MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 696 It-Tlieta, 12 ta' Frar, 2002 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 696

It-Tlieta, 12 ta' Frar, 2002

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-9.01 a.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tlieta, 12 ta' Frar, 2002

WERREJ

MINUTI 589

MISTOQSIJIET –TWEĠIBIET ORALI 589

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-KUNSILL NAZZJONALI GĦALL-KULTURA U L-ARTI (KUMITAT)

NATIONAL COUNCIL FOR CULTURE AND THE ARTS BILL (COMMITTEE STAGE) 593

AĠĠORNAMENT 617

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 623

MINUTI

MR SPEAKER: Il-Minuti jiġu konfermati f'seduta oħra minħabba l-għadd kbir ta' emendi li kien hemm.

Ngħaddu issa għall-mistoqsijiet.

MISTOQSIJIET –TWEĠIBIET ORALI

TELEFONATI, FUEL, SAFAR U HOSPITALITY - INFIEQ

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa globali ta' telephones u mobile phones fis-sena 2001 fil-ministeru u entitajiet li jaqgħu taħtu?

Kemm kienet in-nefqa globali għas-safar, fuel u l-hospitality matul l- istess perijodu?

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għall-Agrikoltura u Sajd): Sakemm ma ningħatax raġuni għalfejn qed tintalab, ma nara l-ebda skop li tinġabar l- informazzjoni mitluba.

Informazzjoni dettaljata fuq infiq attwali tal- gvern tingħata fir-rapport finanzjarju li t-Teżor jippubblika aktar tard fis-sena.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Noel Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jiġifieri l-Ministru la jrid iwieġeb dwar fuel, la dwar safar u lanqas dwar hospitality?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, jien mhux ma rridx inwieġeb imma kif diġa` għedt, din l-informazzjoni trid ħafna riżorsi u ħafna ħin biex tinġabar, madanakollu xorta waħda se tingħata fir-rapport finanzjarju li t- Teżor jippubblika aktar tard fis-sena.

MR SPEAKER: L-Onor.

Evarist Bartolo, domanda supplimentari.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Mr Speaker, nixtieq infakkar li mistoqsijiet simili kienu jsiru anke meta din in-naħa kienet fuq in-naħa l-oħra u xorta waħda kienu jiġu mwieġba.

X'sar fl-aħħar tliet snin u nofs biex jiġġustifika lill-Ministru jieħu l-pożizzjoni li mistoqsijiet ta' dan it- tip m'hemmx skop li jiġu mwieġba?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, meta aħna konna fuq in-naħa l-oħra - u mhux suppost għax kellna l-maġġoranza tal-poplu - kienu jgħidulna li m'huwiex fl-interess tal-poplu li nkunu nafu ċerta informazzjoni.

Issa jiena hawnhekk m'iniex qed ngħid hekk, anzi qed ngħid li l- informazzjoni se tinġabar xorta waħda u li l-gvern se jippubblikaha aktar tard matul is-sena.

MR SPEAKER: L-Onor.

Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Il-Ministru m'għandux għalfejn jipprova jiġġustifika n-nuqqas ta' accountability b'dak il-mod.

Jien għamilt din il-mistoqsija għax peress li qed nitkellmu fuq il-flus miġbura mit-taxxi taċ-ċittadini, inħoss li risposta bħal din m'hijiex ġustifikata u waħda mill-funzjonijiet importanti tal-parlament hu proprju li jagħmel dan ix-xogħol ta' sorveljanza.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, ħalli nfakkar lin-nies x'kienet tgħid din il-mistoqsija.

Din kienet tgħid hekk:

"Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa globali tal-ministeru, dipartimenti u entitajiet li jaqgħu taħtu fuq telephones u mobile phones matul is-sena 2001?".

Hawnhekk qed nitkellmu fuq spiża li tagħlaq xahar u 12-il ġurnata oħra.

Terġa' fir-risposta jiena m'għedtlux li din l-informazzjoni m'hijiex se tingħata imma qed ngħid iswed fuq l-abjad li l-informazzjoni dettaljata dwar infiq attwali tal-gvern se tingħata fir-rapport finanzjarju li t-Teżor jippubblika aktar tard fis-sena.

Jiġifieri jiena m'iniex nipprova naħbi għax kieku kont inwieġeb bħalma kienu jwieġbu huma dak iż-żmien, b'mod partikolari fil-leġislatura bejn l-1981 u l-1987, meta lanqas biss kienu jidħlu għall-question time.

Dak iż-żmien kienu jgħidulna li m'huwiex fl- interess tal-poplu li jkollna ċerta informazzjoni.

Issa jien qed ngħid li fl-interess tal-poplu dan ir-rendikont ta' spejjeż qed jiġi miġbur mill-gvern u se jiġi ppubblikat aktar tard matul is-sena.

MR SPEAKER: L-Onor.

Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Naħseb li l-Ministru aħjar joqgħod attent għax waħda mis-sinjali tas-senilita` hi li ma tiftakarx x'sar riċentement u tibda tiftakar x'ikun sar ħafna snin qabel.

Allura jekk fir-rapport finanzjarju tat-Teżor ma jkunx hemm id-dettalji li qed nitolbu hawn, il-Ministru mbagħad ikun dispost li jwieġeb?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Jien ma nemminx fil-"jekk" li biha l-Onor.

Bartolo qed jipprova jagħti stampa mċajpra biex idaħħal id-dubju.

Aħna m'aħna naħbu xejn u ladarba tinġabar l-informazzjoni, din se tingħata.

Aħna mhux se nużaw id-diska l-antika tagħhom li m'huwiex fl-interess tal-poplu li nkunu nafu.

Dawn huma ħwejjeġ il-poplu u l-parlament għandu d-dover li jagħti rendikont sa l-inqas ċenteżmu li jintefaq.

MR SPEAKER: L-Onor.

Noel Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-horizontal issues tal-common market organisation and rural development ġewx approvati mir- rappreżentanti tal-bdiewa, tar-raħħala u dawk kollha li kienu involuti fil- laqgħat tal-MEUSAC?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, filli qed nistaqsu dwar telephones u filli morna għall-SMPPMA u r-rural development!

Din qiegħda tiġri ta' kull ġimgħa!

(Interruzzjonijiet)

Il-gvern lesta rapport, l-SMPPMA, u għadu qiegħed jirtukkah.

(Interruzzjonijiet) Issa ħu paċenzja u ismagħni.

Dan huwa programm ta' finanzi ntiż biex bil-mod il-mod il-protezzjoni fuq il-biedja lokali titneħħa, nidħlu jew ma nidħlux fl-Unjoni Ewropea.

Fil-fatt dan stqarru iswed fuq l-abjad il-Kap ta' l-Oppżizzjoni meta fl-1998 kien ta intervista f'"The Times" u qal li bil-politika tiegħu ta' Svizzera fil-Mediterran, il- levies xorta waħda kienu se jitneħħew.

(Interruzzjonijiet) Mr Speaker, jien għandi dritt inwieġeb.

Jekk l-Onor.

Interpellant irid dan id- dokument, jista' jfittxu, għax jiena poġġejtu xi tliet darbiet fuq il-Mejda tal-Kamra.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia on a point of order.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Il-Ministru qiegħed jimmiżlijdja lill-Kamra u dak li qiegħed jgħid m'huwiex korrett.

Jiena staqsejtu jekk fil-laqgħat tal- MEUSAC ġiex approvat dan id-dokument.

Dak hu l-business tal-mistoqsija tiegħi.

MR SPEAKER: Imma dan m'huwiex point of order, Onorevoli.

(Interruzzjonijiet) Jekk jogħġobkom ma noħolqux dibattitu fuq domanda parlamentari.

Ma jistax ikun nibqgħu sejrin hekk!

Il-Ministru jkompli jirrispondi fuq ir-responsabbilta` tiegħu.

(Interruzzjonijiet) Onor. Farrugia, poġġi bil-qiegħda jekk jogħġbok.

Qed nieħu din l-okkażjoni biex nagħmel l-appell tiegħi lill-Membri sabiex jagħmlu l-mistoqsija tagħhom kemm jista' jkun fil-qosor.

(Għajjat) Jekk jogħġbok, Onor. Farrugia, ma rridx interruzzjonijiet.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Ma nistax nittollerah, Mr Speaker.

Dak qed jinganna lill-Kamra.

(Għajjat)

MR SPEAKER: Se jkompli nissospendi s-seduta.

Fid-9.13 a.m. il-Kamra ġiet sospiża minħabba diżordni u rriżumiet fid-9.19 a.m.

MR SPEAKER: Is-seduta tista' tkompli.

TELEFONATI, FUEL, SAFAR U HOSPITALITY - INFIEQ

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa globali ta' telephones u mobile telephones fil-ministeru, dipartimenti u entitajiet oħra li kienu jaqgħu taħtu matul is-sena 2001?

Kemm kienet in-nefqa globali għas-safar, fuel u l-hospitality matul l-istess perijodu?

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni): Sakemm ma ningħatax raġuni għalfejn qed tintalab, ma nara ebda skop li tinġabar l-informazzjoni mitluba.

Informazzjoni dettaljata fuq infiq attwali tal-gvern tingħata fir-rapport finanzjarju li t-Teżor jippubblika aktar tard fis-sena.

ENEMALTA – DAWL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li t-toroq bla isem fl-inħawi ta' Masrija u Triq il- Fortizza jingħataw isem u jiġu mdawwla?

ONOR.

JOSEF BONNICI (Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): It-tweġiba li tajt għal mistoqsija numru 30708, waqt seduta numru 691, tapplika għal din il-mistoqsija wkoll, jiġifieri l-każ ġie mgħoddi lill-Enemalta biex tara meta jkun adattat li wieħed idawwal it-triq imsemmija.

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa globali ta' telephones u mobile phones fil- ministeru, dipartimenti u entitajiet oħra li kienu jaqgħu taħtu matul is-sena 2001?

Kemm kienet in-nefqa globali għas-safar, fuel u l- hospitality matul l-istess perijodu?

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern): Sakemm ma ningħatax raġuni għafejn qed tintalab, ma nara l-ebda skop li tinġabar l-informazzjoni mitluba.

Informazzjoni dettaljata fuq infiq attwali tal-gvern tingħata fir-rapport finanzjarju li t-Teżor jippublika aktar tard fis-sena.

MR SPEAKER: L-Onor.

Noel Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, xtaqt nistaqsi lill-Ministru jekk ġewx investigati l-aħħar ilmenti dwar ċerti priġunieri li kienu qed jitolbu trattament mediku u ma ngħatalhomx.

Jirriżula li dawn tant kellhom konsegwenzi serji fuq saħħithom li għal xi ħinijiet kienu anke fil-periklu tal-mewt.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, il-gvern jonfoq madwar Lm40,000 fuq team mediku li jkun qiegħed fil-ħabs 24 siegħa u meta jkun hemm il-ħtieġa, dawn il-priġunieri jintbagħtu l-isptar biex tingħatalhom il-kura li jkollhom bżonn.

F'dan il-każ l-individwu kiteb lill-maġistrat, permezz ta' l-avukat tiegħu, u dan qed jagħmel l-investigazzjoni.

MR SPEAKER: L-Onor.

Evarist Bartolo, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Huwa veru li fl-aħħar xahrejn intilfet il-master key li biha hemm aċċess għall-bibien taċ-ċelel u l-postijiet kollha li hemm fil-ħabs?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Le, dan ma jirriżultalix.

TELEFONATI, FUEL, SAFAR U HOSPITALITY - INFIEQ

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa globali ta' telephones u mobile phones fil-ministeru, dipartimenti u entitajiet oħra li kienu jaqgħu taħtu matul is-sena 2001?

ONOR.

MICHAEL REFALO (Ministru tat-Turiżmu): Sakemm ma ningħatax raġuni għalfejn qed tintalab, ma nara l-ebda skop li tinġabar l-informazzjoni mitluba.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, pajjiżna qed jippromwovi dak li nifhmu bih bħala l-eko-turiżmu u rriżulta li skond l-Unjoni Ewropea l-gvern għad m'għandux pjan u strateġija amministrattiva għal dan it-tip ta' żvilupp rurali li huwa konformi biex jisfrutta l-eko-turiżmu.

Fid-dawl ukoll li fit-tweġibiet preċedenti l-Ministru qal li ma jaqbilx li għandna jkollna kumitat nazzjonali għall-iżvilupp tal-kampanja, jista' allura jispjega x'inhi l-aġenda tal-gvern biex dan it-tip ta' turiżmu jkun tabilħaqq sostnut bl-istrutturi li l-gvern kellu matul it-tliet snin li għaddew jew li se jaġġorna għax-xhur li ġejjin?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL REFALO: Nixtieq nippreċiża li l-Onor.

Membru m'għamilx domanda fis-sens li għamel issa imma talabni biex nikkonsidra kumitati dwar żvilupp rurali u l-agro-turiżmu u jien irriferejtu għal xogħol li qed jagħmel sieħbi l-ministru responsabbli mill-biedja u s-sajd.

Ix-xogħol li qed jagħmel il-ministeru, l-NGOs, id-dipartiment tal-gvern u l-awtoritajiet kollha li jaqgħu taħt il-ministeru, f'din is-sena partikolari qed iwieġeb għas-sejħa li għamlu n-Nazzjonijiet Uniti meta ddedikaw din is-sena għall- eko-turiżmu.

Fid-dinja tal-lum, għalkemm it-trend hi li n-nies isiefru, speċjalment fil- btajjel tas-sajf, għadu qawwi, m'għadtx għandu l-istess ritmu ta' qabel.

L- organizzazzjoni dinjija tat-turiżmu flimkien man-Nazzjonijiet Uniti qed ifakkru lil kull stat membru tan-Nazzjonijiet Uniti kif ukoll lil kull stat membru ta' l-organizzazzjoni dinjija tat-turiżmu, anke għas-sopravivenza ta' l-istess industrija tat-turiżmu, li wieħed ma jaħsibx sempliċement mil- lat materjali u mil-lat ekonomiku imma jħares ukoll mil-lat ambjentali ta' kif l-industrija tat-turiżmu tolqot pożittivament jew negattivament in- natura u l-wirt nazzjonali.

Huwa importanti li aħna nvarjaw il-prodott tagħna, niddiversifikawh - speċjalment aħna li m'għandniex xtut kbar u allura ma nistgħux nikkompetu mal-pajjiżi tal-Mediterran għas-swieq tas-sajf - u kemm jista' jkun naraw il-preġji tagħna biex fejn għandna s-saħħa u fejn aħna differenti minn ħaddieħor, insaħħu l-prodott turistiku u nippromwovuh għal turiżmu alternattiv.

Fil-fatt l-agro-turiżmu huwa ggruppjat taħt numru ta' attivitajiet ta' turiżmu alternattiv.

Għal din ir-raġuni l-gvern qed iħejji programm sħiħ biex matul din is-sena jinvolvi l-ministeri, id-dipartimenti u l-entijiet kollha li tagħhom għandu r-responsabbilta` biex iwassal kemm jista' jkun dan il-messaġġ.

Aħna rridu li kemm jista' jkun dan jasal lil kulħadd għax huwa importanti li kulħadd jirrealizza li għandu sehem kemm fis-suċċess u anke fin-nuqqas ta' suċċess ta' din l-industrija.

Għalhekk ta' spiss naraw fuq il-media xi ministru, kap ta' dipartiment jew kap ta' xi enti oħra, li jkun qed imexxi dan il-programm ta' eko-turiżmu biex dan il-messaġġ jidħol bil-mod il-mod.

Per eżempju, qegħdin inniedu programm bi premjijiet li jikkonsisti f'essay competition dwar l-eko- turiżmu għat-tfal ta' l-iskola.

Dan se jixxandar għada mill-Fondazzjoni ECO u se jkollna wkoll laqgħa mat-tfal ta' l-iskejjel li kienu awturi żgħar ta' pubblikazzjoni.

B'dan il-mod wieħed jibda mill-bażi biex idaħħal din il-mentalita` li tenħtieġ tidħol f'moħħ il-Maltin.

Huwa importanti li aħna nitfgħu ż-żerriegħa fuq iż-żgħażagħ tagħna, nedukawhom u ninkluduhom imma fl-istess ħin huwa importanti wkoll li anke lil dawk li huma aktar maturi nwasslulhom il-messaġġ biex jisimgħuh u jifhmuh.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Tqegħid ta' Karti?

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-KUNSILL NAZZJONALI GĦALL-KULTURA U L-ARTI

NATIONAL COUNCIL FOR CULTURE AND THE ARTS BILL

L-ordni għall-Kumitat ġie moqri

FIL-KUMITAT

L-Onor Michael Bonnici, President tal-Kumitati, ippreseda.

(Ikompli mis-6 ta' Frar 2002)

Klawsola 17 – Il-Kunsill joħroġ in-nefqa mid-dħul.

Clause 17 – Council to meet expenditure out of revenue.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, mill-aħħar darba li ltqajna 'l hawn ħejjejt sensila ta' emendi għall-klawsoli li rridu ngħaddu f'din it-taqsima dwar id-dispożizzjonijiet finanzjarji kif ukoll il-proposta li kien se jressaq l-Onor.

Evarist Bartolo dwar il-forum nazzjonali bħala klawsola ġdida li niġu għaliha iktar tard.

Iktar tard ukoll fil-kors tad-diskussjoni f'dan l-istadju, nixtieq nirritorna għal klawsola 16 li diġa' għaddejna biex nagħmel recommital tagħha għaliex nixtieq nipproponi emenda għal paragrafu 6.

F'dan l-istadju nistgħu nipproċedu bi klawsola 17 u nkomplu bl- eżami ta' l-abbozz ta' liġi bi proċedura normali.

Sur President, is-sustanza ta' din it-taqsima ttieħdet min-numru ta' liġijiet li diġa` għaddejna f'din il-Kamra.

F'ċertu sens nistgħu insejħulha template għalkemm f'dan il-każ irrealizzajt li hemm diversi ripetizzjonijiet u frażijiet oħrajn li wieħed kien jeħtieġ li jnaddaf.

Hija taqsima li fiha se jkollna numru ta' emendi li għaddejt lill-Onor.

Bartolo.

Madankollu xorta se tibqa' s-sustanza li addottajna fis-sens ta' dispożizzjonijiet finanzjarji ta' dawn it-tip ta' organizzazzjonijiet pubbliċi.

Għedna li dawn iridu jġibu parteċipazzjoni bejn is-sistema tad- dipartimenti tal-gvern u s-sistema ta' dawn l-entijiet illi jkollhom il- personalita` ġuridika tagħhom awtonoma.

Klawsola 17 li għaliha m'għandi l- ebda emenda, hija l-klawsola illi qiegħda tipprova tistabbilixxi ċerti prinċipji fis-sens illi wieħed qiegħed ipoġġi quddiem il-kunsill Malti għall-kultura u l-arti l-iskop li jaħdem biex in-nefqa meħtieġa għall-qadi kif imiss ta' dmirijietu għandha kemm jista' jkun tiġi mid-dħul li jagħmel.

Huwa prinċipju, Sur President, li qegħdin nippruvaw nenfasizzaw.

Kull min qiegħed jamministra fondi pubbliċi jew missjoni pubblika qed ibiddel il- mentalita'.

Qabel meta konna nagħmlu xi ħaġa pubblika kulħadd kien jistenna li l-fondi taħseb għalihom il-Kaxxa ta' Malta.

Illum qed nitbiegħdu minn dik il-mentalita' fis-sens li min għandu missjoni pubblika x'jaqdi jrid jipprova jġib il-fondi permezz tal-istess attivita.

Fl-istess klawsola u fil-provvedimenti li jiġu wara jidher ċar illi dan jirrikjedi s-sostenn ta' l-istat u l-appoġġ finanzjarju tal-gvern.

Dan se jsir iżda qed ngħidu lill-kunsill li sa fejn jista' w sa fejn hu prattiku, iġib il-fondi hu.

Hawnhekk ikollna provediment fejn jekk wieħed ma jifdix jista' għallinqas jassigura dħul effettiv ta' fondi biex isostni dawn il- proġetti u għalhekk fil-paragrafu ta' wara ngħidu li l-kunsill għandu jiġbor kull dritt, rata u pagament ieħor li jista' jiġi preskritt b'dan l- att.

Dan għaliex meta l-kunsill jiġi biex idaħħal flus minn xi ħaġa bħal xi dritt irid ikun hawn regolamenti li jippermettulu li jagħmel dan.

Qed jintqal ukoll li fil-każ – f'dan il-każ ipotetiku - illi jkun hemm eċċess ta' dħul fuq in-nefqa il-kunsill jista' japplika l-istess dħul bħala fond ta' riserva li jrid jintuża għar-raġunijiet li għalih ikun twaqqaf il- kunsill.

Naturalment ikun hemm il-konsultazzjonijet meħtieġa mal-gvern biex dan ikun jista' jsir.

Anke hawnhekk ngħid li dan li ġej huwa ipotetiku, ma ġarax f'ħafna pajjiżi u ma naħsibx li se jiġri f'Malta imma żammejna u segwejna l-mudell ta' entijiet oħrajn li għandhom aspetti kummerċjali ħafna iktar b'saħħithom minn dan il-mudell.

Il-klawsola qed tippermetti wkoll li l-ministru jista' jordna trasferiment ta' parti minn dawn id-drittijiet, rati jew pagamenti li jistgħu jinġabru lill-gvern.

Dan jista' jsir anke fil- każ ta' l-eċċess li jista' jkun hemm.

Fl-aħħar paragrafu qed ngħidu wkoll illi l-kunsill għandu jara li l-flus li ma jkunx qed juża immedjatament għandhom ikunu salvagwardati u investiti b'mod li jkun approvat mill-ministru.

Hija klawsola li għandha dan il- messaġġ imma li qiegħda tinkoraġġixxi biex il-kunsill kemm jista' jkun jara li l-attivitajiet tiegħu ikunu sostnuti.

L-attivitajiet iridu jiġu sostnuti b'ċertu dħul u b'approach ta' business management.

Kif se naraw iktar tard il-gvern se jkompli jagħmel il-parti tiegħu bil-limitazzjonijiet finanzjarji biex jappoġġja l-iskopijiet u l- funzjonijiet tal-kunsill.

THE CHAIRMAN: Hawn rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi klawsola 17.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Agreed).

Klawsola 17 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 18 – Għotjiet bil-quddiem mill-Gvern

Clause 18 – Advances from Government

ONOR.

LOUIS GALEA: Fi klawsola 18 Sur President, qegħdin nitkellmu dwar l- għotjiet li jsiru lill-kunsill mill-ministru responsabbli għall-finanzi.

Naturalment il-ministru tal-finanzi jista' jagħmel dawk l-għotjiet taħt dawk il-pattijiet u l-kundizzjonijiet illi jista' jqis li jkunu adatti.

Dan biex il-kunsill ikun jista' jaqdi l-funzjoni tiegħu aħjar.

Dawn l-għotjiet, Sur President, iridu jsiru mill-fond konsolidat u jistgħu jsiru mingħajr ebda approprazzjoni ulterjuri minbarra dan l-att, b'ordni ffirmata minnu li tkun tawtorizza lill-accountant general li jagħti dawk il-flus bil-quddiem.

Dan huwa l-artikolu li jawtorizza lill-ministru tal-finanzi illi skond kif ikun meħtieġ u deċiż mill-gvern tal-ġurnata jgħaddi fondi lill-kunsill apparti minn dawk il-fondi li jgħaddu minn taħt proċedura ta' l-estimi ta' kull sena.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: X'aktarx li diġa' kellna l-okkażjoni li niddiskutu u l-ministru ta spjega ta' dan li se nsaqsi għaliex huwa simili għal dak li ddiskutejna fl-abbozz tal-patrimonju kulturali.

Huwa ovvju illi l-vot finanzjarju ta' dan il-kunsill se jkun fl-estimi ġenerali.

Nistaqsi jekk hux se jkollna vot li jiġbor globalment in-nefqa f'dan il-qasam jew hemmx il-ħsieb li l-entitajiet li s'issa baqgħu jingħataw il-flus bħat- teatru Manoel jibqgħu jingħatawlhom separatament.

ONOR.

LOUIS GALEA: Fil-fatt huwa għalhekk li qed inressaq l-emenda għal klawsola 19 fuq il-kumment li għamel l-Onor.

Bartolo l-aħħar darba.

Hu kien qed juri ċerta preokkupazzjoni dwar jekk hux se ikun hemm somma sħiħa intestata f'isem il-kunsill jew inkella nżommux ukoll is-sistema li tkopri l-personnel, operations u affarijiet oħrajn u toħroġ somma għalhekk.

Minħabba dan fl-emenda ta' wara jiena qiegħed ngħid li l-ministru jista' jagħti d-direttiva dwar l-applikazzjoni ta' dawn l-ammonti.

Naturalment ma naħsibx li huwa għaqli li nintrabtu li jiġu ntestati f'isem it-teatru Manoel u f'isem entitajiet separati oħrajn.

Naħseb li dik għandha titħalla kif inhi llum, biex wieħed imbagħad jagħmel l-isteżura ta' l-estimi skond kif ikunu ċ-ċirkostanzi fil-mument.

Illum għandna dawn l-entijiet u wieħed jista' jarahom, imma x-xogħol ta' Klawsola 18 huwa minħabba dan.

Iktar tard se nispjega kif isiru l-estimi u kif jiġu ppreżentati, u se nidħlu fid-dettall tagħhom.

Klawsola 18 hija l-empowerment tal-ministru tal- finanzi u tal-gvern illi jista' jagħmel għotjiet mingħajr appropriation bill in virtu` ta' din il-klawsola.

Se nagħti eżempju.

Jista' jinqala' xi ħaġa lil Dar il-Mediterran jew ikollha bżonn ir-restawr tal-faċċata u hemm bżonn jintnefqu Lm300,000 li wieħed ma jkunx ħaseb għalihom fil-budget.

Il- ministru tal-finanzi jista' jkollu l-awtorizzazzjoni taħt din il-klawsola li jgħaddi lill-kunsill dak l-ammont ta' flus taħt dawk il-partijiet u kundizzjonijiet għall-iskopijiet li jiġu ffissati in virtu' ta' din il- klawsola.

THE CHAIRMAN: Hawn iktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi Klawsola 18.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra.

Agreed.

Klawsola 18 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi

Klawsola 19 - Allokazzjoni ta' flejjes lil entitajiet kulturali u artistiċi

Clause 19 – Allocation of funds to cultural and artistic entities

ONOR.

LOUIS GALEA: Kif kont qed nindika, għandi emenda għal din il- klawsola għax titkellem proprju fuq l-allokazzjoni ta' flejjes lill- entitajiet kulturali u artistiċi u tintrabat ma' klawsola 7.

Meta għaddejna klawsola 7 konna qegħdin ngħidu li l-kunsill irid jgħaddi dawk il-flejjes li jistgħu jiġu allokati mill-gvern għat-tmexxija, l-amministrazzjoni u l- ħteġijiet operattivi ta' l-entitajiet elenkati fl-ewwel skeda li tinsab ma' dan l-att.

Dawn huma t-Teatru Manoel, Dar il-Mediterran, u dawk l- entitajiet li diġa` semmejna.

Issa hawnhekk qegħdin ngħidu li l-kunsill irid jirċievi mingħand il-gvern u minn ġol-fond konsolidat dawk l-ammonti li jistgħu ikunu meħtieġa għal din l-allokazzjoni.

Hawnhekk irrid nemendaha billi nżid paragrafu biex ngħid li l-ministru jista' jagħti lill-kunsill direttivi dwar l-applikazzjoni ta' dawk l-ammonti, imsemmija fis-sub artikolu 1 ta' dan l-artikolu.

Dan qed nagħmluh biex nassiguraw li ma niġux fis-sitwazzjoni fejn kunsill jagħmel deċiżjonijiet illi ma jkunux fil- kwadru ta' policy li l-ministru tal-ġurnata jkun qed isegwi.

Sal-lum il-kwadru tal-policy tagħna huwa li nsegwu l-linja li nintestaw ammonti deċiżi bil-quddiem għat-tmexxija ta' l-amministrazzjoni u l- operazzjoni ta' diversi entijiet: St. James Cavalier, Dar il-Mediterran, l- orkestra nazzjonali, it-teatru manoel, u Fondazzjoni Patrimonju Malti.

Il- ministru qed jirriżerva d-dritt bl-iktar mod espliċitu li jkunu jista' jibqa' jagħti direttivi dwar l-applikazzjoni tagħhom.

Minħabba dan Sur President, għandi emenda għal klawsola 19 li tgħid hekk:

"E" Il-klawsola 19 għandha tiġi emendata kif ġej:

a) klawsola 19 għandha tiġi enumerata mill-ġdid bħala s-subklawsola (1) tal-klawsola preżenti; u

b) wara s-subklawsola (1) kif enumerata mill-ġdid għandha tiżdied is- subklawsola (2) ġdida li ġejja:

"(2) Mingħajr preġudizzju għal kull dispożizzjoni oħra ta' dan l-Att, il-Ministru jista' jagħti lill-Kunsill direttivi dwar l-applikazzjoni ta' dawk l-ammonti msemmija fis-subartikolu (1) ta' dan l-artikolu.".

"E" Clause 19 shall be amended as follows:

a) clause 19 shall be renumbered as subclause (1) of the present clause; and

b) after subclause (1) as renumbered there shall be added the following new subclause (2):

"(2) Without prejudice to any other provision of this Act, the Minister may give to the Council directives as to the application of those sums as referred to in subarticle (1) of this article.".

THE CHAIRMAN: Hawn rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi l-emenda kif imressqa u moqrija mill-ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed

L-emenda "E" għaddiet nem. con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 19 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed

Klawsola 19, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 20 – Il-Kunsill jista' jissellef jew jiffinanzja kapital

Clause 20 – Power to borrow or raise capital

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, din hija awtorizzazzjoni li l-kunsill jista' jkollu bżonn f'każ li jkun irid jissellef jew jiġġenera xi fondi għall-iskopijiet tal-funzjoni tiegħu.

Fl-iżvilupp normali ta' dipartiment tal-gvern, wieħed ma jaħsibx f'xi ħaġa bħal din, Sur President, imma meta jkollna kunsill li għandu l-personalita` ġuridika tiegħu u li taħtu għandu entijiet li għandhom funzjonijiet u aspetti kulturali u artistiċi u anke ta' natura kummerċjali, ikun tajjeb li wieħed joħloq din il-possibbilta'.

Tintużax jew le jiddependi mill-gvern tal-ġurnata biex il-kunsill innifsu jidħol f'arranġamenti finanzjarji għal skopijiet ta' twettieq ta' funzjonijiet tiegħu.

B'din il-klawsola qed nirreferu għall-iskop li jitwettaq xi wieħed mid-dmirijiet ta' dan il-kunsill u dan irid l- approvazzjoni tal-ministru flimkien mal-ministru responsabbli għall- finanzi.

Dan biex ikun jista' jissellef jew jiġġenera flus mingħand ħaddieħor b'dawk l-kundizzjonijiet li jiġu approvati mill-ministru tal- finanzi bil-miktub.

Il-kunsill jista' wkoll ikollu overdraft biex ikun jista' jwettaq l-operazzjonijiet ta' kuljum tiegħu.

Qed ngħidu li biex jagħmel l-overdraft jista' jaqbad u jagħmilha pero' biex jeċċedi l-Lm50,000 tkun meħtieġa l-approvazzjoni tal-gvern tal-ġurnata.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Forsi m'inix qed nifhem kompletament din il- klawsola.

Din kont diġa` ġbidt l-attenzjoni għaliha fl-istadju tat-tieni qari.

Hawnhekk qed nirreferi għall-kliem

"iżda għal kull ammont ta' iżjed minn Lm50,000 tkun meħtieġa l- approvazzjoni tal-ministru bil-miktub."

Niftakarni nqajjem il-mistoqsija jekk il-Lm50,000 hijiex il-massimu li jista' jissellef il-kunsill, jew jistax jissellef sensila ta' Lm50,000.

Niftakarni nqajjem punt li forsi jinstema' redikolu jekk il-kunsill jistax jissellef sensiela ta' Lm49,999.

Dik naħseb hija mistoqsija li ta' min jidħol daqsxejn fiha.

Qed ngħid hekk minħabba li l-ammont jista' jitla'.

Kultant min ma jkunx f'dan il-qasam faċli jagħmel l-iżball li jaħseb li meta niġu biex nitkellmu fuq attivitajiet kulturali, qed nitkellmu biss fl- arja, fuq l-ispirti u fuq il-korporazzjoni u fuq affarijiet intanġibbli.

F'dan il-qasam hemm ammont ta' flus mhux ħażin u jispjegawli li hemm modi differenti ħafna kif tħaddem dawn il-flus.

Wieħed jista' jħaddimhom b'mod għaqli billi diġa` jkollu budget limitat.

Nies li jaħdmu f'dan il-qasam spjegawli li jekk tmur direttament għand artist jew kantant forsi jeħodlok terz tas-somma milli kieku wieħed imur għand l-aġent tiegħu.

Ikun hemm commission għall-aġent u commission għal min għamel kuntatt personali miegħu.

Is-somma tikber u ftit minnha tkun marret dirrettament fuq ix- xogħol artistiku.

Jien qed nittama u nawgura li nibdew inħarsu iktar bis- sens u fid-dettal lejn in-nefqa - anke jekk ikun vot żgħir - li għandna fil- qasam kulturali.

Jiena niftakarni nħares lejn ċerti kontijiet u lejn ċerti karti li jinkwetawni.

Qed nirriferi għal diversi esperjenzi ta' entitajiet li nivvutawlhom flus minn din il-Kamra u x'ħin nara kif jintefqu tibda tinkwieta.

Irrid ngħid li ċerti opri ħallew telf konsiderevoli u dan mhux għax ma jkunux ippattrunizzawhom.

Veru li t-teatru għandu l-limitazzjonijiet tad-dħul tiegħu iżda ninkwieta meta nara kif jintefqu l-flus.

Eluf ta' liri jintnefqu fuq is-safar min-nies li jmorru jġibu din l-opra.

Dawn imorru barra biex jarawhom u biex jagħmlu l-auditions.

F'ġieh id-dinja ejja nkunu serji.

Jien nippreferi li dak li jkun jgħidli li se jieħu safra u se jmur f'lukanda biex jiekol ikla tajba minn fuq dahar it-taxpayer milli joqgħod iġib ħafna ġustifikazzjoni retorika u sabiħa għala qed jintefqu dawk il- flejjes.

Qed ngħid hekk għax diġa` għandna budget limitat ħafna.

Diġa` għandna ħafna limitazzjonijiet f'dan il-qasam, u jiena ngħid li jkun skandaluż li jekk il-ftit flus li għandna, flok nonfquhom direttament fl- attivita' artistika u kulturali, jispiċċaw imorru fuq ikliet, fjuri u affarijiet oħrajn.

Jiena rajt kontijiet li waħħxuni ta' persuna li ġiet Malta.

Lil din ippreżentawha biLm360 bukketti tal-ward.

Jiena nemmen li fil- lingwaġġ ta' l-okkażjonijiet kulturali u f'dawn is-serati teżisti d-drawwa li tagħti bukkett ward jew tnejn.

Ħafna drabi Lm360 huwa l-budget li grupp żgħir tat-teatru f'pajjiżna jkollu bżonn biex itella' r-rappreżentazzjoni tiegħu.

Naħseb li dawn ma jkunux flejjes minfuqa tajjeb u la qed niddiskutu l-aspetti finanzjarji tal-ħidma kulturali u qed nifhmu l-funzjonijiet ta' dan il-kunsill, nawguraw li nagħtu iktar kas ta' kif jintefqu l-flus.

Dan irridu nagħmluh mhux b'xi politika ta' xeħħa bla sens u li sempliċement toqgħod teqred u tarmi l-għaks imma biex naħdmu f'direzzjoni biex kemm jista' jkun il-ftit flejjes li għandna jmorru direttament fl-iżvilupp tat- talent artistiku u kulturali tagħna li nġibu minn barra u li nibagħtu barra.

Nerġa' ngħid li f'sitwazzjoni ta' budget limitat, aktar u iktar irridu nkunu żguri li qegħdin nieħdu l-value for money.

Nixtieq li l- ministru jerġa' jispjegali daqsxejn dik il-biċċa tal-Lm50,000 fil-prattika xi tfisser.

Nerġa' nistaqsi jekk dan hux il-massimu ta' self li jista' jsir, għaliex tkellimt anke ma' xi nies fil-qasam tal-finanzi li qaluli li kif inhi artikolata tiftaħ wisq spazju għall-interpretazzjoni u allura anke għal-lok ta' abbuż.

Ma nafx jekk il-ministru għandux x'jispjega f'din il- ħaġa.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: L-ewwelnett nikkondividi dan it-tħassib, li qed jitkellem dwaru l-Onor.

Bartolo u l-manjiera ta' kif tiġi ppjanata u kif effettivament issir in-nefqa f'dan il-kamp.

Huwa kamp fejn il-ħin kollu niltaqgħu max-xenarju u naħseb li hu x-xenarju kreattiv fejn jista' anke jintuża għal skopijiet li m'humiex dawk intenzjonati b'dan l-abbozz ta' liġi.

Sal-lum kien hawn id-diffikulta` li ftit li xejn ikollna ċ-ċans neżaminaw dan il-budget u naraw jekk hux budget raġonevoli jew mhux u kif qed jintnefaq.

S'issa qatt ma dħalna f'dan il-kamp biex inpoġġu taħt il-lenti ċerti sitwazzjonijiet.

Irridu nħarsu wkoll lejn il-manjieri l-ġodda li qed jintużaw.

Jien jidhirli li l-uffiċju nazzjonali ta' l-awditur taħt is- sistema l-ġdida fejn l-awditur jirrispondi l-parlament iktar qed ikun effettiv fil-manjiera ta' kif jagħmel il-verifika.

Għandna wkoll għodda ta' public accounts committee li tista' tidħol f'ċertu dettal.

Dawk kollha huma eżerċizzji li jsiru wara li tkun saret in-nefqa.

Jekk tkun saret in-nefqa u tkun saret żbaljata, l-interessi ta' dan il-kamp ibatu xorta u jista' jagħti l-każ li jista' jkun hemm xi konsegwenzi.

Hawnhekk ngħid li nispera li l-mekkaniżmi ta' l-istrutturi li qegħdin noħolqu jirrisponsabbilizzaw iktar u jiċċaraw kif isiru l-affarijiet fil-management.

Aħna għandna l- ħabta li mmorru minn estrem għal ieħor.

Jista' jkollok sitwazzjoni fejn dipartiment tal-gvern li kollox irid jgħaddi minn taħt idejh ikun irid permessi kontra permessi.

Dawn jispiċċaw jistultifikaw l-inizjattivi kollha.

Sakemm fl-aħħar tittiehed deċiżjoni kulħadd ikun ġie demotivat, tilef l-interess u tkun intilfet l-opportunita'.

Hemm l-estrem l-ieħor - li fl-opinjoni tiegħi dħalna fih - fejn dawk li jibqgħu bil-burokrazija tad-dipartiment governattiv ikollhom il-manjiera tagħhom.

Jien naħseb li jrid ikun hemm it-triq tan-nofs.

It-triq tan-nofs trid tfisser li nsarrfu l-accountability ta' kulħadd fis-sens veru tal- kelma.

L-accountability ma tfissirx li jekk il-parlament ivvota Lm1 miljun wieħed jonfoqhom.

L-accountability tfisser li l-parlament riedek tonfoq Lm1 miljun u nfaqthom bl-iktar mod effettiv.

Wieħed irid jippotenzja l-valur tagħhom bl-akbar mod possibbli għall-iskopijiet li għalihom il-parlament ivvutahom.

Din hi l-accountability għax kultant ikollna min jaħsibha mod ieħor.

Issa biex inwieġeb il-mistoqsija, il-klawsola hija maqsuma fi tnejn.

Għandna l-ewwel parti tal-klawsola li titkellem fuq self minn korp jew awtorita` oħra.

Dak huwa self illi jrid isir ad hoc bl-approvjazzjoni ad hoc tal-gvern għall-iskop ad hoc tal-gvern.

Fuq dan m'aħniex qed inpoġġu limitu.

Il-limitu tal-Lm50,000 ma japplikax għal din.

Dak huwa self kapitali u l-iktar li nista' nimmaġina li jiġri jkun għal skop kapitali.

It- tieni parti tirriferi għall-awtorizzazzjoni lill-kunsill biex ikollu faċilita` ta' overdraft.

Meta wieħed jieħu overdraft ikollu ceiling li ma jistax jaqbeż.

Jekk wieħed jiġi biex jaqbeż dak is-ceiling miftiehem mal- bank irid jerġa' jidħol f'negozjati.

Ġieli l-bank jaċċetta li jgħollih u ġieli ma jaċċettax.

Il-proviso huwa marbut mal-Lm50,000 għat-tieni paragrafu għax hemm il-marka.

Dak ifisser li l-proviso huwa l-proviso tat- tieni paragrafu mhux tal-klawsola kollha kemm hi.

Hawnhekk qed ngħidu li l- kunsill jista' jinnegozja faċilita` ta' overdraft mal-bank u jekk jiġi biex jaqbiżha jrid il-permess tal-ministru.

Dan ifisser illi m'aħniex qed nipprospettaw każ fejn wieħed l-ewwel jagħmel self ta' Lm49,000 u xahar wara jagħmel Lm49,000 oħra.

Jien ma ninterpretax din il-klawsola hekk iżda ninterpretaha fuq l-overdraft facility li jkollu bżonn il-kunsill.

Aħna qegħdin ngħidu li hemm self li jrid isir bl-approvazzjoni bil-miktub tal- ministru u wara konsultazzjoni mal-ministru responsabbli għall-finanzi.

Il- kunsill hu awtorizzat li jekk irid jieħu overdraft ta' Lm50,000 u ma jistax jaqbeż dan l-ammont.

Jekk immorru fuq il-liġijiet tal-Malta standardisation authority u t-tourism authority nsibu li dawn il-liġijiet kollha li għaddejna f'dan l-aħħar sentejn huma prattikament lifted verbatim.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nirrispondi ftit fuq il-punti li għamel il- ministru, anke bħala forma ta' riflessjoni tal-mistoqsijiet.

Aħna ddiskutejna r-responsabbilitajiet u d-dmirijiet li se jkollhom in-nies li se jiffurmaw dan il-kunsill u anke li dan il-kunsill se ikollu xi beni u proprjeta` tiegħu.

Nixtieq insemmi ftit kif qed tiżviluppa l-kultura bankarja.

Hawn qed immorru daqsxejn 'l hinn mill-iskop immedjat ta' din il- liġi imma pero' qed niddiskutu fuq overdraft facilities u self.

Għal żmien twil kellna d-drawwa li l-banek isellfu fuq proprjeta`.

Issa d-drawwa qed tinbidel għall-ġid, anke jekk qed toħloq ċerti problemi serji.

Naħseb li huwa tip ta' żvilupp li hemm bżonnu u l-banek aktar qed isellfu fuq fatturi oħra.

Dan jagħmluh meta jkun hemm business plan serju u jaraw li l- organizzazzjoni li qed isellfu tkun viabbli u tista' tħallas lura is-self li qed tagħmel.

Il-banek illum qed iħarsu aktar lejn il-performance fejn qabel kienu qishom dipartiment tal-gvern u kienu jsellfu kontra propjeta' anke jekk proġett ma jkunx viabbli.

X'ħin jiġi biex jinħatar il-kunsill irid ikollu anke nies li għandhom il-prattika jew il-ħiliet u l- orjentazzjoni ta' dan it-tip ta' negozju ġdid.

Importanti li jkun hemm nies li jemmnu f'business plan serja u mhux b'easy money.

Ma niftakarx- għax qiegħed nitħawwad daqsxejn ma' l-abbozz l-ieħor - jekk għandniex xi klawsola li titkellem fuq il-business plan.

Hawnhekk nagħmel apoloġija għall-mod kif qed nesprimi ruħi.

F'din il-liġi jew fl-abbozz l-ieħor il- ministru kien qed jobbligahom li jippreżentawlu business plan.

Madankollu se jkun importanti ħafna li jkun hemm business plan serju biex niżguraw il- viabbilita` ta' l-inizjattivi li jittieħdu

THE CHAIRMAN: Hemm aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi klawsola 20.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed

Klawsola 20 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 21 – Self mingħand il-Gvern

Clause 21 – Borrowing from Government

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, fil-klawsola preċedenti konna qed nitkellmu fuq self li l-kunsill jista' jagħmel minn persuni, korpi jew awtoritajiet li m'humiex il-gvern.

Din il-klawsola titkellem fuq is-self li l-gvern jista' jagħmel u li l-kunsill jista' jagħmel mingħand il-gvern u allura klawsola 21 titkellem dwar l-awtorizzazzjoni u l-poter li jkollu l- ministru tal-finanzi.

Hawn nirriferu għal dawk l-affarijiet ta' xogħol ta' kapitali li l-kunsill jista' jkollu bżonn.

L-enfasi u l-esklussivita' hija ta' xogħol ta' kapitali li jista' jikkuntratta jew jiġġenera self fuq dawk il-pattijiet jew kundizzjonijiet li l-ministru tal-finanzi jqis adatti u għal kull ammont dovut jew għal dak li għandu x'jaqsam ma' xi self fejn in- nefqa tkun fuq il-fond konsolidat.

Fi kliem sempliċi, il-kunsill jista' jkollu proġetti kapitali li jiġu ffinanzjati minn self li huwa jagħmel mingħand il-gvern.

Naturalment il- gvern jieħu mill-fond konsolidat imbagħad irid jara kif ipoġġihom lura.

Din id-darba l-kuntratt ikun bejn il-gvern u l-kunsill.

Naturalment meta jsir dan it-tip ta' self irid jingħata avviż malajr kemm jista' jkun lill-Kamra tar-Rappreżentanti bil-quddiem biex din ikollha informazzjoni dwar dak it- tip ta' kuntratt li jkun seħħ.

Immedjatament jien mhux qed nara li napplikaw din il-klawsola pero` fil-futur ma nafux kif jevolvu ċ- ċirkostanzi u x'ikun hemm bżonn li jsir.

Sakemm jiġi ġenerat dak is-self li qegħdin nirriferu għalih, il-ministru tal-finanzi jista', b'ordni li ġġib il-firma tiegħu u mingħajr ebda probjazzjoni ulterjuri li ma tkunx f'dan l-att, jawtorizza li l-accountant general jagħmel għotjiet bil- quddiem lill-kunsill u t-treasury clearance fund bil-kundizzjonijiet li jkunu stabbiliti.

Meta niġu biex indaħħlu lura dak is-self u l-flejjes l-oħra kollha li għandhom jingħataw lill-kunsill taħt dan l-artikolu għandhom jitħallsu ġo fond imwaqqaf apposta.

L-ammonti li jiġu riċevuti mill-accountant general mingħand il-kunsill għandhom jitħallsu fi treasury clearance fund.

Dak li huwa ħlas li jsir biex jitħallas l-imgħax imur fil-fond konsolidat għax ikun imgħax li qed jiġi ffinanzjat anke biex il-gvern ikun jista' jagħtih lil ħaddieħor.

Dan huwa l-mekkaniżmu adottat fil-mudelli l-oħrajn.

Huwa mekkaniżmu ta' kif għandha tiġi proċessa relazzjoni ta' self bejn il-gvern u l-kunsill u l-awtorizzazzjoni li hemm bżonn.

Hawnhekk qed ngħidu kif għandhom jiġu diviżi l-ħlasijiet biex jibqa' miżmum dejjem ċar il-ħlas lura tal-kapital u l-ħlas ta' l-imgħaxijiet li jkunu dovuti.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Qed inkomplu nitkellmu fuq it-tmexxija tal- kunsill, accountability finanzjarja u mekkaniżmu tal-flus.

Forsi hawnhekk ta' min jagħmel punt li jmur 'l hinn mill-abbozz ta' din il-liġi, pero' huwa wkoll rilevanti għaliha.

F'pajjiżna d-diskussjoni għadha ma saritx fil- livelli kollha li nixtiequ li ssir u forsi għad m'hawnx kuxjenza biżżejjed dwar persuni li jkunu jokkupaw pożizzjonijiet fi strutturi pubbliċi, jew strutturi simili għal dan il-kunsill Malti għall-kultura u l-arti.

Parti mid-dmirijiet tagħhom huwa li jamministraw il-fondi pubbliċi u qed tqum iktar ix-xewqa li dawn ikunu aktar accountable.

F'pajjiżna ġieli ssir diskussjoni fuq kif in-nies tal-politika u n-nies li jokkupaw chairmanships, direttorati, fondazzjonijiet, kummissjonijiet u kunsilli bħal dawn iridu jkunu accountable u jagħtu rendikont tal-mod kif jamministraw u tal-mod kif jonfqu l-flus taċ-ċittadini.

M'għandniex mekkaniżmi biżżejjed biex ikun hemm sens ta' responsabilizzazzjoni fejn naraw jekk hux qed jonfqu l-flus tajjeb jew ħażin.

Hawnhekk diġa` ddiskutejna l-ħatriet u d-dmirijiet ta' nies bħar-rwol tas-segretarju tal- kumpanija u dwar kif inbidlet il-Companies Act.

F'dan l-att hemm diskuss li wieħed irid ikun responsabbli anke personalment u direttament fuq kif isiru l-affarijiet u jista' anke jiġi mfittex personalment.

Naf li f'dan il-każ inkunu qed nidħlu f'baħar pjuttost fond fuq il-kwestjoni tal-liġi amministrattiva, imma naħseb li għandna naraw kif inwieġbu għat-tħassib u l- kunsens li qed iqum fost ċittadini li jgħidulna li min qiegħed fil-ħatriet pubbliċi, jamministra l-flus taċ-ċittadini m'għandux dik il-kultura ta' accountability li għandu jkollu.

Dan jiddependi ħafna mill-persuni involuti.

Jien naqbel ma' min jgħid li tgħaddi kemm tgħaddi liġijiet u tieħu kemm tieħu passi xorta jifdal minn fejn ngħaddu pero` naħseb li għandna naħsbu bis-serjeta`.

Ġie mxandar kodiċi ta' etika kif nies fi strutturi pubbliċi differenti għandhom iġibu ruħhom iżda naħseb li s'issa f'pajjiżna bqajna biss fuq appelli u fuq normi li bihom nixtiequ kif in-nies iġibu ruħhom.

Għaldaqstant fl-ingranaġġi nfushom ta' l-istrutturi u tal-mekkaniżmi, għadna ma ħsibniex biżżejjed u naf li din toħloq problemi u ħafna kumplikazzjonijiet.

Nerġa' ngħid li mhux f'pajjiżna biss imma f'ħafna pajjiżi, qed tqum iktar is-sejħa mhux biss ta' accountability politika.

F'soċjeta' demokratika hekk għandu jiġri iżda ma nafx kif se nibdew.

Meta nitkellmu fuq riformi u fuq ħolqien ta' strutturi ġodda irridu nistaqsu kif se nagħmlu biex dan is- sens ta' accountability ikun rifless anke fl-ingranaġġi strutturali.

Dan irid ikun rifless anke fl-ingranaġġi strutturali ta' dawn l-istrutturi.

Qed inqajjimha għaliex xi darba jew oħra irridu ngħaddu mix-xewqat u l- intenzjonijiet għax-xogħol konkret.

Naf li s-sitwazzjoni hi kumplikata u naf li hu baħar fond imma naħseb li b'xi mod jew ieħor irridu nippruvaw nindirizzaw dan it-tħassib.

THE CHAIRMAN: Il-ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Dawn huma riflessjonijiet validi, Sur President, pero` naħseb li dan it-tħassib ġenerali li rrifera għalih l-Onor.

Bartolo dwar l-accountability resqin lejh b'mod konkret.

Naturalment l-Onor.

Bartolo tkellem fuq kultura, u kultura ma tiżviluppahiex f'daqqa.

Jekk naraw x'ġara fl-aħħar snin bil-ħolqien ta' istituzzjonijiet bħal PAC, l- uffiċċju ta' l-awditur, u anke ta' l-ombudsman insibu li l-aħħar tnejn huma ż-żewġ istituzzjonijiet li jirrispondu lil dan il-parlament u mhux lill- gvern tal-ġurnata.

Naħseb li dawn huma istituzzjonijiet u proċeduri li kulmin qed imiss magħhom qed jgħaddi minn learning curve.

Kull min kellu x'jaqsam mal-PAC u għadda mill-mamblu tiegħu jew inkella ġie eżaminat mill- uffiċċju nazzjonali ta' l-awditur jew mar quddiem l-ombudsman kellu esperjenza li mmaturat lilu u lid-dipartiment.

Jiena kelli okkażjonijiet fejn kelli l-feedback ta' dawn l-affarijiet u rajt li fid-dipartiment jidħlu l-miżuri korrettivi biex jekk kien hemm ħwejjeġ li kienu maħlulin jew li ma kenux qed isiru tajjeb ma jirrepetux ruħhom fil-futur.

Naħseb li l-kultura qiegħda bil-mod il-mod tissawwar, Sur President.

Irrid ngħid pero` li biex wieħed jittratta n-nefqa pubblika w jitkellem fuq accountability irid iħares lejn is-sistema kollha kemm hi.

Is- sistema għandha x'taqsam mal-mod kif issir in-nefqa u mal-mod kif tiġi verifikata.

Accountability tfisser li l-poplu li jkun qed iħallas it-taxxi w jirċievi servizz jara li s-servizz kellu kwalita' tajba u kemm kien cost effective.

Naħseb li qegħdin dejjem nissikkaw u nirfinaw il-mekkaniżmu biex nassiguraw li n-nefqa ssir skond ir-regolamenti u ssir għall-iskop li għalih suppost saret.

Jiena nsib li għad hemm mekkaniżmi li qegħdin ifixxklu lil min qed jamministra biex jassigura li jagħti servizz li fih value for money , li hu cost effective u li finalment iwassal is-servizz li għalih ikunu ġew applikati dawk il-flus.

Għandna sitwazzjonijiet fejn l- accountability tfisser li tassigura li s-servizz jingħata lill-orħos offerent.

Meta jingħata lill-orħos offerent kulħadd jiġi paċi miegħu nnifsu u malli l-awditur nazzjonali u l-awditur tal-gvern jiftħu l-file jaraw paġna waħda li tgħid: l-offerta ingħatat lill-orħos offerent.

Wara dan ma nidħlux iktar fil-fond biex naraw kif l-irħis ġie għali u kif l-irħis issarraf fi kwalita` inferjuri u mhux tal-livell li suppost sar.

Naħseb li f'dan il-pajjiż kulħadd jaqbel li għandna bżonn naħdmu fuq accountability u meta tipprova tħaddimha l-istorja tkun differenti.

Madankollu meta naslu biex niddeċiedu rridu naraw liema hi l-aħjar għodda li rridu nużaw biex ikollna din l-accountability.

Jekk jien inkun kap ta' dipartiment li nkun reponsabbli li nagħti servizz u jkolli l-fondi pubbliċi għalih inkun marbut b'regolamenti ta' dawk il-fondi pubbliċi għal dak is-servizz.

Il-flus inkun irrid napplikahom b'ċerta manjiera u kultant il-flus joħorġu u l-poplu jibqa' bla servizz jew servizz ħażin.

Ta' dan kultant ikunu jridu jintefqu aktar flus biex nirranġaw il-ħsara li tkun saret.

It-tibdil irid isir b'sistema u rridu nsibu wkoll il-manjiera kif politikament ma nagħmluhiex impossibbli li din l-accountability titwettaq.

Li qed jiġri hu li min ikun fl-oppożizzjoni, għal raġunijiet fondati jew mhux fondati jixħet dubju fuq deċiżjonijiet amministrattivi li jittrattaw in-nefqiet pubbliċi.

Min jamministra jibda jagħżel il-linja fejn l-anqas jiġi attakkat.

Ħafna drabi dik tkun il-linja li mhux neċessarjament tkun fl- interess tal-poplu biex tagħtih is-servizz ta' kwalita`.

M'iniex qed ngħid li jiena għandi s-soluzzjoni, u mhux qed ngħid biex nbiddlu qabel ikollna s- soluzzjoni għax aħjar is-sitwazzjoni li nafu u li tagħtina ċertu fren milli sitwazzjoni maħlula.

Ma nistgħux ngħidu li rridu l-accountability u fil- budget noqogħdu ngħidu li dak kellu spiża esaġerata fit-telefon u l-ieħor tal-petrol fil-karozza u l-fringe benefits.

Dawn irridu nidħlu fihom u naħseb għal dik it-tip ta' ħaġa hawn diġa' l-mekkaniżmi li jippermettu.

Għadna ma wasalniex għall-istat fejn mill-iskoperta tal-ħela u mill- iskoperta ta' l-abbuż ngħaddu għal sanzjonijiet u għal rimedji biex ma jibqgħux jirrepetu ruħhom dawn l-affarijiet għax għad irridu niżviluppaw iktar hemmhekk.

Meta nirreferi għall-accountability nara wkoll id- dimensjoni l-oħra tagħha li tiġri kuljum fid-deċiżjonijiet li jittieħdu u li jsiru abbażi tar-regoli, tal-policies u tal-prattika.

Ir-riżultat tagħhom hu riżultat li jeħilsek mix-xibka ta' l-awditur nazzjonali imma m'hemmx analisi kritika biżżejjed li tistaqsi.

Irridu nistaqsu għaliex il- poplu għażel it-tali servizz u t-tali skola u naraw x'irridu nagħmlu b'dawn l-affarijiet.

F'dan l-abbozz ta' liġi qegħdin ngħidu li l-membri tal-kunsill huma meqjusa bħallikieku huma uffiċjali pubbliċi fil-qadi tad-dmirijiet tagħhom mal-kunsill anke jekk ma jkunux uffiċjali pubbliċi għall-finijiet tal- kodiċi kriminali.

Hawnhekk qed ngħidu li mhux għax impjegat jew uffiċjal mhux qed jaħdem mal-gvern jista' jaħseb li m'għandux responsabbiltajiet pubbliċi.

Aħna nafu li l-uffiċjali pubbliċi li fil-qadi tad-dmirijiet tagħhom jivvjolaw liġijiet li jġibu magħhom sanzjonijiet kriminali, proprju għax huma uffiċjali pubbliċi s-sitwazzjoni tiġi trattata f'dawl iktar gravi u qed napplikaw dak l-aggravju tal-kodiċi kriminali anke għal min jaħdem mal-kunsill.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Jiena naqbel mal-ministru li għandha tidħol aktar f'pajjiżna l-attitudini li rridu nħarsu lejn ir-riżultat ta' x'irid jinkiseb bl-istrutturi għaliex ħafna drabi aħna ossessjonati bil-proċess imma sakemm il-proċess jiġi segwit ma nagħtux kas biżżejjed tar-riżultati.

Irridu nkunu ħafna u ħafna iżjed orjentati biex inbiddlu l-proċess skond il-bżonnijiet tar-riżultat.

Naf li hemm tradizzjoni sħiħa li tmur kontra din l-approach u li tigglorifika l-proċess u tissagrifika r-riżultat imma aktar ma jgħaddi ż-żmien aktar għandu jkun hemm konċentrazzjoni fuq il- kisba tar-riżultat.

S'intendi dan irid isir bil-proċess addattat u skrutinjat u mhux bl-iskuża li se ġġib riżultat aħjar jew riżultat differenti tkun tista' tagħmel li trid.

Irid jinstab bilanċ diffiċli bejniethom u naqbel mal-ministru li l-kultura ta' l-accountability tieħu ż- żmien biex tikber u tiżviluppa u għandhom jittieħdu l-inizjattivi biex din tikber u tiżviluppa.

M'hemmx buttuna waħda maġika li tista' tingħafas biex ikun hawn iktar accountability.

Naqbel li jkun hemm sensiela sħiħa ta' miżuri u ta' istituzzjonijiet.

Irid ikun hemm forma ta' eku sistema sħiħa li trid tgħin biex tiżviluppa din il-kultura.

Naħseb waħda mill-affarijiet li m'aħniex nagħmlu biżżejjed f'ċertu setturi ta' l-amministrazzjoni pubblika tagħna u anke fi strutturi bħal dawn hi li minkejja li għandna istitut fl-universita' biex jieħu ħsieb l-informazzjoni ta' l-uffiċjali pubbliċi, mhux qed nagħmlu biżżejjed biex naslu għal dak li rridu.

Naħseb li rridu nagħmlu iżjed għax mingħajr ma nweġġa' lil ħadd u mingħajr ma nsemmi ismijiet mhux l-ewwel darba li tiltaqa' ma' persuni li jkunu saru anke diretturi u li minħabba li ġejjin minn minn sfond li ma jkunx ta' tmexxija amministrattiva ma jkunux jistgħu imexxu struttura amministrattiva.

Dawn ikunu ngħataw promozzjonijiet u jkunu nies li huma tajbin ħafna fil-linja tagħhom, imma mbagħad fi struttura amministrattiva kif imexxu ikullhom nuqqas.

Dan il-punt hu rilevanti għal dan l-abbozz ta' liġi, għaliex qed nitkellmu fuq nies interessati fil-qasam kulturali u fil- qasam artistiku imma mhux bilfors se jkollhom in-knowhow finanzjarja, maniġerjali u amministrattiva.

Naħseb li f'pajjiżna rridu nagħmlu ħafna iżjed taħriġ u edukazzjoni professjonali kontinwa dwar management, amministrazzjoni pubblika u dwar financial management ta' dawn l- istrutturi.

Mhux l-ewwel darba li rajt nies li qed jamministraw budget dipartimentali ta' Lm3 miljuni, Lm4 jew Lm5 miljuni u l-unika esperjenza finanzjarja tagħhom tkun il-budget tal-familja u allura jkunu sprovisti biex jidħlu għal dawk ir-responsabbilitajiet il-kbar.

Nerġa' ngħid li bl-ebda mod ma rrid li din tirrifletti fuq il-kwalitajiet personali ta' dawn in-nies.

Dawn ma jkunux ġew esposti għal formazzjoni professjonali f'dan il-qasam tat- tmexxija maniġerjali u finanzjarja.

Mhux l-ewwel darba li tara min jaħdem fl-istess ministeru u għax jaf iktar l-affarijiet jieħu vantaġġ u jappropprjaw għalihom bil-kuntatti li jkollhom mal-corporate affairs, corporate services u mad-direttur tal-corporate services fondi għall- attivatijiet li jkunu qed jorganizzaw huma stess.

Dawn jirranġaw biex jieħdu fondi minn dipartiment ieħor, anke mingħajr endorsement għax lanqas hemm bżonn li titlob endorsement mingħand il- ministeru tal-finanzi.

Lil sħabhom stess jeħdulhom il-budget minn taħt imneħirhom u lanqas jindunaw.

Dawn jispiċċaw jieħdu anke l-budget ta' ħaddieħor.

Naħseb li apparti minn dawn il-mekkaniżmi kollha ta' responsabbilta' li qed insemmu rridu nagħmlu ħafna iżjed f'pajjiżna biex dawk in-nies li jokkupaw ħatriet pubbliċi ikollhom il-formazzjoni professjonali meħtieġa fit-tmexxija amministrattiva, maniġerjali u finanzjarja.

B'hekk ikunu jistgħu jagħmlu xogħolhom u dmirhom ħafna aħjar milli jistgħu jagħmluh issa.

Qed ngħid dan speċjalment għal dawk li ġejjin minn ambjenti fejn ma jkunux ġew esposti biżżejjed għal din it-tip ta' tmexxija.

Naħseb li l-learning on the job hu importanti ħafna, imma ħafna drabi il-learning on the job biss fih ħafna u ħafna nuqqasijiet.

L-MPO joħroġ il-katalgi ta' kull sena li jkunu impressjonanti u interessanti.

Dawn ikollhom varjeta` ta' korsijiet.

Naħseb li għandna nagħmlu ħafna u ħafna iżjed f'dan il-qasam u għandu jkun hemm korsijiet kemm jista' jkun adattati u rilevanti.

Lin-nies tal-kunsill Malti għall-kultura u arti irridu nesponuhom għal din it-tip ta' formazzjoni ta' tmexxija u ta' kultura ta' amministrattiva li tagħtina riżultati aħjar milli qed ikollna.

Dan flimkien s'intendi ma' dawk il- mekkaniżmi l-oħra li semmejna.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Jiena la qed isir dan id-diskors, Sur President, xtaqt inżid riflessjoni li naħseb fuqha spiss.

L-accountability hi katina.

Hemm accountability anke fis-settur privat.

Fis-settur privat hemm accountability li trid tingħata lis-sid tal-kapital, ħafna drabi x-shareholder.

Anke hemmhekk hemm il-liġi tal-kumpaniji li tistabilixxi dmirijiet u timponi obbligi fuq min imexxi l-impriżi li jrid jagħti rendikont ta' għemilu u ta' l-amministrazzjoni tiegħu lill- proprjetarju tal-kapital.

Fil-politika x-shareholders huma l-Maltin u l- Għawdxin.

Huwa l-poplu tagħna u fl-aħħar mill-aħħar hemm din il-katina ta' accountability li tibda minn hawnhekk meta aħna nivvutaw il-flus fil-budget għad-diversi ministeri.

Huwa budget li għal qies tal-poplu tagħna m'huwiex insinifikanti iżda jinvolvi mijiet ta' miljuni ta' liri.

Mela l-parlament hawnhekk jivvota l-flus u nivvutawhom ministeru ministeru.

Il-parlament ġustament jippretendi li l-ewwel accountability jeħodha mingħand il-ministru kkonċernat, għal dak li jirrigwarda l-vot tiegħu.

Hemm nistabilixxu l-ewwel ħolqa mal-parlament.

Din il-ħolqa tibqa' nieżla mal- permanent secretary, mad-director general, mad-diretturi u ma' l-uffiċjali u oħrajn.

Jiena nsib li fid-deċiżjonijiet li jittieħdu tant hemm saffi differenti u tant jidħlu aġenziji differenti li nħoss li flok katina ta' accountability ġieli jkollna sistema ta' kif wieħed joħroġ mill-accountability.

Wieħed jgħidlek li finalment din id-deċiżjoni mhux hu jkun għamilha.

Għalkemm fuq din ħafna ma jaqblux miegħi, jiena wieħed minn dawk li nħoss li għandna sistema ta' burokrazija li żżomm accountable legalment lil ċertu nies, imma fil-prattika diffiċli li jkunu accountable, għaliex il-poter deċiżjonali veru u proprju de facto ma jkunx qiegħed isir minn dak l-individwu.

Issa f'sistema fejn hemm il-kobor bħal ministeru, bilfors irid ikollna saffi differenti.

Jien inqis li barra milli għandna saffi fi ħdan il-ministeru wieħed irid jagħmel riferenzi għal numru ta' aġenziji oħrajn, u ġieli jrid tagħmel deċiżjonijiet li jiġu maqluba minn aġenziji oħra għal raġunijiet li wieħed lanqas ikun jaqbel magħhom.

F'dan is-sens dawk ir-raġunijiet ma jgħoddux.

Fl-analiżi finali jekk deċiżjoni tkun ħalliet effett negattiv fuq in-nefqa pubblika u fuq il-kwalita` tas-servizz wieħed jgħidlek li hu ma riedx dik id-deċiżjoni, l-ieħor jgħidlek li ħadha minħabba raġunijiet legali u nispiċċaw b'ħafna diffikultajiet.

Nerġa' ngħid li aħjar is-sistema li nafu u li tagħti ċertu garanziji anke jekk mhux il-garanziji kollha, milli xi sistema li tħoll iż-żejjed bla ma toffri garanziji li huma superjuri minn dawk li għandna llum.

Il-punt li nixtieq nagħmel huwa li jiena favur il- garanziji ta' accountability li huma superjuri għal dawk li għandna llum, pero' nħoss li hemm elementi fis-sistema kollha li jirrikjedu rikonsiderazzjoni biex jirriflettu jekk humiex dawn il-ħwejjeġ fis-sistema li qed ifixkklu minn accountablility superjuri għal dik li lħaqna sal-lum.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

(Onor.Membri: No) Il-mistoqsija hi klawsola 21.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 21 għaddiet nem. con u ġiet ordnata ssir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 22 - Estimi tal-Kunsill.

Clause 22 - Estimates of the Council.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, din hija klawsola li se tinbidel ħafna mhux daqstant fis-sustanza daqskemm fil-manjera kif inhi miktuba.

Se nispjegaha qabel ngħaddi għat-tifsir tagħha.

Fl-ewwel paragrafu hemm biċċa li tgħid li ħlief għall-flus ġenerati mill-kunsill, dan għandu jibqa' fil- parametri tan-nefqa allokata.

Inħoss li din kellha tmur mal-klawsola 23 li tgħid li n-nefqa għandha tkun skond l-estimi approvati, u fil-fatt spustajtha kif se nispjega iktar f'dettal.

Issa qegħdin ngħidu li li sa l- aħħar ta' Mejju ta' kull sena l-kunsill irid jippreżenta lill-ministru pjan kummerċjali għat-tliet snin finanzjarji li jmiss.

Dan hu l-business plan li konna qed nirriferu għalih flimkien ma' stima kapitali u rikorrenti u dħul għas-sena li jmiss.

Hawn qed nagħmlu l-emenda għaliex meta wieħed jagħmel l- istima kapitali u rikorrenti ma jagħmilhiex għad-dħul biss iżda jrid jagħmel ukoll ta' l-infiq.

Hawnhekk b'xi mod baqa' biss id-dħul.

L-ewwel emenda li eventwalment se nressaq hija biex nikkoreġi din il-parti ta' stima kapitali rikorrenti u d-dħul, flimkien ma' l-estimi ta' l-infiq u d- dħul kapitali u rikorrenti għas-sena li jmiss.

Barra dan il-kliem l-ieħor irid jibqa' fil-parametri tan-nefqa allokata lilu.

Hawn qed nipproponi li nneħħiħ minn hawn u nitfgħu ma' klawsola 23.

Naturalment, il-proviso li għandna jibqa', iżda l-estimi għall-ewwel sena finanzjajra tal-kunsill għandhom jiġu ppreparati u adottati f'dak iż-żmien li l-ministru jista' jispeċifika b'avviż bil-mitkub lill-kunsill.

Hawn fażi tranżitorja bejn issa u meta dan il-kunsill isib ftit saqajh fejn wieħed jippermetti li dan il-business plan isir fi żmien li jkun prattiku.

Fit-tieni paragrafu mbagħad qegħdin ngħidu li meta l-kunsill ikun qiegħed iħejji l-estimi tiegħu jrid jikkonsidra l-flejjes li jkunu jistgħu jitħallsu lilu mill-fond konsolidat matul is-sena finanzjarja relevanti.

Dan isir kemm bis-saħħa ta' dan l-att jew xi appropriation bill jew xi liġi oħra, u l-kunsill għandu hekk iħejji dawk l-estimi b'mod li jiżgura li d- dħul kollu kemm hu - dak li jgħaddilu l-gvern u dak li jiġġenera hu - ikun għall-inqas biżżejjed biex minnu jitħallsu l-ammonti kollha ta' flus li jinħarġu kif imiss mill-kont tad-dħul tiegħu.

Dawn jinkludu mingħajr preġudizzju għall-ġeneralita' ta' din l-espressjoni - id-diprezzament.

Aħna mdorrijin li fid-dipartimenti tal-gvern ma nallokawx għad- diprezzament.

Biex nagħti eżempju ngħid li aħna għandna n-nefqa ta' l- information technology.

Investejna biex fl-iskejjel primarji jkollna 5,000 computer.

S'issa fil-budget qatt ma kien hemm diprezzament tal-hardware.

Dan ifisser li m'hemmx mekkaniżmu li jiskatta u dan mhux għaliex ma nafux bih imma għaliex il-fondi huma limitati.

M'hemmx mekkaniżmu li jiskatta biex jasal il-mument meta ngħidu li l-ħajja ta' l-oġġett spiċċat u li wasal biex jinbidel.

Il-kunsill irid jimxi bis-sistema ta' zero budgeting u hija wkoll ix-xewqa tal-gvern li jersaq lejha anke fid-dipartimenti.

Madankollu is-sistema' ta' zero budgeting tqum il-flus ukoll għalkemm turik stampa ħafna iktar ċara u reali.

Jekk wieħed se tersaq lejn iż-zero budgeting, irid jagħmel allowance fl- estimi tad-deprezzament ta' l-affarijiet u l-proprjeta` li jkollu.

Fit- tielet paragrafu qegħdin ngħidu li l-estimi għandhom isiru f'dak il-format li jistabbilixxi l-ministru tal-finanzi u li joħloq anke eżerċizzju komparattiv mas-snin ta' qabel.

Naturalment dan irid isir biex l-entijiet pubbliċi kollha jsegwu standard uniformi ta' kif jippreżentaw l-estimi tagħhom u meta dawn l-estimi jkunu adottati mill-kunsill iridu jgħaddu mill- ewwel għand il-ministru responsabbli u l-ministru tal-finanzi.

Qed nitkellmu s'issa fuq dawk l-estimi li għamel il-kunsill.

Il-proposti tiegħu, naturalment se jmorru għand il-gvern, u l-gvern jista' jaqbel magħhom u jista' ma jaqbilx.

L-aħħar kelma għal dak li jirrigwardja fondi li ġejjin mill-gvern se tkun tal-ministeru tal-finanzi.

Meta jirċevihom il- ministru se jkollu mhux iktar tard minn sitt ġimgħat wara li jirċievi kopja ta' l-estimi mingħand il-kunsill u jiddeċiedi japprovahomx jew le b'emendi jew mingħajr emendi.

Dan naturalment kif konna qegħdin ngħidu b'konsultazzjoni mal-ministru tal-finanzi.

Sur President, hemm numru ta' klawsoli oħra li qegħdin ma' din il-klawsola li titkellem dwar kif għandhom isiru l-estimi tal-kunsill, imma li fil-fatt iktar għandhom x'jaqsmu ma' auditing u ma' verifika.

Fil-paragrafu 6 nsibu li għandhom jinżammu kif imiss kontijiet u records, li ssir verifika ta' kull tliet xhur, li ssir verifika darba f'sena u li jsiru r-rapporti u jitpoġġew fuq il-mejda tal-Kamra.

Paragrafu 6 u 7 qed nittrasferihom b'emenda sussegwenti fil-klawsola 25, imbagħad il-paragrafu 8 - li jridu jsiru r-rapporti - fil-klawsola 27.

Dan għaliex il-klawsola 27 tal-lum u l- paragrafu 6 ta' din il-klawsola, bejn wieħed u ieħor jgħidu l-istess ħaġa.

Wieħed jitkellem fuq mhux aktar tard minn sitt ġimgħat u hawn qegħdin ngħidu mhux aktar tard minn tliet xhur.

Jien adottajt it-terminu ta' mhux aktar tard minn sitt ġimgħat u hawn ftit konflitt.

F'din il-klawsola ngħidu "mhux iktar tard minn tliet xhur" u hawn rridu nagħmlu r-rapport li jitkellem fuq il-ħidma tal-kunsill.

Fi klawsola 27 ngħidu "mhux iktar tard minn sitt ġimgħat".

Lil dawn se nġibuhom par billi paragrafu 8 nitfgħuh flok klawsola 27 għaliex jinkludi s-27.

Irrid inkun żgur li fejn hemm bżonn anke ndaħħal it-terminoloġija li tieħu minn klawsola 27.

Paragrafu 10 mar ma' klawsola 26 għaliex din titkellem fuq il-kuntratti ta' provista ta' xogħol.

Jekk hemmhekk qed nitkellmu fuq kuntratti ta' provista ta' xogħol u hawn qed nitkellmu fuq l-avviż legali li jirregola l-procurement, ħassejt li għandhom iktar imorru flimkien hemmhekk.

Paragrafu 9 daħal f'emenda ta' klawsola 25, għaliex hawn qegħdin ngħidu li l-ministru jew il-ministru responsabbli mill-finanzi, jobbligaw lill- kunsill biex jagħtihom rapporti u kontijiet skond l-amministrazzjoni u skond ma jiġi ordnat.

Dawk ħassejt li iktar għandhom imorru fil-klawsola li titkellem fuq kontijiet u verifika.

Biex inkun qiegħed naqra l-emenda, Sur President u biex niddiskutuha bl-emenda b'kollox, qed nipproponi li klawsola 22 tiġi emendata kif ġej:

"F" Il-kliem fit-test Malti tas-subklawsola (1) "flimkien ma' stima kapitali u rikorrenti u d-dħul għas-sena li jmiss." għandhom jiġu sostitwiti bil-kliem "flimkien ma' l-estimi ta' l-infiq u d-dħul kapitali u rikorrenti għas-sena li jmiss.";

(b) Il-kliem fis-subklawsola (1) minn ".

Ħlief għal flus iġġenerati mill-Kunsill innifsu" sa "u kif awtorizzati mill-Ministru responsabbli għall-finanzi" għandhom jitħassru; u

a) Il-paragrafi (6), (7), (8), (9) u (10) tal-klawsola 22 għandhom jitħassru.

"F" Clause 22 shall be amended as follows:

a) the words in the Maltese text of subclause (1) "flimkien ma' stima kapitali u rikorrenti u d-dħul għas-sena li jmiss." shall be substituted with the words "flimkien ma' l-estimi ta' l-infiq u d- dħul kapitali u rikorrenti għas-sena li jmiss.";

b) the words in paragraph (1) from ".

Except for funds generated by the Council itself" up to "as authorised by the Minister responsible for finance" shall be deleted; and

c) paragraphs (6), (7), (8), (9) and (10) of clause 22 shall be deleted.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Irrid ngħaddi kumment fuq il-kwestjoni ta' l- estimi kif se jiġu preżentati u mbagħad wieħed jista' jerġa' jitkellem fuq iz-zero budgeting, kif jaħdmu l-gvern, u kif se jiġi propost li dan il- kunsill jaddotta dik is-sistema.

Ma nimmaġinax li l-ministru se jgħidli fid- dettal itteħditx deċiżjoni jew le peress li parti mid-dmirijiet tiegħu se tkun li jgħaddi l-fondi għal dawk l-entitajiet li meta ngħodduhom flimkien ma' l-attivitajiet kulturali ġenerali li għandhom line item għalihom is- somma titla' aktar minn Lm850,000 - jekk għoddejt sew.

Issa jekk mhux sejjer żball id-darba l-oħra semmejna li bħala spiża amministrattiva għal dak li qiegħed jiġġestixxi d-dipartiment tal-kultura bħalissa qed toqrob il- Lm1 miljun.

Qed nifhem li l-estimi tal-kunsill se jkunu dwar iż-żewġ tipi ta' nfiq.

In-nefqa li bħalissa qiegħed imexxi d-dipartiment bħala spejjeż, salarji, spejjeż amministrattivi u flus li ngħaddu lill-entitajiet hi aktar minn Lm700,000.

F'dan il-każ qed naħsbu li fl-estimi li l-kunsill qiegħed jintrabat li jgħaddi lill-ministru, se jkollu s-somma li ta lil din l-entita` partikolari.

Nistaqsi jekk hux se jkollu anke d-dettalji kif tintefaq is- somma.

Minħabba d-dmirijiet u l-funzjonijiet ta' dan il-kunsill, jiena qiegħed nifhem li minbarra r-responsabbilta` ta' min imexxi dawk l- entitajiet, qiegħed jidħol responsabbli wkoll il-kunsill innifsu.

La qegħdin ngħaddulu dawn il-funzjonijiet u dawn ir-responsabbiltajiet, il- kunsill se jkollu fl-interess tiegħu entitajiet oħra.

Biex nagħti eżempju, bħalissa s-soċjeta` ta' l-arti, manifattura u kummerċ qed tieħu vot ta' Lm25,000 li m'huwiex l-akbar vot.

L-orkestra nazzjonali waħedha tieħu Lm230,000 - kważi Lm0.25 miljun.

Jien qed nassumi li issa bir- responsabbiltajiet li se jkollu l-kunsill Malti għall-kultura u l-arti, minbarra min qiegħed imexxi l-orkestra irid jara li dawk il-flejjes jintefqu kif suppost u li jagħti l-kwalita` u s-servizz meħtieġ.

Il-kunsill innifsu se jidħol ukoll għal din ir-responsabbilta`.

Dik se tkun espressa fl-estimi li jintbagħtu lill-ministru, jiġifieri anke f'dak il-business plan li semmejna.

Irrid nistaqsi jekk hux se ninkludi dawk it-tip ta' dettalji jew jekk hux se tkun waħda ġenerika.

Ma nafx jekk il-ministru jixtieqx jagħmel spjegazzjoni f'dan l-istadju, imbagħad forsi jidħol f'aktar dettal.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: S'issa, Sur President, kellna s-sitwazzjoni fejn isir il-business plan mid-dipartiment tal-kultura.

Jekk wieħed imur jiftaħ il-file tad-dipartiment tal-kultura għar-rigward tal-business plan tiegħu isib business plan ta' dawn l-entijiet - l- orkestra nazzjonali, Dar il-Mediterran, jew it-Teatru Manoel.

Finalment il- business plan jibqa' tiela' fil-ministeru u min ikun qiegħed jiġġudika s- sitwazzjoni finali ma joqgħodx jidħol fid-dettal biex jara n-nefqa ta' l- orkestra kif qiegħda ssir u ma ssirx.

Fl-aħħar mill-aħħar wieħed iqabbel it- talbiet li jkunu qed isiru mas-snin ta' qabel u jipprova jifhem il- ġustifikazzjoni għalihom.

Wieħed irid jara d-dħul, iqabblu mas-snin ta' qabel u jifhem jew jitlob spjegazzjoni għall-varjazzjonijiet li jista' jkun hemm.

Dan l-eżerċizzju li jsir sal-lum irid jibqa' jsir.

Qabel kien jagħmlu d-dipartiment tal-kultura taħt id-direzzjoni tad-directorate corporate services li huwa l-ewwel uffiċċju fil-ministeru li jibda jiġbor l- informazzjoni għall-budget.

Tajjeb li wieħed jgħid li l-proġett tat-tifsir ta' l-estimi huwa proġett ta' matul is-sena kollha kemm hi u issa se jagħmlu l-kunsill.

Il-kunsill, naturalment, se jkompli jitlob lil Dar il-Mediterran u lill-entitajiet l- oħra kollha kemm huma biex jissottomettulu t-talbiet tagħhom għan-nefqiet.

Tista' tiġi entita` minnhom – insemmi t-Teatru Manoel biex nagħti eżempju - u l-kunsill jgħidilha li m'għandu bżonn l-ebda sovvenzjoni minn għandha.

It-Teatru Manoel u Dar il-Mediterran għad irid jingħataw l-istatuti tagħhom taħt din il-liġi, għaliex s'issa m'għandhomx.

L-orkestra nazzjonali diġa' għandha statut tagħha għaliex hija limited liability company u għandha r- regoli tagħha.

Għalkemm m'hijiex immaġinabbli ħafna jista' jiġi mument meta l-orkestra tgħid li m'għandha bżonn l-ebda sovvenzjoni mingħand il-gvern jew mingħand il-kunsill.

Ladarba lill-kunsill m'hi qed titlobu xejn il- manjiera ta' relazzjoni tiegħu tkun differenti.

Il-kunsill għandu d-dritt jibqa' jindaga fuq x'qed jiġri għall-finijiet tas-sovvenzjoni li jagħti.

Jekk entita' tiġi w titlob lill-kunsill Lm0.25 miljun dan se jidħol f'negozjati ma' dik l-entita u jistaqsiha x'qed tagħmel biex tiġġenera fondi għaliha, għaliex trid daqshekk u mhux inqas, u affarijiet oħra.

Dan jidħol f'din it-tip ta' diskussjoni fuq it-tmexxija ta' dik l-entita` partikolari biex jiġi negozjat is-sovvenzjoni li trid tingħata kull sena.

Hawnhekk, Sur President, wieħed jara li jibdew iseħħu iktar diskussjonijiet u jkun hemm aktar kritika pożittiva u kostruttiva bejn il-kunsill u l- entijiet biex jiġi assigurat li dawn qegħdin dejjem iktar jiġu xprunati biex jieħdu inizjattivi li jiġġenerawlhom fondi.

Dan mhux neċessarjament biex tonqsilhom is-sovvenzjoni, imma biex ikollhom fond biex jinvestu anke f'refurbishment ta' postijiet, f'xiri ta' apparat modern u f'inizjattivi li jridu jieħdu.

It-tieni nett, Sur President, il-kunsill se jkun qiegħed attent li jekk m'hemmx bżonn is-sovvenzjoni jirriduċiha mhux biex tonqos mis-somma globali, imma biex tiġi applikata għal inizjattivi li ma jkunx hemm fondi għalihom sa dak il-mument.

It-tielet ħaġa hi li l-kunsill se jibqa' l-ewwel post fejn dik l-entita' pubblika, għaliex hi pubblika, anke jekk qed topera b'fondi li qed tiġġenera hija stess.

Fl-aħħar mill-aħħar hija entita' pubblika maħtura mill-gvern u trid tagħti rendikont ta' kif dawk il-flus li qed taqla' qed tamministrahom.

Illum diġa' hemm bażi ta' kif isiru dawn l-estimi u kif isir il-business plan, imma jekk il-kunsill ikollu l-atteġjament u l- personnel li jaf jaħdem, l-entijiet kollha kemm huma se jħossu li hemm supervisor li huwa iktar effettiv u li jirrikjedi iktar serjeta' milli forsi kien possibbli li nassiguraw sal-lum.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Id-darba l-oħra l-ministru spjega tajjeb li għalkemm wieħed mid-dmirijiet huwa li jkun hemm evalwazzjoni tax-xogħol bl- ebda mod ma kien qiegħed jaħseb f'xi inkwiżizzjoni li jaraw x'inhuma l- attivitajiet artistiċi li jiġu organizzati.

Madankollu naħseb li din it-tip ta' sorveljanza ma' l-entitajiet pubbliċi tagħmel ħafna sens.

Qed ngħid dan fis-sens li tissorvelja w tara u mhux biss mil-lat ta' nefqa serja imma wkoll tal-kwalita` ta' l-inizjattivi li jiġu organizzati.

Naħseb li dik hija importanti.

Il-mod ta' kif qed tiġi ssikata issa naħseb li huwa importanti wkoll.

Naħseb ukoll li din tista' tkun waħda mid-domino effects ta' dan il- kunsill.

Hu tajjeb li l-kunsill għandu l-obbligu li meta jressaq l-estimi tiegħu ma jressaqx biss ta' sena b'sena, imma għal tlett snin.

Ikun tajjeb ukoll li din it-tip ta' approach tidħol fl-entitajiet pubbliċi l-oħra.

Biex il-kunsill ikun f'pożizzjoni jagħmel dan ix-xogħol sew u jressaq l-estimi kif inhu obbligat bil-liġi se jkun importanti li dawn l-entitajiet individwali jibdew ukoll jaħdmu b'dan il-mod u huma wkoll jippreparaw it- three year business plan.

B'hekk ikunu jridu jħabblu rashom u jħaddmuha u mhux biss jgħixu minn sena għal sena.

Wieħed jawgura li f'pajjiżna naslu għal zero based budgeting fejn kull lira li tiġi minfuqa ma titteħidx forg ranted għax dejjem sar hekk u se jibqa' jsir hekk imma li n-nefqa u l-fondi pubbliċi jiġu ġustifikati skond ir- riżultat li wieħed ikun irid jikseb.

THE CHAIRMAN: Hemm aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi l- emenda kif imressqa u moqrija mill-ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed

L-emenda "F" għaddiet nem. con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 22 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed

Klawsola 22, kif emendata, għaddiet nem. con u ġiet ordnata ssir parti mill- Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 23 – In-nefqa tkun skond l-estimi approvati

Clause 23 – Expenditure to be according to approved estimates

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, din hija klawsola li torbot lill- kunsill li jista' jonfoq biss dak li lilu jiġi approvat.

Xtaqt li fil- paragrafu wieħed ta' klawsola 23 ikun hemm din ir-referenza fl-artiklu 21 ta' dan l-att.

Hemmhekk in-numru 21 irid isir 22.

Jekk ikun hawn il-qbil tal-Kamra nkun nista' nitlob li ssir emenda verbali.

THE CHAIRMAN: Hawn qbil?

(Onor. Membri: Iva)

ONOR.

LOUIS GALEA: L-ewwel paragrafu jgħid li ma tista' ssir jew tiġġarrab l-ebda nefqa mill-kunsill kemm-il darba ma tkunx approvata, kif għadna kif spjegajna fi klawsola 22.

Huwa ċar li r-riferenza ma tridx tkun għal artiklu 3 (21) imma għal artiklu 3 (22).

Wara din se nisposta - kif diġa` għedt - dak il-paragrafu mill-ewwel paragrafu ta' klawsola 22 biex indaħħluh hawnhekk bħala t-tieni paragrafu:

"ħlief għall-flus iġġenerati mill-kunsill innifsu, jew li jiġu riċevuti minn sorsi mhux ta' tali, il-kunsill għandu jibqa' fil-parametri tan- nefqa rikkorrenti u kapitali, lilu allokati mill-ministru kif awtorizzat mill-ministru responsabbli għall-finanzi".

Dak li llum hu l-paragrafu u s-subklawsola 2 isir subklawsola 3.

Flok noqgħod niktibha nistgħu ngħidu, "minkejja d-dispożizzjonijiet ta' subartiklu 1 u 2 ta' dan l-artiklu subklawsola 1".

Dan ifisser li minkejja dawn u t-tieni subklawsola - dik li daħħalt fl-emenda - se ndaħħlu ċerti provedimenti li biċċa minnhom huma ta' natura tranżitorja.

Biex nagħti eżempju sakemm jiskadu sitt xhur mill-bidu ta' xi sena finanzjarja, jew sakemm ikun hemm l-approvazzjoni ta' l-estimi ta' dik is-sena mill- ministru, skond liema data tiġi l-ewwel, il-kunsill jista' jagħmel jew iġarrab nefqa għall-qadi ta' dmirijietu taħt dan l-att, li b'kollox ma tkunx nofs l-ammont approvat mill-ministru għas-sena finanzjarja ta' qabel.

Din f'ċertu sens hija ftit ipotetika, fis-sens li l-budgets napprovawhom fi żmienhom.

Madankollu ġieli kien hawn żmenijiet, anke fl-istorja ta' Malta ftit imbegħda u forsi wara l-gwerra, fejn budget dam ma għadda u ġieli nqalgħu kriżijiet politiċi.

Dawn huma eċċezzjonijiet.

Għal din ir-raġuni ipotetika qed jintqal li jekk ma jkunux għaddew l-estimi fiż-żmien li suppost jgħaddu fih, u s-sena finanzjarja tibda trid tara xżtagħmel biex toħroġ il-pagi u ma tagħlaqx.

Din ġieli tiġri fl-Amerika għaliex ikun hemm ċertu bargaining għaddej u ġieli għalqu dipartimenti sakemm jikklerjaw il- budget.

Hawnhekk qed nagħmlu dan it-tip ta' provediment, nerġa' ngħid, li ma nafx jekk qatt ġiex applikat - almenu mill-esperjenza tiegħi.

It-tieni punt li għandna huwa n-nefqa approvata dwar xi kap jew sotto-kap ta' l-estimi.

Bl-approvazzjoni tal-ministru, mogħtija għall-konsultazzjoni minnu tista' tiġġarrab għal xi kap jew sottokap ta' l-estimi.

Hawnhekk qed nipprevedu l-każ fejn xi ħadd ma jonfoqx il-flus kollha.

Se nieħu l-eżempju li l-orkestra ma tonfoqhomx kollha u jkollha bżonnhom Dar il-Mediterran.

Hawnhekk wieħed jagħmel trasferiment minn vot għall-ieħor, fil-parametri tal-vot tal-kunsill.

Fl-ewwel sena finanzjarja l-kunsill jista' jagħmel jew iġarrab in-nefqa li b'kollox ma tkunx iżjed minn dawk l-ammonti li l-ministru responsabbli għall-finanzi jista' wara konsultazzjoni mal-Ministru jippermetti.

Jista' jagħti l-każ li jinħoloq kunsill li jkun għad m'għandux l-estimi tiegħu approvati u tkun għad trid tibda s-sena finanzjarja għaliex tista' tibda f'nofsha.

Dawn qegħdin sakemm il-kunsill jidħol fir-ritmu normali tal- kalendarju finanzjarju tal-gvern, u jekk wara xi sena finanzjajra jirriżulta li l-ammont approvat mill-ministru ma jkunx biżżejjed - bħalma jiġri fid-dipartimenti l-oħra - jista' jkun hemm l-addozzjoni ta' estimi supplimentari li jkunu wkoll iridu jiġu approvati, u li għalihom japplikaw ir-regoli ta' l-estimi supplimentari l-oħrajn kollha kemm huma.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Jiena naqbel ma' miżuri li jdaħħlu flessibbilta' fil-mod kif jintefqu l-fondi pubbliċi.

Fil-kuntest ta' dak kollu li konna qed ngħidu fuq accountability u skrutinju, naħseb li l-arma tal- flessibbilta` hija importanti.

Ma naħsibx li dak li se ngħid jiena għandu jiġi rifless f'dawn il-klawsoli li qed niddiskutu, pero` waqt li jiena naqbel kompletament li l-aħħar kelma ta' kif jintefqu l-fondi pubbliċi u kif jiġi deċiż l-ammonti tal-fondi pubbliċi għandha tkun tal-ministru tal- finanzi, waħda mill-affarijiet li naħseb li hija difettuża fil-proċess baġitarju tagħna u ta' kif jiġu allokati l-fondi pubbliċi, hija li l- uffiċjali tal-ministeru tal-finanzi għad baqgħalhom wisq poter meta jiġu biex jiddeċiedu.

Jekk lill-kunsill Malti għall-arti u l-kultura ttih Lm2 miljun, trid toħroġ minn deċiżjoni u jingħataw iż-Lm2 miljun.

Fejn jiena naħseb li l-proċess baġitarju tagħna kien difettuż u għadu difettuż hu li jkollna uffiċjali tal-ministeru tal-finanzi jindaħlu anke kif jiġu allokati dawk iż-Lm2 miljun.

Huma jgħidu li dan isir biex ikun hemm aktar kontroll u aktar skrutinju.

Jien sinċerament inħoss li għandna nimxu aktar lejn zero based budgeting.

Din m'hijiex faċli u hi proċess li tieħu ż-żmien, trid ċertu teknika, metodi u ċerti approaches.

Minħabba dan jien naqbel ma' din il-klawsola u li ddaħħal elementi ta' flessibbilta` ta' kif il-vot globali jiġi allokat u riallokat.

Dan irid isir fl-esperjenza u fil-bżonnijiet li jinqalgħu u fil- prijoritajiet li wieħed ikollu partikolarment f'dan il-qasam.

Jiena sinċerament ma nistax naċċetta kif uffiċjal fil-ministeru tal-finanzi jaħseb li għandu xi sapjenza u xi għerf partikolari li fil-livell ta' line item u fil-livell ta' prijorita` interna ta' ministeru u ta' dipartiment.

Il-prijoritajiet huma l-kontroll tan-nefqa pubblika, accountability u oħrajn.

Il-prijorita` edukattiva u l-prijorita` kulturali ma naħsibx li għandha tkun ta' xi uffiċjal - għoli kemm hu għoli- tal-ministeru tal- finanzi.

Qed ngħid dan bir-rispett kollu u għaliex verament nemmen fiha.

Jiena stess ġieli kont ixxukjat nisma' diskussjoni madwar mejda fejn uffiċjali tal-ministeru tal-finanzi jitkellmu nitkellmu fuq il-qasam kulturali u fuq l-orkestra nazzjonali.

Bir-raġun kollu u bid-dritt kollu in- nefqa globali hi responsabbilta` tagħhom imma l-ispazju ta' kif tissetja l- prijorita` f'dak il-qasam partikolari u l-elementi ta' flessibbilta` biex dawk il-fondi tużahom tajjeb, naħseb għandha tkun iva fil-livell li qed nitkellmu dwaru.

Kultant u ħafna drabi bis-sistema li għandha bħalissa ta' budget mogħti lill-ċertu organizzazzjoni jew lil ċertu dipartimenti, imsaħħa b'line jiġri li biex tal-finanzi ma jerġgħux jieħdu lura l-flus li jkunu tawh, f'ċertu żmien tas-sena tibda ssir nefqa mhux ġustifikata biex sempliċement ma jagħtux il-flus lura.

Ġieli waqt is-sena kalendarja finanzjarja tagħna jsiru ċertu nefqiet li m'humiex ġustifikati minħabba l-mekkaniżmu li għandna bħalissa fejn il-flus li ma tonfoqx jeħduhomlok lura.

Minħabba dan għandna ndaħħlu emendi ta' flessibbilta` kif bis-serjeta`u bir-responsabbilta` iridu jintnefqu l-flus li jkunu allokati.

Dan naħseb li jkun pass fid-direzzjoni t-tajba.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Għandi emenda oħra għal din il-klawsola li tgħid hekk:

"G" Wara s-subklawsola (1) għandha tidħol din is-subklawsola li ġejja:

"(2) Ħlief għal flus iġġenerati mill-Kunsill innifsu jew li jiġu riċevuti minn sorsi mhux Statali, il-Kunsill għandu jibqa' fil- parametri tan-nefqa kapitali u rikorrenti lilu allokat mill-Ministru kif awtorizzata mill-Ministru responsabbli għall-finanzi."; u

a) is-subklawsola (2) għandha tiġi enumerata mill-ġdid bħala s- subklawsola (3).

"G" Clause 23 shall be amended as follows:

a) after subclause (1) there shall be added the following new subclause:

"(2) Except for funds generated by the Council itself or received from non-State sources, the Council shall remain within the parameters of capital and recurrent expenditure allocated to it by the Minister as authorised by the Minister responsible for finance."; and

b) subclause (2) shall be renumbered as subclause (3).

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi l-emendi verbali kif imressqa mill- Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed

L-emendi verbali għaddew nem. con.

THE CHAIRMAN: Il-miostoqsija hi l-emenda kif imressqa u moqrija mill- Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda "G" għaddiet nem con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hija klawsola 23 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye).

Dawk kontra?

Klawsola 23, kif emendata, għaddiet u ġiet ordnata biex issir parti mill- Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 24 – Pubblikazzjoni ta' l-estimi approvati.

Clause 24 – Publication of approved estimates.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Din hija dwar l-estimi u l-estimi supplimentari kollha tal-kunsill approvati mill-ministru.

Dawn għandhom kemm jista' jkun malajr jitqiegħdu fuq il-mejda tal-Kamra.

THE CHAIRMAN: Hawn rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija klawsola 24.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed

Klawsola 24 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 25 – Kontijiet u verifika.

Clause 25 – Accounts and audit.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, għandi emenda u forsi jkun aħjar jekk naqraha mill-ewwel, għaliex qed nitlob li minflok din il-klawsola ndaħħal klawsola oħra.

Kif diġa` kont qiegħed ngħid, qed nispostja ħwejjeġ li kien hemm fi klawsola 22 għal din il-klawsola fejn hemm ripetizzjonijiet biex il- klawsola nġibuha in linja ma' l-oħrajn.

"H" Minflok il-klawsola 25 għandu jidħol dan li ġej:

"Kontijiet u verifika.

(1) Il-Kunsill għandu jiżgura li jinżammu kif imiss kontijiet u records oħra li jirrigwardaw it-tħaddim tiegħu u t-transazzjonijiet li jagħmel, u għandu jiżgura li tiġi ppreparata dikjarazzjoni relattiva ta' kontijiet ta' kull tliet xhur u dikjarazzjoni oħra dwar kull sena finanzjarja.

(2) Il-kontijiet tal-Kunsill għandhom ikunu verifikati minn awditur jew awdituri li jiġu maħtura mill-Kunsill u approvati mill-Ministru:

Iżda l-Ministru responsabbli għall-finanzi jista', wara konsultazzjoni mal-Ministru, jeħtieġ li l-kotba u l-kontijiet tal-Kunsill jiġu verifikati jew eżaminati mill-Awditur Ġenerali li jkollu għal dak l- għan is-setgħa li jagħmel dik il-verifika fiżika u kull aċċertament ieħor li jista' jqis li jkunu meħtieġa.

3) Il-Kunsill għandu, fuq talba tal-Ministru jew tal-Ministru responsabbli għall-finanzi, jippreżenta rapporti u kontijiet dwar l- amministrazzjoni skond ma jiġi ordnat.

Il-Kunsill għandu jara li kopja tad-dikjarazzjoni tal-kontijiet verifikata kif imiss tintbagħat lill-Ministru u lill-Ministru responsabbli għall-finanzi flimkien ma' kopja ta' kull rapport magħmul mill-awdituri fuq dik id-dikjarazzjoni jew fuq il-kontijiet tal-Kunsill.".

"H" For clause 25 there shall be substituted the following:

"Accounts and audit.

(1) The Council shall ensure the proper keeping of accounts and other records concerning its operations and transactions, and shall ensure that a relative statement of accounts is prepared on a quarterly basis and another in respect of each financial year.

(2) The accounts of the Council shall be audited by an auditor or auditors to be appointed by the Council and approved by the Minister:

Provided that the Minister responsible for finance may, after consultation with the Minister, require the books and accounts of the Council to be audited or examined by the Auditor General who shall for such purpose have power to carry out such physical checking and any other certification as he may deem necessary.

(3) The Council shall, on request of the Minister or the Minister responsible for finance, submit management reports and accounts as directed.

The Council shall cause a copy of the statement of accounts duly audited to be transmitted to the Minister and to the Minister responsible for finance together with a copy of any report made by the auditors on that statement or on the accounts of the Council."

Sur President, kif konna qegħdin ngħidu, naturalment, din hija l-klawsola li tesiġi ċerti verifika u tesiġi li jinżammu l-kontijiet u tagħti d-dritt ta' l-informazzjoni lill-ministri konċernati.

Fl-abbozz pubblikat qed ngħidu li se jinżammu records kif imiss dwar it-tħaddim tiegħu.

Dan huwa l- paragrafu 1 tal-klawsola 25 u huwa rifless fil-paragrafu 6 ta' dik li kienet il-klawsola 22, u l-manjera ta' kif jiġu awditjati.

Paragrafu 2 insibuh prattikament ripetut fil-klawsoli l-oħra li qed indaħħalhom f'emendi għal klawsoli sussegwenti.

THE CHAIRMAN: Hawn xi rimarki?

L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Hawnhekk wieħed għandu għaliex jaħseb li eventwalment se tinħoloq relazzjoni bejn il-kunsill u l-entitajiet li għandna f'din l-iskeda bħat-Teatru Manoel u l-orkestra.

Dawn ukoll jirrapportaw lill-kunsill u jagħtu dikjarazzjoni relattiva tal-kontijiet ta' kull tliet xhur u dikjarazzjoni oħra dwar kull sena finanzjarja, biex b'hekk il-kunsill ikun f'pożizzjoni li jista' jwettaq dan id-dmir li tpoġġi fuqu din il-liġi.

Naħseb li dik it-tip ta' dixxiplina hija importanti u wara kollox wieħed irid jara l-mod kif jiġu ppreparati l-accounts u r- records.

Dan irid isir b'mod li wieħed mhux sempliċiment jippreżenta rapport lil min qiegħed jissorvelja u jgħasses imma anke bħala management tool fejn wieħed jippjana l-affarijiet xahar b'xahar u anke aktar fit-tul.

Ma nifhimx li din għandna toħloq xi problema amministrattiva f'dawn l- organizzazzjonijiet, anzi jekk xejn tagħmilhom aktar responsabbli.

Li naħseb li se jkun importanti għal dawk li se jkunu qegħdin jirċievu dawn ir- records, kemm fil-ministeru tal-kultura, kif ukoll fil-ministeru tal- finanzi hu li jaraw f'liema forma se jkunu u li t-transazzjonijiet li jkunu qegħdin jagħmlu jkunu fid-dettall.

Id-dettall huwa importanti għaliex la l-kunsill hu responsabbli għan-nefqa ma jfissirx li qed nidderesponsabbilizzaw lill-entitajiet partikolari.

Biex il-kunsill ikun jista' jagħmel dmiru tajjeb, il-kwalita` ta' informazzjoni li tiġi mill-entitajiet differenti hemm bżonn li tkun miktuba tajba.

Wieħed m'għandux jara f'dawn it-tip ta' mekkaniżmi iżjed burokrazija jew iżjed ħela ta' ħin fil-mili tal-karti.

Jekk l-affarijiet isiru sew u jekk min qed imexxi jistruttura w jippjana ikun irid jivverifika l-pjan tiegħu sa fejn wasslu.

Dawn il-kontijiet m'għandhomx jitqiesu bħala xi żieda amministrattiva u burokratika, sempliċiment biex tkun saret iżda hija għodda importanti ħafna fit-tmexxija.

Nerġa' ngħid li se jkun kruċjali ħafna li l-kunsill jesiġi mingħand l-entitajiet differenti l-kwalita` ta' informazzjoni meħtieġa, għaliex inkella hu stess mhux se jkun fil- pożizzjoni li jonora d-dmirijiet li għandu u li tpoġġi fuqu din il-liġi.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Jiena nħoss, Sur President, li fil-fatt se tinħass relazzjoni ġdida bejn dawn l-entitajiet u ċ-ċentru.

Sal-lum ir- relazzjonijiet bejn dawn l-entitajiet u d-dipartiment hija taċitament maħlula ħafna, mentri dan il-kunsill issa jistabilixxi relazzjoni vera.

Nenfasizza dak li kien qiegħed jgħid l-Onor.

Bartolo li meta l-kunsill se jagħmel dan irid jirrispetta l-personalita' ġuridika ta' dawk l-entitajiet għaliex jekk fil-kunsill nispiċċaw bi grupp ta' nies li jiddomminaw x'qed jiġri fit-Teatru Manoel, l-Orkestra u Dar il-Mediterran inkunu qegħdin niżbaljaw il-proċess kollu kemm hu.

Fil-klawsola fl-artiklu 4(j), għedna li l-kunsill se jkollu wkoll id-dmir jamministra skemi u jerfa' kull responsabbilta` oħra għar-rigward ta' dawk l-entitajiet artistiċi u kulturali kif stipulat fl-att.

Hawnhekk m'aħniex ngħidu "jamministra" iżda jrid "jamministra l-iskemi."

Lill-entitajiet l- oħra mhux se jammnistrahom il-kunsill jew jerfa' r-responsabbilta`.

Dan qed nenfassizzah biex għal min il-quddiem ikollu bżonn ta' xi interpretazzjoni jkun jista' jirreferi ftit għal x'qed jgħid sew l-Onor.

Bartolo u sew jiena.

Aħna m'aħniex qed naraw kunsill li se jiċċentralizza kollox fi ħdanu u se jara dwar x'se jsir f'dawn l-entitajiet pubbliċi li għandhom funzjonijiet speċifiċi fil-kamp tal-kultura u l-arti.

Irridu li jkun hemm sorvelja iktar effettiva u kostruttiva biex nassiguraw li dawn l-entitajiet pubbliċi qegħdin jaqdu l-funzjonijiet tagħhom aħjar milli qed jaqduhom sal- lum.

Il-ħsieb huwa li nimmiraw għal titjib, anke f'dawn l-entitajiet u l- kunsill irid jaġixxi biex jispinġi dan it-titjib.

Jien ma rridx li niġu f'xi sitwazzjoni fejn ikollna xi kunsill li jissoffoka lil dawn l- entitajiet billi jiċċentralizza dak kollu li jkun qiegħed jiġri fihom.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nerġa' nirriafferma dak li qed jgħid il-ministru li s'issa fost l-affarijiet pożittivi li kellhom dawn l-entitajiet kien hemm element kbir ta' self-management li naħseb li ma jridx jintilef.

Din tkun ikkumplimentata b'kordinazzjoni oħra.

Qed nitkellmu fuq il-qasam tal- kultura li huwa qrib ħafna tal-qasam ta' l-edukazzjoni u waħda mill- affarijiet li titfa' lill-iskejjel statali lura hi li ftit li xejn għandhom kontroll tad-deċiżjonijiet importanti li kull organizzazzjoni ħajja trid tieħu biex tgħix u tiżviluppa.

Ma rridux li fuq naħa waħda nitkellmu fuq kemm hemm bżonn li nersqu aktar lejn sitwazzjoni fejn l-iskejjel imexxu lilhom innifishom u li jinqalgħu minn taħt il-kontroll tqil u burokratiku taċ-ċentru, u min-naħa l-oħra fejn għandna entitajiet li diġa' qed jgħixu f'ċertu awtonomija u indipendenza indaħħluhom f'xi xibka ġdida li tagħmlilhom il-ħsara.

Minħabba f'hekk irridu nsibu l-mod ta' kif l-awtonomija tagħhom tkun imħarsa fil-kuntest tal-kordinazzjoni li qed joħloq dan il-kunsill.

THE CHAIRMAN: Hawn aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi l- emenda kif imressqa u moqrija mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda għaddiet.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqijsa hi klawsola 25 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri : Aye).

Dawk kontra?

Agreed

Klawsola 25, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 26 – Kuntratti ta' provvista ta' xogħol.

Clause 26 – Contracts of supply of works.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, din hija klawsola fejn qed nimportaw ġo dan l-abbozz ta' liġi l-provvedimenti li nsibu f'liġijiet oħra tal-pajjiż li bihom norbtu lill-kunsill li fejn jidħlu kuntratti ta' provvista ta' oġġetti jew materjal għall-esekuzzjoni ta' xogħlijiet u xiri, irridu nsegwu l-proċedura ta' offerti kompetittivi u anke r-regolamenti dwar l-akkwist li jsir mis-servizz pubbliku - ir-regolamenti ta' l-1996.

Diġa` kien hemm riferenza għal dan l-avviż legali 70 ta' l-1996 li kienet qiegħda fi klawsola preċedenti, fl-opinjoni tiegħi, spustjata.

Naħseb li aktar tintrabat ma' din il-klawsola li titratta kuntratti ta' provisti ta' xogħol.

Hawnhekk qed nissottomettu lill-kunsill li ħlief bl-approvazzjoni tal-ministru u b'konsultazzjoni mal-ministru responsabbli għall-finanzi, meta jiġi biex isir xi kuntratt li jeċċedi l-valur ta' Lm3,000 irid isir permezz ta' offerti kompetittivi.

Meta jkun taħt it-Lm3,000 ikun jista' jsir mill-kunsill innifsu bil-manjiera li jidhirlu li hija l-iktar xierqa.

Fl-emenda li qed inressaq qiegħed inżid ukoll li r-regolamenti ta' l-1996 li jirrigwardjaw il-public service procurement jorbtu wkoll lil dan il- kunsill.

Naqra l-emenda:

"I" (a) klawsola 26 għandha tiġi enumerata mill-ġdid bħala s- subklawsola (1) tagħha u minflok il-kliem "Mingħajr preġudizzju għal kull direzzjoni mwassla mill-Ministru taħt subartikolu (1) ta' artikolu 22 ta' dan l-Att, il-Kunsill m'għandux," għandhom jidħlu l-kliem "Il- Kunsill m'għandux,"; u

a) wara s-subklawsola (1) kif enumerata mill-ġdid għandha tiżdied din is- subklawsola (2) li ġejja:

"A.L. 70 ta' l-1996

(2) Il-Kunsill għandu jsegwi l-proċeduri ta' akkwist kif regolati bir- Regolamenti ta' l-1996 dwar akkwisti li jsiru mis-Servizz Pubbliku, jew kull emenda relattiva.".

"I" (a) clause 26 shall be renumbered as subclause (1) thereof and for the words "Without prejudice to any directions communicated by the Minister under subarticle (1) of article 22 of the Act, the Council shall not," there shall be substituted the words "The Council shall not,"; and

a) after subclause (1) as renumbered there shall be added the following new subclause (2):

"L.N. 70 of 1996

(2) The Council shall follow procurement procedures as regulated by the Public Service (Procurement) Regulations, 1996, or any amendment thereto."

Irrid ngħid, Sur President, li l-ewwel frażi tal-klawsola kif inhi qed titneħħa permezz ta' din l-emenda, għaliex tgħid;

"mingħajr preġudizzju għal kull direzzjoni mwassla mill-ministru taħt subartiklu 1 ta' l-artiklu 22 ta' dan l-att."

Meta wieħed imur fuq il-klawsola 22 ma jsibx x'tip ta' direzzjoni jagħti l- ministru f'dak is-subartiklu.

Probabbilment meta dan l-abbozz ta' liġi kien qed jiġi komparat ma' liġijiet oħra kien hemm żball fir-riferenza ta' l- artiklu imma meta wieħed ineħħi l-frażi "mingħajr preġudizzju għal kull direzzjoni", id-direzzjoni tal-ministru se tibqa' dejjem impreġudikata, għaliex jekk hawn direzzjonijiet li l-ministru jagħti f'dan l-abbozz ta' liġi, dawk qed jagħtihom bis-saħħa tal-provvedimenti meħtieġa f'dan l- abbozz, u s-sustanza hi li l-kunsill irid jimxi bis-sistema ta' l-offerti kompetittivi, kif kwalunkwe kuntratt jeċċedi l-valur ta' Lm3,000.

THE CHAIRMAN: Rimarki?

L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Wieħed jaqbel ma' din il-klawsola kif inhi emendata għaliex anke f'dan il-qasam tajjeb li nimxu fuq il-linji li kien qiegħed jispjega l-ministru.

THE CHAIRMAN: Hawn aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija l-emenda kif imressqa u moqrija mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed

L-emenda "I" għaddiet nem. con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hija klawsola 26 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 26, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 27 – Rapport annwali.

Clause 27 – Annual report.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, anke hawnhekk issa qed ngħaqqad dik li kienet is-subklawsola 8 ta' l-artikolu 28 ma' dak li hawn fi klawsola 27.

Ġibnihom flimkien biex jagħmlu qari aktar ċar u allura aħjar naqra l-emenda mill-ewwel għaliex issa qed nipproponi klawsola 27 kif inhi mibdula.

Minflok il-klawsola 27 għandu jidħol dan li ġej:

"J" "Rapporti annwali.

Il-Kunsill għandu, mhux aktar tard minn sitt ġimgħat wara tmiem kull sena finanzjarja, jibgħat lill-Ministru kopja tad-dikjarazzjoni verifikata tal-kontijiet tiegħu, kopja tar-rapport magħmul mill-awditur jew l-awdituri dwar dik id-dikjarazzjoni jew fuq il-kontijiet tal- Kunsill, flimkien ma' rapport li ġeneralment ikun jittratta dwar l- attivitajiet tal-Kunsill matul dik is-sena finanzjarja u għandu jara li kopja ta' kull tali rapport titqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra u li tiġi ppreżentata lill-Ministru u li jkun fih dik l-informazzjoni konnessa mal- proċedimenti u l-politika tal-Kunsill.

Il-Ministru għandu jgħaddi kopja ta' kull rapport biex titpoġġa' fuq il-Mejda tal-Kamra u li tkun preżentata liIl-Ministru responsabbli għall-finanzi u lill-Awditur Ġenerali kemm jista' jkun malajr."

"J" "Annual reports.

The Council shall, not later than six weeks after the end of each financial year, send to the Minister a copy of its audited statement of accounts, a copy of the report made by the auditor or auditors about that statement or on the accounts of the Council, together with a report dealing generally with the activities of the Council during that financial year and containing such information relating to the proceedings and policy of the Council.

The Minister shall cause a copy of every such report to be laid on the Table of the House and to be presented to the Minister responsible for finance and to the Auditor General as soon as practicable.".

Naħseb li hawnhekk is-sens jitkellem waħdu.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Punt żgħir li nixtieq nagħmel huwa aktar dwar il- klassi ta' meta jidħlu fis-seħħ dawn l-istrutturi.

Naħseb li jkun importanti li ma nidduplikawx, fis-sens li jekk per eżempju bħalissa t- Teatru Manoel, jew Dar il-Mediterran tal-Konferenzi, għandhom l-awditur tagħhom li jista' jagħmel ix-xogħol ta' l-awditjar u s'intendi jeħdilhom ċertu flus , issa se jkollna l-kunsill li jqabbad awdituri oħrajn.

Dan ifisser li se nkunu qed inżidu l-layers ta' awditjar.

Nistaqsi jekk ikunx aħjar jekk il-kunsill ikollu s-servizzi ta' awditur biex jivverifika l- konijiet li jibgħatulu.

Qed nagħmel dan il-punt biex niskartaw dak l-aspett li semmejna u li kien inkwetana u esprimejna ruħna fl-istadju tat-tieni qari - li strutturi bħal dawn ma jibilgħux fi spejjeż amministrattivi dawk il-fondi li aħjar immorru dirrettament fl-attivitajiet konċernati.

Wieħed jawgura li l-mod kif jaħdem ikun mod li ma jidduplikax ix-xogħol iżda li jieħu l-effiċjenza ta' pass ta' ċentralizzazzjoni.

F'dan il-każ ikun pożittiv jekk is-servizzi ta' l-awditjar isiru miċ-ċentru u wieħed ikun jista' fl-istess ħin idaħħal l- element ta' regolatur.

Hawnhekk il-proviso jkun li qiegħed jawditja lilu nniffsu.

Dan qed ngħidu għalkemm suppost l-awdituri jkunu qed jagħmlu dak ix-xogħol u għalkemm fid-dawl ta' dak li rajna fl-iskandlu ta' Emron u oħrajn, bħalissa l-professjoni ta' l-accountants ma tantx għaddejja minn żmenijiet sbieħ.

Kien hawn kummenti anke f'Malta ta' accounts li jidhru isbaħ mill-istampa reali u li wasslu biex fallew kumpanniji.

S'intendi dawn mhux affarijiet li wieħed jiżgurahom fil-liġi.

Kif dejjem ngħidu, ngħaddu kemm ngħaddu liġijiet it-test aħħari fil-ħajja ta' kuljum hu dak li jagħmel sens.

Jien nawgura li x-xogħol li jsir mill-kunsill jieħu l-effiċjenza ta' struttura waħda biex dak li kien isir minn sitt entitajiet differenti jkun jista' jsir f'ċentru wieħed.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Jien ngħid li din hi direzzjoni li għandha tiġi segwita jekk ma jkunx hemm xi raġuni tassew valida li l-kunsill għandu jikkonvinċi ruħu minnha.

Jista' jagħti kas li jkun hemm interessi ta' tip kummerċjali.

Bħalissa ftit nista' nimmaġinahom imma 'l quddiem jistgħu jokkorru iktar.

Jista' jkollna awditur li jaf x'qed jiġri ġo Dar il- Mediterran u qed jawditja wkoll il-kontijiet tat-Teatru Manoel.

Jista' kummerċjalment ikun hemm diffikulta` li tinterfieri mal-proċess għall-aħjar ta' dak li jkun qiegħed isir.

Dan ifisser li l-appell li għamel l-Onor.

Bartolo nendorsjah fid-direzzjoni li l-kunsill għandu dejjem jaħdem biex ma jidduplikax u ma jaħlix flus f'amministrazzjoni fejn dan mhux assolutament meħtieġ.

Madankollu rrid inħalli ċertu leeway f'din is-sens ta' direzzjoni, biex nassigguraw li ma nkunux qed nagħmlu xi ħaġa li meta napplikawha fil- prattika jkun hemm ostakolu oġġettiv u reali għaliha.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi l- emenda kif imressqa u moqrija mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye).

Dawk kontra?

Agreed

L-emenda "J" għaddiet nem. con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 27 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed

Klawsola 27 għaddiet u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 28 – Trasferiment ta' attiv lill-Kunsill.

Clause 28 - Transfer of assets to the Council.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, din hija klawsola importanti ħafna anke għal dan is-settur li aħna qegħdin nitkellmu fuqu.

Dan huwa settur fejn il-gvern, għan-nom tal-poplu, għandu kapital li ħafna minnu hu imprezzabbli.

Hemm ukoll kapital li jiswa flejjes enormi.

Insemmi l-bini fejn hemm iċ-ċentru tal-Mediterran għall-Konferenzi.

Il-bini nnifsu huwa diġa` mprezzabbli, imma ġo fih hemm investiment ta' sistemi u ta' apparat li huwa wkoll ta' valur.

Il-valur tat-Teatru Manoel hu valur ta' patrimonju kulturali u huwa wkoll ta' valur imprezzabbli.

Fih ukoll assi u affarijiet oħrajn li huma ta' valur.

Jekk nieħu l-Orkestra Nazzjonali nfakkar li ħafna mill-istrumenti huma ta' l-orkestra nnifisha, jiġifieri tal-gvern.

Nirreferi għall-Kavallier ta' San Ġakbu.

Tkellimna kemm-il darba dwar x'sewa.

Intefqu ma' l-Lm4 miljuni biex ġie konvertit minn fortizza għal dan iċ-ċentru ta' kreattivita`.

L-apparat li fih huwa ta' entita` konsiderevoli.

Permezz ta' din il-klawsola illum dawn jiġu kollha kemm huma propreta` tal-gvern.

Irridu naraw x'se jiġri ladarba d-dipartiment tal- kultura jiġi winded-up u minfloku jidħol dan il-kunsill.

Irrid naħsbu biex nagħmlu trasferiment ta' dawn l-assi lill-kunsill jew lill-entitajiet li qed imexxuhom.

Biex nagħti eżempju ta' sitwazzjoni diffiċli se nsemmi l- management committee ta' Dar il-Mediterran.

Teknikament u legalment m'għandu l-ebda dritt li jidħol f'xi forma ta' xi kuntratt ma' xi entita' oħra.

Nafu li hemm diffikultajiet li rridu naqbżu.

Hawnhekk nirreferi għall-agreements li saru żmien twil ilu biex Dar il- Mediterran fetħet il-Malta Experience jew saru entijiet oħrajn.

Issa din is- sitwazzjoni trid tiġi ċċarata biex nassiguraw li tkun taħt il-kontroll u r- regolamenti meħtieġa u biex isir l-aħjar użu, anke kummerċjali, ta' dawn l- ispazji u ta' dawn l-assi li jeżistu f'dawn l-entitajiet.

Qegħdin ngħidu li qed naqsmu l-affarijiet fi tnejn u din id-distinzjoni hija importanti li nżommuha quddiem għajnejna.

Bħal f'kollox il-proprjeta` tista' tkun mobbli jew immobbli.

L-ewwel paragrafu ta' din il-klawsola jeskludi dak li qed nitkellmu fuqu f'dan l-ewwel paragrafu dwar proprjeta` mmobbli.

Hawnhekk qed nitkellmu fuq l-assi u l-intrapriżi għaliex l-assi m'humiex biss apparat jew strumenti imma jistgħu ikunu attivitajiet kummerċjali, jew undertakings oħra li jkun qegħdin isiru u li sal-lum huma tal-gvern.

Hawnhekk qegħdin ngħidu li dawn il-propjetajiet u intrapriżi li sal-lum huma tal-gvern u li qegħdin jintużaw għall-funzjonijiet li jitkellem fuqhom dan l-att, bis-saħħa ta' din il-liġi se jiġu trasferiti u vestiti fil- kunsill mid-data li jidħol fis-seħħ l-att konċernat.

Eventwalment il- kunsill se jsir il-proprjetarju ta' dawn l-atti u forsi jkollna bżonn inbiddlu xi ħaġa iktar tard.

It-tieni paragrafu jitkellem dwar l-immobbli.

Biex il-gvern jgħaddi immobbli lil xi ħadd irid jiġi fil-parlament.

Jekk it-trasferiment ikun mill-gvern għal gvern m'hemmx għalfejn niġu l-parlament, pero` jekk dik l- entita` jkollha elementi oħrajn li m'humiex pubbliċi rridu niġu l- parlament, kif għamilna f'okkażjonijiet oħrajn fuq ċerti proġetti.

Hawn qegħdin ngħidu li l-proprjeta` ta' l-immobbli u t-titolu ta' ownership se jibqa' tal-gvern, u jekk xi darba xi gvern jiddeċiedi li dak it-titolu jrid jgħaddih jew jaqsmu ma' xi persuna oħra jrid jiġi l-parlament.

Madankollu l- użu u l-amministrazzjoni ta' dan l-immobbli se jgħaddi f'idejn il-kunsill, jew f'idejn l-entitajiet bħalma hi Dar il-Mediterran jew it-Teatru Manoel, bis-saħħa ta' din il-liġi.

Sal-lum il-management committee tat-Teatru Manoel innifsu m'għandux titolu ta' użu, ta' kera, ta' ċens jew ta' proprjeta'.

Dan teknikament m'għandu xejn.

Is-sitwazzjoni mxiet għal dawn l- aħħar snin, u ġiet aċċettata minn kulħadd.

Għaldaqstant ma tistax tibqa' hekk jekk se nipproċedu f'direzzjoni fejn se nipprovaw inġibu ċertu sens.

Fejn jidħol l-immobbli qegħdin inżommu t-titolu ta' proprjeta` f'isem il- gvern, imma se nagħtu titolu ta' użu u ta' amministrazzjoni lill-kunsill jew inkella lil dawk l-entitajiet li jkunu msemmija fl-ordni.

Biex nassiguraw li l-affarijiet ma jsirux ta' tagħna f'tagħna, din l-ordni jrid jagħmilha l-ministru responsabbli mill-artijiet u qed nagħmel emenda biex ngħidu li qiegħed jagħmilha l-ministru tal-kultura, imma b'konsultazzjoni mal-ministru responsabbli għall-artijiet.

Qed irressaq emenda f'dan is- sens.

Hawnhekk irridu niddeskrivu dawk li huma mobbli biċċa biċċa għaliex qed niddiskrivu x'inhija l-proprjeta` u x'inhuma l-undertakings.

Dawn jinkludu mpjanti, tagħmir, apparat, strumenti, vetturi, inġenji, bini, strutturi, stallazzjoni, art, triq, xogħol, ħażna, jedd u privileġġ u kull ħaġa oħra meħtieġa.

Hawnhekk qed ngħidu x'nifhmu bi proprjeta` u b'undertaking.

Dawk il-ħwejjeġ li huma msemmija f'paragrafu tlieta li huma movables, jiġu regolati bl-ewwel paragrafu.

Dawk li huma immovables jiġu regolati bit- tieni paragrafu u f'dan il-każ qed nitkellmu fuq l-użu u l- amministrazzjoni.

Dawk li huma movables se jiġu trasferiti lil jew vestiti fil-kunsill.

Fit-tieni paragrafu qed ngħidu li jridu jiġu vestiti fil- kunsill jew fil-korp magħqud jew entita' li tkun hawnhekk imsemmija f'dik l- ordni.

Jien naħseb li aħjar li anke fl-ewwel paragrafu ngħidu l-istess ħaġa, għaliex niġu fis-sitwazzjoni li t-tambur ta' l-orkestra nazzjonali minflok jiġi vestit from the day of enforcement fl-orkestra nazzjonali, l- ewwel jiġi vestit fil-kunsill u mbagħad fl-orkestra.

Nispera li jkollna ċans inressqu xi emenda għaliha.

L-aħħar paragrafu li se nagħlaq bih jgħid li naturalment kollox ikun soġġett b'ordni speċifika tal-ministru li fiha jispeċifika x'inhuma l- kundizzjonijiet li taħtha taqa' dik il-proprjeta`.

Il-ministru jispeċifika x'inhuma l-kundizzjonijiet li taħtha dik il- proprjeta` qiegħda tgħaddi, u jrid ikun ċar dak kollu li jkun qiegħed jgħaddi esklussivament għall-finijiet kulturali u artistiċi jew għal finijiet anċillarji għal dan.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Sar il-ħin.

Id-diskussjoni fuq din il-klawsola kienet interrotta u baqgħet aġġornata.

F'nofsinhar il-Kamra rriżumiet u l-President tal-Kumitati rrapporta progress u talab il-permess sabiex il-Kumitat jerġa' jiltaqa'.

MR SPEAKER: Grazzi.

Nitlob lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni biex f'isem il- Viċi Prim Ministru, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal- lejla t-Tlieta, 12 ta' Frar 2002 fis-6:00 p.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kunsill Nazzjonali għall-Kultura u l-Arti - Kumitat (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar il-Patrimonju Kulturali - Kumitat (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Kostituzzjoni tal-Kariga ta' Avukat Ġenerali u dik ta' Avukat tar-Repubblika - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li Jimplimenta Miżuri ta' l-Estimi - Tielet Qari; u

Riżoluzzjoni tal-Prim Ministru dwar il-qagħda fil-pajjiż - Kontinwazzjoni.

----------------------------------- Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Ibħra Territorjali u ż-Żona Kontigwa - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Kriminali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Probation - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Ratifika ta' Konvenzjonijiet dwar Proċeduri Legali - Kumitat Permanenti

Abbozz ta' Liġi dwar l-Amministrazzjoni ta' Art tal-Gvern - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar is-Sigurta' fl-Ikel - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Uffiċċju tal-Posta - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Charles Buhagiar.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Grazzi, Mr Speaker.

Fil-gazzetta "The Malta Independent " illum għamlu editorjal u sejħulu "Politics in the culvert".

F'dan l-editorjal qegħdin jitkellmu fuq issue li qam f'dawn l-aħħar jiem ġewwa Ħaż-Żebbuġ u skond huma qed jgħidu li dan hu issue minuri u li qed isir ħafna diskors fuqu mentri l-problemi kbar u serji li għandu l-pajjiż mhux qed inħarsu lejhom.

Naqbel perfettament ma' dan l-argument li hawn f'dan l-editorjal.

Veru li dan tal-culverts ta' Ħaż-Żebbuġ huwa issue żgħir pero` huwa veru wkoll li għall-finijiet ċari partiġġjani ta' politika minħabba l-elezzjonijiet tal-kunsill lokali li se jsiru f'dan ir- raħal, il-Partit Nazzjonalista għoġbu li joħloq issue fuq problema li hija pjuttost ta' natura teknika.

Fil-fatt fil-famuża konferenza stampa li saret fuq il-post sabiex il-kunsill, flimkien miegħi, nispjegaw x'inhi din il-kwestjoni tal-culvert l-ewwel ħaġa li jien għedt - u dan huwa rrekordjat - hi li din hija issue teknika u ma nistax nifhem għalfejn spiċċat sploduta f'issue politiku kbir li fil-verita` huwa ineżistenti.

Mr Speaker, nixtieq nieħu din l-opportunita` biex nesprimi ruħi għaliex naħseb li l-parlament hu l-uniku post f'dan il-pajjiż fejn wieħed jista' jesprimi lilu nnifsu mingħajr ma jkun interrott il-ħin kollu.

Jien nixtieq nieħu din l-opportunita` li offrieli l-parlament biex nispjega eżattament x'inhi din il-kwestjoni li qamet ġewwa r-raħal ta' Ħaż-Żebbuġ.

Ħaż-Żebbuġ, Mr Speaker, għal min jaf jinstab taħt għoljiet li huma r-Rabat, il-Buskett u l-Imdina u ħafna ilma li jkun ġej mir-raba' li hemm fl-għolja tar-Rabat u tal-Buskett jispiċċa jgħaddi mir-raħal.

Matul iż-żmenijiet Ħaż-Żebbuġ inbena u espanda 'l barra u allura fejn kien hemm dawk li ngħidulhom in- natural water courses minn fejn kien jgħaddi l-ilma ġie mblukkat mill- bini, saru toroq ġodda u ingħataw wiċċ ġdid.

L-ilma fuq it-tarmac ma jinxtorobx u jiġri iktar fit-toroq u apparti minn hekk hemm ukoll il- problema li m'aħniex qed nieħdu ħsieb biżżejjed, fl-opinjoni tiegħi, is- sistemi għall-ilqugħ ta' l-ilma tax-xita li għandna fil-pajjiż.

Minħabba din il-kombinazzjoni ta' l-ammont ta' bini li sar, tat-toroq u għax ma nagħtux kas biżżejjed ġejna f'sitwazzjoni ġewwa li ħafna mill-ilma li jkun nieżel mill-għolja tar-Rabat u mill-għolja tal-Buskett jispiċċa jidħol fir-raħal u dan jikkawża, apparti inkonvenjent kbir lir-residenti u lil dawk li jsuqu mit-toroq minn fejn jgħaddi l-ilma, anke ħsarat fil- proprjeta`.

Din hija s-sitwazzjoni ġewwa Ħaż-Żebbuġ.

L-ilma jidħol minn ċerti toroq partikolari.

L-ilma li jkun ġej mir-Rabat normalment jidħol f'Ħaż-Żebbuġ fost toroq oħrajn mit-triq il-qadima tar-Rabat, illum magħrufa bħala t-12 ta' Mejju, kif ukoll mit-triq il-qadima tal-Buskett.

Minn hemmhekk jidħol ħafna ilma.

Din il-problema ilha teżisti ħafna snin u bħalma qalu tajjeb xi residenti li kienu preżenti u li kienu organizzati biex itellfu l-konferenza stampa dakinhar qalu Ii ilhom jgħixu ma' din il- problema 20 sena u ħadd ma għamel xejn fuqha.

Irrid infakkar li 15-il sena minnhom kienu mmexxija minn gvern nazzjonalista.

Dan m'għamel xejn.

Mela għandna problema li kulħadd jaf biha.

Tant jaf biha l-gvern li kkummissjona konsulent sabiex jagħmel studju ta' kif din il-problema taffettwa lil Ħaż-Żebbuġ.

Dan ħareġ bir-rapport tiegħu pero' fuq dan ir- rapport nitkellem iktar tard.

Mr Speaker, il-kunsill lokali ta' Ħaż-Żebbuġ għandu d-dover li jara li l- inkonvenjent li jkun hemm fir-raħal jipprova jirranġah u dan għamel diversi laqgħat li għal xi wħud minnhom kont preżenti jien mal-ministru Ċensu Galea u mal-Ministru Francis Zammit Dimech.

Dawn saru biex jiddiskutu dan il-famuż rapport ta' l-istormwater li ġie ppubblikat minn dan il-konsulent imqabbad mill-gvern.

Meta jien kont tkellimt ġewwa Ħaż-Żebbuġ kont għedt li dan huwa rapport ikkummissjonat mill-kunsill lokali wkoll għall-fatt li nofs l-ispejjeż biex sar tħallsu mill-kunsill lokali.

Fid-diskussjonijiet li kellu l-kunsill il-ministri tal-gvern dejjem qalulu li ma jistgħu jagħmlu xejn u li l-proġett iqum ħafna.

Biex isir dan l-istormwater masterplan u biex jiġi implimentat għallinqas skond l-estimi li hemm fir- rapport iridu jintefqu xi Lm300,000.

Qalulhom li m'għandniex dawn it-tip ta' flus u ma sar xejn.

Qalu li m'hu se jagħmlu xejn u xejn m'għamlu.

Il- gvern qagħad ċass, ikkummissjona rapport, nefaq l-eluf ta' liri u waddbu fuq l-ixkaffa.

Aħna mdorrijin biha din is-sitwazzjoni.

Meta l-Partit Nazzjonalista jkollu problema jikkummissjona rapport u ma jsir xejn dwaru.

Il-kunsill lokali ta' Ħaż-Żebbuġ ried jagħmel xogħol f'area partikolari, magħrufa bħala Triq il-Mitħna, Triq Fr. Fred Mattei u Triq il-Kbira.

Ried jagħmel xogħol ta' resurfacing tat-toroq, u r-raġuni kienet li minn dawn it-toroq jgħaddi ħafna ilma.

Kif jaf kulħadd l-iktar għadu kbir li għandhom it-toroq huwa appuntu l-ilma tax-xita għaliex meta jgħaddi minn ġot-toroq jaqla l-wiċċ, it-triq tinżel u jkollna l-problemi.

Dan il-kunsill ried li jirranġa dawn it-toroq li kienu fi stat ħażin u r-raġuni primarja kienet l- ilma tax-xita li jgħaddi minnhom.

Dan il-kunsill qabbad il-konsulenti tiegħu - li hija ditta li naħdem magħha jien – u qalilhom biex jistudjaw x'jistgħu nagħmlu biex jirranġaw it-toroq ta' din l-area.

Hekk kienet l-istorja u nista' ngħid li l-konsulenti tal-kunsill għamlu conditional report.

Dan għamluh mhux biss fuq l-istat tat-toroq li kien hemm imma anke fuq ir-raġunijiet għalfejn kienu f'dak l-istat.

Sibna ħafna affarijiet interessanti f'dawn it-toroq.

Kemm ġewwa main street kif titlaq triq 12 ta' Mejju inti u dieħel Ħaż-Żebbuġ min-naħa tat-triq il-qadima min- naħa tar-Rabat kif ukoll fi Triq il-Mitħna l-ilma tax-xita ma jaqlibx bil- konsegwenza li meta jiġi l-ilma jkun hemm għadajjar kbar.

L-ilma dejjem jogħla, jgħaddu l-karozzi, itajjru ma' kullimkien u jkollna problemi kbar.

Hemm din il-problema minħabba wieħed mill-Onorevoli ta' din il-Kamra li mhux se nibqa' nsejjaħlu Onorevoli.

Dan hu Michael Bonnici u l-problema nqalgħet għax qabel l-elezzjoni ta' l-1996 il-gvern m'għamel xejn fit- toroq.

Qabel l-1996 kien hawn ferneżija ta' xogħlijiet ta' toroq u kulħadd jiftakar x'kien ġara.

Dan qabad u ġab lill-kuntrattur, ta t-tarmak ġo parti mill-main street, u ma qalgħax it-tarmak li kien hemm qabel bil-konsegwenza li l-livelli tat- toroq li kien hemm inbidlu.

Mhux talli l-livelli nbidlu u ma baqax jaqleb iżda talli fformaw l-għadajjar.

Minħabba li taw tarmak fuq tarmak anke l-bankini ntradmu.

Issa qed jiġri li qed jiġi l-ilma mit- triq tar-Rabat u jieqaf ġo din it-triq, jibda miexi biss meta jogħla u biex jimxi jrid jilħaq ċertu livell.

Meta jogħla ħafna jmur għand in-nies għaliex bankini m'hemmx.

Din hija l-problema.

Fi Triq il-Mitħna hemm l-istess problema.

Dawn huma l-problemi li sibna aħna.

Sibna problema kbira li minħabba xogħol ħażin li kien sar minn gvern nazzjonalista qabel l-1996 dawn it-toroq ma kenux jaqilbu.

Biex wieħed jagħmel triq suret in-nies irid jaqla' t-tarmak li hemm imbagħad jagħmel ix- xogħol li hemm bżonn isir.

Ovvjament qabel ma jsiru t-toroq wieħed irid jara s-servizzi li għandu taħt l-art humiex kapaċi biżżejjed.

Aħna għamilna konsultazzjoni mad- dipartimenti konċernati u l-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma qalilna li l-main irid jinbidel.

Fil-konsultazzjoni li għamilna rriferejna għal dan il-famuż pjan - il-master plan li pprepara l-gvern.

Dan il-pjan jindika ċar li hemmhekk hemm problema kbira ta' l-għargħar u ta' ilma tax-xita.

Aħna għedna li jekk hemm problema kbira ta' l-għargħar u ta' ilma tax-xita rridu naraw għaliex teżisti din il-problema.

Skoprejna li qabel l-1996 l- istess Michael Bonnici kien ħadem ħafna biex jinfetaħ taparsi l-bypass ta' Ħaż-Żebbuġ fejn hemm il-bini fuq iż-żewġ naħat, u l-ilma li jkun ġej minn fejn infetaħ il-bypass issa qed jintefa' kollu fuq din it-triq ukoll.

Hemmhekk żidna l-ammont ta' ilma li jinżel fuq din it-triq.

Minn hawn ġejjin il-problemi.

Kont qed nara r-rapport li kkummissjona l-gvern.

Dan se npoġġih fuq il- mejda tal-Kamra ħalli tarah il-media kollha u tara min għandu raġun f'din il-ħaġa.

Il-media tista tara' li fir-rapport hemm indikat ċar fejn irid isir ix-xogħol ta' resurfacing.

Dawn huma toroq li jbatu mill-għargħar.

Meta mbagħad ġejna biex naraw is-soluzzjoni li ppropona l-konsulent sibna li bi żvista – jew hekk qed naħseb – ma ppropona xejn għal din l-area.

Jekk wieħed ifittex ma jsib l-ebda culvert.

Il-konsulent li qabbad il-gvern għal din l-area ma ta l-ebda parir bil-konsegwenza li n-nies li qed joqogħdu hemm iridu jkunu jafu.

Meta jiġu l-kelliema tal-gvern, Michael Bonnici l- ewwel wieħed u jgħidulhom li l-gvern se jagħmel proġett u se jissolvu l- problemi ikunu qed jigdbu.

Jien ngħid li dak qed jigdeb għax fir-rapport tal-konsulent m'hemm l-ebda soluzzjoni għal din il-problema fl-area tagħhom.

Issa jien qed ngħid li din forsi qabżitlu bi żvista għaliex jien naf l- individwu li għamel ir-rapport u naf li huwa ta' l-affari tiegħu.

Dan ma ppropona xejn.

Irrid nistaqsi għaliex jekk il-konsulent li qabbad il-gvern ma ppropona xejn għal din l-area partikolari ma kienx hemm il-kunsill li għamel xi ħaġa hu.

Ġejna f'sitwazzjoni fejn il-gvern ma jrid jagħmel xejn għaliex qed jgħid li m'għandux flus u fir-rapport li għamel il-gvern għal dawn it-toroq m'hemm l- ebda soluzzjoni.

Kien ikun faċli għalina bħala kunsulenti tal-kunsill li ngħidulhom biex hemmhekk ma jagħmlu xejn għaliex il-gvern m'għandux flus.

Dan suppost hu xogħol li għandu jagħmlu l-gvern permezz tad-dipartiment ta' l-infrastruttura.

Madankollu kieku għamilna hekk konna nkunu rresponsabbli.

Aħna m'aħniex daqshekk irresponsabbli lejn in-nies li joqogħdu f'dawk it- toroq fejn nafu li hemm il-problema.

Meta ħarġet it-tender sabiex isir il-bini mill-ġdid ta' dawn it-toroq intrebħet minn kuntrattur partikolari u bħalma jsir dejjem, il-kuntrattur li jirbaha jeħodha bis-servizzi kollha li hemm taħt.

Ma nafx għalfejn dan il-ħafna diskors vojt ta' direct order u mhux direct order fl-istqarrijiet li qegħdin joħorġu.

Dan m'huwiex veru.

Din hija parti integrali mill-bini tat-triq li trid issir.

Issa qalu li m'għandniex rati ta' kemm huwa l-water culvert.

Hawnhekk qed jigdbu.

F'toroq oħrajn minn ġo Ħaż-Żebbuġ stess bħal Triq Ebona għamilna culvert u qatt ma opponih ħadd.

Lanqas ġie Philip Mifsud il-kunsillier.

(Interruzzjonijiet) Hawnhekk qed nitħaddtu fuq Ħaż Żebbuġ.

La ġie l- kunsillier Philip Mifsud jistaqsi kemm qamu u lanqas ħadd ieħor għax tajna direct order.

Ħadd ma qal xejn, Michael Bonnici nkluż.

Sar il-culvert, qiegħed jaħdem u l-affari mietet.

Ħadd ma ġie jitkellem fuq direct orders.

Nistaqsi għaliex proprju issa, lejliet l-elezzjoni tal-kunsill lokali qed noħolqu problema u qed ngħidu li ngħata b'direct order meta dan l-istess kuntrattur diġa' għamel il-water culverts ġewwa Ħaż-Żebbuġ u f'postijiet oħrajn bħala parti mix-xogħlijiet tat-toroq.

Jien ma nistax nifhem jien.

Dawn qed jgħidu li ngħata b'direct order.

Jien qed ngħid li mhux veru ngħata b'direct order.

Qed isemmu min hu l-individwu.

Għal dan ix-xogħol applika għat-tender kuntrattur wieħed.

Jekk tefagħha wieħed irid jintgħażel hu u għaliex inzerta li xi ħadd mid-diretturi għandu parentela ma' xi ħadd minn din in-naħa, tan-naċa l-oħra qed joġġezzjonaw.

Tant iħobbuna li jridu joqtluna bil-ġuħ.

Li kieku jkun għalihom ma jagħtuniex xogħol hekk kif jagħmlu lili l-ewwel wieħed.

Jekk ikun hemm xi ħadd mill-parlament fuq din in-naħa ma jtuħx xogħol.

Jien ma nistax nifhem.

Qed ngħidu li f'dawn it-toroq kellu jsir proġett u bħala parti minnu kellu jinbena dan il-culvert.

Għalkemm qed jgħidu li dan il-culvert huwa parti integrali mill-bini ta' dan it-triq, beda jsir ix-xogħol fuqu.

Kif beda jsir ix-xogħol tal-culvert bdew jaqilgħu il-problemi u jimmobilizzaw in- nies.

Kif rajna fuq it-televiżjoni l-Ħamis li għadda, saret laqgħa fuq il- post u ġiet organizzata marmalja nazzjonalista fuq il-post biex ifixklu.

Dawn lanqas kellhom ċans jitkellmu.

(Interruzzjonijiet)

Jien se npoġġi dan l-istorm water culvert li pprepara l-gvern fuq il-Mejda tal-Kamra u nistieden lill-media kollha indipendenti ċċempilli.

Jekk hemm bżonn, nagħtihom in-numru tat-telefon ukoll biex isibuni malajr u nispjegalhom x'inhu dan ix-xogħol, xi jgħid il-masterplan u x'qed nagħmlu aħna.

Wara l-ispjegazzjoni jistgħu jiddeċiedu huma min għandu raġun fl- istorja.

Aħna rridu nispjegaw l-affarijiet bis-serjeta' u mhux bl- istorbju.

Qed ngħidu li dan il-culvert se jilqa' l-ilma li jkun ġej mit-triq il- qadima tar-Rabat u l-ilma li jkun ġej minn parti oħra ta' Ħaż-Żebbuġ li l- ilma tagħha jwaddab f'din it-triq l, fi Triq il-Mitħna u Triq Fra Ferd Mattei.

Dan biex naqbuh minn hemmhekk inniżluh it-triq kollha ta' Triq Fra Ferd Mattei, jikser 'il barra u jaqbad ma' culvert ieħor eżistenti li hemm fi Triq il-Grazzja.

Issa qalulna li l-culvert wassalnieh sa nofs it-Triq Fra Ferd Mattei u nqalgħu ħafna problemi għaliex tlaqnieh hemmhekk.

L-ewwelnett dik hi l- ewwel fażi tal-proġett għax daqshekk jippermettu l-fondi tal-kunsill għax huma limitati.

Il-fondi li għandhom illum għall-ewwel fażi tal-proġett wassluh fejn għandu jasal.

Hekk kif tgħaddi l-elezzjoni tal-kunsilli f'Marzu li ġej jerġa' jkun hemm kunsill laburista u jagħmel budget ġdid.

Dan inkompluh u qabel ix-xitwa li ġejja jitlesta u nwassluh fejn għandna nwassluh - sal-culvert eżistenti li hemm fi Triq il-Grazzja.

Michael Bonnici li għamel culvert u sieħbu l-Perit Philip Mifsud dehru ħelwin ħafna fuq "Monitor" ta' Net TV il-bieraħ.

Dawn għamlu culvert li fih pied fond biex jilqa' dawk l-ilmijiet kollha.

Dan jagħti ġo culvert kbir erba' piedi.

Ma jagħmilx sens li wieħed jagħmel culvert li jilqa' ilma ta' pied imbagħad jagħti għal wieħed ta' erba' piedi.

Nistaqsi għax l- ewwel ma wessax il-culvert li hemm fit-triq biex jilqa' l-ilma.

Ma jagħmilx sens li wieħed jagħmel culvert minn ġo sqaq wiesa' u l-culvert li jilqa' ma jidħolx ilma fih.

Jien ma nistax nifhem lil dan il-bravu.

Fuq Michael Bonnici hemm ħafna xi ngħid.

Dawn organizzaw marmalja u qalu li kien hemm ir-residenti u li mhux veru kienu marmalja nazzjonalista.

Nitlob lil xi ħadd biex jgħidli l-kunsillier ta' Ħad-Dingli Peter Abela x'kien qed jagħmel hemmhekk u jekk dan hux uffiċjal tal-partit nazzjonalista.

Nitlob lil xi ħadd jgħidli wkoll Vince Cilia, uffiċjal għoli fid-dipartiment tad-drenaġġ x'kien qed jagħmel hemmhekk.

Ma nafx jekk huwiex kunsillier iżda issa reġa' ħareġ kandidat tal- kunsilli fuq Ħaż-Żebbuġ.

Vince Cilia suppost kien qiegħed għax-xogħol fl-uffiċċju dwar id-drenaġġ.

Tant kien qiegħed għax-xogħol li kien qed jagħmel interviews għal principal technical officers fit-3.00 p.m. Dan ifisser li fis-2.00 p.m. kien qiegħed hemmhekk u fit-3.00 p.m. mar jagħmel l-interviews.

Vince Cilia huwa uffiċċjal li diġa` ġie akkużat b'korruzzjoni u qed jinvestigawh il- pulizija.

Dan ġie akkużat li ġie mxaħħam biex jagħti l-kuntratt lil xi ħadd.

Lil dan għamluh membru fuq bord biex jagħżel in-nies għal principal technical officer u kien qed jipprotesta meta suppost kien qiegħed għax- xogħol.

Nistaqsi jekk dawn humiex in-nies li għandhom għal qalbhom ir- residenti ta' Ħaż-Żebbuġ.

Aħna rridu nkunu nafu l-verita'.

Jien se npoġġi dan id-dokument fuq il-Mejda tal-Kamra, u naraw ftit min għandu raġun.

Ma nafx x'm'għamlux biex joħolqu l-problemi lill-kunsill ta' Ħaż-Żebbuġ.

L-ewwelnett il-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma - u se nwissihom minn hawnhekk - baqgħu ma ħarġux letter of acceptance biex jinbidel il-main f'Main Street ġewwa Ħaż-Żebbuġ.

Dan biex ix-xogħol ta' resurfacing kellu jieqaf u fil-fatt bħalissa hu wieqaf għax m'hemmx permessi għalih.

Nitlob lir-residenti jindunaw min qed ifixkilhom jekk hux is-sindku u l- kunsilliera b'maġġoranza laburista fil-kunsill ta' Ħaż-Żebbuġ jew il- korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma li minkejja li ilna x-xhur li applikajna biex jinbidel il-main ta' l-ilma sal-lum il-permess għadhom ma ħarġuħx.

Mr Speaker, nixtieq ngħid min qed ifixkilna ġewwa Ħaż-żebbuġ.

Fl- aġġornament li għamel hawnhekk l-Onor.

Michael Bonnici fuq din il-kwestjoni semma' hu stess - mhux se noqgħod naqraha imma qiegħda hawnhekk u jekk irid nista' nsemmihielu - li d-dipartiment tat-toroq kiteb diversi ittri lili u lill-kunsill biex jieqaf dan ix-xogħol.

Jiena nistaqsih min hu biex ikollu f'idejh dokumenti uffiċjali tal-gvern u tad-dipartiment tat-toroq.

Nistaqsih b'liema dritt jieħu l-ittri minn file tal-gvern u jġibhom hawnhekk u jaqrahom.

Għax hu membru parlamentari li jirrappreżenta Ħaż- Żebbuġ m'għandux dritt jieħu dokumenti tal-gvern.

Meta jagħmel hekk ikun qed jikser il-liġi għax dan hu materjal kunfidenzjali.

Qed juża lid- dipartiment tat-toroq bħal ping pong biex iġib id-dettalji.

Id-dettalji li ried tajnihomlu u ma reġax ġie lura għax naħseb li kien sodisfatt bihom.

Dan biex ifixkilna fil-ħidma li qegħdin nagħmlu.

Mela filwaqt li lill- kunsilli b'maġġoranza nazzjonalista qegħdin jgħinuhom kemm jifilħu u jagħtuhom toroq kemm iridu, lill-kunsillieri laburisti qed ifixkluhom f'xogħolhom.

Din hija strateġija maħsuba biex jidhru koroh.

Il-Ministu Ċensu Galea mar Santa Venera u l-Mellieħa biex jidhru sbieħ.

Min kulħadd, wara kollox jitkellem Michael Bonnici.

Il-bieraħ qgħadt insegwi Monitor u kollu qdusija Michael Bonnici qal li l-problema se tiżdied f'Main Street għax se tinfetaħ triq ġdida, New Street in Triq Kurkanta li se tagħti fuq Main Street u l-ilma se jiżdied.

Veru hekk se jiġri u jien ngħidlu li kieku ma nagħmlux il-culverts l-ilma jibqa' jiżdied aktar.

Jekk ma jkunx hemm il-culverts l-ilma ma jista' jmur imkien ħlief għand ir-residenti.

Li ma qalx Michael Bonnici huwa kemm insista hu personalment biex tinfetaħ dik it-triq li qed insemmu.

Nistaqsih għaliex hu nsista' b'mod personali.

Michael Bonnici ried jiftaħ triq hemmhekk għax sieħbu jew wieħed mill-canvassers tiegħu - mhux se nsemmih hawnhekk għax qieħed fil-politika - għandu biċċa art f'internal development u jrid jiftaħlu t-triq biex jagħtih aċċess.

Dik hi l-istorja kollha.

Nitlob lil Michael Bonnici jgħid għaliex irid jiftaħ din it-triq u jagħmel il- balavostri.

Biex nagħmlu dan se jgħaddu minn propjeta` ta' bniedem anzjan li l-unika proprjeta` li għandu hija dik.

Dan kien qed jerfagħha biex jibni żewġ postijiet għat-tfal tiegħu u se jeħduhielu biex jgħaddu triq minnha.

Din l-istorja inzertajt nafha għax jien il-perit ta' dak li għandu l-art li se jgħaddu t-triq minn ġo fiha.

Din hija l-istorja ta' Michael Bonnici u mhux se joqgħod jgħid għax se tikber il-problema.

Il-problema se tikber għax se jiftaħ dik it-triq.

Michael Bonnici ftaħar li waħda mill-affarijiet li għamel wara l-1999 kienet li mar għand il-gvern u qallu li għandna bżonn nagħmlu culvert li jaqsam lit-triq tas-Sidtna ħdejn id-Dorotej fit-triq prinċipali ta' Ħaż- żebbuġ u nwaddbu l-ilma fil-wied.

Sar culvert sabiħ erba' metri wiesa' mill-ħaddiema tad-dipartiment għal ambjent nadif.

Dan il-culvert żbokka fi sqaq dejjaq u biex l-ilma jibqa' għaddej kellhom iwessgħu l-isqaq għax dan ma kinux jgħaddu karozzi minnu.

Ġara li dan il-culvert ta' erba' metri żbokka fuq in-naħa l-oħra tal-isqaq li twessa' wkoll erba' metri.

Ma naħa minnhom hemm għalqa kbira li qabel ma kienx hemm aċċess għaliha u din l- għalqa hi ta' canvasser kbir ta' Michael Bonnici.

Din id-darba Michael Bonnici ħadem bin-nies tad-dipartiment tad-distrett.

Dan il-culvert qasam it-triq u għamillu żewġ rampi maż-żewġ naħat biex ikun jista' jinżel b'Land Rover minn fuqu għal ġo l-isqaq li issa twessa'.

Dan ifisser li għamel culvert ta' erba' metri u għalaqlu l-ġnub tiegħu b'dawn ir-rampi.

Minn erba' metri lanqas fadal metru wieħed ta' culvert.

Dan ifisser li sar dak ix-xogħol kollu biex sar dan il-culvert biex imbagħad għalaqnilu l-ħruġ tal- ilma.

Hawnhekk għandi r-ritratti biex nuri x'għamel Michael Bonnici biex jaqdi lil sieħbu li għandu l-għalqa.

Għamillu rampa għax l-isqaq qiegħed taħt il-livell tat-triq.

B'hekk dan ikun jista' jgħaddi bil-karozza meta qabel lanqas kellu aċċess.

Hekk isiru l-affarijiet bis-serjeta` skond Michael Bonnici.

Jien ngħidlu li ma jafx fuq xiex qed jitkellem.

Mr Speaker, ġewwa Ħaż-Żebbuġ il-Partit Nazzjonalista m'għamel xejn u kellu jkun gvern Laburista u kunsill laburista ta' l-1996 u l-1998 biex jagħmlu x-xogħol.

Il-bieraħ fuq Monitor Philip Mifsud u Michael Bonnici tgħidx kemm tkażaw għax qraw biċċa minn fuq fuljett pubbliċitarju li nibgħat jien u sħabi fid-djar.

Kien hemm miktub li l-kunsilli għandhom jieħdu ħsieb lil- laburisti u areas laburisti.

Jien ngħid li dan irid isir bilfors għax fejn hemm kunsilli nazzjonalisti hemm telqa f'areas laburisti.

Nistaqsi jekk dawn jippretendux li fejn hemm areas laburisti nieħdu ħsieb lin- nazzjonalisti u bil-maqlub.

Qalu li fl-area ta' Ħal Mula hemm il- laburisti.

J'Alla l-kunsilli jibqgħu jaħdmu kull fejn hemm mitluq.

Kemm ilu hemmhekk gvern Nazzjonalista qatt ma sar b'ċenteżmu xogħol f'dawn l- akwati u kellu jkun gvern Laburista fi 22 xahar u kunsilli laburisti li qed jagħmlu x-xogħol.

Dawn qed jagħtu importanza kull fejn hemm mitluq.

L- isfortuna f'dan il-pajjiż hi li l-iktar areas li huma mitluqa huma dawk fejn joqogħdu l-laburisti għax in-nazzjonalisti matul is-snin ma tawx kashom.

Biex nagħlaq jien nixtieq l-ewwelnett inserraħ l-imħuħ tan-nies li joqogħdu f'dawn l-areas biex ma joqogħdux jemmnu t-tixwix li qed jagħmlulhom in- nazzjonalisti.

Mhux veru li qed issir il-ħsara.

It-tieni nett se npoġġi dan id-dokument fuq il-mejda tal-Kamra biex il-media kollha tkun tista' tarah.

Dan huwa l-istorm water control works for Ħaż-Żebbuġ magħmul mill-konsulent tal-gvern.

Dan biex jaraw min għandu raġun fuq din l-issue.

Jiena lest nirrispondi lill-media meta jridu u anke nistedinhom iċempluli.

It-tielet nett nagħmel appell mhux biss lil-laburisti Żebbuġin imma liż-Żebbuġin kollha ta' rieda tajba biex għall-elezzjoni li ġejja jivvutaw lill- kandidati laburisti kolha għax nemmen li huma biss jagħmlu differenza fil- lokal.

Mr Speaker, nitlob il-permess tal-kamra biex inqiegħed dokument fuq il- medja tal-Kamra.

MR SPEAKER: Hawn permess( (Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Kopja ta' rapport maħruġ mill-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma intitolat "Storm Water Control Works for Żebbug" datat Ġunju 2000.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal-lejla t- Tlieta, 13 ta' Frar 2002, fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill- ministru.

Fin-12.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

MINISTERU GĦALL-AMBJENT – TELEPHONES, SAFAR, FUEL U L-HOSOPITALITY - NEFQA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa globali tal-Ministru u Dipartimenti eċċ, li jaqgħu taħtu fuq telephones u mobile phones matul is-sena 2001?

Kemm kienet in-nefqa globali għas-safar, fuel u l-hospitality matul l- istess perjodu?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Sakemm ma ningħatax raġuni 'l għala qed tintalab, ma nara l-ebda skop li tinġabar l-informazzjoni mitluba.

Informazzjoni dettaljata fuq infiq attwali tal-Gvern tingħata fir-Rapport Finanzjarju li t-Teżor jippubblika aktar tard fis-sena.

SKOLA MARIJA REĠINA - ILMENTI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid tistax tinvestiga l-ilment ta' studenti li jattendu l- Junior Lyceum Maria Reġina form one, li minħabba xi inċident li kellha l- għalliema tal-Ingliż qed ikollhom imorru fi klassi oħra fejn it-tfal jew ikollhom jiktbu n-noti f'ħoġorhom jew inkella jkollhom jaqsmu mejda bejn ħames studenti minħabba li il-klassi alternattiva li qed tiġi użata mhiex adegwata għal dan it-tagħlim?

ONOR.

LOUIS GALEA: Peress li l-għalliema ta' l-Ingliż weġġgħet u ma tistax titla` t-taraġ, l-iskola għamlet arranġamenti biex il-lezzjonijiet ta' din l-għalliema jsiru fi klassijiet fejn m'hemmx taraġ.

Dawn il-klassijiet huma wżati regolarment minn studenti oħra u jkun possibli li jintużaw mill- klassi ta' din l-għalliema, għaliex l-istudenti li soltu jkunu f'din il- klassi ma jkunux qed jużawha f'dak il-ħin għax ikollhom xi lezzjonijiet barra mill-klassi.

Jirriżulta li waqt li kien possibbli li jsir dan l- arranġament għall-parti l-kbira tal-lezzjonijiet, f'żewġ każi kellu jsir użu minn kamra li tintuża għall-Personal and Social Education PSE, tali kamra hi iżgħar minn klassi normali.

AVJAZZJONI ĊIVILI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta ser tiġi fis-seħħ bħala fully functional il-kumpanija MATS tal-Avjazzjoni Ċivili?

Kemm ser jkun hemm nies jaħdmu magħha?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel il-mistoqsija tiegħu lill-Ministru kkonċernat.

HOUSING – AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jinvestiga l-każ ta' housing tal- familja li d-dettalji dwarha qed nibgħatu under separate cover.

Billi il- fond preżenti għandha ħafna taraġ wieqaf, jistgħu jiġu ikkunsidrati għal xi fond terran minħabba li r-raġel ibati b'mard kroniku ta' angina u diabete

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien infurmat illi l-każ qed jiġi kkunsidrat.

HOUSING - AKKOMODAZZJONI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jinvestiga l-każ urġenti ta' housing tal-familja li d-dettalji dwarha qed nibgħatu under separate cover

ONOR.

UNIVERSITA` TA' MALTA – STUDJI VETERINARJI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx xi ħsieb li jiġu introdotti studji veterinarji fl-Universita' ta' Malta?

Jekk le, għaliex?

Peress li l-għadd dejjem jikber ta' studenti Maltin li jistudjaw barra l-pajjiż b'piż kbir fuq il-mezzi finanzjarji tal-genituri tagħhom, jista' jsir x ħaġa f'dan ir-rigward?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li għalissa m'hemmx ħsieb li jiġu introdotti studji veterinarji f'Malta.

Tajjeb li ngħid li flimkien mal-Ministeru ta' l- Agrikoltura, l-Universita` sejra torganizza korsijiet ta' upgrading mgħallma minn staff ta' l-Universita` ta' Perugia għall-Veterinarji Maltin.

ĦAL FARRUĠ - TRAFFIC LIGHTS - TARMAC

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija u għat-tweġiba parlamentari nru.

24905 dwar l-installazzjoni ta' traffic lights fi Triq Ħal Qormi, fl- area ta' Ħal Farruġ, Ħal Luqa, jista' l-Ministru jgħid jekk id-dipartiment tat-toroq lestiex is-survey, lestiex il-pjanti neċessarji għall- approvazzjoni tat-Traffic Control Board u jekk it-Traffic Control Board approvax dawn il-pjani, kif ġie indikat mill-istess Ministru fit-tweġiba tiegħu bid-data ta' l-4 ta' April 2001?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li s-survey tlesta' u x-xogħol biex isiru d-disinni neċessarji qiegħed għaddej.

ĦAL QORMI - TRIQ IS-SERER

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta se ssir Triq is-Serer f'Ħal Qormi li illum hija żviluppata kollha u hija kollha okkupata minn residenti?

Jaf minn liema tbatija qed jgħaddu minna dawn iċ-ċittadini li ilhom is-snin li ħallsu dak li hu dovut minnhom lid-dipartiment tat-toroq biex issir it-triq, kemm fix-xitwa kif wkoll fis-sajf?

Jidhirlu li hu ġust li dak li hu dovut lil dawn iċ-ċittadini bid-dritt, l-awtoritajiet konċernati qed jinjoraw it-twettiq ta' dan id-dritt?

X'azzjoni konkreta se ttieħed u meta?

ONOR.

ĊENSU GALEA: M'għandi xejn x'inżid mar-risposta għall-mistoqsija parlamentari nru.

IMRIEĦEL JUNIOR LYCEUM – PURTINARA

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm purtirnara fil-Junior Lyceum ta' l-Imrieħel?

Kemm suppost ikun il-compliment u jekk dan allura hux milħuq?

Jaf li t-toilets f'din l-iskola qed jkunu maħmuġin u li hemm ħsarat fil-flushings li issa ilhom ċertu żmien għad-detriment ta' l-istess indafa?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-Complement ta' l-istaff fil-Junior Lyceum "Santa Theresa" fl-Imrieħel hu ta' 5 full-time cleaners u 5 part-time cleaners.

Hemm nuqqas ta' 1 full-time u 1 part-time.

Informat ukoll li x-xogħlijiet imsemmija fuq il-flushings tat-toilets ta' din l-iskola qed jiġu rranġati.

TOROQ - SISTEMA TA' ĦLAS

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'sistema għandu d-dipartiment tat- toroq fejn jidħlu toroq ġodda li ma jkunux għadhom żvilupati kollha iżda li l-parti l-kbira mit-triq tkun okkupata minn residenti li jkunu ħallsu sehemhom għall-ispejjeż biex issir it-triq, biex dawn ma jbatux il- konsegwenzi ta' triq li lanqas pedament ma tkun għada ingħatat?

Ma jidhirlux li mhux ġust għal dawn it-tip ta' residenti li jkunu marru joqgħodu f'darhom u ħallsu dak kollu dovut minnhom w imbagħad iridu joqogħdu jistennew sakemm tiġi żviluppata t-triq kollha li tista' tieħu ħafna snin?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li d-Direttorat tat-Toroq ikun kostantament f'kuntatti mal-Kunsilli Lokali kollha biex ikun jista' jiġi stabbilit ix-xogħol li hemm bżonn isir fuq toroq ġodda fil-pajjiż kollu.

Ta' min iżda jsemmi li hu veru li biex it-toroq jiġu asfaltati mid- Direttorat tat-Toroq irid ikun hemm biżżejjed żvilupp fihom.

Skond il- kodiċi tal-pulizija li jirregola dawn l-affarijiet, is-sidien tad-djar li jkunu mibnija fuq dawn it-toroq huma responsabbli li jżommu t-toroq fi stat tajjeb ta' manutenzjoni.

QORMI – TRIQ GUZE` MUSCAT AZZOPARDI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid għaliex parti min Triq Guże Muscat Azzopardi li tmiss ma' Triq Bellic f'Ħal Qormi, għadha ma saritx meta r- residenti f'din il-parti tat-triq bħal residenti oħra ħallsu l-ispejjeż mitluba minnhom mid-dipartiment biex issir it-triq?

ONOR.

ĊENSU GALEA: M'għandi xejn x'inżid mar-risposta mogħtija għal mistoqsija parlamentari Nru. 28715

SKEJJEL SPEĊJALI - PROFESSJONISTI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm professjonisti full time u part time li qegħdin jaħdmu fl-Iskejjel Speċjali?

Kemm intefqu flus is-sena l-oħra għat-taħriġ ta' l-impjegati ta' dawn l-iskejjel?

Kemm huwa n-numru ta' studenti f'dawn l-iskejjel u kemm huwa l-istaff-ration f'dawn l- Iskejjel Speċjali?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li hemm b'kollox 38 għalliem professjonali li qegħdin jaħdmu full time fl-Iskejjel Speċjali.

Ma hemm ebda għalliem part- time.

Is-sena l-oħra intefqu Lm5,000 għat-taħriġ ta' l-impjegati ta' dawn l-iskejjel.

Bħal issa hemm 235 studenti li qed jattendu f'dawn l-iskejjel.

It-teacher-pupil ratio ivarja bejn 1:7 u 1:10.

PLANNING AUTHORITY – MSIDA – TWAQQIGĦ TA' BINI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jirrispondi il-mistoqsija parlamentari nru.

31197 u cioe jista' jgħid billi kien hemm pjani li jmorru lura xi ħames snin għat-twaqqigħ prospettiv ta' bini li hemm bejn Triq il-Ġdida u Sqaq Vasolani, Msida, faċċata ta' Marina Court fi New Street innifisha, tista' tgħarraf lill- Kamra x'sar f' dan ir-rigward, aktar u aktar billi għal xi żmien kien qed jinbena bini illegali fl-istess area, liema każ kienet ġiet infurmata dwaru l-Planning Authority tant li l-Enforcement Unit kienet ħarġet acknowledgement bid-data 24.09.96 dwar dan il-każ?

Peress li din l-art li qed nitkellem dwarha li hi ta' 30 metru kwadru, qed twassal għal sitwazzjoni biex meta tkun ix-xita r-residenti tal-court ta' quddiemhom jimtlew kollha tajn fil-waqt li fis-sajf dejjem ikollhom problema tat-trabijiet, jistgħu jittieħdu l-passi neċessarji sabiex is- sitwazzjoni tiġi rimedjata?

ONOR.

TONIO BORG: Nitlob lill-Onor.

Membru jirreferi din il-Mistoqsija lill-Ministru kkonċernat.

IMDINA - PALAZZ VILHENA – INVESTIGAZZJONI GEOLOĠIKA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid ir-riżultati ta' investigazzjoni geoloġika madwar il-palazz Vilhena fl-Imdina permezz ta' course li sar lejn Novembru ta' 1998 biex jiġi mistħarreġ ċediment ta' l-art li ikkawża ħsara fil-palazz, u jekk m'humiex se jittieħdu passi biex issa tiġi rimedjata is-sitwazzjoni skond ir-riżultati ta' dan l-istħarriġ geologiku?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li s-survey imsemmi sar mid-Diviżjoni tax- Xogħlijiet li taqa' fi ħdan il-Ministeru għall-Ambjent.

Nissuġġerixxi li l- Mistoqsija tiġi indirizzata lil dan il-Ministeru.

MOBILE PHONE ANTENNAE - PERIKLU GĦAS-SAĦĦA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'passi jittieħdu meta jsiru testijiet fuq mobile phone antennae biex l-operaturi ma jkunux avżati minn qabel u jaġġustaw l-apparat biex ma jitqiesx ta' periklu għas-saħħa ta' min jgħix fil-qrib?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li t-testijiet fuq mobile phone base stations isiru b'arranġament ma min ikun ressaq l-ilment mingħajr ma jkun infurmat l-operatur ikkonċernat.

B'hekk jiġi assigurat li l-RF power trasmess ma jkunx inqas minn dak li normalment ikun meħtieġ.

Minkejja dan jista' jkun hemm ċirkustanzi li jkollu jiġi nvolut l-operatur.

F'dan il- każ jitqabbdu strumenti addattati mal-base station biex jiġi assigurat li l- RF power ma jiġix imnaqqas.

FONDAZZJONI GĦALL-ISKEJJEL T'GĦADA – CAPITAL PROJECT GROUP

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kif f'dokument pubblikati mill-Fondazzjoni għall- Iskejjel t'Għada rriżulta li l-persuna li isimha qed jintbagħat under separate cover huwa chairman tal-Capital Project Group meta hu magħruf li dan mhux impjegat jew għandu xi kuntratt ma' l-istess fondazzjoni?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-Bord tal-Fondazzjoni għall-Iskejjel t'Għada inkariga lill-persuna kkonċernata biex jikkoordina l-working group tekniku li jieħu ħsieb it-tħejjija tal-proġetti kapitali fdati lill- Fondazzjoni.

Il-Fondazzjoni qed tiffinalizza kuntratt ta' konsulenza mal- persuna konċernata.

FONDAZZJONI GĦALL-ISKEJJEL T'GĦADA – SERVIZZI SEGRETARJALI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid b'mod dettaljat x'ħallset f'servizzi segretarjali l- Fondazzjoni għall-Iskejjel t'Għada fil-perjodu bejn l-10 ta' Mejju 2001 u llum, xahar b'xahar, kif wkoll jgħid kif ġew prokurati dawn is-servizzi jekk hux b'sejħa pubblika jew inkella b'direct order?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-pagamenti magħmula mill-Fondazzjoni għall-Iskejjel t'Għada għas-servizzi temporanji ta' segretarja kienu hekk: minn Mejju sa Novembru 2001 - xejn; minn Diċembru 2001 sal-31 ta' Jannar 2002 - Lm317.69, inkluża l-VAT.

Informat ukoll li l-Fondazzjoni għall-Iskejjel t'Għada ilha tagħmel użu mis- servizzi ta' segretarja mogħtija mill-Commercial Services Bureau (CSB) sa mit-18 ta' Diċembru 2001.

Il-ħlas għas-servizzi tas-segretarja huwa ta' Lm2.50 fis-siegħa u dan is-servizz qed jingħata għal madwar 16-il siegħa fil-ġimgħa.

Il-Fondazzjoni għall-Iskejjel t'Għada talbet quotations għall-provvista ta' dan is-servizz qabel ma għażlet lil CSB li offriet l-irħas prezz.

FONDAZZJONI GĦALL-ISKEJJEL T'GĦADA – CAPITAL PROJECTS GROUP

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk il-Management & Personnel Office fl-Uffiċċju tiegħu tax il-permess biex il-persuna li isimgħa qed jintbagħat under separate cover jinħatar chairman tal-Capital Projects Group tal-Fondazzjoni għall-Iskejjel t'Għada filwaqt li jgħid x'inhi r-remunerazzjoni approvata mill-istess dipartiment biex jitħallas l-individwu msemmi?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: l-Istatut tal-Fondazzjoni għall-iskejjel t'Għada jagħti poteri lill-istess Fondazzjoni li tingaġġa persuni għal xogħol fuq kuntratt.

Għaldaqstant, ma hemmx il-bżonn tal-permess ta' xi Diviżjoni fl-Uffiċċju tiegħi.

ĊENTRU NAZZJONALI TAX-XJENZA – XOGĦOL

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'xogħol huwa maħsub li jsir matul is-sena 2002 fuq iċ-Ċentru Nazzjonali tax-Xjenza ibbażat f'Pembroke?

X'qed iżomm milli jimxi 'l quddiem dan ix-xogħol?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li s-sejħa għall-offerti għal civil works fl- istess Ċentru tħejjiet, ġiet mgħoddija lid-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni, u qegħdin jinkisbu l-awtorizzazzjonijiet meħtieġa sabiex tkun ippubblikata fil-Gazzetta tal-Gvern mid-dipartiment tal-kuntratti.

ĦAL SAFI U ĦAL GĦAXAQ – TOROQ ĠODDA

L-ONOR.

GEORGE VELLA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm saru toroq ġodda fit-tarmac mill-Gvern Ċentrali (permezz tad-dipartiment tat-toroq) mill-1994 sal-lum fil-lokalita' ta' 1) Ħal Safi 2) Ħal Għaxaq?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li t-toroq kienu dawn:

|SAFI |GĦAXAQ | |Triq |Triq | |il-Ħajt |Ħannieqa | |Ruman | | |Triq San |Lay By | |Ġorġ |Għaxaq | | |(Dawret | | |Għaxaq) | |N/S in |Triq Salib | |Żurrieq | | |Road | | |Karwija |P/O 1st | |Road |January | | |1626 | |Triq Menqa |Triq G | | |Demicoli | |Triq Feniċi| | |Qerd | | |in-Naħal | | |N/S in Qerd| | |in-Naħal | |

Bħalissa qed isir xogħol ukoll fi Triq in-Nassab u Triq S Cauchi, Ħal Safi.