordni internazzjonali ġdid u nevitaw il-kejl differenti fl-infurzar tar-riżoluzzjonijiet kollha tal- Ġnus Magħquda inklużi dawk fil-konfront ta' pajjiżi viċin tagħna bħal-Lvant Nofsani u Ċipru meta jkollna Ġnus Magħquda msaħħa, aġġornata, modernizzata u demokratizzata.

Jien nixtieq nagħlaq bi kwotazzjoni ta' Sunny Rampal.

Dan mhuwiex xi wieħed anti- Amerikan imma għal xi snin kien is-Segretarju Ġenerali tal- Commonwealth.

Dan l-aħħar fi studju li ppubblika qal hekk:

"Minkejja l-ispirtu ta' trionfaliżmu f'ċerti nħawi, il-kriżi tal-Golf żgur ma kenitx xi esperjenza glorjuża għad- dinja, aktar u aktar għall-Ġnus Magħquda li la kienet kapaċi tevita l- kriżi u lanqas li ssolviha b'mod paċifiku.

Qabel nitkellmu dwar ordni ġdid hemm bżonn li t- tibdil nagħmluh ilkoll kemm aħna minn ġewwa għax inkella nispiċċaw b'ordni dinji antik, kollu moffa, sempliċement b'isem ġdid miżjud miegħu.".

Dan huwa l-ispirtu ta' l-appell tiegħi lill-Komunita' Internaz- zjonali, b'mod partikolari lill-Gvern Malti li jidher li tant hu moħħu biex jogħġob lil ħaddieħor li rrenda ruħu insensittiv għall-aspirazzjoni- jiet li għandu jkollu pajjiż tagħna, pajjiż bil-qagħda strateġika tagħna u pajjiż fil- fażi ta' l-iżvilupp li ninsabu fih aħna.

Il-Gvern Malti rrenda ruħu b'tali mod li abdika kompletament għall- vokazzjoni Mediterranea u qed jagħmel minn kollox biex iwarrabha u jċekkinha minħabba l-ħolma utopjana li għandu li xi darba nidħlu nagħmlu parti mill-Għaqda Ewropea.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Mintoff, on a personal explanation.

ONOR.

DOM MINTOFF: Mr Speaker, nixtieq inkun naf kif wasaltu għall- konklużjoni li jkollna debate bħal dan fejn tkellmu wara xulxin żewġ membri min-naħa ta' l-Oppożizzjoni.

B'dan il-mod ma jsirx verament debate.

Qatt f'għomri ma rajt debate ta' din il-kwalita'.

Għalfejn dan id-debate, fuq ħaġa ta' importanza għan- nazzjon, kien daqshekk fil- qosor?

Jien wieħed minn dawk il-kelliema li xtaqt inqum nitkellem imma mhux se nitkellem fil- ħin ta' sħabi.

Barra minn hekk ridt ngħid affarijiet oħrajn li ma qalux huma.

B'dan il-mod jimxi l- Parlament?!

MR SPEAKER: L-Onor.

Zammit Dimech.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mr Speaker, meta wieħed isegwi d-dibattitu tal-lejla u jisma' diversi referenzi għar-rwol tan-Nazzjonijiet Uniti, fl- aħħar mill-aħħar naraw li qed nirreferu għal numru ta' prinċipji bażiċi.

L- ewwel prinċipju bażiku f'dan il- kontest huwa l-prinċipju ta' obbligi li għandu pajjiż jew nazzjon bħala membru tal- komunita' internazzjonali.

Ir- regoli l-iktar elementari taċ- ċivilta' u ta' l-obbligi li pajjiż jassumi bħala membru ta' dik il-komunita' internazzjonali huwa preċiżament li jsegwi dawk id-direttivi u l- bżonnijiet kollha li jkun hemm biex wieħed ikun jista' realment jagħti effett għal sistema ta' dritt internazzjonali u wkoll ċivili.

Naħseb li din hija l-għażla fundamentali li jrid jagħmel kull pajjiż.

Fil-Kamra ilna nisimgħu diskors dwar ir-rwol tan-Nazzjonijiet Uniti, li ma jistax ma jfakkarnix fir-rwol altro che pro-attiv li ħa u qed ikompli jieħu l-Gvern preżenti, anke fi ħdan l-istess Nazzjonijiet Uniti biex naturalment wieħed isegwi l-aspett istituzzjonali u ta' riforma li jkun marbut ma' l-aspetti istituzzjonali, anke b'suġġerimenti ta' parteċipazzjoni pro-attiva biex istituzzjoni ta' din l- importanza tadatta dejjem kemm għall-bżonnijiet ġodda li jinħolqu fid-dinja tal-lum, kif ukoll għall-bżonnijiet li jirriflettu s-sitwazzjoni internazzjonali ġdida li nafu li llum evolviet.

Pero' meta niġu biex nagħmlu għażla fundamentali bħal din, ma naħsibx li qatt iktar nistgħu nitkellmu b'lingwa li timplika li tista' tħares lejn in- Nazzjonijiet Uniti jew lejn kwalunkwe istituzzjoni oħra f'termini ta' x'jaqbillek u ma jaqbillekx.

L-obbligi ta' tisħib sħiħ f'komunita' internazzjonali huma l-obbligi li int tassumi kollha flimkien mad-drittijiet li jkollok.

Naħseb li wieħed m'għandux juża t-tip ta' lingwa li uża l-Viċi Kap ta' l-Oppożizzjoni meta qal espressjonijiet bħal "x'tagħmel Malta biex tgħid kif se tintlaqat" u "jekk hux se jaqblilha jew le" għaliex dawn jirriflettu attitudnijiet li m'għadhomx aktar relevanti għal kif wieħed iħares lejn istituzzjoni bħal din u bla dubju jirriflettu atteġġjament li wieħed jixtieq li m'għadux jifforma parti mill-ħsieb ta' l- Oppożizzjoni.

Mr Speaker, irridu naslu għall-konklużjonijiet loġiċi tad-diversi argumenti li rridu nagħmlu.

X'inhuma l-argumenti?

Jekk wieħed jirreferi għan- Nazzjonijiet Uniti u għall- istrutturi kollha fi ħdanha jrid jew jgħid li ma jaqbilx ma' din l-istituzzjoni - u meta f'ħin minnhom kważi tisma' dan minn taħt l-ilsien, tibda tgħid li jekk wieħed ma jaqbilx ma' dik l-istituzzjoni għandu jikkonsidra l-pożizzjoni tiegħu fi ħdanha - jew inkella jgħid li jaqbel kompletament magħha, jaħdem fi ħdanha stess għal kwalunkwe riformi li jkun irid jara jitwettqu hemmhekk u ladarba jkun membru ta' dik il- Komunita' jaġixxi bl-aktar mod assolut u mingħajr ekwivoċi biex josserva r-regoli kollha ta' dik l-istess istituzzjoni.

Mr Speaker, fl-intervent qasir tiegħi nixtieq nenfasizza kif dan kien il- ħsieb li ispira lill-Gvern meta kellu t-test li huwa, flimkien mal- kumplament tal-komunita' internazzjonali, jagħti sehmu għall-impożizzjoni ta' diversi sanzjonijiet u miżuri, inklużi dawk li saru kontra l-ex repubblika tal- Jugoslavja, jiġifieri s-Serbja u l-Montenegro.

Jien ma nistax ma nfakkarx lil din il-Kamra li meta ġew applikati dawk is- sanzjonijiet mill-Kunsill tas- Sigurezza tan-Nazzjonijiet Uniti, il-kritika li saret lill-Gvern min-naħa ta' l- Oppożizzjoni kienet li l-Gvern b'xi mod ma kienx qed jimxi ma' l-istess sanzjonijiet, meta r- realta' turi mod ieħor għax il- Gvern qal bl-aktar mod ċar li se jimxi mingħajr ebda ekwivoku ma' l-istess sanzjonijiet.

Huwa tajjeb li dan illum ikun enfasizzat għaliex irridu nevitaw l-ambigwita' u li l- attitudni li fuq materji bħal dawn nagħmlu dak li jaqblilna, tkun użata ukoll fl-argumenti politiċi li jintużaw.

Għaliex jekk l-Oppożizzjoni meta tħoss li hekk jaqblilha, tikkritika lill-Gvern - mingħajr ma tkun rat il-fatti kollha - li mhuwiex qiegħed jimxi mas- sanzjonijiet tan-Nazzjonijiet Uniti għar- rigward ta' l- obbligi li kellna fuq vapuri reġistrati f'Malta, u mbagħad illum, ftit xhur wara, nisimgħu dan l-atteġjament daqshekk kritiku lejn il- Gvern għaliex irid isaħħaħ il-poteri leġislattivi tiegħu biex hu jkun jista' dejjem ikompli jimxi mas-sanzjonijiet kollha tan-Nazzjonijiet Uniti, naħseb li l-unika konklużjoni li jasal għaliha kwalunkwe bniedem li jsegwi bl-akbar oġġettivita' dan il-proċess kollu fil- pajjiż, hija l-konklużjoni li l-Oppożizzjoni mhix qegħda tkun konsistenti imma qegħda timxi b'approach li titkellem kif jaqblilha.

Jekk l- Oppożizzjoni tħoss li f'mument partikolari billi tikkritika b'ċertu mod tista' forsi ssir xi ħsara lill-Gvern preżenti ...

Imbagħad jekk wara niġu għat-test reali u kruċjali billi niġu quddiem dan il-Parlament biex jissaħħu l- poteri leġislattivi li jkollu bżonn il-Gvern ħalli żgur ikun jista' jattwa dejjem ir- riżoluzzjonijiet kollha li joħorġu mill-Kunsill tas- Sigurta' tan- Nazzjonijiet Uniti, u l-atteġġjament ikun wieħed ta' kritika, ikun wieħed b'referenza għal oġġezzjonijiet anke għal dak li llum joħroġ mill-Kunsill tas-Sigurta' tan- Nazzjonijiet Uniti, dan l- atteġġjament ma jkun jaqbel assolutament xejn ma' dak li konna nisimgħu fi stqarrija wara l-oħra li kien jagħmel il- Kap ta' l-Oppożizzjoni rigward l-aġir ta' Malta - li aġixxiet bl-akbar serjeta' - fuq il- kwestjoni ta' vapuri reġistrati f'pajjiżna, dejjem għar- rigward tas-sanzjonijiet fil- konfront ta' l-ex- Jugoslavja.

Allura llum tajjeb li wieħed jerġa' jqiegħed on record kif il- Gvern Malti mexa b'konsistenza fir-rigward ta' dawk is- sanzjonijiet.

Irrid ngħid li wara li kienet ħarġet l-ewwel riżoluzzjoni fuq dan is- suġġett - li kienet Riżoluzzjoni Nru 757 fit-30 ta' Mejju, 1992 - il-Gvern Malti immedjatament kien ħa passi biex jinforma lir-rappreż- entanti tas- sidien tal-vapuri f'Malta dwar il-partijiet relevanti ta' dawk is- sanzjonijiet.

Immedjatament kien waqqaf ir-reġistrazzjoni- jiet taħt il- bandiera ta' Malta ta' vapuri li l-proprjeta' tagħhom setgħet tiġi konsidrata bħala waħda Serba jew Montenegrina.

Il-Gvern Malti immedjatament irrefera lill-kumitat li kien twaqqaf fin- Nazzjonijiet Uniti, bir-rwol li jagħmel monitoring tas- sanzjonijiet biex ikun jista' jsegwi dak kollu li konna qed nagħmlu hawn Malta u immedjatament assigura li jittieħdu miżuri addizzjonali biex nassiguraw li la jkun hemm merkanzija li tiġi minn Serbja jew Montenegro u lanqas naturalment ma jkun hemm merkanzija li tmur lejn l-ex- repubblika tal-Jugoslavja.

Irrid infakkar li fis-16 ta' Novembru kienet għaddiet Riżoluzzjoni Nru. 787 min Nazzjonijiet Uniti, fejn kompla jiżdied l-iskop tas- sanzjonijiet imposti oriġinar- jament.

Hawnhekk ukoll il-Gvern kien ta avviż formali lill- assoċjazzjonijiet kollha ta' bastimenti ta' vapuri reġistrati fil-pajjiż, u f'diversi stqarrijiet kien indika bl-aktar mod ċar u mingħajr ekwivoku li m'hu se jittollera l-ebda vjolazzjoni tas-sanzjonijiet imposti u li jekk ikun hemm xi vapur Malti li jintuża bi vjolazzjoni ta' dawk is- sanzjonijiet, dan ikun konsidrat kontra l-interess ta' pajjiżna.

Allura jekk ikun hemm prova ta' dan, tittieħed azzjoni biex jekk ikun hemm bżonn nikkanċellaw minn fuq ir- Reġistru tal-vapuri Maltin lill-vapur li fil-fatt ikun jirriżulta li għamel vjolazzjoni ta' dawk is- sanzjonijiet.

Irrid ngħid ukoll li meta kienu saru numru ta' allegazzjonijiet fuq dan is- suġġett, dawn ġew eżaminati kollha bl-aktar mod metikoluż u meta l- Gvern Malti, f'każ partikolari minnhom - il-każ tal-vapur "Dimitrakis" - ma kienx sodisfatt bl-ispjegazzjoni li kienet ingħatat mis- sidien ta' dak il-vapur, kien ħa l-passi meħtieġa biex dak il-vapur ikun kanċellat minn fuq ir-Reġistru tal-vapuri Maltin.

Irrid infakkar li din hija l-iktar miżura radikali u iebsa li jista' jieħu Gvern ta' kwalunkwe pajjiż kontra vapur reġistrat fuq il-kotba tiegħu, għaliex din hija l-ekwivalenti għat- tneħħija ta' ċittadinanza għal dak il-vapur.

Jiġfieri bħalma n-nies igawdu ċittadinanza ta' pajjiż partikolari, il-post ta' reġistrazzjoni ta' vapur huwa l-ekwivalenti għall-proċess ta' ċittadinanza li jgawdu l- bnedmin.

Fejn kien hemm każ meta ma konniex sodisfatti bl- ispjegi li ngħataw, aħna ma qgħadniex lura milli nipproċedu nieħdu anke din il-miżura fl- interess nazzjonali.

Irrid ngħid li ir-rappreżentant tad- Dipartiment ta' l-Istat Amerikan, fit-8 ta' Marzu ta' din is-sena, Richard Boucher, kien ħareġ avviż formali fejn informana formalment b'dawn il- preċiżi kelmiet:

"We appreciate Malta's statements of commitment to the United Nations sanctions regime and its efforts to date to investigate allegations of violations.

In particular we applaud your action in deflagging the "Dimitrakis" which was caught in a flagrant violation of the United Nations sanctions regime.

We want to continue work with you to make an all out effort to strengthen sanctions enforcement and put violators on notice that their actions will not be tolerated.".

Mela meta wieħed iħares lejn il-prova reali ta' dak kollu li għamel il- Gvern Malti f'dan ir-rigward, naraw li fil-fatt il- Gvern Malti ngħata l- apprezzament kollu għall- azzjonijiet li segwa, dejjem fil-kontest tas- sanzjonijiet kif kienu qed joħorġu mill- Kunsill tas-Sigurezza tan- Nazzjonijiet Uniti minn żmien għal żmien, għaliex wieħed ma jistax jinterpreta sanzjonijiet b'referenza għal dak li ma jkunx inkluż fl-istess sanzjonijiet.

Mr Speaker, irrid ngħid ukoll li bl-Abbozz ta' Liġi għandna quddiemna għad-diskussjoni, li jirrigwarda li jista' jkun hemm preċiżament fuq materja bħal din, il-Gvern qiegħed jagħti lilu nnifsu dawk il- poteri li jistgħu jkunu meħtieġa biex fejn ikollok sitwazzjoni ta' sanzjonijiet li ma tistax timplimentahom taħt il-liġijiet eżistenti tal- pajjiż, bis-saħħa tar- regolamenti li jsiru taħt din il-liġi dak il-poter fil-fatt jingħata lill-Gvern.

Dan huwa mportanti għaliex irridu napprezzaw ilkoll li jista' jkun hemm sitwazzjonijiet, bħal sanzjoni ta' freezing of assets u ta' kanċellament mir-reġistru tal-vapuri Maltin, fejn fir- rigward ta' dawk li jkunu kisru s-sanzjonijiet ikun hemm bżonn li wieħed ma jestendix it- termini eżistenti taħt il-Liġi dwar Bastimenti Merkantili.

Hemm ukoll ċirkostanzi oħrajn fejn inti trid tagħmel dawk il- provvedimenti neċessarji fis- sistema legali tagħna biex fil-limiti eżistenti li rridu nosservaw, inkunu nistgħu nkomplu nosservaw l-obbligi internazzjonali li dejjem urejna mingħajr ma jkun hemm problemi ta' natura legali domestika fil-pajjiż tagħna stess.

F'dan ir-rigward naħseb li d-diversi rimarki u premessi li rrefera għalihom il-Viċi Kap ta' l-Oppożizzjoni, huma premessi li fil-fatt la għandhom jinkwetaw lill- Oppożizzjoni u lanqas lil ħadd f'dan il- Parlament.

Jien se nirreferi għalihom fil-qosor.

Li wieħed jgħid li b'dan li qed jiġi propost l-awtorita' ta' dan il- Parlament qegħda b'xi mod tiġi mnaqqsa, naħseb li t-tweġiba tahielna l- istess Viċi Kap meta rrefera għall- provvedimenti legali tagħna, li huma wkoll fl-Intepretation Act, li jgħidu li kull regolament li joħroġ jitqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra.

Hemm ukoll il-proċeduri speċjali ta' din il-Kamra li jistgħu jintużaw għad-diskussjoni dwar l-istess regolamenti.

Pero' wieħed irid ikollu l-proċedura legali neċessarja biex l- affarijiet jagħmilhom fiż-żmien rikjest u mhux bi proċedura li ttawwal il-proċeduri mingħajr ħtieġa.

Rigward ir-referenza li għamel il-Viċi Kap għall- Kunsill tas-Sigurta' tan- Nazzjonijiet Uniti, naħseb li jekk hu stess jirreferi għall- emenda kostituzzjonali li kienet saret minn dan il- Parlament, meta ddaħħal subartiklu 3 (b), isib li dan jagħmel referenza mhux biss għal dak li jirrigwarda sanzjonijiet ekonomiċi imma anke għal dak li jirrigwarda preżenza militari ta' forzi barranin fil-pajjiż jmur oltre the right of passage li hu rrefera għalih.

Waħda mill- eċċezzjonijiet jew kontemplati minn dan il-Parlament fi Frar ta' l-1987, hija preċiżament meta jkun hemm ordni tal- Kunsill tas-Sigurta' tan- Nazzjonijiet Uniti.

Dawn huma l-kliem li ssib fil-Kostituzzjoni ta' Malta kif kienet emendata dak inhar.

Jien ma nistax nifhem għaliex illum qed issir din ir-riżerva kollha għal provvedimenti li lanqas jaslu għal dak previst f'dik l- emenda kostituzzjonali.

Dwar l-aħħar rimarka li saret rigward il-Prim Ministru, naħseb li meta wieħed jitkellem fuq materja bħal din irid japprezza li l-Gvern, ikun kompost kif ikun kompost, irid jerfa' r-responsabilita' permezz ta' l-ogħla kariga tiegħu fl-interess nazzjonali ta' dak li jkun hemm bżonn isir, anke skond l-obbligi internazzjonali li pajjiżna assuma u li għandu l-unur li jkompli jassumi.

Mr Speaker, il-liġi li għandna quddiemna qed tkompli turi li Malta hija lesta biex tagħti s-sehem pro-attiv kollu li hi tista' tagħti sabiex ir- regoli bażiċi ta' ċivilta' u ta' ordni internazzjonali jkunu osservati bis- sehem dirett ta' dak li aħna nistgħu nagħmlu għar-rigward ta' l-osservanza ta' dawn l-istess regoli.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Nistieden lill- Viċi Prim Ministru jagħmel il-winding up.

ONOR.

GUIDO DE MARCO: Sur President, smajt il-kritika li għamlu kollegi tiegħi għal dan l-Abbozz ta' Liġi.

Il-Viċi Kap ta' l-Oppożizzjoni qal tajjeb li jien kont urejtu t- test ta' l-Abbozz ta' Liġi qabel.

Jien jidhirli li din hija prattika li hemm bżonn issir u li hemm bżonn li tiġi stimulata f'dan il-Parlament.

Jiena niftakar li l-Onor.

Vella kien għaddieli xi osservazzjonijiet li mbagħad jien żidt magħhom xi osservazzjonijiet oħra, partikolarment rigward l- kwestjoni tal-piena ta' għaxar snin priġunerija kif kienet oriġinarjament kontemplata.

Aħna u niddiskutu flimkien dehrilna li din għandha tiġi ridotta u effettivament irriduċejtha għal ħames snin kif inhi fl-Abbozz ta' Liġi u kont informajtu b'dan ukoll.

It-tieni każ kien rigward id- dritt ta' appell li talab l- Avukat Ġenerali, u meta din rajniha flimkien deherli li jekk nagħmlu strapp għal ċerti prinċipji li normalment hemm fid-dispożizzjonijiet ġenerali tal-liġi tagħna, inkunu qisna qegħdin noħolqu preċedenti li m'għandniex ninkoraġġuhom.

Voldieri anke dan ikkontemplajnih.

Rajna wkoll il-mod kif nixtiequ li din il-liġi tkun verbalizzata, naturalment mingħajr impenn assolut minn ebda parti għaliex kull parti dejjem tibqa' libera li tikkritika kwalunkwe dispożizzjoni tal-liġi.

L-Onor.

George Vella semma wkoll diversi artikli li hemm f'Kapitlu VII tal-Karta tan- Nazzjonijiet Uniti u qal: Għaliex ma ndividwajniex artiklu 41?

Jiena ma nsib l- ebda diffikulta' li nindividwaw artiklu 41 meta niġu għall- istadju tal-Kumitat pero' r- raġuni għaliex ma ndividwajniex artiklu 41 hija ovvja, għaliex l-artikli l-oħra jirreferu għal azzjonijiet li jinvolvu passi oħrajn.

Pero' jekk wieħed irid ikun aktar ċert u aktar preċiż u jrid li jevita u jelimina kull possibilta' ta' dubju ...

Jien ippreparat li noqgħod għal dak li għandu x'jaqsam ma' l- iskop veru u korrett ta' din in-naħa - li naħseb li taqbel miegħu anke n-naħa l-oħra - li nillimitaw ruħna għall-uniku artiklu f'Kapitlu VII tal-Karta tan- Nazzjonijiet Uniti li jitkellem dwar dan.

Voldieri aħna rridu li kemm jista' jkun ikollna liġi li tirrifletti l- bżonnijiet.

L-Onor.

Vella semma ħafna affarijiet fil-konfront tal- Prim Ministru li jien xtaqt li ma sarux, għal żewġ raġunijiet.

L-ewwelnett għaliex dawn huma poteri li jingħataw - bħalma hemm is- sistema ta' l-order in council fl-Ingilterra u d-decreto legge fl-Italja u bħalma hemm dispożizzjonijiet oħra f'diversi pajjiżi oħrajn - meta jkun hemm il-ħtieġa li ċerti dispożizzjonijet ta' ordnijiet jidħlu in vigore immedjatament.

Aħna għandna s-sistema - għalkemm dan mhuwiex paragun perfett - li meta jkollok liġi finanzjarja, toħroġ il-proklama li tirrendi d-dispożizzjoni effettiva immedjatament allavolja l-liġi ma tkunx għadha għaddiet mill- Parlament.

Dan minħabba li jista' jkun li biex xi dispożizzjoni dwar sanzjonijiet ikollha effikaċja, trid tiġi applikata immedjatament.

Għaliex qed ngħid dan?

Jekk ikun hemm kwestjoni dwar transfer jew freezing of assets, wieħed ma jkollux is- saħħa li jwaqqaf dawk l-assi immedjatament u ma tistax toqgħod tistenna sakemm jgħaddi ż-żmien tal-proċess parlamentari - u l-proċess parlamentari neċessarjament jieħu ż-żmien tiegħu - għax jilħaq itir l- għasfur u l-effett tas- sanzjonijiet ma jkunux jistgħu jintlaħqu jew jiġu implimentati.

Per eżempju, fl- Ingilterra għandhom is- sistema ta' l-order in council, fl- Italja għandhom is-sistema tad- decreto legge - u qed insemmi żewġ pajjiżi li forsi nafuhom iżjed minn oħrajn - u aħna għandna s-sistema tar- regolamenti li bħar-regolamenti kollha jistgħu jinġiebu għad- diskussjoni fil-Kamra.

Fil- fatt hemm perjodu li fih l- Oppożizzjoni - jew anke ħaddieħor - tista' tressaq dawk ir-regolamenti għad- diskussjoni fil-Kamra u allura bis-saħħa tal-Parlament, id- delegated legislation - bħalma huwa dan il-każ - issir in virtu' tal- poteri li jagħti l- Parlament anke taħt l- Interpretation Act.

Dan qed ngħiduh biex ma noqogħdux niddramatizzaw sitwazzjoni li għalkemm għandha mid- drammatiku, l-istesura tal- liġi saret bil-loġika kif kellha ssir.

Irrid nitkellem ftit fuq aspetti oħrajn li ssemmew f'dan il-Parlament mill-Onor.

George Vella u mill-Onor.

Leo Brincat.

Fil-fehma tiegħi, fil- konfront tal-Prim Ministru saret kritika inġusta.

Il-Prim Ministru jerfa' dan il-piż għax għandu responsabilita' ta' Prim Ministru.

Kif spjegajt jien, dan ma jistax joħroġ sanzjonijiet jekk mhux dawk li jkun ħareġ is- Security Council.

Aħna m'aħniex qed niddelegaw lill-Prim Ministru poter li joħloq sanzjonijiet ad hoc anzi kif hemm provdut fid- dispożizzjoni ta' l- Abbozz ta' Liġi li għandna quddiemna, l- Prim Ministru jkollu jqiegħed id- dispożizzjonijiet tar- riżoluzzjoni tas-Security Council u peress li hemm diġa' liġi li tkoprihom, m'hemmx għalfejn jitkellem.

Min-naħa l-oħra fejn m'hemmx liġi li tkoprihom hu għandu r- responsabbilta' li fir- regolamenti igħid li min jikser id-dispożizzjonijiet tar-riżoluzzjoni jeħel it-tali piena.

Inkella għandha ssir xi miżura jew jintużaw xi mezzi oħrajn biex dawk l-assi ma joħorġux jew biex jikkomtemplaw ir-riżoluzzjoni tas- Security Council.

Mela allura aħna x'qed ngħidu?

Aħna qed ngħidu li l-Prim Ministru mhux se jivvinta xi riżoluzzjoni.

Ir- rwol li se jkollu l-Prim Ministru - u dan seta' kien il-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin jew kien min kien - hija li jagħżel dan il-kontest.

Fir-Renju Unit huwa l-Kap ta' l-Istat jiġifieri r-Reġina li toħroġ l-order in council.

Voldieri din mhijiex kwestjoni ta' soluzzjonijiet, imma ta' sistema kif tidħol immedjatament in vigore dispożizzjoni ta' ordni tas-Security Council.

Ma tistax tkun membru ta' organizzazzjoni jekk inti tagħmilha a la carte għax f'organizzazzjoni internazzjonali m'hemmx sistema ta' a la carte.

Għandek il-Karta tan- Nazzjonijiet Uniti, għandek is- sistema li kulħadd jaf li dieħel għaliha, jemmen li dik hija s-sistema li għandha vantaġġi li jissuperaw l- iżvantaġġi - fil-ħajja neċessarjament kollox huwa hekk - u mbagħad meta tiżen il- vantaġġi u l-iżvantaġġi tara li jkun jaqbillek li tkun qiegħed fiha.

Allura ċertu kliem li ntqal, forsi seta' sar f'eċċess ta' zelu politiku, pero' mhux f'eċċess ta' żelu għal dak li jirrigwarda l- mod kif inhi formulata l-Karta tan- Nazzjonijiet Uniti u r- responsabilitajiet tagħna taħtha.

Naħseb illi l-fiduċja li għandu l-Prim Ministru ma tiġix minn jekk l-Kap ta' l- Oppożizzjoni jew il-Viċi Kap ta' l- Oppożizzjoni jidhrilhomx li dan il-poter għandu jkun vestit fih jew le, imma ġej mill-fatt li l-kap attwali jiġifieri l-Prim Ministru, bħala kap ta' partit, mexxa lill-partit tiegħu għall- fiduċja tal-maġġoranza assoluta tal-poplu għal tliet darbiet konsekuttivi.

Naħseb li minn hemmhekk ġejja l- fiduċja li għandu l-Prim Ministru.

U kif taf il-Kamra u kif jaf il-poplu Malti, huwa l-bniedem li għandu l-fiduċja mhux biss tal-poplu imma anke tad-Deputati fil- Parlament.

U b'hekk ikollok sistema demokratika li aħna lkoll hawn ġew marbutin li nosservaw.

Dan biex nevitaw kliem, kritika u battibekki li ċertament ma kienx advisable li jsiru u ċertament li mhumiex relevanti lanqas fiċ- ċirkostanzi tas-sitwazzjoni.

Imbagħad hemm il-kwestjoni tal-kritika għall-Istatut u għall-Karta tan- Nazzjonijiet Uniti.

Jien inzertajt li naf xi ħaġa fuq in-Nazzjonijiet Uniti, dwar il-merti tagħha, dwar ix-shortcomings tagħha, dwar il-bżonn ta' riforma fiha u naħseb illi naf bid- diffikultajiet li hemm, naf kemm hu diffiċli li tressaq lill-184 pajjiż - li huma kollha sovrani - lejn qbil u lejn linja ta' sitwazzjoni u nifhem ukoll illi n-Nazzjonijiet Uniti mhumiex a superstate.

In-Nazzjonijiet Uniti, Sur President - u tajjeb li dan ngħiduh u nirrepetuh - mhumiex a super sovereign state.

L- Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għandha saħħa skond kemm dawk l-istati sovrani membri tagħha jridu jagħtuha.

Din hija s-sitwazzjoni li hemm.

Meta aħna nitkellmu dwar in- Nazzjonijiet Uniti u dwar obsolete clauses bħalma hija dik dwar "enemy states" - veru li it is an obsolete clause; din tirreferi għall-Italja, għall-Ġermanja u għall-Ġappun, barra xi pajjiżi oħra li kienu jifformaw parti mill-Axis ...

Illum qed jiġi propost li preċiżament tnejn minn dawn il- pajjiżi hekk imsejħa "enemy states", ikunu membri permanenti tal-Kunsill tas- Sigurezza.

Dan qed ngħidu għax l-Onor.

Vella semma l- anakroniżmu.

Naturalment hemm elementi anakronistiċi, imma fihom infushom hemm rifless id- dinamiżmu ta' l-istess Nazzjonijiet Uniti.

F'Ġunju ta' l- 1991 kont qed nitkellem ma' Bessmertynick fil-Foreign Office f'Moscow u konna qed niddiskutu d-dritt tal-veto u nipprovaw naraw x'inhi l- funzjoni ta' dan il-veto, li qabel fi żmien il-gwerra bierda kien jiġi użat ripetutament.

Dak inhar Bessmertynick qalli li llum il-funzjoni tal-veto hi li ġġib lill-partijiet jitkellmu flimkien sabiex isibu soluzzjoni flimkien.

Il- funzjoni tal-veto mhix qegħda tant fl-użu tiegħu imma fin- non-użu tiegħu biex il- partijiet jaraw kif jagħmlu u jaslu għal ftehim bejniethom.

Din hija evoluzzjoni.

Fil-fatt il-veto effettivament qatt ma ġie wżat, ħlief f'okkażjoni waħda biss, minn mindu spiċċat il-gwerra bierda 'l hawn.

Dan qed ngħidu, Sur President, għaliex anke hawnhekk irridu nifhmu fuq xiex qegħdin nitkellmu.

Irridu nifhmu meta aħna qed nitkellmu dwar is- saħħa tal-Kunsill tas-Sigurezza irridu nifhmu wkoll li l-idea prinċipali kienet li jipperpetwa dawk il-potenzi li kienu refgħu l-ikbar piż fil- ġlieda kontra l-Assi.

Dak kien li spira l-Karta ta' San Francisco lil dawk il-ħames potenzi - ir-Russja, l-Istati Uniti ta' l- Amerika, l- Ingilterra, Franza u ċ-Ċina, li kienu tant preżenti - biex effettivament ikollhom il-gwida għal dak li jirrigwarda s- sigurezza tad- dinja wara l- 1945.

Il-fatti urew mod ieħor.

L-ewwelnett urew kambjamenti enormi, kambjamenti f'dak li jirrigwarda l-approach - u nistgħu nsemmu l-famuż "le" li kien jgħid Molotov li kien ipparalizza lin- Nazzjonijiet Uniti għal kważi 45 sena ...

Ġraw fatturi pożittivi wkoll f'dak il-perjodu u d- dekolonizzazzjoni hija mertu tan-Nazzjonijiet Uniti f'dawk il-45 sena.

Dan huwa fatt illi wieħed ma jistax jiċħdu.

Pero' huwa fatt ukoll li peress li kien hemm dan il-paralizzar, effettivament in- Nazzjonijiet Uniti kienu qed jiffunzjonaw b'diffikultajiet kbar.

Pero' dan hu l-appell tiegħi lill- kollegi tiegħi tan-naħa l-oħra li kienu tant kritiċi fil- konfront tan-Nazzjonijiet Uniti.

Altru li tista' tkun kritiku ta' organizzazzjoni li tieħu ħsieb 184 pajjiż!

De Gaulle kien jgħid: Kif tista' tiggverna lil Franza u ġġib lill-Franċiżi kollha flimkien meta hemm 771 kwalita' differenti ta' ġobon?

Forsi mhux kull pajjiż huwa daqstant eleganti fil-ġobon bħalma hija Franza, pero' ċertament li meta għandek 184 pajjiż li kull wieħed minnhom jekk m'għandux il-ġobon għandu xi affarijiet oħrajn differenti, huwa diffiċli ħafna biex ġġibhom kollha jiftiehmu lejn xi linja politika.

Naċċerta lill-Onor.

Vella li dan huwa ferm diffiċli u ħafna drabi huwa iktar diffiċli fil-konfront ta' min tkun qed tipprova taħdem preċiżament għall-aħjar interess tiegħu.

L-Onor.

Brincat qal li hemm bżonn li l-Assemblea Ġenerali tiġi f'tagħha.

Nieħu pjaċir nisma' dan għax dak hu li ili nipprova nissemina kemm f'Malta u kemm barra minn Malta, li jkun hemm rivitalizzazzjoni ta' l-Assemblea Ġenerali.

Jien kont l-uniku wieħed li għamilt mozzjoni presidenzjali biex tiġi rivitalizzata l-Assemblea Ġenerali u llum id-diskussjonijiet li qegħdin isiru fin-Nazzjonijiet Uniti fuq ir- rivitalizzazzjoni ta' l- Assemblea Ġenerali huma riżultat ta' sena sħiħa ta' impenn, ta' diskussjoni u ta' mozzjoni presidenzjali, li ġiet approvata unanimament u li kont ippreżentajt fl-aħħar seduta preseduta minni.

Dan ifisser li hemm bżonn ikun hemm Assemblea Ġenerali iktar preċiża, iktar attiva u anke iktar konxja tad-drittijiet tagħha.

Pero' li wieħed għandu joqgħod attent għal dak li jirrigwarda ċerta preċiżazz- joni.

Mhijiex l-Assemblea Ġenerali li tiddelega l-poteri lill-Kunsill tas- Sigurezza imma huma l-membri li jiddelegaw lill-Kunsill tas- Sigurezza dawk il-poteri li hemm imsemmija.

Biex inkun preċiż, se niċċita minn artiklu 24 tac-Charter li jgħid hekk:

"In order to ensure prompt and effective action by the United Nations, its members confer on the Security Council primary responsability for the maintenance of international peace and security and agree that in carrying out its duties under this responsibility, the Security Council acts on their behalf.".

Dan huwa artiklu 24 tal-Karta tan-Nazzjonijiet Uniti li bl- iktar mod preċiż jagħti ċerti poteri speċifiċi lill-Kunsill tas-Sigurezza li dwaru qegħdin nitkellmu hawnhekk.

Natural- ment filwaqt li jiena nirrikonoxxi l- forza ta' artiklu 24 - ma tistax ma tirrikonoxxihx għax qiegħed hemmhekk - jien dejjem sostnejt li l-Assemblea Ġenerali għandha dritt titlob lill- Kunsill tas-Sigurezza biex jara x'rapporti jsiru ħalli hi tkun tista' tara u tiddiskuti riżoluzzjonijiet u affarijiet oħra li jistgħu jinqalgħu.

Naturalment l-Assemblea Ġenerali dejjem għandha ċertu saħħa, kif jikkontemplaw artikli 10, 11 u 12 ta' l- istess Charter tan-Nazzjonijiet Uniti.

Pero' issa rridu nkunu realistiċi.

L-iskop wara d- distinzjoni li hemm bejn il- Kunsill tas-Sigurezza u l- Assemblea Ġenerali huwa preċiżament għax kienu jaħsbu u għadhom jaħsbu li aktar faċli tittieħed azzjoni immedjata b'consensus ta' 15-il pajjiż - u dan in-numru jista' jiġi miżjud għal iżjed, forsi għal 20 pajjiż - milli tittieħed b'consensus ta' 184 pajjiż llum jifformaw l- Assemblea Ġenerali tan- Nazzjonijiet Uniti.

Mhux korrett li wieħed jgħid li l- Assemblea llum ....

(Interruzzjonijiet) Il- consensus mhux fis-sens ta' ftehim iżda l-kunsens tan-nies li jkun hemm.

F'dak il-kontest qed nuża din il-kelma.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mintoff.

ONOR.

DOM MINTOFF: Ta' dawk il-pajjiżi li għandhom il- veto, għaliex il-pajjiżi l- oħrajn m'għandhomx veto.

ONOR.

GUIDO DE MARCO: Fil- fatt għandhom a sixth veto.

Għaliex hemm a sixth veto?

Kieku l-pajjiżi l-oħra jingħaqdu, għandhom is-saħħa li jwaqqfu xi riżoluzzjoni milli tgħaddi.

(Interruzzjonijiet) Preċiżament u din hija l- problema kbira li għandu l- Kunsill tas-Sigurezza.

Għaliex there is a sixth veto u li peress li d-deċiżjonijiet tal- Kunsill tas-Sigurezza jirrik- jedu maġġoranza kwalifikata, kieku l-pajjiżi l-oħrajn isibu kif jintegraw ruħhom, ikollhom saħħa ta' veto flimkien, su per ġiu kważi flimkien.

Dan għaliex qed ngħidu, Sur President?

Qed ngħidu biex inqiegħdu s-sitwazzjoni kemm jista' jkun preċiża fil-limiti tad-diskors li qegħdin nagħmlu hawnhekk fil-Parlament.

L- Organizzazzjoni tan-Nazzjoni- jiet ma saritx anakroniżmu u dan li nitkellmu fuq anakroniżmu proprju ment meta issa n-Nazzjonijiet Uniti qed tipprova timxi 'l quddiem huwa żball.

Huwa tajjeb noqogħdu attenti mill-iżbalji li qed isiru, noqogħdu attenti, per eżempju, dwar x'qiegħed isir fis-Somalja u rridu noqogħdu attenti ferm dwar x'missu sar fil-Bosnja Herzegovina.

Jien nista' ngħid x'għamlet Malta fuq il-Bosnja Herzegovina.

Meta ġie hawn Malta l-Ministru Sloven Rupel għidnielu li jekk iridu li verament nagħmlu xi ħaġa, nistgħu noħolqu cordon solitaire madwar Sarajevo.

Dwar diversi postijiet oħra fejn hemm il-Bosnijaċi Musulmani bażikament qed jipprovaw jagħmlu eżerċizzju għall-għajxien tagħhom kemm bħala poplu u kemm bħala pajjiż.

Pero' jiddispjaċini li dwar din l-inizjattiva li ħadna flimkien mal- Ministru Rupell ??? tas-Slovenja u bgħatniha lis-CSCE kollu - u llum s- CSCE fih 54 pajjiż voldieri m'aħniex qed nitkellmu dwar pajjiżi bla sinifikat, kemm numeriku u kemm ta' saħħa - nista' ngħid li ma sibniex appoġġ.

Illum ħarġu bl-idea s-safe havens pero' dawn m'għandhomx is- sinifikat li kien ikollu l-cordon solitaire meta aħna dddiskutejnih u pproponejnih għall-attenzjoni internazzjonali mingħalija f'Novembru tas- sena li għaddiet.

Għalhekk hemm bżonn li wieħed joqgħod attent meta jikkritika.

Żgur li wieħed jista' jgħid ...

(Interruzzjonijiet)

Dan l-aħħar kien hemm il-vot fuq it-tneħħija ta' l-arms embargo fil- konfront tal- Bosnja.

Jien se nitkellem għalija nnifsi u ngħid x'inhuma l- fehmiet tiegħi dwar dan.

Is- Serbi għandhom l-armata sħiħa ex-Jugoslava għad-dispożizzjoni tagħhom ġewwa l-Bosnija Herzegovina, il-Kroati jsibu miżura ta' appoġġ mill-Kroazja u l-Musulmani Bosnijaċi ...

Issa jekk nagħmlu embargo kontra kulħadd, dan jolqot speċifikatament lill-Musulmani Bosnijaċi.

Allura x'razza ta' deċiżjoni għaqlija hija din?

Meta din id- deċiżjoni ġiet għar-riżoluzzjoni quddiem il- Kunsill tas-Sigurezza, sitta biss vvotaw favur tagħha.

Issa dawn huma minn diversi postijiet, mill- Afrika, mill- Asja, mill-Karibej, u postijiet oħra.

Voldieri din mhix biss kwestjoni biss ta' affermazzjoni Amerikana, kif ipprova jgħid l- kollega tiegħi l-Onor.

George Vella.

Allura x'inhi s- sitwazzjoni li nixtiequ naraw tiżviluppa fin-Nazzjonijiet Uniti?

Aħna attivi fin- Nazzjonijiet Uniti u nispera li nibqgħu attivi; konna attivi meta pproponejna ideat rivoluzzjonarj fin-Nazzjonijiet Uniti, konna attivi meta Malta kienet Membru tal-Kunsill tas-Sigurezza, u konna attivi wkoll meta Malta ħasbet li kellha bżonn l-intervent tal- Kunsill tas-Sigurezza f'ċerti sitwazzjonijiet li kienu jeżistu f'ċertu mument.

Aħna konna wkoll attivi meta ħadna l-presidenza ta' l-Assemblea Ġenerali u dehrilna li għandha tkun preżenti f'sitwazzjonijiet fejn aħna dehrilna li hu essenzjali li n-Nazzjonijiet Uniti jkunu preżenti.

Issemmiet il-kwestjoni tat- two weights and two measures.

Ma kienx hemm oħrajn li preċiżament ġimgħa qabel ma bdew l-ostilitajiet għal- liberazzjoni tal-Kuwajt marru jitkellmu apertament mal- Palestinjani?

Anke fl- awtoritajiet ta' Israel ma jistax ikun hemm two weights and two measures għaliex id- drittijiet inaljenabbli tal- poplu Palestinjan għandhom jiġu protetti u konsegwiti.

Voldieri dan sar f'kontest ta' valorizzazzjoni sħiħa tan- Nazzjonijiet Uniti.

Meta tkellimna dwar il- bżonn li l- Assemblea Ġenerali tiġi rivitalizzata, dan għidnieh mhux biss fi sfond li tiġi rivitalizzata l-Assemblea Ġenerali, imma għax aħna rrealizzajna li l-unika istituzzjoni fi ħdan in- Nazzjonijiet Uniti fejn kull membru huwa membru permanenti hija preċiżament l-Assemblea Ġenerali.

Aħna komplejna ngħidu li t-tisħiħ ta' l- Assemblea Ġenerali, abbażi ta' l- istess Karta tan-Nazzjonijiet Uniti huwa neċessarju għaliex jekk ma jkunx hemm bilanċ bejn il-Kunsill tas-Sigurezza, l- Assemblea Ġenerali u s- Segretarju Ġenerali tan- Nazzjonijiet Uniti, dan l- izbilanċ joħloq sitwazzjoni ta' misconceptions fejn ikun hemm diversi żbalji li jagħmlu ħsara kbira anke għall-futur tad- dinja.

Hawnhekk qed nitkellmu fuq affarijiet ta' serjeta' kbira għall-futur tagħna lkoll.

L-Onor.

Leo Brincat għamel referenza għal dik il-karta li Madame Brundtland u oħrajn ipprovaw jagħtu.

Imma effettivament dawn x'ipprovaw jagħtu?

Ipprovaw jagħtu preċiżament iktar saħħa biex in-Nazzjonijiet Uniti ma tkunx biss organizzazzjoni għall- peaceful settlement of disputes, imma tirrealizza ruħha iktar għal peacekeeping operations u tkun iktar forza attiva fejn jidħlu peacemaking operations.

Sur President, l-Onor.

Brincat għamel ukoll referenza għall-Military Staff Committee kontemplat ukoll fl-artikli l- oħrajn li hemm imsemmija fil- Karta tan-Nazzjonijiet Uniti.

Huwa għaqli li jiżviluppa ruħu l-konċett tal-military staff council kif hemm konċepit fl- artikli sussegwenti f'Kapitlu VII tan-Nazzjonijiet Uniti.

Pero' anke hawnhekk, wieħed għandu joqgħod attent.

Dan kif seta' qatt ġie konċepit meta fi żmien il-gwerra bierda, il- Military Staff Committee kien ifformat mill-ħames permanent members tal-Kunsill tas- Sigurezza u dawn il-ħames membri kienu deċiżament kontra xulxin?

Jien kelli l-privileġġ nisma' lil Shevarnadze jitkellem meta kien Ministru ta' l-Affarijiet Barranin ta' l-Unjoni Sovjetika.

Dan kellu l-kuraġġ jgħid li issa huwa l- mument li wieħed jibda jaħseb bis- serjeta' għall-Military Staff Committee biex in- Nazzjonijiet Uniti verament jiżviluppaw ruħhom f'forza internazzjonali għall-paċi.

Pero' min jaħseb li anke kieku jsir dan l-iżvilupp, in- Nazzjonijiet Uniti se tkun bla tebgħa, bla żbalji mhux se tiġi f'sitwazzjonijiet imbarazzanti, u mhux se jsiru affarijiet li forsi wieħed ma jistax jaqbel magħhom ...

Sakemm kull struttura umana hija soġġetta għad-diffikultajiet u għall- iżbalji li jagħmel kulħadd, iktar u iktar meta din hija struttura politika fejn l- element u l-preżenza politika tal-pajjiżi għandha ċertu effett u relevanza, żgur li dan kollu se jibqa' jiġri.

Żgur li wieħed jifhem u japprezza d- diffikultajiet kollha li hemm u jirrealizza li hemm pajjiżi li għandhom ħafna iktar saħħa minn pajjiżi oħrajn.

F'Malta lanqas m'għandna tarf ta' missila, mentri pajjiżi oħra jista' jkollhom missili diretti għal xi pajjiż ieħor sitwat eluf ta' mili 'l bogħod u ċċentrati fuq kwartier speċifiku ġo belt kbira.

Mela aħna għandna din is-saħħa, din il-potenza jew dan il- potenzjal?!

Wieħed jirrealizza li għalkemm id- drittijiet tal-pajjiżi membri huwa drittijiet sovrani, hemm dak li jissejjaħ Real Politik.

Pero' aħna dan li qed nipprovaw narġinaw u nikkontrollaw.

L- iskop hu li nixtiequ nagħtu iktar saħħa lin-Nazzjonijiet Uniti, preċiżament biex ma jkunx hemm iżżejjed elementi raccapriccante ta' min għandu ħafna aktar saħħa a skapitu ta' min għandu dritt pero' m'għandux is-saħħa.

Dan huwa l- iskop ta' din id- dispożizzjoni tal-liġi li aħna qed navvanzaw għax aħna rridu u nixtiequ naraw tirrealizza ruħha verament a new world order.

Dażgur li dak id- dokument li semma l-Onor.

Leo Brincat huwa dokument interessanti u progressiv, u wieħed jista' jħares lejh bl- iktar mod pożittiv.

Ċertament li din hija d-direzzjoni li għandha tieħu n-new world order.

L-Onor.

George Vella kkwota kkwota minn artiklu f"The Economist".

Dażgur li hemm ħafna xi tgħid f'dan il- kontest u hemm ħafna areas ta' riforma.

Dażgur li hemm dead wood fin-Nazzjonijiet Uniti bħalma hemm f'kull organizzazzjoni internazzjonali u anke nazzjonali.

Dażgur li hemm min hu moħħu biex jiġġieled għat- turf tiegħu għax jimmaġina li ħaddieħor se jidħollu fih.

Dawn l-affarijiet huma reali u jeżistu u sakemm jibqgħu mmexxija mill-bnedmin u organizzazzjonijiet politiċi, bħal kwalunkwe partit politiku u organizzazzjoni, dawn l- affarijiet se jibqgħu jeżistu.

Pero' issa wieħed irid jgħid x'inhi l-aħjar triq.

Aħjar li kieku d-dinja tkun mingħajr Nazzjonijiet Uniti?

X'inhi l- aħjar triq?

Nagħmlu t-triq tal-League of Nations, li pajjiż jinvadi l-Abissinja, jagħmilha tiegħu u qisu ma ġara xejn?

Ma' dan naqblu aħna?

Naturalment fit-triq se jsiru żbalji u iktar ma n- Nazzjonijiet Uniti se jkollha poteri, aktar se jinqalgħu sitwazzjonijiet fejn isiru żbalji.

Pero', l-ewwelnett bl- iżball wieħed jitgħallem, u barra minn hekk mill-esperjenza li qed ikollna aħna lkoll fin- Nazzjonijiet Uniti wieħed jgħid li din hija t-triq għall- pajjiżna u għall-pajjiżi kollha tad-dinja.

L-aktar ħaġa li tolqtok fin- Nazzjonijiet Uniti hija d- differenza u l- varjeta' tal- pajjiżi kollha li hemm.

Niftakar li meta ridt nagħti iktar saħħa biex nirrivitalizza n-Nazzjonijiet Uniti, partikol- arment l- Assemblea Ġenerali - u kont inlaqqa' lid-diversi gruppi reġjonali.

Ħafna drabi l-inqas komprensjoni li kont insib kienet preċiżament minn dawk il- pajjiżi l-iktar foqra, l-iktar li m'għandhomx saħħa u l-iktar li qed jiġu sfruttati fil-materji primi li għandhom.

Huwa fl-interess ta' dawn il- pajjiżi li jkollhom saħħa politika għax dik is-saħħa politika tagħtihom anke saħħa ekonomika.

Ħafna drabi ma ssibx il-komprensjoni preċiża- ment minn min l-iżjed li tkun qed tipprova tavvanza.

Dan għaliex qed ngħiduh?

L-Onor.

George Vella, jekk mhux anke l- Onor. Leo Brincat, għamel referenza għall-politika Mediterranea.

Iva, dan il- Gvern huwa kommess lejn politika Mediterranea għaliex ma tistax tgħix f'nofs il- Mediterran u ma jkollokx politika Mediterranja.

Min ipprova jiddistakka lil Malta mill- Mediterranea li ngħixu fih ma jkun qed jifhem u ma jkun qed jirrealizza xejn.

Meta ngħidu li Malta għandha bżonn politika Mediterranea ma nkunux qed ngħiduh b'xi pika ma' xi ħadd jew biex inkomplu jew ma nkomplux politika ta' ħaddieħor, imma għax huwa fl- interess ta' Malta li jkollha politika Mediterranea.

Mhuwiex veru li politika Ewropea u politika Mediterranea huma kontra xulxin, iżda waħda hija komplimentari għall-oħra.

L- aktar appoġġ li sibt fuq dawn l-affarijiet - jiġifieri fuq il-fatt li l-politika Ewropea u l-politika Mediterranea huma komplimentarji għal xulxin, kienet preċiżament minn pajjiżi tan-naħa t'isfel tal-Mediterran li jifhmu u jirrealizzaw li Malta fl-Ewropa ssaħħaħ id- dimensjoni Mediterranea u ssaħħaħ ukoll ir-relevanza tal- politika Mediterranja ta' l- istess Komunita'.

Għaliex qed ngħiduh dan, Sur President?

Għaliex ħafna drabi wieħed forsi mhux iweġġa', - għax din hija kelma iebsa żejjed - imma jiddispjacih meta jisma' ċerti diskors.

Forsi jgħid: Imma possibbli li l- Gvern qed jiġi kkritikat preċiżament għaliex għandu l-kuraġġ jimxi fuq politika li avolja hemm xi wħud 'l hawn u 'l hemm li qegħdin jipprovaw iqegħduha fuq bażi differenti u għaliex preċiżament aħna fost l-aktar li rridu nemmnu fuq il-mod fejn dawn it-tnejn huma miżżewġin flimkien destinati bilfors li jgħixu flimkien?

Dan hu li qegħdin nipprovaw nagħmlu, u meta nitkellmu dwar in- Nazzjonijiet Uniti u dwar il- bżonn li din l- organizzazzjoni tissaħħaħ, dan nagħmluh għax għandna interess vitali li n- Nazzjonijiet Uniti tissaħħaħ.

Aħna pajjiż żgħir, pajjiż li mhux qiegħed mixħut f'tarf ta' baħar ma nafx kemm eluf ta' mili 'l bogħod mill-kontinent l-aktar viċin li huwa l- kontinent ta' l-Afrika bħall- ġżira ta' Santa Elena u xejn iżjed.

Aħna qegħdin fl-eqqel tal-baħar Mediterran li mhux biss huwa mimli bi storja imma mimli bi problemi u b'possibilitajiet kritiċi li jistgħu jaffettwaw il-futur ekonomiku, soċjali, politiku u tas- sigurezza tagħna stess.

Issemmiet il-kwestjoni tan- non-allinijament imma aħna għall-mument mhux lejn din il- kwestjoni qed inħarsu.

Aħna anzi qegħdin insaħħu n- Nazzjonijiet Uniti li anke fil- Moviment Non-Allinjat inħarsu lejha bħala l- iktar tarġa importanti għall-eżistenza ta' dawn il-pajjiżi.

Dan hu li qegħdin nipprovaw nagħmlu u li qegħdin nipprovaw insaħħu.

Nistgħu niġu kkritikati għaliex xi drafting ma sarx tajjeb jew għaliex qegħdin insostnu li l-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti, li aħna forsi aktar min-naħa l-oħra konxji mid-diffikultajiet u anke preġudizzji kbar li hemm fiha ...

Pero' llum hemm xi ħaġa aħjar minnha?

Mhux biss m'hemm xejn aħjar, imma l- inizjattivi tagħna għandhom ikunu diretti lejn kif aħna nistgħu nsaħħu n-Nazzjonijiet Uniti.

Għalhekk l-appell tiegħi lill-kollegi tan-naħa l-oħra huwa dan: Dan l-Abbozz ta' Liġi għandu l-ħsieb li kif filwaqt li nirrikonoxxu l- problemi li joħorġu mill- enforzar tas- sanzjonijiet - u xi drabi nbatu u jista' jkun inbatu aktar fl-enforzar tas- sanzjonijiet - .....

Aħna dejjem wassalna l-ħsieb tagħna bl-aktar mod univoku u forsi anke hawn batejna u ġejna mgħajrin li qatt ma kelllna relazzjonijiet hekk ħżiena ma' l-Amerika.

Jien effettivament inħoss li b'dan il-mod ikun qed niġi kkritikat u mhux mgħajjar, u kulħadd għandu dritt għall- kritika tiegħu.

Pero' aħna fuq dan irridu nimxu u fuq dan irridu nimxu u nimxu wkoll fuq ix-scia ta' dak li dejjem sostna kull Gvern Malti.

Fi ħdan ir-responsabilitajiet internazzjonali ta' dan il- pajjiż hemm interessi li aħna għandna l-obbligu li nosservaw.

Dan beħsiebna nagħmluh u jien nixtieq li llum, permezz tat- Tieni Qari l-Kamra tapprova dan l-Abbozz ta' Liġi li ressaqt quddiemha.

(Onor. Membri: Hear, hear)

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att sabiex ikun jista' jingħata effett lil ċerti dispożizzjonijiet taċ- Charter tan-Nazzjonijiet Uniti" jkun moqri t-Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

MR SPEAKER: Division.

Din id-division tittieħed minn hawn u 20 minuta oħra.

Billi fid-9.00 p.m. ntalbet votazzjoni, l-Kamra ġiet sos- piża u rriżumiet fid-9.20 p.m. MR SPEAKER: Nixtieq ninforma lill-Kamra li l-Onor.

John Dalli, l-Onor.

Joe Fenech, l- Onor. Michael Frendo u l-Onor.

Richard Muscat huma paired ma' l-Onor.

Charles Buhagiar, l- Onor. Michael Farrugia, l- Onor. Tony Nicholl u l-Onor.

Karmenu Vella.

|VOTAZZJONI NRU. | |61 | |FAVUR : 30 | KONTRA : 27 | | | | |L-Onor. |L-Onor. | | | | |Bonello Du Puis | Abela Wistin | |George | | |Bonnici Josef |Attard Montalto | | |John | |Bonnici Michael |Bartolo Evarist | |Borg Tonio | Borg Carmel | |Cassar Joe | Brincat Joseph | |Cuschieri Louis |Brincat Leo | |Debono Giovanna |Buhagiar Louis | |Deguara Louis |Calleja Reno | |De Marco Guido | Cilia Joe | |Falzon Michael | Debono Grech | | |Joe | |Fenech Adami | Farrugia Noel | |Eddie | | |Galea Ċensu |Gatt George | |Galea Louis |Grech Edwin S | |Galea Mario |Mangion Charles | |Gatt Lawrence |Micallef Freddie| |Gauci Borda Lino | Mifsud Bonnici | | |Karmenu | |Hyzler George |Mintoff Dom | |Mifsud Bonnici | Mizzi Joe | |Antoine | | |Mifsud Bonnici | Moran Vincent | |Ugo |C. | |Muscat Claude |Muscat Philip | |Psaila Savona | Portelli Alfred| |Joseph | | |Refalo Louis | Refalo Anton | |Refalo Michael |Sant Alfred | |Angelo | | |Rizzo Naudi John | Sant Salvu | |Spiteri Carm Lino|Schembri Adami | | |Sandro | |Tabone Anton | Spiteri Lino | |Vella John | Vella George | |Zammit Ninu | | |Zammit Stanley | | |Zammit Dimech | | |Francis | |

Il-mozzjoni għaddiet u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tieni Darba.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mintoff.

ONOR.

DOM MINTOFF: Jien inħoss li l-Gvern ma ta l-ebda raġunijiet għax hemm din l- urġenza kollha għal din il-liġi hekk importanti.

Jien ma naqbilx li s-Second Reading u t-Third Reading isiru f'daqqa llejla.

MR SPEAKER: Il-ftehim tal- Kamra kien li l-Kamra tirrisolvi ruħha f'Kumitat li jibqa' sejjer sad-9.30 p.m. imbagħad jittieħed nofs siegħa Aġġornament sa l-10.00 p.m. Dak kien il-ftehim tal-Kamra u biex ftehim tal- Kamra jitħassar irid isir ftehim ieħor.

Jiġifieri sakemm l-arranġament jibqa' dak li hu ...

ONOR.

DOM MINTOFF: Jien ma naqbilx u qed nitlob ruling tiegħek.

Jien ma naqbilx ma' dan il-metodu kif qed isir il- Parlament u ma naqbilx li l- ispeeches tagħna jiġu ċensurati - ma nafux minn min - qabel ma jiġu ppubblikati.

Inti għandek id-dritt tiċċensura waqt li qed nitkellem imma wara li nkun tkellimt ħadd m'għandu d-dritt li jaqbad l-iscript tiegħi u jirranġah.

Jien ma naqbilx ma' ħafna affarijiet u waħda mill- affarijiet li mhux se naqbel magħha llejla hi li f'seduta importanti bħal din mingħajr l- ebda raġuni ta' urġenza u mingħajr ebda raġuni ta' xejn, f'daqqa waħda se jsir is-Second Reading u t-Third Reading ta' l-istess Abbozz.

Kieku kien hawn raġunijiet ta' urġenza kont nasal biex nibqa' hawn sa l-10.00 p.m. imma se ngħid quddiem kulħadd li ma kontx naf li se ndumu hawn sa l-10.00 p.m. u li se nagħmlu s-Second Reading u t-Third Reading fuq xulxin.

Nerġa' ngħid li jien noġġezzjona li jsiru dawn l- affarijiet u rrid ruling tiegħek ħalli jekk ikun hemm bżonn jiġi ċċallinġjat.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l- Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Huwa minnu, Sur President, li kien hemm ftehim bejn iż-żewġ naħat tal-Kamra li naħdmu b'dan il- mod, ftehim li kien ġustifikat bil-ħsieb li x-xogħol tal- Parlament jispiċċa llum, imma jien informat li effettivament ix-xogħol tal-Parlament mhux se jispiċċa llum imma se jkompli nhar il-Ġimgħa.

Fl-istess ħin inħoss li, jekk qed nifhem tajjeb, skond l- iStanding Orders il-ftehim li kellna bejnietna jibqa' kondizzjonat mill- punt li jekk ikun hawn membru wieħed fil-Parlament li joġġezzjona, allura jibqgħu għaddejjin l-iStanding Orders.

F'dan il-kontest u peress li huwa missier il-Kamra li qed jagħmel din l-oġġezzjoni, jien inħoss li għandna nkomplu bix- xogħol tagħna fuq dan l-Abbozz nhar il-Ġimgħa.

MR SPEAKER: Il-pożizzjoni kif naraha jiena hi li ġie stabbilit li ntlaħaq ftehim aktar kmieni f'din is-seduta u dak il-ftehim sar bil-kunsens tal-Kamra kollha u ma kien hemm ebda oġġezzjoni għalih.

Dak il-ftehim ireġi u biex dak il- ftehim jitħassar, irid isir ftehim ieħor tal-Kamra u jekk ikun hemm oġġezzjoni għat- tħassir ta' dak il-ftehim, anke minn membru wieħed, allura t- tħassir ta' dak il-ftehim ma jistax iseħħ.

Jiġifieri biex jitħassar l-arranġament u l- ftehim tal-Kamra jrid ftehim ieħor tal- Kamra.

Din hi l- pożizzjoni kif naraha jien.

ONOR.

DOM MINTOFF: Jiena tajt ir-raġunijiet tiegħi u ma tkellimtx dak il- ħin għaliex stennejt li se jkun hemm xi ħadd li se jagħti r-raġunijiet ta' l-urġenza.

MR SPEAKER: Napprezza, Onorevoli.

ONOR.

DOM MINTOFF: Jien stennejt li se jkun hemm xi ħadd li se jispjega għaliex hawn din l-għaġġla kollha u għaliex ma konniex informati qabel.

Mr Speaker, inti agħti r-ruling tiegħek għaliex għandek ir-responsabilita'.

Hawnhekk ħadd minna ma jista' jikkmanda lil ħaddieħor, inti biss tista' tikkmandana.

Inti agħti r-ruling tiegħek u jien diġa' għidt l-affarijiet tiegħi.

Imma qed niddikjara hawn li mil-lum 'il quddiem jien ma nagħti consensus f'xejn f'dan il-Parlament.

Noqogħdu bl-iStanding Orders inkella hawnhekk jien l-ewwel wieħed li naqbel li .....

Għaliex il- Parlament ġibnih bħala ftehim ta' qabda flimkien biex naraw kif nagħmlu u neħilsu.

Dan ma naqbilx miegħu jien.

MR SPEAKER: L-Onor.

Brincat.

ONOR.

JOSEPH BRINCAT: Mr Speaker, il-kwestjoni tal- ftehim biex ngħaddu għal stadju ieħor ta' l-istess liġi fl- istess seduta jsir biss meta dak l- item jerġa' jidher fuq l- agenda fl-istess seduta.

Jiġifieri jekk hemm xi oġġezzjoni biex ngħaddu għall- Committee Stage, din trid issir issa.

MR SPEAKER: Onorevoli, il- pożizzjoni hija din u l- prinċipju stabbilit hu li jekk il-Kamra tilħaq ftehim bil- kunsens ta' kulħadd, u ma jkunx hemm oġġezzjoni f'dak l- istadju, dak il-ftehim minn hemm 'il quddiem jirregola l- proċedura.

Biex jitħassar dak il-ftehim irid ikun hemm ftehim ieħor.

Sakemm ma jkunx hemm ftehim ieħor tal-Kamra kollha biex jitħassar dak l- ewwel ftehim, jien ikolli nsegwi l- ordni tal-Kamra stess.

L-ordni tal- Kamra aktar kmieni kienet li immedjatament wara l- votazzjoni ngħaddu għall- Kumitat ta' dan l-Abbozz.

Dan huwa r-ruling tiegħi u jkollna nimxu bih.

(Interruzzjonijiet) Naturalment għandek id-dritt kollu li jkollok l- opinjoni tiegħek.

Il-Kamra issa tirriżolvi ruħha f'Kumitat biex tikkonsidra dan l-Abbozz ta' Liġi.

L-ordni għall-Kumitat ġie moqri

FIL-KUMITAT

L-Onor.

Charles Mangion, President tal-Kumitati, jippresjedi.

Klawsola 2 għaddiet u ġiet ordnata biex issir parti mill- Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 3 - Setgħa tal-Prim Ministru li jagħmel regolamenti

Clause 3 - Power of the Prime Minister to make regulations

ONOR.

GUIDO DE MARCO: Mr Chairman, aktar kmieni jiena smajt lill-Onor.

George Vella jitkellem rigward il-bżonn li jkun hemm referenza għal artiklu 41 tal-Karta tan- Nazzjonijiet Uniti.

Jien ngħid li dak kien il-ħsieb tiegħi ukoll, kif jaf hu, għaliex konna tkellimna qabel.

Fil- fatt se nintroduċi emenda f'dan il-kontest li tgħid hekk:

"A" Fis-subklawżola (1) tal- klawżola 3, minflok il- kliem "skond il- Kapitlu VII taċ-Charter, jirrakkommanda lill-istati membri tan-Nazzjonijiet Uniti biex jieħdu miżuri sabiex tibqa' tinżamm jew terġa' tinġieb il-paċi u s-sigurezza internazzjonali, jew jitlob lil dawk l- istati membri" għandhom jidħlu l-kliem "skond l- Artikolu wieħed u erbgħin tal-Kaptilu VII taċ- Charter, jitlob lill- istati membri tan- Nazzjonijiet Uniti".

"A" In subclause (1) of clause 3, for the works "under Chapter VII of the Charter, recommends to member states of the United Nations to take measures to maintain or restore international peace and security, or calls upon such member states" there shall be substituted the words "under Article forty- one of Chapter VII of the Charter, calls upon member states of the United Nations".

THE CHAIRMAN: Hemm aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi l-emenda kif imressqa u moqrija mill-Viċi Prim Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "A" għaddiet.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hija klawsola 3, kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Klawsola 3, kif emendata, għaddiet u ġiet ordnata biex issir parti mill- Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 1 u t-Titolu għaddew u ġew ordnati biex isiru parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Il-Kamra rriżumiet u l- President tal-Kumitati rrapporta l-Abbozz ta' Liġi mgħoddi b'emenda.

MR SPEAKER: Issa nistgħu ngħaddu għat-Tielet Qari ta' dan l-Abbozz ta' Liġi skond ftehim milħuq iktar kmieni fis-seduta.

Nistieden lill- Viċi Prim Ministru iressaq it- Tielet Qari.

ONOR.

GUIDO DE MARCO: Mr Speaker, nipproponi t-Tielet Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att sabiex ikun jista' jingħata effett lil ċerti dispożizzjonijiet taċ-Charter tan-Nazzjonijiet Uniti".

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

TONIO BORG: Nisse- konda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hija li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att sabiex ikun jista' jingħata effett lil ċerti dispożizzjonijiet taċ-Charter tan- Nazzjonijiet Uniti" jkun moqri t-Tielet Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Il-mozzjoni għaddiet u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tielet Darba u għadda.

MR SPEAKER: Sar il-ħin.

Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

GUIDO DE MARCO: Nipproponi l-Aġġornament tal- Kamra għal nhar il- Ġimgħa, 30 ta' Lulju, fid-9.00 a.am. b'din l-agenda:

Mozzjonijiet

L-Ewwel Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi dwar id-Dazju tas-Sisa fuq il- Birra.

MR SPEAKER: Hemm rimarki, jekk jogħġobkom?

L-Onor.

Alfred Sant.

ONOR.

ALFRED SANT: Sur President, xtaqt li llum inqajjem suġġett li ssemma f'dawn l-aħħar ġimgħatejn u li baqa' jiġi njorat min-naħa tal- Gvern, u dan huwa preċiżament it-tmexxija tal-Freeport.

Min- naħa tal- management u tal-Bord tal-Freeport isiru press conferences waħda wara l- oħra biex jgħidu kif l-affarijiet sejrin mit-tajjeb għall-aħjar.

Imbagħad meta ssir xi kritika lill-Freeport, ma jirrispondix l-istess Chairman tal- Bord li huwa s-Sur Hili, imma jintuża d-Dipartiment ta' l- Informazzjoni.

Jiġifieri żgur li ħadd ma jkun jaf eżattament min qiegħed jirrispondi għal din il-kritika.

Xahar wara l- ieħor u sena wara l-oħra, il- Freeport beda jiftaħar li qiegħed jagħmel qligħ.

Minnufih tqum il-mistoqsija dwar minn fejn ġej dan il- qliegħ tal-Freeport u aħna assolutament nibqgħu bla ma jkollna risposta ċara.

Ħalli ngħid x'qal l-Onor.

George Bonello Du Puis dwar il-kritika li kienet qegħda issir dan l- aħħar - jien kont fost dawk li kienu qed jagħmlu l-kritika - dwar it-tmexxija skandaluża tal-Freeport.

L-Onor.

Du Puis meta rrisponda għal din il- kritika qal li dawn huma bżieżaq tas-sapun u sostna quddiem it-television u l-PBS li l-mistoqsijiet li kienu saru - li kont għamilt jien, fost oħrajn - kienu kollha ġew imwieġba mill-Freeport.

Fost il-bżieżaq tas-sapun illi tkellem dwarhom l- Onor. Du Puis kien hemm rapport li deher fil- gazzetta "Kulħadd" ta' nhar il- Ħadd li għadda intitolat "Free ride mal-Freeport" li jitkellem bl-aktar mod dokumentat dwar l- iskandlu ta' kif il-General Manager tal-Freeport ħallas l- ispejjeż tal-honeymoon tiegħu direttament mill-fondi tal- Freeport.

L-informazzjoni li ngħatat hija preċiża, u tinkludi: Lm230 biljetti ma' Alitalia, Lm192 għal tliet iljieli fil-lukanda Colomba d'Oro ta' Verona, Lm159 għal tliet iljieli fil-lukanda Roma ta' Firenze, u Lm222 għal erbat iljieli fil-Lukanda Metropole ta' Ruma.

Il-Freeport, b'ġenerożita' kbira, ħallas ukoll it-taxxa ta' Lm12.40 li ħallsu l-General Manager Paris u s-sinjura tiegħu fl-ajruporti Taljani u l-levy ta' Lm57.30 li jimponi l-Gvern Malti!

Wieħed kien jistenna li meta t- tmexxija serja fil-Freeport tara akkuża bħal din, minn nhar il-Ħadd 'l hawn kellha toħroġ stqarrija u tispjega x'inhuma l-fatti u x'ġara.

Pero' għaddew tlett ijiem u dwar dan ir-rapport, li jidher li huwa dokumentat tajjeb, ma sar xejn u naħseb li kien il-mument li nerġa' nqajjem dan il-punt u nerġa' nindika li t-tmexxija tal-Freeport hija waħda skandaluża li sejra mill-ħażin għall- agħar.

Hemm fatti oħra li qed jissemmew u l-Freeport qed tieħu r-reputazzjoni li m'hi xejn ħlief borma tad-deheb għal ċerti bażużli u għal ċerti nies ta' ġewwa.

Biżżejjed insemmi, per eżempju, x'qiegħed jintqal dwar it-tmexxija tas-security fil-Freeport.

Jidher li hemm xi ħadd li huwa mlaħħaq mas- security u qiegħed jippretendi li jkun hu li jirranġa min jidħol u min ma jidħolx jaħdem fit-taqsima tas-security fil- Freeport u qed jintqal li din il-persuna bħala ħaraġ tas- servizzi li tagħti biex iddaħħal lin-nies fil- Freeport waslet fi stat li tippretendi parti mill-ewwel salarju - jekk mhux kollu - ta' min jiddaħħal jaħdem fis-security.

Dawn huma affarijiet li qed jingħadu, affarijiet li qed isiru magħrufa u affarijiet li bl-ebda mod m'huma qed jiġu kontestati.

Issemma wkoll każ ieħor dwar għadd ta' containers li ttieħdu min-nies li jaħdmu fis-security tal-Freeport, u meta nstab min kienu dawn in-nies minflok ma ġew irrapportati u proċessati, għaliex huma qrib il-Ministru Louis Galea, irranġawlhom baxx baxx ħalli l-affari titwitta.

Dawn huma affarijiet li qed jintqalu ma' kullimkien dwar il-Freeport, Sur President.

Mhux veru li hemm xi kontrolli serji u xi tmexxija serja fil-Freeport.

Dan kollu jintrabat ukoll man-nuqqas ta' tagħrif ċar li qed tagħti l- Freeport dwar kif qegħda titmexxa.

Sena wara l-oħra l- Freeport qegħda tippreżenta stampa tagħha nnifisha bħala li qegħda tagħmel xi profitti kbar mit-trasbord, pero' dan mhux minnu.

Il-Freeport saret qisha qroqqa li taħtha hemm għadd ta' kumpanniji, bħalma huma l- kumpannija Industrial Storage, il-kumpannija Freeport Terminal Limited u l-kumpannija Oil Tanking Limited, li bejniethom taparsi għaddejjin it- transazzjonijiet, pero' ma tafx eżattament min qed iħallas lil min, min qed jimpjega lil min, min qed jagħmel il-profitti u min qed jagħmel telf.

Meta l- ġimgħa li għaddiet ippressajt lit-tmexxija tal-Freeport biex tgħid ċar u tond kemm mid-dħul tagħha ġej minn xogħol ta' trasbord u kemm ġej minn xogħol ieħor li qed tagħmel, ikkonfermat li d-dħul tagħha - u allura l-qliegħ tagħha - ġej minn żewġ sorsi, jiġifieri x- xogħol ta' trasbord u xogħol ieħor li issa nitkellmu dwaru, imma baqgħet lura milli tagħti breakdown ta' kif dan id- dħul ġej minn sorsi differenti.

Barra s-sors mix-xogħol ta' trasbord, il-Freeport innifisha suppost li qed tagħmel xogħol fuq il-bini tal-Port ta' Marsaxlokk u allura qed tingħata l-inkarigu biex tagħmel dan ix-xogħol ta' bini tal-port, faċilitajiet u attrezzaturi għall-freeport innifsu, imbagħad qed tieħu kummissjoni ta' inġinier fuq dan ix-xogħol li qed isir.

Parti sostanzjali tad-dħul li qed tagħmel il-Freeport mhuwiex ġej mix-xogħol tat-trasbord, imma ġej minn dan ix-xogħol li l-Freeport qed tagħmel fuq l- istallazzjonijiet tagħha nnifisha bi flus li qed tgħaddilha sena wara l- oħra l- Kaxxa ta' Malta.

F'dawn l- aħħar tliet snin għaddew madwar Lm30 miljun jew iktar lill- Freeport biex tkompli tibni l- faċilitajiet ta' Marsaxlokk u parti minn dawn il-flus il- Freeport qed turihom bħala qliegħ u mbagħad turihom bħala qliegħ li qed tagħmel bħala organizzazzjoni.

Minn infor- mazzjoni parzjali li qed tinħareġ wieħed jista' jiġbed il- konklużjoni li mix-xogħol ta' trasbord il-Freeport qed titlef sew.

Ix- xogħol li qed tagħmel għat-trasbord qed ikun ikkwotat u costed maż-żewġ kumpanniji kbar li qed jaħdmu fil-freeport b'rati li fuqhom il-Freeport qegħda titlef.

Il- Freeport qed tikklejmja li f'dawn l-aħħar snin għaddiet miljuni ta' containers, pero' l-preċiżazzjoni hi li fuq kull container li qed tgħaddi qed tagħmel telf u iktar ma tgħaddi containers bir-rati li qed tħallas liż-żewġ kumpanniji kbar li hija kkuntrattata magħhom, aktar qed tagħmel telf u qed tgħatti dan it-telf li qed tagħmel fuq it-trasbord billi timmonta u ttella' x- xogħol li tkun qed tagħmel fuq il-bini u l- attrezzaturi tal- freeport innifsu mħallsa minn flus tal-Gvern u li fuqu l- Freeport qed tieħu commission.

Dawn huma affarijiet li qed isiru mingħajr trasparenza ta' xejn, huma fondi tal-poplu li qed jintużaw biex taparsi l- Freeport tespandi u tista' turi, bil-propaganda tas-soltu, kemm sejra tajjeb, kemm qed tespandi, kemm qed tagħmel xogħol u kemm qed tagħmel flus, pero' l-accountability u t- trasparenza f'dan kollu ma teżisti mkien.

Minn hawnhekk ngħid li responsabbli għal dan kollu l-ewwel u qabel kollox mhuwiex il-Ministru Bonello Du Puis - li m'hemmx dubju li ma jaf xejn dwar x'qed jiġri - imma huwa ċ-Chairman tal- Freeport, is-Sur Marin Hili li huwa wieħed min-nies li għandu rabtiet kummerċjali li ta' min jirrifletti aktar fuqhom.

Ta' min jirrifletti wkoll kemm dan bħalissa qiegħed f'postu u x'inhi l- istrateġija kummerċjali ta' kumpannija li qed tonfoq u teħel il-miljuni ta' flus mingħajr accountability u trasparenza ċara, imma b'modi ta' tmexxija li huma kjarament skandalużi.

Qed ngħid dan għax meta chairman ta' kwalunkwe azjenda serja jiġi ffaċċjat b'rapport bħal dan f'gazzetta, l- għada stess kien imissu jagħti spjega pubblika.

Il-Freeport mhijiex qed taħdem bil-flus tat- trasbord imma qed taħdem bil- miljuni ppompjati fiha mit- taxxi u minn flus il-poplu.

Inutli nibqgħu għaddejjin b'din ir-rata, b'din l-istorja u b'din il-proċedura li biha noqogħdu nibnu b'mod pubbliċitarju storja ta' kemm sejrin tajjeb l-affarijiet meta minn taħt kulħadd ikun jaf kemm l-affarijiet huma skandalużi.

L-iskandli jmorru aktar 'il bogħod mit-tmexxija finanzjarja u amministrattiva tal-post.

Intqal kemm-il darba - u m'għandix dubju li dan huwa minnu - li l-Freeport innifisha u l-mod kif titħaddem, titmexxa u kif jiġu ppostjati, ippremjati, imwarrba u magħżula n-nies qed isiru mhux biss skond kriterji partiġġjani, imma skond kriterji interni tal-Partit demokristjan Nazzjonalista.

Hemm ċerta kompetizzjoni bejn ċerti barunijiet - għax hemm min għandu s-saħħa u hemm min m'għandux saħħa - u nies li jkunu ngaġġati fuq bażi partiġġjana.

Fil-fatt il- partiġġjaniżmu intern qed iwassal għal aktar u aktar inġustizzji u tmexxija skandaluża.

Għalhekk illum jien qiegħed nerġa' ninsisti fuq it- talba li għamilt il-ġimgħa li għaddiet u nibqa' nsostni li t- tmexxija tal-Freeport għandha bżonn taqa' taħt skrutinju ta' inkjesta miftuħa ħalli naraw fejn tinsab tabilħaqq il- Freeport u x'inhu jiġri finanzjarjament u kummerċjal- ment.

B'hekk il- poplu jkun jaf eżattament x'inhu għaddej fil- freeport rigward dak li għandu x'jaqsam mal-bażi kummerċjali tiegħu, mad-dħul, mal-ħruġ, mal-costs, ma' l-ispejjeż li għaddejjin u mal-kontrolli fuq l-ispejjeż.

Għalkemm qed issir ħafna propaganda u hawn l- impressjoni li kollox sejjer tajjeb, bħalissa fil-Freeport għandna sitwazzjoni fejn il- fondi tal-Gvern joħorġu mill- Budget biex minnhom jiġu mibnija taparsi profitti tal- Freeport u jkunu jistgħu jkantaw vittorja.

Il-manage- ment tal-Freeport lanqas kellu d-deċenza jirrispondi għall- iskandlu li ġie rrapportat il- Ħadd li għadda.

Dan huwa l- ewwel punt li fuqu għandha ssir inkjesta miftuħa, il- mod kif qed jitmexxew l-affarijiet fi ħdan il-Freeport u kif qed jittieħdu d-deċiżjonijiet f'dak li għandu x'jaqsam ma' personnel u ma' deċiżjonijiet kummerċjali, għax hemm suspetti fondati li wħud mid- deċiżjonijiet kummerċjali li jittieħdu mhumiex marbuta tabilħaqq ma' x'għandha tkun l- istrateġija kummerċjali tal- Freeport, imma huma marbuta ma' interessi personali privati ta' min jinsab fid-direzzjoni tal- Freeport.

Huwa fl- interess ta' kulħadd li dawn is-suspetti jiġu investigati u ċċarati u ma jerġax jiġi xi Ministru ieħor tal-Gvern jiftaħar li dawn m'huma xejn ħlief bżieżaq fl- ajru għaliex il-bżieżaq fl-ajru xi kultant għandhom ħabta li jitqalu u jaqgħu fuq min qed jgħid li huma bżieżaq.

Dawn fil-fatt m'huma bżieżaq tas- sapun xejn u huma parti mill- problema kbira li qed jiffaċċja dan il-Gvern bħalissa.

Aktar ma jgħaddi ż-żmien iktar qed jinħass li dan huwa Gvern li ma jemminx fit-trasparenza, li jaħbi l-affarijiet għaliex huwa inkompetenti u tilef il- kontroll fuq kif imexxi, u allura n-nuqqas ta' trasparenza li qed toħorġ kull darba li qed nagħmlu l-mistoqsijiet, il- mod kif jinħbew u jitgħattew l- affarijiet juru kif fil-fatt dan il-Gvern qiegħed jegħreq fl-għaraq tiegħu stess; qiegħed jinħall għaliex mhuwiex kompetenti biżżejjed f'dak li jmexxi u allura mhuwiex lest li jiffaċċja lill-poplu u jagħtih rendikont ċar u sħiħ.

Biex inżomm fuq l-istess argument, nixtieq insemmi każ ieħor ta' nuqqas ta' trasparenza li mhuwiex marbut mal-Freeport imma huwa marbut ma' xi ħaġa ta' importanza kbira wkoll.

Dan huwa l-mod kif il-Gvern qiegħed jirrifjuta li jitkellem dwar x'qal lill- Komunita' Ewropea f'Settembru tas-sena li għaddiet meta l- Gvern demokristjan Nazzjonalista għamel memorandum lill- Komunita' Ewropea fejn rabat lilu nnifsu fuq ċerta linja ta' politika f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-attentati tiegħu biex idaħħal lil Malta bħala membru sħiħ tal-Komunita' Ewropea.

Li nafu minn dan il- memorandum joħroġ mill-avis li ppubblikat il-Kummissjoni Ewropea nnifisha u li ddiskutejna f'dan il-Parlament daqs tliet ġimgħat ilu.

Sur President, ħalli ngħid xi tgħid il-Kummissjoni Ewropea fuq dan il- memorandum li ntbagħat lilha mill-Gvern demokristjan Nazzjonalista Malti fil-11 ta' Settembru 1992.

Għandna tliet kwotazzjonijiet li huma misluta mill- avis tal-Kummissjoni Ewropea.

Dwar il-kondizzjonijiet kollha ta' sħubija, il-Gvern kiteb hekk lill-Kummissjoni Ewropea:

"The Government of Malta has continually underlined its commitments to fulfil all the obligations and the responsibilities resulting both from the original three treaties as amended and strenghtened by the Single European Act and those resulting from the European Union Treaty signed at Maastricht on 7th February, 1992.".

Dwar il-qbil ma' impenn li lest jagħmel il-Gvern preżenti għal difiża komuni, fil-memorandum ta' Settembru li għadda l-Gvern qal hekk lill- Komunita' Ewropea:

"The Maltese Government believes it to be in Malta's interest to subscribe to the European Union's Common Foreign and Security Policy including the eventual framing of a common defence policy which might in time lead to a common defence.".

It-tielet kwotazzjoni minn dan il-memorandum mibgħut f'Settem- bru li għadda lill-Komunita' Ewropea mill-Gvern preżenti huwa dwar qbil min-naħa tagħhom għal sħubija tat-tieni klassi fi ħdan il-Komunita' Ewopea.

Dawn qalulhom hekk:

"The Maltese Government understands that Malta's application could appear to prematurely raise the issue of institutional development for the Community.

The Government agrees with the Commission that all questions concer- ning Malta's participaton in the Community institutions would be able to be resolved in an appropriate manner in accession negotiotions.

The Maltese Government therefore looks forward to the Commission's proposals in its opinion on Malta's application".

Kif għidt, dawn huma tliet siltiet mill-memorandum ta' Settembru 1992 li bagħat il- Gvern Malti lill-Komunita' Ewropea u din l-informazzjoni qed neħduha mhux għaliex ħariġha l-Gvern Malti imma għaliex ħarġet fl-avis tal- Kummissjoni Ewropea.

Meta f'dan il-Parlament permezz ta' interpellanza tlabt lill- Ministru għall-Affarijiet Barranin biex ipoġġi fuq il- Mejda tal-Kamra l-memorandum sħiħ ħalli l-poplu Malti kollu jkun jaf x'qiegħed jintqal min- naħa tal-Gvern lill-Komunita' Ewropea, ir-risposta kienet li mhijiex il-prassi li dokumenti bħal dawn jitpoġġew fuq il- Mejda tal-Kamra.

Qed jgħid li mhijiex il-prassi li dokumenti bħal dawn jitpoġġew fuq il- Mejda tal-Kamra meta dan id- dokument qiegħed jiġi kkwotat b'dan il-mod estensiv mill- Kummissjoni Ewropea.

Din hija raġuni li ma tagħmilx sens għaliex huwa fl-interess nazzjonali u fl-interess tal- poplu Malti li la dan id- dokument qiegħed ikun ikkwotat fl-avis tal-Kummissjoni Ewropea, il- memorandum kollu ta' Settembru 1992 jitpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra ħalli l- poplu kollu jkun jaf x'inhuma tabilħaqq il-proposti u l- proponimenti li qed jagħmel il- Gvern demokristjan Nazzjonalista fit-trattattivi tiegħu mal- Komunita' Ewropea.

Dan huwa nuqqas ċar ta' trasparenza u ta' fiduċja fil- poplu Malti għaliex il-Gvern qed jirrifjuta li saħansitra jikkwota u jpoġġi dan id-dokument fuq il-Mejda tal-Kamra, dokument li ġie kkwotat b'mod estensiv mill- Komunita' Ewropea.

Għaliex qed insemmi dan il- punt, Sur President?

Filwaqt li nikkundanna r- rifjut tal-Gvern li dan id-dokument jesponih għall-iskrutinju pubbliku, nerġa' ninsisti li n-nuqqas ta' trasparenza li qed naraw madwarna u li qed tiżdied hija r-raġuni tal-konklużjoni li wasal għaliha l-Gvern, cioe' li jenħtieġlu jaħbi mill-poplu safejn waslet id-deliquescenza, il-mod kif il- Gvern qiegħed jinħall u jitlef mis-saħħa tiegħu fil-mod kif imexxi.

Hemm sinjali ċari li l-Gvern qiegħed jitlef il-kontroll fuq is-sitwazzjoni għaliex qed jinduna li t-tmexxija tiegħu sejra mill-ħażin għall-agħar.

Din mhijiex kwestjoni ta' tgergir fuq il-problema ta' l- ilma u fuq l- għoli tal-ħajja; imma morna pass aktar 'il bogħod minn hekk, għaliex il- poplu m'għadux igerger u jitkellem biss fuq dawn l- affarijiet imma qiegħed jitkellem fuq il-mod kif il- Gvern qiegħed jinħall u jitlef il-kontroll fuq it-tmexxija.

Qiegħed jitlef il-kontroll f'kull sens ta' direzzjoni li tkun b'xi mod jew ieħor - kelma li ilna nisimgħu ħafna - direzzjoni pożittiva.

Ma jeżistix sens ta' direzzjoni, Sur President, u għalhekk imbagħad iqumu l- iskandli u jsiru l-abbużi għaliex minflok ma l-Gvern jaħdem fuq dawn l- iskandli u jagħmel minn kollox biex l-abbużi jneħħihom min- nofs jew jipprova jiċċarahom u jwittihom quddiem kulħadd permezz ta' inkjesti miftuħa, iħalli lil min, kif qed jiġri fil-Freeport, jibqa' għaddej għal għonq it-triq qisu ma ġara xejn; ikomplu jitberbqu l-flus, isiru l-iskandli u kulħadd jipprova jdaħħal idejh f'din il-borma tad-deheb qisu ma ġara xejn.

Għalhekk, Sur President, bl- akbar sens ta' responsabilita' qiegħed ngħid li jekk jibqa' jirrenja dan in-nuqqas ta' trasparenza se jkollna mhux biss il-bidu tat-tmiem ta' dan il-Gvern, imma t-tmiem ta' kriżi ta' kif jista' jkun responsabbli għat-tmexxija dan il-Gvern.

Ma jistax ikun li skandli bħal dawk li hemm fil- Freeport jibqgħu għaddejjin qisu ma ġara xejn u l- Gvern jirrifjuta kull talba għal inkjesta pubblika miftuħa taħt l-iskuża banali li dawn huma kollha bżieżaq tas-sapun.

Din hija tajba biex tgħidha għal mument jew tnejn, imma l-fond tal-kwestjoni kollha huwa s- sens ta' serjeta' li l-poplu qed jistenna minn dan il-Gvern, is-serjeta' li m'għadhiex hemm, mhix qegħda hemm u li huma responsabbli għaliha, apparti mill-Prim Ministru u l-Viċi Prim Ministru, il-Ministri kollha kollettivament u individwalment li qed iħallu dawn l-iskandli għaddejjin; il-Ministru Galea, il-Ministru George Bonello Du Puis u l- Ministru Dalli.

Kull talba serja għal inkjesta miftuħa qed jipprovaw ifarfruha taħt it- tapit.

Mr Speaker, it-tapit tagħhom issa qed jimtela, hemm tant ħmieġ, imbarazz u remiżolji li r-reputazzjoni u l-fama personali tagħhom qed tiġi mittiefsa u tispiċċa suspettuża.

Għandu jkollhom is-sens ta' responsabilita' li quddiem skandli bħal dawk tal- Freeport, per eżempju, jaċċettaw it-talba sinċiera li qed nagħmlu, u li se nibqgħu nsostnu, għal inkjesta miftuħa li mbagħad tkun miftuħa għall- iskrutinju pubbliku.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Joe Mizzi.

Fadal biss erba' minuti.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, la qed tgħidli li fadal biss erba' minuti, minflok ma nitkellem dwar il-kontijiet ta' Telemalta se ngħaddi biex nitkellem fuq suġġett li huwa wkoll ta' importanza, cioe' l- liċenzja għal Super I Television.

Qabel ma ngħataw il-frekwenzi għall-istazzjoni- jiet tar-radju rriżulta li kien hemm interferenzi fuq frekwenzi li se jingħataw.

Fil- fatt f'Lulju ta' l-1991 minn testijiet li saru mill- awtoritajiet irriżulta li kien hemm interferenza għal Super I Radio minn Radio Stampa Sud, u - kopja ta' dan it-test kienet tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra b'referenza għal mistoqsija parlamentari li kont għamilt.

Jiġifieri l- frekwenza li qed juża Super I Radio qed tiġi interfered with minn stazzjon Taljan.

Jiġifieri għalkemm l-Awtorita' kienet taf li fuq il- frekwenzi li kienu se jingħataw l- istazzjonijiet lokali kien hemm interferenza, xorta allokat dawn il-frekwenzi.

Meta ġejna għall- istazzjonijiet tat- television, Super I Television talab channel 29 u l- Awtorita' ġabet skuża li fuq din il- frekwenza hemm interference.

Allura jien ma nistax nifhem kif meta ngħataw il-frekwenzi tar-radju ma ġabitx dan l- argument imma issa għax Super I irid stazzjon tat-television qed iġibu skuża għal channel 29.

Dan ma għandux ikun.

Jekk l-Awtorita' jidhrilha li hemm xi interferenza mhux hija għandha tara dawn l- affarijiet, imma min ikun se jieħu l- istazzjon.

Jiġifieri jien ma nistax nifhem kif din meta trid tuża l-kriterju li tagħti l- frekwenzi allavolja jkun hemm interference fuqhom, u meta trid tgħid li ma tagħtix frekwenza għax hemm interference.

Dan mhux argument; jew f'kull każ meta jkun hemm l- interference ma tagħtix frekwenzi, jew inkella tagħti xorta waħda u mbagħad tara x'jiġri.

Jiġifieri din hija skuża għax jafu li anke meta saru testijiet irriżulta li l-frekwenza ta' channel 29 f'ċerti areas ma jkunx hemm stazzjon fuqha għax ma jidħolx.

Jiġifieri mhux veru li ma tistax tintuża kullimkien.

Jekk imbagħad hemm problemi oħra jsolvihom Super 1.

Mela jekk il-Broadcasting Authority għandha din il-problema, din m'hi problema xejn għax dik tħalliha għal Super 1 Radio u Super 1 Television biex isolvuha huma, imbagħad meta jingħataw channels oħra lil Malta, Super 1 Television jara x'jagħmel biex itejjeb iċ- channel tiegħu.

Jiġifieri jien issa nistenna li l-Broadcasting Authority mill-aktar fis possibbli toħroġ il-liċenzja lil Super 1 Television għax m'hemmx raġuni għaliex dan ma jingħatax iċ-channel.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il- ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar il-Ġimgħa, 30 ta' Lulju fid-9.00 a.m. bl-agenda kif kommunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fid-9.52 p.m. il-Kamra aġġornat skond il-ftehim milħuq.

MISTOQSIJIET IMWIEĠBA BIL-MIKTUB

Kummissjoni tal-Bio Etika gree,Kummissjoni tal-Bio Etika gall,Kummissjoni tal-Bio Etika KUMMISSJONI TAL-BIO ETIKA

L-ONOR.

EDWIN GRECH staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-Kummissjoni tal-Bio Etika reġitx ġiet imwaqqfa?

Jekk le, għaliex?

Jekk fl-affermattiv, min huma l-Membri u ċ-Chairman?

Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' l- aħħar Rapport Annwali ta' din il-Kummissjoni qabel ma ġiet xolta?

ONOR.

LOUIS GALEA; Il- Kumitat Konsultattiv dwar il- Bioetika ġie rikostitwit fit-13 ta' April, 1993.

Il-Membri ta' dan il-Kumitat huma kif ġej:-

President: Dr Joseph L Grech, MD., DCP (Lond), DMJ., FRC Path, FRCPA

Viċi President: Prof. Alfred Cuschieri MD., PHD (Lond).

Rappreżentanti fuq il-Kumitat tal-Kunsill ta' l-Ewropa dwar il-Bioetika: Rev. Fr. Charles G. Vella.

Segretarju: Rev. Dr Emanuel Agius SThD (Louv), MA Phil.

Membri: Prof Mark Brincat MRCS., LRCP., MRCOG., PhD (Lond).

Dr Anthony Fiorini MB., ChB., MRCE (UK), Consultant Geriatrition

Prof Abraham Galea MD (Malta) MRCP (Edin), PRCP (Glasg.)

MRC Psych, FRCP (Edin), FRC Psych

Dr Lino John German MD, MRCOG, FRCOG.

Dr Herbert Sultana MD, DMR (T)

Dr Anthony Vassallo MD (Malta), DHP (RCPS) Eng.

MFCM, FFPHM.

Dr Joseph Zarb Adami MD (Malta),

MRCS (Eng), LRCP (Lond).

Dr M'Anne Lauri BA (Hons), MSc Psych (Lond).

Dr Patrick Galea LLD

Dr Joseph Micallef Stafrace BA, LLD

Ms. Odette Grixti BSc (Nurse)

Rev. Prof George Grima SThD (Louvi), Ma, BA.

Ms M'Anne Sant Fournier B. Pharm (Hons), Phil.

Ms Maureen Cole BA, BSoc UK (Hons)

Mr Alfred Bezzina BA

S'issa ma kienx issir rapport annwali iżda jinżammu minuti tal-laqgħat li jsiru.

Minn din is-sena l-Kumitat hu marbut li jagħti rapport annwali għal kull sena li tagħlaq fil-31 ta' Diċembru.

Sptarijiet,Health Assistants bonm,Sptarijiet,Health Assistants gall,Sptarijiet,Health Assistants SPTARIJIET - HEALTH ASSISTANTS

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: Meta hemm il-ħsieb li joħroġ ir-riżultat ta' l-eżami li sar mill- Health Assistants f'Diċembru, 1992?

Għaliex kien hawn dan id- dewmien biex joħroġ dan ir- riżultat?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat kif ġej:-

F'Jannar 1992, 207 Trainees Health Assistants bdew kors ta' sentejn.

F'Ottubru 1992, 188 minnhom qadu għall-assessment li kien jikkonsisti f'eżami ta' kitba u evalwazzjoni tar- rapport tax-xogħol prattiku.

Minn dawn 118 ma ssodisfawx il- livell meħtieġ.

F'Diċembru 1992 ġew mogħtijin ċans ieħor kemm f'assessment tal-kitba u komplew jiġu assessjati fuq ix- xogħol prattiku.

Informat li issa ġew iffinalizzati b'aktar rapport u qed tittieħed deċiżjoni finali fuq ir- riżultat globali.

Sadanittant kulħadd kompla fil-placement li kienu qegħdin u b'hekk ħadd ma tilef xejn, la t-trainee ma tilef l-esperjenza u lanqas ma intilef il- kontribut li dna it-trainees jagħtu anke waqt it-training tagħhom.

Sptar San Luqa,Prigunieri galm,Sptar San Luqa,Prigunieri gall,Sptar San Luqa,Prigunieri SPTAR SAN LUQA - PRIĠUNIERI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew referiti b'kollox priġunieri għall-Isptar San Luqa tul l-1990, l-1991, l- 1992, sena b'sena?

Kemm minnhom intbagħtu lura u kemm inżammu għal aktar kura?

X'inhu jsir biex kemm jista' jkun fil-Ħabs Civili jkun hemm facilitaijiet medici ħalli l- priġunieri ma jiġux referiti l- Isptar San Luqa għal problemi li jistgħu facilment jiġu trattati fil-ħabs stess?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab issa f'pożizzjoni li nagħti t- tagħrif għall- ewwel parti tal- mistoqsija parlamentari numru 9169.

It-tagħrif mitlub huwa kif ġej:-

Fl-1990, ġew referiti 542 għall-isptar San Luqa, 24 minnhom inżammu għal aktar kura.

Fl-1991, ġew referuti 822 għall-isptar San Luqa, 47 minnhom inżammu għal aktar kura.

Fl-1992, ġew riferiti 1441 għall-isptar San Luqa, 86, minnhom inżammu għal aktar kura.

Sptar San Luqa,Visiting Consultant Clinic galm,Sptar San Luqa,Visiting Consultant Clinic gall,Sptar San Luqa,Visiting Consultant Clinic SPTAR SAN LUQA - VISITING CONSULTANT CLINIC

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: Madwar sena ilu saret bidla fit-tmexxija tal-Visiting Consultant Clinic (VCC) ta' l- Isptar San Luqa.

Peress li wara din il-bidla diversi kelliema ta' l- Oppożizzjoni fosthom anke l- ġurnali Socjalisti bassru li din il-bidla kienet se tolqot ħażin il-VCC, jista' l-Ministru jgħid jekk issa, sena wara, kellux rapporti favorevoli jew ilmenti dwar il-VCC?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li l-Visiting Consultants li regolarment jinvistaw pazjenti Maltin fl- isptar San Luqa, għamlu rapporti tajbin ħafna fuq l- istaff il-ġdid ta' din il- Klinika.

L-istaff inbidel fl-20 ta' Mejju, 1993.

Il-complement ta' din il-clinic illum huwa fformat minn Staff Nurse, Enrolled Nurse, Health Assistant u Ward Clerk.

Ma nistax ma ngħidx li dan it-team ħa over mingħajr il-ko- operazzjoni ta' dawk ta' qabel biex il-bidla ssir mingħajr skossi u biex il- pazjenti ma jbatux.

Ix-xogħol jitmexxa b'effiċjenza akbar illum u l- amministrazzjoni u r-records ta' din il-klinika huma kollha komputerizzati.

Minn dak inhar sal-lum il- konsulenti barranin invistaw 'il fuq minn 2,800 pazjent.

Dan in-numru jikkonsisti f'każijiet ġodda kif ukoll follow up cases li kultant żmien ikollhom bżonn li jiġu invistati minn dawn il- konsulenti barranin.

Minn Mejju 1992 'l hawn saru 169 operazzjoni fuq il- qalb fl- isptar San Luqa u 163 pazjent kellhom jintbagħtu barra għall- kura.

Diġa' ingħata 48 appuntament għall-operazzjonijiet fuq il-qalb li se jsiru f'Malta fit-tliet xhur li ġejjin.

Sal-lum hemm biss 17- il appuntament pendenti li minħabba raġunijiet mediċi dawn il-pazjenti jenħtieġilhom li jintbagħtu barra għal kura.

Dawn il-konsulenti barranin iħejju rapporti wara kull viżita.

Minn dawn ir-rapporti joħroġ ċar ħafna li dawn it- tobba huma kuntenti ħafna bl- effiċjenza u d-dedikazzjoni ta' l-istaff ta' din il-klinika.

Aktar importanti minn hekk kull min ikollu bżonn is-servizz ta' din il-klinika jikkonferma l- opinjoni tal-konsulenti u joħroġ sodisfatt bis-servizzi first class li jingħataw.

Sptar San Vincenz de Paule,Pazjenti gree,Sptar San Vincenz de Paule,Pazjenti gall,Sptar San Vincenz de Paule,Pazjenti SPTAR SAN VINĊENZ DE PAULE - PAZJENTI

L-ONOR.

EDWIN GRECH staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jagħti informazzjoni dwar it- tipoloġija dijanjostika tal- pazjenti li huma rikoverati fl- isptar San Vincenz de Paule fuq bażi ta':-

ksur b'riżulat ta' waqa';

stroke;

kardjorespiratorji; u

oħrajn?

ONOR.

LOUIS GALEA: Jiena nformat li t-tobba tar- Residenza San Vinċenz de Paule ħadu sample ta' admissions ta' residenti fl-istess residenza f'perjodu ta' sitt xhur.

F'dan il-perjodu ġew ammessi 142 resident.

Il-lista li turi t-tipoloġija dijanostika ta' dawn il- pazjenti tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin tat- Tqegħid ta' Karti.

Sptarijiet,Bini ta' sptar gdid farm,Sptarijiet,Bini ta' sptar gdid gall,Sptarijiet,Bini ta' sptar gdid SPTARIJIET - FTUĦ TA' SPTAR ĠDID

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: Kemm kien hemm individwi jew kumpanniji Maltin jew barranin li kienu mħajjra jiftħu sptar privat f'Malta imma wara rtiraw l-applikazzjoni f'dawn l-aħħar sitt snin?

Kemm ħarġu permessi għal sptarijiet privati?

Lil min?

Meta hemm il-ħsieb li jibdew jilqgħu pazjenti fihom?

X'inhuma l-kondizzjonijiet?

ONOR.

LOUIS GALEA: Kien hemm diversi individwi jew kumpanniji li esprimew interess jiftħu sptar privat iżda wara irtiraw jew ma komplewx bl- inizjattiva tagħhom.

S'issa ma ħarġet ebda liċenzja.

Din toħroġ biss meta l-individwu jew kumpannija tlesti l-proġett.

Kif għidt diġa' fir-risposta li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 1219, il- ftuħ ta' sptar privat jiddependi mill-interessi privati.

Ir- regolamenti dwar kliniċi u sptarijiet privati se jiġu ppubblikati dan is- sajf.

Sptarijiet,Xiri ta' medicini farm,Sptarijiet,Xiri ta' medicini gall,Sptarijiet,Xiri ta' medicini SPTARIJIET - XIRI TA' MEDIĊINI

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: Kemm-il direct order għal xiri ta' mediċini saru tul dawn l- aħħar ħames snin li l-valur tagħhom qabeż l-Lm1,000?

Lil min saru, kemm kien il- valur u liema kienu l-mediċini?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li d-direct orders għal xiri ta' mediċini li saru tul dawn l-aħħar snin u li l- valur tagħhom qabeż l- Lm1,000 kienu:-

1988 7 1989 20 1990 10 1991 24 1992 34

Tagħrif dwar liema kienu l- mediċini, kemm kien il-valur u lil min saru għal kull sena msemmija tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin tat- Tqegħid ta' Karti.

Ninsab informat li din l- istatistika ma tinkludix dawk id-direct orders li jingħataw ex-tender jiġifieri wara li tinħareġ tender.

Dan jiġri meta:-

(1) ma jintbagħtux l-ebda offerti (2) l-ebda offerta ma tkun aċċettabbli.

Ma tinżammx statistika ta' dawn id-direct orders li jsiru ex-tender.

Sptar San Luqa,Spizeriji farm,Sptar San Luqa,Spizeriji gall,Sptar San Luqa,Spizeriji SPTAR SAN LUQA - SPIŻERIJI

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: Ġew każi f'idejja riċentement fejn pazjenti ngħataw Mycostatin cream (b) 000611 li kien expired fi 11/92 mill-isptar San Luqa.

Jista' l-Ministru jara li jkun hemm ordnijiet ċari fl- ispiżeriji kif ukoll fis-swali ta' l-isptar ħalli prodotti li jkun skadilhom iż-żmien jiġu mneħħija?

ONOR.

LOUIS GALEA: Jeżistu direttivi ċari kemm fl- ispiżeriji tal-Gvern kif ukoll fis-swali tad-diversi sptarijiet li l-mediċini għandhom jitneħħew minn fuq l- ixkaffa meta jaslilhom iż-żmien ta' l-iskadenza.

Dwar dan inħarġu ċirkolarijiet ripetutament.

Kopja ta' waħda tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin tat-Tqegħid ta' Karti.

Mid-dettalji mogħtija lili mill-Onor.

Interpellant ma nista' ngħid xejn aktar.

Habs Civili,Ufficjali morv,Habs Civili,Ufficjali gall,Habs Civili,Ufficjali ĦABS ĊIVILI - UFFIĊJALI

L-ONOR.

VINCENT MORAN staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħidilna jekk dawk l-uffiċjali tal-Ħabs li ntbagħtu d-dar reġgħu daħlu lura għax-xogħol?

Jekk le għaliex?

Meta hu maħsub li dawn jiġi mdaħħla lura għax-xogħol peress li kontra dawn ma nħareġ l-ebda charge?

ONOR.

LOUIS GALEA: L- uffiċjali kollha tal-Ħabs li kienu ġew mitluba biex ma jirraportawx għax-xogħol daħlu lura għax-xogħol.

Tmien gwardjani tal-Ħabs reġgħu lura fuq xogħolhom.

Tliet Uffiċjali tal- Ħabs ġew trasferiti fuq dmirijiet oħra.

Sptar San Luqa,Operazzjonijiet gree,Sptar San Luqa,Operazzjonijiet gall,Sptar San Luqa,Operazzjonijiet SPTAR SAN LUQA - OPERAZZJONIJIET

L-ONOR.

EDWIN GRECH staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'kienet ir-raġuni illi fl- Operating Theatres fl-Isptar San Luqa nhar il-Ħamis 8 ta' April, 1993 l- operazzjonijiet kollha li kellhom isiru, fosthom Cardiac Operations kollha ġew sospiżi wara li pazjenti li kienu ġew preparati għall-operazzjonijiet kollha kellhom jiġu kkancellati, u wara illi l-lista ta' l- operazzjonijiet bil-ġurnata kienet diġa' ġiet iffissata u t-theatres preparati għall- operazzjonijiet?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li nhar il-Ħamis 8 ta' April għal ħabta tas-7.15 a.m. żviluppat ħsara f'kanna ta' l- ilma fit-Theatre Suite.

Minħabba l-ilmijiet li ħarġu u t-tiswija b'urġenza li kellha ssir ġiet sospiża kull elective surgery fuq parir tal- Bakterjoloġista.

Dan sar minħabba li ħafna ħaddiema kellhom jidħlu fil- post biex ix- xogħol ikun jista' jitlesta fl-iqsar ħin possibbli.

Sptar San Luqa,Impjegati gree,Sptar San Luqa,Impjegati gall,Sptar San Luqa,Impjegati SPTAR SAN LUQA - IMPJEGATI

L-ONOR.

EDWIN GRECH staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: Nixtieq niġbed l-attenzjoni tal-Ministru li nhar il-Ħadd 4 ta' April, 1993, impjegati fl- Isptar San Luqa baqgħu mingħajr ikel fil-break ta' 12.00 a.m..

Dawk l-impjegati li telgħu għall-ikel f'12.00 a.m. intbagħtu lura mill-mess.

Jista' l-Ministru jispjega x'kienet ir-raġuni ta' dan in- nuqqas?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li mhux minnu li f'xi ġurnata l- impjegati ta' l- isptar San Luqa baqgħu bla ikel u mhux minnu wkoll li dawn l- impjegati ntbagħtu lura.

Fil-ġurnata msemmija ma kienx fadal tiġieġ u minflok l- impjegati ngħataw laħam.

ir-raġuni li ma servewx it- tiġieġ dak inhar kienet li sar eċerċizzju biex jinstab eżatt kemm ikun hemm ħela waqt il- preparazzjoni, tqattigħ u tisjir tat-tiġieġ tal-friża.

Sptarijiet,Kazijiet ta' nisa msawwta galm,Sptarijiet,Kazijiet ta' nisa msawwta gall,Sptarijiet,Kazijiet ta' nisa msawwta SPTARIJIET - NISA MSAWWTA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jagħti figuri, sena b'sena, mill-1985 sal-lum, kemm iddaħħlu każijiet ta' nisa msawwta fil-Casualty Department ta' l- isptar San Luqa f'Malta, u fl-isptar Ġenerali ta' Għawdex?

Kemm minn dan is-swat kien jinvolvi nisa tqal?

Kemm minn dawn il- każijiet kienu riferiti lill-pulizija, u kemm lid-Dipartiment tal- Familja u Assistenza Socjali?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li l-istatistika mitluba għar-rigward ta' l- isptar San Luqa hi kif ġej:-

Sena Numru Numru ta' Numru Totali Nisa Tqal riferuti għal Pulizija 1985 ) 1986 ) M'hemmx statistika 1987 ) 1988 13 / 11 1989 18 1 10 1990 32 1 6 1991 16 / / 1992 28 / 5 1/1/93 - 30/6/93 12 / 5

Fl-Isptar Generali ta' Ghawdex kull kaz ta' dan it-tip jigi riferut kemm lill-Pulizija u kemm lid-Dipartiment tal- Familji u Assistenza Socjali izda l-istatistika trid tingabar.

Fil-kaz ta' l-Isptar San Luqa l-kazi jigu riferuti generalment lill- Pulizija u skond ic-cirkostanzi anke lid- Dipartiment tal-Familja u Assistenza Socjali izda din l- ahhar tip ta' statistika ma tinzammx.

Tlabt li jigi accertat li kull kaz ta' dan it-tip li jiddahhal l-Isptar San Luqa jigi riferit lid-Dipartiment tal-Familja u Assistenza Socjali u tinzamm l-istatistika mehtiega.

Annimali,Postijiet ta' kenn bare,Annimali,Postijiet ta' kenn gallAnnimali,Postijiet ta' kenn ANNIMALI - POSTIJIET TA' KENN

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Zvilupp Socjali: Jista' l-Ministru jghid kemm hemm organizzazzjonijiet, u liema huma, li ghandhom permess biex joperaw bhala postijiet ta' kenn ghall- annimali, l- aktar klieb abbandunati?

Wasal iz-zmien biex dawn l- organizzazzjonijiet ikunu regolamentati b'ligijiet serji biex kemm l-annimali nfushom u n-nies li jigu f'kuntatt maghhom jigu mharsa minn tixrid ta' mard bhar-Ringwood u s- Sandfly?

ONOR LOUIS GALEA: L-unici zewg postijiet ta' kenn ghall- annimali li huma licenzjati huma l-SPCA tal-Floriana u l- SPCA t'Ghawdex.

Postijiet ohra li bdew joperaw dan l-ahhar huma fil- process ta' licenzjar.

Fuq investigazzjonijiet li saru mill-Occupational Health Unit, qed jittiehdu diversi mizuri biex jitnaqqas il- periklu ta' tixrid ta' mard bhal dak indikat mill-Onor.

Interpellant.

Sptarijiet,Specjalisti gree,Sptarijiet,Specjalisti gall,Sptarijiet,Specjalisti SPTARIJIET - SPEĊJALISTI

L-ONOR.

EDWIN GRECH Staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Zvilupp Socjali: B'referenza ghall-mistoqsija parlamentari numru 10229, Seduta 134 ma jidhirlux l- Ministru li f'dawk il-kazi ta' konsulenti li ghadhom impjegati fuq bazi ta' kuntratt ghandu jintlahaq kompromess fejn jigu appuntati fuq bazi permanenti u b'hekk tigi evitata l-procedura li dawn il- persuni li ilhom jaghtu servizz ta' konsulenti jkollhom jergghu japplikaw ghal post taghhom stess, meta fil- fatt diga' hemm precedent bhal fil-kaz ta' Deputat Direttur fid-Dipartiment tal-Kirurgija fejn dan l-arrangament gie attwat?

ONOR.

LOUIS GALEA: Id- Dipartiment tas-Sahha jinsab f'korrispondenza mal- Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku biex tintlaqa` t-talba tieghu li dawn il-konsulenti jigu appuntati fuq bazi permanenti.

Id-decizjoni finali hija fil-kompetenza ewlenija ta' din il-Kummissjoni.

Sptar San Luqa,Hruq ta' karozza galm,Sptar San Luqa,Ha,Hruq ta' karozza gall,Sptar San Luqa,Hruq ta' karozza SPTAR SAN LUQA - ĦRUQ TA' KAROZZA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Zvilupp Socjali: Wara l-incident li gara nhar il- Hamis 20 ta' Mejju, 1993 fil- parking ta' l-Isptar San Luqa fejn inharqet karozza u kellu jkun ghal intervent immedjat ta' numru ta' Security Officers li b'sogru kbir mhux biss kaxkru karozzi ohra li kienu pparkjati fil-vicinanzi biex in-nar ma jinferixx, izda sahansitra dahlu fin-nar, kissru hgiega tal-vettura qed taqbad u b'fire extinguisher tfew il-vettura, jikkonsidra d- Dipartiment tas-Sahha li jirrikonoxxi ufficcjalment, imqar b'ittra, l-intervent f'waqtu li wettqu dawn l- ufficjali tas-sigurta'?

ONOR.

LOUIS GALEA: Id- Dipartiment tas-Sahha, permezz tas-Supretendent Mediku ta' l- Isptar San Luqa, diġa' wera l- apprezzament tieghu ghall-agir tal-Hospital Surveillance Officers involuti fl-incident imsemmi mill-Onor.

Membru.

Hal Far,Dritt ghal access manc,Hal Far,Dritt ghal access gall,Hal Far,Dritt ghal access ĦAL FAR - DRITT GĦAL AĊĊESS

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Zvilupp Socjali: B'referenza ghar-risposta moghtija ghall-mistoqsija parlamentari numru 10529, jista' l-Ministru jghid jekk il-Pulizija investigatx x'gara f'Hal Far bejn il-15 u 16 ta' Mejju, 1993?

X'kien ir-rizultat ta' l- investigazzjoni?

X'passi ttiehdu jekk ittiehdu, kontra min kiser il- ligi u ghalaq bla permess l- access ghal Hal Far?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li l-ezitu ta' l- awtoritajiet tal- Pulizija ma zvela l-ebda ksur tar- regolamenti.

Pulizija,Kaz ta' qtil galm,Pulizija,Kaz ta' qtil gall,Pulizija,Kaz ta' qtil PULIZIJA - KAŻ TA' QTIL

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Zvilupp Socjali: Dan l-ahhar saret mistoqsija parlamentari fuq kazi ta' qtil mhux solvuti fiz-zmien l- amministrazzjoni prezenti, jista' l-Ministru gentilment jghidilna kemm gew solvuti kazi ta' qtil fl-istess zmien?

X'inhu r-relazzjoni ta' dan in-numru man-numru tal-kazi mhux solvuti ta' qtil fiz-zmien l-amministrazjoni prezenti?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li l-kazi ta' qtil solvuti mill- Pulizija u ghal- kazi li sehhew mill-1987 hu kif se nghid:

Data Post tad-delitt Isem tal-Vittma

30.01.87 Paola Gemma Fonk 27.03.87 Sliema Mohamed Muthnani 17.04.87 Cospicua Carmelo Farrugia 25.08.87 Bugibba Raymond Vella 02.09.87 Valletta Oscar Bonnici * 02.10.87 Valletta John Lepre 02.02.88 Ta' Xbiex Peter Read 12.02.88 Valletta Gullaume Andre Nichol Levarlet 18.02.88 Zurrieq George Cucciardi 18.02.88 Valletta Alfred Darmanin 25.09.88 San Giljan Eve Camilleri 02.02.89 Paola Mary Douglas 07.07.89 Ghawdex Francis Sultana 14.09.89 Naxxar Saviour Cachia 12.01.90 M'Scala Stephen Ellul Bonnici 23.05.90 Zejtun Temi Desira 16.05.91 Valletta Robert Vella 10.06.91 Paceville Raymond Cassar 17.11.91 Paceville Salah Shahaty 22.03.92 Paceville Diego Farrugia 17.05.92 Zejtun M'Rose Baldacchino 17.05.92 Zejtun Anton Baldacchino 17.05.92 Zejtun Anthony Baldacchino 18.03.92 Paola Yvette Bonnici 18.03.92 Paola Shawn Bonnici 13.01.93 San Gwann Victorio Cassone 04.04.93 Rabat Sylvia King 11.04.93 Hamrun Godwin Cutajar 13.06.93 Swatar l/o Dingli Maurice Seguna 21.07.93 Naxxar Peter Cilia

* Persuna tressqet il-Qorti u giet liberata waqt il-guri.

Ir-relazzjoni ta' kazi ta' delitti ta' qtil solvuti ghall- kazi mhux solvuti hu kif se nghid:

Sena Kazi solvuti Kazi mhux maghluqa

1987 6 2 1988 2 (wiehed jinvolvi 1 erba vittmi)

1989 3 1

1990 2 3 (wiehed jinvolvi zewg vittmi)

1991 3 xejn

1992 3 (wiehed mill-kazi 4 jinvolvi tliet vittmi(wiehed mill-kazi filwaqt li ieħor jinvolvi mewta jinvolvi żewġ vittmi suspettuza)

1993 1 4

Pulizija,Kazi ta' qtil sans,Pulizija,Kazi ta' qtil gall,Pulizija,Kazi ta' qtil PULIZIJA - KAŻI TA' QTIL

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Zvilupp Socjali: B'referenza ghat-twegiba ta' mistoqsija parlamentari numru 10439 dwar kazi ta' qtil li mhumiex solvuti u li graw f'dawn l-ahhar sitt snin, jista' l-Ministru jghid ghaliex fit-twegiba moghtija ta' nies maqtula ssemma isem ta' persuna li ma giex maqtul u thalla barra isem ta' persuna li verament giet maqtula?

Ghaliex fl-istess lista moghtija ma giex imnizzel l- isem ta' Oscar Bonnici li gie maqtul fi zmien l-amministrazzjoni prezenti u li l-kaz tieghu ghadu mhux solvut?

ONOR.

LOUIS GALEA: Filwaqt li nirreferi l-Onor.

Membru ghal diversi twegibiet ghall- mistoqsijiet parlamentari fuq is-suggett, ninsab informat li meta ngabret l-informazzjoni, billi kienet tressqet persuna biex tirrispondi ghal dan il- kaz, bi zvista fl-informazzjoni li nghatat dan il- kaz thalla barra.

Rigward it-tieni parti tal- mistoqsija l-kaz gie ezawrentement trattat mill- Qorti Kriminali.

Sptar San Luqa,Trapjanti tal-kliewi gree,Sptar San Luqa,Trapjanti tal-kliewi gall,Sptar San Luqa,Trapjanti tal-kliewi SPTAR SAN LUQA - TRAPJANTI TAL- KLIEWI

L-ONOR.

EDWIN GRECH: staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Zvilupp Socjali: Jista' l-Ministru jghid kemm saru trapjanti tal-kliewi sena b'sena mill-1987 sal-lum fl- Isptar San Luqa?

Jista' l-Ministru jghid jekk il-makna tal-kliewi li zdiedet fir-Renal Unit ta' l-Isptar San Luqa hijiex l-istess wahda li ngiebet mill-Isptar Generali ta' Ghawdex?

Fil-prezent hemm makna tal-kliewi fl-Isptar Generali ta' Ghawdex?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat kif gej:

(A) Trapjanti tal-kliewi li saru fl-Isptar San Luqa mill- 1987 kienu hekk:

1987 5 1988 7 (+ 1 in UK) 1989 3 (+ 1 in UK) 1990 8 1991 9 1992 2 1993 (sa 2/6/93) 4

(B) Il-makna tal-kliewi, li giet moghtija lill-Isptar Generali ta' Ghawdex qeghda tintuza fl-Isptar San Luqa.

Dan sar ghaliex instab illi fl- Isptar ta' Ghawdex is-servizz ma setax jinghata fl-ahjar interess tal- pazjenti li xorta kellhom jigu Malta ghal hafna servizzi.

Il-popolazzjoni ta' Ghawdex hija zghira u n-numru ta' persuni Ghawdxin li jinhtiegu servizz ta' makna tal-kliewi dejjem kien zghir (bhalissa hemm pazjent wiehed).

Dawn il-pazjenti jinhtiegu follow-up kontinwu ta' esperti mharrga u mhux prattikabbli li jkollok nies b'esperjenza bizzejjed f'sitwazzjoni fejn in- numru ta' kazi huwa zghir hafna.

Jekk 'l quddiem xi wiehed minn dawn il-fatturi jinbidel, din id-decizjoni tigi riveduta.

Ghaldaqstant fil-prezent m'hemmx makna tal-kliewi fl- Isptar Generali ta' Ghawdex.

Sptar San Luqa,Dip ta' l-Oftalmija gree,Sptar San Luqa,Dip ta' l-Oftalmija gall,Sptar San Luqa,Dip ta' l-Oftalmija SPTAR SAN LUQA - DIP TA' L- OFTALMIJA

L-ONOR.

EDWIN GRECH staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Zvilupp Socjali: Jista' l-Ministru jghid meta l- apparat sofistikat ghall- operazzjoni VITRECTOMY gie nstallat fid-Dipartiment ta' l- Oftalmija, fl- Isptar San Luqa?

Kemm kienet jew se se tkun l- ispiza ghal dan l-apparat meta jkun komplut?

Kemm saru operazzjonijiet ta' din in- natura minn meta gie nstallat dan l-apparat?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li l-apparat principali tal- Vitrectomy gie installat f'April 1993.

Mieghu hemm l-apparat ta' l- endolaser li se jigi installat fi zmien qasir, filwaqt li l- microscope u l-intraocular instruments huma ordnati.

L-ispiza globali ghal dan l- apparat meta jkun komplut hija ta' madwar Lm36,000.

In-numru ta' kazi li saru Malta kien ta' hamsa.

Dawn setghu jsiru ghax kienu kazijiet li ma kienx mehtieg l- uzu ta' laser jew intra-ocular instruments.

Sptar Generali gree,Sptar Generali gall,Sptar Generali SPTAR ĠENERALI

L-ONOR.

EDWIN GRECH staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Zvilupp Socjali: Billi fl-Isptar Generali ta' Ghawdex bhalissa qieghed isir xoghol ta' kostruzzjoni ta' wing gdid (mentali) u refurbishment ta' l- istess sptar, jista' l-Ministru jghid meta kien beda x-xoghol fuq il- kostruzzjoni tal-wing gdida (mentali) u kemm se tkun l- ispiza totali?

Jista' l- Ministru jghid ukoll jekk ir- refurbishment hux se jkopri l- ward tal-Pedjatrija li kienet sofriet xi hsara u ilha ma tistax tintuza ghal zmien twil?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ix-xoghol fuq il-kostruzzjoni ta' Sptar Mentali beda fl-1989 u mahsub li l-ispiza tilhaq madwar Lm1.1 miljun.

Ix-xoghol fuq il- Mental Wing ma ghandux x'jaqsam mar-refurbishment tal-ward tal- Pedjatrija.

Xoghol ta' site investigations sabiex jigi determinat kif saret il-hsara fil- Pedjatrija u kif l-ahjar li tissewwa qed isir minn ditta specjalizzata f'dan il-qasam.

Sptar Generali,Sodod gree,Sptar Generali,Sodod gall,Sptar Generali,Sodod SPTAR ĠENERALI - SODOD

L-ONOR.

EDWIN GRECH staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Zvilupp Socjali: Jista' l-Ministru jghid x'se jkun il-complement ta' sodod fil- wing gdid li qeghda tinbena fl-isptar Generali ta' Ghawdex ghall-pazjenti bi problemi mentali?

Jista' l-Ministru jispjega kif l-awtoritajiet responsabbli waslu ghal dan in-numru?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li n-numru ta' sodod fil-wing il- gdida li qeghda tinbena fl-Isptar Generali ta' Ghawdex huwa ta' 100 sodda.

Qieghed isir ezercizzju bhalissa biex tigi riveduta d- distribuzzjoni tas- sodod fil- kumpless kollu ta' l-Isptar Generali ta' Ghawdex biex jigu moqdija l-hteġijiet urgenti li qed naffaccjaw minhabba l- hsarat strutturali li zviluppaw f'dan l-Isptar.

Il-htegijiet ta' sodod ibbazat fuq il-firxa ta' servizzi psikjatrici li jridu jigu zviluppati gewwa Ghawdex trid tigi bilancjata, bil- htegijiet fl- oqsma tal-Medicina u Kirurgija akuta, Pedjatrija, Maternita` u Gerjatrija kif ukoll tas-support services mehtiega li jinkludu: Fizjoterapija u Occupational Therapy.

Sptar San Luqa,Qasam ta' l-Endeskopija buhl,Sptar San Luqa,Qasam ta' l-Endeskopija gall,Sptar San Luqa,Qasam ta' l-Endeskopija SPTAR SAN LUQA - QASAM TA' L- ENDESKOPIJA

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Zvilupp Socjali: Billi fil-Qasam ta' l- Endoskopija hemm waiting list anke ghal min qieghed ikollu bzonn dawn l-interventi urgenti, jista' l-Ministru jghid x'inhi l-qaghda f'dan li gej:-

a) kemm hemm oesophago- gastroscopes fid-dipartiment?

Kemm minnhom huma bil-hsara?

X'qieghed isir biex is- sitwazzjoni titjieb?

b) kemm hemm bronchoscopes u x'inhi l-qaghda f'dan ir- rigward;

c) l-istess ghal mediastainoscopy u cystoscopes?

d) x'inhi s-sitwazzjoni fil- Qasam tal-Laparascopy u l- apparat li jkun hemm bzonn biex isiru interventi kirurgici fil- Qasam tal-Laparaskopija?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li rigward l-Endoscopy l-interventi urgenti jistghu jsiru bla dewmien b'arrangament bejn il-Konsulent u l-Kap tas- sala fl-istess Endoscopy Unit.

a) In-numru ta' oesoghago- gastroscopes huwa ta' 7 (wiehed minnhom Paediatric).

Tnejn minn dawn qed jahdmu; wiehed huwa 'adult size u l-iehor huwa paediatric size.

Il-hamsa l- ohra jinsabu barra minn Malta ghal tiswijiet permezz ta' l- agenti lokali.

Fil-Main Operating Theatre hemm gastroscope wiehed li jinsab barra ghal tiswijiet.

b) In-numru ta' bronchoscopes huma ta' tnejn u wiehed minnhom bil-hsara u qieghed ghat-tiswija barra minn Malta.

c) Mediastainoscopy - Hemm apparat wiehed fil-Main Operating Theatre.

d) Cystoscopes - In-numru ta' cystoscopes li jiffunzjonaw huwa ta' sitta.

Fil-Main Operating Theatre hemm 10 cystoscopes (adult size) u wiehed neo-natal.

Rigward is-sitwazzjoni fil- qasam tal-laparaskopija (cholecystectomies) qed jittiehdu passi biex l-apparat mehtieg jigi ordnat mid- Dipartiment tas- Sahha.

S'issa l-interventi li saru kien permezz ta' apparat misluf ghal demonstration purpose minn ditti privati.

Servizzi tas-Sahha,Finanzjament buhl,Servizzi tas-Sahha,Finanzjament gall,Servizzi tas-Sahha,Finanzjament SERVIZZI TAS-SAĦĦA - FINANZJAMENT

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Zvilupp Socjali: Billi l-piz finanzjarju tas- Servizzi tas-Sahha mistenni jizdied, u billi l-progress f'dan il-qasam mistenni li jinvolvi izjed investiment kapitali u rikorrenti, jahseb il-Ministru li jkun ghaqli li jinhatar kumitat maghzul tal- Kamra biex jistudja, jissuggerixxi u forsi anke jimplimenta, sistemi jew pjani ta' dan il-finanzjament fil- futur?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il- mistoqsija ta' l-Onor.

Membru tpoggi subghajha fuq wiehed mill-punti l-aktar nevralgici tas-sistema tas-Sahha: il- finanzjament taghha.

Jidher car li l-Onor.

Membru ta' l-Oppozizzjoni qieghed japprezza li l- finanzjament tas-sistema tas-Sahha hu problema ta' importanza li jrid jaffaccja sew dan il-Gvern, sew il-Gvern ta' ghada (li jista' jkun format mill-Partit illum fl-Oppozizzjoni), kif ukoll il- gvernijiet tal-pajjizi kollha li ghandhom sistemi ta' sahha zviluppati.

Il-mistoqsija turi wkoll apprezzament ghall-fatt li biex inzommu u ntejjbu l- kwalita` tas-servizzi tas- sahha, kif ukoll minhabba l- avvanzi medici u xjentifici, l- ispiza kapitali u rikorrenti ma tistax ma tizdiedx.

Sa hawn ma jidher li tezisti l-ebda kontroversja u jidher li jaqbel kulhadd.

Il-kontroversja tibda meta wiehed jigi ghall-problema tewmija ta' min, u kif, se jgorr dan il-piz finanzjarju; u liema huma dawk il-mizuri mehtiega biex jigi assigurat li z- zieda fl-ispiza ssehh biex tinzamm u titjieb il-kwalita' fi kwadru ta' management u auditing mill-aktar effettiv tas-sistema.

Madwar sena ilu tkellimt pjuttost fit-tul fuq il- prospetti tal- finanzjament tas- sistema kollha tas-servizzi socjali, inkluz is-sahha, waqt id-diskussjoni f'din il-Kamra fuq l-emendi ghall-ligi dwar is-Sigurta' Socjali.

F'dak id- diskors kont fissirt li din mhix problema li twieldet illum jew li hi ta' dan il-Gvern.

Kont sostnejt ukoll li hu fl- interess fondamentali tas- socjeta` taghna li lkoll flimkien naffaccjaw il- problema, nanalizzawha u naghmlu hilitna kollha biex nippruvaw insibu soluzzjonijiet konkreti u prattici, biex nassiguraw ghas-socjeta`, tal- lum u ta' ghada, sistema socjali tas-sahha li hi ta' kwalita` li nistghu insostnuha u li hi miftuha ghal kulhadd b'mod l-aktar ekwu u gust possibbli.

F'dak id-diskors kont appellajt lil kulhadd ghal diskussjoni kalma, mahsuba u li thares fit-tul, oggettiva, bla ebda motivi partiġġjani, konxju tal-verita` li l-problemi li ma naffaccjawx illum, se jkunu problemi akbar ghal gvernijiet futuri.

Tista' tghid li dan l- appell waqa' fuq widnejn torox.

Din il-mistoqsija toffri l- possibilita` li d-diskussjoni fuq dan is-suggett forsi tibda.

Qieghed nassumi li l-proposta ta' l-Onor.

Membru qed isir bl-appogg tal- Grupp tieghu.

Nahseb li lkoll naqblu li l- utilita` u l-effettivita` ta' diskussjoni fuq dan is-sugget jiddependu mill-atteġġjament li kull min jiehu sehem jadotta.

Jekk l-atteggjament ikun wiehed dommatiku, nahseb li l- ezercizzju jkun sterili.

Jekk, kif hafna drabi jigri, nidhlu ghaliha bl- iskop li niskurjaw goals partiġġjani allura ahjar ma ssirx flimkien ghaliex il- kobba tista' aktar tithabbel.

Per ezempju, ma tistax naha titkellem fuq il-htiega ta' analizi u kontroll ta' l-abbuz tas-sistema, u n-naha l- ohra tistrumentalizza u tghawweg is- sens kollu ta' dan id-diskors.

Din la tixhed genwinita', la serjeta` u lanqas kompetenza.

Minn naha l-ohra jekk wiehed jiftiehem li fis-sistema tas- sahha hemm certi parametri li ghandhom ikunu is-sisien tas- sistema ta' pajjizna, hemm min hemm fil-Gvern, u naqblu fuq mizuri li huma essenzjali ghall-gejjieni ahjar tas- servizzi tas-sahha, allura l- gid li jista' johrog ghall- poplu taghna jkun kbir, u l- mertu jinqasam bejn dawk kollha li jkunu taw il- kontribut taghhom.

Il-Prim Ministru, meta kien qed iwiegeb mistoqsija ta' l- Oppozizzjoni dwar ir-riforma fl-isptarijiet, qal li l-Gvern behsiebu jinforma l- Oppozizzjoni bid-dettalji ta' din ir- riforma.

Din l-okkazzjoni ghandha toffrielna l- possibilita` naghmlu stima ahjar tal-fattibilita` tal- proposta ta' l-Onor.

Membru li nqisha pożittiva.

Videos,Piraterija bril,Videos,Piraterija gall,Videos,Piraterija VIDEOS - PIRATERIJA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Zvilupp Socjali: Billi l-kollega tieghek il- Ministru tal-Gustizzja ftit ilu qal li mindu ddahhlet il-ligi l-gdida tal-copyright l- affarijiet bdew mexjin f'mod ghas-sodisfazzjon tad- distributuri tal-videos, tista' tghid kemm kien hemm kazi fejn ttiehdet azzjoni mill-pulizija dwar ksur tal-ligi minn:

sidien tal-hwienet;

hawkers; u

bejjiegha fuq il-monti?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li ttiehdu passi kriminali f'kaz ta' bejjiegha tal-Monti kif se nghid:

REAT NUMRU TA' KAZI

Ksur ta' A.L. 120 ta' l-1992 dwar il-Protezzjoni tad-Drittijiet ta' l-Awtur 2

Ksur ta' l-Art.

298 B tal-Kodici Kriminali dwar ksur ta' jeddijiet ta' l-Awtur 1

Sptarijiet,Infermiera gree,Sptarijiet,Infermiera gall,Sptarijiet,Infermiera SPTARIJIET - INFERMIERA

L-ONOR.

EDWIN GRECH staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Zvilupp Socjali: Jista' l-Ministru jghid kemm hemm postijiet ta' infermiera li huma vakanti fil-prezent kemm fl-isptarijiet u istituzzjonijiet ohra ta' l- Istat?

Jista' l-Ministru jaghti breakdown fejn dawn il- postijiet vakanti jezistu u ta' liema grad?

ONOR.

LOUIS GALEA: Filwaqt li nikkonferma li hemm nuqqas ta' numru sostanzjali ta' nurses, ninsab informat li ghadhom ma jistghux jinghataw il- figuri peress li fil-prezent hemm ezercizzju ghaddej li se jistabbilixxi l- complements godda fid-dawl tal-progett ta' l-isptarijiet, filwaqt li tittiehed konsiderazzjoni tal- bdil mehtieg, specjalment fil- gradi, konsegwenza tal-ftehim milhuq dwar l-infermiera.

Filwaqt li gew impjegati numru kbir ta' casual u part-time nurses, ittiehdu diversi mizuri biex jattiraw aktar zghazagh ghal din il-karriera.

Dawn l- isforzi jindikaw li qed ihallu frott.

Sptar San Luqa,Interventional Cardiologists sana,Sptar San Luqa,Interventional Cardiologists gall,Sptar San Luqa,Interventional Cardiologists SPTAR SAN LUQA - INTERVENTIONAL CARDIOLOGISTS

L-ONOR.

ALFRED SANT staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Zvilupp Socjali: Jista' l-Ministru jekk joghgbu jwiegeb ghall-Interpellanza precedenti li ghamiltlu dwar il-complement ta' Interventional Cardiologists fl-Isptar San Luqa?

ONOR.

LOUIS GALEA: B'zieda mat-twegibiet diga' moghtija ghall- mistoqsijiet parlamentari numri 8855, 9566, 11112, 12443 irid jinghad dan li gej:

Ninsab inforamt li bejn it-2 ta' Marzu 1992 u s-6 ta' Marzu 1993 gew Malta erba' visiting consultants bit-teams taghhom fl-Interventional Cardiology li bejniethom ghamlu 12-il zjara u li n-nefqa ghalihom kienet ta' 118,125 Liri Sterlini.

Ninsab informat ukoll li fil- qasam ta' l-Angioplastija ghadna ma nistghux inkunu awtonomi ghaliex m'ghandniex kirurgu kardijaku.

Ghall- kuntrarju fil-qasam ta' l- Angiografija ghandna l- ispecjalisti u t-taghmir mehtieg biex inkunu indipendenti.

Infatti, numru ta' angiograms li saru miz-zewg Kardjologisti Maltin, Dr Herbert Felice u Dr Robert Xuereb diga' huma aktar minn 350 u hija l-policy tad- Dipartiment li dan ix-xoghol ikompli jsir ukoll kemm jista' jkun minnhom ghaliex wiehed mill-effetti pozittivi huwa li n-nefqa fuq dan is-servizz tonqos.

Kif diga' ghidt, Dr Albert Fenech, Konsulent Kardijaku fi Brook General Hospital ta' Londra u s'issa Visiting Consultant Cardiologist fl- Isptar San Luqa, fi Frar li ghadda, gie nominat Consultant Cardiologist fid- Dipartiment tas-Sahha.

Dr Albert Fenech mistenni jibda x-xoghol f'Ottubru li gej peress li kien jinhtieglu jikkonkludi mpenji li kellu fl-Ingilterra fejn kien jghix f'dawn l-ahhar 18-il sena.

Nghid ukoll li sadanittant it-Tabib Ever Grech kien gie mahtur Senior Registrar.

Wara li hadem ftit granet fl-Isptar, ha leave minghajr hlas u ghal dawn l-ahhar sentejn kien qieghed fl-Ingilterra biex igib il-Ph.D. fil- Medicina.

Id-Dipartiment tas-Sahha huwa mpenjat li jaghmel hiltu kollha biex jikkontjeni kemm jista' l- ispiza konnessa mat-trattament ta' pazjenti barra minn Malta u mas-servizzi medici ta' tobba barranin f'Malta.

Biex fil-qasam tal- kardjologija niffrankaw aktar flus, ninsab informat li l- aktar li ghandna bzonn huwa, kif diga' ghidt, kirurgu kardijaku li hu mehtieg anke biex isiru interventi ta' l- Angioplastija fejn ikun hemm il- htiega li dan il-kirurgu jkun prezenti ghal xi kumplikazzjoni li tista' tinqala'.

Huwa l-aktar minhabba n-nuqqas ta' dan il- kirurgu li l-Gvern qed ikollu jibghat pazjenti barra minn Malta.

Ghal dan l-iskop id- Dipartiment tas-Sahha, f'dawn l-ahhar ftit xhur, kien qieghed ifittex Cardiac Surgeon ta' kompetenza indubbja u ta' esperjenza biex joffrilu kuntratt ta' xoghol b'residenza f'Malta.

S'issa d-dipartiment ghadu ma rnexxilux jikkonkludi fuq din il-materja.

Ninsab informat li bhalissa ghandna tabib iehor Malti li qieghed barra jispecjalizza fil-kirurgija kardijaka u li jonqsu certu zmien biex jikkonkludi l-esperjenza mehtiega.

Nittama li meta jsir il-waqt dan it- tabib Malti ikun jista' jikkonsidra, u jigi konsidrat, ghal xoghol fl- Isptarijiet Maltin.

Meta jirnexxu dawn il-pjanijiet is- servizz tal- kardjologija u tal- kardjokirurgija jkun komplut b'mod li jista' jinghata primarjament minn Malta.

F'kaz li l-Onor.

Kap ta' l- Oppozizzjoni jkollu bzonn aktar taghrif m'ghandux jezita li jikkomunika direttament mat- Tabib Principali tal- Gvern.

Pulizija,Vetturi li jaqsmu bejn Malta u Ghawdex galm,Pulizija,Vetturi li jaqsmu bejn Malta u Ghawdex gall,Pulizija,Vetturi li jaqsmu bejn Malta u Ghawdex PULIZIJA - VETTURI LI JAQSMU BEJN MALTA U GĦAWDEX

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Zvilupp Socjali: Meta hemm nuqqas ta' pulizija, xi skop fadal li jinhlew numru ta' pulizija fic-Cirkewwa Malta u l-Imgarr Ghawdex jirregistraw in-numri tal-karozzi li jaqsmu?

Dan ix-xoghol jista' jsir minn ufficjali ta' l-Awtorita' tat-Trasport?

X'inhi r-raguni ezatta li ghaliha ssir din il-bicca xoghol tedjanti?

Fil- fatt ghad hemm il-htiega li titkompla?

Jekk hu daqshekk importanti li tibqa' ssir, ghaliex ma ssirx b'xi mod komputerizzat?

ONOR.

LOUIS GALEA: Filwaqt li ninsab informat li t-taghrif migbur jista` jkun ta' ghajnuna ghall-Pulizija fil-qadi ta' dmirijietha, se nkompli niddiskuti ma' l-awtoritajiet kompetenti l-punti mqanqla mill-Onor.

Membru.

Dipartiment tas-Sahha,Inkjesti gree,Dipartiment tas-Sahha,Inkjesti gall,Dipartiment tas-Sahha,Inkjesti DIPARTIMENT TAS-SAHHA - ENQUIRIES

L-ONOR.

EDWIN GRECH staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Zvilupp Socjali: Jista' l-Ministru jghid kemm kienu n-numri ta' Dipartment Enquiries u Magisterial Enquiries fid-Dipartiment tas- Sahha sena b'sena f'dawn l- ahhar hames snin?

Kemm minn dawn l-enquiries gew konkluzi u f'kemm minnhom kien hemm il- bzonn li jittiehdu passi dixxiplinarji jew xi azzjoni ohra?

ONOR.

LOUIS GALEA: In-numru ta' Inkjesti Dipartimentali u Magisterjali li saru fid- Dipartiment tas-Sahha f'dawn l- ahhar hames snin u nofs kien imqassam hekk:

Sena Inkjesti Konkluzi Inkjesti Konkluzi Dipartimentali Magisterjali

1988 7 6 4 3 1989 10 10 9 7 1990 7 6 5 5 1991 19 14 7 6 1992 10 5 5 4 1993 (sa Gunju) 3 1 1 -

F'disa' kazi ta' Inkjesta Dipartimentali ttiehdu passi dixxiplinari kontra 18-il impjegat tad-Dipartiment.

Disgħa impjegati nstabu hatja, tlieta kienu liberati mill- akkuzi migjuba kontrihom filwaqt li ghal sitt impjegati ohra l-proceduri ta' dixxiplina ghadhom m'humiex finalizzati.

F'hames kazi ta' Inkjesti Dipartimentali ttiehdu passi biex jigu implimentati r- rakkomandazzjonijiet tal- Bordijiet rispettivi.

Ghar-rigward ta' Inkjesti Magisterjali li l-parti kbira minnhom kienu dwar imwiet fl- isptarijiet, kien hemm kaz wiehed fejn inbdew proceduri kriminali.

KLINICI PRIVATI - KUMMISSJONI LIT-TOBBA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Zvilupp Socjali: Hija kkonsidrata bhala etika professjonali li meta tabib privat jibghat pazjent tieghu ghand klinika privata ghal xi testijiet tad-demm, ta' l-urina u testijiet toxikologici ohra, dan jippretendi bi dritt li jinghata kummissjoni talli jkun baghat il-pazjent hemmhekk?

Jaf il-Ministru li din qed tintalab ukoll minn xi agenzji tal-vapuri li jibghatu xi bahri li jkollu bzonn dawn it- testijiet waqt li jkun hawn Malta?

Jaf il-Ministru li dawn il- klinici privati qed ikollhom jghollu il- 'fees' taghhom minhabba f'hekk?

Jista' l-Ministru jiehu azzjoni billi jinvestiga u jwaqqaf dan l-abbuz?

ONOR.

LOUIS GALEA: Kif kont informajt lill-Kamra meta jiena wegibt preliminarjament din il- mistoqsija fl-14 ta' Lulju, 1993, jiena kont bghatt l- istess mistoqsija ghall- konsiderazzjoni tal-Kunsill Mediku.

Il-Kunsill Mediku informani kif gej: 1.

Dwar l-ewwel mistoqsija jidher illi jkun kontra l-etika professjonali, kif spjegat fil- paragrafu 30 ta' l- Avviz mahrug mill-Kunsill Mediku biex jiggwida lit-tobba, li huma jaccettaw jew jaghtu xi kummissjoni ghall-introduzzjoni ta' pazjent jew klient lil xi tabib, istituzzjoni jew xi persuni ohra.

Se npoggi fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-Hin ta' Tqieghed ta' Karti estratt relattiv ta' l-imsemmi Avviz.

Ghat-tieni mistoqsija dwar xi agenziji tal-vapuri, ghandu jghodd l- istess regolament.

Isegwi li l-fees tal- klinici m'ghandhomx jigu misjuda minhabba dawn il- kummissjonijiet, jekk veru qed jinghataw.

Ghall-ahhar mistoqsija, jekk l-Onor.

Membru jaf b'xi kazi specifici jista', jekk irid, jirreferihom lill-Kunsill Mediku, in kwantu jistghu jolqtu tobba jew persuni ohra li jaqghu taht il-gurisdizzjoni tal-Kunsill.

Sptarijiet,Tmexxija awtonoma gree,Sptarijiet,Tmexxija awtonoma gall,Sptarijiet,Tmexxija awtonoma SPTARIJIET - TMEXXIJA AWTONOMA

L-ONOR.

EDWIN GRECH: staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Socjali: Billi issa ghaddew numru ta' snin minn mindu nfetah l-Isptar Zammit Clapp u li dan l-isptar huwa mmexi b'tip ta' Management differenti minn sptarijiet ohra tal-Gvern li l-Ministru kellu l-hsieb li fil-futur jkun jista` jigi applikat u mdahhal fi sptarijiet ezistenti ohra, jidhirlu l-Ministru li wasal iz-zmien li dan jista' jibda jigi esegwit, s'intendi jekk il-Ministru huwa kuntent bil- Management ta' l-Isptar Zammit Clapp?

ONOR.

LOUIS GALEA: Numru kbir ta' impjegati minn kull settur fid- Dipartiment tas- Sahha li fl-ahhar gimghatejn jippartecipaw f'laqghat ta' diskussjonijiet u fl-ippjanar fuq is-Suggett: "L-Isptarijiet Maltin ghas- Sena 2000" jaqblu li wasal iz-zmien li sptarijiet ohrajn jibdew jitmexxew b'tip ta' Management awtonomu.

Il-Fondazzjoni ghal Xjenzi u Servizzi Medici qed thejji numru ta' proposti alternattivi ghall-konsiderazzjoni tal-Gvern fuq dan is-suggett.

Sptarijiet,Pazjenti msiefra ghall-kura gree,Sptarijiet,Pazjenti msiefra ghall-kura gall,Sptarijiet,Pazjenti msiefra ghall-kura SPTARIJIET - PAZJENTI MSIEFRA GHALL-KURA

L-ONOR.

EDWIN GRECH: staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Socjali: Jista` l-Ministru jara ghaliex id-Dipartiment tas-Sahha qed jirrifjuta li jhallas nofs l- airfare fil-kaz ta' tarbija minn Ghawdex li kienet intbaghtet ghal operazzjoni tal-qalb fl-Ingilterra f'Marzu, 1993 (Ref.

D467/93/65) u fejn sfortunatament it-tarbija mietet wara li saritilha l- operazzjoni peress li ma nhossx li wara t-telfa ta' binthom il- genituri ghandhom isofru iktar bi problemi finanzjarji?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l- ammont ta' flus involut (jigifieri nofs il-passagg Londra-Malta) se jithallas.

Sptarijiet,Anabolic Steroids cilj,Sptarijiet,Anabolic Steroids gall,Sptarijiet,Anabolic Steroids SPTARIJIET - ANABOLIC STEROIDS

L-ONOR.

JOE CILIA: staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari numru 12189, tista' tinġabar l-informazzjoni għall-perjodu 1990 sal-lum, partikolarment b'referenza għall-drogi indikati fit- tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 12188?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li l-anabolic steroids li ġew reġistrati li daħlu hawn Malta bejn l-1985 sat-23 ta' Lulju, 1993 kienu dawn:

1990 1991 1992 1993

Nandrolene phenylpopionate (Duabolin) 25mg/ml phials 165 735 150 104

Nandrolene deconoate 25mg/ ml phials (Deca-Durabolin) 1x3 160 300 170 160

Testosterone undecanoate (Restandol) caps x 60 128 - 115 60

Testosterone propionate & other salts (Sustanon) 25mg phials Testosterone implants 490 250 889 580 + - - 35 65

Testosterone 100mg injec- tions 700 400 900 600 + 870

Oxymetholone 50mg (Anapolon) tabs x 100 13 39 17 16

Mesterolone tab 25mg (Pro-Viron) x 20 (Primobol) x 30 5300 8300 4515 5200

Methenolone acetate 5mg tab (Primobolan) tab 730 300 1430 940 Ma jinżammux records jew statistici ta' l-individwi li jieħdu dawn il- mediċini.

L-Aġenti ta' dawn id-drogi huma:

John Meli & Co. Ltd., Cherubino Ltd., Marksons Ltd., Alfred Gera & Sons Ltd., Daniel's Co. Ltd., TLR Ltd.

Valletta,Kumitat ta' Rijabilitazzjoni schsValletta,Kumitat ta' Rijabilitazzjoni falm,Valletta,Kumitat ta' Rijabilitazzjoni VALLETTA REHABILITATION COMMITTEE

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jgħid fiex kien jikkonsisti x-xogħol li l- Arkitett u Inġinier Ċivili Jean Marie Layienne minn Franza kellha x'tagħmel mal- Valletta Rehabilitation Committee?

Hi kienet hawn fuq stedina?

Jekk fl- affermattiv, min stedinha tiġi u x'kien l-iskop ta' din l-istedina?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Il- perit Jean Marie Lajeune, kif jixhed sewwa ismu, huwa raġel u mhux mara.

Huwa l-Koordinatur tal-Belt ta` Cannes u offra li jagħti parir b`xejn lill-uffiċċju tal- Valletta Rahabilitation Project.

Marsa,Triq Sant'Antin,Bankini SCHS,Marsa,Triq Sant'Antin,Bankini FALM,Marsa,Triq Sant'Antin,Bankini MARSA: TRIQ SANT'ANTIN - BANKINI

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jara li l-bankini f'St. Anthony Street, fil- Marsa, jiġu rranġati għax ilmentaw miegħi ħafna dwar dan?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Tlabt lid-Dipartiment konċernat jara x`jista` jagħmel dwar l-ilment ta` l-Onor.

Interpellant.

Qrati,Kamra tal-President SCHS,Qrati,Kamra tal-President FENJ,Qrati,Kamra tal-President QRATI - KAMRA TAL-PRESIDENT

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tal- Ġustizzja: Jista' jiġi kkonfer- mat li r-redekorazzjoni tal- Kamra tal-President tal- Qorti, fl-Edifiċju tal-Qorti ġiet tiswa madwar Lm23,000?

Minn min sar dan ix-xogħol u kemm tħallsu?

ONOR.

JOE FENECH: Hemm bzonn li jsir upgrading fl- ambjent kollu tal-Qorti kif sar fl-annexxe u partikolarment fis-sigrieta ta' l-Imhallfin li huma gabubi zghar li m'għadhomx tajbin ghaz-zmenijiet tal-lum.

Is- Sigrieta tiehu lill- Imhallef, id-deputat Registra- tur, il-purtier u Machine Operator.

Ix-xoghol li sar fl-ambjent tal-Qorti ta' l-Appell kien li saret kamra fuq is-sigrieta tal-Qorti ta' l-Appell li qabel kienet gallerija bl- imbarazz u f'din il-kamra hemm l-impjegati addetti ghal Qorti ta' l- Appell.

Is-Sigrieta tal-Qorti ta' l- Appell fejn isiru il-laqghat tal-Imhallfin giet upgraded billi tbajjdet, saru purtieri, tapit, sufan u pultruni kif jixraq lill-kamra simili li ssib f'sigrieti ta' Qrati gholja barra minn Malta.

Ix-xoghol meta jitlesta se jqum madwar Lm5,000.

Valletta,Dip ta' l-Ilma SCHS,Valletta,Dip ta' l-Ilma FALM,Valletta,Dip ta' l-Ilma VALLETTA - DIPARTIMENT TA' L- ILMA

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' jiġi kkonfermat li t-taqsima ta' l- Ilma fil-Belt Valletta se tiġi trasferita fejn l-ex-Airport Hotel u dan bi tbatija kbira għal dawk li jkunu jridu jikkontestaw xi kont?

X'wassal għal din id-deċiżjoni?

ONOR.

MICHAEL FALZON: L- impjegati tal-Korporazzjoni għas-Servizzi ta` l- Ilma li qegħdin il-Belt, eventwalment se jitilgħu fil-Kwartieri Ġenerali tal-Korporazzjoni li jinsab f`Ħal Luqa (fejn qabel kien hemm l-Airport Hotel).

Il-Korporazzjoni beħsiebha iżżomm uffiċċju il-Belt għal ħlasijiet u Customer Services biss.

Banek,Imghaxijiet SCHS,Banek,Imghaxijiet DALJ,Banek,Imghaxijiet BANEK - IMGĦAXIJIET

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tal- Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid x'miżuri ttieħdu s'issa bis-serjeta' biex tiġi riveduta l-politika dwar l-imgħaxijiet bl-iskop li titwaqqa' l- inizjattiva imprenditorjali ħalli niżviluppaw aktar suq kapitali dinamiku, u x'diffikultajiet sab s'issa l- Gvern fil-miexja bejn l- attwazzjoni ta' dan?

ONOR.

JOHN DALLI: Rigward il-politika tal-Gvern dwar l- imgħaxijiet, nirreferi lill- Onor. Membru għal dak li għidt fil-Kamra fl-24 ta' Novembru, 1992 meta ressaqt il-Budget għal 1993.

Inċidentalment, ma rridx nifhem li l-Onor.

Membru irid li titwaqqa' l- inizjattiva imprenditorjali kif hemm fil- mistoqsija tiegħu.

Jiena jihdirli li din għandha tissaħħaħ u għal dan il-għan, ħadna l-miżuri neċessarji kif diġa' ħabbart fid-Diskors tal- Budget.

Air Malta,Komputerizzazzjoni SCHS,Air Malta,Komputerizzazzjoni BONG,Air Malta,Komputerizzazzjoni AIR MALTA - KOMPUTERIZZAZZJONI

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid min kienu l-konsulenti barranin li għenu u li qed jgħinu lill- kumpanniji dwar l-implimentazzjoni ta' l- eżerċizzju tal- komputerizzazzjoni li qed isir jew li qed ikompli jsir fl- Air Malta?

ONOR.

GEORGE BONELLO DU PUIS: Fl-eżercizzju tal-komputer- izazzjoni Air Malta inqdiet bil-konsulenza tad-ditti magħrufa Ernst & Whinney u Coppers & Lybrand.

Bħalissa ħadd minn dawn id-ditti m'hu involut fil- komputerizzazzjoni tal-kumpannija.

Ministeri,Infiq fi stampar CALR,Ministeri,Infiq fi stampar DALJ,Ministeri,Infiq fi stampar MINISTERI - INFIQ FI STAMPAR

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru tal- Finanzi: B'referenza għall- mistoqsija parlamentari numru 11082, jista' l-Ministru jgħidli kemm nefaq kull Ministeru f'dawn l-aħħar sitt snin, sena b'sena fuq xogħol ta' stampar?

Jista' l-Ministru jgħidli f'liema stamperiji jew, printing presses kull Ministeru għamel l-istampar f'dawn l- aħħar sitt snin, sena b'sena?

ONOR.

JOHN DALLI: L- informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar.

Għalhekk risposta tingħata f'xi Seduta ohra.

Kumpanniji Parastatali,Infiq f'rapporti CALR,Kumpanniji Parastatali,Infiq f'rapporti DALJ,Kumpanniji Parastatali,Infiq f'rapporti KUMPANNIJI PARASTATALI - INFIQ F'RAPPORTI

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru tal- Finanzi: B'referenza għall- mistoqsija parlamentari numru 11045, peress li dawn il- kumpanniji parastatali qed jonfqu flus il-poplu, jista' l- Ministru jordnalhom li jibdew joħorġu offerti flok jippermettulhom jagħtu xogħol ta' stampar lil minn iridu meta mhux bilfors ikun bl-aħjar prezz u kondizzjonijiet?

Jista' l-Ministru jgħid kemm nefqet kull kumpannija parastatali f'dawn l- aħħar sitt snin, sena b'sena fuq xogħol ta' stampar?

ONOR.

JOHN DALLI: M'għandi xejn xi nżid mat-tweġiba moghtija għall- mistoqsija parlamentari numru 11045 mogħtija f'Seduta 158.

Air Malta,Tqassim ta' imbid fuq l-ajruplan CALR,Air Malta,Tqassim ta' imbid fuq l-ajruplan BONG,Air Malta,Tqassim ta' imbid fuq l-ajruplan AIR MALTA - TQASSIM TA' IMBID FUQ L-AJRUPLAN

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru għas- Servizzi Ekonomiċi: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari numru 11048, jista' l-Ministru jgħid liema imbid ta' ditta Maltija bħalissa qed jitqassam fuq it- titjiriet ta' Air Malta?

Dawn l-imbejjed huma ta' l- istess ditta li kienu jinbiegħu sena ilu fuq l-istess titjiriet?

Dan ifisser li ladarba Air Malta bidlet il-kuntrattur li jissupplixxi l- imbejjed fuq it- titjiriet tagħha, għamel dan għax kellhom offerta aktar vantaġġjuża?

ONOR.

GEORGE BONELLO DU PUIS: Jien informat li bħalissa fuq Air Malta qed ikun servut imbid ta' aktar minn ditta waħda.

Gudja,Rifuzjoni ta' kontribuzzjonijiet lir-residenti CALR,Gudja,Rifuzjoni ta' kontribuzzjonijiet lir-residenti FALM,Gudja,Rifuzjoni ta' kontribuzzjonijiet lir-residenti GUDJA - RIFUŻJONI TA' KONTRI- BUZZJONIJIET LIR-RESIDENTI

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Peress li individwu li kellu art f'Birzebbugia Road, il-Gudja, ingħata l- permess biex ibiegħ l-art tiegħu li qabel kienet green area u issa saret bil-permess tal-bini, residenti li bnew f'din it-triq kienu ħallsu kontribuzzjoni doppja għaliex sa dak iż-żmien l-art imsemmija ma kienx hemm permess fuqha, jista' l-Ministru jreġġa' lura nofs il-flus li ħallsu dawn ir- residenti?

Peress li l-art imsemmija għandha faċċata oħra f'Safi Road, Gudja u r- residenti ta hemmhekk, l-istess ħallsu kontribuzzjoni doppja, jistgħu jingħataw nofs il-flus lura?

ONOR.

MICHAEL FALZON: F`każi fejn residenti jkunu ħallsu kontribuzzjoni tat-triq b`rata għolja għax ma jkunx ippjanat li se jinbena quddiemhom u wara jirriżulta li fil-fatt ikun inbena, dawn jistgħu jiktbu u jitolbu lit- Taqsima tax- Xogħlijiet biex jingħataw lura d-differenza bejn iż-żewġ rati.

Wara li ssir talba formali u jiġu verifikati l-fatti, id- dipartiment jirrifondi d- differenza msemmija.

Gwardamangia,Ipparkjar hazin CALR,Gwardamangia,Ipparkjar hazin GALL,Gwardamangia,Ipparkjar hazin GWARDAMANGIA - IPPARKJAR ĦAŻIN

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jordna li ma jsirx ipparkjar fuq iż-żewġ naħat tat-triq ta' Triq id- Duluri, Gwardamangia, f'dik il- parti li ġġibek għal Danny Cremona Street, Ħamrun, peress li din hi triq dejqa u qed tinħoloq konġestjoni ta' traffiku meta jiltaqgħu karozzi ġejjin miż-żewġ naħat tat-toroq imsemmija?

Jista' għallinqas il-Ministru, jekk hu diffiċli li jiġi kontrollat il-parking fuq żewġ naħat jagħmel din it- triq one-way għal dawk is- sewwieqa li jkunu ġejjin minn Danny Cremona Street biex dawk li jkunu ġejjin minn Triq id- Duluri jsibu t-triq ħielsa?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-talba tiegħu se titressaq quddiem il-Bord għall-Kontroll tat-Traffiku għall- konsiderazzjoni.

Barra minn hekk ninformah ukoll li l-Puliżija se tkompli s-sorveljanza tagħha f'din il- lokalita' fejn diga` ngħataw 950 ċitazzjoni matul din is- sena.

Pulizija,Membri ta' l-SAG sospizi CALR,Pulizija,Membri ta' l-SAG sospizi GALL,Pulizija,Membri ta' l-SAG sospizi PULIZIJA - MEMBRI TA' L-SAG SOSPIŻI

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jagħti lista ta' dawk l-uffiċjali u pulizija ta' l-SAG li ġew sospiżi għaliex daħlu b'dimostrazzjoni Kastilja dak inhar li tħabbar il-pakkett taż-żieda fil-pagi għall-Pulizija?

Fil-waqt li l- Interpellant jixtieq jifrah lill-Kummissarju ta' l-azzjoni dixxiplinarja li ħa kontra dawn il-pulizija, li ma fehmux li dawn qegħdin taħt dixxiplina militari, jista' l-Ministru jgħid x'se jkun il-kastig għal dawn il-pulizija li taw eżempju ħażin?

Jista' jassigura lill- Kamra li dawn qatt ma jerġgħu lura għal SAG?

ONOR.

LOUIS GALEA: Issa ma jarax l-Onor.

Membru li mhux se nilqa' is- suġġeriment tiegħu fl-ewwel parti tal-mistoqsija ladarba dan m'huwa xejn fl- interess pubbliku.

Dwar it-tieni parti tal-mistoqsija ma nistax ma ninnotax kemm il- mentalita` Soċjalista ta' l-antik għadha taħkem il-Membru ta' l- Oppozizzjoni.

Dan il-Gvern jagħmel ħiltu kollha biex jirrispetta d- drittijiet tal- ħaddiema u l- liġijiet fil-pajjiż.

Fid-dawl ta' dan ir-rispett il-Ministru qatt ma jindaħal fil-proċeduri ta' dixxiplina jew ippustjar ta' Pulizija.

Jazz Festival,Importanza ekonomika GALM,Jazz Festival,Importanza ekonomika FREM,Jazz Festival,Importanza ekonomika JAZZ FESTIVAL - IMPORTANZA EKONOMIKA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għaż- Żgħażagħ u Kultura: X'importanza ekonomika għandu avveniment bħalma hu l-Jazz Festival li se jsir f'Malta?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Il- Jazz Festival huwa avveniment kulturali ta' l- aqwa kwalita' internazzjonali dirett kemm lejn il-poplu Malti kif ukoll lejn it-turiżmu kulturali.

Dan l-avveniment, li issa żamm tliet edizzjonijiet tiegħu b'artisti ta' fama mondjali, ġiebet eluf ta' spettaturi u din is-sena wkoll saret pubblicita' u reklamar internazzjonali li ġiebet turisti speċifikament għall- istess Festival.

Dan il- Festival huwa ezempju wieħed biss ta' kif il-kultura tagħti kontribut dirett lill- ekonomija Maltija.

Shooting ranges GALM,Shooting ranges FREM,Shooting ranges SHOOTING RANGES

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għaż- Żgħażagħ u Kultura: Kemm hawn shooting ranges f'Malta u Għawdex?

Fejn qegħdin?

Kemm intnefqu f'din l-aħħar sena f'shooting ranges?

Xi pjanijiet għandu l- Ministeru tiegħek għal aktar shooting ranges?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Is- shooting ranges li hawn Malta u Għawdex huma dawn:

Malta:

Bidnija, Ħal Far, Żebbuġ, Qormi, San Ġiljan.

Għawdex: Żebbuġ.

F'din l-aħħar sena saret nefqa sostanzjali biex saru żewġ ranges ġodda biss għal upgrading fil-Bidnija mmexxijin mill-Federazzjoni Nazzjonali ta' l-isparar.

In-nefqa kienet tlaħħaq għal Lm67,076.00.

Fl-istess proġett ġie utilizzat id-diżlivell tal-post biex saret struttura li, taħt is-shooting range tal-plattini, għandha tiġi żviluppata f'indoor shooting range għal air guns u air pistols.

Komunita' Ewropea,Rapport dwar il-Biedja BARE,Komunita' Ewropea,Rapport dwar il-Biedja GATL,Komunita' Ewropea,Rapport dwar il-Biedja KOMUNITA' EWROPEA - RAPPORT TA' KIF TINTLAQAT IL-BIEDJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall- Ikel, Agrikoltura u Sajd: Kemm-il rapport sar kemm minn esperti lokali kif ukoll minn dawk barranin dwar kif tintlaqat il-biedja Maltija bi sħubija fil-Komunita' Ewropea?

Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra ir-rapporti kollha li saru?

Twaqqfu xi kumitati ta' studju biex jevalwaw dawn ir- rapporti?

Sa meta jridu jagħtu r-rapporti tagħhom?

ONOR.

LAWRENCE GATT: Wara talba li saret mill-Ministeru, esperti tal- FAO għamlu studju fuq l-agrikoltura lokali.

Fuq l-informazzjoni li ġabru dawn lestew seba' rapporti, wiehed prinċipali u s-sitta l-ohra jittrattaw setturi differenti li jolqtu l-biedja u s-sajd.

Dawn ir-rapporti diġa' tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra fit-3 ta' Mejju 1993, meta ngħatat tweġiba ghad-Domanda Numru 9842.

L-istudju li kellhom jagħmlu l-uffiċjali tista' tgħid tlesta kollu u l- kummenti u s- suġġerimenti issa se jiġu kkonsidrati minn National Advisory Board on Agriculture.

Djar tal-Gvern BARE,Djar tal-Gvern HYZG,Djar tal-Gvern DJAR TAL-GVERN

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għas- Sigurta' Soċjali: Xi pjanijiet hemm biex:-

(a) jinbnew appartamenti;

(b) jingħataw plots għall- bini f'dawn il-postijiet, Mellieħa, San Pawl il-Baħar, Dingli, Mġarr u Rabat?

F'liema inħawi ta' kull raħal?

Kemm f'kull każ se jinbnew jew jingħataw għall-bini?

F'kull każ meta se joħorġu?

ONOR.

GEORGE HYZLER: Billi għadhom qed isiru l-preparamenti dwar il- postijiet kif ukoll dwar il-permessi neċessarji, risposta dettaljata tingħata aktar 'il quddiem.

Mdina,Ismijiet tat-toroq BARE,Mdina,Ismijiet tat-toroq FALM,Mdina,Ismijiet tat-toroq MDINA - ISMIJIET TAT-TOROQ

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Jista' l-Ministru jara li fil-Belt ta' l-Imdina:

1) Jiġu mqegħda plakki bl- ismijiet tat-toroq ġodda peress li hemm minnhom mibruxa u ma jingħarfux; u

2) jara li jsir patching suret in-nies f'ċerti toroq sekondarji bħalma huma Triq San Nikola, Triq San Pietru u oħrajn?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Tlabt lid-Dipartimenti konċernati tat-Taqsima tax- Xogħlijiet jaraw x`jistgħu jagħmlu dwar l- ilmenti ta` l-Onor.

Interpellant.

Mdina,Manutenzjoni BARE,Mdina,Manutenzjoni FALM,Mdina,Manutenzjoni MDINA - MANUTENZJONI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: B'referenza għall- mistoqsija parlamentari tiegħi numru 11295 fejn il- Ministru qal li l-parti mis-sur li tidħol għalih minn Casa Magazzini hemm dritt għalih minn terzi, jista' l-Ministru jgħid jekk il-pubbliku in ġenerali jistax juża dan il- bieb biex jammira l-veduti minn hemm?

Ix-xogħol ta' tindif u manutenzjoni minn min sar u kemm sewa?

X'kien ix-xogħol ta' manutenzjoni li sar?

Dan issa tlesta?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Qatt ma ttieħdet deċiżjoni biex il- pubbliku in ġenerali jkollu aċċess kif qed jindika l-Onor.

Interpellant.

Ix-xogħol ta` manutenzjoni sar mill-ħaddiema tad- Dipartiment tad- Distretti tat- Taqsima tax-Xogħlijiet filwaqt li t-tindif sar mis-sid ta` Casa Magazzini.

Ix-xogħol ta` manutenzjoni kien jikkonsisti f`tiswijiet tal-bjut li issa tlesta.

Cable Television,Channel 22 BARE,Cable Television,Channel 22 MIFU,Cable Television,Channel 22 CABLE TELEVISION - CHANNEL 22

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Riżorsi Umani: F'dawn l-aħħar jiem fuq Kanal 22 tal-Cable TV qed tidher stampa li tgħid li dan il-kanal huwa tad-Dipartiment ta' l- Edukazzjoni u preċiżament tat- Taqsima Arti u Komunikazzjoni tad-Dipartiment f'Bighi.

X'hemm ippjanat mid- dipartiment għal dawk li huma programmi, eċċ?

Meta hemm il-ħsieb li jibda jxandar?

Min hu nkarigat biex ilesti dawn il-programmi?

Taħt liema kondizzjonijiet id-dipartiment għandu f'idejh dan il-kanal?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Minn meta bdiet tiffunzjona s- sistema tal- cable f'Malta, f'Lulju tas-sena l-oħra, il- Melita Cable Limited offriet kanal għall-użu tad-Dipartiment ta' l-Edukazzjoni.

id-Dipartiment, għalhekk qiegħed iħejji biex jintrama stazzjoni f'Bighi, fl-istess bini li jħaddan fih iċ-Ċentru Arti Komunikazzjoni.

B'dan il- mod iċ-CAK se jiġbor fih l- attivitajiet kollha ta' xandir, bir-radju u bit- televiżjoni, li jagħmel id-Dipartiment ta' l- Edukazzjoni.

Huwa mistenni li mill-bidu tas-sena d-dieħla jibda jsir xandir fuq il- Kanal 22 - dan waqt li l-ħinijiet li huma normalment riservati għall- programmi taċ-CAK fl-iskeda ta' TVM jibqgħu jintużaw ukoll.

Skejjel,Nefqa fuq kotba BARE,Skejjel,Nefqa fuq kotba MIFU,Skejjel,Nefqa fuq kotba SKEJJEL - NEFQA FUQ KOTBA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Jista' l-Ministru jgħid kemm hi stmata n-nefqa tal-kotba mislufa jew mogħtija lil kull student f'kull sena ta' l- iskola Primarja?

Jista' jagħti l-figuri għal kull klassi?

Kemm hu stmat li se jinxtraw kotba għall-istess klassijiet għas-sena skolastika li jmiss?

Issa li għalqet is-sena skolastika 92/93 kemm-il ktieb kellu jintrema għaliex ma kienx f'kondizzjoni tajba?

Kemm ma ġewx ritornati mit- tfal?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

Santa Marija Convoy Memorial BUHC,Santa Marija Convoy Memorial FALM,Santa Marija Convoy Memorial SANTA MARIJA CONVOY MEMORIAL

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: B'referenza għall- financial report 1992 jista' l- Ministru jgħid x'inhi r- raġuni għaliex għalkemm is-somma ta' Lm150,000 kellha tintnefaq għall-bini ta' Santa Marija Convoy Memorial fil-fatt is- somma li ntnefqet kienet ta' Lm307,570 aktar mid-doppju ta' dak li kien ippjanat?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Is- somma ta` Lm150,000 għall-bini ta` Santa Maria Convoy Memorial kienet biss "provision" għaliex sa dak iż-żmien ma konniex nafu l-ammont total ta` nfiq.

Barra minn hekk kien il-ħsieb li parti sostanzjali tan-nefqa, jiġifieri mal-Lm230,000, jintnefqu mill-budget kapitali tal-Valletta Rehabilitation Project.

Ministeru ghall-Ambjent,Progett M09 "GIS Pilot" BUHC,Ministeru ghall-Ambjent,Progett M09 "GIS Pilot" FENE,Ministeru ghall-Ambjent,Progett M09 "GIS Pilot" MINISTERU GHALL-AMBJENT - PROGETT M09 "GIS PILOT"

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Prim Ministru: B'referenza għall-Businesses Plan 1993 tal-Management System Unit, jista l-Prim Ministru jgħid jekk il-proġett M09 "GIS Pilot" għall-Ministru għall- Ambjent tlestiex sa Ġunju 1993 kif kien ippjanat?

Jekk fl-affermattiv, x'konklużjonijiet ħarġu minn dan l-istudju?

Il-konklużjonijiet saru b'forma ta' rapporti u jekk fl- affermattiv jista' l-Prim Ministru ipoġġi kopja ta' dan ir-rapport fuq il-Mejda tal- Kamra?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ġejt informat li l-proġett M09 magħruf bħala GIS Pilot, tlesta.

Dan l-istadju għall- ġbir ta' Tagħrif Ġeografiku huwa attivita' li l- konklużjonijiet dwarha ma sarx f'forma ta' rapport iżda huwa proġett ongoing ta' ġbir ta' tagħrif għall-użu minn bosta dipartimenti governattivi.

Ninsab informat li l-għanijiet tal-proġett twettqu kollha b'riżultat li:-

- ġiet żviluppata sistema pilota li tinkludi l-ħteġijiet ta' Land Information System, li issa tkun tista', permezz ta' titjieb teknoloġiku li se jiġi ntrodott, tagħti benefiċċji akbar lir-Reġistru ta' l- Artijiet;

- ħafna mill-ħteġijiet li se jkollhom bżonn il-Kunsilli Lokali jistgħu jitwettqu biss bl-għajnuna ta' dan il-proġett;

- l-applikazzjoni ta' l-GIS se tkun ta' siwi kbir għall- Awtorita' ta' l- Ippjanar għal dak li għandu x'jaqsam mal- Building Development Control;

- tħarrġu għadd ta' impjegati tal-Gvern fit-teknoloġija ta' l-GIS.

Kif diġa' għidt, peress li dan ix-xogħol jinvolvi implimentazzjoni ta' software, ma kienx hemm ħtieġa li jsir rapport dwaru.

Ilma,Rapport minn konsulenti Francizi BUHC,Ilma,Rapport minn konsulenti Francizi FALM,Ilma,Rapport minn konsulenti Francizi ILMA - RAPPORT MINN KONSULENTI FRANCIZI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tar-rapport li ħejjew il- konsulenti Franċiżi BRGM dwar "ground water management"?

Jista' l-Ministru jikkonferma li f'dan ir-rapport il- konsulenti rrakkomandaw li l- ippumpjar ta' l-ilma mill- "aquafer" għandu jitnaqqas drastikament?

Jekk fl-affermattiv kif jista' l-Ministru jispjega l- fatt li fin-naħa t'Isfel ta' Malta, minflok ma sar hekk l- ippumpjar ta' ilma żdied konsideralment?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Tweġiba tingħata f`seduta oħra.

Ministeru ghall-Ambjent,Progett M15 "Non Urban Roads" BUHC,Ministeru ghall-Ambjent,Progett M15 "Non Urban Roads" FENE,Ministeru ghall-Ambjent,Progett M15 "Non Urban Roads" MINISTERU GHALL-AMBJENT - PROGETT M15 "NON URBAN ROADS"

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Prim Ministru: B'referenza għall-Businesses Plan 1993 tal-Management Systems Unit, jista' l-Prim Ministru jgħid jekk il-proġett M15 "Non Urban Roads" għall- Ministru għall- Ambjent tlestiex sa Ġunju, 1993 kif kien ippjanat?

Jekk fl-affermattiv, x'konk- lużjonijiet ħarġu minn dan l- istudju?

Il-konklużjonijiet saru b'forma ta' rapport u jekk fl- effermattiv, jista' l-Prim Ministru jpoġġi kopja ta' dan ir-rapport fuq il-Mejda tal- Kamra?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab informat il-proġett għall-ħolqien ta' sezzjoni fi ħdan tas-Segretarjat Ambjent bl-isem Non Urban Roads Section kien implimentat qabel Ġunju ta' din is-sena.

Din is- Sezzjoni fil-fatt illum topera minn bażi ġewwa Kordin taħt direzzjoni ta' Environment Manager.

Din is-Sezzjoni nħolqot biex tiġbor fiha daqs 200 ħaddiem industrijali li kien fadal fl- hekk imsejjaħ Proġett Imnaddfu Malta.

Din ta' l-aħħar inħolqot eżatt wara l-elezzjoni ta' l-1987 biex tinsab sistemazzjoni għal madwar 1000 ħaddiem bla sena, li bosta minnhom kienu ġew impjegati mal- Gvern b'mod irregolari ftit qabel l-elezzjoni ta' l-1987.

Minħabba n-numru kbir tagħhom, dawn il-ħaddiema tqassmu fost id-distretti tat-Taqsima tax- Xogħlijiet taħt l-ordnijiet ta' l-istess supervisors ta' dan id- dipartiment.

Din kienet soluzzjoni li għamlet ħafna sens taħt dawk iċ-ċirkostanzi partikolari iżda li ma baqgħetx ideali meta n- numru tal-ħaddiema naqas daqshekk.

Għalhekk id-deċiżjoni li dawn il-ħaddiema jiġu organizzati taħt sezzjoni ġdida bid-dmir li jieħdu ħsieb tat-tindif u xogħol ta' landscaping fi triqat barra mill-ibliet u rħula.

Dan kien meħtieġ għaliex filwaqt li minn dejjem kienet teżisti t-Taqsima Ndafa Pubblika biex tnaddaf it-toroq fl- ibliet u rħula (permezz tal- kennies tal-karretta) ma kienx hemm struttura ekwivalenti biex tieħu ħsieb tat-toroq f'żoni mhux urbani.

In-Non Urbann Roads Section ġiet organizzata fuq bażi ta' numru ta' gangs bi ftit ħaddiema, bil-flessibilta' meħtieġa biex dawn jew jaħdmu flimkien fuq biċċa xogħol kbira jew inkella separatament, kif huwa iktar komuni.

It- tranżizzjoni kienet waħda minn xogħol magħmul bħala reazzjoni għal xi talba għal wieħed imqassam skond programm.

Kull biċċa xogħol tingħata job number u ssir stima tal-mezzi u ħin meħtieġ biex titlesta.

Wieħed mill-karatteristiċi ewlenin ta' din is-sezzjoni huwa kunċett ta' intervent integrat; mhux biss tindif iżda wkoll ta' landscaping u anke xogħol ta' tħawwil ta' arbuxelli eċċ. Bdiet tingħata attenzjoni partikolari bit- tiswija u bini ta' ħitan tas- sejjieħ.

Għadu ma sarx rapport finali dwar is-Sezzjoni minħabba li, sadanittant, dan il-proġett ġie integrat f'wieħed ħafna iktar vast fejn il-Gvern qed iħares lejn it-tranżizzjoni meħtieġa għall-introduzzjoni tal- Kunsilli Lokali.

Dan l- eżerċizzju ngħata l-isem ta' Migration Plan u jolqot kull Dipartiment jew Sezzjoni li għandu dmirijiet konnessi ma' tindif jew xogħol ieħor relatat.

Dan il-Miġration Plan għandu jwassal għal tqassim mill-ġdid ta' bosta xogħol u dettalji dwar dan mistenni li jitħabbru fl-aħħar ġimgħa ta' Settembru.

Fosthom ir-responsabbilitajiet tas-Sezzjoni Non Urban Roads se jitbiddlu u din is-Sezzjoni se tingħata l-isem ta' Non Urban Areas.

Fil- qasir, is-sistemi addattati s'issa minn din is- sezzjoni se jiġu mplimentati fi ħdan id-Dipartiment tat-Triqat u tad-Distretti tat-Taqsima tax-Xogħlijiet, li se jidħlu huma responsabbli għat-tindif tat-triqat barra mill-ibliet u rħula.

Minnflok, is-Sezzjoni tan-Non Urban Areas se tassumi rwol ġdid biex tieħu ħsieb żoni ta' rikreazzjoni u tagħmel interventi ta' tindif ġewwa l- kampanja.

Santa Venera,Tiswija ta' toroq BUHC,Santa Venera,Tiswija ta' toroq FALM,Santa Venera,Tiswija ta' toroq SANTA VENERA - TISWIJA TA' TOROQ

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Jista' l-Ministru jara li l-parti ta' Old Railway Junction, kantuniera ma' Braille Street, Santa Venera titwessa' kif inhu propost peress li l-bini f'din il-parti ta' triq issa tlesta u fl-istat li hi toħloq periklu għal min igħaddi minnha?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Diġa' qed jittieħdu passi neċessarji biex titwessa` kif inhu propost u jitneħħa l-periklu.

Ministeru ghall-Ambjent,Sant'Antnin Waste Management BUHC,Ministeru ghall-Ambjent,Sant'Antnin Waste Management FENE,Ministeru ghall-Ambjent,Sant'Antnin Waste Management MINISTERU GHALL-AMBJENT - SANT'ANTNIN WASTE MANAGEMENT

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Prim Ministru: B'referenza għall-Businesses Plan 1993 tal-Management Systems Unit, jista' l-Prim Ministru jgħid jekk il-proġett M14 "Sant'Antnin Waste Management" għall- Ministru għall-Ambjent tlestiex sa April 1993 kif kien ippjannat?

Jekk fl-affermattiv, x'konk- lużjonijiet ħarġu minn dan l- istudju?

Il-konklużjonijiet saru b'forma ta' rapport u jekk fl- affermattiv, jista' l-Prim Ministru jpoġġi kopja ta' dan ir-rapport fuq il-Mejda tal- Kamra?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Il-proġett M14 "Sant Antnin Waste Management twettaq għalkemm kien hemm xi dewmienn sakemm ġie finalizzat l- estenzjoni tal-kuntratt mal- kumpannija barranija li kient ħadet it-tender għall- makkinarju tal-Composting Plant.

Fil-fatt il-commissioning ta' l-impjant beda fit-22 ta' Mejju ta' din is-sena.

Bħalissa dan il-commissioning sejjer skond il-pjan.

F'nofs ix-xahar ta' Lulju ntlaħqet il- figura ta' 30 scammel ibattlu l-iskart tagħhom f'Sant'Antnin (mit-total ta' 79 scammel li joperaw f'Malta).

Jiena mgħarraf li sa l-aħħar ta' Lulju, 1993 il-figura għandha titla' għal 50.

L-estensjoni tal-kuntratt ikopri tul sitt xhur.

Il-parir ta' l-MSU u l- ħsieb tas- Segretarjat Ambjent huwa li wara dak il-perjodu t-tmexxija ta' l- impjant ta' Sant'Antnin tingħata lis-settur privat wara l-ħruġ ta' tender għal dan il- għan.

Ma nħassitx il-ħtieġa li jinħareġ rapport formali.

Rabat,Bankini f'tal-Virtu' FARN,Rabat,Bankini f'tal-Virtu' FALM,Rabat,Bankini f'tal-Virtu' RABAT - BANKINI F'TAL-VIRTU'

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Billi l-bankini tat-toroq kollha f'Tal-Virtu' limiti tar-Rabat jenħtieġu li jitnaddfu mill-ħaxix li kiber inkluż iċ-centre-strip li hemm f'Carlo Flamingo Street, jista' l-Ministru jara li jsir it- tindif u manutenzjoni oħra meħtieġa?

Jekk fl-affermattiv, meta?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Is- suġġeriment ta` l-Onor.

Interpellant ġie nnotat.

Ix-xogħol ta` qtugħ ta` ħaxix isir hekk kif ikun possibbli.

Sptar San Luqa,Files mitlufin FARN,Sptar San Luqa,Files mitlufin GALL,Sptar San Luqa,Files mitlufin SPTAR SAN LUQA - FILES MITLUFIN

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jispjega kif il-file 314870 (m) li kien infetaħ fil-15 ta' Settembru, 1992, meta din il-persuna ddaħħal l-isptar għaliex safa mtajjar minn karozza, intilef?

Jista' jgħid lill-Kamra kemm huma dawk il-files irrapportati nieqsa jew mitlufa fl-Isptar San Luqa sena b'sena mill-1990 'l hawn?

Jista' l-Ministru jara li jsir l-aġġornament li hemm bżonn sabiex ikun assigurat lill-pazjenti aktar servizz effiċjenti?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li meta s-Supretendent Mediku talab il-file (fit-22 ta' Lulju, 1993) bin-numru 314870(M) dan instab mill-ewwel bid-dettalji kollha kif imsemmija fil-mistoqsija.

Skond il-Medical Records Section ma hemmx files mitlufin għalkemm f'xi kliniċi speċifiki jista' jagħti l-każ li jkun hemm xi files li ma jkunux hemm fil-ħin.

Birzebbugia,Relief main tad-drenagg SANS,Birzebbugia,Relief main tad-drenagg FALM,Birzebbugia,Relief main tad-drenagg BIRZEBBUGIA - RELIEF MAIN TAD- DRENAĠĠ

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid hekk ir-relief main tad- drenaġġ li sar sentejn ilu f'San Ġorġ, Birzebbugia hux qed jaħdem kif suppost?

Hekk ir-risposta hi fl- affermattiv, x'inhi r-raġuni li d-drenaġġ baqa' ħiereġ ta' spiss fil-bajja ta' San Ġorġ?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Ir- relief main ta` Birżebbuġia qegħda taħdem, u tieħu d- drenaġġ ta` Qajjenza lejn Birżebbuġia.

Aktar 'il quddiem dan il- main jibda jieħu wkoll id-drenaġġ ta` Marsaxlokk.

Fil-bajja ta` San Ġorġ, kontra dak li qed jallega l- Onor. Interpellant, ma kienx hemm rapporti ta` drenaġġ ħiereġ ta` spiss.

Kulma kien hemm kienu żewġ okkażjonijiet meta twaqqfet il-pompa f`Birżebbuġia minħabba xogħlijiet li kienu qed isiru.

Pensjoni ta' l-Irtirar GREE,Pensjoni ta' l-Irtirar MIFU,Pensjoni ta' l-Irtirar PENSJONI TA' L-IRTIRAR

L-ONOR.

EDWIN GRECH staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Peress li persuna li rtirat bl- eta' fit-3 ta' Ġunju, 1989 meta kien diġa' inizjalat l- Organisation Agreement ma' l- MUT u li f'4 ta' Ġunju ġie ffirmat, din il-persuna minħabba ftit sigħat tilfet pensjoni ta' mill-anqas Lm50 fix-xahar u somma ta' flus konsiderevoli, liema persuna kienet imwegħda li din il- problema kellha titranġa ruħha, jista' l-Ministru jgħid x'passi ttieħdu s'issa biex din il- persuna tieħu dak li ħaqqa?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Skond ir-Records Section tad- Dipartiment l- ebda impjegat ma rtira bl-eta' fit-3 ta' Ġunju, 1989.

Impjegat wieħed biss kien irtirat bl-eta' b'effett mit-2 ta' Ġunju, 1989, jiġifieri l- aħħar ġurnata tax-xogħol kienet fl-1 ta' ġunju 1989.

Il-ftehim bejn il-Gvern u l- Malta Union of Teachers kien effettiv mit-2 ta' Ġunju, 1989.

Sptar Generali,Patologista GREE,Sptar Generali,Patologista GALL,Sptar Generali,Patologista GĦAWDEX: SPTAR ĠENERALI - PATOLOĠISTA

L-ONOR.

EDWIN GRECH staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jikkonferma li l-Patoloġista fl-isptar Ġenerali ta' Għawdex qed ikollu jiġi hawn Malta biex jaħdem fl- isptar San Luqa ġurnata fil- ġimgħa?

Veru li dan l- ispeċjalista jintbagħatlu xogħol Għawdex ta' Istopatoloġija ta' pazjenti li jkunu ttrattati Malta biex jirrapporta fuqhom waqt li jkun Għawdex?

Dawn ir-riżultati u affarijiet oħra jkunu jridu jiġu ttrasferiti Malta wara li jkun tlesta x-xogħol?

Jidhirlu l-Ministru li dan hu management li jista' jissejjaħ effiċjenti u cost effective?

ONOR.

LOUIS GALEA: It- tweġibiet għall-ewwel tliet partijiet tal- mistoqsija huma fl-affermattiv.

Dwar ir-raba' parti ngħid li għalkemm is-servizz ta' patologu f'Għawdex full-time għax-xogħol f'Għawdex biss mhux necessarjament hu cost- effective, wiehed irid ihares ukoll lejn iċ-ċirkostanzi speċifiċi t'Għawdex.

Għalhekk hu tajjeb li dan il-patologu jintbagħtlu x-xogħol minn Malta biex jinħadem hemm.

Telephones,Hsara f'Tel No. 896349 SANS,Telephones,Hsara f'Tel No. 896349 ZAMF,Telephones,Hsara f'Tel No. 896349 TELEPHONES - IRRANĠAR TA' TEL NO.

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Ministru għat- Trasport u Kommunikazzjoni: Jista' l-Ministru jagħti ordni sabiex it-telefon li jġib in- numru 896349 jiġi rranġat bis- serjeta' peress li f'dan l- aħħar xhar ġie rrapportat ta' l-anqas tliet darbiet u s- sitwazzjoni baqgħet l- istess?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-abbonat li semma' l-Onor.

Interpellant qiegħed jieħu s- servizz fuq l-exchange taż- Żejtun tat-tip E10 tal-bidu li allavolja huwa exchange diġitali, parti żgħira minnu taħdem fuq sistema antika li tista' tikkawża double switching limitat.

Huwa mistenni li dan l- apparat jitbiddel fl-1996, metu tkun implimentata t-tielet fażi tal- programm ta' espansjoni u modernizzazzjoni tan-network.

B'danakollu l- Korporazzjoni Telemalta qegħda tieħu passi mmedjati biex dan l-abbonat ma jibqax ibati minn dan l- inkonvenjent.

Xtut,Tabelli ghall-ghawwiema SANS,Xtut,Tabelli ghall-ghawwiema GALL,Xtut,Tabelli ghall-ghawwiema XTUT - TABELLI GĦALL-GĦAWWIEMA

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'passi serji qed jittieħdu mill-Gvern sabiex isir monitoring tal- kondizzjonijiet tal-bajjiet madwar Malta u Għawdex matul is-sena kollha?

Jista' l-Gvern jikkonsidra li flok biċċa karta mwaħħla mal- ħajt bħala notice għall- għawwiema jittellgħu f'post prominenti fuq l-istess bajjiet bnadar kif isir f'pajjiżi Ewropej?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il- kontroll fuq l-ilma baħar isir skond protokol ta' ħidma miftehma bejn is-Segretarjat ta' l-Ambjent u d-Dipartiment tas- Saħħa bbażat fuq kriterji Interim li fuqhom qablu l- pajjiżi li ffirmaw il- Barcellona Convention ta' 1985.

Is-suġġeriment tal-bnadar qed jiġi kkonsidrat.

Bahrija,Servizz tad-drenagg FARN,Bahrija,Servizz tad-drenagg FALM,Bahrija,Servizz tad-drenagg BAĦRIJA - SERVIZZ TAD-DRENAĠĠ

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Jista' l-Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari numru 12057?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Għalkemm saru ħafna xogħlijiet ta` drenaġġ fil- Baħrija, jien informat li l-parti msemmija għad trid issir is-sena d- dieħla billi din ma kenitx inkluża fil-programm ta` din is-sena.

Pulizija,Kazi ta' serq u hold-ups FARN,Pulizija,Kazi ta' serq u hold-ups GALL,Pulizija,Kazi ta' serq u hold-ups PULIZIJA - KAŻI TA' SERQ U HOLD-UPS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari numru 12060?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il- Pulizija għadha qed tipprova tiġbor it-tagħrif mitlub f'kull parti tal-mistoqsija.

Zejtun,Funtana fil-gnien pubbliku GALM,Zejtun,Funtana fil-gnien pubbliku FALM,Zejtun,Funtana fil-gnien pubbliku ŻEJTUN - FUNTANA FIL-ĠNIEN PUBBLIKU

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Jista' l-Ministru ġentilment jgħid meta hu maħsub li ssir il-funtana fil-ġnien taż- Żejtun li kienet inbdiet madwar sena ilu?

Liema dipartiment hu responsabbli li jagħmel dawn il-funtani?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li x-xogħol imsemmi se jsir mid- Dipartiment tad- Distretti tat-Taqsima tax- Xogħlijiet fi żmien qasir.

Wied il-Ghajn,Tindif GALM,Wied il-Ghajn,Tindif FALM,Wied il-Ghajn,Tindif WIED IL-GĦAJN - TINDIF

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall- Ambjent: Tista' t-taqsima nkarigata tara li titnaddaf Triq il-Buttar, f'Wied il-Għajn li għandha dehra ta' żdingar minħabba l-ħmieġ u l-iskart li fiha?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li għalkemm id- Dipartiment tad- Distretti tat- Taqsima tax-Xogħlijiet għadu kif għamel manutenzjoni fl-area in kwestjoni, xi persuni rresponsabbli baqgħu jitfgħu skart tal-bini fl- area.

Tlabt lid-Dipartiment konċernat iżomm din l-area taħt sorveljanza.

Servizz Civili,Haddiema mislufa ma' Trade Unions GALM,Servizz Civili,Haddiema mislufa ma' Trade Unions DALJ,Servizz Civili,Haddiema mislufa ma' Trade Unions SERVIZZ ĊIVILI - ĦADDIEMA MISLUFA MA' TRADE UNIONS

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru tal- Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid kemm hemm ħaddiema li huma mħallsa mill-Gvern u qegħdin seconded f'xogħol trejdjunjonistiku ma' trade unions?

Ma' liema unions qegħdin?

Meta kienu seconded mal- unions rispettivi tagħhom?

Kemm huma ntitolati il-unions għal dawn it-tip ta' secondments?

ONOR.

JOHN DALLI: Hemm sitt ħaddiema/skrivani li mill-Gvern issa qegħdin seconded mal- Unions sabiex jagħmlu xogħol trejdjunistiku.

Il-Unions koncernati huma l-General Workers Union; il-Union Ħaddiema Magħqudin; il- Malta Union of Teachers; u l- Confederation of Malta Trade Unions.

Fit-8 t'Awwissu ta' l-1989, il-Gvern kien daħal f'arranġament mal-Unions u ġie stabbilit kriterju kemm kull Union għandha jkollha ħaddiema/skrivani mħallsa mill- Gvern jaħdmu magħha biex jagħmlu xogħol trejdjunistiku.

Dan ġie stabbilit hekk.

Kull Union li għandha bejn 1,000 u 5,000 membru għandha jkollha ufficjal wieħed u jekk il-Union ikollha minn 5,000 membru 'l fuq għandha dritt ta' żewġ uffiċjali.

Fl-arranġament hemm ukoll stabbilit li kull Union għandha ġġedded it-talba tagħha kull sena.

Is-sitt uffiċjali li huma seconded mal-Unions huma: 2 mal-Union Ħaddiema Magħqudin li s-secondment tagħhom beda fis-7 ta' Jannar 1992 u s- 27 ta' Lulju 1992 rispettivament.

2 mal-General Workers Union li s-secondment tagħhom beda fit-23 t'Awwissu 1992 u fit-30 ta' Settembru 1992 rispettivament.

1 mal-Cofederation of Malta Trade Unions li beda fl-24 t'Awwissu 1992.

1 mal-Malta Union of Teachers li beda fl-24 t'Awwissu 1992.

Wied il-Ghajn,Pixxina SANS,Wied il-Ghajn,Pixxina FREM,Wied il-Ghajn,Pixxina WIED IL-GĦAJN - PIXXINA

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Ministru għaż- Żgħażagħ u Kultura: Nirreferi għall-mistoqsija parlamentari numru 11563 u mistoqsija parlamentari numru 11751 dwar l-istess suġġett dwar il-Pixxina ta' Wied il- Għajn.

Jista' l-Ministru forsi jgħidilna x'ġiegħlu li jirrispondi l-aħħar mistoqsija parlamentari qabel l-ewwel waħda?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Ma kien l-ebda skop speċifiku għaliex l-aħħar mistoqsija parlamentari li qed jirreferi għaliha l-Onor.

Interpellant ġiet imwieġba qabel l-ewwel waħda.

Sempliċement li d-dettalji tal-mistoqsija parlamentari numru 11751 ġew miġbura qabel dik ta' 11563.

Dipartiment tas-Sahha,Mizuri ghal aktar efficjenza gree,Dipartiment tas-Sahha,Mizuri ghal aktar efficjenza gall,Dipartiment tas-Sahha,Mizuri ghal aktar efficjenza DIPARTIMENT TAS-SAĦĦA - MIŻURI GĦAL AKTAR EFFIĊJENZA

L-ONOR.

EDWIN GRECH staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: Peress li fir-Rapport ta' l- Ewwel Sena tat-Tieni Leġislatura dwar il-Qasam tas- Saħħa huwa rrapportat li d- Dipartiment tas-Saħħa huwa kommess li jrid l-effiċjenza u jara l-aħjar użu tar-riżorsi biex ikun possibbli li s- servizz jkun jista' jibqa' jespandi u jitjib, jista' l- Ministru jispjega x'qed jagħmel id-Dipartiment tas-Saħħa biex jasal għal dan il-għan?

ONOR.

LOUIS GALEA: Fir- Rapport li rrefera għalih l- Onor. Interpellant wieħed isib tagħrif dwar dawk il-mizuri u programmi li huma ntizi biex izidu l-effiċjenza u jagħmlu l- aħjar uzu tar-rizorsi li għandu d-Dipartiment tas-Saħħa.

Id- Dipartiment diġa` beda jattwa uħud minnhom filwaqt li għal oħrajn qed isiru t-tħejjijiet meħtieġa fil-kuntest tal-pjan approvat mill-Kabinett għat- twettiq tar-Riforma fis- Servizzi tas-Saħħa.

Centri tas-Sahha,Servizz ta' Kura Primarja gree,Centri tas-Sahha,Servizz ta' Kura Primarja gall,Centri tas-Sahha,Servizz ta' Kura Primarja ĊENTRI TAS-SAĦĦA - SERVIZZ TA' KURA PRIMARJA

L-ONOR.

EDWIN GRECH staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jispjega l- istrateġija li beħsiebu juża d- Dipartiment tas-Saħħa dwar il- futur taċ-Ċentri tas-Saħħa u l- Bereġ biex dawn isaħħu l- konċett tal-kura tas-saħħa primarja?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-irwol taċ-Ċentri tas-Saħħa fil- kuntest tal-Kura Primarja tas- Saħħa għandu jkun dak li minbarra li jipprovdu servizz kurattiv joffru wkoll servizz preventiv.

Dan għandu jkun ibbazat fuq servizz personalizzat li joffri kontinwita ta' kura lill-individwu.

Iċ-Ċentri tas-Saħħa, filwaqt li jkomplu joffru s-servizzi li qed joffru bħalissa għandhom:

1. jespandu r-rwol tagħhom fil-qasam edukattiv fuq dak li għandu x'jaqsam mas-saħħa.

2. iservu ta' sors fejn jista' jsir it-tagħlim u t- taħriġ ta' diversi dixxiplini fil-qasam tal-mediċina.

3. ikunu l-punt fokali ta' attivitajiet/programmi preventivi bħalma huma screening programmes.

4. iservi ta' bridge bejn il-qasam primarju u l-qasam sekondarju fejn tobba tal- familja u specjalisti jkunu jistgħu jaħdmu flimkien fil- kura tal-pazjent.

Impiegi,Permessi tax-xoghol ghal barranin gree,Impiegi,Permessi tax-xoghol ghal barranin fene,Impiegi,Permessi tax-xoghol ghal barranin PERMESSI TAX-XOGĦOL GĦALL- BARRANIN

L-ONOR.

EDWIN GRECH staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk raġel ta' nazzjonalita' ta' wieħed mill-pajjiżi tal- Komunita' Ewropea li hu miżżewweġ Maltija b'residenza hawn Malta, huwiex eliġibbli li japplika għal xi xogħol mall- Gvern jew xi kumpannija/ korporazzjoni Parastatali?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Is-sejħiet għall-applikazzjonijiet għal ingaġġ mal-Gvern jesiġu li l-applikanti jkunu ta' nazzjonalita' Maltija.

Fejn ma jinstabx kandidat Malti biex jimla' l-vakanza, applikanti barranin jistgħu jiġu kkonsidrati għax-xogħol.

Din hija wkoll l-prattika fil- korpi parastatali.

Sptarijiet,Kura psikjatrika fil-kommunita' gree,Sptarijiet,Kura psikjatrika fil-kommunita' gall,Sptarijiet,Kura psikjatrika fil-kommunita' KURA PSIKJATRIKA FIL-KOMMUNITA'

L-ONOR.

EDWIN GRECH staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid twaqqfitx il-Kummissjoni (kif kien ippjanat) li se tkun responsabbli li tippjana b'mod dettaljat programm ta' kura psikjatrika fil-kommunita'?

Jekk fl-affermattiv min huma l-membri ta' din il-kummissjoni inkluż iċ- Chairman, u x'xogħol li sar s'issa?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il- Kummissjoni li nifhem li qed jirreferi għaliha l-Onor.

Interpellant se titwaqqaf dalwaqt.

Filwaqt li s-servizzi psikjatriċi fil-komunita' se jkun element importanti, il- Kummissjoni se ikollha terms of reference aktar wiesgħa li fil- fatt jikkomprendu l- aspetti kollha tas-saħħa mentali f'pajjiżna.

Medicini SANS,Medicini GALL,Medicini MEDIĊINI

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Gvern iwaqqaf l-abbuż ta' ċertu tobba wkoll fi kliniċi tal-Gvern li qed jisfruttaw il-mard li żviluppaw dan l-aħħar l-aktar fit- trabi fejn qed jordnaw mediċini li se jiskadu f'Lulju, Awissu u Settembru ta' din is-sena u li ħafna minn dawn il-mediċini mhumiex veru effettivi?

ONOR.

LOUIS GALEA: Id- deċizjoni jekk pazjent għandux jingħata mediċina jew le f'kaz ta' mard, u liema mediċina, hija deċizjoni klinika li jieħu t-tabib u normalment il-Gvern ma jintervenix sakemm ma tinkisirx il- liġi jew f'xi ksur ta' proċeduri amministrattivi.

Jekk l-Onor.

Membru għandu xi kaz speċifiku jista' jressaq l- ilment tiegħu lill-Kunsill Mediku li huwa korp statutorju li jirregola l-etika fil- prattika tal-mediċina.

Fil-kaz ta' tabib tal-Gvern, l-ilment jista' jitwassal anke lid- Dipartiment tas-Saħħa.

Universita',Kap tat-Taqsima Audio Viziva MIZJ,Universita',Kap tat-Taqsima Audio Viziva MIFU,Universita',Kap tat-Taqsima Audio Viziva UNIVERSITA' - KAP TAT-TAQSIMA AUDIO VIŻIVA

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Jista' l-Ministru jgħid:

(1) Min huwa l-Kap tat- Taqsima Audio Viżiva ġewwa l- iskola Medika fl- Universita'?

(2) Kemm hemm impjegati jaħdmu hemm?

(3) Din it-taqsima hi awtorizzata li tagħmel xogħol privat iva jew le?

(4) X'servizzi tagħmel din it-taqsima?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Il-Manager (Audio Visual Instruction Support Service) ta' l-Universita' huwa Mr Carmel Borg Galea li għandu l- uffiċċju ġewwa l-Medical School.

Huwa jagħti s-servizz tiegħu lid-Dipartimenti kollha ta' l-Universita', inkluża l- Fakulta' tal-Mediċina.

Barra mill-Manager, hemm Laboratory Officer I u Electrician li qiegħed jgħin u jiġi mħarreġ f'Audio Visual Techniques.

M'għandux u safejn hu magħruf, ma jsirx xogħol privat f'din it-taqsima.

Is-servizzi li tagħmel din it-Taqsima jinkludu Medical Photography, fotografija għall- konferenzi, seminars, lectures u pubblikazzjonijiet.

Materjal ta' fotografija għat-tagħlim li jinkludi video filming, slides, overheads, computer generated slides, eċċ. isir ukoll minn din it-taqsima.

Pulizija,Ufficjali li nqabdu jisirqu MIZJ,Pulizija,Ufficjali li nqabdu jisirqu GALL,Pulizija,Ufficjali li nqabdu jisirqu PULIZIJA - UFFIĊJALI LI NQABDU JISIRQU

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'pieni/multi weħlu barra minn Malta uffiċjali għolja tal- Pulizija li nqabdu b'"shoplifting" fl-Ingilterra u l- Ġermanja rispettivament?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat kif ġej:

a) Fis-6 ta' Lulju 1992 membru tal-Korp tal-Pulizija ġie liberat minn akkuzi ta' serq fl-Ingilterra.

b) Il-Pulizija m'għandha l- ebda informazzjoni dwar kazijiet ta' serq fil-Ġermanja minn membri tal-Korp tal- Pulizija.

Pulizija,Ufficjali li nqabdu jisirqu MIZJ,Pulizija,Ufficjali li nqabdu jisirqu DEMG,Pulizija,Ufficjali li nqabdu jisirqu PULIZIJA - UFFIĊJALI LI NQABDU JISIRQU

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru ta' l- Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid x'pieni/multi weħlu barra minn Malta uffiċjali għolja tal-pulizija li nqabdu b'"shoplifting" fl- Ingilterra u l-Ġermanja rispettivament?

ONOR.

GUIDO DE MARCO: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta mogħtija lill-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali għad- domanda Nru. 12456 tas-seduta tal-lum.

Skejjel,Manutenzjoni BRIL,Skejjel,Manutenzjoni MIFU,Skejjel,Manutenzjoni SKEJJEL - MANUTENZJONI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Minħabba l-istat ta' telqa li jinsabu fihom ħafna skejjel tal-Gvern jista' l-Ministru jikkonferma jekk hemmx programm ta' maintenance maħsub għax xhur tas-sajf qabel ma jiftħu l-iskejjel b'mod partikolari fir- rigward ta' l-iskola Sir Adrian Dingli li tinsab fi stat ta' abbandun?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Nixtieq nirripunja bil-qawwa kollha d- domanda hawn fuq imsemmija u niċħad kategorikament li l-iskola Sir Adrian Dingli - Sandhurst - tinsab fi stat ta' abbandun.

Jidher biċ-ċar li l-Onor.

Interpellant ilu ma jersaq lejn din l-iskola u qed jibni d- domanda tiegħu fuq informazzjoni żbaljata.

L-iskola ġiet mogħtija manutenzjoni ġenerali.

Intnefqu aktar minn Lm40,000 f'dak li għandu x'jaqsam ma żebgħa u fencing madwar l- iskola.

M'hemm l-ebda requisition għal xi xogħol ġdid pendenti.

Qed jiġi konsidrat li l-kċina li hemm ta' żmien is-Servizzi tiġi mibdula f'gymnasium modern.

Skejjel,Trasport BRIL,Skejjel,Trasport MIFU,Skejjel,Trasport SKEJJEL - TRASPORT

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Huwa minnu li qed tingħata konsiderazzjoni lit- talba/suġġeriment ta' diversi ġenituri biex fid-dawl tad- diversi nuqqasijiet fis-sistema tat-trasport ta' l-iskejjel, minflok tibda tingħata allowance lill-ġenituri biex huma jkunu jistgħu jagħmlu l- arranġamenti tat- trasport għal rashom?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: In-nefqa għas-sena bażika 1992 ammontat għal Lm1,025,239.

Din in-nefqa tvarja minn sena għal sena bi ftit minħabba żieda/nuqqas fi ġranet ta' l- iskola eċċ. Tvarja sostanzjalment kull meta jiġi rivedut in- noll tat-trasport tat-tfal ta' l- iskejjel statali.

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Kenn jintnefaq kull sena fuq trasport għat-tfal ta' l- iskejjel tal-Gvern?

ONOR.

UGO MIFSUD BONNICI: Id-Dipartiment ta' l- Edukazzjoni, almenu minn kemm ilni responsabbli għalih jien, ma jieqafx mill-ħidma tiegħu biex itejjeb is-sistema tat- trasport.

Għandi ngħid li f'dawn l-aħħar sitt snin sar titjib sostanzjali fit-tagħlim u fl-effiċjenza, waqt li l- ispejjeż inżammu f'limiti raġjonevoli.

Il-proposta ta' l-Onor.

Interpellant ġiet studjata fl- 1988, iżda skartata għaliex dispendjuża żżejjed fi flus u f'ħin għall-istudenti.

Minn naħa l-oħra l-użu tat- trasport provdut mhux bilfors.

Hemm diversi ġenituri li jwasslu l-uliedhom huma.

Meta minħabba strikes jew diffikultajiet oħra, ġiet addottata s-sistema tar- rifużjoni tal-ħlas tal- karozzi tal-linja, ħafna ġenituri ma talbux rifużjoni.

Ajruplani licenzjati BRIL,Ajruplani licenzjati ZAMF,Ajruplani licenzjati AJRUPLANI LIĊENZJATI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għat- Trasport u Kommunikazzjoni: Kemm hemm ajruplani privati bil-liċenzja?

Liema huma u f'isem min/liema ditta jinsabu reġistrati?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-ajruplani privati (jiġifieri fil- kategorija ta' "general aviation" li għalihom inħarġet liċenzja lill- Operator huma dawn:-

Sabre 65 9H-ABO Eurocereals Co. Ltd.

Piper Navajo 9H-ACF Excelair Services Ltd.

Cessna Caravan II 9H-ACI Excelair Services Ltd.

*.ixSegretarju Parlamentari,Kaz ta' tixhim BRIL,Segretarju Parlamentari,Kaz ta' tixhim FENE,Segretarju Parlamentari,Kaz ta' tixhim SEGRETARJU PARLAMENTARI - KAŻ TA' TIXĦIM

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru: Fid-dawl tal-każ li hemm quddiem il-Qorti dwar allegat att ta' attentat ta' tixħim ta' Segretarju Parlamentari, x'passi se jieħu l-Prim Ministru meta fil-Qorti rriżulta li flok ħa azzjoni mmedjata mal-Pulizija, is- Segretarju Parlamentari kkonċernat għall-ewwel ipprova imewwet kollox?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: M'hemm ebda passi oħra x'jittieħdu.