MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 697 It-Tlieta, 12 ta' Frar, 2002 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 697

It-Tlieta, 12 ta' Frar, 2002

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.01 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tlieta, 12 ta' Frar, 2002

WERREJ

MINUTI 628

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI 628

TQEGĦID TA' KARTI 633

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-KUNSILL NAZZJONALI GĦALL-KULTURA U L-ARTI (KUMITAT)

THE NATIONAL COUNCIL FOR CULTURE AND THE ARTS BILL (COMMITTEE STAGE) 634

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-PATRIMONJU KULTURALI (KUMITAT)

CULTURAL HERITAGE BILL (COMMITTEE STAGE) 646

AĠĠORNAMENT 656

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 661

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduti Nri.

695 u 696 li saru fil-11 u t-12 ta' Frar, 2002, rispettivament, ġew konfermati.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

MINISTERU TAL-FINANZI – TELEPHONES, SAFAR, FUEL U HOSPITALITY - NEFQA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa globali ta' telephones u mobile phones matul is-sena 2001 fil-ministeru, dipartimenti u entitajiet li jaqgħu taħtu?

Kemm kienet in-nefqa globali għas-safar, fuel u hospitality matul l- istess perijodu?

ONOR.

JOSEF BONNICI (Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi) (f'isem il- Ministru tal-Finanzi): Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li sakemm ma ningħatax raġuni għala qed tintalab, ma nara l-ebda skop li tinġabar l- informazzjoni mitluba.

Informazzjoni dettaljata fuq infiq attwali tal-gvern tingħata fir-rapport finanzjarju li t-Teżor jippubblika aktar tard fis-sena.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Joe Mizzi, domanda supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, peress li mistoqsijiet simili qabel kienu jiġu risponduti – kemm meta l-Partit Laburista kien fil-gvern u anke f'din il-leġislatura – nista' nkun naf għalfejn f'daqqa waħda m'humiex qed jiġu risponduti?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Mr Speaker, li nista' ngħid hu li din it-tip ta' mistoqsija saret lil kull ministru u tinvolvi ċertu ġbir ta' informazzjoni li fil-fehma tiegħi jista' jkun hemm skrutinju tiegħu fil-public accounts committee.

Barra minn hekk m'hemmx skop li wieħed jitlef daqshekk żmien biex jiġbor din l-informazzjoni kollha ladarba din imbagħad tkun miġbura fir-rapport finanzjarju ta' kull sena.

Aħna jidhrilna li hemm metodi aħjar kif wieħed jinvesti flus il-poplu u m'għandux għalfejn jaħli r-riżorsi umani u finanzjarji ta' pajjiżna billi jiġbor informazzjoni doppja b'dan il-mod.

MR SPEAKER: L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Ma jidhirlux li b'dan il-mod it-trasparenza li tant jiftaħru biha tan-naħa tal-gvern qed tiġi ostakolata?

Din m'hijiex trasparenza u biex nuri li l-Parlament m'għandux jibqa' sejjer hekk, se ngħajjat quorum.

MR SPEAKER: On a point of order, l-Onor.

Mario Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Mr Speaker, naħseb li s-Sedja għandha tikkonsidra li preżenti hawn għaxar deputati min-naħa tal-gvern, tnejn min-naħa ta' l- oppożizzjoni u hawn it-toroq tal-Belt kollha magħluqa minħabba l-karnival!

MR SPEAKER: Il-Kamra hija sospiża.

Billi kien hemm nuqqas ta' quorum is-seduta ġiet sospiża fis-6.06 p.m. u rriżumiet ħames minuti wara.

MINISTERU GĦAS-SERVIZZI EKONOMIĊI – TELEPHONES, SAFAR, FUEL U HOSPITALITY - NEFQA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet in- nefqa globali matul is-sena 2001 fuq telephones u mobile phones fil- ministeru, dipartimenti u entitajiet li jaqgħu taħtu?

Kemm kienet in-nefqa globali għas-safar, fuel u l-hospitality matul l-istess perijodu?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Sakemm ma ningħatax raġuni għalfejn qed tintalab, ma nara l-ebda skop li tingħata l-informazzjoni mitluba.

Informazzjoni dettaljata fuq infieq attwali tal-gvern tingħata fir-rapport finanzjarju li t-Teżor jippubblika aktar tard fis-sena.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mario Galea, domanda supplimentari.

ONOR.

MARIO GALEA: Mr Speaker, f'diversi lokalitajiet, speċjalment fix- xitwa, isiru ħafna lmenti minħabba li jkun hemm provvista baxxa ta' l- elettriku.

Jidher li waħda mill-problemi li ta' spiss tqum hija l-post fejn tinbena substation.

Jista' l-Ministru jikkonsidra li s-substations jibdew jinbnew taħt l-art bħalma sar fil-power station ta' Delimara li kienet saret fir-roundabout?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: B'mod ġenerali qed jiġi mistħarreġ fejn jistgħu joqogħdu aktar substations.

Per eżempju, f'Imsida Circus hemm substation li tinsab proprju f'nofs ir-roundabout imdawwra bis-siġar u għalhekk qed nagħmlu użu minn post li m'huwiex daqshekk utilizzat u qed niffrankaw li jkollna nieħdu proprjeta` oħra għal dan l-iskop.

Qegħdin ukoll jiġu kkonsidrati postijiet fejn jistgħu jsiru substations taħt l-art pero` rridu noqogħdu attenti li ma jkunx hemm flooding ta' l- ilma tax-xita għax dan jista' jikkaġuna ħsarat kbar.

Jekk nagħmlu substations taħt l-art f'lokalitajiet li m'humiex soġġetti għal dan it-tip ta' flooding, inkunu qed nutilizzaw l-ispazju tagħna aħjar.

MR SPEAKER: L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, jista' l-Ministru jispjega x'inhi s- sitwazzjoni tal-ħaddiema tal-Maltacom li jinsabu preokkupati ħafna għax ma jafux x'se jiġri minnhom u qed jingħad li dawk li ma marrux ma' kumpanniji sussidjari jistgħu jispiċċaw barra?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Mr Speaker, issa morna għall-Maltacom.

B'mod ġenerali nista' ngħid – għax kont nippreferi kieku kelli ċans inġib l- informazzjoni b'mod aktar dettaljat – li meta l-Maltacom ġiet parzjalment privatizzata mill-gvern preċedenti, kien hemm indikat li kienu se jonqsu mill-inqas 500 ħaddiem u dan kien taħt l-amministrazzjonijiet preċedenti.

(Interruzzjonijiet) Issa ma ndawrux id-diskors għax fid-dokument li ġie maħruġ fil-privatisation – l-Onor.

Joe Mizzi jmissu jafu dan għax għalkemm kien bla portafoll, dak iż-żmien kien iħares aktar mill-qrib lejn il- Maltacom – kien hemm indikat dan bl-aktar mod ċar.

(Interruzzjonijiet) Onor. Mizzi, jekk m'għandekx point of order itlaq 'il barra.

MR SPEAKER: Ippermettili ftit, Ministru.

L-Onor.

Mizzi, on a point of order.

ONOR.

JOE MIZZI: L-ewwelnett hawnhekk is-Sedja tiddeċiedi jekk titfax lil xi ħadd 'il barra u mhux il-Ministru.

It-tieni nett, f'din il-Kamra ma tistax tgħid affarijiet li m'humiex veri.

Dak li qed jgħid il-Ministru m'huwiex korrett għax kien hemm ftehim mal-union li ma jitkeċċa ħadd, anzi li dawn il-ħaddiema jiġu offruti jobs oħra.

MR SPEAKER: Il-Ministru qiegħed iwieġeb għall-mistoqsija li saret u jweġibha fuq ir-responsabbilta` tiegħu.

ONOR.

JOE MIZZI: Imma l-Ministru m'huwiex qed jgħid il-verita`.

MR SPEAKER: Kompli Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Mr Speaker, l-Onor.

Joe Mizzi qed jakkużani li jiena gdibt.

Dan m'huwiex veru u nitlob il-protezzjoni tas-Sedja.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom żommu l-ordni.

Issa qiegħed iwieġeb il- Ministru fuq ir-responsabbilta` tiegħu.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jekk l-Onor.

Joe Mizzi nesa dak li kien ikkommetta ruħu dwaru gvern Laburista, nitolbu jġib il-provi u jurihomlna.

(Interruzzjonijiet) Jien qed ngħid li fid-dokument għall-privatizzazzjoni tal-Maltacom taħt gvern preċedenti, kien hemm miktub black on white li se jkun hemm 500 ruħ żejda li jridu jitnaqqsu.

Ma qalx x'se jsir minnhom imma qal li jridu jitnaqqsu. (|nterruzzjonijiet) Mr Speaker, l-Onor.

Interpellant lanqas qed iħallini nirrispondi.

MR SPEAKER: Ministru, indirizza lis-Sedja u kompli bit-tweġiba tiegħek.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Imma l-Onor.

Mizzi għandu ħabta tant jgħajjat li anke meta jkun bla microphone itaqqab widnejn kulħadd!

Jien li qed ngħid hu li l-Maltacom ukoll għaddejja minn proċess ta' diversifikazzjoni ...

(Interruzzjonijiet) Jidher li l-Onor.

Mizzi m'huwiex interessat fir- risposta.

Naħseb li aħjar immur mar-regoli u meta jagħmel xi mistoqsija l- Onor. Mizzi ngħidlu li jekk dak li qed jistaqsi m'huwiex inkluż fil- mistoqsija oriġinali, jagħmel domanda bil-miktub għax minn fuq li qed nipprova nirrispondih fuq xi ħaġa li m'hijiex inkluża fil-mistoqsija oriġinali, qiegħed għaddej bil-kampanja li jtellef u jgħid ħafna ħmerijiet!

Il-verita` hi li l-gvern preċedenti kellu proċess li hu qed jipprova jinsih u dak il-proċess aħna komplejnih.

M'għamilna xejn differenti!

Aħna għadna għaddejjin bil-proċess fejn il-Maltacom qed tiġi diversifikata f'areas ġodda, bħal tal-Go Mobile, per eżempju, fejn żiedet l-impjiegi u mhux naqqsithom, u allura aħna għaddejjin b'dak il-proċess ta' diversifikazzjoni.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' l-Ministru jilluminani ftit x'kienet ir- raġuni li l-industriji li jimportaw is-sors ta' materja prima ta' l-ikel ma ġewx informati li s-supply measure tinvolvi kondizzjoni u protezzjoni fuq ċerta kwantita` u minn fejn?

Dan kif se jeffetwa lil dawn l-industriji u d- diversifikazzjoni tal-prodotti partikolari?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Mr Speaker, nissuġġerilu li din id-domanda verament jagħmilha bil-miktub ħalli nkun nista' nġib ir-risposta mingħand l-entita` konċernata.

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX – TELEPHONES, SAFAR, FUEL U HOSPITALITY - NEFQA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l- Ministru tgħid kemm kienet in-nefqa globali matul is-sena 2001 f'telephones u mobile phones fil-ministeru, dipartimenti u entitajiet li jaqgħu taħtu?

Kemm kienet in-nefqa globali għas-safar, fuel u l-hospitality matul l- istess perijodu?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO (Ministru għal Għawdex): Sakemm ma ningħatax raġuni għalfejn qed tintalab, ma nara l-ebda skop li tinġabar l- informazzjoni mitluba.

Informazzjoni dettaljata fuq infiq attwali tal-gvern tingħata fir-rapport finanzjarju li t-Teżor jippubblika aktar tard fis-sena.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, skond dak li ġie kkomunikat lill-gvern mill-Unjoni Ewropea rriżulta li matul dawn l-aħħar tliet snin f'pajjiżna la kellna strateġija u lanqas kapaċita` amministrattiva f'dak li għandu x'jaqsam ma' żvilupp rurali.

Tista' l-Ministru tgħid x'kienu l- prijoritajiet tagħha wara li ntqal dan u cioe` xi programm qiegħda tħejji biex tiżviluppa dawn iz-zoni rurali fil-gżira t'Għawdex?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Mr Speaker, għar-rigward il-pożizzjoni t'Għawdex vis-à-vis l-Unjoni Ewropea l-ministeru jinsab għaddej b'ħidma sħiħa.

Fil- fatt saru diversi laqgħat - mhux biss mar-rappreżentanti Maltin imma ġiet ukoll ikkummissjonata delegazzjoni minn Brussels biex tagħmel laqgħat speċifiċi - mal-Ministeru għal Għawdex kif ukoll ma' kull dipartiment u wasalna fi stadju fejn iddraftjajna protocol partikolari għal Għawdex li 'l quddiem se jiġi ppreżentat fin-negozjati dwar il-gżira t'Għawdex.

Jidher li kien hemm response tajjeb ħafna minn kull sezzjoni.

Rigward id-domanda supplimentari ta' l-Onor.

Noel Farrugia, il-ministeru qiegħed jipparteċipa f'kull diskussjoni li jkun hemm rigward l-agrikoltura.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Fid-dawl li l-Ministru qed tgħid li se jkun hemm parteċipazzjoni sħiħa u attiva fil-laqgħat u fin-negozjati, bħala on-going f'dak li aħna nifhmu bih bħala żvilupp rurali, hemm xi proġetti maħsuba jew xi kuntratti li ngħataw jew xi konsulenti li ġew integrati fil-ministeru biex jagħtu konsulenzi?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Il-persuna nkarigata minn din il-ħidma huwa d- direttur li huwa responsabbli mill-proġetti u mill-iżvilupp fil-ministeru għal Għawdex.

Dan l-aħħar anke ħriġna sejħiet għal aktar officers fid-dipartiment ta' l- agrikoltura bl-iskop partikolari li jkun jista' jgħin ukoll f'din il-ħidma.

L-għan tagħna hu li dak kollu li jsir għal Malta jsir ukoll għal Għawdex, anzi aktar minn hekk għax Għawdex minnu nnifsu jitlob ċerta partikolarita` li hija speċifika għall-gżira t'Għawdex.

LUKANDA VERDALA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: B'riferenza għall-mistoqsijiet tiegħi dwar il-flus dovuti lill-ex-ħaddiema tal-lukanda Verdala tar-Rabat u l-arranġamenti verbali li kienu saru sabiex wara li tinbiegħ din il-lukanda, il-ħaddiema jitħallsu u għall-fatt li l- GWU ġabret mill-ġdid l-ismijiet u l-ammonti ta' flus dovuti lill-ħaddiema wara l-Ministru nformani li jekk ikun hemm talba mill-GWU f'dan ir-rigward jikkonsidra li jħallas il-pagamenti pendenti, jista' l-Ministru jinformani bil-progress li sar?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Minn informazzjoni li għandi jirriżultali li sal- lum il-Korporazzjoni Maltija għall-Iżvilupp ma rċeviet ebda dokumentazzjoni dwar din il-materja.

Tajjeb ngħid li anke jekk tali dokumentazzjoni tiġi sottomessa, wieħed ma jistax jaqbad u jieħu azzjoni biex isir il-ħlas dovut.

Qabel isir dan irid ikun żgurat li kull azzjoni li tittieħed tkun konformi mal-liġi, anke in vista tal-fatt li f'dan il-każ ikun irid isir użu ta' fondi pubbliċi.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Peress li t-tweġiba ma tispeċifikax x'kontinwazzjoni u x'follow-up se jsir dwar it-talba ta' l-ex impjegati tal- lukanda Verdala, anke tal-GWU, jista' almenu l-Ministru jara jekk hux possibbli li jaħtar persuna biex tikkoordina s-sitwazzjoni li qegħdin jiffaċċjaw dawn il-ħaddiema?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Mr Speaker, jiena mhux persuna nkarigajt imma nkarigajt lill-MDC biex tindaga sewwa, tara jekk hemmx records dwar din il- materja u tiddiskuti wkoll mal-union konċernata, li f'dan il-każ hija l- GWU.

Pero` sfortunatament, allavolja ntqal kemm-il darba li din l- informazzjoni se tintbagħat – hawnhekk qed nirriferu għal meta l-Hotel Verdala kienet għalqet fl-1984, ittieħdet over mill-MDC u kien għad hemm xi pagi dovuti lil dawn il-ħaddiema minn dak iż-żmien – din baqgħet ma ntbagħtitx bil-miktub allavolja kien hemm repeated requests min-naħa tal- korporazzjoni.

Kieku ntbagħtet din l-informazzjoni konna nkunu nistgħu naraw is-sitwazzjoni aħjar u jsir aktar progress.

Pero` nerġa' ngħid li m'hemm l-ebda indikazzjoni fil-Korporazzjoni Maltija għall-Iżvilupp li kien hemm xi ħlas dovut lil dawn l-ħaddiema.

MINISTERU GĦALL-POLITIKA SOĊJALI – TELEPHONES, SAFAR, FUEL U HOSPITALITY - NEFQA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Aġent Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Aġent Prim Ministru jgħid kemm kienet in- nefqa globali fis-sena 2001 f'telephones u mobile phones fil-ministeru, dipartimenti u entitajiet li jaqgħu taħtu?

Kemm kienet in-nefqa globali għas-safar, fuel u l-hospitality matul l-istess perijodu?

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Aġent Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Sakemm ma ningħatax raġuni għalfejn qed tintalab, ma nara l-ebda skop li tinġabar l-informazzjoni mitluba.

Informazzjoni dettaljata fuq infiq attwali tal-gvern tingħata fir-rapport finanzjarju li t-Teżor jippubblika aktar tard fis-sena.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, numru ta' anzjani tilfu l-benefiċċju li kienu jingħataw qabel permezz tas-servizz tat-Telecare minħabba li s- ceiling tagħhom ogħla b'riżultat taż-żidiet li ngħatawlhom.

Jista' l- Ministru jinvestiga din is-sitwazzjoni li qed tiskomoda u tpoġġi f'natura stramba kemm lill-anzjani nfushom kif ukoll lill-familjari tagħhom?

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Le, ma waslitli l-ebda informazzjoni ta' dan it- tip.

Jekk l-Onor.

Interpellant jaf b'xi każ partikolari nitolbu jgħaddili l-informazzjoni.

MINISTERU GĦAT-TRASPORT U KOMUNIKAZZJONI – TELEPHONES, SAFAR, FUEL U HOSPITALITY - NEFQA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa globali matul is-sena 2001 f'telephones u mobile phones fil-ministeru, dipartimenti u entitajiet li jaqgħu taħtu?

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni): Sakemm ma ningħatax raġuni għalfejn qed tintalab, ma nara l-ebda skop li tinġabar l- informazzjoni mitluba.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mario Galea, domanda supplimentari.

ONOR.

MARIO GALEA: Mr Speaker, nixtieq nirriferi għat-triq ta' Ħal Far, li ssemmiet hawnhekk diversi drabi u li s'issa parti minnha biss tlestiet u saret b'mod tajjeb.

Peress li l-parti l-oħra ta' din it-triq qiegħda eżatt mar-runway, hemm il-ħsieb li din tinfetaħ biex il-vetturi li jkunu ġejjin min-naħa ta' Birżebbuġa jkunu jistgħu jgħaddu minnha?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Speaker, meta kien hemm il-programmar ta' reconstruction tat-triq li qed jirriferi għaliha l-Onor.

Galea, kien ġie deċiż li din it-triq tidjieq għall-wisgħa li hemm fil-preżent b'mod li jkun hemm lane f'direzzjoni u lane f'direzzjoni oħra u dan ix-xogħol huwa komplut.

Li fadal issa huwa x-xogħol marbut mad-dwal ta' din it-triq u peress li din hija parallel mar-runway, qegħdin nikkonsidraw - kemm mas- civil aviation kif ukoll ma' l-Enemalta - x'tip ta' liaisoning partikolari jrid isir.

SKEJJEL SPEĊJALI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Marie Louise Coleiro) staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l- Ministru jgħid kemm daħlu studenti ġodda fl-iskejjel speċjali f'dawn l- aħħar sentejn?

Kemm ħarġu studenti minn dawn l-iskejjel?

Kemm kienet l- ispiża kapitali u rikorrenti f'dawn l-iskejjel?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nitlob lill-Onor.

Interpellanti tirriferi l- mistoqsija tagħha lill-ministru konċernat.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Viċi Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 29 ta' l-2002 – Regolamenti ta' l-2002 li jemendaw ir- Regolamenti dwar Sanzjonijiet tan-Nazzjonijiet Uniti fir-rigward ta' Angola.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Louis Galea.

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 36 ta' l-2002 – Ir-Regolamenti tas-sena 2002 biex jemendaw ir-Regolamenti ta' l-1994 tal-Kors għall-Grad ta' Bachelor of Arts in Legal and Humanistic Studies – B.A. Leg. & Hum.

St.;

Avviż Legali Nru 37 ta' l-2002 - Ir-Regolamenti tas-sena 2002 biex jemendaw ir-Regolamenti ta' l-1997 dwar il-kors għall-Grad ta' Doctor of Laws – LLD;

Tagħrif dwar il-programm Socrates ta' l-Unjoni Ewropea, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 31399; u

f'isem il-Ministru ta' l-Intern inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Avviż Legali Nru 31 ta' l-2002 – Regolamenti ta' l-2002 li jemendaw ir- Regolamenti dwar Ħwienet għall-Bejgħ ta' l-Inbid, Birra jew Likuri Spiritużi (Liċenzi, Bonordni u Diċenza Pubblika).

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Speaker, f'isem il-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra: Avviż Legali Nru 30 ta' l-2002 – Avviż ta' dħul fis-seħħ ta' l-Att ta' l-2001 dwar is-Servizzi Veterinarji.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-KUNSILL NAZZJONALI GĦALL-KULTURA U

L-ARTI

THE NATIONAL COUNCIL FOR CULTURE AND THE ARTS BILL

L-Ordni għall-Kumitat ġie moqri.

FIL-KUMITAT

L-Onor.

Michael Bonnici, President tal-Kumitati, jippresjedi.

(Ikompli mit-12 ta' Frar 2002)

Klawsola 28 – Trasferiment ta' Attiv lill-Kunsilli

Clause 28 – Transfer of Assets to the Council

THE CHAIRMAN: Hawn rimarki?

Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, nipproponi din l-emenda:

"K" Klawsola 28 għandha tiġi emendata kif ġej:-

(a) minflok il-kliem fis-subklawsola (2) "f'Ordni magħmula mill- Ministru responsabbli għall-artijiet u ppubblikata fil-Gazzetta" għandhom jidħlu l-kliem "f'Ordni magħmula mill-Ministru responsabbli għall-artijiet f'konsultazzjoni mal-Ministru u ppubblikata fil- Gazzetta.".

"K" Clause 28 shall be amended as follows:-

(a) for the words in subclause (2) "in an Order made by the Minister responsible for lands and published in the Gazette", there shall be substituted the words "in the Order made by the Minister responsible for lands in consultation with the Minister and published in the Gazette".

Sur President, dalgħodu kont qed nispjega l-kontenut ta' din il-klawsola, li toħloq il-mekkaniżmu li bih se jiġu trasferiti l-proprjeta` u l- intrapriżi, l-assets u l-undertakings, kif ukoll l-użu u l- amministrazzjoni, lill-kunsill u lill-korpi magħqudin.

Din il-klawsola tagħmel distinzjoni bejn il-proprjeta` mobbli u dik immobbli.

Għandna paragrafu li jagħti idea dettaljata ta' x'qed nifhmu meta ngħidu "proprjeta`" u "impriżi", meta ngħidu "assets" u "undertakings".

F'din il- klawsola qed jiġi nkorporat il-ħsieb li filwaqt li dejjem, it-trasferiment ta' proprjeta` jsir suġġett għal dawk il-patti u kundizzjonijiet li l- ministru responsabbli jqis meħtieġa, isir ukoll bil-kundizzjoni li l- proprjeta` tkun esklussivament użata għal finijiet kulturali u artistiċi jew inkella għal dawk il-finijiet li huma anċillari għal dan l-iskop.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Kif kien qed jgħid il-Ministru fis-seduta ta' dalgħodu, din hija klawsola importanti.

L-uniku kumment li nixtieq ngħaddi huwa jekk fid-dawl tal-fatt li dawn il-postijiet li qed insemmu jagħmlu parti mill-wirt storiku u kulturali ta' pajjiżna, aħniex qed inħarsu....

Il- Ministru diġa' spjega li dan ma jfissirx li qed nipprivatizzaw din lit- Teatru Manoel, lill-Kavallier ta' San Ġakbu, lil Dar il-Mediterran għall- konferenzi jew lil xi post ieħor.

Li nixtieq nistaqsi lill-Ministru hu - anke jekk hemm klawsoli li jaħsbu għal din il-mistoqsija - x'jiġri, mhux mill-użu u mit-tmexxija tal-post innifsu, imma meta jsir sub-contracting ta' partijiet mill-bini.

Per eżempju żgur li jagħmel sens li f'Dar il-Mediterran ikun hemm mużew ta' l-isptar ta' l-Ordni.

Il-Franċiżi, li f'dan ir-rigward għandhom ħafna inqas wirt milli għandna aħna u żgur li m'huwiex ta' livell artistiku għoli daqs tagħna, irnexxielhom jagħmlu dan.

Iva, ikun jagħmel sens kieku parti minn Dar il-Mediterran għall-Konferenzi tieġi żviluppata b'mod li jerġa' jiġi kkreat l-ambjent ta' sptar li kien hemm fi żmien l-Ordni ta' San Ġwann.

Jekk ikun hemm entita` privata li tkun interessata li tidħol għal din il-biċċa xogħol u allura tkun interessata biss f'parti minn Dar il- Mediterran, fl-istruttura li qed infasslu, x'jiġri?

Ma' min se tinnegozja din l-entita` privata biex tilħaq ftehim dwar kif tiġġestixxi dik il-parti tal-bini?

L-istess jista' jingħad fir-rigward tat-Teatru Manoel, fejn hemm restaurant tal-post, u anke fir-rigward tal-Kavallier ta' San Ġakbu, fejn ukoll hemm café tal-post.

F'dak il-każ, l-arranġamenti kif u ma' min iridu jsiru?

Nixtieq li l-Onor.

Ministru jgħid jekk fl-istrutturi li qed niddiskutu, dak li qed jiġri s'issa huwiex se se jsir b'mod differenti.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-punt ta' partenza ta' din it-tweġiba huwa li dan l- abbozz ta' liġi jaħseb biex il-proprjeta`, it-titolu, l-ownership, jibqa' tal-gvern.

Issa meta l-gvern, permezz ta' din il-liġi, qed jgħaddi l-użu u l-amministrazzjoni ta' l-assi immobbli, anke skond il-liġi ċivili tagħna, dan irid isir skond il-patti u l-kundizzjonijiet li wieħed jagħmel.

Din hija sitwazzjoni Ii diġa' kellna esperjenza tagħha.

Sal-lum, dawn l- entijiet, biex b'intenzjonijiet l-iktar tajba jagħmlu l-aħjar użu ta' l- ispazji li għandhom u anke biex jiggwadanjaw xi flus li jkunu jistgħu jużaw għall-iskopijiet proprji tagħhom, għamlu ftehim kummerċjali ma' entijiet privati, ftehim li sar mingħajr is-sorveljanza tal-gvern.

Ta' min jgħid li f'dawn l-aħħar żminijiet, din il-materja ġiet diskussa anke mad-dipartiment ta' l-artijiet.

L-ewwelnett irrid ngħid li t-trasferiment ta' l-użu u l-amministrazzjoni mhux se jagħmilhom il-Ministru tal-Kultura, imma l-Ministru ta' l-Artijiet.

Meta wieħed jiġi biex jgħaddi dawn it-trasferimenti, jiftiehem dwar il- parametri li fi ħdanhom irid jeżerċita dan l-użu u din l-amministrazzjoni.

Naħseb li l-kundizzjonijiet u l-patti jkun suġġett għan-negozjati li jkunu jridu jsiru bejn id-dipartiment ta' l-artijiet, il-Ministeru tal-Kultura u l-entita` partikolari, bl-iskop li wieħed idaħħal is-sorvelja meħtieġa mingħajr ma jissostiwixxi n-negotiating process, ir-rieda, is-savoir faire ta' dawn l-entijiet b'modli finalment jista' jinċampa xi ftit l-affarijiet.

Jiena nifhem li sal-lum konna qegħdin fl-estrem fejn f'ċertu sens, dawn l- entijiet kienu jinnegozjaw without reference, bħalma ġara fil-każ tas-St.

James Cavalier, fejn ħarġu avviżi biex l-użu u l-amministrazzjoni ta' spazji jingħataw għal finijiet ta' ristorant eċċ, anke jekk finalment, ma ġie konsultat ħadd iktar minħabba l-inesperjenza li għandna f'din il- materja.

Fil-fatt jien sirt naf x'inhuma l-kundizzjonijiet tal-kuntratt post factum, anke għaliex, u forsi hawnhekk tgħallimt ftit mill-esperjenza ta' xi ħaġa li suppost kellha tkun ovvja, li għandu jkun hemm ċerta reference għall-finijiet ta' pariri, li wieħed irid jara l-kuntratt ftit qabel, biex ikun jista' jiflih, u jkun hemm ċertu auditing minn qabel ta' l- affarijiet, ħalli wieħed jikkonferma li l-kundizzjonijiet ikunu fair and reasonable, li ma jkunx hemm sell-out imma jkun hemm xi ħaġa fondata tajba.

Jien naħseb li dan it-tip ta' kundizzjonijiet ikunu jridu jidħlu, kemm fl- istatuti li jingħataw meta eventwalment ikun jista' jingħad li t-Teatru Manoel għandu personalita` ġuridika, u wisq iktar meta wieħed jiddiskuti man-negozjaturi dwar taħt liema kundizzjonijiet se jingħataw l-użu u l- amministrazzjoni ta' dak il-post.

Huwa hawnhekk fejn imbagħad wieħed ikun jista' jikkonsulta.

Jiena ma nsib l-ebda diffikulta` biex ngħaddi dan it-tip ta' drafts lill- oppożizzjoni ħalli tkun tista' tarahom qabel tagħti l-kontribut tagħha.

Nerġa' ngħid li din hija kwestjoni ta' fejn se nsibu l-bilanċ biex minn naħa jkollna l-assikurazzjoni li l-affarijiet qed isiru bil-għaqal, u min- naħa l-oħra ma nidħlux fis-sitwazzjoni fejn nippruvaw inwarrbu l-element ta' riskju kummerċjali u f'idejna ma' jibqagħlna xejn.

Naħseb li huwa f'din il-linja li nista' nwieġeb għall-mistoqsija li saret.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Jiena naċċetta l-ispjega tal-Ministru, u fil-fatt kelli l-ħsieb li anke nagħmel mistoqsija bil-miktub, għax lanqas hu fair li naħseb li l-Ministru jkollu l-informazzjoni li kont se nagħti bħala eżempju.

Jien se nitlob lill-Ministru jivverifika f'mistoqsija bil-miktub, jekk jirriżultax li hu minnu li dan l-aħħar ittieħdet deċiżjoni biex tinbidel il-persuna li kienet tieħu ħsieb ir-restaurant tat-Teatru Manoel.

Milli jidher, il-kuntratt li kellha din il-persuna ġie mitmum qabel iż- żmien u bħala kumpens ingħatat is-somma ta' madwar Lm22,000.

Qed inpoġġi dan bħala mistoqsija għax ma nafx jekk huwiex veru jew le, u għalhekk ma rridx noqgħod fuq xi ħaġa li tista' tkun sempliċiment għajdut.

Sur President, hawn ġew xbajna nitkellmu dwar il-bżonn li nsibu mod ħaj kif nimmaniġġjaw anke proprjeta` li bħalissa, sa ċertu punt, hija mejta, pero' min-naħa l-oħra naħseb li għandna nieħdu l-passi meħtieġa biex ma neqirdux l-ispirtu imprenditorjali, ma noqtlux il-fatt li dawn l-azjendi jew partijiet minnhom ikunu jistgħu jitmexxew fuq bażi kummerċjali.

Waħda mill- problemi li għandna f'pajjiżna, peress li huwa gżira żgħira, huwa li r- relazzjonijiet inter-personali u inter-familjari huma ferm iżjed b'saħħithom mill-istituzzjonijiet u mil-liġijiet.

Dan m'iniex qed ngħidu jien, imma jgħiduh l-istudji li saru fuq fuq gżejjer żgħar u stati żgħar bħal tagħna.

Probabbilment, din il-konklużjoni hija kemmxejn esaġerata, pero' huwa veru li f'pajjiżna, huwa faċli li l-kuntatti personali jieħdu sopravvent fuq ħaġa oħra.

Għalhekk huwa mportanti li jkollna dawn l- arranġamenti istituzzjonali li semma' l-Ministru, u kif qal hu, wieħed jipprova jilħaq bilanċ bejn tmexxija imprenditorjali fuq bażi kummerċjali u bejn il-mod ta' kif l-affarijiet, għallinqas isiru fuq level playing ground, ħalli kull min jissogra jidħol għal biċċa xogħol bħal din, iva, jagħmel il-kuraġġ, imma f'parametri aċċettabbli u diċenti.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, ovvjament, biex inkun nista' nagħti d- dettalji dwar il-kwestjoni tar-restaurant tat-Teatru Manoel, ikolli nistaqsi, pero' f'dan l-istadju ngħid li iva, il-kuntratt li kellu l- operatur tar-restaurant ġie mitmum għal raġunijiet li l-management ħass li kienu meħtieġa.

Ma niftakarx bi preċiżjoni x'kienu ċ-ċirkostanzi, pero' jidher li ntlaħaq ftehim bejn il-management tat-Teatru Manoel u l-operatur biex dan ta' l-aħħar iħalli fir-restaurant proprjeta` mobbli u affarijiet oħra li hu kien għamel u xtara, biex jintużaw minn min kien se jmexxi lir- restaurant warajh.

Fir-rigward ta' din il-kwestjoni, għalkemm kien hemm mument fejn kont qed ningħata informazzjoni, f'ċertu sens ma stajtx ...

Per eżempju li stajt nagħmel kien li nwaqqaf kollox, nidħol fil-kwestjoni u nawtorizza jien bid- dettal eċċ., pero' ma niftakarx li formalment kien hemm xi talba jew xi riferenza min-naħa tal-management tat-Teatru Manoel lill-uffiċju tal- permanent secretary, biex aħna nidħlu f'din il-kwestjoni.

Jista' jkun li l- obbligu tagħna kien li nidħlu, pero' rigward id-dettalji, ikolli nitlob it- tagħrif meħtieġ mingħand l-awtoritajiet konċernati.

Sur President, nixtieq nirtira l-emenda li qrajt għal klawsola 28, għax fl- ewwel subklawsola rrid inżid dak il-kliem li rriferejt għalih dalgħodu.

F'subklawsola (1), fir-rigward tat-trasferiment ta' l-assi mobbli, qed ngħidu li dawn ikunu "trasferiti lil u jiġu vestiti fil-Kunsill taħt l- istess titolu li bih kienu miżmuma mill-Gvern minnufih qabel dik id-data.". dan ifisser li per eżempju s-siġġijiet li hemm f'Dar il-Mediterran se jiġu vestiti fil-kunsill u mhux fl-entita` li qed tmexxi Dar il-Mediterran.

L- intenzjoni m'hijiex din, jew inkella li imbagħad, il-kunsill ikollu jerġa' joqgħod ivestihom.

F'subklawsola (2), li jitkellem dwar proprjeta` immobbli, fl-abbozz pubblikat qed jingħad li dawn "ikunu vestiti fil-Kunsill jew fil-korp magħqud jew entita` li jkunu hekk imsemmija f'dik l-ordni magħmula mill- imsemmi Ministru".

Għalhekk, f'subklawsola (1) ta' klawsola 28 qed inżid li dawn jiġu vestiti fil-kunsill jew fil-korp magħqud jew fl-entita` kif indikat mill-ministru, jiġifieri l-assi mobbli li hemm fit-Teatru Manoel jiġu trasferiti fl-istess teatru, u l-istess għal dawk li hemm f'Dar il- Mediterran u f'St. James Cavalier, għax inkella, kif diġa` għedt, bil-mod ta' kif qiegħda miktuba subklawsola (1), dawn jiġu vestiti proprju fil- kunsill innifsu.

Għalhekk naħseb li fir-rigward tat-trasferiment, subklawsoli (1) u (2) ta' klawsola 28 għandhom ikunu jaqraw l-istess, jiġifieri li t-trasferiment isir lill-kunsill jew lill-korp jew entita` kif indikat mill-ministru.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Sur President, għalkemm dan li għadu kif qal il- Ministru jagħmel sens, pero' nixtieq inqajjem ċerti punti li rridu naħsbu fihom iktar milli fil-qafas tal-liġi, speċjalment meta niġu biex niddiskutu xi ħaġa bħat-Teatru Manoel, fejn minbarra proprjeta` mobbli u immobbli, hemm affarijiet oħra bħal per eżempju kostumi, arkivji sħaħ ta' ħafna partituri u kompożizzjonijiet mużikali.

Allura naħseb li huwa mportanti ħafna li issa li se jsir dan il-pass, isiru inventarji serji ta' x'hemm f'dawn il-postijiet.

Iva, għandna nieħdu l-opportunita` biex nagħmlu inventarju b'mod sistematiku ta' x'jeżisti f'Dar il-Mediterran, fit-Teatru Manoel u f'entitajiet oħra bħal dawn.

Jiena nawgura li jsir pass tajjeb ħalli niftħu paġna ġdida u ma nkomplux nimxu kif imxejna sa issa, jiġifieri b'mod li mhux dejjem kien serju, iktar u iktar peress li qed nitrattaw fuq parti daqshekk importanti mill-wirt storiku u kulturali tagħna, li sfortunatament kultant kienu mobbli żżejjed għax spiċċaw fejn mhux suppost li kellhom imorru.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: M'hemmx dubju li dak li qed jgħid l-Onor.

Bartolo huwa esiġenza importanti ħafna.

Hija wkoll il-policy u l-prattika normali li meta jsiru dan it-tip ta' trasferiment minn gvern għal xi entita`, anke jekk tkun entita` pubblika, dan isir b'mod formali u fost il-formalitajiet, ikun hemm ukoll inventarju dettaljat li jkun irid jiġi wkoll verifikat.

Sur President, se nipproponi mill-ġdid l-emenda għal klawsola 28.

"K" Klawsola 28 għandha tiġi emendata kif ġej:-

(a) minflok il-kliem fis-subklawsola (1) "jiġu vestiti fil-Kunsill taħt l-istess titolu" għandhom jidħlu l-kliem "jiġu vestiti fil- Kunsill jew fil-korp magħqud jew entita' kif indikat mill-Ministru"; u

(b) minflok il-kliem fis-subklawsola (2) "f'Ordni magħmula mill- Ministru responsabbli għall-artijiet u ppubblikata fil-Gazzetta" għandhom jidħlu l-kliem "f'Ordni magħmula mill-Ministru responsabbli għall-artijiet f'konsultazzjoni mal-Ministru u ppubblikata fil- Gazzetta.".

"K" Clause 28 shall be amended as follows:-

(a) for the words in subclause (1) "vested in the Council under the same title" there shall be substituted the words "vested in the Council or in the body corporate or entity so designated by the Minister"; and

(b) for the words in subclause (2) "in an Order made by the Minister responsible for lands and published in the Gazette", there shall be substituted the words "in the Order made by the Minister responsible for lands in consultation with the Minister and published in the Gazette".

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi l-emenda l-ġdida kif imressqa u moqrija mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda "K" għaddiet nem. con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 28 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 28, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata ssir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 29 – Kif jiftehmu l-liġijiet eċċ.

Clause 29 – Construction of Laws etc.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, din hija klawsola ta' natura pjuttost teknika legali, fejn permezz tagħha qed jiġi stabbilit kwalunkwe regolament, ordni, sentenza, digriet, award, kuntratt eċċ., li jkun jeżisti minnufih qabel id-data tad-dħul fis-seħħ ta' din it-taqsima, li jaffettwa jew ikun konness ma' xi waħda mill-proprjetajiet jew intrapriżi trasferiti lill-kunsill b'dan l-abbozz jew taħtu, jibqa' jkollu seħħ u effett kontra jew favur il-kunsill, u għandu jkun fis-seħħ liberament u effettivament bħallikieku minflok il-gvern jew l-awtorita` tal-gvern kien hemm l-imsemmi kunsill.

Naturalment, hemm kuntratti, jista' jkun hemm sentenzi, proċeduri jew xi affarijiet bħal dawn, jista' jkun hemm kawżi pendenti, li dwar dawn irrid nistaqsi għax ma nafx jekk hemmx, li jkunu saru jew kontra l-gvern jew mill-gvern.

Ovvjament, f'ċertu sens, il-gvern se joħroġ direttament barra mix-xena.

Dan ifisser li dawk il-proċeduri kollha li laħqu saru sad-data tad-dħul fis- seħħ ta' dan l-abbozz, jirithom il-kunsill, jiġifieri bħalma se jiġu trasferiti lilu l-affarijiet l-oħra, se jiret ukoll id-drittijiet u l- obbligi.

Jekk hemm min għandu jħallas lill-gvern talli per eżempju uża Dar il-Mediterran, f'din il-liġi qed ngħidu li avolja l-kuntratt kien sar mad- dipartiment jew mal-gvern, id-dritt tal-ħlas issa jappartjeni lill-kunsill.

U l-istess viċi versa, jiġifieri jekk il-gvern għandu jħallas lil xi ħadd għal servizzi li jkunu ingħataw lil dawn l-entijiet, dawk l-obbligi se jirithom il-kunsill ukoll.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Allura dan japplika anke jekk baqa' xi kawżi pendenti fuq partijiet tal-proprjeta` tat-Teatru Manoel, ma' familja li kienet tgħix fil-post?

Skond dak li qed jgħid jgħid il-Ministru, qed nifhem li jkun il-kunsill li....

ONOR.

LOUIS GALEA: Iva, u fil-fatt fil-klawsola li jmiss se nitkellmu dwar kawżi.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 29.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 29 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 30 – Dispożizzjonijiet Transitoriji.

Clause 30 – Transitory provisions.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, subklawsola (1) ta' din il-klawsola qed jistabbilixxi l-prinċipju li dak li jkun inbeda taħt l-awtorita` tal- gvern qabel id-data tad-dħul fis-seħħ ta' dan l-att, u li jkollu x'jaqsam mar-responsabbiltajiet li qed jiġu trasferiti lill-kunsill, se jkompli jitwettaq u jiġi mitmum mill-kunsill jew kif awtorizzat minnu.

Subklawsola (2) jitkellem proprju dwar kawżi pendenti qabel id-dħul fis- seħħ ta' dan l-abbozz.

Fejn ikun hemm proċedimenti legali pendenti li fihom il-gvern ikun parti, qed ngħid li l-gvern se jiġi sostitwit bil- kunsill.

Dan il-paragrafu jgħid li l-kunsill għandu, sa mid-data hawn imsemmija, jiġi sostitwit f'dawk il-proċedimenti għall-gvern jew inkella jsir parti minnhom.

F'subklawsola (3), il-Ministru qed jiġi mogħti s-saħħa li b'ordni, jista' jagħmel provvedimenti inċidentali jew konsegwenzjali jew supplimentari, li jistgħu jkunu meħtieġa għall-fini li jiddetermina l-attiv trasferit lill- kunsill b'dan l-abbozz, u jiżgura u jagħti kull effett lit-trasferiment ta' proprjeta` jew intrapriżi jew kull dritt jew responsabbilta` lill-kunsill.

Din hija klawsola li nsibuha f'dawk il-liġijiet li jagħmlu trasferiment minn sistema għall-oħra, minn awtorita` għal oħra.

In between, il-ministru konċernat ikollu dan l-empowerment li jagħmel ordnijiet biex dak li qed tipprevedi l-liġi jkun jista' jitwettaq, filwaqt li jkun hemm ħwejjeġ li jkunu jridu jsiru ad hoc għal dak il-perjodu partikolari ta' transizzjoni, u allura jrid ikun hemm xi ħadd li jkollu l-legalita` li jagħmilhom.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Ma naf iniex out of order, imma per eżempju fil- kalendarju kulturali, il-festival ta' l-għana u tal-jazz saru appuntament annwali.

Forsi din m'hijiex il-klawsola rilevanti biex niddiskutu xi ħaġa bħal din, imma jien nixtieq inkun naf x'se jkunu l-arranġamenti, fis-sens li s'issa, f'każ minnhom kien hemm persuna waħda li torganizza kollox u f'każ ieħor, minkejja li hemm forma ta' struttura, jispikka s-sehem ta' individwu partikolari.

Dawn ma jaqgħu taħt l-ebda entita` li qed insemmu, kemm fl-ewwel skeda kif ukoll fit-tieni skeda.

Qajjimt dan il-punt għax dawn il-festival huwa tnejn mill-attivitajiet li probabbilment il-kunsill probabbli se jassumi r-responsabbilta` li jorganizzahom, jiġifieri dak li qabel kien isir bejn id-dipartiment u l-organizzatur, issa nassumi li se jibda jsir bejn il-kunsill u l-persuna konċernata.

Nassumi wkoll li l-vot kien ġej mill-general culture activities, il-line item li għandna hemmhekk.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Huwa preċiżament hekk.

Sal-lum, il-festival ta' l- għana, il-jazz festival, u f'ċertu sens anke l-festival kanzunetta għall- Ewropa, minkejja li għandu line item għalih, jaqgħu direttament taħt ir- responsabbilta` tad-dipartiment tal-kultura.

Issa dawn se jsiru responsabbilta` tal-kunsill.

Forsi wieħed jistaqsi jekk hemmx garanzija Ii dawn l-attivitajiet se jibqgħu jittellu.

Għalkemm bil-liġi m'aħniex qed ngħidu li iva, se jibqu jsir, se norbtuhom b'liġi mal-kunsill.

Jiena nispera li dan il-kunsill jagħmilhom iktar sostenibbli.

Jiena naqbel li dawn il-festivals għandhom isiru b'mod iktar organizzat, speċjalment il- jazz festival, fejn hemm il-possibilta` li kummerċjalment ntejjbu xi ftit ir-rendiment.

Iva, ikolli ngħid li dawn il-festivals jiddependu minn persuna waħda, pero' naħseb li kieku ma jkunx hemm dik il-persuna mimlija entużjażmu u esperjenza, ikun diffiċli...

Nerġa' ngħid li min se jmexxi lil dan il- kunsill u biħsiebu jċaqlaq l-affarijiet, għandu joqgħod attent li jkollu l- garanzija, sa fejn hu umanament possibbli, li se jċaqlaq għall-aħjar, għax ormai, kemm il-festival ta' l-għana kif ukoll il-jazz festival, għandhom ċertu rikonoxximent fost il-pubbliku, it-tnejn li huma rabbew ċertu segwitu u ntogħġbu.

Għalhekk l-isforzi jridu jsiru biss biex nassiguraw li dawn il- festivals ikunu aħjar.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 30.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 30 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata ssir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 31 – Persuni li Jitqiesu Bħala Uffiċjali Pubbliċi

Clause 31 – Persons Deemed Public Officers

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Din il-klawsola rriferejna għaliha wkoll dalgħodu, u permezz tagħha qed nirrendu lill-membri tal-kunsill, lill-uffiċjali u lill- impjegati kollha bħala li jkunu uffiċjali pubbliċi għall-finijiet tal- kodiċi kriminali, anke jekk ikunu persuni li qatt ma kienu uffiċjali pubbliċi skond it-tifsira li tagħti l-kostituzzjoni, jew ikunu mpjegati li ġew ingaġġati mill-kunsill li jkun qed jimpjega persuni miegħu imma mhux bħala public officers.

Għall-finijiet tar-responsabbiltajiet fil-qadi tad- dmirijiet ta' dawn l-impjegati, hemm l-istess sanzjonijiet li tistabbilixxi l-kodiċi kriminali għall-uffiċjali pubbliċi.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Jiġifieri anke dawk impjegati fuq bażi kuntrattwali, bħal per eżempju d-direttur eżekuttiv li jiġi ngaġġat fuq kuntratt ta' tliet snin jew ħames snin, qed jintrabtu bi klawsola bħal din.

ONOR.

LOUIS GALEA: Ir-risposta hija fl-affermattiv.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 31.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 31 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata ssir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 32 – Setgħa li jsiru Regolamenti.

Clause 32 – Power to make Regulations.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, din hija the enabling clause, jiġifieri l-għajn li minnha toħroġ is-setgħa tal-ministru li jagħmel regolamenti.

L-ewwelnett, b'konsultazzjoni mal-kunsill, il-ministru jista' jagħmel regolamenti dwar xi funzjoni tal-kunsill u dwar kulma hemm preskritt taħt dan l-abbozz.

Fil-kors tal-qari ta' l-abbozz ta' liġi, insibu diversi klawsoli li jitkellmu dwar kif jiġi preskritt taħt dan l- abbozz.

Huwa imbagħad hawnhekk li ngħidu li preskritt tfisser permezz ta' regolamenti.

F'din il-klawsola qegħdin ngħidu li l-Ministru se jkun jista' anke jemenda l-iskeda, pero' hawnhekk trid issir emenda għax skedi hemm tnejn, u allura rridu ngħidu "l-iskedi li jinsabu ma' dan l-att".

Jistgħu jinħolqu entijiet oħra jew jista' jkun hemm inqas entijiet minħabba l-assorbiment ta' diversi entijiet f'xi enti waħda.

Ħadd ma jaf x'jista' jsir, jiġifieri dawn iż-żewġ skedi m'humiex bħaż-żewġ twavel ta' Mose`, u jistgħu jinbidlu.

Subklawsola (3) tispeċifika oqsma partikolari li huma suġġetti wkoll għar- regolamentazzjoni.

Dawn huma kollha regolamenti li jsiru bħala avviż legali, jitpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra u jkunu leġislazzjoni sussidjarja suġġetta għall-iskrutinju tal-Parlament.

L-ewwel qasam li qegħdin nipprospettaw huwa regolamenti dwar proċeduri amminstrattivi u organizzattivi li għandhom jiġu segwiti mill-kunsill, mid-direttur eżekuttiv u minn kull entita` msemmija f'xi waħda mill-iskedi ta' dan l- abbozz.

Dan qed isir biex anke ċerti issues Ii tqanqlu f'din id- diskussjoni, jekk wieħed iħoss il-bżonn li jirregolamentahom, ikun jista' jagħmel dan.

Imbagħad hemm regolamenti dwar skemi għal fini ta' finanzjament jew sussidjar ta' programmi, inizjattivi u avvenimenti kulturali u artistiċi.

Din il-parti tirreferi għal dak li tkellimna dwaru fil-klawsola 7.

Fir-rigward ta' paragrafu (ċ) ta' din is-subklawsola, fejn jingħad li "kull ħaġa li għandna x'taqsam ma' l-uffiċjali u l-impjegati tal-kunsill", se nressaq emenda biex inżidu "kull ħaġa li għandha x'taqsam ma' l-infiq, id- dħul tal-kunsill, l-estimi u l-kontijiet tiegħu u l-verifika tagħhom", ħalli nassiguraw li jekk fil-kors ta' l-esperjenza, jirriżulta li jkun hemm bżonn ta' interventi ta' superviżjoni aħjar jew inkella ta' informazzjoni, diġa' jkun hemm il-vires fil-liġi prinċipali biex dak ikun jista' jsir.

Għalhekk nipproponi din l-emenda għal klawsola 32.

"L" Klawsola 32 għandha tiġi emendata kif ġej:-

a) fis-subklawsola (2) minflok il-kliem "jemenda l-Iskeda" għandhom jidħlu l-kliem "jemenda l-Iskedi"; u

b) fis-subklawsola (3) wara l-paragrafu (ċ) għandu jidħol il-paragrafu ġdid li ġej:-

"(d) kull ħaġa li għandha x'taqsam ma' l-infiq u d-dħul tal-Kunsill, l- estimi u l-kontijiet tiegħu, u l-verifika tagħhom.".

"L" Clause 32 shall be amended as follows:-

a) in subclause (2) for the words "amend the Schedule" there shall be substituted the words "amend the Schedules"; and

b) in subclause (3) after paragraph (c) there shall be added the following new paragraph:-

"(d) any matter related to the expenditure and income of the Council, its estimates and accounts, and their verification.".

THE CHAIRMAN: Hawn rimarki?

L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Irrid ngħaddi kumment biex anke norbot ftit ma' dak li konna qed ngħidu qabel dwar il-jazz festival u l-festival ta' l- għana.

Jien qed nifhem li bil-qafas ta' relazzjoni li qed niddiskutu bejn il-ministru u l-kunsill, u anke fid-dawl ta' dak li hemm fi klawsola 9, nassumi li jkun in order li l-ministru jista' jesprimi - mhux kwestjoni ta' x'inhi x-xewqa personali tiegħu - li per eżempju waħda mid-direttivi bil-miktub lill-kunsill hi li l-festival ta' l-għana u l-jazz festival jibqgħu jsiru.

Qed nifhem li f'dan il-każ, hija xi ħaġa formali u li tista' ssir.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, klawsola 9 hija ftit differenti minn xi klawsoli li nsibu f'liġijiet oħra, għax fid-diversi liġijiet fejn twaqqaf per eżempju regolatur, hemm speċifikat li d-direttivi jistgħu jkunu biss dwar policy.

Meta f'din il-Kamra għaddejna klawsola 9, proprju ddiskutejna internament.

Kieku kellna nħalluha biss dwar policy, il-gvern jiġi eżawtorat milli jesprimi direzzjoni u jordna li l-festival ta' l-għana jsir.

Jista' jkun hawn kunsill li ma jkunx jaqbel li dan il-festival isir, u jekk xi ħadd jinsisti, l-kunsill ikun jista' jgħid li dik m'hijiex il- policy imma hija xi ħaġa dettaljata.

Għalhekk fi klawsola 9 assigurajna ...

Ovvjament dejjem se jkun hemm xi ftit esitazzjoni, u żgur li jkun hemm min jistaqsi jekk il-ministru huwiex se jibda jiddetta lill-kunsill xi jnkanta u ma jkantax, pero` imbagħad irid ikun hemm ċerta fiduċja, jiġifieri jekk il-ministru se jagħti direttivi li huma stupidi, naħseb li jkun hemm l-opinjoni pubblika u tan-nies konċernati li jissanzjonawh.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi l-emenda kif imressqa u moqrija mill- Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-Emenda "L" għaddiet nem. con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 32 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 32, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, se nressaq emenda għal klawsola 16.

THE CHAIRMAN: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Se naqra issa l-emenda għal klawsola 16.

"M" Minflok paragrafu (a) ta' subklawsola (6) ta' klawsola 16 għandu jidħol dan li ġej:-

"Kap. 93.

(a) Għall-għanijiet ta' l-Ordinanza dwar il-Pensjonijiet, l- emolumenti pensjonabbli ta' dak l-uffiċjal pubbliku meta jirtira għandhom jitqiesu li jkunu l-emolumenti pensjonabbli li jitħallsu lil xi uffiċjal fis-servizz tal-Gvern fi grad u f'livell inkrementali li jikkorrispondi għall-kariga li jkollu l-uffiċjal meta jirtira minn mal- Kunsill.".

"M" For paragraph (a) of subclause (6) of clause 16 there shall be substituted the following:-

"Cap.

(a) For the purposes of the Pensions Ordinance the pensionable emoluments of such public officer on retirement shall be deemed to be the pensionable emoluments payable to an officer in Government service in a grade and at an incremental level corresponding to the post and incremental level at which the officer retires from the Council.".

Sur President, jekk wieħed jara paragrafu (a) ta' subklawsola (6) ta' klawsola 16 isib li fis-sustanza qed ngħidu l-istess ħaġa, għax fi klawsola 16 kif għaddejniha qegħdin ngħidu "għall-finijiet ta' dan l-artikolu", u issa qed ngħidu "għall-finijiet ta' l-ordinanza dwar il-pensjonijiet".

Ovvjament, din il-klawsola din il-parti tapplika biss għall-ordinanza dwar il-pensjonijiet, u issa, b'din l-emenda, qed nispeċifikawha.

Imbagħad qed nużaw terminoloġija ftit differenti meta qed ngħidu li l-gradi u s-salarji jkunu kklassifikat skond l-iktar grad korrispondenti u livelli inkrementali fis-servizz mal-Gvern ta' Malta, b'riferenza għal abbiltajiet eċċ., u għalhekk qed nagħmlu lil din il-klawsola iktar preċiża biex tirrifletti d- diċitura teknika li għandha x'taqsam mal-mod ta' kif fil-livell ta' l-MPO, wieħed jistabbilixxi l-grad u f'liema livell inkrementali tkun tikkorrispondi l-kariga.

Li qegħdin ngħidu hawnhekk huwa li meta persuna li tkun ilha taħdem mal- gvern sa minn qabel l-1979, issir impjegata permanenti tal-kunsill, imbagħad hemmhekk ikollha l-avenues of promotion tagħha, xorta se jinżamm id-dritt li wieħed jibqa' jagħmel paragun bejn is-salarji, il-gradi u d- diversi increments tal-gvern u dawk li qed isegwu fil-kunsill, biex ħadd ma joħroġ out of line iktar milli suppost.

Il-manjiera ta' kif se tiġi applikata l-ordinanza dwar il-pensjonijiet m'hijiex qiegħda tinbidel bl-ebda mod.

Lanqas is-somma m'hi qed tinbidel, għax huwa d-dritt ta' l-uffiċjal pubbliku li jagħżel jekk iridx jieħu d- dritt tiegħu f'pensjoni jew iridx ibigħ parti minnu u l-bqija jieħdu f'pensjoni.

Dak mhux qed jiġi mimsus.

Hawnhekk mhux qed immissu xi artikolu fl-ordinanza tal-pensjonijiet.

Dan li qed ngħid s'issa huwa regolat b'subartiklu (a) ta' artiklu 8 ta' l-ordinanza tal-pensjonijiet, li jippermetti dan l-eżerċizzju li qed nagħmlu hawnhekk.

Ovvjament, hawnhekk, il-mod ta' kif wieħed jiggarantixxi d-drittijiet tal-pensjoni ta' uffiċjali pubbliċi meta jiġu trasferiti għal ma' dawn l-entijiet huwa ħafna iktar spelled out.

Minn hawn u ftit taż-żmien ieħor, il-Kamra se jkollha l-opportunita` li tiddiskuti fid-dettal dan is-suġġett, għax se jitressqu emendi għall- ordinanza dwar il-pensjonijiet, biex ċerti affarijiet li sal-lum, ġieli jitqanqal dubju dwarhom, kemm minn min japplika dik l-ordinanza kif ukoll minn bnadi oħra, jiġu settled darba għal dejjem, u b'hekk ikun hawn framework fl-ordinanza tal-pensjonijiet li tirrinforza dak kollu li sar f'dawn id-diversi liġijiet, filwaqt li jitpoġġa kwadru ċar ħalli ma jkunx hemm varjazzjoni minn liġi għall-oħra.

Kultant tista' tibdel kelma 'l hawn u kelma 'l hinn, u b'hekk is-sitwazzjoni tkun iċċarata.

Pero' dak ikun suġġett ta' abbozz ta' liġi li jressaq il-Ministru tal-Finanzi.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nifhem li hawnhekk qed nidħlu f'dik is-sezzjoni ta' ħaddiema li kienu ngaġġati ma' korpi parastatali jew ma' kumpanniji pubbliċi, imbagħad ġew trasferiti għal mal-gvern jew għal ma' korp bħalma huma l-Junior College jew l-Universita`, u s'issa, x'ġara mid-dritt tal- pensjoni tagħhom kienet issue pjuttost griża.

Hawnhekk dan qed jiġi ċċarat, pero' imbagħad nifhem li anke l-liġi tal-pensjonijiet innifisha trid tiġi ċċarata.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Biex il-gvern jittratta dan it-tip ta' każijiet, bħal l-Universita`, il-Junior College, l-Enemalta u entijiet oħra, kien diġa' emenda l-ordinanza dwar il-pensjonijiet u żied anke subartiku (a) ta' artiklu 8 ġdid.

Dan kien jgħid li lill-uffiċjali pubbliċi li jieħdu impjieg permanenti ma' entita` pubblika, jibqgħalhom id-dritt għall- pensjoni u għall-gratuity, filwaqt li l-liġi dwar il-widows and orphans tipprovdi għalihom ukoll, basta jkun ġie segwit ċertu proċess.

U dak il- proċess kien tfassal biex tiġi assigurata t-trasparenza fil-mod ta' kif din issir, fiwaqt li ried isir ordni lill-President ta' Malta, li jiġi pubblikat fil-gazzetta tal-gvern, li jiddikjara dik l-entita` bħala entita`li l-impjegati tagħha jikkwalifikaw għal dawk il-benefiċċji taħt l- ordinanza.

Pero' dak l-artiklu ma kienx stabbilixxa b'mod ċar fuq xiex se tiġi kalkolata l-pensjoni ta' dawn l-uffiċjali, ladarba dawn ma baqgħux jaħdmu ma' dak id-dipartiment.

Għakemm hemm indikazzjoni, baqa' ma ġie definit xejn.

Issa l-liġijiet li għaddew minn wara dik tal-Malta Tourism Authority 'l hawn, bdew jiċċaraw dan, bdew jgħidu li l-ewwelnett, l-ebda pensjoni taħt l-ordinanza ma titħallas lil dawn l-impjegati ma tista' tkun kalkolata fuq salarju massimu ta' iktar minn tat-tielet grad.

Barra minn hekk, dik l- entita` pubblika għandha l-obbligu li tirrifondi lill-gvern id-differenza bejn it-2/3 fuq l-aħħar salarju li dak l-uffiċjal pubbliku kellu qabel spiċċa minn ma' l-entita`, u l-pensjoni li se tibqa' toħroġ mit-teżor u garantita taħt il-kostituzzjoni tagħna, li se titħallas lil dak l-uffiċjal in vista tal-promozzjoni u s-salarju ġdid li kellu, promozzjoni li basta ma tkunx teċċedi t-tielet grad.

Din hija l-pożizzjoni sal-lum, b'dawn id-diversi liġijiet li għaddejna sal- lum.

Issa meta l-gvern iressaq l-abbozz li se jiċċara iktar din il- kwestjoni, se jkun hemm kumplikazzjonijiet oħra li wieħed ikun jista' jiddibattihom f'dak l-istadju, pero' kwestjonijiet li ma jolqtux lil dawn l- impjegati.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi l-emenda kif imressqa u moqrija mill- Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-Emenda "M" għaddiet nem. con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 16 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 16, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

KLAWSOLA ĠDIDA 33

NEW CLAUSE 33

ONOR.

LOUIS GALEA: Nitlob il-permess biex inressaq klawsola 33 għall- Ewwel Qari.

L-Iskrivan tal-Kamra qara n-nota marġinali, u l-Klawsola tqieset li nqrat l- Ewwel Darba, skond l-Ordni Permanenti Nru 101.

ONOR.

LOUIS GALEA: Nipproponi t-Tieni Qari ta' klawsola ġdida 33.

"N" (a) Minnufih wara klawsola 11 għandha tidħol din il-Klawsola Ġdida:

"Forum Nazzjonali.

(1) Il-Ministru għandu, darba kull sentejn, ilaqqa' Forum Nazzjonali għall-Kultura u l-Arti, fejn jistieden il-parteċipazzjoni fih tal-Kunsill u ta' l-uffiċjali tal-Kunsill, dipartimenti u entijiet oħra tal-Gvern, rappreżentanti tal-Kunsilli Lokali, għaqdiet mhux governattivi u dawk volontarji, istituzzjonijiet edukattivi, kulturali u artistiċi sew pubbliċi sew privati, kif ukoll rappreżentanti tas- setturi turistiċi, kummerċjali u tal-mezzi ta' komunikazzjoni awdjo- visivi, u kull parti oħra li turi bil-miktub lill-Ministru li għandha interess.

(2) Il-Forum għandu jiddiskuti l-politika nazzjonali dwar il-kultura u l-arti kif tkun fis-seħħ minn żmien għal żmien, kif ukoll l-istat tal-kultura u l-arti b'mod ġenerali wara li jisma' rapport dwarhom li jkun imħejji mid-Direttur Eżekuttiv.

(3) Il-Ministru għandu jirregola l-proċeduri tal-Forum u jaħtar il- President tiegħu.

(4) Il-proċeduri tal-Forum għandhom ikunu ppubblikati u jiġu mibgħuta lill-Ministru.

(5) Il-Ministru għandu jagħti avviż pubbliku bil-quddiem mill-anqas xahar qabel ma jiltaqa' l-Forum."; u

(b) Klawsola 12 għandha tiġi enumerata mill-ġdid bħala klawsola 13 u l-klawsoli sussegwenti jiġu hekk ukoll enumerati mill-ġdid.

"N" (a) Immediately after clause 11 there shall be inserted the following New Clause:

"National Forum.

(1) The Minister shall, once every two years, convene a National Forum for the Culture and the Arts inviting the participation therein of the Council and its officers, Government departments and entities, representatives of Local Councils, non-governmental and voluntary organisations, educational, cultural and artistic institutions whether public or private, as well as representatives of the tourist, commercial and the audio-visual communications media sectors, and any other parties registering their interest in writing with the Minister.

(2) The Forum shall discuss the national cultural and arts policy in force from time to time, and the state of culture and the arts in general after hearing a report thereon prepared by the Executive Director.

(3) The Minister shall regulate the proceedings of the Forum and appoint its Chairperson.

(4) The proceedings of the Forum shall be published and transmitted to the Minister.

(5) The Minister shall give advance public notice at least a month before the meeting of the forum."; and

(b) Clause 12 shall be renumbered clause 13 and the subsequent clauses shall be renumbered accordingly.".

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi li klawsola ġdida 33 tiġi moqrija t-Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u klawsola ġdida 33 ġiet moqrija t-Tieni Darba.

ONOR.

LOUIS GALEA: Nipproponi li klawsola ġdida 33 tkun tifforma parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Hawnhekk, Sur President, adottajna l-proposta li għamel l-Onor.

Bartolo iktar kmieni fid-diskussjoni dwar dan l-abbozz, biex ikollna opportunita`, li hija opportunita` li trid tiġi segwita, li darba kull sentejn isir dibattitu dwar xi jkun qed jiġri fil-qasam tal-kultura u ta' l-arti u biex kulħadd ikun jista' jkollu dak il-forum fejn jattendi bi dritt u jesprimi l- fehmiet tiegħu dwar suġġett li bla dubju huwa ta' importanza kbira għall- kwalita` ta' ħajja ta' pajjiżna.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Jien nesprimi s-sodisfazzjoni tiegħi għall-fatt li din il-proposta ġiet aċċettata.

Li rrid nistaqsi hu jekk "kull parti oħra" tfissirx anke individwu.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi li klawsola ġdida 33 tifforma parti lill- Abbozz ta' Liġi.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola ġdida 33 għaddiet nem. con u ġiet ordnata biex issir parti mill- Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 1 – Titolu fil-Qosor u Bidu fis-Seħħ.

Clause 1 - Short Title and Commencement

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, se naqra l-emenda għal klawsola 1.

Fis-subklawsola (1) ta' klawsola 1, minflok il-kliem "Att tal-2001" għandhom jidħlu l-kliem "Att ta' l-2002".

In subclause (1) of clause 1, for the words "Act, 2001" there shall be substituted the words "Act, 2002".

Sur President, subklawsola (2) ta' din il-klawsola tippermetti d-dħul fis- seħħ ta' diversi provvedimenti ta' dan l-abbozz, f'dati differenti, u subklawsola (3) tgħid li l-ministru jista' jagħmel dispożizzjonijiet transitorji f'dak li għandu x'jaqsam mad-dispożizzjonijiet miġjuba fis-seħħ permezz tiegħu.

Qabel nagħlqu d-diskussjoni, nixtieq infisser l-apprezzament tiegħi għall- kontribut siewi li ta l-Onor.

Bartolo għat-tfassil ta' dan l-abbozz ta' liġi.

Kellna diskussjoni, fil-fehma tiegħi kostruttiva u li għandha tgħin lil min finalment se jiġi fdat bit-twettiq ta' l-istrutturi l-ġodda u tal- missjoni li qegħdin inpoġġu.

Naħseb li l-Kamra għandha tapprezza l-mod ta' kif svolġejna din id-diskussjoni.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi l-emenda verbali kif imressqa u moqrija mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda verbali għaddiet nem. con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 1 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 1, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex ssir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

It-titolu għadda nem. con. u ġie ordnat biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, nipproponi li l-Iskrivan tal-Kamra jkun awtorizzat li jikkoreġi xi żbalji ta' l-ortografija u jagħmel ir- renumbering tal-klawsoli fejn ikun hemm bżonn.

THE CHAIRMAN: Il-Kumitat jaqbel?

(Onor. Membri: Iva)

Il-Kumitat qabel li jawtorizza lill-Iskrivan tal-Kamra biex jikkoreġi xi żbalji ta' l-ortografija u jagħmel xi emendi żgħar u r-renumbering li jista' jkun hemm bżonn.

Il-Kamra rriżumiet u l-Viċi President tal-Kumitati rrapporta l-Abbozz ta' Liġi mgħoddi b'emendi.

Fis-7.40 p.m. il-Kamra ġiet sospiża u rriżumiet fis-7.56 p.m.

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-PATRIMONJU KULTURALI

CULTURAL HERITAGE BILL

L-Ordni għall-Kumitat ġie moqri.

FIL-KUMITAT

L-Onor Michael Bonnici, President tal-Kumitati, jippresjedi.

(Ikompli mit-22 ta' Jannar 2002)

Klawsola 31 – Kwalifiki għall-Warrant (Kont.)

Clause 31 – Qualifications for Warrant (Cont.)

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, din hija taqsima li tirregola lil dawk li jaħdmu fil-qasam tal-konservazzjoni, lill-konservaturi u lir- restawraturi, u tipprovdi għall-ħtieġa ta' kwalifiki, standard u livell ta' taħriġ, u għal ċerta proċedura li permezz tagħha wieħed ikun irid jakkwista warrant jew ikun jikonoxxut Ii jista' jaħdem f'dan il-qasam.

Mill-aħħar darba li ltqajna 'l hawn, mhux biss fid-dawl tad-diskussjoni li kienet laħqet saret bejni u bejn l-Onor.

Bartolo, imma anke b'riferenza għall-kummenti li rċevejna minn entijiet u persuni li jinteressaw ruħhom f'dan il-kamp, ħassejna li għandna nagħmlu ċertu tibdil.

Fi ftit ħin, għax l-aħħar darba domna ħafna nitkellmu dwar din il-klawsola, nerġa' nfakkar li hawnhekk qed nipproponu li biex persuna taħdem ta' konservatur – restawratur, irid ikollha l-warrant li qed nipprovdu għalih f'din it-taqsima, filwaqt li f'subklawsola (2) qed nistabbilixxu liema huma l-kwalifiki għall-għoti tal-warrant.

F'dan l-istadu qegħdin ngħidu li l- ewwel kwalifika hija li wieħed ikun ċittadin Malti jew inkella jkollu l- permess li jaħdem f'Malta, it-tieni kwalifika hi li jkollu kondotta tajba u t-tielet kwalifika hi li jkollu kapaċita` legali sħiħa.

Dawn huma tliet kwalifiki li huma marbutin mal-persuna, filwaqt li l-aħħar waħda tirreferi għall-kapaċita` legali li trid toħroġ mhux biss mill-istat ta' saħħa mentali li wieħed irid ikollu - għax il-kapaċita` legali tfisser li l- bniedem ikollu l-awtonomija legali li jaġixxi taħt kull forma - għax xi ħadd jista' ma jkollux kapaċita` legali għax tkun ġiet irtirata lilu per eżempju b'sentenza ta' qorti.

Ir-raba' kwalifika imbagħad hija s- sodisfazzjoni tal-bord li se jkun responsabbli għall-warrant, għal dawk li huma kwalifiki akkademiċi u vokazzjonali.

Huwa f'dan ir-rigward fejn qed inressqu ċerti emendi.

Is-sustanza baqgħet l-istess, pero' nħasset il-ħtieġa li f'sub-paragrafu (i) ta' paragrafu (d) ta' subklawsola (2), ma nispeċifikawx fil-liġi t-titolu tal-grad Baċillier fl-Istudju tal-K u r-Restawr mill-Universita` ta' Malta, għax jista' jkun hemm senat li jibdel l-isem ta' dak il-grad.

Allura qegħdin ngħidu li t- tieni parti, jiġifieri "li jkollu f'idejh kwalifiki akkademiċi li jkun kiseb wara li jkun temm b'suċċess xi kors ta' studju" eċċ., tiġi re-worded bl-iskop li tkun tirrifletti li dak li qed ninsistu għalih huwa kwalifika akkademika, li ssir b'kors ta' studju ta' mill-inqas tliet snin full-time jew perjodu ekwivalenti part-time, f'universita` jew istituzzjoni akkademika kif tista' tkun rikonoxxuta mill-bord.

M'hemmx dubju li l- Universita` ta' Malta se tkun rikonoxxuta.

Skond dak li kien hemm qabel fl-abbozz, din kienet rikonoxxuta mill-bord b'konsultazzjoni maċ-ċentru, u peress li ċ-ċentru jista' jkollu interess li jagħti taħriġ u korsijiet, jista' jkun hemm min isib diffikulta` li l- istess ċentru ta' l-istudji tar-restawr, jieħu sehem f'eżerċizzju ta' rikonoxximent ta' dawn il-korsijiet, ta' dawn l-istandards, ta' dan il- livell akkademiku.

Għalhekk issa qegħdin ngħidu li dan ikun rikonoxxut mill-bord li jissemma' iktar tard, u l-kors irid ikun fih dawk is-suġġetti prinċipali fil-qasam tal-konservazzjoni u r-restawr, li l-ministru jista' jippreskrivi.

Din hija l-bidla li qed nagħmlu f'dan is-sub-paragrafu.

F'sub-paragrafu (ii), fejn m'hemmx tibdil, qed ngħidu li t-tieni kwalifika hi li minbarra li wieħed jagħmel kors ta' għallinqas tliet snin full-time, irid jagħmel perjodu ta' mhux inqas minn sentejn taħriġ f'Malta, taħt is- superviżjoni ta' detentur ta' warrant prattikanti, skond dawk il-linji direttivi li l-ministru jista' jippreskrivi.

Fl-ewwel proviso għal sub-paragrafu (ii), qegħdin nagħmlu bidla biex ngħidu li meta l-kwalifiki akkademiċi jinkisbu wara korsijiet akkademiċi full- time, ta' durata ta' mill-inqas 6 snin, u li jikkontjenu dak il-livell ta' taħriġ prattiku kif jista' jiġi approvat mill-bord, allura din il- kundizzjoni ta' taħriġ prattiku ta' sentejn għandha tiġi meqjusa bħala mwettqa.

Minbarra imbagħad, dawn l-emendi li qed inressqu, il-klawsola tgħid li meta xi ħadd jagħmel taħriġ barra minn Malta, il-bord jista' jikkonsidra dak it-taħriġ għal perjodu ta' żmien kif stabbilit fil-liġi, jiġifieri jista' japprovah u jgħid li m'hemmx għalfejn li dik il-persuna titħarreġ għal sentejn f'Malta.

Sub-paragrafu (iii) jgħid li wara li wieħed ikun ħa degree mill-Universita` u jkun għamel il-perjodu ta' taħriġ prattiku, ikun eżaminat u approvat kif imiss mill-bord li jagħti l-warrant, kif isir anke f'warrant boards oħra.

Ovvjament, anke hawn, il-bord jista' jeżenta lil xi persuna li tkun kisbet il-kwalifiki akkademiċi mill-Universita` ta' Malta jew f'xi istituzzjoni akkademika oħra bħal dik approvata mill-bord, mill-eżami kollu jew l- eżamijiet kollha jew minn xi parti minnu jew minnhom.

Sur President, se naqra issa l-emenda għal klawsola 31.

"R" Il-klawsola 31 għandha tiġi emendata kif ġej:

(a) minflok is-subparagrafu (i) fil-paragrafu (d) fis-subklawsola (2) tagħha, għandu jidħol dan li ġej:

"(i) ikollu kwalifiki akkademiċi miksuba wara t-tkomplija b'suċċess ta' kors ta' studju ta' durata ta' mill-anqas tliet snin full-time jew durata ekwivalenti part-time f'universita' jew istituzzjoni akkademika kif tista' tkun rikonoxxuta mill-Bord imsemmi fl-artikolu 34, u li jkun kors li jkun fih dawk is-suġġetti prinċipali fil-qasam tal- konservazzjoni u restawr li l-Ministru jista' jippreskrivi;"

(b) minflok l-ewwel proviso għas-subparagrafu (ii) fil-paragrafu (d) fis-subklawsola (2) tagħha, għandu jidħol li ġej:

"Iżda meta l-kwalifiki akkademiċi msemmija fis-subparagrafu (i) ta' dan il-paragrafu jkunu miksuba wara korsijiet akkademiċi full-time ta' durata b'kollox ta' mill-anqas sitt snin, u li jikkontjenu dak il- livell ta' taħriġ prattiku kif jista' jiġi approvat mill-Bord, il- kundizzjoni għal taħriġ taħt superviżjoni titqies li tkun ġie imwettqa:" u

(c) il-kliem ", wara li jikkonsulta liċ-Ċentru," kull fejn jidhru għandhom jiġu mħassra.

"R" Clause 31 shall be amended as follows:

(a) for subparagraph (i) in paragraph (d) in subclause (2) thereof there shall be substituted the following:

"(i) he is in possession of academic qualifications obtained after successful completion of a course of study of at least three years full-time duration, or equivalent part-time duration at such university or academic institution as may be recognised by the Board referred to in article 34, being a course which contains those minimum core subjects in the field of conservation and restoration as the Minister may prescribe;"

(b) for the first proviso to subparagraph (ii) in paragraph (d) in subclause (2) thereof there shall be substituted the following:

"Provided that where the academic qualifications referred to in subparagraph (i) of this paragraph are obtained after full-time academic courses in conservation of a duration in the aggregate of at least six years, and which contain such level of practical training as may be approved by the Board, the condition for supervised training shall be deemed to have been fulfilled:"; and

(c) the words ", after consulting the Centre," wherever they appear shall be deleted.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Sur President, inħossni li naqbel ikbar mal-mod ta' kif ġiet imfassla din l-emenda milli mal-klawsola oriġinali, għax għalkemm niftakar lill-Ministru jispjega li ma kienx se jkun iċ-ċentru tar- restawr waħdu li jagħti l-warrant, nikkondividi l-preokkupazzjoni li kienu esprimew dawk li kienu jħossu li l-piż taċ-ċentru tar-restawr fl-għoti tal- warrant kien b'saħħtu ħafna iktar milli wieħed iħoss konsiljabbli.

Punt li nixtieq nagħmel issa, avolja naħseb li se niddiskutuh f'iktar dettal meta naslu għal klawsola 34, huwa li jirriżulta li l-membri fqu bordijiet bħal dawn ikunu qegħdin hemm għal perjodu partikolari ta' żmien, jekk m'iniex sejjer żball, il-president għal tliet snin u l-membri għal sentejn.

Se nistaqsi mistoqsija li forsi tidher banali, pero' li rridu naħsbu fiha għax din is-sitwazzjoni ġieli ġrat f'bordijiet oħra.

Jekk wara li jgħaddu tliet snin, ma jinħatarx president ġdid, u wara li jgħaddu sentejn ma jinħatrux membri ġodda, il-bord ma jkunx qiegħed jopera?

Qed ngħid dan għax jekk jien informat tajjeb, jeżistu xi bordijiet li jagħtu warrants, ovvjament f'oqsma differenti minn dan li qed nitkellmu dwaru llum, u li ilhom ma jinħatru madwar 4 snin.

Nistgħu naħsbu f'xi ħaġa li tassigura l-kontinwita` tal-bord, biex jekk ikun hemm ministru kapriċċuż, ikun min ikun, li għal xi raġuni jew oħra ma jkunx irid jerġa' jaħtar dan il-bord, ma jkollux il-poter li jagħmel dan?

Nistgħu naħsbu f'xi ħaġa biex dan il-bord jibqa' jiffunzjona dejjem, anke jekk ma tiġġeddidx il-ħatra tiegħu?

Jien naħseb li ta' min wieħed jirrifletti dwar dan, għax il-poter li se jkollu dan il-bord m'huwiex żgħir.

Lura għal klawsola 31 li qed niddiskutu bħalissa, għalkemm ma nippretendix li dan għandu jkun imniżżel fil-liġi, jirriżultali li waħda mill-iktar partijiet dgħajjfa ta' l-edukazzjoni xjentifika f'pajjiżna – kwestjoni li qamet anke l-ġimgħa li għaddiet fil-kumitat għall-affarijiet soċjali, fejn anke l-Professur Alfred Vella, li huwa d-dekan tal-fakulta` tax-xjenza fl- Universita`, qabel miegħi – hija li kemm fil-livell sekondarju kif ukoll fil-livell post-sekondarju u terzjarju, hemm nuqqas kbir ta' studju dwar il- ġeoloġija fil-formazzjoni xjentifika ta' l-istudenti.

Jekk jien informat tajjeb, l-istudju dwar il-ġeoloġija anke fil-Kulleġġ Malti għall-Arti, Xjenza u Teknoloġija is conspicuous by its absence.

Ħafna drabi qegħdin litteralment niddubbaw b'nies li l-formazzjoni tagħhom ħaduha f'dixxiplini oħra relatati, imma li m'għandhomx speċjalizzazzjoni f'dan il-qasam.

Allura, il-vojt li għandna fil-qasam tal-ġeoloġija – u qed insemmi l-ġeoloġija għax hija mportanti ħafna għal oqsma sħaħ tar-restawr li għandhom x'jaqsmu mal-ġebla, eċċ. – qed jimtela' b'nies li jew għandhom xi ftit background fil-ġografija, li l-ġeoloġija hija biss parti minnha, jew huma periti.

Bir-rispett kollu, il-periti ma jkollhomx dik il-bażi fil- ġeoloġija li jkollhom dawk li jkunu speċjalizzaw, u allura f'pajjiżna qed ikollna periti li fuq il-bażi tal-formazzjoni li ħadu, jippreżentaw ruħhom bħala kwalifikati biex jagħmlu xogħol ta' restawr.

Ir-riżultati, għalkemm forsi ma jkunux jidhru mill-ewwel, mhux dejjem ikunu kif wieħed jixtieq, għax nerġa' ngħid, lili jispjegawli, u I stand to be corrected, li anke fil- kors tal-periti u ta' l-inġiniera ċivili fl-Universita`, in-nuqqas ta' input serju fil-ġeoloġija jinħass ħafna, imbagħad b'mod iktar tanġibbli, jinħass fil-mod ta' kif jinbnew it-toroq f'pajjiżna, fejn ħafna drabi ma jkunx hemm is-sodda li wieħed jistenna li jkun hemm biex it-triq issir kif suppost.

Lura għall-qasam li jolqotna b'mod iktar dirett, u ċioe` l-qasam tar- restawr, fir-rigward tar-restawr ta' tempji u postijiet oħra storiċi, hemm bżonn li jkollna nies b'formazzjoni professjonali solida f'dak li għandu x'jaqsam mal-ġeoloġija.

Iva, hemm bżonn li lill-ġeoloġija nagħtuha l- għarfien mistħoqq, biex ma jkunx hemm għax ikollu kwalifika jew għax ikun perit, jaħseb li b'daqshekk kapaċi jagħmel xogħol ta' restawr.

Nerġa' ngħid li m'iniex qed nippretendi li se nsemmu l-ġeoloġija fil-liġi, imma naħseb li lkoll kemm aħna għandna nżidu l-għarfien għall-bżonn ta' iktar nies li jkollhom formazzjoni fil-ġeoloġija, għax sfortunatament lil dan il- qasam ittraskurajnih u njorajnih.

Lili jispjegawli, u ma nafx jekk din hijiex conspiracy theory, li fil- kolonji Ingliżi kollha kienu jsiru inventarji exhaustive ħafna tal-ġid minerali u tal-formazzjoni ġeoloġika ta' kull kolonja.

Meta imbagħad dawn il-kolonji ħadu l-indipendenza tagħhom, l-Ingliżi ġarrew magħhom dik l- informazzjoni u l-persuni mħarrġa li kien hemm, u għalhekk in-nazzjonijiet indipendenti ġodda kellhom u għad għandhom it-tendenza li jinjoraw dawk il- ħiliet li għandhom bżonn....

Ħafna drabi spiċċaw sprovvisti f'oqsma varji sħaħ.

Hawnhekk qed nitkellmu dwar ir-restawr, imma wieħed jista' jitkellem bl-istess mod dwar l-esplorazzjoni taż-żejt, il-barrieri u ħafna affarijiet oħra.

L-appell tiegħi hu biex inżidu l-għarfien u l-ħtieġa ta' formazzjoni professjonali fil-qasam tal-ġeoloġija fil-livelli li għandna bżonn tal- kultura xjentifika f'pajjiżna.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Jien ma nitkellimx bil-kompetenza, għax f'din il-ħaġa ma nifhimx, pero' napprezza li meta qed nitkellmu dwar konservazzjoni u restawr, fil-kors tad-diskussjoni li kellna hawnhekk u anke barra, ħareġ ċar li li ngħidu li jkollna konservatur – restawratur u li nagħtuh warrant, m'huwiex biżżejjed, għax fl-istudji li qed isiru fiċ-Ċentru Malti għar- Restawr, diġa' minn kmieni, wara li jkun infirex b'bażi ġenerali, l- istudenti qed jispeċjalizzaw.

Meta persuna tieħdu degree mill-Universita`, għalkemm ikun degree in conservation studies, xorta waħda se tkun għamlet it-taħriġ tagħha f'xi qasam partikolari, fit-tessuti, fil-metall, fil- pittura fiċ-ċeramika jew f'xi materja oħra.

Minħabba dan il-fatt, waħda mill-problemi li nqalgħet kienet għax per eżempju meta jasal biex isir intervent fuq struttura ta' monument, normalment dan ikun xogħol li jsir minn perit, pero' bil-liġi kif inhi abbozzata s'issa mingħajr l-emendi li qed nipproponu, dak il-perit seta' jidħol fid-diffikulta` dwar jekk jistax jintervjeni jew le, għax ma jkollux warrant ta' konservatur – restawratur.

Huwa għalhekk li iktar tard se nippreżentaw tibdil fil-liġi li jaħseb biex persuna ma jkollhiex biss il-warrant.

Għalkemm il-warrant se jintitola lil persuna partikolari għal dik il-professjoni, x'ħin imbagħad tiġi biex tintervjeni, il-bord se jiġi mogħti l-possibilita` li jidħol biex jagħmel akkreditazzjoni, biex jispeċifika ta' xiex dik il-persuna hija restawratur.

Hawnhekk mhux bħal meta nitkellmu dwar il-mediċina.

Fil-mediċina, kulħadd jingħata warrant ta' tabib, mifgħum li dan il-warrant jista' jfisser li bniedem jista' jeżerċita il-prattika ġenerali, imma fil-qasam tar-restawr, m'aħniex qed nitkellmu fuq prattika ġenerali.

Persuna se tintervjeni fuq pittura, xi ħadd se jintervjeni fuq il-bronż u ħaddieħor se jintervjeni fuq iċ-ċeramika.

Il-ħiliet, l-esperjenza, il-kwalifiki meħtieġa biex wieħed jagħmel dawn l-interventi differenti, jirrikjedu sa mill-bidu, speċjalita` differenti.

Fil-qasam tal-mediċina hemm il-general practice u l- ispeċjalisti.

Fil-kamp tar-restawr m'hemmx general practice, hemm mill- ewwel l-ispeċjalizzazzjoni.

Biex nifhmu kemm ir-restawr huwa qasam ta' speċjalizzazzjoni, nistgħu nsemmu bħala eżempju lir-restawraturi mill-Ingilterra li bħalissa qed jagħmlu xogħol fuq fresco f'dan il-Palazz.

L-ispeċjalita` ta' dawn in-nies hija kif jassiguraw li l-affresk jeħel mal-ħajt u jirreparaw il-ħsara li għandu minħabba li huwa irqiq ħafna, maż-żmien beda jinbeżaq 'il barra mill- ħajt, u anke minħabba l-blast ta' żmien l-aħħar gwerra dinjija.

Dan l- affresk inżamm fil-kundizzjoni li hu għax xi ħadd, mingħajr ma kien jaf li kien se jkun is-salvatur tiegħu, beda jipprova jwaħħal il-konsenturi li beda jkun hemm bil-biljetti tal-lottu, li naħseb ftit kienu jafu li dawk kienu biljetti tal-lottu qabel telgħu hemm fuq.

Jien staqsejt lil dawn ir- restawraturi jekk wara li jassiguraw li l-affresk huwa mwaħħal, kienux se jirrestawraw it-tpinġija, u r-risposta tagħhom kienet fin-negattiv, għax it- tpinġija m'hijiex l-ispeċjalita` tagħhom.

Fil-fatt għandhom jiġu restawraturi oħra biex jagħmlu dan ix-xogħol.

Anke rigward is-soffitt ta' l- injam, mhux se jkunu huma li jieħdu ħsiebu, għax l-ispeċjalita` tagħhom m'hijiex l-injam.

Qed inġib dan l-eżempju rilevanti biex nuri kemm dan il-qasam, sa mill- ewwel intervent tiegħu, huwa wieħed ta' speċjalizzazzjoni.

Huwa għalhekk allura – u iktar tard forsi jkollna ċans inkomplu niddiskutu dwar dan is- suġġett – li qed naħsbu li minbarra li persuna jkollha l-warrant, ir- reġistru se jispeċifika fiex din il-persuna tispeċjalizza, biex b'dan il- mod, meta niġu biex ninġaggaw lil xi ħadd biex jagħmel ċertu xogħol ta' restawr, inkunu nafu ftit iktar fejn qegħdin.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-uniku punt li kont għamilt u qed nistaqsi jekk warrabnihx għal kollox hija l-idea, li ddiskutejtha anke ma' l-esperti tal- Ministru, li nikkunsidraw, jew f'dan l-istadju jew fi stadju ieħor, li nagħmlu l-kodiċi ta' etika għall-konservaturi–restawraturi, anke billi nitgħallmu minn pajjiżi oħra.

Dan għaliex klawsola 31 issemmi l- kwalitajiet, mhux biss professjonali imma anke l-kondotta tajba eċċ., filwaqt li f'pajjiżi oħra nstab li minbarra dan li qed nagħmlu aħna, hemm bżonn li jsiru żewġ affarijiet oħra, u ċioe` li tiġi żviluppata kodiċi ta' etika għall-konservazzjonisti u li jkun hemm linja gwida għal xogħol tal- konservazzjoni.

Għalhekk nistaqsi jekk nikkunsidrawx li forsi bħala skeda, jissemmew dawn iż-żewġ affarijiet, anke jekk għall-bidu tkun xi ħaġa żgħira u modesta, għax naħseb li b'hekk inkunu tajna lil wieħed x'jifhem li f'dan il-qasam irridu naħdmu b'mod serju.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Fil-fatt dan kien punt diġa' tqajjem mill-Onor.

Bartolo, we took it on board u s'issa inkludejnih fl-emenda għal klawsola 35, jiġifieri fdajna t-tifsil tal-kodiċi ta' l-etika lill-bord li joħroġ il- warrant.

Issa x'ħin naslu għal dik il-klawsola nkunu nistgħu nkomplu nikkunsidraw jekk dik hijiex it-triq li rridu nieħdu jew jekk irridux nieħdu triq differenti.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi l-emenda kif imressqa u moqrija mill- Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda "R" għaddiet nem. con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 31 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 31, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 32 – Ċirkostanzi Speċjali.

Clause 32 – Special Circumstances

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, din hija l-klawsola li titratta l- għoti ta' warrant f'ċirkostanzi speċjali, u f'ċertu sens qegħdin ngħidu liema huma dawn iċ-ċirkostanzi.

Il-preparazzjoni ta' konservaturi- restawraturi permezz ta' korsijiet akkademiċi u permezz ta' skema ta' taħriġ li hija stabbilita, hija xi ħaġa li bdiet issa fil-pajjiż.

Ma jfissirx li għax bdiet issa, f'Malta m'għandniex nies li għandhom kompetenzi ta' restawr li setgħu ġew minn studji barra mill-pajjiż, anke jekk mhux daqstant formali, u wisq iktar minn esperjenzi diretti, prattiċi, fit-tul, kemm hawn Malta kif ukoll barra minn Malta, u li ż-żmien wera li huma nies li għandhom dawn il-ħiliet u dawn il-kompetenzi.

Allura ma kienx ikun tajjeb li wieħed jaqta' linja u jgħid li dawk li minn issa 'l quddiem jiksbu dan id-degree u jkollhom dan it-taħriġ se jingħataw il-warrant, u l- oħrajn se jibqgħu b'xejn.

Aħna ma dehrilniex li huwa sewwa li nagħmlu hekk, u allura qegħdin ngħidu li dawk li pprattikaw ir-restawr u l-konservazzjoni, kemm f'Malta kif ukoll barra minn Malta, għal perjodu ta' mhux inqas minn 15-il sena, u li l-bord jidhirlu li għandhom il-kompetenza u l-abbilta` akkademika meħtieġa, għandhom ikollhom id-dritt li jingħataw il-warrant.

Peress li għal dan il- qasam, kemm f'Malta kif ukoll f'pajjiżi oħra, m'hawnx ħafna regoli, x'imkien ridna naqtgħu linja, u għalhekk stabbilixxejna ż-żmien ta' mhux inqas minn 15-il sena.

Subklawsola (2) ta' din il-klawsola titkellem dwar dawk il-persuni li ma jkollhomx il-kwalifiki għall-warrant kif mitluba fi klawsola 31 li għadna kif għaddejna, pero' jkollhom kwalifiki akkademiċi li jinkludu grad akkademiku fit-teknika tal-konservazzjoni li jkun miksub minn universita` li tkun qed tagħmel kors ta' studji iqsar mill-perjodu li qed insemmu, u li pero', il-bord konċernat iqis li jkun ta' l-istess livell.

Fl-emenda, biex nissimplifikaw l-affarijiet, qegħdin ngħidu li persuna tista' tingħata l- warrant jekk ikollha l-kwalifiki elenkati fil-paragrafi (a), (b) u (c), jiġifieri li tkun Maltija, li jkollha kondotta tajba, li jkollha kapaċita` legali sħiħa, u jkollha wkoll il-kwalifiki li qed jissemmew f'subklawsola (2), jiġifieri li tkun għamlet taħriġ ta' mhux inqas minn sentejn u tkun għaddiet mill-eżami tal-bord, pero' tkun għamlet kors li jista' ma jkollux is-suġġetti prinċipali minimi kollha fil-qasam tal-konservazzjoni u r- restawr, għax il-liġi ma tgħidx biss li wieħed irid jagħmel kors ta' tliet snin, imma tgħid ukoll Ii dak il-kors irid ikun fih dawk is-suġġetti prinċipali fil-qasam tal-konservazzjoni u r-restawr li jiġu preskritti.

Jekk il-kors li jsir ma jkunx fih dawk is-suġġetti prinċipali minimi li jkunu ġew stabbiliti, imma l-individwu jkollu kwalifika akkademika li tista' tkun xi ftit differenti, u meta jissottometti ruħu għall-eżami tal- bord, jgħaddi minn dak l-eżami, allura jkollu d-dritt għal dan il-warrant.

Hawnhekk qed nipproponu emenda għal subklawsola (2), emenda li hija ftit iktar sempliċi biex tinqara.

"S" Il-klawsola 32 għandha tiġi emendata kif ġej:

(a) minflok il-kelma "konservatur" fis-subklawsola (1) tagħha, għandhom jidħlu l-kliem "kosnervatur – restawratur"; u

(b) minflok is-subklawsola (2) tagħha għandu jidħol li ġej:-

"(2) il-kwalifiki elenkati fil-paragrafi (a), (b) u (c) u fis- subparagrafi (ii) u (iii) tal-paragrafu (d) tas-subartikolu (2) ta' l- artikolu 31 u jkollu kwalifiki akkademiċi li jkun kiseb wara kors kif imsemmi fis-subparagrafu (i) ta' l-imsemmi paragrafu (d) iżda li ma kienx fih dawk is-suġġetti prinċipali minimi kollha fil-qasam tal- konservazzjoni u restawr kif imsemmija fl-istess subparagrafu iżda jkun għadda b'suċċess mill-provi li l-Bord imsemmi fl-artikolu 34 jista' jqis meħtieġa skond il-każ biex jagħmel tajjeb għal dak in- nuqqas.".

"S" Clause 32 shall be amended as follows:

a) for the word "conservator" in subclause (l) therein there shall be substituted the words "conservator – restorer"; and

b) for subclause (2) therein there shall be substituted the following:

"(2) the qualifications listed in paragraphs (a), (b) and (c) and in subparagraphs (ii) and (iii) of paragraph (d) of subarticle (2) of article 31, is in possession of academic qualifications obtained after a course of studies as is mentioned in subparagraph (i) of the said subparagraph (d) which however does not contain all the minimum core subjects in the fields of conservation and restoration but has successfully undergone such tests that the Board referred to in article 34 may deem necessary from case to case to make good for such deficiency.".

Sur President, ninsab infurmat li persuna jista' jkollha kwalifiċi akkademiċi ta' korsijiet li bihom tkun akkwistat grad akkademiku fit- teknika tal-konservazzjoni, imma dak il-kors jista' ma jkollux il-credits kollha kif qed nippreskrivu hawn Malta, jiġifieri jista' jkun hemm xi credit nieqes.

L-aħħar eżempju attwali, nafu li l-fakulta` ta' l- arkitettura fi ħdan l-Universita` ta' Malta se tagħmel MSC in road engineering, u qed tgħid li għal dan il-kors jistgħu japplikaw dawk li għandhom il-grad akkademiku ta' l-arkitettura u li jkunu għamlu l-credit in road engineering.

Dan huwa credit li ġie ntrodott wara l-1995, u allura hemm periti li dan il-credit ma kienux għamluh għax meta kienu qed jistudjaw huma, ma kienx għadu jeżisti.

Issa ovvjament, is-sejħa għal min irid jagħmel dawn il-korsijiet tagħti wkoll il-possibilita` li persuna tidher quddiem l-admissions board tal-fakulta` ta' l-arkitettura, tressaq il-portfolio tagħha u jekk tissodisfa lill-admissions boards għax tkun wettqet prattika jew segwiet taħriġ f'dik l-area partikolari b'mod li tkun kapaċi ssegwi l-MSC in road engineering, allura tkun tista' tattendi.

Din hija xi ħaġa simili biex wieħed ikun jista' jippreżenta l-kwalifiki akkademiċi tiegħu, li jiġu eżaminati fid-dettal mill-bord tal-warrants, u jekk ikun hemm xi ħaġa nieqsa, ma jfissirx li wieħed jarmi 'l barra dawk il- kwalifiki, imma dejjem hemm dak l-eżami li jrid jagħmel kulħadd, anke min jakkwista l-grad akkademiku minn Malta, u jekk jissodisfa dak l-eżami, allura l-individwu jkollu d-dritt għall-warrant.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Mhux se nirrepeti dak li qal il-Ministru dwar kif ġie stabbiliti il-perjodu ta' 15-il sena, pero' nixtieq nistaqsi jekk meta ġiet stabbilita` l-cut-off point ta' 15-il sena, itteħidx in konsiderazzjoni l-mod ta' kif se jintlaqtu n-nies li jaħdmu f'dan il-qasam, jekk għandniex xi idea ta' x'inhu l-profil demografiku ta' nies f'dan il- qasam, u jekk il-perjodu ta' 15-il sena jserrħilniex rasna li m'huwiex se jaqta' barra lil xi nies.

Barra minn hekk, waħda mill-affarijiet li rridu noqogħdu attenti għaliha, għax qed tiġri f'oqsma oħra u tista' tiġri wkoll f'dan il-qasam, hija t- tradizzjoni ħażina li daħlet f'pajjiżna fejn persuni li ma jkollhomx ċertifikati formali, minkejja li jkollhom ħiliet prattiċi u tajbin, bdew jiġu mwarrba.

Il-mod ta' kif l-individwi jiġu ttestjati u l-mod ta' kif isiru l-eżamijiet, jipprivileġġjaw lil dawk li jitgħallmu mill-kotba, b'mod astratt u akkademiku, u ħarġu bħala inferjuri lil dawk li ħadu formazzjoni vokazzjonali u li għandhom ħiliet prattiċi.

Jiena nawgura li f'dan il- qasam ma jiġrix l-istess.

Per eżempju bħalissa dan qed jiġri fir-rigward ta' l-awtorita` marittima.

Għalkemm huwa tajjeb li kull min għandu biċċa tal-baħar bil-mutur, irid ikollu liċenzja tas-sewqan tagħha, dawn li rabbew il-ħiliet bl-esperjenza, f'daqqa waħda qed jiġu ffaċċjati b'testijiet u eżamijiet formali li qed joħolqulhom bosta problemi.

Jiena ma rridx ninftiehem li m'iniex favur is- serjeta` jew li ma rridx li jkun hemm mod rigoruż, imma hemm modi differenti ta' wieħed jittestja u jiċċertifika l-affarijiet.

Fil-fehma tiegħi m'għandniex niddiskriminaw ma' dawk li l-formazzjoni tagħhom m'hijiex waħda akkademika.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: B'riferenza għall-ewwel kumment, huwa ftit diffiċli li naraw kif u lil min se tolqot din ir-regola ta' 15-il sena esperjenza, fis-sens li m'hawnx elenku ta' min huma n-nies li jaħdmu f'dan il-kamp.

Ovvjament, lil ħafna minnhom nafuhom personalment.

Aħna qed ngħidu li kull min ilu jaħdem f'dan il-kamp għal iktar minn 15-il sena, jista' jitlob li jiġi eżaminat billi jersaq quddiem il-bord u jipprovdi l- portfolio ta' l-esperjenza tiegħu.

Min ma jistax iġib xi forma ta' prova li ilu 15-il sena jaħdem f'dan il-qasam, allura jrid jistenna li jgħaddi dak il-perjodu ta' żmien.

Issa aħna ma nafux min se jintlaqat, għax ma nafux min huma dawk li ilhom jagħmlu dan il-mestier għal 14-il sena, 13-il sena jew 10 snin.

Lil dawn inkunu rridu niltaqgħu magħhom hekk kif dan l- abbozz jibda jiġi implimentat.

Il-cut-off line hija ta' 15-il sena, u nerġa' ngħid li x'imkien ridna naqtgħu linja.

F'ċertu sens, din il-linja tinqata' b'mod arbitirarju, għax m'hemm l-ebda regola għaliha, pero', anke kieku minflok 15-il sena saret per eżempu 12-il sena, kif inhu stabbilit fil-Greċja, xorta kien se jkun hemm min jistaqsi għaliex ma ġiex stabbilit perjodu ta' żmien iqsar jew itwal.

Rigward il-kumment l-ieħor, dan l-abbozz jaħseb biex proprju dawk in-nies li jaħdmu f'dan il-kamp u li għandhom element ta' esperjenza u element prattiku, jiġu valorizzati.

Issa jiena nifhem il-messaġġ ta' l-Onor.

Bartolo, li jikkummenta li frott l-esperjenza, f'Malta kellna u forsi għad għandna t-tendenza li dak li jirnexxielna niċċertifikaw bil-mod formali, jissodisfa ċerti kriterji, u dak li minħabba storja ta' ċirkostanzi ma jkunx jista' jissodisfa dawk il-kriterji formali, anke jekk ikun mustaċċun f'dak ix-xogħol partikolari, jibqa' ma jiġix rikonoxxut.

Din is- sitwazzjoni niltaqgħu magħha f'kollox, anke f'affarijiet sempliċi.

Per eżempju llum, biex persuna tidħol suldat, irid ikollha tliet "O" Levels, u niltaqgħu ma' nies li jħossu is-sejħa li jservu fl-armata, imma għax ma jkollhomx dawk it-tliet kwalifiki formali, jiġu esklużi.

Hawnhekk qed nippruvaw noħolqu l-mekkaniżmu għal dawn l-assistenti tar- restawraturi.

Jien naħseb li meta l-kunsill għall-kwalifiki vokazzjonali jibda' jaħdem kif suppost - , u għad fadallu esperjenza x'jakkwista u storja minn xiex jgħaddi biex jagħmel dan – u meta l-kulleġġ vokazzjonali jibda jwettaq dak li għalih twaqqaf, inkunu nistgħu nibdew nindirizzaw dawn il-problemi.

Ovvjament, bħalissa għaddejjin minn fażi ta' transizzjoni, għax sal-lum, aħna li għexna f'dan il-pajjiż, iktar sibniha faċli li niġġudikaw bil-mod formali milli nivvalorizzaw b'mod awtentiku u oġġettiv, l-esperjenzi u l-ħiliet li wieħed ikun żviluppa bil-prattika u bl- esperjenza.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi l-emenda kif imressqa u moqrija mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-Emenda "S" għaddiet nem. con.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 32 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 32, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 33 – Warrant ta' Prattika Bħala Konservatur Professjonali.

Clause33 – Warrant to Practise as a Conservation Professional.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, din hija l-klawsola li tistabbilixxi l- għoti tal-warrant ta' prattika bħala konservatur-restawratur.

Dan il- warrant jingħata mill-ministru bir-rakkomandazzjoni tal-bord.

Il-kelma operattiva hija "bir-rakkomandazzjoni", jiġifieri l-ministru m'għandux għażla oħra ħlief li jimxi fuq il-linja li jistabbilixxi l-bord.

L-unika emenda li se nressaq għal din il-klawsola hija fl-isem.

Ġejt mogħti l- parir li t-terminoloġija li trid tintuża hija ta' konservatur-restawratur, u allura qed nipproponi din l-emenda:

"T" Fis-subklawsola (2) tal-klawsola 33 minflok il-kelma "Restawratur" għandhom jidħlu l-kliem "Konservatur – Restawratur".

"T" In subclause (2) of clause 33 for the word "Restawratur" there shall be substituted the words "Conservator – Restorer".

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-uniku punt li xtaqt inqajjem huwa dak li semmejt qabel.

Ma nafx jekk l-Onor.

Ministru għandux reazzjoni għall-fatt li għedna li rridu niżguraw li l-bord jitwaqqaf, jibqa' funzjonabbli u ma' jkunx hemm perjodu fejn ma jkunx qed jaħdem, biex b'hekk is-sistema ma tiġġammjax.

Ma nafx jekk ....

ONOR.

LOUIS GALEA: Dan se niddiskutuh meta naslu għal klawsola 34.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-Emenda "T" għaddiet nem. con.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 33 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 33, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 34 – Bord tal-Warrant tar-Restawraturi.

Clause 34 – Bord tal-Warrant tar-Restawraturi.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, għal din il-klawsola għandi emenda biex wara ħafna diskussjonijiet li saru f'din il-Kamra u anke barra minnha sa riċenti, inġibu t-tibdil li naħsbu li jirrifletti aħjar il-ħsibijiet li żviluppaw fil-kors tad-dibattitu dwar dan is-suġġett.

Din hija l-klawsola li titkellem dwar il-bord tal-warrant tar-restawraturi, dwar il- kompożizzjoni tiegħu u anke dwar il-proċedura li jrid isegwi fi kwestjonijiet ta' quorum u casting votes.

Iktar tard se nitkellmu wkoll dwar il-funzjonijiet ta' dan il-bord u se nitrattaw il-punt li qed iqajjem l-Onor.

Bartolo, fejn wieħed irid jilqa' għal sitwazzjoni fejn jista' jkun hemm xi raġuni li minħabba fiha l-bord ma jkunx qed jiffunzjona.

Naħseb li f'dan il-każ ikun aħjar li nfisser is-sens ta' l-emenda u qabel inressaqha formalment, nara kif se jiżvolġu d-dibattitu dwarha, għax jista' jkun hemm bżonn ta' xi żidiet jew xi tibdil.

Sur President, qegħdin ngħidu li sub-klawsola (1) titkellem dwar il- kompożizzjoni tal-bord.

S'issa, kif inhu ppubblikat dan l-abbozz ta' liġi, il-bord għandu jkun magħmul minn president u minn chairperson li jkun maħtur mill-ministru minn fost persuni li jkunu jew kienu kwalifikati li jkunu maħtura imħallfin f'Malta, kif inhuma l-presidenti tal-bordijiet diversi li jagħtu l-warrants.

Imbagħad konna qed naħsbu li jkun hemm membru maħtur mill-ministru minn fost detenturi ta' warrant li jkollhom mill-inqas 8 snin esperjenza, ikun hemm membru ieħor li jinħatar miċ- ċentru, minn fost detenturi ta' warrant li jkollhom mill-inqas 8 snin esperjenza, u jkun hemm żewġ membri oħra li jkunu eletti għal perjodu ta' sentejn, b'vot sigriet minn fost id-detenturi ta' warrant innifishom.

Fil-kors tad-diskussjoni, inħasset il-ħtieġa li jkun hemm xi preżenza tas- sovrintendenza, ladarba qegħdin nitrattaw il-kwestjonijiet ta' patrimonju kulturali fejn ir-regolatur huwa s-sovrintendent.

Id-diskussjoni li saret minn dak iż-żmien 'l hawn wasslet biex f'dan l-istadju ngħidu li iva, il- president għandu jibqa' persuna magħżula minn fost dawk li jkunu jew kienu kkwalifikati li jkunu imħallfin.

F'paragrafu (b) qed ngħidu li jkun hemm żewġ membri maħtura mill-ministru minn fost persuni li fil-fehma tiegħu għandhom it-tagħrif u l-esperjenza meħtieġa, u li wieħed minnhom ikun minn fost il-membri akkademiċi ta' l-istaff ta' l-Universita` ta' Malta u l- ieħor minn fost persuni akkreditati taħt dan l-abbozz.

S'issa, fl-abbozz kif ippreżentat, konna qed ngħidu li minbarra l-president, il-ministru għandu jaħtar persuna minn fost detenturi ta' warrant li jkollhom mill- inqas 8 snin esperjenza.

Meta bdejna niddiskutu ħalli naraw kif din nistgħu nsarrfuha fil-prattika, iltqajna ma' żewġ punti.

L-ewwelnett innotajna li għadu kmieni biex ngħidu "minn fost detenturi ta' warrant", għax il-korp ta' professjonisti f'dan il- kamp għad irid jitrabba.

Allura inħasset ukoll il-ħtieġa li f'dan il-bord ikun hemm preżenza ta' l-Universita`, u minħabba dawn ir-raġunijiet, ressaqna din il-bidla.

Ilqajna l-idea li ndaħħlu preżenza tas- sovrintendenza, u żammejna wkoll il-preżenza taċ-ċentru tar-restawr mingħajr ma għedna li dan irid ikun bilfors warrant holder.

Eliminajna f'dan l-istadju l-livell ta' elettivita` ta' membri fuq dan il-bord minn fost il-warrant holders, biex qabel ma nibdew niġru, nippruvaw nitgħallmu nimxu.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Grazzi.

Mr Speaker, ninfurmak li l-Kumitat li qed jiddiskuti l-Abbozz ta' Liġi dwar il-Patrimonju Kulturali, wasal fi klawsola 34.

Il-Kamra rriżumiet u l-President tal-Kumitati rrapporta progress u talab il- permess sabiex il-Kumitat jerġa' jiltaqa'.

MR SPEAKER: Nirringrazzjak.

Sar il-ħin.

Nitlob lill-Viċi Prim Ministru biex jekk jogħġbu jressaq l-aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, nipproponi l-aġġornament tal-Kamra għal nhar l-Erbgħa, 13 ta' Frar 2002, fid-9.00 a.m. b'din l-aġenda:-

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar il-Patrimonju Kulturali - Kumitat (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Kostituzzjoni tal-Kariga ta' Avukat Ġenerali u dik ta' Avukat tar-Repubblika - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li Jimplimenta Miżuri ta' l-Estimi - Tielet Qari; u

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kunsill Nazzjonali għall-Kultura u l-Arti - Tielet Qari; u

Riżoluzzjoni tal-Prim Ministru dwar il-qagħda fil-pajjiż - Kontinwazzjoni.

----------------------------------- Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Ibħra Territorjali u ż-Żona Kontigwa - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Kriminali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Probation - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Ratifika ta' Konvenzjonijiet dwar Proċeduri Legali - Kumitat Permanenti

Abbozz ta' Liġi dwar l-Amministrazzjoni ta' Art tal-Gvern - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar is-Sigurta' fl-Ikel - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Uffiċċju tal-Posta - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Hawn rimarki?

Il-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd.

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għall-Agrikoltura u Sajd): Mr Speaker, nixtieq nagħti spjegazzjoni dwar x'ġara dalgħodu f'din il-Kamra.

Dalgħodu inti kont hawnhekk preżenti u taf eżatt x'ġara, pero' wara dak li xxandar illejla fuq it-television, jkun tajjeb li nagħti spjegazzjoni biex kulħadd ikun jaf.

Huwa veru li qegħdin fi żmien il-karnival, imma ma tistenniex dawn it-tip ta' buffonati.

Mr Speaker, fil-ħin tal-mistoqsijiet dalgħodu l-ewwel mistoqsija kienet ta' l-Onor.

Noel Farrugia dwar kemm kienet in-nefqa globali ta' telephones u mobile phones fis-sena 2001 fil-ministeru u kemm kienet in-nefqa globali għas-safar, fuel u l-hospitality.

Hija mistoqsija standard li għamilha lill-ministeri kollha.

Jien weġibt li informazzjoni dettaljata fuq infiq attwali tal-gvern tingħata fir-rapport finanzjarju li t-Teżor jippubblika aktar tard fis-sena.

Weġibtu għal darba, darbtejn u għedt li din hija n- normalita' kif jimxu l-affarijiet.

Il-gvern jiġbor u jara kemm kienu l- ispejjeż u mbagħad fil-ħin opportun jippubblika l-informazzjoni kollha.

Din hija r-risposta li tajt dalgħodu.

Dan kollu ingħad b'mod ċar u b'mod onest.

Ara fil-passat l-affarijiet ma kenux isiru hekk.

Infakkar li fil- passat meta tagħmel mistoqsijiet ta' dan it-tip kienu jgħidulna "Mhux fl- interess tal-poplu".

Aħna għall-kuntrarju, Mr Speaker, għedna li fil-ħin opportun tinġabar l-informazzjoni kollha u din l-informazzjoni tiġi ppubblikata.

Mr. Speaker, imbagħad reġa' qam l-Onor.

Noel Farrugia u għamel mistoqsija supplimentari dwar l-ispecial measures għall-policy programme for Maltese agriculture, l-SMPPMA.

Jien bdejt nispjega li dan huwa programm finanzjarju li l-gvern qed jagħmel u li wasal fil-fażi finali tiegħu biex ladarba jibdew jitneħħew il-levies, il-gvern jipprovdi l-flus biex jiggarantixxi li d-dħul lill-bdiewa u lir-raħħala ma jonqosx.

Dan huwa mekkaniżmu finanzjarju li se jiggarantixxi li l-bdiewa u r-raħħala jibqa' jkollhom income xieraq u ġust wara li jibdew jitneħħew il-levies.

Ovvjament jien mort daqsxejn lura sa tliet snin ilu biex nispjega lil din il-Kamra u lil kulmin ikun qiegħed jismagħna li dan l-SMPPMA huwa programm finanzjarju li jitla' għal għexieren ta' miljuni - jiġifieri jaqbeż l-Lm10 miljuni, l- Lm20 miljun, Lm30 miljun - li se jiġi provdut bħala state aid biex jiggarantixxi li bit-tneħħija tal-levies il-bidwa u r-raħħala ma jmorrux ħażin u jibqa' jkollhom dħul xieraq u ġust.

Mr Speaker, jiena għedt ukoll li anke l-oppożizzjoni soċjalista Maltija meta kienet fil-gvern iddikjarat iswed fuq l-abjad li hi taqbel mat- tneħħija tal-levies.

Dan ġie ddikjarat iswed fuq l-abjad f'intervista li l- gazzetta "The Times" għamlet lill-Onor.

Dr Alfred Sant liema intervista ġiet ippubblikata nhar l-Erbgħa 29 ta' April, 1998.

Jien fakkart li f' din l-intervista, li fiha mill-inqas żewġ ritratti ta' Dr Alfred Sant, Dr Alfred Sant kien iddikjara li bil-politika ta' free trade area, jiġifieri dik li hija magħrufa llum bħala Svizzera fil-Mediterran:

"With free trade we would still have the option of buying what we want from where we want to buy it, ...".

Pero` mbagħad qal ukoll:

"... although we wouldn't be able to protect our milk industry, our meat industry, our eggs and our vegetables.".

Kif għamilt riferenza għal din l-intervista qam l-infern hawn ġew.

U ġara hekk għaliex l-Onor.

Farrugia dejjem jgħid li l-Partit Laburista huwa kontra t-tneħħija tal-levies pero' l-kap tiegħu ddikjara kważi erba' snin ilu li bil-politika tiegħu ta' Svizzera fil-Mediterran se tispiċċa l- protezzjoni, jiġifieri se jitneħħew il-levies.

U kif semmejtu din dalgħodu qam l-infern hawn ġew.

L-Onor.

Farrugia beda jgħajjat, iwerżaq u jgħid li jien kont qed nigdeb.

Ovvjament jien tad-demm u l-laħam bħal ħaddieħor.

Jien m'iniex nigdeb.

Jien ikkwotajt biss dak li qal il-kap tiegħu.

U ma joqgħodx jiġi l-kap tiegħu jgħid żgarbata u mhux żgarbata.

Kieku kienet sgarbata, kieku kienet falza stikka kien joħroġ l-għada jgħid li kienet falza stikka u mhux iħalliha għal kważi erba' snin wara.

Din hija l-politika ta' Svizzera fil-Mediterran, Mr Speaker.

B'din il- politika xorta jitneħħew il-levies, bid-differenza li jitneħħew b'mod li l- bdiewa u r-raħħla ma jiġux mgħejjuna finanzjarjament.

Din il-politika ta' Svizzera fil-Mediterran tfisser li f'pajjiżna jkollna importazzjoni ta' prodotti agrikoli bi prezzijiet tant baxxi li l-bdiewa u r-raħħala ma jkunux jifilħu jikkompetu u jlaħħqu magħhom.

Barra li jgħajjat u jwerżaq l-Onor.

Farrugia beda jagħmel ħafna ġesti min- naħa l-oħra b'mod li ma jħallix li jiena nkompli nispjega x'ifisser SMPPMA.

Issa kien hu li għamel mistoqsija supplementari, u ladarba għamel mistoqsija supplementari m'għandux jiġi u bil-wiċċ tost jgħidli: "Jien għamilt mistoqsija qasira, agħtini risposta qasira."

X'jiġifieri!

Mela jien nikkmandah x'tip ta' mistoqsija supplementari jagħmel( Mela jien nikkmandah kemm idum jagħmel mistoqsija supplementari( Jiena ntlabt nispjega l-affarijiet kif inhuma u dak li bdejt nagħmel.

Mr Speaker, dan beda jgħajjat u jwerżaq u inti fil-konfużjoni li nqalgħet issospendejt il-Kamra.

Wara dan, bl-akbar ardir l-Onor.

Farrugia qasam il- Kamra u ġie jwerżaq b'idejh ma' wiċċi.

Skużi jien tad-demm u laħam.

U l- Onor. Farrugia m'għandux jaħseb li hawn ġew hawn xi ħadd li jbeżża' lil xi ħadd.

Hawn ġew ħadd ma jbeżża' 'l ħadd.

Dak il-ħin għedtlu: Jekk trid tkompli tigdeb mur għidu barra.

Dak li ġara dalgħodu.

Din hija l- verita`ta' x'ġara dalgħodu.

Din hija l-istorja kollha.

Imbagħad meta kompliet is-seduta l-Onor.

Farrugia talab il-protezzjoni.

Issa forsi min qed jismagħna ma jafx x'jiġifieri meta taqsam għan-naħa l- oħra tal-Kamra.

Jekk jien irrid nibgħat xi ħaġa lil xi ħadd fuq in-naħa l- oħra, hawn ġew għandna grupp ta' messaġġiera li jagħmlu xogħolhom taħt id- direzzjoni tal-clerk tal-Kamra u jeħodha u din jeħodha xi ħadd minnhom.

Barra minn hekk jiena ma naqbadx u naqsam il-Kamra u mmur quddiem xi membru tan-naħa l-oħra u nagħmillu idejja f'wiċċu.

La nagħmel hekk jien lil ħaddieħor u lanqas jiena se nħalli 'l ħadd jagħmel hekk lili.

Dak li ġara, pero' llejla rajna lill-Onor.

Farrugia fuq l-aħbarijiet tas-super 1 tiela' hawnhekk bejn żewġ messaġġiera.

Irrid ngħid veru qegħdin fi żmien il-karnival, pero` ma kontx nistenna din il-buffunata li rajt illejla fuq Super 1.

Jien għedtlu biss biex dan il- kliem joħroġ jgħidu barra.

F'din il-Kamra kien sarli vot ta' sfiduċja fl- 1993 u jiena kont iddeċidejt li ma nġibx dik il-vot ta' sfiduċja fil- parlament.

Jiena ħadthom il-qorti kriminali 'l min qalhom.

Illum wara disa' snin telgħin u niżlin kull xahar il-qorti, prattikament irbaħt il- kawżi kollha.

Kien hemm xi sitta jew seba' kawżi.

Sitta minnhom irbaħthom diġa`, imma hemm tentufa fuq waħda, pero` fuq din it-tentufa issa nirbaħha wkoll.

Il-Membri ta' l-Oppożizzjoni llum qegħdin isibu l-iskużi kollha taħt ix- xemx biex jgħidu li m'huwiex veru li qalu dak il-kliem fil-press conference.

Wasalt li kelli nerġa' nisma' l-cassette, nerġa' nagħmel nagmel transcript u nerġa' nipprovdih lill-qorti biex il-qorti jkollha l- affarijiet f'idejha.

Jiena ma naċċettax li dan jiġi hawn ġew jgħid li jien giddieb meta jien kulma kont qed nagħmel kien li qed nippreżentah b'dak li qal il-kap tiegħu.

Dawk l-affarijiet għandu jiġi jgħidhom barra ħalli jiena nieħu l-passi meħtieġa biexnagħlaqlu ħalqu.

Mr. Speaker, nitlob il-permess biex għas-seba' darba nqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra dan id-dokument.

MR SPEAKER: Hawn permess( (Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Estratt mill-gazzetta "The Times" ta' nhar l-Erbgħa, 29 ta' April 1998 dwar intervista li saret lill-Prim Ministru l-Onor Alfred Sant fuq Malta u l-Unjoni Ewropea

MR SPEAKER: Grazzi.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Michael Bonnici.

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Mr Speaker, dalgħodu l-Onor.

Charles Buhagiar reġa' tkellem fuq il-culvert f'Ħaż-Żebbuġ u fost affarijiet oħra qal li ma jridx jgħajjatli iktar onorevoli.

Mr Speaker, diment li tkun membru f'din il-Kamra, jgħajtulek jew ma jgħajtulekx xorta tibqa' onorevoli.

Jien lilu nibqa' ngħajjatlu Onor. Charles Buhagiar għax wara kollox din m'hijiex xi ħaġa personali bejnietna.

Dan huwa argument bejn gvern u oppożizzjoni, kulħadd għandu l-opinjoni tiegħu u jiena m'għandi l-ebda diżrispett, la lejn l-Onor.

Charles Buhagiar u lanqas lejn l-l-ebda membru tal-Kamra.

Fil-ħin li fadal xtaqt nirrispondi kemm għal dak li qal fl-aġġornament kif ukoll għal dak li qal fl-artiklu li deher fit-"Torċa" ta' nhar il-Ħadd li għadda.

Ngħid ukoll li l-kelma "marmalja" li ntużat għal dawk in-nies li ħarġu jipprotestaw kontra d-danni li jistgħu jsofru m'hijiex indirizzata biss għan-nazzjonasiti imma anke għal-laburisti.

Ċempluli laburisti stess u qaluli li qatt ma stennewha li mill-Partit Laburista jgħajjruhom marmalja.

Dakinhar kien hemm kemm nazzjonalisti kif ukoll laburisti, jiġifieri meta meta qed jgħajjru marmalja mhux qed jgħajjru lin- nazzjonalisti biss imma anke lil-laburisti.

Mr. Speaker, fil-ħin li fadal xtaqt nagħti risposta lill-Onor.

Charles Buhagiar u mhux se nitkellem iktar fuq din il-materja tal-culvert.

Fl- artiklu tat-"It-Torċa" l-Onor.

Charles Buhagiar qal ukoll li jiena nibgħat envelopes tal-gvern lin-nies.

Dwar din il-ħaġa naħseb ikun aħjar jekk inti toħroġ stqarrija, Mr Speaker, għax kemm min-naħa tal-gvern kif ukoll min- naħa ta' l-oppożizzjoni qed jinqalgħu ħafna battibekki għax nibagħtu envelopes tal-gvern.

Kull membru ta' dan il-parlament huwa intitolat għal 100 envelope fix-xahar bil-posta mħallsa li jistgħu jintbagħtu lill- kostitwenti.

Din hija waħda mill-konċessjonijiet li għandna bħala membri parlamentari, jiġifieri jien ma ħloqt l-ebda skandlu għax bgħatt dawn l- envelopes imma kont qed nibgħathom bi dritt.

Dakinhar impostajt biss 53 ittra f'envelope tal-gvern, għandi l-awtorita` li nagħmel hekk u hekk se nkompli nagħmel.

L-Onor.

Buhagiar semma' wkoll wkoll il-conclusions tal-masterplan u anke stieden lill-gazzetti indipendenti biex min irid jiġi jikkonsultah u jgħidilhom il-fatti kif inhuma.

Jiena wkoll nistieden lill-korrispondenti li tal-gazzetti indipendenti biex jiġu u nispjegalhom il-verita` dwar dak li hemm fil-masterplan.

Qal ukoll li l-Perit Philip Grech bi żvista nesa jdaħħal din il-parti ta' Triq il-Kbira fil-masterplan tiegħu rigward l-ilma tax-xita.

Jiena se ngħid x'qal il-Perit Grech fil-paragrafu 3(2) ta' l- istess rapport.

Se naqraha bl-Ingliż apposta biex inkun ikkwotajtu eżatt:

"... suggest water from Muxi Square and Triq il-Kbira be deviated to a wide culvert along Triq il-Kbira and Triq 12 ta' Mejju thus avoiding Triq il-Grazzja and other streets leading to Triq il-Grazzja".

Dan ifisser li mhux veru li l-Perit Philip Grech bi żvista nesa jdaħħal din il-parti ta' Triq il-Kbira fil-masterplan tiegħu.

Isemmi wkoll:

"The report of the storm water control nowhere suggests or recommends that Triq Fra Fred Mattei will be the route to solve the rainwater problem.

In like manner, the storm water from Triq Kurkanti and Triq il-Qubbajd will find itself through a pipe system for Triq il- Grazzja".

Hawnhekk jagħmel enfasi li l-ilma fejn it-Triq tal-Grazzja għandu jkun minimu għall-aħħar u fil-paragrafu 3 (1) jipproponi:

"... trench system be laid at a level below other utility services to enable storm water collection to take place.

Action being carried out by local council ignores this fact and pipes are being laid below street level.".

Dawn il-fatti huma dokumentati fir-rapport li qed inpoġġi fuq il-mejda tal- Kamra.

Lill-gazzetti ngħidilhom li min irid jikkonsultani , jiena lest li nweġibhom.

Mr. Speaker, l-Onor.

Buhagiar qal ukoll li jiena wettaqt att kriminali meta ħriġt karti mill-files.

Dan assolutament m'hu veru xejn.

Meta għamilt konsultazzjoni mar-roads department qaluli li dawn kitbu ittra, jekk m'iniex sejjer żball fid-29 ta' Jannar jew fit-30 ta' Jannar biex ix-xogħol jieqaf.

Dik l-informazzjoni ġibtha minn hemm.

Din l-ittra flimkien ma' l-ittra l-oħra, jiġifieri r-risposta ta' l-Onor.

Charles Buhagiar mill-kumpannija Med Design ġibtha mill-kunsill lokali ta' Ħaż- Żebbuġ permezz ta' kunsilliera Nazzjonalisti li għoġobhom jagħtuni kopja.

Jien ma ħadt l-ebda file mill-ebda dipartiment.

Mr Speaker, isemmi wkoll il-bypass li kollha taqleb lejn Triq il-Kbira.

Mhux veru.

Hawn ġew għandna ngħidu l-verita`.

Dan biex nagħmlu xi ħaġa għall-ġid ta' Ħaż-Żebbuġ! 95% ta' l-ilma tal-bypass li jiena kont il- promutur tagħha li tinfetah imur Triq San Martin.

Fil-masterplan tal- culvert system kien propost li f'din it-triq isir culvert pero' dan ma sarx mill-kunsill lokali.

5% biss imur lejn Triq il-Kbira.

Imbagħad hemm Triq 12 ta' Mejju li wkoll jasal fi Triq il-Kbira.

Dak iż- żmien, Mr Speaker, qal ukoll li Triq il-Kbira ma ġietx imneħħija mill- asfalt li kien hemm u sar it-tarmac.

Jien infakkru li Triq il-Kbira saret bit-tarmac bejn l-1987 u l-1992.

Dak iż-żmien f'Malta ma kien hawn l-ebda makkinarju li jagħmel xogħol ta' scarifing bħal dak li qed naraw illum.

Dan kien introdott madwar sitta jew tmien snin ilu hawn Malta u dan ix- xogħol ilu iktar minn għaxar snin, jiġifieri aħna ma stajniex nagħmlu dak ix-xogħol li kien qed jgħid.

Mr. Speaker, l-Onor.

Buhagiar qal ukoll li jien insistejt ħafna biex jinfetaħ passaġġ fi Triq il-Kurkanta.

Meta l-Onor.

Charles Buhagiar laħaq ministru l-proprjetarju ta' l-art fejn infetaħ dan il-passaġġ għamel pressjoni fuq l-Onor.

Charles Buhagiar biex jekk jista' jkun ma tinfetaħx, imbagħad dawwar il-verżjoni tiegħu.

Hawnhekk tajjeb li wieħed jgħid li meta fl-14 ta' Marzu 1997 l-Onor.

Buhagiar bħala ministru kien intalab li ssir amendment għall-iskema u din ġiet approvata.

Din l-emenda kienet tipproponi li dak il-passaġġ jinqata' mill-iskema u jibqa' cul-de-sac.

Dan sar mhux biex ma jgħaddix ilma imma biex jipproteġi lil klijent li huwa kellu meta ma kienx għadu ministru.

Ovvjament meta mbagħad sar ministru allura l-proprjetarju ta' din l-art qabbad perit ieħor li wkoll għamel is-sottomissjonijiet tiegħu.

Meta reġa' daħal l-Onor.

Charles Buhagiar fl-1 ta' Marzu 2000 u reġa' sar il-perit għamel a new planning application to open stretch of two metres.

Jiena wkoll għamilt pressjoni, pero` se npoġġi fuq il-mejda tal-Kamra petizzjoni li tressqet mir-residenti ta' Triq il-Kurkanta fejn qed jagħmlu enfasi speċjali biex dik it-triq tinfetaħ għaliex kienet ippjanat.

Imbagħad l- Onor. Buhagiar aċċetta li jinfetaħ passaġġ ta' żewġ metri u din ġiet approvata mill-awtorita` ta' l-ippjanar.

Dan kollu juri li meta kien ministru l-Onor.

Charles Buhagiar ħalla li dik għandha tinfetaħ żewġ metri.

Mr Speaker, rigward Triq Inċita qal li canvasser tiegħi ħallejtu jagħmel xi passaġġi u jagħlaq il-culvert.

Veru li saru l-passaġġi pero` l-bdiewa qabżu fuqna u qalulna: Mela sewwa għamiltu l-passaġġ u ma ħallejtulniex l- aċċess għall-għelieqi.

Jien lest li nuri r-ritratti li juru li ma kienx hemm aċċess għall-bdiewa u minħabba f'hekk l-għelieqi li kien hemm kienu kollha abbandunati.

Għandi wkoll il-petizzjoni ta' tliet bdiewa.

Wieħed minnhom ikkritikani għaliex wara li wessajna t-triq ma ħallejniex aċċess u l-uniku aċċess li kien hemm kien minn triq oħra li dan il-bidwi ma ħallihomx jgħaddu minn hemmhekk u allura bilfors kellu jsir dan il-passaġġ.

L-ilma tax-xita baqa' għaddej regolari minn hemmhekk.

Veru li ddejjaq ftit, pero` żgur li dan ma jtellifx il-flow ta' l-ilma kif kien ippjanat.

Imbagħad semma x-xogħol dwar Ħaż-Żebbuġ u qal li ma sar xejn hemmhekk.

M'hu veru assolutament xejn.

Imma għalfejn qed nigdbu?

Jien se npoġġi wkoll fuq il-mejda tal-Kamra lista tax-xogħlijiet li saru f'Ħaż-Żebbuġ bejn l- 1987 u l-1992 u bejn l-1992 u l-1996.

Għandek waħda fejn saru toroq li ma kenux asfaltati dak iż-żmien u mbagħad hemm oħra fejn turik li saru bit- tarmac.

Qal ukoll li l-areas fejn l-iktar hemm laburisti qatt ma saru.

Jien hawnhekk immarkajthom u se ngħidlu dawn it-toroq fejn huma.

Dawn it-toroq huma lejn in-naħa ta' Ħal Mula fejn hemm fortizza laburista.

Hawnhekk ngħid li għalkemm għandna diverġenzi politiċi bejnietna lil dawn nirrispettahom u huma jirrispettawni wkoll.

Qatt ma kelli xi ngħid magħhom għaliex dejjem tajthom ir-rispett u l-għajnuna li kellhom bżonn.

Se naqra biss l-ismijiet ta' dawk it-toroq li qegħdin fl-area ta' Ħal Mula li ġew asfaltati mit- tħarbit li kien hemm.

Dawn huma Triq Dun Salv Ciappara, Triq Dun Salv Trevisan, Triq l-Eroj, Triq Ġanni Bonnici li ġiet tinfed ma' Triq l-Imdina, Triq Ġanni Cilia, Triq Aramm, Triq l-Indipendenza, Triq l-Irvell tal- Qassisin, Triq N. Mifsud Tommasi, Triq is-Sindku P Vella u Triq Wied Qirda.

Ta' min igħid li Triq Arram li llum hija Triq Dun Loret Callus kien hemm l- ikbar tħarbit.

Jiena qatt ma naf li rajt triq imħarbta daqshekk.

Barra minn hekk kienet fuq tliet livelli, kulħadd jgħaffeġ fit-tajn u x'naf jien.

Fiha kien hemm ħafna materjal mormi li kien ħalla gvern Laburista.

Dawn l- affarijiet irranġaw ruħhom bl-interventi li għamilt jien.

Saħansitra kellhom barriera li kienet tintuża għar-rimi u skart u din irranġajtilhom u għamiltilhom ġnien.

Kien hemm biċċa oħra fejn darba kienet ġejja pont bejn Ħaż-Żebbuġ u s-Siġġiewi fejn kien jintefa' ħafna materjal biex jinħaraq - saħansitra anke majjali u annimali oħra kienu jinħarqu hemmhekk –u permezz ta' intervent tiegħi din tnaddfet u saret ġnien.

Il- kunsill lokali ma ried qatt jieħu responsabbilta` biex ikompli jsebbaħ dak il-ġnien u ħallih abbandunat.

Naf li d-dipartiment tal-kunsill lokali ġibidlu l-attenzjoni diversi drabi dwar dan, imma għax jaf li dak ix-xogħol sar bl-inizjattiva tiegħi, dan ħallih abbandunat.

Issa dan mhux għalija għamiltu imma għar-residenti.

L-istess il-barriera li kien hemm fi Triq Guliermo Lorenzi f'Ħaż-Żebbuġ.

In-nies jistgħu jixhdu x'għamilt jien għal Ħaż-Żebbuġ, u fuq dan id-dokument li nixtieq inqiegħed fuq il-mejda tal- Kamra n-nies jistgħu jaraw il-provi.

Ix-xogħol se jkompli sejjer.

Ħdimna ħafna u se nkomplu nirsistu.

Mr Speaker, qabel nagħlaq xtaqt nitlob il-permess sabiex inpoġġi fuq il- mejda tal-Kamra xi dokumenti li rriferejt għalihom fid-diskors tiegħi.

MR SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Lista ta' proġetti għal toroq f'Ħaż-Żebbuġ; u

Kopja ta' petizzjoni datata 30 ta' Jannar 2001 iffirmata minn residenti ta' Triq il-Kurkanta, Ħaż-Żebbuġ, indirizzata lill-Ombudsman dwar il-ftuħ ta' l-istess triq.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada, l- Erbgħa, 13 ta' Frar, 2002 fid-9.00 a.m. bl-agenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

DIPARTIMENT TA' L-ANZJANI U SERVIZZI KOMUNITARJI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk id- dipartiment ta' l-anzjani u servizzi komunitarji hux bi ħsiebu jiftaħ aktar ċentri żgħar fil-komunita' biex inaqqas min-numru kbir ta' klijenti li hemm bħalissa, b'mod speċjali fl-Imtarfa, f'Marsascala u fi Fleur-de-Lys?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellanti li sabiex jitnaqqsu n-numru kbir ta' klijenti li jattendu f'ċerti Ċentri tal-Persuni b'Diżabilita', d-dipartiment għall-anzjani u servizzi fil-komunita' qiegħed f'diskussjonijiet ma' l-Awtorita' tad-Djar sabiex jikri postijiet oħra fil- komunita' biex jikkonvertihom bħala Ċentri żgħar (Resource Centres) għall- persuni b'diżabilita'.

Tajjeb li wieħed isemmi li din is-sena sejrin jinfetħu żewġ Ċentri ġodda f'Pembroke u fil-Kottonera.

ĊENTRU TAL-PERSUNI B'DIŻABILITA' – ĦADDIEMA PROFESSJONALI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: B'riferenza għar-risposta għal-mistoqsija parlamentari nru.

7282 bid-data ta' l-24 ta' Mejju 1999, jista' l-Ministru jgħid kemm ħaddiema professjonali li jinkludu nurses, fizjoterapisti, occupied therapists u social workers ġew impjegati biex jaħdmu fiċ-Ċentru tal-Persuni b'Diżabilita?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellanti li fiċ-Ċentri tal-Persuni b'Diżabilita' hemm dawn il-ħaddiema professjonali: żewġ nurses u Training Consultant.

Bla dubju ta' xejn hemm bżonn li jiġu mpjegati aktar ħaddiema professjonali li għandhom jinkludu Fiżjoterapisti u Occupational Therapists.

Fil-futur qarib sejra toħroġ sejħa għall- Applikazzjoni biex jiġu impjegati Professional Support Workers biex jaħdmu f'dan il-qasam tad-diżabilita'.

ĊENTRI TAL-PERSUNI B'DIŻABILITA - STUDENTI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk din is-sena ċ-Ċentri tal-Persuni b'Diżabilita humiex sejrin jaċċettaw lill- istudenti li ser jispiċċaw mill-Iskejjel Speċjali?

Jekk iva, qiegħed isir il-proċess ta' tranzizzjoni ta' dawn l-istudenti?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellanti li bħal ma sar is-sena l-oħra, iċ-Ċentri tal-Persuni b'Diżabilita' diġa' qegħdin jippreparaw biex ikunu f'qagħda li jieħdu studenti mill-iskejjel speċjali.

Saru diversi kuntatti neċessarji mat-Transition Officer tad-Diviżjoni ta' l- Edukazzjoni u ġew identifikati dawk l-istudenti li jistgħu jibbenefikaw minn din it-tranżizzjoni.

Id-dipartiment għall-anzjani u servizzi fil- Komunita' ukoll qed jieħu ħsieb li jiftaħ Ċentri żgħar ġodda fil-komunita'.

ĊENTRU TAL-PERSUNI B'DIŻABILITA - FONDI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk huwiex possibli li din is-sena ċ-Ċentri tal-Persuni b'Diżabilita jingħataw aktar fondi peress li l-Gvern, fil-budget tiegħu, naqqas in-nefqa fuqhom b'aktar minn Lm 21,000?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fiċ-Ċentru tal- Persuni b'Diżabilita', s-servizzi jingħataw bl-aktar mod effettiv u effiċjenti rrispettivament mill-fondi li hemm għad-dispożizzjoni tagħhom.

Barra minn hekk, tajjeb li wieħed jgħid li ċ-Ċentri tal-Persuni b'Diżabilita' jifformaw parti mid-dipartiment għall-anzjani u servizzi fil- komunita' li l-vot ta' din is-sena 2002 żdied b'Lm783,000 fuq is-sena 2001.

KONSULENTI - ĦLAS

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jgħid kemm qed jitħallsu il-konsulenti indikati fil-mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

MICHAEL REFALO: Il-konsulenti msemmija fit-tweġiba tiegħi għall- mistoqsija 31260 qed jitħallsu kif ġej:-

Is-Sur Jean Micallef Grimaud , Lm 2000 fis-sena

Is-Sur Alfred Mallia Milanes, Lm 1000 fis-sena

KONSULENTI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jgħid min huma l-konsulenti li inti irreferejt għalihom fit- tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari nru 31387 (Seduta 695).

KONSULENTI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid min huma l-konsulenti li inti irreferejt għalihom fit-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Ninforma lil-Onor.

Interpellant li ż-żewġ konsulenti msemmiija fil-mistoqsija parlamentari huma:

dak fil-Kunsill Lokali - Is-Sur Maurice Caruana u dak fil-Qrati - Is-Sur Joseph Muscat (Enginier).

UNJONI EWROPEA – PROGRAMMI EDUKATTIVI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid liema proġetti sottomessi minn Malta ġew milqugħa mill-Kummissjoni Ewropeja taħt il-programmi edukattivi (EU) kollha li qed tieħu sehem Malta fihom?

Jista' jgħid f'hiex jikkonsisti kull proġett li ġie aċċettat u magħżul u x'finanzi se jieħu?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-proġetti sottomessi minn Malta huma kif se nsemmi:

LEONARDO DA VINCI: Hemm 34 proġett ta' Mobilita` tas-sena 2000 u 2001 li qegħdin jiġu attwati b'fondi allokati mill-Kummissjoni Ewropeja.

Is-somma allokata għal dan il- perjodu hija ta' 431,577 Euro.

Għas-sena 2002, il-Kummissjoni Ewropeja allokat 186,368 Euro f'fondi għal proġetti ta' Mobilita`.

Hemm proġett pilota wieħed li ġie aċċettat mill-Kummissjoni Ewropeja taħt il-programm edukattiv Leonardo da Vinci fis-sena 2001.

Il-proġett jismu "Web and Multimedia Training for Medical English".

Il-Kummissjoni Ewropeja allokat budget ta' 34,863 Euro għal dan il-proġett, li ser jopera fuq perjodu ta' sentejn.

YOUTH:

Il-proġetti li saru s'issa taħt il-programm YOUTH ġew sottomessi kollha fuq livell lokali.

Rigward il-programm SOCRATES, l-informazzjoni mitluba qed titpoġġa fuq il- Mejda tal-Kamra.

XEMXIJA - MARE D'ORO

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: B'referenza għal mistoqsija parlamentari nru.

28693, jista' l- ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tas-sentenza mogħtija mill- qorti dwar il-każ tal-Gvern kontra s-sidien tal-Mare d'Oro rigward l-aċċess għall-parti pubblika tax-xatt ta' quddiem l-istabbiliment Mare D'Oro fil- bajja tal-Fekruna, Xemxija San Pawl il-Baħar?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant illi risposta tingħata f`xi seduta oħra.

KAVALLIER TA' SAN ĠAKBU – NEFQA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jgħid kemm intefqu flus fuq xogħol ta' konsulenza fuq il-Kavallier ta' San Ġakbu fis-snin 2000 u 2001?

Min kienu dawn il-konsulenti?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li l-konsulenti u n-nefqa ta' flus fuq xogħol ta' konsulenza fuq il-Kavallier ta' San Ġakbu fis-snin 2000 u 2001 kien kif jidher hawn taħt:

|Konsulen|Tip ta' |2000 |2001 | |ti |Konsulenza | | | | | |Lm |Lm | |England |Architectura|37677.|24147.| |& |l |59 |71 | |England |Consultancy | | | |Paul |Mechanical |1313.5|1837.6| |Meilaq |Engineering |0 |1 | | |Consultancy | | | |Camiller|Electrical |1077.8|5622.1| |i & |Engineering |9 |0 | |Cuschier|Consultancy | | | |i | | | | |Theatre |Theatre |41078.|8722.6| |Projects|Consultancy |69 |1 | |BD |Fire |1541.0|NIL | |Atherson|Protection &|0 | | | |Security | | | | |Consultancy | | | |KPMG |Advice and |7130.0|NIL | | |Assistance |0 | | |Michael |Restoration |1875.0|NIL | |Ellul |Consultancy |0 | | |TOTAL | |91693.|40330.| | | |67 |03 |

SPTAR ĠENERALI TA' GĦAWDEX - KONSULENTI/ADVISORS

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Jista' l- Ministru jgħid kemm kien hemm konsulenti/advisors fil-ministru għal Għawdex fil-Qasam tas-Saħħa/Sptar Ġenerali ta' Għawdex fis-sena 2001 f'Jannar u f'Diċembru ?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: F'Jannar tas-sena 2001 kien hemm tnax-il konsulent jaħdmu fl-Isptar Ġenerali t'Għawdex filwaqt li f'Diċembru ta' l- istess sena kien hemm tlettax-il konsulent u Advisor.

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: B'referenza għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari nru.

31247, meta ġew ingaġġati l-14 il-konsulent/advisor fil-Qasam tas-Saħħa/Sptar Ġenerali ta' Għawdex?

Jista' t-tagħrif jingħata ndividwalment għal kull konsulent?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: L-Informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant tidħer fil-lista t'hawn taħt:

Konsulent/Advisor Kariga Data ta' Ingaġġ Mr Andrew Armatis Konsulent Ġinekoloġija 10.08.92 Mr John Mamo Konsulent Ġinekoloġija 10.04.95 Dr Julius Kwas Konsulent Kirurġija 23.04.95 Dr Antonin Pechar Konsulent Kirurġija 20.10.97 Dr Goran Milosavljevic Konsulent Anestesija 01.07.99 Dr Miodrag Stoianovic Konsulent Anestesija 07.09.99 Dr Rodovan Nemecek Konsulent Patoloġija 17.02.92 Dr Vaclav Svejda Konsulent Mediċina 16.02.89 Dr Frank Farrugia Konsulent Mediċina 20.06.98 Dr Robert Sciberras Konsulent Mediċina 17.08.01 Mr Ray Aquilina Konsulent Ortopedija 03.02.92 Mr Ivan Vella Konsulent Oftalmoloġija 15.12.00 Dr Victor Mercieca Konsulent Pedjatrija 17.06.91 Prof Maurice Cauchi Advisor Public Health 01.10.01

VOT RIKORRENTI – SALARIES & WAGES

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Jista' l- Ministru jgħid kemm hemm persuni jitħallsu mill-Vot Rikorrenti 47 Line Item 12 Staff-Salaries & Wages 03, Customer Services fejn hemm ivvotati Lm 1,512,500?

Kemm qed jitħallsu f'kull każ?

F'liema oqsma jaħdmu?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Risposta tingħata f'seduta oħra.

VOT RIKORRENTI – SALARIES & WAGES

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Jista' l- Ministru jgħid kemm hemm persuni jitħallsu mill-vot rikorrenti 47 Line Items 12 Staff-Salaries & Wages 05 taħt saħħa fejn hemm ivvotati Lm 3,815,000?

Kemm jitħallsu f'kull każ?

F'liema oqsma jaħdmu?

ONOR.

MCAST – PROGRAMM LEONARDO

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma r-raġunijiet li matul din is-sena (b'referenza għat-tweġiba għall-mistoqsija 31275) m'hemm l-ebda student mill-Istituti li bħalissa huma fl-MCAST li se jieħu sehem fil-programm Leonardo?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-MCAST hija istituzzjoni ta' edukazzjoni u taħriġ vokazzjonali li għadha fil-bidu tagħha.

Il-Coordinating Committee tal- Programm Leonardo qed jgħin lill-MCAST biex isibu partners għall-proġetti futuri.

Kien għalhekk li sar il-contact seminar fi Franza (Toulon) fejn kienu rappreżentati l-Istituti u Skejjel kollha fil-qasam vokazzjonali.

Bħalissa qed jimmaturaw il-kuntatti u jitħejjew l-applikazzjonijiet għas- sejħa li jmiss.

Dan hu proċess li jinħtieġ ħafna ħin u xogħol ta' preparazzjoni biex jissarrfu fi proġetti ta' kwalita`.

STAFF FIS-SEGRETARJAT PRIVAT - KUNTRATTI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Jista' l- Ministru jgħid kemm hemm membri tal-staff fis-segretarjat privat tiegħek?

Min huma?

X'karigi jokkupaw?

Kemm minnhom huma ħaddiema tal-Gvern?

Kemm minnhom ġew mislufa minn kumpaniji u azjendi parastatali?

Kemm hemm minnhom ta' kuntratt definit?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Nixtieq ngħarraf lill-Onor.

Nterpellant li fil- preżent hemm ħmistax-il membru fis-Segretarjat Privat tiegħi.

L- informazzjoni dwarhom hija mogħtija fil-lista annessa.

Erbatax minnhom huma ħaddiema tal-Gvern u mhemm ħadd minnhom li huwa misluf minn kumpaniji u azjendi parastatali.

Lkoll kemm huma għandhom kuntratt definit.

Uffiċċjali li huma membri tas-segretarjat privat tal-ministru għal Għawdex

|ISEM |POSIZZJONI | |Anthony Borg |Personal Assistant | |Claire P. |Private Secretary | |Camilleri | | |Marion Zammit |Assistant Private | | |Secretary | |Emanuel Grech |Office Co-ordinator| |Anthony Zammit|Secretariat Officer| |Joe Mifsud |Secretariat Officer| |Anthony |Secretariat Officer| |Buttigieg | | |Darlene |Officer in the | |Inguanez |Secretariat Pool | |Joseph Grima |Officer in the | | |Secretariat Pool | |Mario |Officer in the | |Camilleri |Secretariat Pool | |Charles |Officer in the | |Portelli |Secretariat Pool | |Alfred Grech |Secretariat | | |Messenger | |Anthony Grima |Secretariat | | |Messenger | |Louis Cassar |Personal Driver / | | |Security Officer | |Michael |Personal Driver / | |Camilleri |Security Officer |