MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 421 L-Erbgħa, 8 ta' Novembru, 2000 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 421

L-Erbgħa, 8 ta' Novembru, 2000

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-6.10 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

L-Erbgħa, 8 ta' Novembru, 2000

WERREJ MINUTI 1

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 1

TQEGĦID TA' KARTI 5

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-PROTEZZJONI U L-PRIVATEZZA TAD-DATA (IT-TIENI QARI)

DATA PROTECTION BILL (SECOND READING) 5

AĠĠORNAMENT 21

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 26

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 420 li saret fit-8 ta' Novembru, 2000 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

CHILDREN ALLOWANCE

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jara li t-talba għall- benefiċċju taċ-children allowance - qed nibgħat id-dettalji separatament - tiġi approvata?

Jista' jinformani x'diffikulta' hemm biex tintlaqa' din it- talba?

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-persuna konċernata ġiet informata biċ-ċirkostanzi kollha tal-każ mid-dipartiment tas-sigurta' soċjali.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT (Kap ta' l-Oppożizzjon): Peress li l-mistoqsija tikkonċerna l-benefiċċju taċ-children allowance, jista' jekk jogħġbu l-Viċi Prim Ministru jgħidilna jekk hemmx il-ħsieb li s-sistema ta' means-testing tiġi riveduta?

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, ma nistax ngħid li hemm xi ħsieb partikolari biex din is-sistema tiġi riveduta, pero' naturalment l-options dejjem jibqgħu miftuħin u wieħed jieħu deċiżjoni skond iċ-ċirkostanzi li jiżviluppaw.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Ma jidhirlux li fil-kuntest tal-mod kif il-gvern qiegħed idaħħal sistemi aktar qawwija li bihom ikejjel id-dħul u l-ħruġ ta' kull individwu, u anke fil-kuntest tal-mod kif dan il-kontroll qed jiġi eżerċitat, li wasal iż-żmien li nerġgħu nikkonsidraw is-sistema li biha qed tiġi amministrata ċ-children allowance?

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, ma naħsibx li nistgħu ngħidu li l- gvern qed idaħħal xi metodu ġdid ta' kif inkejlu d-dħul ta' l-individwi iżda li qed nagħmlu hu li naċċertaw ruħna li dan isir b'mod korrett.

Il- verifiki li qegħdin isiru huma riżultat tal-fatt li d-dipartiment għandu l- provi li saru dikjarazzjonijiet ħżiena, biex ma ngħidx foloz.

Kull verifika qed tkun ħafna aktar b'saħħitha u serja minn qatt qabel, anke għaliex l-għodda li llum l-gvern għandu f'idejh, b'mod partikolari l- għodda ta' l-informatika, tippermettilna nagħmlu dawn il-verifiki.

Ċertament li ma biddilna l-ebda kejl.

Li qegħdin nagħmlu hu li nivverifikaw li d-dikjarazzjonijiet li jsiru jkunu korretti.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Mr Speaker, jasal biex jammetti l-Viċi Prim Ministru li għal numru ta' snin dan it-tip ta' kejl ma kienx isir u fil-fatt ħafna familji draw idaħħlu ċertu ammont ta' benefiċċju?

Jaċċetta li d-dħul tal- means-testing, aktar u aktar kif ġiet implimentata s-sistema, naqqas l- orizzonti ta' ħafna nies bir-riżultat li żdiedu l-problemi?

Allura ma jaħsibx li fil-kuntest fejn il-gvern qed jipprova jimplimenta b'ċerta rigorosita' l-kriterji tat-tmexxija tas-sistema soċjali u tas-sistema tat- taxxa, il-means-testing qed joħloq aktar problemi u allura għandu jkun hemm konsiderazzjoni mill-ġdid f'dan ir-rigward?

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Sur President, hemm żewġ issues li għandna bżonn inżommuhom separati kompletament minn xulxin.

L-ewwelnett ladarba għandna liġi li tobbligana niddikjaraw id-dħul - u mbagħad skond dik id- dikjarazzjoni jiġi stabilit min għandu dritt jew le li jieħu l-benefiċċju - dik il-liġi għandna ninforzawha.

Jekk stajna daħħalna xi kultura li inti tista' taħbi ċertu dħul ieħor avolja l-liġi tgħidlek biex tiddikjara l- ammont kollu li ddaħħal, dak m'huwiex sew.

Jien nittama li lkoll kemm aħna naqblu dwar dan, aktar u aktar għax illum hemm mezz kif tikkalkola jekk dak l-individwu huwiex intitolat li jieħu dak il-benefiċċju.

Għaliex qed ngħid hekk?

Filwaqt li benefiċċji oħrajn m'humiex relatati biss mad-dħul imma huma relatati wkoll ma' capital assets - jiġifieri dwar kemm għandek depożiti l- bank u kemm għandek proprjeta' - iċ-children allowance hija relatata biss mad-dħul.

U f'pajjiżna m'huwiex aċċettabbli li jkollna persentaġġ daqshekk qawwi ta' persuni - wieħed minn kull erbgħa - li ma jiddikjarawx id-dħul kollu tagħhom.

Naturalment dan jista' jkun ammont baxx pero' jista' jkun ukoll għoli ħafna.

Allura l-ewwel miżura għandha tkun li kulħadd isegwi dawn il-kriterji għax m'aħna beħsiebna nħallu lil ħadd li jiskappa minn dawn ir-regoli.

Issa jekk għandniex ngħollu s-ceiling hija kwestjoni kompletament separata.

(Interruzzjonijiet)

Mr Speaker, ma nafx fhimtux sew lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni meta qal li rridu nbidlu l-bands taċ-children allowance, pero' aħjar inħalli lilu biex jispjega dan il-punt.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Mr Speaker, hawnhekk qed nitkellmu fuq żewġ fenomeni f'dak li għandu x'jaqsam maċ-children allowance.

L-ewwel fenomenu jikkonsisti fil-kalkolu tad-dħul tiegħek vis-a-vis iċ-children allowance, fejn hemm l-element ta' overtime.

(Interruzzjonijiet) Jekk bniedem għal ċertu sena ma jkunx qed jagħmel overtime, il-benefiċċju li se jingħata se jiġi kkalkolat fuq is-sena ta' qabel meta kien għamel l-overtime.

Peress li l-gvern qiegħed jimplimenta sistemi aktar riġorusi ta' kif jikkontrolla d-dħul u kif jikkontrolla t-taxxi li qed jitħallsu, ma jaħsibx li wasal iż- żmien li naraw jekk is-sistema tal-means-testing tagħmilx aktar sens?

Infakkru li storikament il-means-testing daħal fi żmien meta ma kienx hemm din ir-rigorosita fil-kontrolli fuq id-dħul u l-ħruġ, u llum din is- sistema qed tippenalizza ħafna familji ta' dħul medju u dħul baxx.

Filwaqt li għandu jkun hemm rigorisita' fil-kontrolli fuq dħul u ħruġ għall- finijiet ta' taxxa, ma jaħsibx li dak li ġie mplimentat bħala means-testing fuq iċ-children allowance għandu jiġi abbolit u ċ-children allowace tibda tkun għal kulħadd l-istess?

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Le, hemm differenza fundamentali fil-kunċetti.

Aħna m'aħniex qegħdin indaħħlu rigorosita' fuq il-kontrolli ta' dħul u ħruġ imma qed indaħħlu rigorosita' fuq l-onesta'.

(Interruzzjonijiet) Jekk inti obbligat li tiddikjara d-dħul tiegħek u l-Istat se jħallsek skond dik id-dikjarazzjoni li inti tkun għamilt, fid-dikjarazzjoni tiegħek għandek tkun onest.

Jiena ma naċċettax li niddefinixxu l-eżerċizzju li qegħdin nagħmlu bħalissa bħala wieħed ta' rigorosita' fid-dħul u l-ħruġ tat-taxxi tal-gvern għax assolutament m'huwiex hekk.

L-eżerċizzju huwa li kull persuna tkun onesta u korretta fid-dikjarazzjoni tad-dħul biex min ħaqqu jieħu u min ma ħaqqux ma jeħux.

Dik hija l-kwestjoni kollha u fl-opinjoni tiegħi hekk għandna nibqgħu nagħmlu.

Ħalli nara jekk għallinqas qbadtx ftit mill-punti li kien qed jagħmel il-Kap ta' l-Oppożizzjoni, Sur Presdident.

Bħalissa qegħdin naraw jekk nistgħux intejbu l-effiċjenza tas-sistema li aħna għandna fir-rigward taċ-children allowance.

Kulmin ikun irid japplika għaċ-children allowance għandu ċans sa April biex jagħmel dan - fil-fatt id- diffikulta' li nqalgħet fil-mistoqsija kienet dwar persuna li applikat xi erba' ġimgħat ilu - u mbagħad bejn April u Ġunju jibda l-proċess biex jiġu analizzati madwar 45,000 applikazzjoni sena wara l-oħra.

Aħna qegħdin nistudjaw il-possibbilta' li nissimplifikaw il-proċess ħafna iżjed, nallaċċjaw direttament mad-dipartiment tat-taxxi interni b'sistema komputerizzata, lill-individwu niffrankawlu l-battikata li joqgħod jiġi bil- formola ta' l-income tax u minbarra hekk niffrankaw numru ta' sigħat ta' overtime.

Jekk din se nkunu nistgħu nimplimentawha, se jkollna l-vantaġġ li nibdlu d-data tal-pagament u jekk iċ-children allowance li tingħata se tkun ibbażata fuq id-dikjarazzjoni tas-sena ta' qabel, hemm il-possibbilta' teknika illi nġibu dan il-ħlas aktar viċin is-sena partikolari tad-dħul li jkun qed jiġi ddikjarat.

U allura jista' jkun li d-diffikulta' li qed iqanqal il-Kap ta' l-Oppożizzjoni - fis-sens li s-sena li għaddiet seta' kellek dħul baxx mill-overtime u din is-sena seta' kien għoli jew bil- kontra - mhux insolvuha kompletament imma ntaffuha billi ndaħħlu iżjed effiċjenza.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Bir-rispett kollu, lili ma jinteressawnix il- kapitalisti l-kbar imma jinteressawni familji ta' ħaddiema li f'sena minnhom jista' jkollhom dħul kbir mill-overtime u sena wara dak is-sors ikun għosfor.

Issa x'qed jiġri f'dan il-kuntest?

Jien wisq nibża' li l- Viċi Prim Ministru jinsab maqtugħ mir-realta'.

Jekk is-sena li għaddiet l-overtime żdied u din is-sena naqas, lil dawn il-familji bi dħul baxx se titnaqqsilhom iċ-children allowance din is-sena.

Jiġifieri fl-istess sena li qed jitnaqqsilhom id-dħul, qed titnaqqsilhom ukoll iċ-children allowance Dik hi l-problema kollha.

Jekk is-sena li għaddiet id-dħul mill-overtime kien qawwi, bid-dħul li se tiddikjara dik il- familja bilfors li se tonqsilha ċ-children allowance.

Mhux ovvja din!

Mela din is-sena naqsilha l-overtime u naqsilha wkoll iċ-children allowance.

Din hi l-problema u dan huwa l-punt kollu!

Mr Speaker, aħna ma nistgħux nikkritikaw lill-gvern li daħħal aktar rigorosita' fil-ġbir u fid-dikjarazzjoni tat-taxxi, imma f'dan it-tip ta' kuntest jagħmel aktar sens li wieħed jara jekk iċ-children allowance għandhiex tibqa' means-tested jew le.

Il-maġġor parti taċ-children allowance tħalli impatt fuq familji bi dħul żgħir u dħul medju u mhux fuq familji ta' kapitalisti.

Familji ta' kapitalisti m'għandhomx bżonn iċ- children allowance u allura m'għandhiex x'taqsam magħhom din il-problema.

Jekk irid, il-Viċi Prim Ministru jista' jagħmel capping biex min għandu dħul ta' aktar minn Lm12,000 ma jeħux iċ-children allowance.

Imma mbagħad irridu nifhmu mill-ġdid li kulmin għandu inqas minn dak il-capping, fil- kuntest tar-rigorosita' li qed tiddaħħal dwar dħul u ħruġ minn familji żgħar, il-mod kif qed isir il-means-testing irid jiġi rivedut.

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, jiena ma naqbilx u se nerġa' nispjega għaliex.

L-ewwelnett ejja npoġġu l-istorja preċiż kif inhi.

Meta fl-1995 daħal il-means-testing fis-sistema taċ-children allowance ġraw żewġ affarijiet importanti.

L-ewwelnett ġiet riveduta 'l fuq b'mod sostanzjali r- rata ta' l-allowance għal dawk bl-inqas dħul - meta ngħid "ġiet riveduta 'l fuq" inkun qed infisser li l-ammont għal dawk fl-inqas livell irdoppja - u fil-verita' ma' l-introduzzjoni tal-means test dawk bl-inqas dħul marru verament tajjeb.

Imbagħad ma' l-introduzzjoni tal-means test kien hemm marbuta r-reviżjoni li saret fis-sistema tat-taxxa tad-dħul.

Bir-reviżjonijiet li saru, min kellu dħul li jaqbeż il-Lm5,000, Lm6,000, Lm7,000 dakinhar tilef parti miċ-children allowance jew iċ-children allowance kollha, pero' kien iggwadanja ammont sostanzjali billi ffranka t- taxxa ta' l-income tax li qabel kien ikollu jħallas.

Fil-fatt kien hemm min tilef Lm200 jew Lm300 f'children allowance, pero' imbagħad iffranka madwar Lm700 f'income tax.

Din kienet l-istorja ta' l-1995.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Id-differenzi u l-bidliet kollha li qed isemmi l-Viċi Prim Ministru saru wkoll fil-kuntest tad-dħul tal-VAT; jiġifieri din ta' l- income tax m'għandhiex x'taqsam ma' dak li qed ngħidu.

Fl-1995 daħlet il- VAT u biex jikkompensa għad-dħul tal-VAT il-gvern Nazzjonalista ta' dak iż- żmien naqqas l-income tax.

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Le, m'hu veru xejn.

Mela l-Kap ta' l-Oppożizzjoni nesa' illi meta daħlet il-VAT kienet saret rivoluzzjoni sħiħa f'dak li għandu x'jaqsam mad-dazju tad-dwana!

(Interruzzjonijiet) X'jiġifieri m'għandu x'jaqsam xejn!

Dak iż-żmien il-gvern kien tilef dħul ta' kważi Lm50 miljun jew Lm60 miljun.

(Interruzzjonijiet) Imma skużi, minn fost l- Onor. Membri ta' din il-Kamra mingħandek din żgur ma nistax naċċettaha!

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni jaf li meta daħlet il-VAT dak iż-żmien kienet tneħħiet sistema oħra li kienet qed tirrendi lill-gvern dħul garantit ta' Lm50 miljun!

Bir-rispett kollu ma naqbel assolutament xejn u naħseb li jkun aħjar jekk il-Kap ta' l-Oppożizzjon jerġa' jaqra d-debates ta' dak iż- żmien.

Hemm bżonn li jiffriska daqsxejn il-memorja għax qed iħawwad il- bejgħa!

(Interruzzjonijiet)

L-akbar kritika li wieħed seta' jagħmel għas-sistema tal-means test fil- passat - u rrid nammetti li ġieli għamiltha jien - kienet li m'għandekx għalfejn tagħmel means test ladarba m'għandekx mezz kif tikkontrolla s- sitwazzjoni.

Mhux sew li jkun hemm min qiegħed maqbud fi straitjacket ma jistax jiċċaqlaq u allura jkollu jitlef il-benefiċċju, u mbagħad ikun hemm min jista' jilgħab kemm irid u kemm jogħġbu u jisgiċċalek minn hemm u jiġi ntitolat.

Dan kien l-argument kontra l-means-testing u kien l-argument li dawk li jridu jneħħu l-means-testing dejjem ġabu.

Il-verita' hi li llum li għandna sistemi ħafna aktar effettivi f'dak li għandu l-kontroll, jiġġustifika l-means-testing.

Għaliex?

Għax huwa riga tajba ħafna biex twettaq prinċipji ta' ġustizzja soċjali billi lil min għandu l-inqas dħul tgħinu l-aktar u lil min għandu dħul għoli xorta tgħinu imma tgħinu inqas.

U l-bands li għandna fiċ-children allowance jagħtu proprju dan il-vantaġġ.

Dawk li għandhom dħul baxx nistgħu nagħtuhom children allowance għolja u fil-każ dawk li d-dħul tagħhom imbagħad jogħla u jilħaq is-Lm7,000, Lm8,000, Lm9,000 jew l-Lm10,000 fis-sena, iċ-children allowance għandha tibqa' titbaxxa sakemm tintilef kompletament jekk id-dħul jaqbeż l- Lm10,000.

Naħseb li dan il-kejl jirrispetta l-prinċipji tal-ġustizzja soċjali sal-massimu possibbli.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Viċi Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Rapport annwali tal-korporazzjoni ta' xogħol u taħriġ għas-sena 1999- 2000;

Estimi tal-korporazzjoni ta' xogħol u taħriġ għas-sena 2000/2001; u

Report and financial statements tal-korporazzjoni ta' xogħol u taħriġ għas-sena li għalqet fit-30 ta' Settembru 2000.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Joe Borg.

ONOR.

JOE BORG (Ministru għall-Affarijiet Barranin): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' rapport maħruġ mill-Kummissjoni ta' l-Unjoni Ewropea dwar il- progress ta' Malta għal sħubija fl-Unjoni Ewropea; u

Enlargement strategy paper: report on progress towards accession by each of the candidate countries.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-PROTEZZJONI U L-PRIVATEZZA TAD-DATA

DATA PROTECTION BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mit-8 ta' Novembru, 2000.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

MR SPEAKER: L-Onor.

Noel Farrugia huwa in possession.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, l-aħħar darba kont qed insemmi r- raġunijiet li għalihom l-oppożizzjoni hija kontra dan l-abbozz ta' liġi.

Kont qed nispjega wkoll kif filwaqt li għal dik li hija konfidenzjalita` u privatezza, l-Unjoni Ewropea qed torbot lill-uffiċjali li jkunu responsabbli għal xi forma ta' data anke għal perijodu wara li jtemmu l- impjieg tagħhom, f'dan il-każ il-gvern qed jorbot biss lill-uffiċjali sakemm ikunu għadhom fl-impjieg.

M'hemmx dubju li ċirkostanzi bħal dawn iqanqlu numru ta' mistoqsijiet min- naħa tagħna, liema mistoqsijiet huma anke relatati ma' dak li rriżulta riċentement min-naħa tal-gvern meta wara li l-GWU ressqet petizzjoni, ċerta informazzjoni dwar min kienu l-firmatarji ta' din il-petizzjoni nħarġet biss fi ftit sigħat.

Dan wera b'mod ċar li meta jrid il-gvern jaf jagħmel użu minn ċertu tagħrif li jkollu.

Ta' min jgħid li dan il-fatt ġie kkritikat saħansitra minn gazzetti bl-Ingliż li żgur li m'għandhomx tendenzi xellugin jew Laburisti.

Issa nimmaġinaw li kieku din is- sitwazzjoni ma tiżviluppax biss f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-istat imma anke fis-settur privat.

Immaġinaw, per eżempju, li jkun hemm kumpanniji li jimpjegaw magħhom persuni li jkunu telqu minn xi mpjieg ieħor fejn seta' kellhom aċċess għal xi data.

F'dak il-każ dawn il-persuni m'humiex marbuta li jżommu l-konfidenzjalita`.

Fil-fatt huwa fuq affarijiet bħal dawn li l- oppożizzjoni għandha ċerti riżervi fuq l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna, għax f'dan il-każ ma nsibu xejn li jasal biex jikkonvinċi lill- oppożizzjoni li se jkun hemm il-privatezza u l-integrita` personali taċ- ċittadini tagħna.

Huwa veru li f'dan il-qasam għadna fil-bidu u li għad fadlilna nakkwistaw esperjenza mhux ħażin biex inkunu nistgħu nipprovdu tabilħaqq il-privatezza lill-individwu, pero` huwa importanti li nidentifikaw ċerti difetti mill-ewwel.

Smajna lill-kelliema tan-naħa l-oħra jgħidulna li l-gvern għamel diversi riċerki u segwa numru ta' liġijiet ta' pajjiżi oħra fuq dan il-qasam, pero` l-gvern għandu jkun jaf ukoll li fl-Ewropa stess jeżistu pajjiżi fejn ċerta data mhux biss hija aċċessibbli għall-ħaddiema imma anke għall-istudenti li jkunu qegħdin jitħarrġu fl-iskejjel naħseb li l-gvern għandu jifhem li f'pajjiżna jeħtieġ li ċerta data tinżamm mistura iktar minn pajjiżi oħra għax, kif jgħidu, Malta żgħira u n-nies magħrufa.

L-oppożizzjoni tħoss li għandha tivvota kontra dan l-abbozz ta' liġi għax fl-opinjoni tagħha, ikun aħjar li nippilotaw liġijiet li jiksbu l-fiduċja tal-poplu milli nippilotaw liġijiet li minnhom infushom iqajmu ċerti suspetti fost il-poplu.

Sfortunatament qabel ma tfassal dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna, ftit li xejn kien hemm diskussjoni fil-pubbliku dwaru, u dan meta finalment aħna nirrappreżentaw lill-poplu.

Per eżempju, fost il-kummenti li għamlet "The Malta Independent" rigward il-petizzjoni li semmejt fil-bidu tad-diskors tiegħi, hemm li hija xi ħaġa ta' l-iskantament li sa t-Tnejn ta' wara li saret il-petizzjoni, jiġifieri f'inqas minn 24 siegħa, il-gvern kien identifika iktar minn 70,000 firma u kien kapaċi jasal ukoll għal ċerti konklużjonijiet.

Fil-fatt wieħed xejn ma jrid jiskanta jekk jirriżulta wkoll li x'imkien fl-istruttura ta' l- amministrazzjoni tal-gvern hemm imniżżla fuq il-computer il-lista taċ- ċittadini Maltin u residenti barranin li ffirmaw din il-petizzjoni, u m'hijiex ħaġa kbira li ħdejn kull isem hemm kopja tar-ritratt ta' dawn iċ- ċittadini.

Affarijiet bħal dawn jikkonfermaw kemm għandu raġun il-poplu Malti u Għawdxi li qed jaħseb li b'dan l-abbozz ta' liġi, il-privatezza personali tiegħu se tiġi mċajpra, anke in vista tal-fatt li ġaladarba l- awtorita` se tkun taqa' taħt ir-responsabbilta' tal-ministru, din l- awtorita` se sservi bħala għodda biex tiġi sfruttata skond kif jidhirlu l- ministru jew il-gvern tal-ġurnata.

Mr Speaker, dan l-abbozz ta' liġi qed jitressaq fi żmien fejn il-pajjiż jinsab għaddej minn diversi problemi li n-naħa tal-gvern qiegħda tiskarta milli tiddiskuti.

Per eżempju, hawnhekk ta' min isemmi ċ-children allowance, li kemm jien kif ukoll il-Kap ta' l-Oppożizzjoni ħadna l- okkażjoni li nitkellmu fuqha fil-ħin tal-mistoqsijiet din il-ġimgħa.

Għaliex qed insemmi ċ-children allowance?

Għax jirriżulta li minkejja li l- ħajja kompliet togħla matul dawn l-aħħar ħames snin, u minkejja li lill- familji komplew jiżdidulhom l-ispejjeż, mhux biss biex jaraw li wliedhom ikollhom għajxien diċenti imma anke biex jintegrawhom fl-opportunitajiet moderni li qed iġibu magħhom iż-żmenijiet tal-lum - u hawn ta' min isemmi li l-oqsma ta' l-informatika, tal-komputerizzazzjoni u tax-xjenza mponew spejjeż straordinarji fil-budget tal-familji - bejn l-1995 u din is-sena l- gvern tellef dan il-benefiċċju lil iktar minn 11,000 familja.

Mr Speaker, hija ħasra li l-gvern ma jridx li għal dan il-qasam titwaqqaf awtorita` indipendenti imma jrid li din l-awtorita` tkun taqa' taħt ir- responsabbilta` tal-ministru.

Issa hawnhekk irrid nagħmilha ċara li jien m'iniex qed ngħid dan minħabba l-ministru tal-ġurnata imma qed ngħid għal kull ministru li għada pitgħada jista' jkollu r-responsabbilta` ta' dan il-ministeru.

Fi kliem ieħor, aħna m'aħniex qed nagħmlu l-kritika tagħna għall-ministru partikolari li hemm illum imma qed nagħmlu din il-kritika għax inħossu li minħabba s- sensittivita` li jista' jkollhom ħwejjeġ ta' din in-natura, minflok m'hu se nirrimedjaw għal ċerti problemi soċjali li għandna fis-soċjeta` tagħna llum, se nkunu qed noħolqu oħrajn ġodda.

Ta' min jgħid ukoll li ġaladarba Malta tissieħeb fl-Unjoni Ewropea, hija tkun obbligata li tagħti ċertu tagħrif.

M'hemmx dubju li dawn l-osservazzjonijiet li għadni kif għamilt ikomplu jsaħħu l-fehma tagħna, bħala oppożizzjoni, li nivvotaw kontra dan l- abbozz ta' liġi.

Biex il-gvern iżomm iktar bilanċ fil-preżentazzjoni ta' dan l-abbozz ta' liġi, huwa kellu jara li s-soċjeta` tagħna tkun qed tifhem, tirrikonoxxi u tiffamiljarizza ruħha mal-passi li huwa jkun qed jieħu.

L-interessi taċ-ċittadini Maltin u Għawdxin b'hekk biss setgħu jiġu salvagwardati.

Mr Speaker, jien ma baqagħlix ħafna iktar xi ngħid, pero` qabel ma nagħlaq dan id-diskors irrid insemmi li sfortunatament l-abbozzi ta' liġi li qed iressaq il-gvern preżenti iktar qed iressaqhom sabiex jindirizzaw l- aġenda tiegħu li jara lil Malta tissieħeb fl-Unjoni Ewropea milli sabiex jindirizzaw l-interessi soċjali ta' pajjiżna.

Aħna nafu li llum jeżistu numru ta' sitwazzjonijiet diffiċli f'pajjiżna għax kemm il-gvern kif ukoll il-poplu Malti u Għawdxi qed isibuha diffiċli biex ilaħħqu ma' l-ispejjeż.

Huwa biżżejjed li nsemmi mil-liema sagrifiċċji qed ikollu jgħaddi l-poplu biex iħallas il-kontijiet tad-dawl u l-ilma u kemm qed isibha diffiċli biex ikompli jgawdu mis-servizzi ta' saħħa b'xejn.

Bla dubju ta' xejn jeħtieġ li l-gvern jagħmel aġenda li jiddiskuti dawn l-affarijiet mal-poplu, għax wara kollox il-poplu minn dan jinteressah.

Mr Speaker, fl-aħħarnett irrid ngħid li aħna, bħala deputati tal-Kamra, għandna żewġ responsabbiltajiet; li nikkontribwixxu għal diskussjoni sana fl-ogħla istituzzjoni tal-pajjiż, u li fl-istess ħin inżommu saqajna ma' l- art u naraw fejn qed iħabbat il-polz tal-familji Maltin u Għawdxin.

Fl- aħħar mill-aħħar dan l-abbozz ta' liġi ma jinteressahomx daqskemm jinteressahom li jgħixu ħajja diċenti.

Grazzi.

MR SPEAKER: Nirringrazzjak.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Francis Agius.

ONOR.

FRANCIS AGIUS: Mr Speaker, qed nieħu pjaċir li qed ningħata l- opportunita` li nitkellem fuq suġġett tant importanti għall-iżvilupp ekonomiku, soċjali u individwali ta' pajjiżna, l-iktar meta qed nara li pajjiżna, permezz tal-Partit Nazzjonalista, qed jagħmel attentati serji biex jintegra ruħu f'dak li qed jiġri fid-dinja tal-lum.

Illum it- teknoloġija ta' l-informatika qiegħda fuq fomm kulħadd, anke fuq fomm dawk li jgħixu f'pajjiżi inqas żviluppati għaliex minn din it-tip ta' teknoloġija qed joħroġ ġid li għandu jqarreb lil kulħadd.

Jien naħseb li jekk hemm xi ħaġa li wieħed jista' jagħmel riflessjoni dwarha f'dan il- qasam, din hija li s-sezzjonijiet inqas vantaġġjati tas-soċjetajiet għandu jkollhom il-mezzi sabiex jilħqu lil dawk li qegħdin litteralment jiġru 'l quddiem.

Ngħid għalija l-oppożizzjoni qed tiżbalja li teħodha kontra dan l-abbozz ta' liġi.

Nifhem li jista' jkollha xi riservi fuq ċerti aspetti, pero' min- naħa l-oħra ma nistax nifhem kif tista' tkun kontra li pajjiżna jkollu liġi fuq data protection.

L-għanijiet u raġunijiet ta' dan l-abbozz ta' liġi jgħidu hekk:

"L-għan ta' dan l-abbozz ta' liġi huwa sabiex jipprovdi dwar il- protezzjoni ta' individwi kontra l-ksur tal-privatezza u l-integrita` personali tagħhom bl-ipproċessar ta' data personali."

Kif qed naraw, hawnhekk qed nitkellmu fuq affarijiet li jolqtu lili u lil kull persuna li tgħix f'dan il-pajjiż u ma narax għalfejn sħabna tan-naħa l- oħra kellhom isemmu "froġa maħruqa" u "xi ħaġa nejja".

Forsi ma jafux li l- Malti jgħid: Jew nejja jew maħruqa!

Dawn l-aġġettivi żgur ma jagħmlux ġid, bħalma ma tagħmilx ġid l-impressjoni li qed tagħti l-oppożizzjoni fejn qed tagħti lil dak li jkun x'jifhem li l-gvern qed iressaq dawn l-abbozzi ta' liġi biex inkunu nistgħu nidħlu fl-Unjoni Ewropea.

Żgur li ma nistgħux nitilfu l-perspettiva kollha u ngħidu li aħna kontra dan l-abbozz ta' liġi.

Ta' min jgħid li dan l-abbozz ta' liġi huwa parti minn serje t'abbozzi ta' liġi li għandhom x'jaqsmu ma' l-information technology u li huma ta' importanza kbira.

Fil-fatt diġa' għaddejna l-abbozz ta' liġi dwar l-e- commerce u issa għad fadal li ngħaddu abbozz ta' liġi ieħor dwar il- computer misuse.

Naħseb li b'hekk inkunu qed nagħmlu dak li huwa meħtieġ fil-qafas legali ta' dan il-qasam.

Jien smajt l-interventi kollha li saru fuq dan il-qasam s'issa u nista' ngħid bla tlaqliq li l-membri ta' l- oppożizzjoni ma ġabu l-ebda argument li jiġġustifikahom biex ikunu kontra dan l-abbozz ta' liġi.

Mr Speaker, l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna jagħti din id- definizzjoni għal "kontrollur":

"... "kontrollur" tfisser persuna li waħedha jew solidalment ma' oħrajn tistabbilixxi l-għanijiet u l-mezzi ta' l-ipproċessar ta' data personali;",

Jiġifieri hawnhekk qegħdin nobbligaw lil dik il-persuna li tuża dik l- informazzjoni biex tgħid għal xiex qed tuża l-informazzjoni, tirreġistra l- użu tagħha u b'hekk allura din se tkun liġi favur iċ-ċittadin.

Konna nisimgħuha tant il-kelma "ċittadin" sa ftit snin ilu!

U din se tkun verament liġi favur iċ-ċittadin.

Jekk dan l-abbozz ta' liġi għandu xi nuqqasijiet jew jista' jitjieb b'xi mod, jien nippretendi li bil- kooperazzjoni tal-membri kollha ta' din il-Kamra dawn in-nuqqasijiet ikunu jistgħu jiġu ttekiljati fl-istadju ta' kumitat.

Mr Speaker, m'hemmx dubju li f'dan il-qasam hemm rata mgħaġġla ħafna ta' tibdil u ta' progress, u hawn m'iniex qed nirriferi biss għat-teknoloġija imma anke għall-użu u l-ipproċessar ta' l-informazzjoni.

Għalkemm issa għaddew 16-il sena mill-1984 'l hawn, f'ċerti diskorsi qed toħroġ l-idea tal-big brother tal-famuż George Orwell, li jaf kollox fuq kulħadd.

Imma ngħid jien, mhux diġa' teżisti informazzjoni fuq kull individwu f'dan il- pajjiż għal dak li għandu x'jaqsam m'affarijiet ċivili, ta' saħħa, ta' housing u m'affarijiet oħra bħal dawn?

Dan l-abbozz ta' liġi qed idaħħal iktar regolamentazzjoni, qed idaħħal iktar obbligi ta' min ikollu f'idejh din id-data u qed iħares id-drittijiet taċ-ċittadini.

Dan huwa avvanz kbir 'il quddiem u għalhekk aħna sejrin nivvotaw favur din il-leġislazzjoni.

Ma jistax ikun li nibqgħu nieħdu l-frott ta' dak li jkun seħħ fid-dinja xi 50 sena jew 20 sena qabel.

Per eżempju, ma nistgħux ninsew li ż-żgħażagħ tal-lum ġew imċaħħda milli jidħlu fl-era tal-computer minħabba l-policies żbaljati ta' gvernijiet preċedenti Laburisti, imma ż-żmenijiet tal-lum ma jippermettux li aħna ma jkollniex l-aħjar teknoloġiji u leġislazzjonijiet fl-iqsar żmien possibbli.

Kulħadd jaf kemm jgħaddi malajr iż-żmien u aħna ma naffordjaw nitilfu l- ebda ħin jekk irridu nipparteċipaw f'din il-kompetizzjoni kbira li teżisti madwarna.

Li kien għalija, dan l-abbozz ta' liġi diġa' għadda u qiegħed jifforma parti mill-qafas legali ta' pajjiżna għaliex pajjiżi oħrajn li huma żviluppati iktar minna diġa' għamlu dawn il-passi.

L-importanti huwa li jkun hemm bilanċ bejn id-dritt tal-privatezza ta' l-individwu u l- interess komuni.

Mr Speaker, permezz tad-data li tinġabar fuq il-persuni, il-pajjiż ikun jista' jiġi managed aħjar, pero` din id-data m'għandhiex tkun ibbażata fuq x'qal wieħed jew x'qal l-ieħor imma fuq l-evidenza.

Ovvjament jekk wieħed ma jkollux informazzjoni tajba ma jkunx jista' jieħu deċiżjonijiet tajbin u lanqas ikun jista' juża r-riżorsi li għandu b'mod tajjeb.

Id-deċiżjonijiet li jieħdu l-policy makers, il-leġislaturi u dawk kollha li jieħdu d- deċiżjonijiet jistgħu jfissru telf ta' flus għall-pajjiż u jistgħu jfissru wkoll opportunity costs u għalhekk huwa importanti li d-dipartimenti tal- gvern jaqsmu l-informazzjoni li jkollhom bejniethom.

Kif għedt diġa', dan l-abbozz ta' liġi qed jgħidilna li l-controller must prevent undue infringement of privacy.

Jien għandi ftit esperjenza ta' undue infringement of privacy għax wieħed mill-obbligi li kelli meta kont inkarigat minn San Vinċenz de Paule kien proprju dak li nżomm il-privatezza ta' l-individwu.

Kull informazzjoni li konna nakkwistaw, dejjem konna nużawha fl-interess tal-pazjenti, u dan l-abbozz ta' liġi qiegħed isaħħaħ dan il-proċess.

Għalhekk ma nistax nifhem kif l-oppożizzjoni se tivvota kontra dan l-abbozz ta' liġi.

Mr Speaker, li jogħġobni wkoll f'dan l-abbozz ta' liġi huwa li qed jobbliga lill-kontrollur biex jagħti rendikont ta' l-informazzjoni li jkun ġabar.

Din hija xi ħaġa importanti għaliex jista' jkun li persuna tabbuża mill-informazzjoni li jkollha u allura jinħoloq sens ta' nuqqas ta' fiduċja meta wieħed jagħti l-informazzjoni.

Bħalma wieħed jista' jimmaġina, meta tintilef il-fiduċja n-nies jew jibdew jivvintaw l-informazzjoni jew inkella jibdew jipprovaw jaħarbu milli jagħtu l-informazzjoni, u jekk din tkun ta' natura finanzjarja se tbati l-Kaxxa ta' Malta.

Għalhekk huwa importanti ħafna li kull meta tintalab xi tip ta' informazzjoni, l-individwu jħossu secure, u jien ngħid li l-poplu Malti għandu jħossu iktar secure bid-Data Protection Act għax permezz ta' dan l-att id-drittijiet ta' l-individwu żgur li se jiġu mħarsa.

It-teknoloġija li għandna llum hija xi ħaġa fenomenali u dak li qed isir illum permezz tal-computer żgur li ma setax jimmaġinah il-bniedem qabel ma bdiet din l-era.

Madanakollu dik li l-gvern u aġenziji oħrajn ikollhom ċerta informazzjoni fuq iċ-ċittadini hija xi ħaġa antika ħafna u żgur li hawnhekk m'aħna qed niffaċċjaw l-ebda issue ġdida.

Jien ninsab inkwetat xi ftit bl-argumenti li qed iġibu l-kelliema ta' l- oppożizzjoni fejn qegħdin ipoġġu n-nuqqas ta' computer literacy li għandna f'pajjiżna bħala ġustifikazzjoni biex nibqgħu fejn aħna jew biex ma nimxux 'il quddiem.

Jien naħseb li hija responsabbilta` tal-gvern u ta' dan il- parlament li jnaqqas il-gap ta' bejn dawk li huma kapaċi u dawk li m'humiex u m'hemm l-ebda sinjal t'arroganza partikolari li ngħaddu liġi li għandu bżonn tant il-pajjiż biex nimxu 'l quddiem.

Billi ngħaddu dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna m'aħna se nagħmlu xejn biex nittraskuraw lil dawk li għalihom dan id-diskors ma jfisser assolutament xejn għaliex għadhom ma bdewx jgħixu fl-era tal-computer.

Mr Speaker, l-ewwel it-theddida tal-computer intużat b'mod politiku billi ntqal li l-computer se jtellef il-jobs u issa qed tintuża mod ieħor billi qed ibeżżgħu lin-nies li se jkunu jafu kollox fuqhom.

Min m'għandux il- faħam miblul m'għandux għalfejn jibża'.

Dan l-abbozz ta' liġi m'hu qed idaħħal xejn iktar milli diġa' jeżisti fil-pajjiż u kulma qed jagħmel huwa li jtejjeb l-operat tal-gvern u tad-dipartimenti filwaqt li qed jagħtihom qafas li bih ikunu jistgħu jaħdmu iktar.

Fl-Istati Uniti ta' l-Amerka min ma jimxix eżattament mal-liġi jiddaħħal il-qorti.

Fil-fatt ħafna drabi dawn jispiċċaw telgħin u neżlin il-qorti, u dan itellef ħafna mill-fiduċja li teżisti bejn dak li jkun qed jipprovdi s-servizz u dak li jieħu s- servizz.

M'hemmx għalfejn ngħid li dan idaħħal ukoll lill-konsumatur fi spiża kbira.

Issa hawnhekk jien bl-ebda mod ma jien qed ngħid li l- affarijiet għandhom jitgħattew, pero` żgur li dan l-abbozz ta' liġi qed jipprovdi li dak li jkun qed juża l-informazzjoni jkun protett u jekk jimxi kif għandu jimxi mal-liġi, ma jkunx imfittex.

Jien inħoss li għandna ngħaddu dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna llum qabel għada.

Kif għedt iktar kmieni, la naslu fl-istadju ta' kumitat inkunu nistgħu ntejbu iktar il-kontenut ta' dan l-abbozz ta' liġi biex tabilħaqq ikollna an information society.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Nirringrazzjak.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Gavin Gulia.

ONOR.

GAVIN GULIA: Mr Speaker, jien segwejt b'attenzjoni kbira kemm id- diskors li għadu kemm għamel il-kollega tiegħi l-Onor.

Francis Agius, kemm id-diskors li għamel dalgħodu l-Onor.

Michael Frendo, kemm id-diskors ta' introduzzjoni li għamel il-Ministru Austin Gatt kif ukoll id-diskors ta' l- Onor. Michael Asciak, u nnotajt li matul id-diskorsi tagħhom dawn l-erbgħa li huma qalulna li hija ħasra li l-oppożizzjoni Laburista se tivvota kontra dan l-abbozz ta' liġi għax dejjem nistgħu nipprovaw intejbuh.

Żgur li bħala avukat ma nistax ninjora aspett kardinali ta' dan l-abbozz ta' liġi, ċioe' l-awtonomija tal-persuna li se tiġi nnominata sabiex tissorvelja t- tħaddim ta' dan l-abbozz ta' liġi, li eventwalment se jsir liġi.

Fil-fatt din hija waħda mir-raġunijiet li għaliha l-oppożizzjoni se tivvota kontra dan l-abbozz ta' liġi.

Mr Speaker, minkejja l-istediniet benevoli min-naħa tal-kelliema tal- gvern sabiex aħna nivvotaw favur dan l-abbozz ta' liġi, s'issa ħadd min- naħa tal-gvern ma kellu l-ħila jew il-kuraġġ li almenu jagħti ġudizzju u jesprimi opinjoni dwar ir-raġuni li għaliha aħna qegħdin noġġezzjonaw għall- mod kif qed jitressaq dan l-abbozz ta' liġi.

Lill-ministru tal-ġustizzja u gvern lokali ma nlumux li m'għamilx dan għaliex wara kollox kien hu li introduċa dan il-Bill u forsi għad ma kellux l-opportunita` li jgħidilna fejn ma jaqbilx ma' l-oġġezzjoni prinċipali li qegħdin nagħmlu.

Pero`, kif għedt diġa', minbarra l-Onor.

Austin Gatt tkellmu tliet deputati oħra - l- Onor. Asciak, l-Onor.

Frendo u l-Onor.

Agius - u s'issa ħadd minnhom ma qalilna li qed ngħidu ereżija jew għalfejn huma qed jaqblu li l-prim ministru, permezz tal-ministru tal-ġustizzja, irid li l-persuna li tissorvelja din il-liġi ma tkunx persuna indipendenti imma persuna nominata mill-ministru.

S'issa kulma għamlu biss il-kelliema tan-naħa l-oħra huwa li stednuna nivvotaw favur dan l-abbozz ta' liġi, pero` ħadd minnhom ma qalilna għalfejn għandna nivvotaw favur dan l-abbozz ta' liġi.

Joqogħdu jikkwotawlna l-għanijiet u raġunijiet ta' dan l-abbozz ta' liġi, li huma nobbli u li hemm qbil fuqhom, pero` jieqfu hemmhekk.

Kif jgħid il-Malti, il-ħuta minn rasha tinten u f'dan il-każ qed ngħidu li l-persuna li se tħaddem dan l-abbozz ta' liġi m'hijiex awtonoma.

Naturalment saret id- dikjarazzjoni li din il-persuna se taġixxi b'mod awtonomu, pero` s'hemmhekk wasalna.

Il-bieraħ il-Ministru Gatt qalilna: Għax aħna segwejna l-mudell Svediż.

Fl-opinjoni tiegħi, dan il-mudell iktar jixbah lill-mudell Ġermaniż, u l- Ġermaniżi kienu għaddew minn diversi problemi f'dan ir-rigward.

Jien qed nittama li eventwalment, meta forsi jintervjeni xi deputat ieħor min-naħa l- oħra tal-Kamra, jgħidilna għalfejn m'humiex qed jaqblu ma' l-oppożizzjoni li l-persuna li tħaddem dan l-abbozz ta' liġi m'għandhiex tkun persuna nominata mill-gvern imma għandha tkun persuna nominata mill-parlament, bħalma huwa, per eżempju, l-ombudsman.

S'issa dan ħadd ma qalulna.

Qalulna ħafna kliem sabiħ dwar it-teknoloġija, l-iżviluppi li qed isiru, l- innovazzjonijiet ta' l-era moderna u kemm hemm bżonn li jkun hemm data protection, pero` kif għedt diġa', s'issa s'hemmhekk wasalna.

Nixtieq ukoll nesprimi d-dispjaċir u d-diżapprovazzjoni tiegħi għall-fatt li dan l- abbozz ta' liġi mhux qed iressqu l-ministru ta' l-intern.

Issa jien m'iniex qed ngħid dan b'nuqqas ta' rispett lejn il-ministru tal- ġustizzja, li jien ninsab persważ li huwa abbli li jmexxi u jippilota dan l- abbozz ta' liġi, pero` qui si tratta dwar affarijiet li jolqtu s-sigurta` mill-iktar intima.

Hawnhekk m'aħniex qed nitkellmu biss dwar is-sigurta` interna, li hija d-dominju tal-ministeru ta' l-intern - u hekk għandu jkun - imma qed nitkellmu dwar tip ta' sigurta` ħafna iktar intima u personali mis-sigurta` interna.

Meta nitkellmu dwar is-sigurta` interna aħna nitkellmu dwar il-pulizija, nitkellmu dwar il-faċilita` korrettiva ta' Kordin ...

Pero` mbagħad hemm ukoll l-informazzjoni personali ta' l- individwu, u l-oppożizzjoni tħoss li din hija xi ħaġa li għandu jħarisha u jissorveljaha l-ministru ta' l-intern.

Pero` hawnhekk għandna pot-pourri ta' ministri għax għandna lill-ministru tal-ġustizzja u gvern lokali li qed jippilota dan l-abbozz ta' liġi fuq livell parlamentari - issa hawn ta' min jgħid li jekk wieħed jara kif dan l-abbozz ta' liġi huwa mħaddem f'pajjiżi Ewropej, lill-ministru ta' l-intern issibu omnipresente, u dan huwa gvern li jrid jimbotta lil Malta lejn l-Unjoni Ewropea! - għandna lill-ministru tat-telekomunikazzjoni - eventwalment se jkun hu li se jaħtar lil dik il- persuna li se tmexxi u tissorvelja t-tħaddim ta' dan l-abbozz ta' liġi - u għandna wkoll lill-ministru ta' l-intern, li hawnhekk m'hu qed jiffigura proprju mkien.

S'issa l-ministru responsabbli mit-telekomunikazzjoni għadu ma ntervjeniex, pero` jekk se jintervjeni jien nispera li jgħidilna jekk jaqbilx li għandu jkun hu li jaħtar lil dik il-persuna li se tmexxi u tissorvelja t-tħaddim ta' dan l-abbozz ta' liġi, u jkun interessanti jekk jgħidilna wkoll għalfejn għandu jkun hu.

Issa hawnhekk naturalment m'iniex qed nirriferi għall-ministru li huwa responsabbli mit-telekomunikazzjoni personali imma qed nitkellem fuq il-kariga li huwa għandu.

Qabel ma nidħol f'iktar dettall, f'dawn il-ftit minuti li għandi għad- dispożizzjoni tiegħi nixtieq ngħid li hija ħasra li dan il-parlament qiegħed jgħaddi dan l-abbozz ta' liġi qabel ma pprova jħares lejn il- Kostituzzjoni ta' Malta.

Għaliex qed ngħid dan?

Għax għalkemm artiklu 32 tal-Kostituzzjoni ta' Malta jitkellem dwar "the respect for the private and family life" ta' l-individwu, sfortunatament dak id-dritt m'huwiex inforzabbli taħt artiklu 47.

Jeżistu drittijiet tal-bniedem li għandhom x'jaqsmu mas-sigurta` personali tiegħu u li huma inforzabbli, bħal per eżempju d-dritt li ma jiġix arrestat arbitrarjament jew id-dritt tal- protezzjoni tiegħu mis-search and seizure, pero` għalkemm il-privatezza ġenerali tiegħu u r-rispett lejn il-ħajja privata tiegħu qegħdin imsemmija taħt artiklu 32, meta mbagħad naraw x'inhuma d-drittijiet fundamentali tal- bniedem waħda waħda taħt il-Kostituzzjoni tagħna, nirrealizzaw li taħt artiklu 47 dak id-dritt ta' rispett lejn il-ħajja privata tiegħu m'huwiex inforzabbli, u allura nistgħu ngħidu li dan huwa dritt li qatt ma kien.

Għaliex qed ngħid dan?

Għax ovvjament huwa tajjeb li wieħed jgħid li għandu dritt, pero` fil-verita` biex wieħed ikollu dritt, dan irid ikun inforzabbli u jrid ikun hemm rimedju għalih quddiem il-Prim'Awla tal-Qorti.

Din dejjem kienet is-sitwazzjoni.

Issa hawnhekk ta' min ifakkar li fl-1987 iż-żewġ partiti politiċi ewlenin, fil-manifesti elettorali tagħhom kienu qalu li se jagħmlu liġi dwar id-data protection, jiġifieri din ilha ġejja minn dak iż-żmien.

Anzi l-Partit Nazzjonalista kien mar oltre minn hekk għax kien wiegħed saħansitra li se jsaħħaħ il-Kostituzzjoni ta' Malta anke f'dan ir-rigward, ħaġa li sfortunatament baqgħet ma saritx.

Li kieku ma kienx għal artiklu 8 tal-Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem, kieku l-kunċett tal- ħajja privata ta' l-individwu m'huwiex inforzabbli.

Almenu taħt artiklu 8 tal-Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem dak id-dritt huwa inforzabbli, pero` taħt il-Kostituzzjoni ta' Malta m'huwiex inforzabbli, u aħna m'għandniex nistrieħu biss fuq artiklu 8 tal-Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem għax minkejja li napplikawha, xorta waħda jibqa' l-fatt li l-Konvenzjoni Ewropea m'hijiex parti mill-Kostituzzjoni ta' Malta, jiġifieri jekk 'il quddiem dan il-parlament, Allaħares qatt, jiddeċiedi li m'għandniex nibqgħu naderixxu din il-konvenzjoni, allura aħna naqgħu awtomatikament fuq il-Kostituzzjoni ta' Malta, u l-Kostituzzjoni li għandna ma tinforzax id-dritt tal-ħajja privata ta' l-individwu.

Kien ikun tajjeb li kieku dan id-dritt elevajnieh għal dritt kostituzzjonali inforzabbli taħt artiklu 47 tal-Kostituzzjoni ta' Malta, pero` din hija xi ħaġa li sal-ġurnata tal-lum għadha ma tapplikax.

Per eżempju, l-Awstrija u Spanja - żewġ pajjiżi li huma msieħba fl-Unjoni Ewropea u żewġ pajjiżi li jirrispettaw u jħaddmu l-Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet Fundamentali tal-Bniedem - fil-kostituzzjoni tagħhom elevaw id-data protection bħala dritt fundamentali inforzabbli, u hemm pajjiżi oħrajn fl-Ewropa u fl-Unjoni Ewropea li elevaw dan id-dritt ta' protezzjoni fil-kostituzzjoni tagħhom, jiġifieri din saret parti mill-kostituzzjoni tagħhom.

Wieħed jista' jirraġuna li, per eżempju, artiklu 41 jitkellem dwar information privacy, pero` artiklu 41 jitkellem dwar id-dritt li inti tikkomunika ideat, jiġifieri li għandek id-dritt li tgħaddi informazzjoni.

Fi kliem ieħor, f'artiklu 41 hemm element pożittiv u mhux element negattiv fis-sens li qed nipprovaw nipproteġu.

F'artiklu 41 tal-Kostituzzjoni ta' Malta jissemma d-dritt li inti tkun tista' tikkomunika ideat, pero` ma jissemmiex speċifikatament id-dritt li inti ma tgħaddix jew ma tikkomunikax ideat, jiġifieri għalkemm id-dritt li inti tikkomunika ideat huwa inforzabbli, m'huwiex inforzabbli d-dritt li inti ma tikkomunikax ideat, ħsebijiet jew informazzjoni.

Kif għedt diġa', hemm pajjiżi Ewropej li elevaw id-dritt ta' data protection anke fuq livell kostituzzjonali, u din hija xi ħaġa sabiħa.

Sfortunatament hawn Malta din għadna m'għamilnihiex, pero` forsi 'l quddiem dan il-parlament ikollu l-okkażjoni li jħares lejha mill-punto di vista kostituzzjonali.

Mr Speaker, jien bdejt id-diskors tiegħi billi bħall-kelliema li diġa' għamlu l-intervent tagħhom min-naħa ta' l-oppożizzjoni, ikkritikajt il-mod kif dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna se jiġi mħaddem.

Taħt klawsola 36 jidher ċar li l-persuna jew l-awtorita` kompetenti, m'hijiex se tkun indipendenti.

Għaliex?

Ħalli nikkwotaha:

"L-awtorita` kompetenti għandha tkun il-persuna li tiġi nominata b'ordni tal-Ministru biex tkun l-awtorita` kompetenti għall-finijiet ta' dan l-Att;",

punto e basta.

Biex aħna nkunu moħħna mistrieħ f'dan il-parlament li l- affarijiet se jimxu b'mod trasparenti u b'mod kontabbli, m'għandux ikun il- ministru li jaqbad u jinnomina kif ġie ġie.

Mr Speaker, għall-ħabta ta' l-1991 il-gvern Nazzjonalista kien innomina persuna sabiex tagħti konsulenza fuq il-computers u fuq l-information technology.

Issa hawnhekk ta' min jgħid li l-bniedem li ġie nominat kien għamel xi żmien fil-kariga ta' chairman ta' l-MSU, dik li llum qed isejħulha l-MITTS.

Dak iż-żmien Malta kienet għadha pijuniera f'dan il- qasam u għalhekk dan l-individwu kien inkarigat sabiex ikun hu li jintroduċi dan il-konċett innovattiv ġewwa pajjiżna.

Pero` mill- informazzjoni li għandi dan l-individwu xtaq li jdaħħal proġett minn tiegħu li kellu x'jaqsam mad-data-sharing.

Issa għal min ma jafx, id-data-sharing huwa konċett li jmur kontra l-kunċett tad- data protection għax inti kif tista' titkellem dwar data protection jekk tkun moħħok biex toħloq proġetti li għandhom x'jaqsmu mad-data-sharing?

Per eżempju, l-income tax hija xi ħaġa personali u ma jistax ikun li toqgħod tgħaddi l-informazzjoni fuq it-taxxa jew id-dħul ta' xi persuna bl- addoċċ, mingħajr ma jkun hemm is-safeguards u l-ilqugħ legali neċessarju.

Imma issa ħalli nkompli b'dak li kont qed ngħid.

Dan l-individwu kellu pjan li jagħmel proġett dwar id-data sharing, u fil-fatt dan kien ġie inkarigat sabiex jagħmel an information system strategic plan tal-gvern.

Ta' min jgħid li l-MSU kienet qabbdet ukoll lil persuna oħra sabiex din tagħmel policy paper lill-gvern Nazzjonalista dwar id-data sharing, pero` din il-persuna, li ġiet mill-Kanada, ma rnexxilhiex tagħti whitewashing lil din il-white paper li saret lill-kabinett, u dan proprju minħabba li kien hemm ċerti diverġenzi u tħassib dwar il-kunċett tad-data-sharing.

Illum din il-persuna qiegħda designate chairman tad-direttorat tat- telecommunications authority, u aħna nafu li l-ministru li se jkun responsabbli li jaħtar lil din il-persuna biex tissorvelja t-tħaddim ta' din il-liġi huwa l-ministru responsabbli mill-komunikazzjoni.

Fil-fatt jien xejn ma nissorprendi ruħi - u din ngħidha b'ċerta trankwilita` - jekk eventwalment il-ministru jaħtar lilu stess jew liċ-chairman tal- communications authority sabiex jieħu ħsieb it-tħaddim ta' din il-liġi, pero` Allaħares isir hekk.

Jien ma rridx noqgħod insemmi ismijiet imma naturalment għal min jifhem u għal min qed jismagħni bħalissa u għandu x'jaqsam ma' l-oqsma tal- komunikazzjoni jew mal-MITTS jaf għal min qiegħed nirriferi.

Kulħadd jaf - għax jien għandi għejun ta' informazzjoni u l-informazzjoni li jkolli ma tiġix minn sors wieħed biss - li din il-persuna kienet iktar moħħha fid- data-sharing milli f'xi forma ta' data protection, jiġifieri issa minbarra li se jkollna persuna nominata direttament mill-ministru, se jkollna persuna li m'hijiex responsabbli lejn il-parlament u lanqas m'hija obbligata li tirrapporta lill-parlament, bħalma huwa l-ombudsman.

Fi kliem ieħor, se jkollna persuna li dejjem ħadmet biex f'pajjiżna jkollna data- sharing u mhux data protection.

Dawn huma affarijiet tat-twerwir, l-iktar għaliex dan l-abbozz ta' liġi huwa anathema għal kwalunkwe liġi simili li hemm fl-Unjoni Ewropea.

Li forsi għadu ma jafx il-ministru jew il-gvern huwa li iktar kmieni din is-sena - jidhirli fit-2 ta' Ġunju, 2000 - fl-additional protocol, li għadu kif ġie approvat mill-Kunsill ta' l-Ewropa fit-2 ta' Ġunju tas-sena, 2000, il-kumitat konsultattiv dwar id-data protection avża li d-data protection authorities għandhom ikunu totalment indipendenti.

Issa dan il-gvern qiegħed jgħaddi liġi li kif qiegħed jipproponiha hija anatema għal dak li proprju ġie annunċjat permezz tal-consultative committee tal-konvenzjoni tal-Kunsill ta' l-Ewropa.

Jien niskanta kif filwaqt li l-gvern li qed imexxi lil pajjiżna lejn sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea u allura suppost għandu rispett sħiħ lejn il-konvenzjonijiet u d-direttivi kollha li ħarġu mill-Kunsill ta' l-Ewropa, proprju tliet xhur wara qed jgħaddi liġi li tmur proprju kontra dak li qed jgħidilna l-Kunsill ta' l-Ewropa.

Mela l-Unjoni Ewropea miexja lejn iktar indipendenza f'dak li għandu x'jaqsam mas- sorveljanza ta' dan l-abbozz ta' liġi u mbagħad ikollna lil dan il-gvern li qed iressaq liġi u jgħidilna: Jien ma jinteressanix minn dak li hu għaddej fil-Kunsill ta' l-Ewropa, jien ma jinteressanix minn dak li hu għaddej fl- Unjoni Ewropea imma jinteressani biss li nissieħeb fl-Unjoni Ewropea u mbagħad f'Malta nagħmel dak li jogħġob lili, nagħmel affarijiet li jmorru kontra l-ispirtu tal-konvenzjonijiet Ewropej.

Imbagħad jiġu tan-naħa l- oħra u jistaqsuna: Kif se tivvotaw kontra dan l-abbozz ta' liġi?

Jekk il- gvern Nazzjonalista qiegħed jippreżentalna abbozz ta' liġi li assolutament m'għandu l-ebda riħa ta' demokrazija jew ta' trasparenza!

Jien nixtieq li jkun hemm xi ħadd min-naħa l-oħra li jispjegalna għalfejn qed jgħidu li aħna qed ngħidu ereżija.

Jekk aħna qed ngħidu ereżija, allura l-Kunsill ta' l-Ewropa u l-pajjiżi msieħba fl-Unjoni Ewropea qed jgħidu ereżija wkoll.

Imma s'issa min-naħa tal-gvern Nazzjonalista ma kellna xejn ħlief kwiet u silenzju assolut.

Issa jien nittama li ma jkollux għalfejn ikun il-Ministru Austin Gatt li fil-winding-up jgħidilna...

Għalkemm wieħed jittama li sakemm jingħalaq dan id-debate jew il-Ministru Gatt jew xi ħaddieħor jgħidilna għalfejn iħossu li dan l-abbozz ta' liġi għandu jgħaddi mill-istadju tat-tieni qari.

Jien nistenna li meta l-ministru jiġi biex jagħmel il-winding-up jagħmel aċċenn għal dan, imma sadanittant possibbli li m'hu se jintervjeni ħadd aktar min- naħa tal-gvern biex jgħidilna x'ideat għandhom u jekk l-ideat tagħhom humiex fossilizzati għall-mod kif qed jiġi ppreżentat dan l-abbozz ta' liġi?

Ara r-riżervi tagħna huma kredibbli, konkreti u jagħmlu sens kemm legalment kif ukoll politikament.

Issa jien nittama li ma nitkellmux dwar data protection biss meta ngħaddu l-liġijiet mill-parlament, għax dak li ngħidu f'dan il-parlament mod u mbagħad xi jsir fil-prattika mod ieħor.

Jekk inħarsu lejn il-qasam ta' l-intern, jiddispjaċini ngħid li l- amministrazzjoni tal-ħabs uriet diversi drabi li hi m'għandha l-ebda rispett lejn il-privatezza ta' informazzjoni dwar il-priġunieri.

Per eżempju, jien ma nistax nifhem kif meta avukat jippreżenta talba għan- nom ta' klijent lill-ogħla uffiċjal tal-ħabs, din tispiċċa tidher fuq l- ewwel faċċata tal-gazzetti Nazzjonalisti?

Imma dawn x'kummiedji huma?

Dan huwa r-rispett lejn il-protezzjoni?!

Dan huwa r-rispett lejn il- privatezza?!

U mbagħad xi ngħidu għar-recordings oxxeni u illegali ta' telefonati li jsiru fil-faċilita` korrettiva ta' Kordin?!

Jien dan diġa' ktibt dwaru fuq il-gazzetti, u llum qed ngħidha f'dan il-parlament ukoll.

Ta' min jgħid ukoll li jiġu rrekordjati saħansitra telefonati li jkunu qed isiru bejn klijent u l-avukat tiegħu, u dan meta s-Security Services Act jgħidilna li huwa pprojbit li jsir dan.

Ara fejn wasalna f'dan il-pajjiż!

Dan jien ma ngħidlu xejn għajr faxxiżmu.

Madanakollu l-ikbar oxxenita` hija li dawn it-telefonati ma jiġux recorded bħala parti minn investigazzjoni kriminali li allura għandha tingħata lill-pulizija biex jekk iridu jinvestigaw imma addirittura l- pulizija, minflok ma jkun il-kummissarju tal-pulizija, ikun l-editur ta' xi ġurnal Nazzjonalista li għandu l-familja fil-faċilita` korrettiva ta' Kordin - insomma, "kellu l-familja" u mhux "għandu l-familja" għax issa mhux hu għadu hemm - u biex jagħti palata lil dawn l-affarijiet bl-iktar mod mhux etiku jġib dawn l-affarijiet fuq il-gazzetti tal-Partit Nazzjonalista.

S'issa qatt ma ġabu dawn l-affarijiet ġurnali oħrajn, lanqas dawk li jappoġġjaw lill-gvern Nazzjonalista, imma s'issa ġabu dawn l- affarijiet biss iż-żewġ ġurnali tal-partit Nazzjonalista; li wieħed minnhom joħroġ kuljum u l-ieħor jidher darba fil-ġimgħa.

Dawn huma oxxenitajiet!

Dan huwa faxxiżmu, Mr Speaker!

Ara fejn wasalna!

Fl-ewwel sena tal- millennju l-ġdid, dan il-pajjiż għandu gvern li filwaqt li qed jiftaħar li qed jgħaddi liġi dwar id-data protection ...

Dażgur, għax hawnhekk, fil- parlament, noqogħdu niftaħru kemm qed nipproteġu data, imma fil-prattika x'qed jiġri?

Minkejja li qed ikun hawn min huwa mgħobbi b'karigi ta' sigurta` importanti fil-pajjiż, mhux biss qed jaħarbu l-priġunieri mill- faċilita` korrettiva ta' Kordin imma qed taħrab ukoll l-informazzjoni.

Kieku almenu din l-informazzjoni li qed taħrab, qed taħrab għand il- pulizija fiha u ma fihiex, imma din l-informazzjoni qed taħrab għand il- ġurnali.

Mr Speaker, subklawsola (2) ta' klawsola 6 tgħid hekk:

"Minkejja d-dispożizzjonijiet tas-subartikolu (1) ta' dan l-artikolu l- awtorita` kompetenti għandha tinkoraġġixxi l-abbozzar ta' kodiċi ta' kondotta adattat li jkun japplika għall-ġurnalisti u għall-medja biex jiġi regolat l-ipproċessar ta' xi data personali u l-kodiċi ta' kondotta għandu jipprovdi miżuri u proċeduri adattati biex jipproteġu s-suġġett ta' data, fil-qies tax-xorta tad-data.".

Jien ngħid li dawn il-gwidi u l-kodiċi ta' etika għandhom jagħmluhom mill- iktar fis possibbli, u għandhom jibagħtuhom l-ewwel fil-faċilita` korrettiva ta' Kordin.

Hija ħasra li dan l-abbozz ta' liġi ma sarx qabel; meta d-direttur tal-ħabs iddeċieda li mhux biss jikser ir-regolamenti tal- ħabs imma anke li jikser il-Kostituzzjoni ta' Malta u jgħaddi informazzjoni lill-ġurnali.

Dan minbarra t-telephone tappings li jsiru mhux biss minn nies li jkunu hemm ġew għal skopijiet ta' sigurta` imma anke bejn avukati u klijenti.

Fil-fatt jien naf ħafna avukati li jippreferu jmorru fil- faċilita` korrettiva ta' Kordin biex ikellmu lill-klijenti tagħhom minħabba li m'għadx baqagħlhom iktar fiduċja fil-kuntatt telefoniku mal-klijenti tagħhom.

Mr Speaker, qed isirli l-ħin u se jkolli nikkonkludi dan id-diskors qabel ma' taqa' l-giljottina tal-gvern Nazzjonalista fuq rasi.

Nixtieq nikkonkludi dan id-diskors billi nawgura li nħarsu lejn l-istrument kostituzzjonali tagħna għax inħoss li m'huwiex suffiċjenti f'dak li jirrigwarda mal-proċess ġenerali u nittama li finalment fl-interventi li jmiss id-deputati Nazzjonalisti jitkellmu u jgħidulna għaliex jaħsbu li jkun sewwa li l-persuna li se jkun inkarigat mis-sorveljanza ta' din il- liġi għandha tkun nominata mill-ministru responsabbli mill-komunikazzjoni.

It-tama tagħna hija li l-gvern Nazzjonalista jirtira dan l-abbozz ta' liġi għaliex dan imur kontra d-demokrazija.

MR SPEAKER: Onor. Gulia, skadielek il-ħin u biex tkompli bl-intervent tiegħek għandek bżonn extension.

Min qed jipproponi?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nipproponi li jkompli jinstema'.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

JOE MIZZI: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Onor.

Gulia jkompli bl-intervent tiegħu.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

Il-mozzjoni m'għaddietx.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, on a point of order.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, bħala protesta għall-fatt li l-Onor.

Gulia m'hux qed jitħalla jitkellem, insejjaħ quorum.

MR SPEAKER: Is-seduta hija sospiża għal ħames minuti.

Is-seduta ġiet sospiża fit-8.06 p.m. u rriżumiet ħames minuti wara.

MR SPEAKER: Is-seduta tista' tkompli.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Joe Sammut.

ONOR.

JOE SAMMUT: Mr Speaker, is-suġġett li għandna quddiemna huwa ta' importanza u fl-opinjoni tiegħi, jolqot lil kulħadd.

Dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna jikkonċerna d-data, u l-kelma "data" hija dik l- informazzjoni li kif jgħid l-Att stess, hija sempliċi u sensittiva.

Dan l- abbozz ta' liġi qiegħed jirrikonoxxi li hemm ċerta informazzjoni li tant hija importanti li allura din tkun trid tiġi protetta, u fil-fatt dan l- abbozz ta' liġi qiegħed jara b'diversi modi kif din l-informazzjoni għandha tiġi protetta.

Madanakollu jiddispjaċini ngħid li l-protezzjoni li dan l- abbozz ta' liġi qiegħed joffri għal din id-data hija fqira wisq u naħseb li għandha ssir reviżjoni f'dan ir-rigward.

L-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna jibda biex jiddefinixxi l-frażi "data personali" u l-frażi "data personali sensittivi".

Fil-fatt hawnhekk qed ngħidu li "data personali" hija dik id-data li tiddistingwi persuna minn oħra, filwaqt li "data personali sensittivi" hija dik id-data li mhux talli tindika dik il-persuna min hi imma talli tidħol f'ħafna iktar dettalji.

Hawnhekk irrid nagħmel enfasi fuq il-fatt li donnu dan l-abbozz ta' liġi jinjora kompletament l-eżistenza ta' persuna ġuridika.

L-ewwelnett "persuna ġuridika" x'inhi?

"Persuna ġuridika" hija soċjeta` kummerċjali li titwaqqaf skond il-liġi.

Ta' min jgħid li ġaladarba din is- soċjeta` tissodisfa r-rekwiżiti tal-liġi u tiġi identifikabbli, ikollha l- karatteristiċi tagħha għax fil-memorandum and articles tagħha tindika x'se tkun l-attivita` kummerċjali tagħha.

Għal xi raġuni jew oħra f'dan l- abbozz ta' liġi li għandna quddiemna m'għandna l-ebda definizzjoni ta' "persuna ġuridika".

Wieħed jistaqsi għalfejn qegħda tiġi eskluża din it- tip ta' persuna.

Huwa l-iskop ta' l-amministrazzjoni li fil-każ ta' kumpannija ma jkunx hemm protezzjoni u li dawn ikunu skoperti għall- iskrutinju ta' kulħadd bl-iktar mod miftuħ?

Jien naħseb li m'għandux ikun il-każ għax persuna ġuridika hija mezz li tiġġenera l-ekonomija u hija wkoll sensittiva għax fuqha hija bbażata l-kompetizzjoni.

F'dan l-abbozz ta' liġi hija interessanti wkoll l-ammissjoni personali u sensittiva li qiegħda tiġi f'idejn il-pubbliku in ġenerali.

Fi kliem ieħor, fl-aħħar qed nirrikonoxxu l-fatt li l-informazzjoni fuq l-individwi tista' tinkiseb faċilment u tintuża minn diversi persuni.

Jista' jkun hemm persuni li jużaw din l-informazzjoni għal skopijiet tajba, bħall- organizzazzjonijiet filantropiċi u politiċi, u jista' jkun hemm persuni li jużawha b'mod ħażin, pero` l-iktar ħaġa importanti hu li dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna qiegħed jirrikonoxxi l-fatt li wasal iż-żmien li din l-informazzjoni tiġi protetta.

Illum qed ngħixu fi żmien ta' teknoloġija vasta - fil-fatt jien naħseb li lanqas il-bniedem stess ma jaf kemm hi vasta t-teknoloġija u kemm hemm mezzi biex informazzjoni fuq kwalunkwe persuna tiġi maħżuna u applikata - u qed jiġi rikonoxxut il-fatt li hemm riskju li ċ-ċittadin irid jiġi protett minnu.

Madanakollu hawnhekk jidħol punt importanti u sa ċertu punt filosofiku; li huwa sakemm din il- privatezza għandha tiġi protetta u sa liema punt din il-privatezza għandha tiġi mistura.

Mr Speaker, dan l-abbozz ta' liġi, permezz ta' subklawsola (2) ta' klawsola 6, qiegħed jenfasizza wkoll il-ħtieġa ta' kodiċi ta' etika.

Huma ħafna dawk li jħarsu b'ċertu mod lejn il-media għax illum il-ġurnata l- media m'hijiex daqshekk maħbuba daqs kemm setgħet kienet fil-passat.

Fil- passat kulħadd kien imur għand il-barbier biex jisma' l-affarijiet għax kuntrarjament għal-lum, dak iż-żmien il-mezzi teknoloġiċi ma tantx kienu avvanzati u disponibbli.

Illum il-mezzi tal-media rnexxielhom jirriduċu d- dinja f'villaġġ globali.

Illum m'għadniex nitkellmu fuq il-globu bħala xi ħaġa kbira u nitkellmu dwar id-dinja bħallikieku dan kien xi villaġġ.

Per eżempju, bħalissa aħna qed niġu informati fuq sa l-inqas dettall dwar l- elezzjoni li qed issir fl-Amerka.

Imma sfortunatament daqskemm il-media tista' twassal affarijiet tajba, daqstant ieħor tista' twassal affarijiet ħżiena.

Per eżempju, minħabba l-famużi paparazzi kellna anke l-imwiet ta' ċerti dinjitarji, bħalma ġara fil-każ ta' Lady Diana, u dan iwassalni biex nagħmel punt ieħor.

Kemm hu permessibbli li jsiru investigazzjonijiet u minn min?

Liema għandu jkun il-punt ta' ġbir ta' data fuq dawn il-persuni?

Aħna nafu li l-paparazzi mhux talli jiġbru informazzjoni għal skopijiet tajba imma wkoll għal skopijiet ta' flus.

Huwa importanti li ssir din l- enfasi fuq il-ġurnaliżmu għax filwaqt li fil-passat kellna l-istrutturi li kienu jissalvagwardjaw id-demokrazija ta' l-istat b'saħħithom, illum il- media hija meqjusa bħala fonti importanti għax l-istess salvagwardja tad- demokrazija ta' l-istat twassal dak li l-gvern tal-mument ikun qed jagħmel u tesponi għemilu għall-pubbliku.

Huwa l-kodiċi ta' etika li jrid jissalvagwardja l-mod kif l-informazzjoni tiġi mgħoddija minn pajjiż għall-ieħor.

Fil-fatt l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna jitkellem fuq kif għandha tiġi mgħoddija din l- informazzjoni, pero` huwa importanti ħafna li dan il-kodiċi ta' etika jiġi mfassal mill-iktar fis possibbli u jkun hemm min hu inkarigat li jagħmel is- superviżjoni u jara li l-mezzi tal-media jimxu ma' dawn il-kodiċi ta' etika.

Għaliex qed ngħid dan?

Qed ngħid dan għas-sempliċi raġuni li l-l- mezzi li hawn biex il-media tiġi trasmessa minn pajjiż għall-ieħor huma rapidi ħafna u l-effett li jistgħu jħallu fuq persuni partikolari jista' jkun ta' detriment u ta' ħsara irreparabbli.

Mr Speaker, hawnhekk jidħol kunċett ieħor, dak tal-ġbir ta' informazzjoni sensittiva fuq persuni għall-użu ta' l-istat.

Hawnhekk qed nagħmel riferenza għall-mod ta' kif is-soċjeta' tagħna evolviet illum fejn minflok nies individwali jgħixu ġewwa l-għerien, illum għandna soċjeta` komplessa u wiesgħa ħafna.

Kif nafu, illum is-soċjeta` trid bilfors tiġi mmexxija minn gvern li jara kif jagħmel biex imexxi liċ-ċittadini tiegħu 'l quddiem.

Fil- fatt waħda mill-funzjonijiet diretti ta' kull gvern hija li jara li l-ġid komuni tal-pajjiż jimxi 'l quddiem.

Ovvjament biex dan jintlaħaq, il-gvern tal-mument jiddedika ħafna flus biex jgħin lil min ikun batut.

Huwa biżżejjed li nsemmu ċ-children allowances, il-pensjonijiet u d-diversi għajnuniet oħra li jagħti l-gvern, fosthom fil-qasam tal-housing.

Huwa importanti ħafna li l-informazzjoni sensittiva ma tiġix trasmessa lil persuni li jistgħu jużaw din l-informazzjoni għal skopijiet illeċiti.

Ejjew nieħdu eżempju ta' dan billi nsemmi l-qasam tal-housing.

Il-qasam tal-housing jinkorpora fih innifsu qasam importanti għax ovvjament kulħadd irid saqaf fuq rasu, pero` iktar ma jgħaddi ż-żmien iktar il-problemi tal-housing qed jikbru.

L-amministrazzjonijiet li mexxew lill- pajjiż dejjem raw kif iqassmu l-istock tad-djar li kellhom lill-iktar nies fil-bżonn.

Sabiex dan il-għan jintlaħaq inbdiet is-sistema tal-punti fejn wieħed jakkwista proprjeta` tal-gvern skond kemm ikun ġab punti, jiġifieri skond kemm kien kbir il-bżonn tiegħu li jkollu akkomodazzjoni.

Ta' min isemmi wkoll li l-gvernijiet li kellna f'dawn l-aħħar snin fetħu wkoll skemi ta' sussidju fuq ċertu maintenance tad-dar.

Ovvjament kemm l- awtorita` tad-djar, kemm id-dipartiment tal-manutenzjoni u kostruzzjoni kif ukoll id-dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali jitolbu ċerta informazzjoni lil min ikun qed jitlob l-għajnuna, mhux biss informazzjoni sempliċi, bħalma huma l-particulars tiegħu imma anke data sensittiva bħal, per eżempju, x'inhu d-dħul tiegħu, x'inhuma l-assi tiegħu jew jekk għandux proprjetajiet f'ismu.

Naturalment dawn l-entitajiet jagħmlu hekk għax huwa minn din l-informazzjoni li mbagħad tkun trid tittieħed deċiżjoni dwar jekk l-applikant ħaqqux jingħata xi forma ta' għajnuna mill-gvern jew le.

Mr Speaker, sfortunatament is-soċjeta` tagħna għadha lura fuq dan it-tip ta' ġbir ta' informazzjoni.

Matul il-21 xahar li l-amministrazzjoni Laburista kienet fil-gvern kienet inbdiet kampanja sabiex tiġi identifikata l-art li għandu l-gvern, is-siti li jappartjenu lill-joint office, il- postijiet vojta u dawk il-postijiet li għalkemm qed isir użu minnhom, jinsabu fi stat ħażin.

Illum il-ġurnata, sentejn wara dak il-perijodu li semmejt, mir-rapporti li ġew sottomessi jidher b'mod ċar li din l- informazzjoni għadha m'hijiex disponibbli, u dan minkejja li saru ħafna diskorsi li qegħdin jiġu mwaqqfa ħafna gruppi u organizzazzjonijiet biex jevalwaw dan il-qasam.

Hija ħasra li f'pajjiżna, li kulma fih huwa 50 mil kwadru, għandna iktar minn 20,000 proprjeta` vojta li ma nafux ta' min hi.

Minkejja li għandna dipartiment li issa ilu żmien li beda jiffunzjona, sal- ġurnata tal-lum ftit li xejn sar progress u f'dak li huwa insinwar, għadna bis-sistema antika li ma tidentifikax l-art per se imma hija marbuta mal- persuna, ħaġa li ma tistax tkun ta' għajnuna għal min qed jagħmel ir- riċerka għax ma tindikax il-persuna min hi.

Minkejja li llum qed ngħixu fi żmien tant sofistikat fejn tista' tiġi pprovduta d-data kollha neċessarja, għadna qed niġu mċaħħda minn informazzjoni daqstant sensittiva.

Wara kollox l-iskop tal-housing huwa proprju li jkollna housing stock u li nkunu nafu fejn qegħdin l-artijiet disponibbli, xi ħaġa li sal-lum għad m'għandniex.

Issa nixtieq ngħid xi ħaġa dwar is-sistema tal-punti.

Illum il-ġurnata hija xi ħaġa faċli li jiġu wżati mezzi elettroniċi li janalizzaw min għandu jiġu l-ewwel jew le, pero` s-sistemi għadhom sal-lum m'humiex amalgamati.

Anke bħala dħul, għalkemm issir is-sottomissjoni tat-taxxi, tintbagħat applikazzjoni kultant żmien sabiex min kien diġa' applika għall- akkomodazzjoni soċjali jew għall-housing jerġa' jgħid il-pożizzjoni tiegħu x'inhi.

Fl-opinjoni tiegħi, dan huwa nuqqas ta' organizzazzjoni min-naħa tad-dipartiment konċernat.

Illum il-ġurnata dawn jistgħu faċilment jiġu mdaħħla f'computer u jiġu riveduti ma' dawk in-nies li jkunu, jew ġew mogħtija l-akkomodazzjoni soċjali, jew ġew mogħtija propjeta` min-naħa ta' l-awtorita` tad-djar, jew inkella jkunu rreġistraw proprjeta` f'isimhom personali mar-reġistru ta' l-insinwa.

Din hija ħaġa nġusta għaliex ħafna minn dawn it-tip ta' nies li jkunu fil-bżonn ta' akkomodazzjoni soċjali ma jkollhomx il-fakulta` li jaqraw u jiktbu, bil-konsegwenza li jkollhom rashom mistrieħa li huma applikati u meta jirċievu xi dokument jistmawħ bħala xi waħda mill-ittri jew karti li jirċievu forsi għal mezzi anke politiċi, u jinjorawha.

Konsegwenza t'hekk dawn jitilfu d-dritt tagħhom għall-għajnuna u jitpoġġew fil-ġenb tas-soċjeta`, bir-riżultat li l-ferita, minflok ma nagħlquha nkomplu nkabbruha.

Ħalli issa nitkellem dwar il- protezzjoni li jagħti dan l-att li hija aspett ieħor ta' dan l-abbozz u li huwa kopert bi klawsola 9, subklawsola 12(2) u subklawsola 28(1).

Sur President, dan l-abbozz ta' liġi jgħid li biex tinaġabar ċerta data, partikolarment dik sensittiva, irid ikun hemm il-kunsens, pero` hemm diversi instances meta l-kunsens m'huwiex rikjest, b'mod partikolari fejn jidħol l-interess pubbliku.

Jien nammetti li dan huwa punt sensittiv minnu nnifsu, pero` huwa wkoll suġġettiv għaliex l-interess pubbliku jvarja minn soċjeta` għal oħra, minn demokrazija għal oħra, minn parlament għal ieħor; dak li huwa fl-interess pubbliku ta' dan il-parlament ma jfissirx li jkun fl-interess pubbliku ta' parlamenti oħra.

Minħabba f'hekk nemmen li meta qed inħallu dan taħt l-umbrella ta' "interess pubbliku" inkunu qegħdin nagħtu poteri assoluti f'idejn persuni meta dak li jkunu qegħdin jindagaw jista' faċilment jiġi wżat għal skopijiet ulterjuri.

Għalhekk naħseb li huwa perikoluż ħafna li din il-protezzjoni tibqa' daqshekk ampja.

U nidħol issa fuq il-kwestjoni tal-kunsens u se nagħti l-eżempju tal-banek.

Fil-professjoni tagħna aħna niltaqgħu ma' diversi nies li jirċievu ittri minn barra dwar il-flus li jkollhom barra l-pajjiż.

Issa dan l-abbozz huwa identiku għal liġijiet oħra li nsibu fuq il-kontinent, u qiegħed jgħaddi b'ħafna għaġġla, bħalma għaddew diversi liġijiet oħra, biex nintgħoġbu u nidhru li aħna bħal sħabna fuq il-kontinent Ewropew.

Barra minn hekk illum il-ġurnata, wieħed mill-banek ewlenin tagħna, qed nirriferi għall-HSBC, huwa barrani u qiegħed japplika policies barranin.

U waħda mill-affarijiet li niltaqgħu magħha fil-każ ta' banek barranin hija li qegħdin jibagħtu kundizzjonijiet ġodda lill-klijenti tagħhom fejn qegħdin jgħidulhom li l- bank qed jirriżerva d-dritt li l-informazzjoni li jżomm hu fuq il-klijent - fl-opinjoni tiegħi l-banek għandhom informazzjoni iktar milli sensittiva għax jafu mill-A saż-Z kull ċittadin li hu klijent tagħhom f'liema pożizzjoni jinstab - ma tintużax biss mill-istess bank imma jista' jgħaddiha wkoll liċ-ċentru tiegħu, li jinsab barra minn pajjiżna.

Dawn il- banek qegħdin jgħidu wkoll lill-klijent tagħhom li jistgħu anke jgħaddu din din l-informazzjoni lil xi bank ieħor li jkun beħsiebu jixtri lill-istess bank u anke lil banek oħra barranin li jistgħu jitolbu, taħt arranġamenti li għandhom, dik l-informazzjoni.

Naħseb li dan huwa abbuż serju fis-sens li kwalunkwe klijent mal-bank, speċjalment jekk ikun mgħobbi b'xi piż warrab wiċċek, ma jistax jirrifjuta.

Allura hawnhekk il-kwestjoni tal- kunsens tas-suġġett ta' dik id-data hija xi ħaġa li kważi qed tidħak bl- istess ċittadin u m'hija protezzjoni xejn għaliex kif qegħdin nieħdu minn dan l-eżempju tal-banek, tista' tiġi faċilment imneħħija min-nofs u l- informazzjoni kollha li tkun daqshekk sensittiva tispiċċa f'idejn barranin.

Riċentement, meta kellna l-bidla mill-Mid-Med għall-HSBC, ġew mibgħuta diversi ittri li jissuġġerixxu investimenti fin-Niġerja u postijiet oħra, fosthom il-Panama.

Dawn l-ittri ma ntbagħtux lil kulħadd imma ntbagħtu lil dawk in-nies partikolari li għandhom ċerta saħħa finanzjarja jew li hemm il- possibbilta` ta' saħħa finanzjarja.

U allura wieħed hawnhekk jistaqsi kemm huwa protett iċ-ċittadin - din l-informazzjoni bilfors ħarġet minn xi istituzzjoni - u kemm huwa veru li din l-informazzjoni qiegħda tiġi miżmuma sigrieta.

Dawn l-ittri huma ntiżi biss biex jingannaw u nemmen li għandha ssir investigazzjoni ferm serja u dettaljata għaliex huma ħafna dawk li qegħdin jingidmu minn dawn it-tip ta' offerti ta' negozju.

Sur President, jien wasalt fl-aħħar tad-diskors tiegħi u biex nagħmel riassunt ta' dawk il-punti saljenti li għedt.

Nemmen li din hija liġi b'intenzjoni tajba, pero` ir-riżultat tagħha ma jwassalx għal dak li wieħed jixtieq għaliex il-mod kif qiegħda tiġi proposta l-liġi, b'mod partikolari klawsola 5 tagħha li tagħmilha ċara li dan l-att ma japplikax għall- iproċessar ta' data personali meta dak l-iproċessar ikun qed isir minn persuna naturali filwaqt li tkun qiegħda twettaq attivita` għal kollox personali, għalija huwa introduzzjoni ta' wieħed mill-akbar abbużi li jista' jwassal għal inkwiet għal ħafna persuni.

F'Malta m'għandniex liġi li tagħti l-fakulta` li individwu jmur jerfa' salib individwu ieħor; il- pulizija biss għandha l-poter li tinvestiga.

F'din il-klawsola, qegħdin indirettament nagħtu l-poter lil ċittadini - li jistgħu jkunu ċittadini tajba imma jistgħu jkunu wkoll ċittadini b'background ħażin - li jindagaw u jidħlu fuq il-ħajja personali ta' ċittadini oħra.

Dawn ikunu qegħdin jagħmlu twettieq ta' attivita` għal kollox personali, ikunu qegħdin jaqilgħu x'jieklu minn din l-istess attivita` u jkunu qegħdin jesponu lil dawk il-povri vittmi - jistgħu jkunu nies li qed jgħixu ħajja purament privata u personali - biex jiġu ndagati min-nies oħra għall-iskopijiet tagħhom.

Dan m'huwiex sew għaliex kulħadd għandu dritt għall-privatezza, u kif għedt aktar kmieni, hawnhekk qabel jittieħed kwalunkwe pass għandha ssir id- distinzjoni bejn iż-żewġ punti li fl-opinjoni tiegħi huma importanti ħafna, meta ċittadin jista' jiġi nvestigat u meta m'għandhiex issir investigazzjoni ħlief għal ċerti korpi speċjali tal-pajjiż li huwa importanti li jagħmlu dan it-tip ta' xogħol għas-sigurta` ta' l-istess pajjiż.

U d-distinzjoni li għandha ssir m'għandhiex tirrigwarda sempliċiment x'tip ta' data tinġabar imma anke min għandu jiġborha.

Grazzi, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor Jose` Herrera.

ONOR.

JOSE` HERRERA: Mr Speaker, qabel ma ngħaddi biex niddibatti l- liġi proprja xtaqt nagħmel żewġ osservazzjonijiet u se nuri r-rilevanza tagħhom ma' dan l-abbozz ta' liġi.

Ftit taż-żmien ilu l-Ewropa ċċelebrat il-50 sena mit-twaqqif tal- konvenzjoni Ewropea dwar id-drittijiet tal-bniedem.

Għalkemm hemm il- Kostituzzjoni li tiggarantixxi d-dritt għall-privatezza u hemm ukoll l- istess konvenzjoni Ewropea li tagħmel enforceable dan id-dritt, xorta waħda m'huwiex biżżejjed.

Proprju f'Settembru li għadda ġie ntavolat l-hekk imsejjaħ charter ta' l-Ewropa dwar id-drittijiet tal-bniedem u meta wieħed iħares lejn dan iċ-charter, lejn il-Kostituzzjoni tagħna u lejn il- Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem, jara distinzjoni ċara dwar dan il-kunċett.

Jiena diħa` kelli okkażjoni nikteb dwar dan u kkritikajt il-fatt li l- Ewropa għamlet charter, għaliex la diġa` hemm konvenzjoni, li missu sar kien li ġiet updated dik l-istess konvenzjoni.

F'dan iċ-charter hemm aġġornament ta' dawk li huma drittijiet fundamentali tal-bniedem u hemm klawsola li se tibda tiggarantixxi, mhux b'mod ġenerali, the right to privacy għaliex meta ġie endorsed dan id-dritt ma kienx hawn computers fejn id-data tista' tiġi stored b'mod elettroniku.

Minn dejjem kien hawn data li kienet tiġi stored u kien hawn pajjiżi li kienu esperti fil-mod kif iżommu d-data fuq kulħadd, pero` meta t-teknoloġija avvanzat f'ċertu livell, id-data fuq kulħadd saret wisq aktar aċċessibbli.

Issa l-big brother jista' jkun jaf kollox fuq kulħadd; kulma jrid jagħmel huwa li jagħfas buttuna fuq il-keyboard.

Nistgħu ngħidu li anke l-partiti politiċi għandhom ċerta informazzjoni fuq ċerti nies uli hija readily available, pero` din m'hijiex tip ta' data li qiegħda tiġi protetta hawnhekk, jiġifieri x'tip ta' mard għandu dak li jkun, eċċ, eċċ. Li qed ngħid jien huwa li minħabba dan l-iżvilupp, il- protezzjoni għal individwu kontra l-ksur tal-privatezza u l-integrita` personali tiegħu bil-proċessar ta' data personali, ma kenitx koperta biżżejjed b'dak li kien hemm fil-konvenzjoni Ewropea tad-drittijiet tal- bniedem fejn titkellem dwar the right to privacy.

Jekk wieħed iħares lejn x'inhuma l-updates fiċ-charter il-ġdid għal dak li jirrigwarda human rights, mal-ewwel jinduna li waħda minnhom hija marbuta ma' dan l-iżvilupp teknoloġiku.

U kien hemm bżonn li ssir din il-klawsola ad hoc, liema klawsola la nsibuha fil-Kostituzzjoni tagħna, kif qal tajjeb il-kollega tiegħi l-Onor.

Guvin Gulia, u għalkemm insibuha b'mod ġenerali fil- konvenzjoni Ewropea, m'hijiex deskritta tajjeb biżżejjed.

Il-Partit Laburista jemmen li wasal iż-żmien li f'pajjiżna jkollna leġiżlazzjoni idonea u studjata biex dan id-dritt, li s'issa lanqas huwa dritt għaliex iċ-charter huwa biss draft u m'huwiex enforzat għaliex m'hemmx qorti biex tenforzah ...

Għaliex dan m'huwiex bħall-European convention fejn hemm il-qorti Ewropea tad-drittijiet tal-bniedem.

Dan iċ- charter ħadd għadu ma jista' jimplimentah u lanqas biss nafu jekk huwiex se jaqa' taħt il-courts of justice ta' l-Ewropa jew taħt il-ġurisdizzjoni tal- qorti l-oħra li diġa` hija stabilita.

Uħud mill-pajjiżi Ewropej, u anke fid-dinja kollha, diġa` għandhom leġislazzjoni simili u naħseb li huwa importanti li f'Malta wkoll ikollna din it-tip ta' leġislazzjoni għaliex huwa perikoluż ħafna li ma jkollokx leġislazzjoni ta' dan it-tip.

Fil-fatt il-Partit Laburista jagħti importanza kibra lil dan il-kunċett għaliex the right to privacy hija ħaġa mill-iktar importanti u li mingħajrha wieħed kważi jitlef il-liberta` tiegħu.

Illum il-bniedem għamel akkwisti kbar f'dik li hija liberta` u strutturi ta' kontrolli fil-pajjiż biex ma jkunx hemm sistema ta' dittatorjat u ħakma fuq iċ-ċittadini, pero` min-naħa l-oħra, din l-isplużjoni fit-teknoloġija tista' tikkrea stat ta' fatt fejn nerġgħu niġu maħkuma.

Għaliex jekk wieħed joqgħod janalizza sew jara li min għandu l-intelliġenza u min għandu t-tagħrif fuq in-nies, u min ikun jaf kollox fuq kulħadd, jikkontrolla kollox.

Għalhekk din il-liġi aħna nagħtuha importanza kbira.

Aħna ma naqblux mal-mod kif inhi miktuba l-liġi - illum mhux se jkolli ċans nagħmel apprezzament tal-klawsoli kollha li ma naqbilx magħhom, pero` inkun nista' nagħmel dan darb'oħra - u se nivvutaw kontriha għal raġuni partikolari li se nispjegaha.

Mr Speaker, il-kontroll dwar kif tiġi proċessata d-data eċċ, se tkun vestita f'awtorita`, jiġifieri f'persuna, "designated by order of the Minister", u din l-awtorita` se teżerċita l-kompetenza u l-poteri tagħha b'mod indipendenti u awtonomu.

Huwa faċli li tgħid hekk, pero` aħna nafu, u kulħadd jaf, li biex persuna tkun tista' tiffunzjona b'mod indipendenti jrid ikollha ċerti garanziji legali.

Hemm ċerti awtoritajiet li naqblu li m'għandhomx ikollhom dik l-awtonomija għaliex huma parti mill- amministrazzjoni ġenerali tal-gvern, pero` imbagħad hemm ċerti awtoritajiet oħra bħal, per eżempju, l-ombudsman, il-planning authority u l-awditur ġenerali li jekk ma jkunux indipendenti, ma jiffunzjonawx.

Inutli li bniedem tgħidlu biex jiddeċiedi b'mod indipendenti, imbagħad jappuntah u jkeċċih il-gvern!

Għalhekk wieħed irid janalizza din il-liġi fl-isfond ta' jekk huwiex importanti li din il-persuna tkun indipendenti għal dak li jikkonċerna din it-tip ta' protezzjoni minn data personali.

Il-Partit Laburista jemmen li ma jistax ikollok każ aktar klassiku u bażilari minn dan biex ikollok awtorita` tabilħaqq indipendenti.

Meta wieħed joqgħod jaħseb ftit minn xiex l-aktar li għandu bżonn jipproteġi ruħu ċ-ċittadin f'din il-materja jsib li huwa għandu jiġi protett l-aktar mill-gvern għaliex il-gvern jikkontrolla l-amministrazzjoni tal-pajjiż fl-istrati differenti, u barra minn hekk huwa qiegħed hemmhekk għaliex jiġi elett mill- poplu u jista' anke jabbuża meta jkun il-waqt mill-informazzjoni li jkollu biex jimplimenta riformi kosmetiċi, per eżempju, qabel elezzjoni, biex jirbaħ il-voti.

Meta wieħed jara dan kollu, jibda jaħseb ħażin.

Mr Speaker, din hija liġi f'waqtha li fiha - nispera li jkolli l- opportunita` nidħol aktar fis-sustanza tagħha - fiha ħafna tajjeb - biex ma niġix ikkritikat li jiena qed inkun negattiv biss - pero` li meta wieħed jaraha sewwa ...

Per eżempju, punt li huwa trattat ħafna bis-serjetaie huwa fejn jidħol l-abbuż, liema reat jista' jġib miegħu piena sa sitt xhur ħabs u anke multi li jammontaw għal eluf ta' liri.

Jiġifieri min jabbuża u jidħol fil-privatezza ta' xi ħadd illegalment billi jiġbor ċerta informazzjoni personali fuqu, se jkun ippenalizzat bl-aktar mod aħrax.

Jien naqbel ma' dan u għalhekk għedt li l-liġi fiha ħafna aspetti pożittivi, pero` meta wieħed janalizzaha sewwa jsib li l-qofol tal- problema hi li se jkollok awtorita` li fl-opinjoni tagħna se tkun monka għaliex mhux se jkollha l-indipendenza tagħha entrenched.

U huwa għalhekk li l-Partit Laburista se jivvota kontra tagħha.

Aħna nemmnu li persuna bħal din għandha jew tintgħażel bi qbil bejn iż-żewġ naħat bħalma jsir fil- kariga ta' l-awditur ġenerali jew inkella tkun persuna li bejnietna nqqblu li nagħtuha ċerta sigurta` fil-pożizzjoni tagħha fejn il-ministru u l-gvern ma jkunux jistgħu jaqbdu u jitterminawlha l-impjieg tagħha, jiġifieri ikollha security of tenure.

Jekk il-gvern jagħmel emendi f'dan is-sens, wieħed ikun jista' jiddiskuti bi qbil fuqha, imma sa issa dik hija l- pożizzjoni tagħna.

MR SPEAKER: Onorevoli, ippremettili ninterrompik għaliex sar il-ħin.

Se tibqa' in possession?

ONOR.

JOSE` HERRERA: Iva, nibqa' in possession.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Nitlob lill-Viċi Prim Ministru sabiex jekk jogħġbu jressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni kienet interrotta u baqgħet aġġornata.

PERMESS TAL-KAMRA

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, qabel ma nressaq l-aġġornament xtaqt li bil-permess tal-Kamra nressaq mozzjoni verbali għas-sostituzzjoni temporanja ta' membri fuq il-Malta - EU joint parliamentary committee.

MR SPEAKER: Hawn il-permess?

(Onor. membri: Iva)

Il-permess ingħata.

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, nipproponi li għal-laqgħa li jmiss tal- Malta-EU joint parlamentary committee li se ssir bejn l-14 u s-17 ta' Novembru li ġej, minflok l-Onor.

John Dalli jiġi nnominat l-Onor.

Tonio Borg, minflok l-Onor.

Josef Bonnici jiġi nnominat l-Onor.

George Hyzler u minflok l-Onor.

Anthony Abela jiġi nnominat l-Onor.

Michael Asciak.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi l-mozzjoni kif imressqa mill-Viċi Prim Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tnejn, 13 ta' Novembru, 2000 fid-9:00 a.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar il-Protezzjoni u l-Privatezza tad-Data - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar il-Proċeduri Legali - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Ratifika ta' Trattati (Sant' Anġlu) - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza tad-Dwana - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta (Emenda Nru 2) - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Kompetizzjoni - Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorita' għas-Saħħa u s-Sigurta' fuq il-Post tax- Xogħol – Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' l-Erarju - Tieni Qari (Kont.); u

Riżoluzzjoni mressqa mill-Prim Ministru dwar il-qagħda fil-pajjiż - Kontinwazzjoni.

Abbozz ta' Liġi dwar il-Konservazzjoni u l-Amministrazzjoni tas-Sajd – Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liġi dwar is-Sigurezza Ġenerali u Kwalita' tal-Prodotti – Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Interpretazzjoni – Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liġi dwar il-Komunikazzjonijiet u Transazzjonijiet Elettroniċi - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Michael Asciak.

ONOR.

MICHAEL ASCIAK: Mr Speaker, nixtieq li għal ftit minuti nitkellem fuq anniversarju importanti li seħħ nhar is-Sibt li għadda.

Qed nirriferi għall-fatt li l-Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem għalqet ħamsin sena.

F'Ruma saret ċelebrazzjoni biex tikkommemora din il- konvenzjoni, li għaliha attenda l-ministru tal-ġustizzja u gvern lokali, l- Onor. Austin Gatt.

Nixtieq insemmi din il-konvenzjoni Ewropea għaliex illum, ħamsin sena wara li ġiet iffirmata, l-affarijiet fl-Ewropa ssetiljaw.

Illum kważi kważi din il-konvenzjoni neħduha for granted.

Ħadd fi kwalunkwe pajjiż membru tal-Kunsill ta' l-Ewropa, inkluż pajjiżna, partikolarment il-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea, ma tgħaddilu minn moħħu llum li ma jaċċettax il- provvedimenti tal-Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem.

Din il- konvenzjoni kienet landmark fid-drittijiet fundamentali għax stabiliet benchmark dinji li ħalla ħafna frott.

Illum pajjiżna mhux biss iffirma din il-konvenzjoni imma wkoll inkorporaha fil-liġijiet tiegħu, bħalma għadhom kif għamlu fir-Renju Unit u bħalma għamlu ħafna pajjiżi oħra.

Il-provvedimenti tal-Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem wasslu għal ħafna benchmarks importanti fil-landscape Ewropea.

Jiena mhux se noqgħod nidħol fil-klawsoli speċifiċi li fiha din il-konvenzjoni importanti imma ħassejt li kelli nsemmiha għax pajjiżna wkoll għadda minn perjodu, mhux tant 'il bogħod, meta sfortunatament il-provvedimenti tagħha kienu jiġu miksura ripetutament.

Illum ħadd ma għadu jaħseb biex jikser dawn il-provvedimenti, kemm għax jagħmlu parti mill-liġi Maltija kif ukoll għax huma parti mill-maturazzjoni tal-poplu Malti u tal-landscape politika taż-żewġ naħat tal-Kamra.

Dan huwa sinjal tajjeb ħafna għax juri li din il- konvenzjoni ħalliet il-marka tagħha fuq il-poplu u fuq il-landscape legali u politiku Malti.

Illum, minħabba li d-dinja qed tinbidel, qed jiżdiedu ħafna drittijiet oħra fundamentali ma' din il-konvenzjoni.

Per eżempju, is-Sibt infetaħ għall-iffirmar it-tnax-il protokoll ta' din il-konvenzjoni.

Dan jirrigwarda ċerti tipi ta' diskriminazzjoni li l- artiklu tal-konvenzjoni oriġinali ma kienx ikopri biżżejjed.

Ma' dan il- protokoll u bħala addenda għal din il-konvenzjoni Ewropea hemm konvenzjoni oħra li timxi id f'id magħha.

Din hi l-konvenzjoni tal-bioetika li tittratta kwistjonijiet tal-mediċina u tal-bioloġija.

Din il-konvenzjoni tagħmel benchmark importanti f'ħafna mill-aspetti li jirrigwardaw problemi tal-ġenetika, ta' transplant u ta' riċerka xjentifika fil-bioloġija u fil- mediċina.

Jien għedt kemm-il darba li pajjiżna jeħtieġ li jiffirma din il- konvenzjoni għaliex jiena konvint li għall-ewwel ħamsin sena ta' dan is- seklu ġdid, jekk mhux għas-seklu kollu, il-problemi tal-bio-teknoloġija u l- problemi tat-tħaris tad-dritt tal-ħajja mit-tnissil sal-mewt, se tkun it- threshold ġdida li l-bniedem se jħabbat wiċċu magħha.

Huwa importanti li kwalunkwe policy maker u kwalunkwe law maker għandu jinkorpora din il-konvenzjoni dwar il-bioetika flimkien mal-European Convention of Human Rights, għaliex tirrappreżenta l-isfidi l-ġodda fil- bioteknoloġija.

Jiena mhux se noqgħod nispjega hawn x'inhuma dawn l- isfidi, pero' huma sfidi kbar li l-umanita' trid tħabbat wiċċha magħhom.

Huma sfidi li fl-aħħar mill-aħħar trid tkun id-dinjita' umana li tħarishom.

L-ebda xjenza m'hi se tgħidlek x'tagħmel jew x'ma tagħmilx imma hi d- dinjita' tal-persuna umana li għandha tiddetermina x'għandu jsir.

Il- konvenzjoni dwar il-bioetika tagħmel ħafna mileage f'din l-aspettattiva għalhekk naħseb li jkun bidu tajjeb li din il-konvenzjoni tkun inkorporata wkoll fil-liġijiet tagħna.

Dan żgur ma jkunx it-tmiem, għaliex anki fil- bioethic convention qegħdin dejjem jiżdiedu l-protokolli u issa wkoll se jiżdied il-protokoll fuq it-transplantazzjoni ta' l-organi umani minn bniedem għall-ieħor, qasam fejn jistgħu jsiru ħafna abbużi.

Illum qegħdin insibu ukoll li l-Unjoni Ewropea qiegħda tnissel ic- charter tagħha dwar fundamental rights bħala benchmark tad-drittijiet fundamentali fil-pajjiżi kollha ta' l-Unjoni Ewropea.

Dan il-benchmark jirriżulta kemm mill-case law tal-pajjiżi membri, kemm mill-case law tal- qorti Ewropea ta' Strasbourg, kif ukoll minn ċerti punti essenzjali meħudin mill-konvenzjoni Ewropea tad-drittijiet tal-bniedem.

Ħafna nies qegħdin jistaqsu għaliex se jkollna żewġt iqrati.

Dan għax jekk ic-charter of fundamental rights tiġi aċċettata mill-pajjiżi tal-Unjoni Ewropea, din issir kompetenza.

Id-drittijiet tal-bniedem s'issa kienu kompetenza purament ta' Strasbourg imma issa, jekk l-Unjoni Ewropea taċċetta dan iċ- charter, il-qorti ta' l-Unjoni Ewropea fil-Lussemburgu se tingħata l- kompetenza bħala entita' legali.

Il-mistoqsija kbira dejjem kienet li billi se noħolqu żewġt iqrati jista' jkun hemm konflitt u allura b'hekk qisek se jkollok żewġ benchmarks differenti.

Din il-pożizzjoni fiha ħafna x'tixtarr, pero' jien xorta favur li l-Unjoni Ewropea toħroġ dan ic-charter fundamentali, għaliex b'dan tistabbilixxi l-impenn tagħha favur id-drittijiet tal-bniedem.

Jiena wieħed minn dawk li ngħid li l-Unjoni Ewropea m'għandhiex tieqaf hemm.

S'issa kif inhuma t-trattati ta' l-Unjoni Ewropea, speċjalment it-Trattat ta' Maastricht, ma jagħtux dritt lill-Unjoni Ewropea, bħala unjoni u bħala entita' legali, li tiffirma l-Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet tal- Bniedem ta' Strasbourg.

Inħoss, bħalma jħossu ħafna nies, li għandhom isiru emendi fit-Trattat ta' Maastricht li jippermettu lill-Unjoni Ewropea mhux biss li ddaħħal ic-charter on fundamental human rights li beħsiebha tagħmel imma wkoll li bħala Unjoni Ewropea tiffirma l-konvenzjoni biex il- fatt ikun iktar komplut u ma jkunx hemm duplication of effort u case law separata.

L-Unjoni Ewropea jeħtiġilha li tbiddel it-trattati ta' Maastricht u ta' Amsterdam, biex tkun tista' tiffirma l-European Convention on Human Rights ta' Strasbourg u b'dak il-mod jiġi evitat dan il-konflitt potenzjali li jista' jinħoloq.

Biex inkunu saqajna ma' l-art, tajjeb ngħidu li l-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea individwalment diġa' ffirmaw u rratifikaw il-European Convention on Human Rights ta' Strasbourg.

Jista' jkun hemm soluzzjonijiet oħra, bħall-fatt li jekk tinqala' xi problema f'xi każ fil-Qorti ta' Lussemburgu, din dejjem tista' tħares lejn il-case law u l-preċedenti tal-Qorti ta' Strasbourg u timxi fuqha.

Inħoss li l-ministri tal-Kunsill ta' l-Ewropa kif ukoll il-ministri ta' l-Unjoni Ewropea għandhom jinsistu li l-Unjoni Ewropea taċċedi wkoll għall- konvenzjoni ta' Strasbourg.

Naqbel ukoll li l-Unjoni Ewropea taċċetta jew toħroġ b'dan ic-charter on fundamental rights għaliex inħoss li ċ-ċittadin Ewropew, anki fir-relazzjoni tiegħu ma' l-Unjoni Ewropea u mal-Kummisjoni Ewropea, għandu jkun iktar protett fid-dealings li jkollu ta' kuljum.

Ma naħsibx li għandek x'titlef fil-fatt li jkun hemm żewġ charters, basta wieħed jimxi fuq caselaw li hi diġa' stabbilita', iktar u iktar jekk l- Unjoni Ewropea taċċedi għall-European convention on Human Rights ta' Strasbourg.

Għalija dan il-punt hu importanti ħafna, għax naħseb li b'dan l-mod iċ-ċittadin Ewropew, inkluż dak ta' Malta bħala applikant għas- sħubija sħiħa ta' l-Unjoni Ewropea, ikollhom drittijiet fundamentali iktar sikuri milli għandhom illum.

Mr. Speaker, m'huwiex il-ħsieb tiegħi li nitkellem fit-tul fuq din iċ- charter, imma xtaqt inqajjem f'dan il-parlament il-fatt li minn ħamsin sena 'l hawn, kemm ilha taħdem il-European Convention on Human Rights ta' Strasbourg, il-bniedem ingħata dinjita' u ġieħ ikbar.

Għall-ewwel darba fl- Ewropa, per eżempju, rajna li tneħħiet id-death penalty.

Għall-ewwel darba rajna wkoll li fl-Ewropa kollha verament hawn djalogu u rispett iktar milli kien hawn qatt qabel.

Dan minkejja li għad hemm problemi li qegħdin jiġu ndirizzati, bħall-problemi tal-minoranzi, ir-razziżmu u s-sessiżmu.

Niftakru wkoll li fl-aħħar ħamsin sena, l-istorja Ewropea nbniet fuq l- isforzi u fuq it-tbatijiet u l-ħruxijiet ta' dawk li sofrew l-aħħar gwerra dinjija fejn il-poplu tagħna ta sehem importanti kbir biex jikseb u jżomm id-dinjita' umana fil-quċċata ta' l-istorja Ewropea.

Il-poplu tagħna ta s- sehem tiegħu biex jiġi stabbilit dan il-common standard.

Bid-dmija li xerrdu missirijietna u b'ħidmiethom ipproduċejna Ewropa wara l-1945 fejn fiha ma kienx hemm gwerer.

Mr. Speaker, irrid nisħaq li rnexxielna noħolqu l-paċi għax qed tiġi rispettata d-dinjita' umana, id-drittijiet fundamentali tal-bniedem u l- iżvilupp veru tal-bniedem.

Il-paċi tiġi għax tirrispetta l-opinjoni ta' ħaddieħor, għax tpoġġi u titkellem ma' ħaddieħor, għax tfittex l-iżvilupp komuni u għax inti flimkien ma' ħaddieħor b'mod komun tfittex il-ġid komuni tal-komunita' kollha.

Dan isir mhux billi wieħed jipprova jinforza l- opinjoni tiegħu fuq ħaddieħor imma billi wieħed ipoġġi bilqegħda ma' ħaddieħor madwar mejda, jiddiskuti u jimxi 'l quddiem.

Dan kien xi ħaġa rari f'nofs is-seklu li għadda imma issa saret ħaġa komuni.

Mr. Speaker, il-poplu Malti għandu jiftaħ għajnejh fuq il-kwestjoni ta' l- Unjoni Ewropea.

Missirijietna wara l-gwerra li għaddiet poġġew madwar mejda u fasslu sett ta' drittijiet, fasslu l-Kunsill ta' l-Ewropa u l-metodi kif għandhom jimxu f'relazzjoni ma' xulxin biex isolvu l-problemi madwar mejda.

L-Unjoni Ewropea wkoll kellha parti kbira f'din il-biċċa xogħol billi kkreat żona ta' paċi għall-ħamsin sena li għaddew bejn numru ta' stati li dejjem kienu jiġġieldu kontra xulxin.

Malta, peress li hi favur il-paċi u l-iżvilupp, trid tagħmel u tagħti sehem ikbar minn dak li tat s'issa billi tpoġġi madwar mejda u titkellem mas-sieħba Ewropej mhux biss fuq il- business, l-ekonomija, u d-drittijiet soċjali imma anki fuq id-drittijiet fundamentali.

Il-poplu Malti m'għandux jibża' mill-Unjoni Ewropea - u dan minkejja li hawn min qed jipprova jbeżżgħu b'ħafna affarijiet li fil-fatt mhumiex minnhom - l-istess bħalma ma beżax mill-Kunsill ta' l-Ewropa u minn għaqdiet oħra bħan-Nazzjonijiet Uniti u l-Commonwealth.

Il-poplu Malti għandu jżomm f'moħħu li m'għandux x'jitlef milli jkun bilqegħda madwar mejda jiddiskuti l-problemi tiegħu ma' pajjiżi oħra li wkoll għandhom problemi simili.

Fuq kollox bid-deċiżjoni tagħhom dawn se jaffetwaw dak li nagħmlu aħna.

Il-poplu Malti għandu biss x'jirbaħ minn dan.

Il-poplu Malti hu poplu żgħir imma kbir fil-qalb, għandu l-fakulta' li jpoġġi u jiddiskuti l-politika u l-progress ta' pajjiżu flimkien, b'mod komunali.

Dan qed ngħidu għaliex id-drittijiet trid tarahom b'mod komunali wkoll.

Hemm ftit li huma fundamentali ta' l-individwi imma huma espressi b'mod komplet u b'mod adegwat meta wieħed jara d-drittijiet ta' nies oħra wkoll.

Dr. Ċensu Tabone, meta kien membru ta' dan il-parlament, kien qal li d- drittijiet ta' persuna jispiċċaw meta jibdew id-drittijiet ta' persuna oħra.

Naħseb li dan il-punt tajjeb li wieħed ifakkru.

Il-poplu Malti jeħtieġ li jifhem li b'dawn l-għaqdiet nazzjonali, pajjiż dejjem għandu x'jirbaħ u mhux x'jitlef.

Pajjiż dejjem jitlef meta jinqata' għal rasu u meta jaħseb li l-pajjiż tiegħu jispiċċa fejn jibdew il-borduri ta' pajjiż ieħor, fil-każ tagħna fl-ibħra ta' madwarna.

Jekk aħna ninqatgħu inkunu qisna qegħdin indeffsu rasna taħt ir-ramel u ngħidu li aħna qegħdin tajjeb f'dan il-pajjiż u d-dinja ħalliha taħdem u tiġġieled għal rasha.

Qisna nkunu qed ngħidu li aħna m'aħniex interessati fuq x'qed jiġri fid-dinja imma jinteressana biss f'dak li hawn f'dawn il-133 mil kwadru li nsejħulu pajjiżna.

Naħseb li dan hu l-ikbar żball li wieħed jista' jagħmel għaliex dak li jsir f'pajjiżi oħra madwarna żgur li se jolqotna.

Jekk ma jolqotniex immedjatament forsi jolqotna sitt xhur jew sena wara.

Huwa importanti li mhux noqogħdu nirċievu dak li jiddeċiedi ħaddieħor imma li jkollna l-fakulta' - speċjalment issa li l-Unjoni Ewropea miexja biex tistabbilixxi iktar l-aspett politiku tagħha u l-aspett tad-drittijiet fundamentali tal-bniedem - li jkollna sehem mill-frott u mill-ġid li jista' joħroġ minn din it-tip ta' sħubija u mill-fatt li pajjiżna ma jkunx qiegħed jirċievi d-deċiżjoni ta' ħaddieħor.

Pajjiżna ma jkunx qiegħed jiġi rrikattat mid-deċiżjoni ta' ħaddieħor, għax dawn il-pajjiżi mhux se joqogħdu jaraw l-interess tiegħek.

Dawn jaraw l-interessi tagħhom u jekk ma tkunx fuq il-mejda magħhom jaqbdu u jiddeċiedu.

B'hekk pajjiżna jkun qiegħed jieħu sehem fid-deċiżjoni.

Fl-antik kienu jgħidu li r-raġel hu l- kap tal-familja, imma llum ħadd b'rasu fuq għonqu ma jgħid li r-raġel hu l- kap tal-familja.

Illum ovvjament il-familja hi l-iżgħar komunita', b'mod sussidjarju, u biex l-affarijiet bejn raġel u mara jaħdmu sew iridu jiġu diskussi.

Din hi forsi l-kawża ta' ħafna problemi matrimonjali li għandna.

Persuna trid tifhem lill-oħra u d-deċiżjoni tittieħed bejn iż-żewġ persuni jew anke flimkien mat-tfal jekk dawn ikunu kbar biżżejjed.

Dan l-aspett komunitarju jgħodd għal dik li hija politika ekonomika u politika soċjali tagħna vis-a- vis l-Unjoni Ewropea.

Aħna rridu li nkunu madwar mejda niddiskutu magħhom biex fejn naħsbu li jaqblilna ngħidu li naqblu u fejn naħsbu li ma jaqblilniex ngħidu li ma naqblux, fejn naħsbu li nistgħu nagħmlu arranġamentispeċjali, dawk li ngħidulhom derogi jew eċċezzjonijiet, nagħmluhom, pero' d-drittijiet tagħna żgur li se nirbħuhom iktar meta nipparteċipaw.

Dan jeħtieġ li jifhmu kulħadd.

Il-Partit Nazzjonalista fehmu, u m'għandix dubju li ħafna mill-Partit Laburista fehmuh ukoll, imma hemm bżonn li jifhmu wkoll il-poplu Malti.

Hemm bżonn li jifhmu wkoll il-Partit Laburista għax billi tinqata' għal rasek minn dak li qed jiġri madwarek m'intix se ġġib il-poplu tiegħek 'il quddiem.

M'intix se tikseb l-aħjar kundizzjonijiet għall-poplu tiegħek.

M'intix se tirbaħ dak li m'għandekx.

Pjuttost għandek x'titlef għaliex naħseb li din hi lezzjoni li kellna nitgħallmu.

Fis-snin meta konna nqtajna minn mal-mainstream Ewropea naħseb li l-image tal-poplu tagħna bata.

Nafu li fis-sentejn li kien hemm il-Partit Laburista fil-gvern, fejn waqqaf dan il-proċess mid-direzzjoni li kien fiha, il-pajjiż immedjatament tilef il-fiduċja u stagħġna għaliex ma kienx jaf fejn sejjer, ma kellux l- opportunitajiet u ma kellux il-bażi li jibni l-politika nazzjonali tiegħu flimkien ma' dawk li qed iwettquha fl-Ewropa.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it-Tnejn, 13 ta' Novembru 2000, fid- 9.00a.m bl-aġenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

ATT DWAR IL-KONSERVAZZJONI U L-AMMINISTAZZJONI TAS-SAJD

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi dik il-leġislazzjoni sussidjarja li se tiġi adottata skond il-provvedimenti ta' l-Att dwar il-Konservazzjoni u l-Amministrazzjoni tas-Sajd li se ddaħħal l-aspetti kollha ta' l-acquis?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant li dawn huma regolamenti li jħarsu r-reġistrazzjoni tal-bastimenti, il-qisien tal-ħut kummerċjabbli, l-apparat tas-sajd u xi sajd partikolari, bħalma hu t-tonn u l-lampuki, kif ukoll is-sistema tal-bejgħ.

Dawn ir-regolamenti ser ikunu tiġdid tar-regolamenti eżistenti.

EU - ĦUT FRISK U TAL-FRIŻA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid jekk hijiex inġustizzja mas-sajjieda u mal- produtturi Maltin li waqt li ħut frisk u tal-friża mportat f'Malta ma jħallas ebda dazju, tariffi, jew VAT, prodotti tal-ħut Maltin esportati lejn l-Unjoni Ewropea jħallsu 15% dazju?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta li tajt għal mistoqsija parlamentari nru: 20676, u cioe infakkar lill-Onor.

Interpellant li dan, kif spjegajna kemm-il darba, huwa riżultat tal-fatt li Malta ffriżat l-applikazzjoni tagħha fl-1996 u għalhekk il-proposta tal- Kummissjoni li kien iwassal għat tariffa 0% wara tliet snin waqaf ukoll.

Il-pajjizi l-oħra li ma jħallsux tariffi għandhom xi arrangamenti ma' l- Ewropa li jinkorporaw dawn il-prodotti.

Il-ħut prodott fl-akwakultura tagħna jħallas it-tariffa ta' 15% meta dan il-prodott jiġi esportat fl- Ewropa għaliex l-amministrazzjoni preċedenti ffriżat l-applikazzjoni ta' Malta sabiex issir membru fl-Unjoni Ewropea.

Nispera li l-Onor.

Interpellant ma hux qed jissuġġerixxi li ndaħħlu dazju fuq din l-importazzjoni liema dazju jispiċċa jrid jitħallas mill-konsumatur Malti.

SAJJIEDA - LIĊENZJI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid għaliex huwa fl-interess ta' Malta u s- sajjieda Maltin li mill-aħħar ta' din i-sena, l-Unjoni Ewropea se tingħata tagħrif, fost l-oħrajn, dwar liċenzji tas-sajjieda, iż-żamma ta' reġistru ta' bastimenti tas-sajd, u s-sottomissjonijiet ta' l-informazzjoni lil Eurostat minn Malta?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant illi dawn m'humiex xi ċifri siġrieti iżda huma l-istess ċifri u statistiċi li jintbgħatu kull sena lill-istituzzjonijiet internazzjonali oħra, bħalma hi l-FAO.

Bis- saħħa tal-FAO, il-Copemed għamlet survey tal-qxur/bastimenti tas-sajjieda kollha f'pajjiżna.

Dan l-iskambju ta' informazzjoni huwa importanti jekk irridu nibqgħu nippartecipaw f'fora internazzjonali ta' diskussjoni fuq materji li jikkonċernaw anke lil pajjiżna fl-oqsma tal-ħut

NPAA - MONITORING

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma r-responsabbiltajiet ġodda ta' monitoring u kontroll msemmija f'paġna 129 ta' l-NPAA li se jkollhom l- uffiċjali tas-sajd?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li dan ix-xogħol jinkludi spezzjonijiet fuq bastimenti, ħut, tagħmir tal-qbid u swieq, liema xogħol diġa' suppost qiegħed isir.

EU - PRODUCERS ORGANISATIONS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid jekk dawk magħrufa bħala producers organisations jistgħux jirrifjutaw membri li ma jkunux ċittadini Maltin imma li jkunu ċittadini ta' l-Unjoni Ewropea jekk Malta tkun membru ta' l- UE?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Producers' organizations ma jkunux jistgħu jirrifjutaw bħala membri dawk li jkunu qed ikabbru l-prodott tagħom fil- gżejjer Maltin.

DJAR - AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jara jekk il-persuna li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, tingħata post fejn tgħix minħabba li m'għandhiex post fejn toqgħod u bosta drabi, minħabba ċirkostanzi varji, spiċċat barra minn fejn kienet qed tgħix?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien informat illi l-każ qiegħed ikun investigat.