MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 440 Il-Ħamis, 30 ta' Novembru, 2000 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 440

Il-Ħamis, 30 ta' Novembru, 2000

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-9.13 a.m.

Talba

SEDUTA NRU.

Il-Ħamis, 30 ta' Novembru, 2000

WERREJ MINUTI 793

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 793

TQEGĦID TA' KARTI 797

MOZZJONIJIET

ESTIMI TA' DĦUL U NFIQ TA' L-AWTORITA' MARITTIMA GĦAS-SENA 2000-2001 798

AĠĠORNAMENT 823

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 829

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 439 li saret fid-29 ta' Novembru, 2000 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

EDUKAZZJONI - KORSIJIET TA' L-INGLIŻ

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jinformani bl-aħħar żviluppi wara l-mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni): Informat li l-persuna li isimha ntbagħat separatament tinsab l-għaxar waħda fuq il-waiting list u għalhekk ma tantx għandha ċans tidħol fil-klassi li għażlet hi. pero' d- dipartiment offrielha post fi klassi oħra fl-istess skola.

SIĠAR - DONAZZJONIJIET

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jinformani kemm inġiebu siġar b'donazzjoni mill-Libja - jew minn xi pajjiż ieħor - matul l- 1999 u 2000?

Jista' jgħid fejn tħawlu dawn is-siġar u x'tip ta' siġar kienu?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa) (f'isem il-Ministru għall- Agrikoltura u Sajd): Ninsab informat mill-uffiċjal inkarigat illi matul l- 1999 u l-2000 ma rċevejna l-ebda siġar b'donazzjoni mil-Libja.

AGRIKOLTURA - PRODUZZJONI ORGANIKA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: X'inhi l-policy tal-gvern dwar il- produzzjoni agrikola organika?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (f'isem il-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd): Sa issa ma jidhirx li qatt ġiet ifformulata policy dwar l-organic farming.

Pero' l-pass li qiegħed jieħu dan il-gvern f'dan ir-rigward huwa li jinkoraġġixxi lill-bdiewa jadottaw kontrol aktar meqjus fl-użu tal- pestiċidi.

Sadanittant il-gvern qiegħed joffri sussidju lil dawk il-bdiewa li jagħżlu li jipproteġu l-uċuħ tagħhom b'sistema ta' biological control, u cioe' permezz ta' insetti li ma jagħmlu l-ebda ħsara, anzi jeliminaw dawk l- insetti li jagħmlu ħsara, u b'hekk jonqos l-użu ta' kimika velenuża fuq prodotti ta' l-ikel.

Dwar l-organic farming, il-ministeru joffri assistenza lil kulmin irid ikabbar xi prodott taħt din is-sistema bill jagħti t-tagħrif u pariri meħtieġa.

ORGANIC FARMING

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jinformani bil-policy tal-gvern dwar l-organic farming?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (f'isem il-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd): Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta li tajt għal mistoqsija parlamentari nru.

UE - CAP

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm saru laqgħat mal-bdiewa u raħħala matul l-1999 u 2000, sabiex il-ministeru għall- biedja u sajd ikun jista' jispjegalhom aktar dwar il-politika komuni tal- biedja ta' l-Unjoni Ewropea?

Fejn saru dawn il-laqgħat u kemm bdiewa attendew għalihom?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (f'isem il-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd): Saru diversi laqgħat mal-bdiewa u raħħala, kemm formali kif ukoll informali.

Dawn il-laqgħat ġew organizzati kemm mill-ministeru kif ukoll minn għaqdiet diversi, li attendew għalihom uffiċjali ta' dan il-ministeru.

Ma nżammietx statistika ta' dawn il-laqgħat kollha u lanqas rassenja ta' l-attendenza.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Bartolo, domanda supplimentari.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Fit-tweġiba tiegħu l-Ministru qal li ma nżammietx statistika tal-laqgħat kollha.

Għallinqas għandu tagħrif dwar xi ftit mil- laqgħat?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Jiddispjaċini imma fil-file ma jidhirx li hawn din l-informazzjoni, pero' ovvjament nista' ngħaddi din id-domanda lill- ministru għall-agrikoltura u sajd.

TAXXI INTERNI - OĠĠEZZJONIJIET

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa n-numru ta' oġġezzjonijiet li għandu pendenti d-dipartiment tat-taxxi interni fil- preżent?

Kemm minnhom saru minn ħaddiema bil-paga u kemm mis-self- employed?

Kemm huwa l-ammont fiż-żewġ kategoriji separatament?

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni) (f'isem il- Ministru tal-Finanzi): Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li n-numru ta' oġġezzjonijiet li għandu pendenti d-dipartiment tat-taxxi interni fil- preżent huwa ta' 52,464.

In-numru ta' oġġezzjonijiet pendenti minn individwi jammonta għal 44,505, filwaqt li dak minn kumpanniji huwa ta' 7,959.

Ma teżisti l-ebda statistika li tiddisdingwi bejn in-numru ta' oġġezzjonijiet magħmulin minn ħaddiema impjegati u dawk self-employed.

Lanqas ma teżisti statistika li turi totali separati ta' taxxa in kwestjoni.

MR SPEAKER: L-Onor.

Bartolo, domanda supplimentari.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Fit-tweġiba tiegħu l-Ministru qal li ma teżistix ċifra li turi totali separati.

Imma teżisti xi ċifra għat-total sħiħ almenu?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

CENSU GALEA: Mr Speaker, jiena m'iniex f'pożizzjoni li nwieġeb għal din id-domanda, madanakollu bil-mod kif inhi miktuba r-risposta jidher li hemm it-total kollu u m'hemmx totali separati.

GĦAWDEX - IMPJEGATI ĠODDA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO (f'isem l-Onor.

Joe Cilia) staqsa lill- Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid kemm ħaddiema ġodda ġew impjegati matul is-sena 2000 ma' organizzazzjonijiet jew entitajiet parastatali li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tagħha?

Xi gradi qegħdin jokkupaw dawn il-ħaddiema?

X'salarji jew benefiċċji qed jieħdu?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru għal Għawdex): Jien nformat li ma ġew impjegati l-ebda ħaddiema ġodda matul issena 2000 ma' organizzazzjonijiet jew entitajiet parastatali li jaqgħu taħt ir- responsabbilta' tal-ministeru għal Għawdex.

SAĦĦA - IMPJEGATI ĠODDA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO (f'isem l-Onor.

Joe Cilia) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm ħaddiema ġodda ġew impjegati matul is-sena 2000 ma' organizzazzjonijiet jew entitajiet parastatali li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tiegħu?

X'salarji jew benefiċċji qed jieħdu?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni għadha qed tinġabar u risposta tingħata f'xi seduta oħra.

ĠUSTIZZJA U GVERN LOKALI - IMPJEGATI ĠODDA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO (f'isem l-Onor.

Joe Cilia) staqsa lill- Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm ħaddiema ġodda ġew impjegati matul is-sena 2000 ma' organizzazzjonijiet jew entitajiet parastatali li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tiegħu?

X'salarji jew benefiċċji qed jieħdu?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali): Ninforma lill-Onor.

Interpllant li l-informazzjoni għadha qed tingabar u risposta tingħata f'xi seduta ohra.

TROBBIJA TA' FNIEK B'KONTRAVENZJONI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO (f'isem l-Onor.

Joe Cilia) staqsa lill- Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid jekk hijiex kontravenzjoni kriminali jew ċivili t-trobbija ta' fniek jew annimali oħrajn fi bliet u nħawi abitati?

Dawn kif jiġu rregolati mill-pulizija?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru ta' l-Intern): Ninsab infurmat illi t-trobbija ta` ċertu annimali f`diversi lokalitajiet huwa rregolat bil- Liġijiet tal-Pulizija, (Kap. 10).

Meta l-pulizija jkollha rapport dwar din l-attivita`, jiġi investigat u tittieħed azzjoni skond ma jirriżulta mill- investigazzjonijiet.

TARXIEN - SLEEPING POLICEMAN

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO (f'isem l-Onor.

Joe Cilia) staqsa lill- Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jara li jsir sleeping policeman ħdejn l-stop-sign f'tarf Triq il-Pellikani, int u dieħel fi Triq l-Isqof Tumas Gargallo Tarxien, peress li hemmhekk il-vetturi jibqgħu ħerġin b'veloċita'?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Għaddejt it-talba ta' l-Onor.

Interpellant lill-bord għall-kontroll tat-traffiku biex jara x'jista' jsir.

TARXIEN - MANUTENZJONI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO (f'isem l-Onor.

Joe Cilia) staqsa lill- Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jara li jitneħħa t-terrapien u ħmieġ li akkumula quddiem id-dar "God Bless" fi Triq il-Wilġa, Tarxien peress illi l-art ta' faċċata m'hijiex għall-kostruzzjoni u tinsab żdingata?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Miniistru għall-Ambjent): Nirriferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għal mistoqsija parlamentari nru.

UNIVERSITA' - FARMAĊIJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi l-istrateġija għad-dipartiment tal-farmaċija fl-universita' għas-snin li ġejjin?

Kif qed iħejji għaliha l-kap tad- dipartiment tal-farmaċija?

Ma' min qed jikkonsulta?

F'liema areas tal- farmaċija hemm bżonn jikber id-dipartiment?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-istrateġija stabilita mid-dipartiment tal-farmaċija ta' l-Universita` ta' Malta hija li jipprepara lill-ispiżjar għad-dinja tax- xogħol f'ambitu li jippromwovi saħħa aħjar għall-poplu fosthom fir-rwol ta' l-ispiżjar fis-saħħa primarja u klinika.

Il-kap tad-dipartiment qed jinkoraġġixxi l-istaff tiegħu, kemm akkademiku u non-akkademiku biex ikompli l-istudji tiegħu f'Malta u barra.

Dan seta' jsir minħabba l-appoġġ u s-sagrifiċċju tal-kap u l-istaff kollu tiegħu b'koperazzjoni, biex waqt li wieħed qed jagħmel ir-riċerka, staff ieħor jagħmel ix-xogħol ta' tagħlim u xogħol ieħor tad-dipartiment.

Il-kap tad-dipartiment jikkonsulta ma' l-aqwa awtoritajiet farmaċewtiċi internazzjonali u juża l-kuntatti kollha possibbli li kellu l-opportunita` jagħmel f'dawn l-aħħar 30 sena ta' ħidma fil-farmaċija.

Id-dipartiment jara li hemm bżonn jikber fil-farmaċija prattika u dik klinika.

Qiegħed ukoll jistabilixxi kuntatt ma' l-industrija farmaċewtika u ma' l-ispiżjara fil-komunita` f'Malta.

UNIVERSITA' - FARMAĊIJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kull meta jsiru departmental meetings fid- dipartiment tal-farmaċija fl-universita'?

Min jattendi għal dawn il- meetings?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-meetings tad-dipartiment isiru meta jkun hemm bżonn u jattendi l-istaff kollu akkademiku.

Isiru ukoll meetings ma' l-istudenti kemm formali u informali.

MR SPEAKER: L-Onor.

Bartolo, domanda supplimentari.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Il-Ministru għandu indikazzjoni kemm saru minn dawn il-meetings?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Fil-file m'għandix din l-informazzjoni, pero' dejjem nista' niċċekja.

MR SPEAKER: L-Onor.

Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Qed nagħmel dawn id-domandi għax għandi l- impressjoni li ma tantx hemm relazzjoni u klima tajba fid-dipartiment tal- farmaċija.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Speaker, peress li saru sensiela ta' domandi dwar dan id-dipartiment, bilfors ikun hemm raġuni partikolari għaliex dawn isiru.

L-universita' nnifisha wkoll tkun qiegħda tagħti piż meta jsiru dawn it-tip ta' domandi, speċjalment meta jkunu saru mix-shadow minister tas-suġġett in partikolari.

Naturalment it-tweġibiet jittieħdu abbażi tal-briefs li jingħataw mill- persuni responsabbli u wieħed ma jkollux raġuni għax jaħseb li l- informazzjoni li tingħata ma tkunx oġġettiva u tajba.

Imma naturalment wieħed jirriserva wkoll b'mod ta' analisi kritika dak li jkun qed isir f'dak il-kamp.

UNIVERSITA' - FARMAĊIJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il darba siefer il-kap tad-dipartiment tal- farmaċija fl-universita' matul din is-sena?

Kemm swew dawn iż-żjarat?

Minn liema sorsi ġew il-flus biex tkopri din l-ispiża?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub hu kif ġej:

i) 9-14 ta' Mejju 2000, Iceland ESCP spring clinical pharmacy conference on clinical pharmacy: clinical pharmacy skills for the new therapeutic horizons Mistieden ta' ESCP biex jitkellem fil-konferenza ESCP: Lm498.80

Academic Work Resources Fund: Lm360

ii) 20-26 ta' Ġunju 2000, UK, Viżta lil Royal Pharmaceutical Society of Great Britain - mistieden tal-president ta' din is-soċjeta` - u lil Dr Sam Salek ta' l-Universita` ta' Wales.

International Office: Lm350.

iii) 26 ta' Awissu - 2 ta' Settembru 2000, Austria, international pharmaceutical federation pharmacy world congress: pharmacy in the 21st century - the way forward Academic Work Resources Fund: Lm650

iv) 10-16 ta' Ottubru 2000, Basel ESCP annual conference: new technologies, pharmacists and patients Mistieden ta' ESCP biex jitkellem fil-konferenza ESCP: Lm334.34

Academic Work Resources Fund: Lm280

v) 9-12 ta' Novembru 2000, Brussels European conference on health promotion in general practice and community pharmacy: experiences and perspectives Mistieden bħala espert Socrates Office: Lm250

EU Project: Lm100 - no registration fee paid.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru Refalo.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

MICHAEL REFALO (Ministru għat-Turiżmu): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Informazzjoni rigwardanti l-għadd ta' persuni li ntgħażlu biex imorru l- Indja bejn l-1994 - 1996, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari numru 21630.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet.

Il- Ministru Ċensu Galea.

MOZZJONIJIET

ESTIMI TA' DĦUL U NFIQ TA' L-AWTORITA' MARITTIMA GĦAS-SENA 2000-2001

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR ĊENSU GALEA (Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni): Mr Speaker, nipproponi:

Illi l-Kamra tapprova l-Estimi ta' Dħul u Nfiq ta' l-Awtorità Marittima ta' Malta għas-sena finanzjarja mill-1 ta' Ottubru 2000 sat- 30 ta' Settembru 2001 skond l-Att XVII ta' l-1991 dwar l-Awtorita' Marittima ta' Malta, Kap. 352 tal-Liġijiet ta' Malta.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa): Nissekonda.

MR SPEAKER: Infakkar lill-Kamra li d-diskussjoni fuq din il-mozzjoni għandha tieħu seduta waħda, bil-ħin jinqasam indaqs bejn kelliema tal-gvern u kelliema ta' l-oppożizzjoni, bil-winding up għan-naħa tal-gvern.

Hawn rimarki?

Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Speaker, bi pjaċir li nibda d-diskussjoni dwar l- estimi ta' dħul u nfiq ta' l-awtorità marittima għaliex nemmen li din hija waħda minn dawk l-organizzazzjonijiet li, minkejja d-diffikultajiet li jkollha tiffaċċja fil-qasam li tmexxi, wieħed jista' jgħid li x'ħin tiġbor il-ħidma totali tagħha fl-aħħar tas-sena, xorta waħda tkun tista' titkellem fuq progress, kultant anke progress sostanzjali.

Fil-ħidma ta' kuljum din l-organizzazzjoni mhux biss trid tara xi jkun qed jiġri fil-qasam lokali, fejn għandha wkoll responsabbiltajiet kbar, iżda minħabba l-mod kif żviluppaw l-affarijiet f'pajjiżna matul dawn l- aħħar snin vis-à-vis r-reġistrazzjoni ta' vapuri barranin taħt il-bandiera Maltija, għandha wkoll responsabbiltajiet ferm 'il bogħod miċ-ċokon tal- gżejjer Maltin.

Din ir-responsabbiltà hija mifruxa f'kull parti tad-dinja, kull fejn jinstab xi vapur reġistrat taħt il-bandiera Maltija.

Għalhekk din l-organizzazzjoni għandha r-responsabbiltà li tkun rappreżentata b'mod serju barra minn pajjiżna minn dawn il-vapuri li jtajru l-bandiera Maltija.

Kważi kważi nasal biex ngħid li wara l-istat din hija l-iktar organizzazzjoni li l-preżenza tagħha tinħass madwar id-dinja, għaliex kull fejn ikun hemm vapur li jtajjar il-bandiera Maltija jkun hemm ukoll l- implikazzjonijiet pożittivi jew negattivi, skond kif ikun il-każ, dwar l- istat ta' pajjiżna.

Forsi, iktar minn qatt qabel, nistgħu u kellna opportunità li nirrealizzaw dan matul ix-xhur li għaddew meta kellna attakk fuq il- bandiera Maltija proprju minħabba inċident li nqala', li nitkellem dwaru iktar 'il quddiem.

Għalhekk wara l-esperjenza ta' din is-sena iktar nistgħu nirrealizzaw u napprezzaw kemm għandna responsabbiltajiet li huma iktar vasti milli wieħed jista' jaħseb ma' l-ewwel daqqa t'għajn.

Jien ikolli ngħid, hemm diversi punti li dwarhom il-pubbliku in ġenerali ftit li xejn ikun informat dwarhom.

Allura jkun iktar faċli li jkun hemm attentat ta' manipulazzjoni tal-fatti preċiżi li jkunu seħħew.

Sfortunatament huwa rari li nitkellmu dwar il-qasam marittimu, b'mod partikolari dwar il-qasam internazzjonali.

Normalment ma nitkellmux dwar is-civil aviation, ma nitkellmux dwar il-maritime affairs, però mbagħad nitkellmu kif ifettlilna, kif jiġina f'moħħna dak il-ħin mingħajr ma nkunu nafu preċiżament x'inhuma l-implikazzjonijiet ta' dak li jkun qed jiġri.

Dan nagħmluh propju għaliex fil-ħajja ta' kuljum ma jkollniex l-opportunità li nanalizzaw u nifhmu verament xi jkun għaddej verament f'dan il-qasam.

Fl-introduzzjoni tiegħi se nagħti daqqa t'għajn lejn id-diversi direttorati li għandha din l-awtorità u x-xogħol tagħhom.

Hawnhekk irridu nifhmu li biex l-awtorità marittima tħares l-interessi tal-qasam marittimu f'pajjiżna u r-responsabbiltajiet internazzjonali li semmejt iktar qabel, jeħtieġ li d-direttorati kollha jimxu 'l quddiem kemm individwalment, kif ukoll b'mod kollettiv, ħalli l-organizzazzjoni kollha tibqa' miexja 'l quddiem.

Jekk wieħed jagħti daqqa t'għajn lejn il-mod kif inhija strutturata din l-awtorità nsibu li għandna l-yachting centres directorate, il-merchant shipping directorate u l-ports directorate, imbagħad hemm il- corporate office li taħtu jaqa' d-dipartiment tal-proġetti kapitali li jsiru mill-awtorità marittima.

Nista' ngħid li l-ħidma kollettiva ta' dawn id-direttorati wasslet biex l-awtorità marittima għal darba oħra, minkejja d-diffikultajiet li għaddejna minnhom matul is-sena finanzjarja li qegħdin nitkellmu dwarha, kellha riżultati pożittivi li huma fuq il-linja li kellna matul is-snin li għaddew.

Naturalment, irridu nkomplu naħdmu biex dawn ir- riżultati mhux biss inżommuhom matul is-snin li ġejjin, imma jekk jista' jkun, intejbuhom.

Se nagħmel riferenza għal diversi attivitajiet li saru mid-direttorati matul is-sena li għaddiet u nibda mill-yachting centres directorate, l-iktar direttorat li wieħed jista' jgħid li jimxi mingħajr diffikultajiet kbar.

Għall-grazzja tal-ħidma li saret mid-direttur matul is-snin li għaddew biex ġie żviluppat dan id-direttorat, wieħed jista' jgħid li llum għandna direttorat tal-yachting li huwa stabbilit b'mod li jamministra diversi sites importanti fil-qasam tal-yachting f'pajjiżna.

Hawnhekk qed ikun iktar evidenti li, minbarra li jieħu ħsieb it-tnejn jew tliet yacht marinas li huma amministrati direttament min-naħa ta' l-awtorità, jiġifieri ta' l- Imsida, ta' Ta' Xbiex u ta' Għawdex - u forsi jasal iż-żmien ukoll li dawn il-yacht marinas ma jibqgħux jiġu amminsitrati b'mod dirett mill-awtorità marittima - dan id-direttorat dieħel fil-fażi l-oħra li minbarra li nservu ta' operatur, inservu wkoll ta' regolatur f'marinas oħrajn li diġà nbnew, jew qegħdin fil-fażi ta' ppjanar, jew fi stadju ta' kostruzzjoni.

Irridu niftakru li diġà nbniet yacht marina ta' numru mhux kbir ħafna ta' yachts fejn il-proġett ta' Portomaso.

Hemm imfassla wkoll numru ta' siti ta' berthing facilities fil-Kottonera kif ukoll numru ta' berthing facilities marbutin mal-proġett ta' Manoel Island.

Dawn il-berthing facilities u żgur se jkunu amministrati minn organizzazzjonijiet privati, imma hawnhekk id- direttorat tal-yachting se jkollu l-funzjoni ta' regolamentazzjoni.

Iktar kmieni semmejt il-yacht marinas li hemm f'Ta' Xbiex, fl-Imsida u fil-port ta' l-Imġarr, Għawdex.

Bil-mod kif żviluppa l-qasam tal-yachting f'pajjiżna matul is-snin stajna nirrealizzaw li dawn il-marinas, għalkemm għandhom numru ta' faċilitajiet li huma ferm superjuri għal dawk li kellna sa ftit snin ilu, id-direttorat responsabbli mill-yachting qed ikollu pressjoni kontinwa biex dawn il-faċilitajiet ikabbarhom u jsaħħaħhom.

Dan irid isir bl-iskop li fix-xhur tas-sajf, meta l-pressjoni ta' l-industrija tal-yachting tkun ikbar, ikun hawn faċilitajiet biżżejjed biex jinqdew ukoll in-numru ta' viżitaturi li jkunu f'pajjiżna u eventwalment jitħajru jibdew jużaw lil pajjiżna bħala port li jorbtu fih għall-parti l-kbira tas- sena.

Għandna mijiet ta' applikazzjonijiet pendenti quddiem id-direttorat tal-yachting għal faċilitajiet oħra li jingħataw b'mod permanenti lill- aplikanti li għandhom xi tip ta' opra tal-baħar li jixtiequ li tintrabat fil-portijiet tagħna, fil-marinas tagħna.

Imma sfortunatament l-awtorità marittima m'għandhiex biżżejjed berthing facilities.

Dan ifisser li l- awtorità marittima qiegħda titlef ħafna flus minħabba l-fatt li m'għandniex biżżejjed faċilitajiet li nistgħu noffru lil dawk li qegħdin jitolbuhom.

L-awgurju tiegħi huwa li minbarra l-iżvilupp li se jsir mill-privat li għad irridu naraw kif se jiġi ffinalizzat, l-awtorità marittima għandha tiżviluppa jew tħajjar lil ħaddieħor jiżviluppa iktar berthing facilities għax jidher ċar li hemm domanda kbira għalihom kemm mill-Maltin u anke mill- barranin.

Niġi issa għall-merchant shipping directorate.

Hawnhekk tajjeb li wieħed jgħid li matul is-sena li qegħdin nikkonsidraw, jiġifieri minn Ottubru ta' l-1999 sa Settembru 2000, minn dan il-parlament għaddew żewġ leġislazzjonijiet f'Lulju u f'Diċembru, li bihom dan id-direttorat għandu għodda ferm iktar moderna, li biha jista' jaħdem b'mod uffiċjali għaliex parti sostanzjali mill-emendi li għaddew diġà kienu qegħdin jiġu attwati minn dan id-direttorat.

Dawn iż-żewġ leġislazzjonijiet, kemm l-emendi għall-Oil Pollution (Liability and Compensation) Act li għaddiet f'Diċembru li għadda, kif ukoll l-emendi għall-Merchant Shipping Act, huma għodda leġislattiva li permezz tagħhom l-awtoirtà marittima kompliet issaħħaħ il- pożizzjoni tagħha fis-settur tal-merchant shipping.

Ma nistax nitkellem fuq id-direttorat tal-merchant shipping mingħajr ma nagħmel riferenza għall-inċident ta' l-Erika li seħħ fit-12 ta' Diċembru 1999.

Kien inċident li matul is-sena li għaddiet tefa' lenti qawwija fuq ir-reġistrazzjoni ta' vapuri taħt il-bandiera Maltija.

Organizzazzjonijiet internazzjonali kienu qegħdin josservaw l-iżviluppi tax-shipping madwar id- dinja, b'mod partikolari fl-Ewropa.

Għalhekk aħna ridna nkunu nafu preċiż x'wassal għal dak l-inċident, li bilfors kellu jħalli marka fuq ir- reġistrazzjoni ta' vapuri ma' l-awtorità marittima ta' pajjiżna.

Imbagħad ridna naraw preċiż x'jistgħu jkunu r-riperkussjonijiet ta' inċident bħal dan, allura d-direttorat tal-merchant shipping għamel investigazzjonijiet intensivi biex jiġi stabbilit preċiżament ta' min kienu r- responsabbiltajiet.

Mr Speaker, għal darb'oħra għandi l-okkażjoni ngħid li għall-grazzja ta' Alla, wara li saru l-investigazzjonijiet kollha li kienu mistennija li jsiru mill-organizzazzjoni lokali u minn organizzazzjonijiet ta' pajjiżi barranin li jiftaħru li huma stabiliti b'mod iktar qawwi milli hija stabilita l-awtorità marittima, jidher ċar li l-fatt li dan il-vapur kien reġistrat taħt il-bandiera Maltija ma kellu assolutament l-ebda influenza fuq l-inċident li ġara.

Qed ngħid dan illum, kważi sena wara l-inċident, għax tajjeb li wieħed jiftakar li fl-ewwel ftit ġimgħat ta' wara dak l- inċident kien hemm organizzazzjonijiet barranin, u sfortunatament anke organizzazzjonijiet lokali, li ppretendew li l-awtorità marittima toħroġ tgħid: "Mea culpa, mea culpa.

Dak iż-żmien ħdimna b'responsabbiltà kbira.

Konna nkunu irresponsabbli li kieku għedna li dan kollu ġara għax l- awtorità marittima m'għamlitx dak u m'għamlitx dak!

Hawnhekk irrid ngħid li dak iż-żmien jien apprezzajt il-pożizzjoni li ħadet l-oppożizzjoni dwar dak il-każ partikolari, li kienet il-kontra ta' dak li normalment jiġri f'pajjiżna.

Il-kelliema ta' l-oppożizzjoni, minkejja li kellhom opinjonijiet fuq ċerti aspetti li ma kenux jaqblu preċiżament ma' dak li kien qed jgħid il-gvern, b'mod responsabbli qalu li l-gvern qed jagħmel sewwa li jimxi bil-mod li kien qed jimxi.

U l- oppożizzjoni għadha tirrepeti dan sal-lum proprju għax f'dan il-każ ridna nkunu pajjiż magħqud biex naraw li jekk għandna responsabbiltà nġorruha, però rriżulta b'mod ċar li ma kellniex responsabbiltajiet kbar.

Dik il- pożizzjoni jien apprezzajtha għax kien faċli li f'mument ta' kriżi l- oppożizzjoni toħroġ tattakka u titfa' r-responsabbiltajiet fuq il-gvern, fuq il-ministru u fuq l-awtorità.

Mr Speaker, issa għaddew ix-xhur, saru investigazzjonijiet minn organizzazzjonijiet oħrajn, barra l-awtorità marittima ta' Malta, li riedu jistabilixxu - u hawnhekk kellna responsabiltà li nistabilixxu flimkien - x'seta' wassal għal dak l-inċident.

U iktar importanti rridu naraw x'nistgħu nagħmlu lkoll kemm aħna biex inċidenti bħal dak ta' l-Erika ma jirrepetux ruħhom.

Kulħadd jaf li dan ma kienx l-ewwel inċident li ġara f'dak il-post, u lanqas kien l-aħħar inċident għax nafu li ftit tal-ġimgħat ilu ġraw inċidenti oħrajn fl-istess inħawi.

Nafu wkoll li dan ma kienx l- ewwel inċident li kellu konsegwenzi ambjentali ħżiena ħafna.

Bilfors irridu nammettu li kien hemm ħsara ambjentali kbira, però forsi kien l- ewwel inċident li warajh bdew mhux biss isiru investigazzjoijiet fuq il- karta, imma bdew jiġu ppjanati azzjonijiet li permezz tagħhom jiġi stabbilit min kien responsabbli minn xi inċident simili.

Jiena għandi ċerta fiduċja li dan l-inċident ta' l-Erika se jwassal biex ikun hemm bidliet fid-direzzjoni t-tajba, marbutin mar-responsabbiltajiet ta' kull organizzazzjoni, classification society, sid, operatur jew pajjiż li taħt il-bandiera tiegħu jkun reġistrat il-vapur.

Jidher ċar li qegħdin jittieħdu ċerti miżuri biex ir-responsabbiltajiet differenti jiġu identifikati b'mod ċar.

F'dan il-qasam għandna responsabbiltajiet li huma ċari u kif għedt diversi drabi, inutli tiftaħar li int ir-raba' l-iktar stat importanti fir-reġistrazzjoni ta' vapuri fid-dinja, ikun inutli tgħid li Malta rnexxielha tasal f'din il-pożizzjoni jekk imbagħad ma tkunx f'qagħda li tattwa r-responsabbiltajiet internazzjonali li huma kbar.

Matul is-snin li għaddew l-awtorità marittima dejjem ħarset ir- responsabbiltajiet internazzjonali tagħha, marbuta mal-fatt li għandna dawk l-eluf ta' vapuri, xi 28 miljun tunnellata li huma reġistrati taħt il- bandiera Maltija.

Minkejja li għad jonqosna l-flag state inspectors - u qegħdin nagħmlu ħilitna kollha biex jekk ma nsibux mis-suq lokali insibu mis-suq barrani persuni li jaħdmu bħala flag state inspectors - aħna dejjem ipprovajna nerfgħu r-responsabbiltà tagħna u iktar ma jgħaddi żmien iktar qed jidher ċar li l-awtorità marittima ta' Malta qed tosserva l-obbligi li joħorġu mill-konvenzjonijiet li għandna ffirmati, u li joħorġu mil- leġislazzjoni li għandna f'pajjiżna.

Id-direttorat tal-merchant shipping se jkompli jaħdem biex inkunu f'qagħda li l-affarijiet jinbidlu fid- direzzjoni t-tajba, però jinbidlu b'mod li jagħmel sens u mhux bħala reazzjoni għal xi inċident partikolari.

L-iżviluppi għandhom isiru b'mod maħsub wara li jsiru l-investigazzjonijiet neċessarji.

Ngħaddi biex nitkellem ftit fuq id-direttorat tal-portijiet li għandu numru kbir ta' responsabbiltajiet marbuta mal-mod kif jiġu amministrati l- portijiet.

Kulmin jaħdem fil-portijiet għandu interess li jara li li l- għajxien tiegħu mhux biss jiġi aċċertat imma jkompli jissaħħaħ.

Għalhekk irridu noqogħdu attenti li filwaqt li nieħdu dawk il-passi neċessarji, li kull wieħed minna jaqbel li hemm bżonn jittieħdu, biex jitwettqu l-bidliet fil-mod kif jiġu amministrati l-portijiet, fl-istess ħin irridu naraw li ma jiġux affettwati ħażin id-diversi impjiegi li għandna.

Illum tant hemm kategoriji ta' impjiegi fil-portijiet li kultant titfixkel għal liema settur ta' ħaddiema tkun qed issir riferenza.

Dan ma jfissirx li hemm xi theddida li xi ħaddiema jistgħu jitilfu l-impjieg, imma jfisser - u dan irridu naqblu fuqu għax ilna snin twal ngħidu li hemm bżonn isir ċertu tibdil - li mhux biss hemm bżonn isiru emendi għal-leġislazzjoni imma jeħtieġ inbiddlu l-mod kif namministraw il-portijiet fil-ħajja ta' kuljum.

Irridu naraw li fil-Port il-Kbir, b'mod partikolari, imma anke fil- portijiet l-oħrajn fejn tidħol il-merkanzija, kemm għall-użu lokali u kemm biex terġa' tiġi esportata, jinbidlu ċerti prattiċi ta' xogħol li llum nafu li m'għadhomx jagħmlu sens.

Nafu li hemm il-ħtieġa li jinbidlu dawn il- prattiċi għax hemm agreement across the board.

Din mhix xi ħaġa li qed tgħidha l-maritime authority, jew qed jgħidha l-ministru jew dawk li huma interessati f'dak it-tip ta' negozju, imma kulħadd jaqbel dwar il-ħtieġa li jkun hemm bidla f'ċerti prattiċi ta' xogħol li huma mdorrijin bihom id- diversi kategoriji ta' ħaddiema, inklużi d-diversi unions li jirrappreżentaw lill-ħaddiema li hemm fil-portijiet.

Allura l-pass li jmiss huwa li mid-diskors ngħaddu għall-fatti u dak li jaqbel fuqu kulħadd issa nwettquh fil-prattika mingħajr ma ntellfu l-impjiegi jew innaqqsu d- dħul tal-ħaddiema fil-portijiet.

Matul is-snin li għaddew pajjiżna għadda minn diversi sfidi li jew ibiddel u jimxi 'l quddiem jew inkella jibqa' kif kien għal snin twal u jispiċċa jmur lura.

Kellna setturi f'pajjiżna fejn it-taparsi protezzjoni wasslet biex flok ipproteġejna kellna telf sostanzjali ta' dħul f'dawk l- oqsma.

F'dan il-qasam tal-portijiet ta' pajjiżna għandna sfida oħra.

U hawnhekk, għall-grazzja ta' Alla, jidher li hemm agreement ġenerali li hemm bżonn li nbiddlu l-affarijiet.

Dan joħroġ mir-rapport ta' l-awtorità fejn hemm riferenza għar-rapport li ġie kkummissjonat u mfassal minn organizzazzzjoni internazzjonali li rat il-prattiċi kollha li hemm fil- port, iltaqgħet mal-kategoriji kollha ta' ħaddiema u ma' dawk kollha li joperaw mill-port u kien hemm agreement ġenerali li hemm bżonn inbiddlu ċerti affarijiet ħalli nimxu 'l quddiem għall- ġid ta' kulħadd.

Id-direttorat tal-portijiet huwa responsabbli wkoll mill-qasam tal-cruise industry u anke l-qasam tal-ferries fejn is-sena li għaddiet komplew jidhru żviluppi interessanti.

L-ewwelnett jekk nagħtu daqqa t'għajn lejn in-numru ta' cruise liners li daħlu f'pajjiżna nsibu li kien hemm tnaqqis żgħir ta' madwar 10,000 passiġġier.

Però dak li ġara f'dan il-qasam irridu npoġġuh fil-perspettiva korretta.

Kif nafu, fis-sena 1998/1999 kien hemm ħafna problemi fin-naħa tal-Jugoslavja u fl-area kollha ta' l-Adriatiku.

Minħabba l-gwerer li kienu għaddejjin f'dawk in-naħat, numru sostanzjali ta' cruise liners iddeċidew li ma jagħmlux calls fil-portijiet milquta.

Meta wieħed iqis li t-tnaqqis tas-sena li għaddiet kien biss ta' madwar 5% nirrealizzaw li attwalment mhux tnaqqis kien hemm, imma stabilizzazzjoni tal-cruise line industry f'pajjiżna.

Jiena konvint li anke f'dan il-qasam se nkomplu nżidu u nkabbru n-numru ta' cuise liners li jiġu Malta.

Is-sena li għaddiet kien hemm ukoll tnaqqis fl-attività tal-ferry terminals.

Dan ġara minħabba t-tneħħija tad-diversi embargoes fuq il- vjaġġi bl-ajru li kien hemm fil-konfront tal-Libya, iktar kmieni matul is- sena.

Dan wassal biex numru ta' vapuri li kienu qegħdin iwasslu lejn Malta u lura lejn il-Libya ħafna passiġġieri minn dak il-pajjiż, ma baqgħux joperaw bl-istess frekwenza u kien hemm tnaqqis sostanzjali ta' passiġieri, madwar 25%, li ġew permezz tal-ferries minn dak il-pajjiż.

Matul is-sena li għaddiet inħasset il-ħtieġa li jitwaqqaf security committee għall-inħawi tal-Port il-Kbir, ibbażat fuq is-security committee ġewwa l-ajruport, biex jiġi assigurat li kemm jista' jkun dawk il-miżuri ta' sigurtà fil- konfront ta' passiġġieri li jistgħu jidħlu jew joħorġu minn pajjiżna mingħajr ma jgħaddu minn kontrolli.

Dan il-kumitat ta' sigurtà għall- inħawi tal-Port il-Kbir iltaqa' darbtejn jew tliet darbiet matul il- ġimgħat li għaddew.

Dan huwa mmexxi mill-ministeru għat-trasport u mill- ministeru ta' l-intern flimkien u fih hemm membri tal-pulizija, tad-dwana u kulmin għandu x'jaqsam b'xi mod.

Dan qegħdin nagħmluh biex nassiguraw li jkun hemm kontroll strett fil-port u ma jkunx hemm operazzjonijiet li m'humiex mixtieqa fl-interess ta' pajjiżna.

Qabel ma nagħlaq din l-introduzzjoni nagħmel riferenza għall-corporate office li l-funzjoni tiegħu hija li jieħu ħsieb l-amministrazzjoni ta' kuljum tat-tliet direttorati u ta' l-awtorità marittima kollha.

Dan l- uffiċċju huwa responsabbli wkoll mill-capital projects department.

Fir- rapport hemm riferenza għal diversi proġetti kapitali li huma mifruxin f'diversi lokalitajiet.

Iżda l-proġett li ilna nitkellmu dwaru għal ħamsa, sitt snin u kien għadu ma bediex jimmaterjalizza huwa l-proġett taċ- Ċirkewwa u tal-Port ta' l-Imġarr.

Wara diversi diskussjonijiet li mhux dejjem kienu kalmi, din is-sena l-awtorità ta' l-ippjanar ħarġet il- permessi neċessarji biex ikun jista' jinbeda x-xogħol fiċ-Ċirkewwa u parti mix-xogħol fl-Imġarr.

Illum wieħed jista' jara l-progress li sar fix- xogħol li qed isir fiċ-Ċirkewwa, bl-iskop li jitjieb is-servizz tal-ferries bejn Malta u Għawdex.

Ma kienx faċli biex ħarġu l-permessi għax kien hemm diversi diffikultajiet li kultant kienu jagħmlu sens u kultant ma kenux jagħmlu daqshekk sens, però finalment għandna permess f'idejna biex issir l-ewwel parti tal-marshalling area li fuqha jrid jinbena t-terminal u l- parking għat-tliet kwarti ta' miljun karozza li jgħaddu bejn Malta u Għawdex.

Dan huwa wieħed mill-iktar postijiet frekwentati mill-Maltin u mill-barranin minħabba l-fatt li xi tliet miljun persuna jaqsmu bejn iż- żewġ gżejjer kull sena.

B'riżultat tad-diversi inizjattivi li ttieħdu matul is-sentejn li għaddew issa jidher sew il-progress fix-xogħlijiet li qegħdin isiru hemmhekk.

Dan il-proġett mistenni li jiġi ffinalizzat lejn l-aħħar tas-sena 2002 jew il- bidu tas-sena 2003 għax il-parti l-oħra ta' l-extension tal-breakwater, extension ta' 300 pied, bejn wieħed u ieħor, u l-bini tat-tieni berth fiċ- Ċirkewwa jridu jsiru fis-sajf.

Allura bilfors irridu nistennew is-sajf tas- sena li ġejja u mbagħad tas-sena ta' wara biex jitlesta dan ix-xogħol fuq il-moll taċ-Ċirkewwa, ħalli s-servizz tal-ferries ikun available is-sena kollha u ma jkollux għalfejn jiġi sospiż fix-xitwa minħabba l-maltemp.

Din hija problema kbira, speċjalment għall-Għawdxin li jaħdmu Malta, u anke n- negozju li normalment isir permezz tat-turisti u l-Maltin li jżuru lil Għawdex issa jkun jista' jibqa' għaddej mingħajr xkiel.

Kien hemm min tkellem u kiteb fil-gazzetti li qegħdin naqilgħu parti minn dak il-concrete għax ma kienx tajjeb.

Hawnhekk ukoll, tal-mistħija l-fatt li jipprovaw ifixklu biex ċerti, proġetti ma jsirux.

Din ma naċċettahiex li jgħidu li hemm id-deni meta m'hemmx!

Saħansitra kien hemm min beda jgħid darba wara l-oħra fuq it-televiżjoni u fuq il-gazzetti li nqala' hawn u tkisser hemm u li x-xogħol mhux tajjeb.

(Interruzzjonijiet) Nitkellmu meta x-xogħol ikun lest.

Mhux biss għandna quddiemna l-pjanti biex ngħidu li se nagħmlu hekk u nagħmlu hekk, imma hemm ix-xogħol li diġa' beda jidher.

L-Għawdxin u l-Maltin li jaqsmu bejn Malta u Għawdex jistgħu jaraw ix-xogħol għaddej u kulħadd jista' jara li x-xogħol hemmhekk se jkompli miexi sakemm ikollna l-faċilitajiet meħtieġa f'dan il-qasam.

Nagħlaq hawnhekk ħalli nisma' l-kummenti ta' l-oppożizzjoni.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Jose' Herrera.

ONOR.

JOSE' HERRERA: Mr Speaker, sfortunatament l-awtorità marittima din is-sena rreġistrat sena finanzjarja relattivament inqas pożittiva.

Iċ- ċifri li ppubblikat l-awtorità jridu jiġu mqabbla mas-snin preċedenti u fid-dawl ta' dak li qed jiġri fix-xenarju internazzjonali fejn jidħol dan is-settur.

Wieħed irid japprezza li l-awtorità hija entità li tiġġenera dħul sostanzjali għall-ekonomija Maltija u l-qagħda ġeografika ta' pajjiżna tikkontribwixxi ħafna għal dan il-fatt.

B'xorti ħażina l-awtorità marittima ta' Malta - u hawn naqbel mal- ministru - intortament sofriet ir-riperkussjonijiet tad-diżastru ta' l- Erika.

L-ammont ta' pubbliċità negattiva li dan id-diżastru ħalla fuq Malta kellu l-effett tiegħu fuq l-awtorità, speċjalment fir-rigward tar- reġistrazzjoni ta' bastimenti.

Dan l-inċident ta' l-Erika ħonoq ħafna x- xogħol tajjeb li kien sar mill-awtorità ħalli tippromwovi r-reġistru Malti.

Dan għen bil-bosta lil dawk li riedu - għax jaqbel lilhom - ipinġu lir- reġistru Malti bħala wieħed li jattira bastimenti li ma jilħqux ma' l- istandards internazzjonali, u allura jirregistra l-hekk imsejħa ships of shame.

Issa se nanalizza ftit il-performance u nibda mill-merchant shipping directorate.

Għandu jiġi apprezzat li waħda mill-ikbar taqsimiet ta' l-awtorità marittima ta' Malta huwa d-direttorat tal-bastimenti merkantili.

Il- funzjoni ta' dan id-direttorat hija li jirregola, jikkontrolla u jamministra dak kollu li għandu x'jaqsam ma' reġistrazzjoni ta' bastimenti merkantili taħt il-bandiera Maltija.

Fil-fatt it-taqsima ta' reġistrazzjoni ta' bastimenti hija meqjusa bħala waħda mill-iktar taqsimiet importanti, jekk mhux l-iktar, fi ħdan l-awtorità.

Wieħed jinnota b'dispjaċir l-effet negattiv li kellu l-inċident ta' l-Erika fuq dan id- direttorat.

It-tunnellaġġ gross fit-30 ta' Settembru 2000 kien jammonta għal iktar minn 28 miljun.

Dan ifisser żieda ta' 740,000 tunnellaġġ gross.

Dan l-ammont għall-ewwel forsi jidher sinifikanti iżda meta wieħed janalizza l-figuri tas-sena ta' qabel japprezza l-gravità tas-sitwazzjoni.

Fil-fatt iċ-ċifra ekwivalenti tas-sena ta' qabel kienet turi żieda ta' 2.5 miljun tunnellaġġ gross.

Hawn joħorġu biċ-ċar ir-riperkussjonijiet negattivi tad-diżastru Erika.

Fil-fatt fejn is-sena ta' qabel rajna żieda ta' 10%, din is-sena rajna żieda ta' 2.7% biss, jiġifieri morna lura.

Is- sitwazzjoni tidher ferm iktar gravi meta wieħed janalizza n-numru ta' bastimenti reġistrati.

Waqt li f'Settembru 1999 in-numru ta' bastimenti reġistrati taħt il- bandiera Maltija kien ta' 3,249, f'Settembru ta' din is-sena dan kien ta' 3,082.

Għalhekk f'dan il-każ mhux talli ma kellniex żieda talli l- bastimenti reġistrati naqsu b'5%.

Meta wieħed jara l-figuri tas-sena ta' qabel jara li kellna żieda ta' 202 bastimenti jew żieda perċentwali ta' 7%.

In-nuqqas ta' din is-sena huwa verament ħasra, speċjalment meta wieħed jikkonsidra li jrid imur lura għall-1979 biex insibu tnaqqis ieħor fin- numru ta' bastimenti reġistrati taħt il-bandiera Maltija.

Jiġifieri għall- ewwel darba f'iktar minn 20 sena l-ammont ta' bastimenti minflok ma żdied, naqas.

Dan huwa allarmanti.

Eżerċizzju ieħor importanti li jieħu ħsieb dan id-direttorat huwa s- sigurtà marittima jew aħjar jaċċerta li l-bastiment ikun konformi ma' dawk ir-regoli u l-istandards internazzjonali.

Il-funzjoni tagħha hija li tagħmel spezzjonijiet għall-għarrieda fuq bastimenti reġistrati Malta.

Huwa minnu li din id-diviżjoni kompliet tespandi minn meta twaqqfet fl- 1993.

Fil-fatt fis-sena 2000 saru 612-il spezzjoni li jammontaw għal 11-il miljun tunnellaġġ gross.

Għalkemm saru 37 spezzjoni iktar mis-sena ta' qabel, fl-opinjoni tiegħi dan l-ammont xorta waħda m'huwiex sodisfaċenti meta wieħed iqis il-ħsara li għamel lir-reġistru Malti d-diżastru ta' l- Erika li semmejt qabel.

Għalhekk dan id-diretorat missu ħadem ferm iktar ħalli jagħti dawk l-assigurazzjonijiet neċessarji lil dawk interessati f'dan is-settur internazzjonali u jaċċertahom li r-reġistru Malti huwa wieħed li jitmexxa b'ċerta serjetà u huwa wieħed rispettabbli.

Direttorat ieħor fi ħdan l-awtorità marittima ta' Malta huwa l-yachting centres directorate li għandu l-funzjoni li jirregola, jikkontrolla , jiżviluppa u jippromwovi ċ-ċentri tal-yachting hawn Malta.

Hawnhekk jerġgħu joħorġu l-istess problemi tas-sena l-oħra.

L-ikbar problema li għandu dan id-direttorat hija n-nuqqas ta' postijiet ta' l-irmiġġ.

Inutli wieħed jgħid li hemm Portomaso - li għamlitu kumpannija privata - u hemm ċentri oħra proġettati għax meta wieħed jikkritika, naturalment jikkritika l-performance tas-sena li għaddiet.

U meta wieħed jagħmel dawn ir- riflessjonjiet jara li din il-problema ta' l-irmiġġ is-sena l-oħra baqgħet hemm, minkejja li l-gvern ilu hemmhekk għal iktar minn sentejn.

Kien hemm min kien jippretendi li l-Partit Laburista f'19-il xahar jagħmel il- mirakli, però f'sentejn u xahar il-Partit Nazzjonalista fil-gvern għamel inqas mirakli milli għamel il-Partit Laburista.

B'diżappunt kbir naraw li l-istatistika turi li n-numru ta' postijiet ta' irmiġġ naqas u mhux żdied għax waqt li f'Settembru 1999 kellna 1,119-il irmiġġ, f'Settembru tas-sena 2000 kellna biss 1,077.

Għalkemm nuqqas ta' 42 irmiġġ forsi jidher insinifikanti, dan jirrappreżenta kważi 4% tal- postijiet ta' l-irmiġġ li għandna Malta.

Dan huwa iktar gravi meta wieħed jikkonsidra li d-domanda għall-irmiġġ żdiedet fuq is-sena ta' qabel.

In- nuqqas ta' żvilupp fil-Birgu, li dejjem ngħidu li se niżviluppawh u qatt ma jiġi żviluppat, u f'areas oħra bħal Għawdex, qed ikollu riperkussjonijiet peress li l-iżvilupp ta' dan id-direttorat huwa dipendenti fuq postijiet ta' l-irmiġġ li jkunu disponibbli.

Jiġifieri weħilna f'dan il-qasam għax hemm domanda ikbar milli qed noffru.

Ladarba għandna domanda ikbar mis- supply ta' irmiġġi naħseb li l-awtorità kienet tkun iktar għaqlija kieku f'dawn is-sentejn ipprovdiet għad-domanda li kellha għax konna naqilgħu iktar flus.

Din hija l-kritika.

Dan id-direttorat esperjenza żieda fil-profitt ta' ¥4,000 jew 0.5% fuq is-sena ta' qabel, żieda insinifikanti.

Verament dan id-direttorat jiddependi minn dak li jiddeċiedi l-gvern fuq id-disponibilità tal- postijiet ta' l-irmiġġ.

Bl-attitudni ta' l-awtoritajiet u n-nuqqas ta' areas ġodda li kellna s-sena l-oħra qed jiġi reġistrat ferm inqas progress fil-potenzjalità ta' dan id-direttorat.

Daqqa t'għajn ħafifa turi li naqset l-ispiża ta' dan id-direttorat.

Għalkemm hija ħaġa tajba meta tkun tista' tiffranka, naraw li kien hemm żidiet fis-salaries and staff costs u fil-promotion and representation.

Possibbli li żieda ta' Lm30,000 tirrappreżenta ż-żieda li ta l-ministru fil-budget tas-sena l-oħra f'salaries and staff costs?

Jista' l-yachting directorate jgħidilna għalfejn qed jagħmel promotion għall-berthing facilities meta hawn nuqqas ta' postijiet ta' irmiġġ u meta għandna waiting list ta' madwar 383?

Importanti li wieħed jikkjarifikaha xi ftit din.

Naħseb il-promotion trid issir meta jkollok il-postijiet available, ħaġa li m'għandniex.

Hemm irridu nagħfsu.

Fuq nota "pożittiva" ngħid li dan id-direttorat irnexxielu jrażżan in- nefqa.

Fil-fatt minn ¥480,000 inżilna għal ¥450,000, tnaqqis ta' ¥30,000 jew 6%.

Jiġifieri rnexxielna nirreġistraw nefqa iżgħar mingħajr ma konna kapaċi nżidu x-xogħol jew il-kummerċ, performance li fl-opinjoni tiegħi mhijiex ħaġa daqstant tajba.

Mhux qed ngħid li sejrin ħażin, iżda ċertament hemm potenzjal kbir u l-gvern forsi mhux qed jindirizza din il- problema bl-emerġenza li jistħoqqilha.

Id-direttorat ewlieni l-ieħor fi ħdan l-awtorità marittima huwa d- direttorat tal-portijiet.

Dan għandu rwol importanti fil-management tal- portijiet lokali.

Sfortunatament, meta wieħed janalizza l-figuri jsib li anke dan id-direttorat ma tantx mar tajjeb daqs is-snin preċedenti.

Fil- fatt naraw li għal dak li għandu x'jaqsam ma' cruise passengers fis-sena 2000 kellna nuqqas ta' 9,000 passiġġier, kif ukoll nuqqas ta' 24 cruise liner fuq is-sena l-oħra.

Naturalment għandu jiġi apprezzat li minħabba l- kriżi li kien hemm fil-Kosovo, il-cruises li kienu destinati għall- Adriatiku ġew fil-Mediterran.

Allura wieħed kien jistenna li kellna nżidu u mhux innaqqsu ladarba kien hemm kriżi f'naħa u ma kienx hemm kriżi f'naħa oħra.

Però għal xi raġuni jew oħra morna ftit lura hemm ukoll.

Qasam ieħor li jaqa' taħt il-kontroll ta' dan id-direttorat huwa s- servizz tal- ferry li jinkludi lil Malta.

Hawnhekk ukoll wieħed jinnota nuqqas ieħor.

Għalkemm it-tneħħija tas-sanzjonijiet kontra l-Libja kellu l- effett tiegħu - m'hemmx dubju - dan in-nuqqas ma jistax jiġi attribwit biss għal dan.

Hija idea żbaljata li nuqqas ta' madwar 95,000 ferry passenger jiġi attribwit biss għat-tneħħija ta' dawn is-sanzjonijiet.

Li kieku kien hekk, wieħed kien jinnota żieda ekwivalenti fin-numru ta' passiġġieri bl- ajru minn Tripli li, minn riċerki li għamilt, ma jirriżultax li huwa l-każ.

Qasam ieħor importanti f'dan id-direttorat huwa l-marine department.

L- għan ta' dan id-dipartiment huwa li jsiru l-ispezzjonijiet biex jiġu evitati kriżijiet serji ta' pollution.

Hawn ukoll naraw li għalkemm fl- 1999 saru 1,900 spezzjoni, fis-sena 2000 saru 1,500 spezzjoni biss.

Mr Speaker, ta' min janalizza r-rapport finanzjarju li ġie mqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra rigward l-awtorità in ġenerali.

Għalkemm nammetti li l- awtorità tikkompara tajjeb ma' korporazzjonijiet u entitajit oħra għax hemm minnhom li jimxu b'telf, għad baqa' ħafna x'isir speċjalment meta r- riżultati li ġabet l-awtorità għal din is-sena, meta jiġu mqabbla ma' dawk tas-snin preċedenti u ma' dawk li drajna nistennew minn din l-awtorità, kważi taken for granted li kull sena jirreġistraw progress.

Din is-sena m'humiex sodisfaċenti għax minflok irreġistrajna progress f'ċerti areas bqajna l-istess, allura huwa rigress, u f'ċerti areas għamilna rigress fid- dħul b'mod dirett.

Qabel nanalizza ċ-ċifri li għandna quddiemna, ngħid li kuntrarjament għal snin oħra, din is-sena ma ġewx preżentati estimi għas-sena d-dieħla.

Kien ikun ta' benefiċċju li wieħed janalizza l-estimi għas-sena d-dieħla, speċjalment wara r-riżultati relattivament negattivi li kellha l-awtorità din is-sena, u speċjalment issa li l-ministru qed jgħid li se jkollna l- berthing facilities f'diversi postijiet.

Kieku wieħed ipproġetta, is-sena d-dieħla forsi konna nkunu f'pożizzjoni aħjar biex nanalizzaw u nikkritikaw.

Imma l-pożizzjoni hi li hi.

L-ewwelnett għandu jingħad li minkejja li l-awtorità ilha ttejjeb il- performance tagħha sena wara l-oħra, din is-sena rajna tnaqqis fis-surplus.

Fil-fatt is-sena l-oħra l-awtorità ġġenerat surplus ta' Lm2,800,000 waqt li din is-sena s-surplus kien ta' Lm2,400 000.

B'hekk insibu tnaqqis ta' kważi Lm375,000.

Wieħed ma jistax ma jenfasizzax il-gravità tas- sitwazzjoni meta jikkonsidra li dan l-ammont jirrappreżenta tnaqqis perċentwali ta' 13%.

Analisi ħafifa taċ-ċifri ppreżentati turi li qed ikun hemm tnaqqis mill-kontribuzzjonijiet magħmula mid-direttorati kollha.

Dan il-fatt huwa allarmanti meta wieħed iqis li l-ispejjeż dejjem qed jiżdiedu.

Jekk wieħed janalizza d-direttorati separatament, wieħed jinnota li dak tal-portijiet mar verament ħażin meta kkomparat mas-sena li għaddiet.

Però ħaġa ta' l-iskantament, jekk wieħed jagħmel l-istess eżerċizzju bl-estimi tad-direttorat, wieħed ikollu stampa differenti għal kollox għax ikun jidher li dan id-direttorat mar tajjeb ħafna meta mqabbel ma' l-estimi tiegħu stess.

Jiġifieri s-sena l-oħra għamilna ċerti estimi baxxi ħalli din is-sena, peress li ma morniex ħażin, il-gvern ikun jista' jgħid: Ara kif kienu l-estimi tagħna!

Però nfakkar li s-sena l-oħra jien indunajt b'dan u kont ikkritikajt l-estimi bħala mhux realistiċi, u ż-żmien naturalment tani raġun.

Wieħed jagħmel estimi baxxi biex jekk imur ħażin, jgħid li mar tajjeb għax kien qed jippretendi inqas.'

Però l-estimi tas- sena l-oħra kienu kif kont ikkritikajthom jien, ma kenux kif kellhom ikunu.

Il-ports directorate esperjenza tnaqqis ta' Lm339,000 fl-operating income, minn Lm2.2 miljun naqas għal Lm1.8 miljun fi kliem ieħor tnaqqis ta' 16%.

Huwa veru li dan it-tnaqqis huwa dovut prinċiparjament għat- tnaqqis ta' income mill-passenger services.

Fil-fatt minn Lm860,000 dan id- dħul naqas għal Lm600,000.

Dak li għandu x'jaqsam ma' port and laid up dues u storage and heavy lifts kien hemm titjib żgħir li ngħidlu insinifikanti, però f'diviżjonijiet oħra naraw kemm mar lura dan id-direttorat.

U wieħed irid janalizza l-performance skond id-dħul għax l-iskop ta' l-awtorità marittima hu li tiġġenera l-flus.

Jiġifieri jekk tibda tmur ħażin hawnhekk, trid tikkritika.

Dan id-direttorat għamel xi ftit progress billi naqqas l-ispiża.

Fil- fatt naraw li filwaqt li kien hemm tnaqqis fl-operating expenses u l- administration expenses kien hemm żidiet sinifikanti fl-ispejjeż allokati għas-salaries and staff costs u promotion and representation.

Waqt li wieħed ma jista' qatt jikkritika l-ispejjeż minfuqa fuq promotion and representation f'settur li dejjem qed jikber, ma nistax nifhem il-bżonn li salaries and staff costs jiżdiedu b'Lm44,000, speċjalment meta wieħed iżomm quddiem għajnejh il-fatt li s-sena l-oħra kienet proġettata spiża inqas għal training costs.

Fil-fatt kien proġettat li matul is-sena 2000 jintnefqu Lm5,800 għal staff training, meta fl-1999 kienu ntnefqu Lm6,188.

Is-sena l-oħra jiena kont għedt li jekk l-awtorità trid tiffranka l-flus dan m'għandhiex tagħmlu billi tnaqqas l-ispejjeż fuq it-training.

Fil-fatt hawn reġa' kellna raġun għax l-ispiża minfuqa fuq salaries and staff reġgħet żdiedet.

Ngħaddi issa għall-merchant shipping directorate.

B'xorti ħażina r- riżultati ta' dan id-direttorat ma tantx huma tajbin, u dan huwa rifless fl- istatistika finanzjarja.

Fil-fatt l-introjtu minn dan id-direttorat għas- sena 2000 jammonta għal Lm3,200,000, jiġifieri żieda ta' madwar Lm170,000 li tirrappreżenta żieda perċentwali ta' 5.5% prima facie.

Jidher li għalhekk id-direttorat laħaq l-oġġettiv tiegħu li ġie stabbilit għalih fil- budget tas-sena l-oħra.

Madankollu jien insostni li meta l-projections ikunu baxxi ħafna wieħed joħloq sens ta' insigurtà li ma tantx tgħin ħalli jiżdied ix-xogħol f'dan is-settur.

Għalhekk l-oġġettivi tagħna għandhom ikunu konformi ma' dawk li jagħmlu ċentri barranin ħalli dawn ikunu realistiċi, kif ukoll joħolqu ċerta sens ta' inizjattiva f'dan is-settur.

Wieħed irid jgħid li dan il-qligħ jispiċċa fix-xejn meta wieħed iqis kemm żdiedet l-ispiża għal dan id-direttorat għal din is-sena.

Fil-fatt l- ispiża għas-sena 2000 tammonta għal Lm1.2 million, jiġifieri żieda ta' madwar Lm265,000 fuq is-sena l-oħra li tirrappreżenta żieda perċentwali ta' 31%.

Dan huwa dovut għal żieda fl-ispiża fejn jidħlu salaries and staff costs u administration expenses.

Is-salaries and staff costs żdiedu għal Lm280,000 jiġifieri żieda ta' Lm61,000, li tirrappreżenta żieda perċentwali ta' 28%.

Aktar preokkupanti hija ż-żieda fl-administration expenses li żdiedet għal Lm191,000 jiġifieri żieda ta' Lm100 000 li tirrappreżenta żieda perċentwali ta' 115%.

Jidher biċ-ċar li din iż-żieda ta' 115% fl- administration expenses ma tista' qatt tkun ġustifikata minn direttorat li għal din is-sena għamel żieda fil-qligħ ta' 5% biss.

Wieħed irid jgħid ukoll li ż-żieda għall-għanijiet ta' promotion ta' l- istess reġistru tal-merchant shipping kienet ta' Lm45,000, jiġifiera żieda perċentwali ta' 59%.

Din il-figura, fl-opinjoni tiegħi, hi ġustifikabbli meta wieħed iqis li r-reġistru bilfors kellu jżid dawn l-ispejjeż wara d- diżastru ta' l-Erika ħalli jipprova jtaffi naqra mill-ħasra li saritlu.

Madankollu, għalkemm m'għandix id-dettalji, nittama li din iż-żieda ntnefqet fejn kellha tintnefaq u mhux fi spejjeż inutli.

Issa se nitkellem ftit fuq il-corporate office expenses.

Hija sfortuna li din is-sena l-figuri ma jagħtuniex breakdown dettaljat ta' l-ispejjeż li kien hemm, kif kellna s-sena l-oħra.

Salaries and staff costs żdiedu b'madwar Lm6,000, waqt li promotion and representation żiedu madwar Lm35,000.

Jiena sinċerament nispera li dawn ta' l-aħħar intnefqu f'affarijiet kostruttivi bħal promotion, exhibition u konferenzi u mhux fuq safar.

Naturalment m'għandniex il-breakdown, filwaqt li s-sena l-oħra kellna u stajna ngħidu kif intnefqu u jekk intnefqux tajjeb.

Iżda din is- sena ma nafux!

U qed nikkritika għax ma nafux.

Aħjar konna nafu għaliex il-kritika kienet issir b'mod aktar kostruttiv, u jekk kien hemm x'tikkritika, wieħed kien ikun jista' jikkritika.

Kif ġie mogħti t-tagħrif wieħed ma tantx jista' jikkritika, ħlief li jikkritika li m'hemmx it- tagħrif rikjest.

Issa xtaqt nitkellem fuq il-kwestjoni ta' consular business.

Kif jaf kulħadd 65% jew 70% tar-reġistrazzjoni tagħna jiġi mill-Greċja u bosta kienu n-nies li jaħdmu fix-shipping li avviċinawni u ressquli ċerti ilmenti fuq il-kwestjoni tal-konsulat jew konsulati li għanda fil-Greċja.

Se nagħti daqsxejn ta' history qasira u nidħol ħalli nikkritika.

Wieħed irid jinnota li l-liġi li tirregola l-bastimenti merkantili saret fl-1975 u kien bi sforz u inizjattiva ta' intraprendituri Maltin li bdejna nidħlu fis-suq Grieg u nirreġistraw il-bastimenti merkantili hawn Malta.

Eventwalment bl-emendi li ddaħħlu fl-1987 ir-reġistru Malti sar wieħed aktar attraenti, speċjalment minħabba l-mortgages tal-bank għaliex il-bank qabel kien qiegħed baxx ħafna, u allura setgħu jattiraw aktar investiment.

Dan wassal għal żieda kbira fit-tunnellaġġ tar-reġistru Malti.

Fil-fatt l- ewwel vapur li ġie reġistrat kien fl-1978.

Però sa l-1987 kellna diġà kważi 3 miljun tunnellaġġ fir-reġistru tal-merchant shipping Malti.

Jiġifieri kien beda ġej ix-xogħol b'mod regolari.

Wieħed jinnota wkoll li dak iż-żmien kellna konslu li għal xi raġuni jew oħra ma baqax konslu hemmhekk.

Mhux se nsemmi għaliex, mhux affari tiegħi, però hemm min jgħid li kien hemm xi irregolaritajiet ukoll.

Jien mhux qed ngħid fuq il-konslu preċedenti, imma fuq il-konslu ta' qabel.

Għal xi raġuni jew oħra dan il-konslu kien tneħħa u tqiegħed konslu ieħor.

Dan il- konslu l-ġdid - għax wieħed irid japprezza meta daħal dan il-konslu l-ġdid - daħal meta diġà kellek moviment fejn vapuri ġejjin mill-Greċja qed jiġu reġistrati Malta, diġà kellek bidu ta' splużjoni fix-xogħol tar- reġistrazzjoni f'Malta u diġà kellek l-emendi leġislattivi rikjesti.

Però dan il-konslu l-ġdid irnexxielu jimpressjona ħafna lill-awtoritajiet, impressjona lilkom, impressjona lill-gvernijiet li x-xogħol li ġej mill- Greċja - u biex taħdem f'dan is-settur ix-xogħol irid jiġi mill-Greċja - qed jiġi għaliex qed jieħu ħsieb kollox hu.

Insejna li x-xogħol kien diġà ġej u kien se jisplodi minħabba l-emendi li saru.

Però dan il-konslu rnexxielu jgħid li kollox kien qed isir bis-saħħa tiegħu, u allura kkapparra l-influwenza kollha hemmhekk u qisu ġab lill- gvern Malti u l-awtoritajiet t'hawnhekk sottomessi għalih.

Qisu qed jagħmlilna l-ikbar pjaċir u qisna aħna inkompetenti li mmexxu mingħajr dan il-konslu, peress li x-xogħol ġej kollu mill-Greċja.

Spiċċajna totalment dipendenti fuqu.

Dan huwa l-image li qed jirnexxilu jpinġi b'detriment għal ħafna.

Irrid ngħid ukoll li tant għandu influwenza dan li f'daqqa waħda l-mara tiegħu saret konslu, konslu onorarju għal Ateni.

Hemm min jgħid, ma nafx, qed nistaqsi jien.

Hemm min jgħid li issa z-ziju tiegħu sar ukoll il-konslu onorarju għal Malta f'Thessaloniki, allura wieħed jara li l-familja ta' dan il-konslu ħadet f'idejha ċertu influwenza.

Issa ħalli ngħid x'inhi l-kritika tiegħi.

Dan il-konslu beda jintroduċi charges żejda li m'humiex awtorizzati mill- awtorità u lanqas mill-ministru.

Għandi d-dokumenti u l-irċevuti u jekk xi ħadd jistaqsini jien lest biex nesebixxhom.

Dawn huma charges esaġerati biex inti tawtentika ċerti dokumenti bħal provisional certificates, extension, certificate of registration, renewals ...

MR SPEAKER: Ippermettili, Onor. Herrera.

Il-Ministru, on a point of order.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Ma rridx ninterrompi lill-Onor.

Herrera, però ladarba qed jikkwota minn dokumenti nitlob li, kif jitolbu r-regolamenti tal-Kamra, dawn iqegħedhom fuq il-Mejda tal-Kamra għaliex ovvjament qed jagħmel allegazzjonijiet li nkun irrid ninvestigahom ukoll.

MR SPEAKER: L-Onor.

Herrera.

ONOR.

JOSE' HERRERA: Mela nitlob il-permess biex inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra dokument imħejji minni fuq informazzjoni mogħtija lili, b'dettallji approssimattivi, għalkemm inkun f'pożizzjoni li nagħtihom aktar fid-dettall.

MR SPEAKER: Hawn permess?

(Onor.Membri: Iva)

Il-permess ingħata

ONOR.

JOSE' HERRERA: Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' rċevuta maħruġa mill-konsolat ġenerali fil-Greċja għas- somma ta' 8000 drachmas; u

Estimi tad-dħul annwali tal-konsolat ġenerali fil-Greċja, maħduma mill- Onor Jose' Herrera.

Din hija riċerka tiegħi li turi dawn it-tip ta' dokument, l-estimi tiegħi ta' kemm ġew ċertifikati dokumenti, il-persentaġġ ta' kemm jiġi xogħol mill- Greċja li huwa 65% to 70% u l-ammont.

Qed nesebixxi wkoll irċevuta li turi li fuq certification of authenticity jiċċarġja 8,000 drachmas u hemm oħrajn ta' 12,000 drachmas, li jiġu bejn Lm11 u Lm14, u f'Malta tqum biss Lm1.50 jew Lm2.

Minn dawn id-dokumenti li se nesebixxi jirriżulta li dawn id- drittijiet kollha jammontaw, bejn wieħed u ieħor, għal Lm113,000 fis-sena qligħ biex inti tawtentika dawn id-dokumenti.

Mela għandna konslu li qala' kważi Lm120,000 u minn dawn il-Lm120,000 Malta ma ħaditx one penny, huwa kollu qligħ għal din il-persuna.

Apparti dawn il-Lm120,000 qlig, hemm ukoll is-servizzi anċillari li jagħti.

Ikolli okkażjonijiet oħra nsemmi wkoll ċertu qligħ ieħor li jagħmel, ċerti affiljazzjoni li jista' jkun li għandu ma' ċerti ditti tax-shipping hawn Malta wkoll.

Ma rridx insemmi ismijiet, pero' meta jiġi l-mument jien inkun nista' nsemmi anke l- ismijiet.

Din il-kritika qed issir għaliex mhux sew li wara li pajjiżna ħadem bil- għaqal, iż-żewġ naħat ħadmu bil-għaqal, u l-iktar li ħadmu kienu l- intraprendituri Maltin fis-sebgħinijiet u fit-tmeninijiet biex bnew mix- xejn reġistru merkantili, u issa spiċċaw dipendenti, qishom poodles f'idejn persuna waħda li meta ra li l-affarijiet ġejjin tajjeb, ikkapparra kollox hu, spiċċa qisu l-missier etern u kulħadd jiddependi fuqu!

U jekk ma tkunx fil-good books tiegħu inti titlef ix-xogħol!

Il-progress li sar, sar grazzi għal min jamministra dan ix-xogħol f'Malta u għal ħadd iżjed.

Din hija l-kritika li jien xtaqt nagħmel fuq il-kwestjoni tal-konsli.

Ikolli okkażjoni li nsemmi irregolaritajiet oħrajn ukoll, imma għalissa forsi ngħidhom b'mod konfidenzjali lill-ministru konċernat.

Xtaqt nikkonkludi billi ngħid li wasal iż-żmien ukoll li jkollna twaqqif ta' damage limitation committee li jaħdem id f'id ma' international crisis committee, jiġifieri jkollna żewġ kumitati - għax biżżejjed inċident wieħed biex ikkissirlek is-suq kollu - biex jekk jerġa' jinqala' dak li nqala' fil- każ ta' l-Erika, minflok ma jirrispondi l-gvern u nirrispondu aħna u tirrispondu intom, ikun hemm dawn il-kumitati speċi li jaħdmu b'mod kważi awtonomu li jirrispondu huma.

Dawn ikunu damage limitation committee kif għandek barra minn Malta u international crisis management committee.

Issa li għandna anke ambaxxata fil-Greċja - m'għandniex biss il-konsli, imma għandna wkoll ambaxxatur li qed iqumilna flus daqskemm il-konsolat qed jaqla' flus - u meta wieħed jara li s-suq tagħna jiddependi kollu kemm hu mill-Greċja, huwa importanti li fi ħdan l-istess ambaxxata jkollna persuna jew persuni professjonali biex jieħdu ħsieb dan ix-xogħol ta' reġistrazzjoni ta' vapuri taħt il-bandiera tagħna fil-Greċja.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Joe Debono Grech.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Illum aħna qegħdin niddiskutu l-awtorità marittima li ma tantx nieħu pjaċir nikkritikaha u mmaqdarha għaliex din hija xi ħaġa li teffettwa l-image ta' pajjiżna barra minn Malta.

Il- kritika li għamel l-Onor.

Herrera ma kenitx distruttiva imma kostruttiva biex dak li għandna tajjeb inkomplu ntejbuh u dak li hemm bżonn nirranġaw, nirranġawh.

Jien ma nemminx li kollox tajjeb għax kieku kollox tajjeb inkunu lħaqna ta' wara Alla u Dak biss jagħmel kollox tajjeb.

Jien jiddispjaċini li fuq il-kwestjoni ta' l-Erika, il-maġġoranza tal- media Maltija kissritna.

Kien hemm ċerta media li ħarġet tgħajjar lill- Oppożizzjoni li jmissha tistħi fuq l-inċident li kien hemm ta' l-Erika.

Aħna ħriġna nappoġġjaw lill-gvern u għedna li l-kritika tal-media kienet qed tagħti image ħażin lil pajjiżna.

Meta qrajt din il-kritika tqażżist għax anke kieku l-gvern Malti, li f'din il-kwestjoni huwa l-poplu Malti, kellu tort, qatt ma kont nippretendi li ċerta media Maltija toħroġ kontra l- gvern.

Anke meta ħriġna l-istqarrijiet b'appoġġ lill-gvern, fejn għedna li dak li ġara ma kellux tort il-gvern Malti, ma kellhiex tort l-awtorità marittima, aħna qatt ma ppretendejna li l-media kienet se toħroġ għalina hekk!

Dak iż-żmien jien u l-Onor.

Francis Agius, li qegħdin fuq il-kumitat tal- fishing, konna għadna ġejjin minn Franza, u dawn kienu ħaduna f'ċentru li qalu li huma u l-Kanadiżi biss għandhom bħalu.

Dawn qalulna li permezz ta' dan iċ-ċentru jekk jiġri xi ħaġa bħalma ġara, f'nofs siegħa jirrimedjaw kollox.

Kienu wrewna film dwar dan iċ-ċentru u qalulna li jekk il-pajjiżi tal-Mediterran jiġu bżonnu huma lesti li jgħinu għax dan qiegħed għall- Ewropa.

Imbagħad ħmistax wara, meta ġara l-każ ta' l-Erika, dawn ma kellhom xejn ippreparat.

Bil-kemm kemm ma ridux jitfgħu kollox fuq il- gvern Malti.

Din qed ngħidha għaliex mhux sewwa jeħel il-gvern Malti u jeħel il-poplu Malti b'affarijiet li ma kellux x'jaqsam magħhom Baqgħu jgħidu li se jġibuha fil-kunsill tal-Ewropa.

U meta ġie d-dibattitu fuq il- kwestjoni ta' l-Erika jien u l-Onor.

John Vella għednielhom ċar u tond li jekk Malta se tiġi kkritikata, aħna se noħorġulhom il-fatti u nuru li l- affarijiet ma sarux sew mhux min-naħa tal-gvern Malti jew min-naħa ta' l- awtorità marittima.

Il-gvern Malti għandu s-serjetà, għandu l-inspectorates, saru l-affarijet kif kellhom isiru, u ma kienx tort tagħna, imma dawn ma fdawx lilna u riedu jagħmlu l-affarijet huma.

Iżda l-gazzetti xorta ħarġu kontra tagħna li sar hekk.

Ħarġu kontra tagħna l-għaliex l-oppożizzjoni, dak iż-żmien, qablet mal-gvern li ma kellu xejn x'jaqsam f'din it-traġedja.

Meta fl-aħħar laqgħa urewna films fuq l-Erika qatt ma ssemma li Malta kellha xi tort.

Kulma qalu kien li kien vapur rreġistrat Malta, imma wara li spjegajnielhom ċar u tond li aħna m'għamilniex it-testijiet ma ssemmietx iżjed Malta.

Dakinhar, meta rajna l-film, aħna ħsibna li se jgħidu kif irranġaw l- affarijiet, għax hekk jagħmlu pajjiżi oħra, imma kulma sar kienet saret propaganda li jekk jinqala' każ bħal dan, huma għandhom il-faċilitajiet li jirrimedjaw.

Wara li ħadna dik it-tkaxkira u dak it-tgħajjir kollu mill-gazzetti Maltin fuq il-każ ta' l-Erika, kont nippretendi li jagħmlu l-istess fuq il- każ tal-vapur Taljan li kien qed iġorr il-merkanzijagħ wara li kien diġà miżmum l-Olanda.

Dan kienu krewh il-Ġermaniżi u ġralu l-istess, tfarrak.

Imma ma rajna xejn ħlief xi erba' artikli fuq il-gazzetti Maltin.

Ma qalux li l-istess ditta li kienet iċċertifikat lill-Erika iċċertifikatu li tajjeb, wara li dan kien ġie miżmum l-Olanda u ma ħallewhx joħroġ għax ma kienx tajjeb.

Din kellna naqrawha fuq gazzetti barranin għax fuq il- gazzetti Maltin ma ġabux li dawn huma l-istess nies li reġgħu għamlu l- istess vroma!'

Mhux talli hekk, talli l-media Taljana wriet lill-kaptan jiskuża ruħu u l-Ġermaniżi u kulħadd appoġġjahom.

Imma meta nqala' l- inċident ta' l-Erika l-gazzetti Maltin, flok ħarġu jappoġġjaw lill-awtorità marittima Maltija, ħarġu kontra tagħha.

Dan mhux sewwa għax, kif qal il- Ministru Ċensu Galea, din xi ħaġa li tagħmlilna ħafna ħsara!

Jiena nemmen li l-awtorità marittima tagħna hija serja u rnexxielha tiżviluppa ħafna u kabbret diversi oqsma.

Mhuxqed ngħid li ma jsirux żbalji, għaliex kulħadd uman.

Imma meta jiġri każ bħal dan, missha tistħi l-media Maltija toħroġ tattakka lill-awtorità meta taf li Allaħares ħadna t- tort il-għaliex dan kien jiswielu l-miljuni tal-liri lill-pajjiż!

Fuq din il-kwestjoni se nagħlaq hawn, imma jiena tkellimt għax ħassejtni ddispjaċut.

Kont nippretendi li meta tinqala' problema li teffettwa lill- pajjiż, il-poplu Malti għandu jkun magħqud u l-media jmissha ħarġet tfaħħar lill-awtorità marittima u tgħid li l-poplu Malti rnexxielu jkabbarha, u mhux tmaqdarha għax l-oppożizzjoni fl-istqarrijiet tagħha qalet li l-poplu Malti ma kellux tort f'dan l-inċident.

Wara kollox il-flus la kien se jeħilhom il-Partit Nazzjonalista fil-gvern u lanqas il-Partit Laburista fl- oppożizzjoni.

Dawn kien se jeħilhom il-poplu Malti kollu u kieku weħilhom il-poplu Malti konna niftaqru.

Dawn huma affarijiet li ma naqbilx magħhom jien.

Waħda mill-affarijiet li semma l-ministru li nkwetatni daqsxejn hija l- kwestjoni tat-tibdiliet li se jsiru f'ċerti prattiċi ta' xogħol fix-xatt.

Jiena naqbel ħafna li jsiru ċertu t-tibdil.

Imma jien għamilt tliet mistoqsijiet parlamentari fejn tlabt lill-ministru jgħidli meta se jinbidlu l-affarijiet fix-xatt u x'se jiġri minnhom il-ħaddiema tax-xatt u bqajt bla risposta.

Fl-aħħar joint committee li kien hemm ġo Brussels, il-gvern aċċetta li nagħmlu t-tibdiliet li se jsiru fuq affarijiet marittimi min- naħa tal-Ewropa.

Jiġifieri ejja nagħmluha ċara u għidulna ċar u tond jekk il-ħaddiema tax-xatt humiex se jitilfu xogħolhom u d-dritt li x-xogħol tax- xatt jintiret mill-iben wara li jispiċċa l-missier.

Mhux se mmorru 'l quddiem, se mmorru lura!

Mr Speaker, nixtieq nistaqsi x'se jiġri issa.

Ġejja s-sistema l-antika, li jikkmanda l-aġent u l-foreman?

Jiena kont naħdem ix-xatt u naf x'kien isir.

Min jaqra l-istorja tal-ħaddiema tax-xatt jara li dawn batew ħafna biex waslu fejn waslu u ħadu li ħadu llum.

Din qed nagħmilha ċara għax hemm ħafna ħaddiema tax-xatt li għadhom żgħar, li għandhom għajnejhom mgħottijin minħabba l-politika li jħaddnu.

Dawn ma jafux kemm batew missirijiethom u n-nanniet tagħhom biex qed igawdu dak li għandhom illum.

Dawn se jispiċċalhom kollox?

Ejja nkunu ċari u ngħidulhom li l-għada li nidħlu fl-Ewropa jispiċċa d-dritt li wieħed jiret l-impjieg tax-xatt ta' missieru għax fl-Ewropa dan ma jeżistix.

Hawn min jargumenta għax dawn il-ħaddiema lil jirtu l-impjieg ta' missierhom għandhom dritt aktar min ħaddieħor għal dak ix-xogħol.

Dak kien dritt li tahulhom il-gvern Laburista, dritt li rebħuh wara ħafna tbatija.

Jekk it-tibdil li se jsir ifisser li aħna se nerġgħu mmorru għas-sistema li jiġi l-aġent tal-vapur u l-foreman tiegħu jagħżel min jaħdem fuq ix-xatt, dak mhux progress se jkun imma rigress.

Dan ifisser li l-burdnara li għandhom il-liċenzja, kull min għandu x'jaqsam max-xatt se jispiċċa at the mercy ta' l-aġent u nerġgħu niġu għas-sistema li kellna qabel l-1947, l- 1949 u l-1950?

Hekk konna naħdmu x-xatt dak iż-żmien.

Min qegħed jagħti l- pariri li dan għandu jsir, ma jifhimx fix-xogħol tax-xatt.

Ma jafx kemm batew il-ħaddiema tax-xatt biex waslu fejn waslu.

Kienu gvernijiet Laburisti konsekuttivi li taw lill-ħaddiema tax-xatt id- drittijiet li jgawdu llum.

Imma llum qed ngħidu lill-ħaddiema tax-xatt li jridu jkunu jafu jsuqu l-crane u jridu jkunu jafu jsuqu l-forklifter.

Għaliex?

Għax in-National Cargo kissirnieha u qtilna x-xatt għal tapposta!

Ix-xatt qtilnieh meta sar agreement li l-vapuri li jkollhom il-merkanzija għal Malta riedu jħottu x-xatt, imbagħad bdejna bl-iskużi li dawn huma vapuri kbar u ma joqogħdux ix-xatt!

U kellhom isiru l-cranes u baqgħu ma sarux.

Tort ta' min ma sarux?

Tort tal-ħaddiema tax-xatt ma sarux?

Meta kont ministru kien hemm wieħed li qalli li dawn huma vapuri kbar ħafna biex jidħlu x-xatt.

Possibbli hemm ikbar mill-aircraft carriers li qed jidħlu llum?

Kien hemm ieħor qalli li vapur kbir tal-merkanzija ma jpixkax fil-Port il-Kbir.

Pixka l-Ark Royal, ma jpixkax vapur tal- merkanzija u vapur tal-containers?

Għaliex?

Għax kien hemm l-interess li noqtlu x-xatt, u lill-ħaddiema tax-xatt qed nagħmluhielhom impossibbli li jaħdmu fil-freeport .

Qed jipprovaw jidħqu bihom għax il-gvern Laburista ta' bejn l-1947 u l-1955 għamel liġi biex jipproteġi lin-nies tax-xatt - u hawn ngħid lill-ħaddiema tax-xatt biex joqogħdu attenti – fis-sens li n- nies tax-xatt jistgħu jaħdmu fil-portijiet tad-dawra ta' Malta, inkluż il- freeport .

Wara li neħħejnielhom id-dritt li x-xogħol tax-xatt jintiret, imbagħad taparsi tajniehom wieħed minn kull għaxra u għednielhom li fil-freeport se ndaħħlu n-nies.

Daħħalna n-nies il-freeport imma l-ħaddiem tax-xatt inqala' barra, u issa qed jgħidulu li biex jaħdem hemmhekk, irid ikun jaf isuq il-crane u anke l-forklifter.

Mhux veru għax ħafna mix-xogħol kien jagħmlu ħaddieħor.

Qed ngħidulhom hekk biex il-ħaddiema tax-xatt jgħidu ''le'', u nkeċċuhom.

Mhux veru li l-ħaddiema tax-xatt - u min jaħdem ix- xatt jifhem – jaħdmu bil-ħin, jidħlu fis-7.00 a.m. u joħorġu fil-5.00 p.m. Min qalha din?

Mela jekk jidħol vapur x-xatt fis-6.00 ta' filgħodu se tgħidlu: ''Issa inti se tibda tħott fis-7.00 a.m."?

Ma kenux hekk.

Neħħejnielhom kollox lill-ħaddiema tax-xatt bl-iskuża ta' dawn l-affarijiet u ma tajniehom xejn.

Jiġifieri biex immorru 'l quddiem issa se neħħulu l- paga garantita lill-ħaddiem tax-xatt, li kien tahielu gvern Laburista?

Dawn l-affarijiet qed ngħiduhomlhom lill-ħaddiema tax-xatt?

Mr Speaker, nixtieq nistaqsi wkoll x'se jiġri mill-flus tal-ħaddiema tax- xatt li hemm imġemmgħin.

Meta kont ministru jien sibt l-oppożizzjoni kollha biex tajthom id-dritt li ta' kull sena li jkunu ilhom jaħdmu x-xatt jieħdu Lm250, għax bdew jgħidulhom li dawk il-flus mhux tagħhom!

Iva, dawk tagħhom!

Jiena kont naħdem ix-xatt meta saret din.

Dawn kienu għamlu sistema li biha l-aġenti tal-vapuri u n-nies tax-xatt iħallsu skond il-port work scheme.

Imbagħad din il-port work scheme spiċċat u għedna li din tiġi taħt l-awtorità.

Dak kien żball u kieku bqajna fil-gvern aħna, kont se nneħħiha din għax ma naqbilx magħha.

Il-ħaddiema tax-xatt kellhom is-sistema tax-xogħol tagħhom u kienu jmexxu sew u mhux fair noqogħdu nwaħħlu fihom dwar ċerti affarijiet li ġraw.

Kien ikun hemm ftehim bejn in-nies tax-xatt u l-aġent dwar kif jaħdmu u kif jitħallsu għax il-vapur jaqbillu li jitlaq sagħtejn, tliet siegħat qabel u mhux veru li kienu jogħlew it-tariffi minħabba l-mod kif jaħdmu l-ħaddiema tax-xatt.

Jien niftakar meta fl-1971, fi żmien Bertu Hyzler, Alla jaħfirlu, ix-xatt ġie f'idejn il-ħaddiem, l-aġenti kienu qalulu li biex ikunu jistgħu jmexxu x-xatt ried iżidhom żewġ xelini-it tunnellata, jiġifieri ten cents.

U Hyzler kien qalilhom le.

Mhux il-ħaddiema talbuha ten cents, imma talbuha l-aġenti.

Riedu jżidu ten cents-it tunnellata u qalilhom le.

Kien twaqqaf bord biex imexxi x-xatt u kien miexi tajjeb.

Issa jekk inti trid tagħmlilhom oppożizzjoni lin-nies tax-xatt, tagħmilhielhom!

Il-benefiċċji soċjali kollha u pensjonijiet li għandhom in-nies li jaħdmu mal-gvern u fil- fabbriki saru bis-saħħa kemm tan-nies tad-dockyard u kemm tan-nies tax-xatt li dak iż-żmien kienu organizzati f'unions.

Il-ħaddiema tal-fabbriki ma kenux organizzati f'unions, u n-nies tax-xatt kienu jieqfu b'solidarjetà mal-ħaddiema biex illum kull impjegat għandu l-leave, għandu s-sick leave, u għandu paga diċenti.

L-impjegati kollha għandhom ikunu rikonoxxenti lejn il-ħaddiema tax-xatt.

L-ebda tabib u avukat mill-università ma ġie jiġġieled biex il-ħaddiem illum għandu l-pensjonijiet.

Il-ħaddiema tax- xatt u l-ħaddiema tad-dockyard, permezz tal-GWU iġġieldu biex llum il- ħaddiem qed igawdi dawn il-benefiċċji soċjali.

Allura issa biex immorru 'l quddiem, kif qal il-ministru - għax hawnhekk inkwetani – se jispiċċaw il-ħaddiema kollha?

Jien ma jimpurtanix x'għamel Brussels.

Jiġifieri issa se niġu bħal Brussels, li x-xatt u l-mollijiet tagħna jitmexxew mill-aġenti?

Għax hemmhekk l-aġenti jmexxu, mhux il-gvern u huma jiddeċiedu.

B'dan il-mod se mmorru 'l quddiem?

Se nerġgħu mmorru għal kif konna qabel l-1947, meta l-ħaddiem tax-xatt kien jiddependi mill- foreman?

Dak iż-żmien min jaħdem ix-xatt ried jagħti lill-foreman tiġieġa fil-Milied, iħallas sold tad-duluri, sold tal-kelb u sold ta' l-inċirata?

Dawn huma l-affarijiet li rridu naraw?

Jien iddispjaċieni wkoll nisma' lill-ministru jgħid li llum qed naraw ix- xogħol isir fiċ-Ċirkewwa.

Veru li llum qed naraw ix-xogħol miexi fiċ- Ċirkewwa, imma lili ma tistax tagħtini tort għax jien naf it-tbatija li batejt - u inti taf x'jiġifieri – biex f'sena u tmien xhur nipprova nġib il- permessi.

L-ewwelnett ridt nerġa' nipprova nġib il-Gozo Channel Co. vijabbli, għalkemm din ma kenitx taqa' taħti.

Il-Gozo Channel kellha b'Lm1.75 miljun dejn dak iż-żmien.

Lanqas il-kontribuzzjonijiet tan- national insurance tal-ħaddiema tagħha ma kienu mħallsin.

Anke l-arloġġ tad-diesel kien ħażin u ħadd ma jaf x'inhu jimla u jieħu l-vapur.

Ridt nara minn fejn il-gvern se jġib il-Lm50 miljun biex nibnu tliet vapuri ġodda.

Il-kumpannija kienet qed titlef Lm1000 kuljum mis-servizz tal- catamaran li llum waqqfuh.

Apparti dan kollu, in-nies tiegħek jistgħu jgħidulek kemm kont nagħmel laqgħat u kważi kuljum bil-ġlied biex forsi l-planning authority toħroġilna l-permess biex jibda x-xogħol fuq il-moll taċ-Ċirkewwa.

Inti daqsi domt għax ilek sentejn biex iġġib il-permess mingħand il-planning authority.

Lili qalgħetli l-kwestjoni li hemmhekk jgħix speċi ta' dud li ma ssibu mkien iktar, allura ma ridetx toħroġ il-permess biex isir dan il-proġett.

Issa lilek ma nafx x'intopp qalgħetlek.

Staqsi lill-perit involut fil- proġett kemm ħabbtuna dawk li jmorru jgħoddsu hemmhekk il-għaliex se nkissru l-area fejn imorru jogħdsu!

Kemm kelli niġġieled biex forsi jibda x-xogħol!

Meta ħarġu t-tenders għal dak il-proġett, ingħata x-xogħol lill- kuntrattur li tefa' l-irħas offerta, imma wara ġie jgħidli li ma kellux l- apparat u r-riżorsi biex ikompli l-proġett sa l-aħħar.

Għaldaqstant żammejtlu l-garanzija.

Ma nafx jekk lilkom tellagħkomx il-qorti għaliex lili kien tellagħni l-qorti għaliex ried il-garanzija.

Jekk huwa ma wasalx!

Issa inti xortik tajba għax m'għamillekx maltemp, imma lili għamilli l-maltemp.

Imma hemmhekk jien ħdimt ħafna biex jibda l-proġett.

Mela tiġi tgħidli li kollox kien baqa' fuq biċċa karta!

Anzi int perit, Onor. Ċensu Galea, u taf li ħadd ma jista' jmur jibni mingħajr ma jagħmel il-pjanta.

Mhux bilfors iridu juruni l-pjanta.

Jien rajt il-pjanta u approvajtha u llum se intom qed timxu fuq l-istess pjanta.

Forsi hemm varjazzjoni żgħira imma l-istess xogħol se tagħmlu.

X'ippretendejt f'sena u tmien xhur?

Kieku f'sena u tmien xhur jien għamilt dak kollu kien ikun miraklu!

Però f'sena u tmien xhur il-kumpanniji li blajt jien ħallejthom kollha b'saħħithom, taf!

Issa meta niġu għall-estimi ta' l-awtorità tat-trasport ngħidlek kemm ħallejthom b'saħħithom il-kumpanniji li sibt kważi falluti, u mhux tiġi tgħidli li kollox baqa' fuq il-karti!

Mhux kollox fuq il-karti jibda, meta jsiru l-pjanti!

Jekk tmur tara dak il-monument kbir ta' San Pietru fuq karta beda wkoll.

Anke dar fuq karta tibda għax l-ewwel pass huwa li ssir il-pjanta.

Jien jiddispjaċini meta nisimgħek tgħid dawn l-affarijiet għax taf kemm dan il-ministeru huwa skifuż.

Anzi, fost il-ħafna responsabbiltajiet diffiċli li għandu l-ministru, għallinqas hemm l-awtorità marittima fejn hemm nies li jien kont ħadt pjaċir naħdem magħhom.

Safejn naf jien qatt ma daħku bija u meta ġejna biex nagħmlu l-proġetti kemm taċ-Ċirkewwa u kemm ta' l-Imġarr, ħadmu miegħi fid-diffikultajiet li kellna u la kien tort tiegħi u lanqas ta' l-awtorità marittima li ma mxejniex iktar.

Imma l-planning authority qalgħet il- kwestjoni li jekk id-dud tar-ramel li hemm fiċ-Ċirkewwa se nħalltuh mad-dud ta' l-Għadira se jispiċċa u jiġi dudu wieħed.

Jiddispjaċini ma ġibthiex miegħi l-kopja ta' l-ittra li kienu bagħtuli, imma tista' tistaqsi lill- perit kenitx waħda mill-intoppi li kellna.

Imbagħad inqalgħet kwestjoni oħra ma' dawn li jmorru underwater fishing, li għamluli ħajti infern għax ma ridux li noħorġu l-moll li se tagħmel inti biex jorbtu l-vapuri miegħu.

U l-esperti kienu jgħiduli li jekk ma jsirx il-moll, il-vapur ma jorbotx.

Jien għandi d-dokumenti li juru dan kollu.

Jiddispjaċini li kien hemm min daħak bija għax illum qed jorbot il-vapur.

Kienu jgħiduli li m'għandniex għaġġla li jitlesta l-vapur għax qabel ma nlestu l-moll ma jkunx jista' jorbot.

Imma llum qed jorbot il-vapur!

U jien għamilt waħda kif naf nagħmel jien, u mort sibt lil dak l-espert li kien qalli li l-vapur ma jkunx jista' jorbot u għedtlu: ''Għaliex dħakt bija?

Imma mhux bija dħakt taf, dħakt bin-nies.''

Dan hu l-martirju li għaddejt minnu jien hemmhekk u qed insemmih għax iddispjaċieni meta qal li aħna ħallejna kollox fuq il-karti.

Issa niġu għall-yacht marina t'Għawdex.

X'sar minnha?

Daħket bina l- ministru t'Għawdex meta qalet li ma tistax issir!

Se tmeri lill-periti li ġibna - li huma kapaċi daqs ta' barra - li dik il-yacht marina kienu se jagħmluha?

Iva, konna se nagħmluha!

Kieku rnexxieli nagħmel kollox f'sena u tmien xhur kien ikun hawn il-Papa tall-llum jgħid: ''Isma' hemm Alla wieħed, imma dan ta' warajh!''

Il-gvern ma telax għal sena u tmien xhur, imma tela' għal ħames snin.

U kieku għamel il-ħames snin kieku dawn l- affarijiet saru għax fl-aħħar kont nibqa' għaddej minn fuq il-planning authority, jgħidu kemm jgħidu li jien salvaġġ!

Kieku smajt mill-planning authority lanqas Posta m'hemm.

Dawn huma nies irresponsabbli, jiġu jaqgħu u jqumu jekk il-pajjiż imurx 'il quddiem jew le.

Fejn jidħol il-qasam tal-berthing facilities qed nirraġunaw bħal meta jien ngħidlek tiġi tpoġġi l-karrozza tiegħek fil-garaxx tiegħi meta fil- garaxx tiegħi bilkemm toqgħod il-karrozza tiegħi, aħseb u ara kemm toqgħod tiegħek!

Qegħdin nirreklamaw il-berthing facilities meta m'għandniex available.

Jien mhux qed ngħid li d-direttorat tal-yachting m'huwiex tajjeb.

Dażgur li tajjeb, imma kemm se ndumu ngħidu li għandna l-berthing facilities meta ma żidnihomx.

Issa nixtieq nistaqsi x'ġara mis-sea passenger terminal.

Aħna kellna kważi kollox lest u konna ħriġna anke t-tenders.

X'sar minnu?

Issemmulix il-moll ta' Għawdex għax jaqbadni d-daħk meta nkun l-Imġarr, għax jien ġej u sejjer Għawdex.

Tidħku bin-nies, imma bija mhux se tidħku.

Ix-xogħol fl-Imġarr kien beda fi żmien Dr Borg Olivier, Alla jaħfirlu, għamlu erba' ġebliet u waqaf.

Meta tela' l-gvern Laburista tefa' n-nies il-ħabs għax kien hemm il-ħmieġ tas-SOCOMAR u ma kien sar xejn.

Imbagħad il-gvern Laburista beda x-xogħol u meta reġa' tela' l-gvern Nazzjonalista ta' l-1987 kien baqa' erba' ċnagen biex jitlesta l-moll.

Tlesta u waħħaltu tabella li x-xogħol fuq il-moll beda fl-1971 u spiċċa fl-1987.

Mhux veru għamlu gvern Nazzjonalista, imma kien il-gvern Laburista li għamlu.

Jekk niġu f'dan, kulma qed isir issa kollu gvern Laburista għamlu għax aħna bdejnieh.

Dan bħal meta ġiet ir-Reġina u poġġejtu l-ewwel ġebla ta' l-isptar f'Għawdex u għamiltu ħafna festi u ċerimonji, imma kieku ma kienx gvern laburista lanqas sar l-isptar t'Għawdex!

Kieku ma kienx għall-gvern Laburista f'Għawdex la hemm housing estates, la hemm fabbrika tal-ħalib u lanqas vapuri m'hemm.

Issa għamilna l-vapur u diġà qed jagħtina l-inkwiet l-vapur il-kbir.

Hija ħaġa tad-daħk li tara riklami fuq il-gazzetti li jgħidulek biex tmur Għawdex bil-vapuri tal-Gozo Channel!

Biex trid tmur Għawdex?

Bil-għawm jew timxi fuq l-ilma?

Għalfejn qed nagħmluhom dawn ir-riklami?

Il-bieraħ il-Viċi Prim Ministru qal li rridu nagħmlu saqajna fl-art u ngħidu jekk il-partit Laburista huwiex favur il-privatizzazzjoni.

Biex jifhmuna n-nies ngħidulhom li l-privatisation tfisser li l-entitajiet tal- gvern li jagħmlu profitt nagħtuhom lill-erba' bażużli.

Veru li l-ħaddiem jista' jidħol shareholder, imma l-ħaddiem m'għandux mezzi finanzjarji biex ikollu shares daqs Ċikku u daqs Peppu.

Forsi jkollu b'Lm500 shares.

Le, ma naqblux li nagħtuhom lill-privat.

Qed nagħmilha ċara li l-gvern Laburista ma jaqbilx ma' privatisation totali.

Onor. Gonzi, fil-programm elettorali l-partit Laburista qal li l-azjendi tal-gvern li jaqilgħu l-flus għandhom jiġu privatizzati 40% tagħhom.

L-azjendi li jaqilgħu il-flus kulħadd irid jidħol għalihom.

Għidilhom jidħlu għad-dockyard, għidilhom jidħlu għax-shipbuilding!

Ara llum kulħadd iridha l-Air Malta, imma dak iż- żmien ħadd ma riedha l-Air Malta.

Erbat ijiem oħra ngħidu li l-Gozo Channel se nipprivatizzawha, u kulħadd ikun iridha.

Mr Speaker, issa ħadd ma ġie jgħid li l-prezz tal-biljetti tal-vapur t'Għawdex m'humiex prezzijiet soċjali, minkejja li ħallejniehom kif kienu.

Mr Speaker, x'ġara mill-yacht marina tal-Birgu li issa tlifna erba' snin u mhux sentjen?

In-nies li kienu inkarigati mill-maritime authority kienu ħadmu man-nies li kien hemm u qalulhom x'irridu u ma rridux.

Hemmhekk hemm nies ta' l-affari tagħhom, kemm periti u kemm nies li huma tekniċi li jafu x'irridu.

X'ġara minnha?

Se nibdew il-bini fejn joqogħdu n-nies.

Dik yacht marina?

Yacht marina hija fejn jidħlu l-yachts.

Dawk li ħadu l- kuntratt kienu ġew għandi u jien mill-ewwel kont għedt li dawk ma jaslux.

Imma intom tajtuh il-kuntratt tal-yacht marina u bqajna fejn konna.

J'Alla ssir għax il-poplu jdaħħal il-flus minnha.

Dak iż-żmien konna ġibna l- ostakoli kollha minħabba dik il-biċċa tax-xatt li ngħatat bħala parti mill- proġett b'ċens għal 99 sena, għax kienu qalu li ħadd ma jista' jmur jgħum jew jistad u lanqas jagħmel barbecues.

Imma kien hemm min kellu interess li jkisser kollox, u llum kissirnieh u m'għandna xejn.

Mhux wara sentejn, imma wara erba' snin għax konna bdejna aħna.

Jien kont nisma' li l- passenger sea terminal lest u ħafna postijiet kienu lesti, allura kont nippretendi li wara li titilgħu fil-gvern jibdew dawn l-affarijiet.

Jekk kollox kien lest għalfejn qgħadtu tistennew biex tibdew?

Imma mhux imbagħad taparsi għamilthom int!

Issa x'se jiġri jekk nidħlu fl-Unjoni Ewropea?

L-awtorità marittima trid timxi skond kif tgħid hi?

Jiġifieri fix-shipping se niġu kmandati mill- Ingliżi u mill-Franċiżi għax qed jgħiru għal Malta peress li għandha dak it-tunnellaġġ reġistrat taħt il-bandiera tagħha?

Din biċċa ħobż tagħna, bnejnieha mix-xejn, mingħajr l-għajnuna ta' l-Ewropa għax din inbniet min- nies li hemm illum u li kien hemm qabel fl-awtorità marittima, bix-xogħol u bl-għaraq tagħhom.

Dan ix-xogħol se narmuh kollu u nagħmlu li jgħidulna huma?

Aħna se niġu nagħmlu parti mill-awtorità marittima Ewropea?

L-aħħar darba li kont Strasbourg, jien kont qajjimt dan il-punt u dawn għamluhielna ċara li hemm leġislazzjonijiet dwar ir-reġistrazzjoni tal-vapuri li se jwasslu biex 'il quddiem jiġi kollox taħt Brussels.

Tiġix tgħidli li din forsi ssir għaxar snin oħra għax għaxar snin x'inhuma f'ħajja ta' nazzjon?

Ix-xogħol li qed jagħmlu dawn in-nies u l-qligħ li qed iġibu lejn Malta se narmuh?

Ejja nitkellmuha ċar u tond.

X'se jiġri mix-shipping register?

Naf li l-ministru se jgħid li kollox se jibqa' kif inhu.

Kollox hekk ngħidu anke fuq il-qasam tal-biedja smajna li kollox se jibqa' kif inhu, però biddlu kollox.

Anke fuq il-kwestjoni tal-kaċċa qalulna li kollox se jibqa' kif inhu, imma kif jista' jibqa' kollox kif inhu?

Jekk inti dieħel membru fi club trid timxi mar-regoli tiegħu.

Ma tistax tgħid li ma taqbilx ma' ċerti affarijiet għax ikeċċuk 'il barra.

Ma nidħkux bina nfusna, jekk deħlin fil-club Ewropew irridu noqogħdu għal dawn ir-regoli.

X'se jiġri mill-ħaddiema li jaħdmu mal-Gozo Channel?

Dawn se jkollhom bżonn bilfors iċ-ċertifikati ta' kaptani u baħrin li tesiġi l-Ewropa, għax f'dak il-każ ħafna minnhom se jitilfu l-job.

J'Alla mhux hekk.

Jien mhux qed nitkellem sempliċement biex nikkritika, imma rrid inkun naf x'se jiġri minn dawn in-nies, bħalma rrid inkun naf x'se jiġri mill-ħaddiema tax-xatt u l- ħaddiema li għandhom x'jaqsmu ma' dan id-direttorat.

Fatt ieħor li jiddispjaċini nsemmi huwa l-fatt li meta kien hawn aircraft carrier Amerikana l-baħrin Amerikani bdew ifittxu fuq il-karozzi ta' l- impjegati ta' l-awtorità marittima qabel iħalluhom jgħaddu mix-xatt.

Jiddispjaċini li wasalna fl-estremità li l-pulizija u l-uffiċjali tad-dwana tagħna ġew obsolete u jikkmandani biċċa baħri Amerikan.

Dak kien jikkmandani qabel ma Malta saret ħielsa, qabel ma Malta saret indipendenti, imma mhux illum jiġi jfittixli biex nitla'.

X'jiġifieri biċċa baħri Amerikan jgħid lill-impjegati ta' l-awtorità fejn jipparkjaw il-karozza?

Fiex wasalna?

Biċċa baħri Amerikan jgħidli biex ma nidħolx fuq il-moll għax hawn aircraft carrier?

Fiex wasalna?

X'passi ħa l-ministru għall- affarijiet barranin u l-ministru ta' l-intern?

X'ġara fuqhom dawn?

Dan sewwa?

Dan rajtu b'għajnejja jien stess waqt li kont ma' żewġ Ingliżi u stħajt!

Min qallu biex jiġi Malta dan?

Aħjar jiġi biċċa vapur tat-turisti!

U waħda mill-affarijiet li qed tinkwetahom lill-cruise liners hija l-fatt li jaraw dawk il-biċċiet tal-gwerra hawnhekk!

Ma noqogħdux ngħidu għaliex kien hawn ħafna inkwiet fil-Mediterran.

Allura jistgħu ma jiġu qatt it- turisti għax minn dejjem kien hawn l-inkwiet fil-Mediterran!

L-inkwiet ilu mindu ġew il-Feniċi, daqqa fl-Eġittu, daqqa bejn il-Lhud u l-Palestinjani, u f'ħafna bnadi.

Se nisimgħu mill-Amerikani, dawn iridu jgħallmuna d- demokrazija lilna?

X'demokrazija!

Għadhom lanqas jafu jekk telax jew le l-president Amerikan!

Milosevic aħjar minnu għaliex tela' qabel.

Dawn se jikkmandawna?!

Jien nagħmel appell lill-ministru biex ma terġax tiġi xi biċċa frejgata oħra, biċċa imbarazz u jerġgħu jagħmlu hekk lill-Maltin għaliex wara l-1964 ma baqgħux imdorrijin hekk!

F'pajjiżna la se tikkmandana l-Amerika u lanqas l-Ewropa.

Veru m'għandniex is-saħħa li għandha l-Amerka u s-saħħa li għandna l-Ewropa, imma l-unur u l-affarijiet li għandna aħna ma jista' jmisshomlna ħadd.

Jien nissimpatizza ma' dawk in-nies li pprotestaw u ma daħlux fuq il-moll, u għamlu sewwa, għaliex aħna Maltin u m'hu se jikkmandana ħadd.

Mela jiġi biċċa baħri Amerikan ifittixli fil-karozza!

Min qallu jiġi hawn?

Din x'serjetà hi!

Ix-xatt huwa ta' l-awtorità marittima u dak li tgħid hi għandu jgħodd u l-ebda baħri Amerikan, Ingliż, Taljan jew Libjan li jiġi hawn ma jikkmandana.

Dawn l-affarijiet ma jagħmlux unur lill-poplu Malti.

Nerġa' nagħmel appell lill-ministru biex meta tiġi biċċa frejgata oħra, hi ta' min hi, ma jerġax jiġri dak li ġara.

Jekk iridu jiġu, jiġu u jekk ma jridux jiġu, ma jiġux.

Aħna hawnhekk m'għandniex dawn it-teatrini ta' sigurtà.

Aħna la għandna xi ngħidu ma' l-Amerikani, la għandna xi ngħidu mal-Libjani, m'għandna xi ngħidu ma' ħadd.

Dawn huma affarijiet li ma jagħmlux unur lill-poplu Mati, imma jġibuh, skużi, lagħqi.

U jien nissimpatizza u nappoġġa lil dawk in-nies li ma ħallewx dawn l-affarijiet isiru.

Hawnhekk issemma wkoll ir-rapport li għamlet il-kummissjoni Ewropea fuq Malta li fih qalulna x'għandna nagħmlu u ma nagħmlux biex niġu in line ma' dak li hemm fl-Unjoni Ewropea.

Aħna m'għandniex bżonn lill-Ewropa biex tgħidilna x'għandna nagħmlu.

L-awtorità marittima bnejnieha waħedna mingħajr l-għajnuna ta' ħadd, imbagħad se nħallu lill-Ewropa tgħidilna li n- nies tax-xatt iridu jispiċċaw kollha għax fl-Ewropa mhux aċċettat li ġox- xatt ikun hemm il-burdnara u l-port workers!

Issa, skond ir-Rapport Hyder, in-nies tax-xatt m'għandhomx dritt jaħdmu hemmhekk u l-awtorità marittima ta' Malta, bl-impjegati kollha li hemm illum, trid timxi skond kif tgħidilna l-Ewropa.

Dawn huma l-fatti.

Meta nsiefer jien dejjem nistaqsi fuq dawn l-affarijiet għaliex jinteressani x'se jiġri mill-ħaddiem tax-xatt u kulmin għandu x'jaqsam max- xatt.

Mhux imbilli jiġu mill-Ewropa jgħidulna x'irridu nnaqqsu u x'irridu nżidu, fi żmien ħamsa jew sitt snin dawn il-ħaddiema kollha jispiċċaw.

Min qed jagħti l-parir lill-ministru llum li mhux se jiġri hekk, qed jidħak bih.

Mhux veru.

Kollha jridu jispiċċaw dawn għax fl-Ewropa mkien m'hemm ħaddiema tal-port.

U jekk ma jeżistux fl-Ewropa, lanqas se jħalluhom jeżistu hawn.

Se jiġri bħalma ġara fil-kwestjoni tal-kaċċaturi, li wegħedniehom li jistgħu jagħmlu ċerti affarijiet u ma kien veru xejn.

Illum qed noqogħdu ngħidu lin-nies tax-xatt li mhux se jiġri hekk, imma hekk se jiġri.

Diġà bdejnielhom it-triq biex jispiċċaw għax imbagħad kollox jiġi mill-Ewropa.

Jien m'għandi xejn kontra l-Ewropa, imma aħna waqqafna l-awtorità marittima mingħajr l-għajnuna ta' l-Ewropa, b'nies esperti Maltin, bis- sagrifiċċji li għamlu l-ħaddiema kollha.

Jien nieħu pjaċir ngħid - u kullimkien għedtha - li l-maġġoranza tal-ħaddiema li hemm fl-awotirtà huma nies dedikati li bnew xi ħaġa li llum ferħanin biha.

Bis-saħħa ta' dawk il- ħaddiema ma waqajniex wiċċna l-art meta ġara l-inċident ta' l-Erika.

F'xejn ma waqqgħulna wiċċna l-art għax fl-aħħar irriżulta li n-nies tagħna kellhom raġun u mhux kif qalet Franza li hi ikbar minna u li għandha esperti iktar minna.

Mela aħna m'għandniex bżonn ta' l-Ewropa.

Tgħidli: Allura aħna se niġu iżolati?

Mhux hekk qed ngħid.

Imma ladarba aħna kapaċi nieqfu fuq saqajna, m'għandniex bżonn min jiġi joqgħod jagħtina pariri biex inkeċċu n-nies.

Fejn se jaħdmu dawn in-nies tax-xatt?

Għiduli fejn se jaħdmu l-ħaddiema kollha konnessi max-xatt, il-burdnara, il-cargo handlers, u l-oħrajn.

Dawn se jiġu f'idejn l-aġenti tax-shipping bħalma trid tiġi 'l quddiem l-Air Malta meta jibdew deħlin il-linji l-oħra u din tkun trid tikkompeti ma' l-oħrajn.

Diġà qed naraw x'inhu jiġri fuq il-Port Ħieles.

L-ewwel lestejna t-triq biex il-ħaddiem tax-xatt ġibnieh dahru mal-ħajt u ma jkollux il-possibilità li jmur jaħdem fil-freeport, u issa qed ngħidu li se nipprivatizzawh.

Imissek l-ewwel neħħejtlu x-xkiel kollu lill-ħaddiem għax jekk inti trid, taf iddaħħlu jaħdem hemm.

U għalhekk ngħid lill-ħaddiem biex joqgħod attent għax dan li tfisser il-privatizzazzjoni.

Diġà kellna l-eżempju tal- privatizzazzjoni ta' l-HSBC.

Kemm kien hemm wegħdi li se jibqa' kollox kif inhu, u kemm ixxejru karti li għandna l-ftehim?

Għalhekk il-partit Laburista qed jgħid li jaqbel mal-privatizzazzjoni, imma sa 40% ta' l-ishma u l-maġġoranza jibqgħu f'idejn il-gvern għax aħna rridu nipproteġu lill- ħaddiem Malti u mhux inkissruh!

Meta konna se nipprivatizzaw lill-MIA hekk konna se nagħmlu, 40% ta' l- ishma għall-privat u 60% jieħdu l-gvern.

U hekk irridu nagħmlu fi kwalunkwe ħaġa u qabel ma nipprivatizzaw l-entitajiet li jaqgħu taħt dan il- ministeru rridu nkunu żguri li l-ħaddiem se jiġi salvagwardat.

Mhux l- ewwel inkissru lil dawn il-korporazzjonijiet u ngħidu li m'aħniex qed naqilgħu flus għax fihom l-ispejjeż, biex imbagħad min ikun imexxihom, ikun hu l-ewwel li jieħu share fihom.

'Il quddiem ngħid ukoll kif se tiġi privatizzata bil-mod il-mod il-Gozo Channel Co. L-ewwel infarrkuha u mbagħad, wara l-gvern iħallas il- miljuni kollha tal-vapuri li jkollu jħallas, nipprivatizzawha.

Dan mhux qed ngħidu biex nikkritika lill-ministru, imma jien kont ħaddiem u naf x'jiġifieri taħdem mal-privat.

Naf kemm batew il-ħaddiema tax-xatt biex waslu fejn waslu llum, biex qed igawdu dak li qed igawdu llum.

Il- gvernijiet, kemm Laburisti kif ukoll Nazzjonalisti, ħadmu ħafna biex l- awtorità marittima timxi 'l quddiem.

Il-ministri kollha ħadmu biex tibqa' miexja 'l quddiem.

Jien ma tantx ħdimt għax sena u tmien xhur għamilt imma kont kuntent li ħdimt ma' dawn in-nies li lili, safejn naf jien, qatt ma tawni pariri ħżiena.

Imma jien nemmen li dawn l-affarijiet għandhom isiru bis-serjetà, mhux billi noqogħdu ngħidu li se jsir hekk u se jsir hekk.

Allaħares ma jsirux dawn l-affarijiet.

Il-kollega tiegħi semma kemm irridu noqogħdu attenti min-nies li taparsi jkunu qed jgħinu lill-awtorità u mbagħad issib li dawn m'huma qed jgħinuha xejn, għax ikunu qed jagħmlu iktar ħsara milli ġid.

Irridu noqogħdu attenti biex ma jkollniex tip ta' vapuri reġistrati taħt il-bandiera Maltija bħal dak il-vapur li nqabad bid-droga.

Ara dik, kemm ġabuha malajr il-gazzetti Maltin li nqabad bid-droga vapur reġistrat taħt il-bandiera Maltija!

Bħallikieku l-awtorità marittima marret għabbietu!

Veru li b'hekk il-bandiera Maltija ħadet xi ftit name ħażin, imma m'għandna qatt naċċettaw li tiġi msejħa l-bandiera tal-konvenjenza.

Meta nkunu fil-Kunsill ta' l-Ewropa u fil-kumitati Ewropej, kemm jiena u kemm sħabi qatt ma aċċettajna li l-bandiera Maltija hija bandiera tal- konvenjenza.

Ikun hemm min jabbuża, imma ma jkunx tort ta' l-awtorità għax meta qabdithom din qatgħethom mir-reġistru.

Kif jaf il-ministru, jien kont naqta' tlieta jew erbgħa kuljum kważi.

Jekk ikun hemm vapur li jinqabad bid-droga ma jfissirx li huwa mdaħħal il-ministru jew l-awtorità marittima.

Allaħares!

Imma l-media Maltija - u wara llum tgħidx kemm se jgħajruni imma jiena niġi naqa' u nqum - m'għandhiex toqgħod iġġibha headlines li nqabad vapur reġistrat taħt il-bandiera Maltija bid-droga.

Din hija kollha ħsara għal Malta; la hija ħsara għall-partit Nazzjonalsita u lanqas għall-partit Laburista imma ħsara għall-poplu Malti.

Awtorità b'saħħitha bħalma hija l-awtorità marittima li lill-poplu Malti ġabitlu l-flus, għaliex għandek tkissirha?

Nagħmel appell lill-media biex joqogħdu attenti u ma jġibux affarijiet fil-gazzetti li jagħmlu ħsara lill- poplu Malti u lil Malta bħala nazzjon li għandu bandiera b'saħħitha.

Huwa l-għira tan-nazzjonijiet għax fi żmien qasir tlajna r-raba' post fost dawk il-pajjiżi li għandhom l-aktar vapuri rreġistrati taħt il-bandiera tagħhom.

Din hija l-għira li għandhom il-pajjiżi li għandhom storja marittima kbira bħall-Ingilterra u Franza.

Dawn jgħiru għaliex Malta, li hija daqshekk żgħira, għandha l-awtorità marittima daqshekk b'saħħitha.

Jien nawgura li x-xogħol li għamlet l-awtorità marittima tkompli tagħmlu u tibqa' miexja 'l quddiem għall-ġid tal-poplu Malti.

Hawnhekk nitlob lill- media biex meta jkun hemm xi ħaġa li teffettwa lil Malta bħala nazzjon, l- ewwel isiru jafu xi tkun il-verità mingħand min hu responsabbli u mbagħad iġibu dak li għandhom iġibu fil-gazzetti.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): Grazzi.

Aktar rimarki?

Il- Ministru bil-winding-up.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Sur President, nibda l-konklużjoni ta' dan id- dibattitu proprju billi nagħmel riferenza għal xi affarijiet li ta' min jiċċarahom mal-ewwel.

Nibda dwar l-allegazzjoni li għamel l-Onor.

Jose' Herrera dwar il- pożizzjoni ta' charges żejda mill-konsulat tagħna ġewwa Ateni.

Kif għedt dak il-ħin stess meta smajtu, jien nista' biss ninvestiga għax din hija l- ewwel darba li smajtha u jekk kellu xi affarijiet oħra li qal li se jgħidhom darba oħra, aħjar jaqbad u jgħidhom għaliex jekk qed jiġru affarijiet kif qed jallega hu, kull wieħed mid-deputati ta' din il-Kamra għandu obbligu li dak li jkun jaf jgħidu mal-ewwel u mhux iżommu fil-komma u mbagħad jużah meta jfettillu.

Issemmiet il-kwestjoni ta' ċappa karti in konnessjoni mal-proġett taċ- Ċirkewwa.

Jien ma jidhirlix li għamilt riferenza għal ċapep ta' karti, imma għedt li issa l-affarijiet m'għadhomx fuq il-karta u beda x-xogħol li wieħed jista' jarah b'għajnejh għaliex wasal iż-żmien li l-poplu Malti llum jara progress fix-xogħol biex jemmen li l-proġett tassew inbeda.

Fl-aħħar mill-aħħar l-Onor.

Joe Debono Grech ma kellux għalfejn jieħu għalih għax hija pożizzjoni li qed nieħu fil-konfront ta' pożizzjonijiet li huma iktar diffiċli mill-proġett taċ-Ċirkewwa.

L-Onor.

Joe Debono Grech jaf li din hija l-istess pożizzjoni li ħadt fir-rigward ta' proġetti iktar kbar li jien responsabbli tagħhom, bħal fil-każ tat-toroq ta' pajjiżna.

Wasalna fil-pożizzjoni li llum il-poplu Malti jista' jmiss b'idejh dawn il-proġetti li ilhom biex isiru.

L-Onor.

Joe Debono Grech għamel riferenza għal ħafna proġetti li kien se jagħmel u li m'għamilx, in parti għaliex għamel biss għoxrin xahar responsabbli minn dan is-settur, u in parti għaliex ħadd qatt ma tkellem fuqhom.

Ir-riferenza għall-proġett tal-yacht marina ġewwa Għawdex hija daħka tal- gvern preċedenti li lejliet l-elezzjoni, jumejn qabel l-elezzjoni l-prim ministru ta' dak iż-żmien mar Għawdex u qal li kellu ħafna karti f'idejh - ara dawk, veru kienu ċapep ta' karti - li jitkellmu dwar l-industrial estate tax-Xewkija jew x'imkien fil-qrib, fejn kellhom jingħataw numru ta' garaxxijiet.

Kellu ċappa karti li titkellem dwar il-proġett tal-yacht marina ġewwa Għawdex, li ħadd qatt ma kien tkellem fuqhom, ħlief forsi xi ħadd li ħażżeż - illum bil-computer malajr tista' tiddisinja xi ħaġa - visual impression li fil-fatt ma tfisser xejn.

Dan huwa l-mod li jien żgur ma naqbilx miegħu.

Jien ma rridx li nittrattaw id-diffikultajiet li jista' jkollna f'dan is-settur b'dan il-mod.

Kemm l-Onor.

Grech kif ukoll l-Onor.

Herrera reġgħu kkonfermaw li meta niġu biex nitkellmu dwar punti ta' sustanza li jolqtu lil pajjiżna rridu nkunu magħqudin u qabel ma nlabalbu rridu nkunu f'pożizzjoni li nitkellmu fuq il-fatti bis-serjertà.

U għal darba oħra ngħid li dan huwa aspett li rridu neħduh b'ċerta serjetà.

Saret riferenza wkoll għall-problemi li kienu nqalgħu biex il-planning authority toħroġ il-permessi għall-proġett taċ-Ċirkewwa, fosthom il- kwestjoni li jekk id-dud tar-ramel li hemm fiċ-Ċirkewwa se nħalltuh mad-dud ta' l-Għadira se jispiċċa u jiġi dudu wieħed.

Allura issa ma nistgħux niġu nitkellmu fuq iż-żewġ dudiet li jsiru wieħed mingħajr ma ndaħħlu l-Unjoni Ewropea.

U għal darba oħra, kif kien mistenni, l-Onor.

Debono Grech u l- Onor. Herrera għamlu riferenza għal dak li "msieken aħna" se jiġrilna meta Malta tkun membru ta' l-Unjoni Ewropea.

Hawnhekk ukoll f'dan il-pajjiż irridu nibdew nifhmu li l-affarijiet jew ngħiduhom sewwa inkella ma ngħiduhom xejn.

L-Onor.

Debono Grech irrifera għal dak li hemm fir-rapport annwali u għal dak li għamilt riferenza għalih jien ukoll, tal-Hyder report.

Naħseb li l- Onor. Debono Grech jiftakar li x-xogħol preliminari kollu ma' l- allokazzjoni ta' dan l-istudju lill-Hyder organisation kien sar proprju qabel l-elezzjoni li għaddiet meta, safejn naf jien, il-Labour party kien u għadu kontra l-membership ta' Malta fl-Unjoni Ewropea.

Fil-Hyder report, kulma għamilt jien kien li kkummissjonajt dak li kien ippreparat biex jiġi kkummissjonat.

L-istudji saru fi żmien din l-amministrazzjoni, ġew konklużi ftit tax-xhur ilu u nisperaw li 'l quddiem ikollna ċ-ċans li niddiskutu bis-serjetà l-kontenut ta' dan ir-rapport, u mhux noqogħdu nispekolaw x'hemm u m'hemmx, min se jinqered u min se jispiċċa.

Irridu nkunu fil-pożizzjoni li niddiskutu bis-serjetà l-kontenut tar-rapport li m'huwiex riżultat ta' xi awtorità.

Ir-rapport Hyder huwa riżultat ta' diskussjonijiet, ta' l-analiżi li saret mhux minn xi ħadd barrani imma minn xi ħadd li ġie kkummissjonat hawn Malta flimkien mal-unions tal-ħaddiema li jaħdmu fil-port, mal-piloti kollha li jaħdmu fil-port u ma' l- organizzazzjonijiet kollha li jmissu mal-port.

Għalhekk għandna studju komprensiv dwar il-qagħda fil-port u x'inhuma l- bidliet li hemm bżonn isiru fl-amministrazzjoni tal-port ta' pajjiżna.

M'hijiex kwestjoni ta' x'tagħmel Malta meta ssir membru ta' l-Unjoni Ewropea, imma hija kwestjoni ta' jekk nagħmlux jew le l-bidliet li għandna bżonn biex dawk li jużaw il-port jieħdu l-aħjar riżultat fl-attività kummerċjali tagħhom.

Qed ngħid dan għaliex naf li huwa faċli li tipprova tolqot l-emozzjonijiet tal-poplu, naf li huwa faċli li tipprova tnessi lin- nies il-fatti kif inhuma.

L-Onor.

Debono Grech għamel riferenza għall-famuż dritt tal-wirt tax- xogħol tal-ħaddiema tax-xatt.

Naħseb li huwa jaf li attwalment la kien dan il-gvern u lanqas kienet l-Unjoni Ewropea li neħħiet dan id-dritt lill- ħaddiema tax-xatt.

Dan id-dritt tneħħa b'mod totali fl-1973, meta kien responsabbli minn dan is-settur l-Onor.

Bertu Hyzler, Alla jaħfirlu.

Tajjeb jew ħażin fl-1992 reġa' ġie reinstated id-dritt tal-wirt limitatament għall-wild biss ta' dawk il-persuni li kienu jaħdmu x-xatt f'dak iż-żmien, u għal darba biss.

Jiġifieri fl-1992 reġa' ġie introdott id-dritt tal-wirt għal ulied il-ħaddiema li fl-1992 kienu qegħdin jaħdmu fix-xatt, limitat għal darba biss.

Il-ħaddiema tax-xatt dan jafuh u lili qaluli - probabbilment anke lill- Onor. Debono Grech u lil ministri oħrajn - li huma jixtiequ li xi darba jerġa' jkollhom id-dritt tal-wirt tax-xogħol.

Però mhijiex il-verità meta ngħidu li dan id-dritt se jitneħħa llum minħabba l-Unjoni Ewropea.

Id- dritt tal-wirt tax-xogħol għal din il-kategorija ta' ħaddiema tneħħa fl- 1973, jiġifieri 27 sena ilu.

Fl-1992 reġa' ġie introdott in parti, imma m'hemm l-ebda ħsieb li jerġa' jiġi introdott dan id-dritt.

Irrid ngħid ukoll li fil-passat l-Onor.

Debono Grech ġie kemm-il darba hawnhekk jagħmel storbju sħiħ fuq kif u għaliex il-ħaddiema tal-Gozo Channel m'għandhomx ċertifikati internazzjonali u llum qed jistaqsina jekk issa l-ħaddiema tal-Gozo Channel hux se jkollhom bżonn bilfors ċertifikat internazzjonali.

L-ewwelnett irridu niddeċiedu x'irridu; aħna favur jew kontra li l-ħaddiema tal-Gozo Channel ikollhom ċeritikati internazzjonali?

Pero` għas-serħan tar-ras tan-numru kbir ta' ħaddiema li qegħdin jaħdmu f'dan il-post partikolari nistgħu ngħidu li hemm sistemi li jgħidulhom local certification li bihom dawn il-ħaddiema tal-Gozo Channel ikunu jistgħu jibqgħu jaqilgħu l-għajxien tagħhom.

Jien m'iniex se noqgħod nitkellem fuq id-dejn li kellha din il-kumpannija fil-passat għaliex hawnhekk qegħdin niddiskutu l-estimi ta' l-awtorita` marittima.

Din l- awtorita` kulma tagħmel vis-a-vis il-Gozo Channel hu li tara li l-ħidma kollha ta' din il-kumpannija tkun qiegħda ssir fuq il-livell rikjest ta' sigurta`, ta' tagħlim ta' ħaddiema u ta' mod komplet u ċar li kull wieħed minna għandna l-obbligu li nagħmlu.

U dawn l-obbligi li kull wieħed minna jaf x'inhuma, m'humiex se jinbidlu ladarba Malta ssir membru ta' l-Unjoni Ewropea.

Il-miżuri li attwalment ittieħdu u qed ikomplu jittieħdu mill-awtorita` marittima bħala rappreżentanta tal-gvern tal-ġurnata jridu jkunu fid- direzzjoni tal-protezzjoni, fid-direzzjoni tal-ħolqien tax-xogħol, fid- direzzjoni taċ-ċertezza li l-ħaddiema kollha li b'xi mod imissu mal- portijiet ta' pajjiżna jkunu qegħdin jagħmlu dan bl-aħjar mod u bl-aħjar equipment.

U għandna problema kbira ta' equipment fil-portijiet ta' pajjiżna, b'mod partikolari fil-Port il-Kbir fejn hemm il-ħtieġa ta' aktar investiment.

U l-Onor.

Debono Grech probabbli jaf li saru u għadhom qegħdin isiru rappreżentazzjonijiet serji dwar is-sigurta` fuq il-post tax- xogħol, f'dan il-każ fuq is-sigurta` tal-ħaddiema li jaħdmu x-xatt.

Jien konvint li l-ħaddiema jagħrfu li meta l-awtorita` marittima u l-gvern tal- ġurnata jieħdu bis-serjeta` id-dover tagħhom u jwasslu għal tibdliet fil- post tax-xogħol ikunu qed jagħmlu dan fl-interess ta' l-istess ħaddiema tax- xatt u fl-interess tas-sigurta` fuq il-post tax-xogħol għaliex fl-aħħar mill-aħħar l-iktar ħaġa importanti fil-ħajja ta' kulmin imur għax-xogħol hija li fejn ikun qed jaħdem ikollu l-aħjar kondizzjonijiet mhux biss fis- sens ta' paga imma anke f'dak li għandu x'jaqsam ma' sigurta`.

Issemmew diversi drabi l-ħaddiema tax-xatt pero` dawn il-ħaddiema jafu li matul is-sena li għaddiet l-awtorita` marittima permezz tad-diversi bordijiet li reġgħu ġew imwaqqfa fuq sisien sodi qegħdin jieħdu l- benefiċċji li huma dritt tagħhom.

Dawn jafu li qegħdin jiġu trattati aħjar - mhux aħjar minn meta kien responsabbli mis-settur l-Onor.

Debono Grech - għaliex illum l-amministratturi ta' l-awtorita` marittima u l-politiċi ta' pajjiżna qegħdin jifhmu wkoll ir-responsabbiltajiet li għandu kull wieħed minna fil-konfront ta' dan is-settur.

U nagħmlu ħażin jekk kemm-il darba ngħidu li huma l-ħaddiema tax-xatt biss li qegħdin iwasslu biex ikun hemm ċerti żidiet fil-ħlasijiet tat-tariffi u huwa ħażin ukoll li ngħidu li huwa xi settur partikolari biss li attwalment qiegħed iġiegħel li jiġu mħallsa ċerti pagamenti għaliex nafu li hemm snowballing effect riżultat ta' diversi problemi.

Issemma wkoll il-pensions and contingency fund li hemm marbut mal-ħaddiema li jaħdmu f'din il-kategorija.

Id-drittijiet kollha li għandhom jew jista' jkollhom il-ħaddiema tax-xatt vis-a-vis dan il-fond ħadd m'hu se jmissulhom, la l-awtorita` marittima u lanqas il-gvern tal-ġurnata; dak li huwa dritt tagħhom ħadd m'hu se jmissulhom.

Madanakollu rridu noqogħdu attenti li naraw li l-amministrazzjoni ta' fond bħal dan li jilħaq miljuni kbar ta' flus issir bl-aħjar mod possibbli.

Hawnhekk m'aħniex qed nitkellmu fuq xi Lm10,000 ...

(Interruzzjonijiet) L-Onor.

Debono Grech qed jgħid Lm9 miljun.

Fil-fatt hekk hu; qegħdin nitkellmu fuq madwar Lm9 miljun li ġew akkumulati matul is-snin u rridu naraw li jsir l-aħjar użu tagħhom fl-interess tal-ħaddiema kollha tax-xatt.

Hawnhekk ukoll l-obbligu m'huwiex biss ta' l-awtorita` marittima jew tal- ħaddiema tax-xatt imma huwa ta' diversi organizzazzjonijiet oħrajn bħax- ship agent, il-cargo handling u diversi nies oħra li kontinwament qegħdin hemmhekk u għandhom ir-responsabbilta` li jaqdu l-ħin kollu d-doveri tagħhom bl-aħjar mod possibbli, l-ewwel u qabel kollox fl-interess tal- grupp ta' ħaddiema partikolari, pero` anke - u forsi b'enfasi ikbar - fl- interess ta' pajjiżna.

U rridu hawnhekk inħarsu lejn il-ħidma li għaddejja fis-setturi li qegħdin nitkellmu dwarhom.

Issemma aktar minn darba l-fatt li fis-sena li qegħdin nitkellmu fuqha kien hemm tnaqqis fin-numru ta' cruise liners u ferry boats li daħlu fil- Port il-Kbir.

Jien fil-bidu diġa` tajt spjegazzjoni għal dan u għedt li kien hemm xi problemi f'pajjiżi oħra li llum ġew solvuti u allura wħud minn dawk il-vapuri li ġew Malta iktar minn darba s-sena li għaddiet, naqsu jew inkella qatgħu għal kollox il-call tagħhom fil-portijiet ta' pajjiżna.

Madanakollu aħna ma bqajniex b'idejna u żaqqna imma għamilna ħilitna biex nattiraw lejn pajjiżna xogħlijiet ġodda.

Aħna qed naħdmu mhux biss f'dak li għandu x'jaqsam ma' calls ta' xi ftit sigħat fil-Port il-Kbir imma qed ngħidu li wasal iż-żmien li bi sforz kollettiv inkunu f'qagħda li nagħmlu mill-port ta' pajjiżna port of call fejn jibdew u jispiċċaw il-cruises.

Jien ċert li se jirnexxilna nżidu din l-attivita` matul is-sena d-dieħla mhux għaliex issa f'daqqa waħda hemm xi bidliet kbar fil-mod ta' kif inħarsu lejn pajjiżna imma għaliex qegħdin isiru sforzi kbar mill-awtorita` marittima biex nuru l-benefiċċji li hemm fil-fatt li tuża l-Port il-Kbir bħala port li fih tista' tagħmel din l-operazzjoni.

U din l-operazzjoni m'aħniex qegħdin nagħmluha biss għall-ġid ta' l- awtorita` marittima jew biex jiżdidu l-vapuri li jidħlu fil-Port il-Kbir, imma qegħdin nagħmluha għaliex nafu li jekk it-turn-around concept jiġi imwessa' inkunu fil-pożizzjoni li nħajru lil dak in-numru kbir ta' barranin li jiġu jżuruna sabiex joqogħdu xi ġurnata jew tnejn qabel ma jitilqu jew inkella wara li jispiċċaw il-criuse tagħhom.

B'dan il-mod il-kunċett ta' cruise harbour fil-Port il-Kbir ikun qed jitwessa' biex jgħin ukoll lis- settur turistiku, liema settur huwa wieħed mill-elementi l-oħra importanti li għandna fl-ekonomija ta' pajjiżna.

Imma hawnhekk ġieli donnu li nkunu rridu ninqatgħu mir-realta` u minn dak li nkunu għaddejjin minnu u minflok nibqgħu naraw il-fatti kif inhuma, il-vista tagħna tibda tiċċajpar u tibda tirbaħ il-politika partiġġjana, għalkemm irrid ngħid li b'mod ġenerali l- andament tad-diskussjoni ma kienx hekk.

U kien forsi b'dan it-tip ta' ton li ntqal li fis-sena li qegħdin nitkellmu dwarha kellna nuqqas fir-reġistrazzjoni ta' vapuri taħt il- bandiera Maltija.

Huwa veru li kien hemm xi tnaqqis fir-reġistrazzjoni tal- vapuri - fil-fatt fir-rapport hemm riferenza għal dan - pero` xorta waħda kellna żieda netta ta' 720,000 tunnellata.

U rrid ngħid hawnhekk li l- aktar li jinteressana aħna m'huwiex daqstant il-mod ta' kemm tikber u ma tikbirx ir-reġistrazzjoni tal-vapuri taħt il-bandiera Maltija - ma rridx ninftiehem li qed ngħid li m'aħna se nagħmlu xejn biex inżidu l-ammont ta' vapuri reġistrati taħt il-bandiera Maltija; dak l-isforz se nibqgħu nagħmluh - imma li l-vapuri li fil-fatt jirreġistraw magħna - dan huwa l- messaġġ li qed joħroġ loud and clear mill-awtorita` marittima mhux illum wara l-esperjenza ta' l-Erika imma minn dejjem - jkunu vapuri ta' l-aħjar kwalita` li jkomplu jgħinu l-isem tal-bandiera Maltija u mhux iħammġuh.

Dan fil-fatt huwa l-obbligu primarju li għandha l-awtorita` marittima u li naf li kontinwament ħadmet fuqu matul is-snin li għaddew, liema obbligu mexxiena sabiex f'Diċembru tas-sena li għaddiet għaddejna l-liġi dwar l-oil pollution u emendajna wkoll il-Merchant Shipping Act.

Mr Speaker, dawn kienu l-punti ta' riferiment li mxejna fuqhom meta biddilna l-leġislazzjoni ta' pajjiżna.

Dan għamilnih għaliex konxji mir- responsabbiltajiet li għandna mhux biss fil-qasam lokali imma anke fil- qasam internazzjonali.

U din m'hijiex kwestjoni li ngħidu li għandna żieda jew tnaqqis ta' tant perċentwali imma hija kwestjoni ta' kif inġorru bis- serjeta` ir-responsabbiltajiet internazzjonali li għandna, liema responsabbiltajiet ilna nġorruhom u qegħdin fuq quddiem nett biex nosservawhom meta nkunu fl-international maritime organisation li huwa l- post fejn tiġi kkontrollata l-leġislazzjoni f'dan il-qasam.

Mr Speaker, issemmiet ukoll il-kwestjoni tal-yacht marinas u qalulna li għaddew erba' snin u l-yachting area li kellu jkun hemm fil-proġett tal- Kottonera għadha ma bdietx tidher.

Qalulna li mhux billi noqogħdu niftaħru li hemm il-privat li qiegħed jinvesti għaliex xorta rridu nattakkaw il-fatt li kien hemm tnaqqis fin-numru ta' berths li għandha x'toffri l-awtorita` marittima lil dawk li jistgħu jkollhom l-intenzjoni li jużaw lil pajjiżna bħala post fejn iqiegħdu l-yacht tagħhom temporanjament jew għat-tul.

Aħna għamilniha ċara kemm-il darba li se tibqa' il-funzjoni ta' l- awtorita` marittima li tagħżel kemm jista' jkun postijiet li bis-serjeta' jkunu jistgħu jintużaw għal skop ta' berthing facilities imma mhux li noqogħdu nxejru l-biċċiet ta' karti jumejn qabel l-elezzjoni li ma jkunu jfissru xejn.

MR SPEAKER: L-Onor.

Debono Grech, on a point of order.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Mr Speaker, il-Partit Laburista tela' fil-gvern għal erba' snin, u ma joqgħodx jiġi jgħidli li jien għamilt xi ħaġa jumejn qabel l-elezzjoni.

Inti ma kontx taf jekk hux se jitla' il-Partit Laburista.

Jien ma nagħmilx l-affarijiet għall-propaganda u ma joqgħodx jiġi jgħidli dawn l-affarijiet.

Il-gvern Laburista tela' għal ħames snin.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Speaker, l-ewwel darba li xi ħadd sema' bil-yacht marina ta' Għawdex kienet l-Erbgħa jew il-Hamis ta' qabel l-elezzjoni li għaddiet meta l-prim ministru ta' dak iż-żmien kien mar Għawdex iferfer biċċa karta!

Ħadd fl-awtorita` marittima ma kien qatt sema' b'xi proġett ta' yacht marina ġewwa Għawdex.

(Interruzzjonijiet) Sa dalgħodu stess kellna din l-assigurazzjoni.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: M'hu veru xejn li ħadd ma kien sema' b'dan il- proġett.

Jien ma' l-awtorita` marittima ma bdejtx nitkellem fl-aħħar jumejn dwar dan u min qallek hekk ma qallekx il-verita`.

Jien f'idejja għandi l- provi ta' dan li qed ngħid u meta trid nurihomlok privatament biex lil min daħak bik tgħidlu.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Speaker, meta jrid l-Onor.

Debono Grech iqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra l-informazzjoni li għandu.

(Interruzzjonijiet) Lili mhux hekk qaluhomli l-affarijiet.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Imma min qallek?

ONOR.

CENSU GALEA: Qalli hekk iċ-chairman ta' qabel u qalli hekk ukoll iċ-chairman ta' qablu.

(Interruzzjonijiet) Mr Speaker, fil-bidu tad- diskors tiegħi għamilt riferenza għall-fatt li qed isir xogħol differenti minn erba' direttorati b'mod li kull wieħed minnhom jimxi u jiżviluppa 'l quddiem.

Irridu nkunu ċerti li kull persuna li b'xi mod hija f'kuntatt ma' dawn id-direttorati jew li b'xi mod taqla' l-għajxien tagħha mill-ħidma li jagħmlu dawn id-direttorati, mhux biss tibqa' tieħu dak li qed tiegħu llum imma li ttejjeb il-pożizzjoni tagħha.

Aktar kmieni fid-diskussjoni ssemma il-pilotage board u b'ċertu unur ngħid li n-numru ta' piloti li għandna fil-Port il-Kbir huma professjonali u nispera li l-professjonalita` ta' dawn in-nies twassal aktar nies li jsiru aktar professjonali fil-ħidma tagħhom.

Semmejt il-fatt li hemm il- ħtieġa li nkomplu ntejbu d-diversi regolamentazzjonijiet li jamministraw dan is-settur f'pajjiżna u naf ukoll li d-direttorat responsabbli mill- yachting matul is-sena li għaddiet fassal numru ta' regolamenti dwar is- small crafts li għandhom ikunu ppubblikati u jidħlu fis-seħħ qabel is-sajf li ġej biex nassiguraw li jkun hemm l-osservazzjoni tar-regolamenti.

Mr Speaker, fir-rapport hemm riferenza wkoll għall-ħidma li qed tagħmel l- awtorita` marittima marbuta rigward il-kwestjoni tar-regolamentazzjoni u ta' preparazzjoni aħjar lil kulmin jamministra opra tal-baħar.

Hawnhekk ukoll irridu nassiguraw li permezz ta' dik li sal-lum hija l-iskola nawtika - li wettqet ħidma pjuttost wiesgħa matul iż-żmien li għadda - u permezz ta' l-istitut ta' l-MCAST li qed jitwaqqaf, is-settur ta' l-edukazzjoni marittima jkompli jiġi rappreżentat b'mod aħjar mill-awtorita` marittima jew b'kollaborazzjoni bejn ż-żewġ naħat.

Jien ċert li l-awtorita` marittima u l-iskola nawtika flimkien kapaċi jaslu biex ifasslu programm għal tagħrif aħjar tar-regolamenti biex permezz tagħhom l-eluf ta' Maltin li matul ix-xhur tas-sajf jużaw l-opri tal-baħar tagħhom for pleasure purposes ikunu f'qagħda li jinnavigaw b'inqas periklu l-craft tagħhom.

Mr Speaker, l-Onor.

Jose` Herrera qal li din is-sena tpoġġew biss żewġ dokumenti fuq il-Mejda tal-Kamra.

Għall-informazzjoni tiegħu u ta' kulħadd ngħid li fil-fatt tpoġġew tliet dokumenti fuq il-Mejda tal-Kamra; l- estimates of revenue and expenditure 2000/2001, l-audited accounts tas-sena li qegħdin nagħlqu u r-rapport finanzjarju.

Forsi l-Onor.

Herrera minflok tlieta qara tnejn.

Fl-aħħar mill-aħħar hawnhekk qegħdin niddiskutu l-estimi ta' awtorita` li għandha diversi obbligi x'taqdi f'dawk l-oqsma li huma marbutin mal-yachting u li huma marbutin mal-mod kif jopera s-settur marittimu.

Din l-awtorita` hija wkoll responsabbli mill-kontroll ta' l- attivita` tal-Gozo Channel bħala regolatur, pero` iktar minn ħaġa oħra u b'enfasi iktar kbira din l-awtorita` tirrappreżenta lil pajjiżna barra.

U l-obbligu li għandhom il-persuni li jmexxu l-awtorita` marittima - u rrid nirringrazzajahom għall-mod kif ħadmu dawk li mexxew l-awtorita` fil-passat u nirringrazzja wkoll lill-ħaddiema kważi kollha li jaħdmu fl-awtorita` marittima - u aħna lkoll huwa li nagħrfu li għandna r-responsabbilta` li naraw li din l-organizzazzjoni tkompli miexja 'l quddiem.

Jiena ċert li dan huwa l-mod kif qed tħares l-obbligi tagħha l-awtorita` marittima u ċert li dan huwa l-mod ta' kif se nkomplu naħdmu flimkien għal futur aħjar ta' din l-istess organizzazzjoni.

B'hekk il-poplu Malti żgur li se jieħu riżultati pożittivi tal-flus li qegħdin ninvestu fid-diversi setturi li jaqgħu taħt l-awtorita` marittima.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Se npoġġi l-mistoqsija.

Il-mistoqsija hi l-Kamra tapprova l-Wstimi ta' Dħul u Nfiq ta' l-Awtorita` Marittima ta' Malta għas- sena 2000-2001.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

MR SPEAKER: Din id-division tittieħed minn hawn u 20 minuta oħra.

Il-Kamra ġiet sospiża f'nofsinhar u rriżumiet 20 minuta wara.

MR SPEAKER: Se nerġa' npoġġi l-mistoqsija.

Il-mistoqsija hi li l-Kamra tapprova l-Estimi ta' Dħul u Nfiq ta' l-Awtorita` Marittima ta' Malta għas- sena 2000-2001.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

VOTAZZJONI NRU.

FAVUR: 34

L-Onor.

|Abela Anthony |Galea Censu | |Agius Francis |Galea Louis | |Asciak Michael |Galea Mario | |Azzopardi |Galea Pace | |Frederick |Victor | |Azzopardi Jason |Gatt Austin | |Bonnici Josef |Gonzi Lawrence | |Bonnici Michael |Hyzler George | |Borg Joe |Mifsud Bonnici | | |Antoine | |Borg Tonio |Mifsud Bonnici | | |Carmelo | |Cristina Dolores |Mugliett Jesmond| |Dalli John |Muscat Claude | |D'Amato Helen |Pullicino | | |Orlando Jeffrey | |Debono Giovanna |Refalo Michael | |Deguara Louis |Vassallo Edwin | |Farrugia Jean |Vella John | |Pierre | | |Fenech Adami |Zammit Ninu | |Eddie | | |Frendo Michael |Zammit Dimech | | |Francis | | | |

KONTRA: 26

L-Onor. | | | |Abela Carmelo |Farrugia Angelo | |Agius Chris |Farrugia Michael| |Attard Montalto |Gulia Gavin | |John | | |Bartolo Evarist |Law Rita | |Borg Karmenu |Mangion Charles | |Brincat Leo |Mizzi Joe | |Cardona Chris |Parnis Silvio | |Chircop Karl |Refalo Anton | |Cilia Joe |Sammut Joseph | |Coleiro Marie |Sant Alfred | |Louise | | |Cuschieri Joseph |Vassallo Adrian | |Dalli Helena |Vella George | |Debono Grech Joe |Vella Karmenu |

Il-mozzjoni għaddiet u l-Estimi ta' Dħul u Nfiq ta' l-Awtorita' Marittima ta' Malta għas-sena finanzjarja 2000-2001 ġew approvati.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Nitlob lill-Viċi Prim Ministru sabiex jekk jogħġbu jressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar il-Ħamis, 30 ta' Novembru 2000, fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:-

Mozzjonijiet

Estimi ta' Dħul u Nfiq ta' l-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku għas-Sena 2000-2001.

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar il-Proċeduri Legali - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Ratifika ta' Trattati (Sant' Anglu) - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza tad-Dwana - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta (Emenda Nru 2) - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li Jimplimenta Miżuri ta' l-Estimi - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Amministrazzjoni ta' Art tal-Gvern - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Self Lokali - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Condominia - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Iżvilupp Industrijali - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Interpretazzjoni - Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' l-Erarju - Tieni Qari (Kont.); u

Riżoluzzjoni tal-Prim Ministru dwar il-qagħda fil-pajjiż - Kontinwazzjoni.

Abbozz ta' Liġi dwar il-Konservazzjoni u l-Amministrazzjoni tas-Sajd - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Komunikazzjonijiet u Transazzjonijiet Elettroniċi - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar is-Sigurezza Ġenerali u Kwalita' tal-Prodotti - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi dwar il-Protezzjoni u l-Privatezza tad-Data - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Michael Bonnici.

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Mr Speaker, matul din il-ġimgħa qed isiru diversi attivitajiet mill-għaqdiet tal-persuni b'diżabilita' biex jiġbdu l- attenzjoni tal-poplu Malti dwar il-bżonnijiet tagħhom.

Dawn għamlu wkoll talba lill-gvern biex iħares il-bżonnijiet tagħhom u fl-istess ħin iġibu l- pubbliku aware minn dak li għaddejjin minnu.

Nafu li hemm tliet kategoriji ta' persuni b'diżabilita'.

Hemm il-kategorija ta' dawk il-persuni li jitwieldu b'diżabilita', hemm dawk li jiżviluppaw diżabilita' matul il- ħajja u hemm dik id-diżabilita' li kważi nġibuha b'idejna stess fis-sens li tkun konsegwenza ta' korrimenti fuq il-post tax-xogħol jew ta' xi diżgrazzja.

Nhar is-Sibt li ġej forsi għall-ewwel darba, l-għaqdiet tal-persuni b'diżabilita' ngħaqdu kollha flimkien u għamlu dimostrazzjoni ġewwa l-Belt.

Naturalment is-Sibt hi l-ġurnata meta l-iktar li jkun hemm min joħroġ u dawn imxew minn bieb il-Belt għal dan il-palazz.

Jiena, Mr Speaker, f'ismek irċevejt memorandum mingħandhom l-istess bħalma rċevew l-Aġent Prim Ministru u l-Kap ta' l-Oppożizzjoni u t-tlieta li aħna għamilna diskorsi qosra, pero' l-iktar li jiena ħadt pjaċir biha kienet li dawn l-għaqdiet kollha ta' persuni b'diżabilita' ingħaqdu kollha flimkien, ħadmu għal tliet xhur sħaħ u għamlu din l-attivita'.

Mr. Speaker, hawn madwar 40 għaqda differenti li għandhom x'jaqsmu ma' persuni b'diżabilita'.

Kull għaqda għandha l-funzjonijiet u l-inizjattivi tagħha u ma tistax tgħaqqadhom flimkien.

Wieħed ma jistax jgħaqqad l- attivitajiet li jagħmlu dawk neqsin mis-smiegħ ma l-attivitajiet ta' dawk li huma għomja jew persuni li għandhom diżabbilita', pero' naħseb li wasal iż-żmien li l-għaqdiet tal-persuni b'diżabilita' jingħaqdu taħt umbrella waħda għal skop ta' fondi.

Jiena nittama li dan isir anke permezz tal- kummissjoni għal persuni b'diżabilita' li twaqqfet issa permezz ta' l- ewwel liġi li għaddiet minn dan il-parlament din is-sena.

Bħala bżonnijiet tagħhom, l-iktar li jikkonċernawhom kollettivament huwa li s-servizzi kollha jkunu miftuħa għal kulħadd inklużi persuni b'diżabilita'.

Jiena naħseb li s-servizzi kollha diġa' huma miftuħin għal persuni b'diżabilita', pero' nifhem li għad jonqos ħafna x'isir biex dawn in-nies verament jiġu inklużi biżżejjed fis-soċjeta'.

Punt ieħor li tqajjem fil-memorandum kien li r-riżorsi li fil-preżent qed jintużaw għas-servizzi verament ikunu qed jaqdu l-bżonnijiet tagħhom.

Naħseb li hawnhekk il-gvern għamel ħafna bħalma għamlu wkoll gvernijiet oħra.

Dan qed ngħidu għax kulħadd ħadem u ssimpatizza ma' dawn in-nies.

Kulħadd ta dak li seta' jagħti mill-fondi disponibbli.

L-ikbar bżonn li wieħed jista' jara huwa x'jiġri minn dawn il-persuni b'diżabilita' meta jmutu l-ġenituri tagħhom u ma jkollhom lil ħadd min idur bihom.

Bniedem b'diżabilita' jista' jsib ruħu f'sitwazzjonijiet fejn ma jista' jagħmel xejn, kważi lanqas ikun jista' jamministra l-proprjeta' li titħallielu bħala wirt mill-ġenituri jew mill-aħwa.

Dan jgħodd l-aktar għal dawk li jkollhom diżabilita' mentali.

X'se jiġri minn dawn in-nies?

Nifhem li din hija ċirkostanza li l-poplu Malti kollu jrid verament jaħdem fuqha minn issa.

Din bħal fil-każ tal-pensjonijiet.

Nafu li għada pitgħada se jkollna problemi fil-finanzjament tal-pensjonijiet.

Għalkemm illum il- ġurnata qegħdin nagħtu dawk is-servizzi kollha possibbli kemm fid-djar kemm permezz ta' day centres kif ukoll f'affarijiet oħra lill-persuni b'diżabilita', irridu naħsbu x'se jiġri fil-futur meta dawn jilħqu ċerta eta' u ma jkollhom lil ħadd min idur bihom.

Jiena naf li hawn xi żewġ postijiet jew tlieta li dawn jistgħu jmorru fihom imma biex jagħmlu hekk ikollhom jinqatgħu minn dak l-ambjent li jkunu trabbew fih kemm fid-dar kif ukoll fir-raħal jew fil-belt tagħhom.

Għad jiġi żmien li lanqas qraba ma jkollhom min iżurhom.

Hawnhekk qiegħda l-problema kollha, u minn dan il-memorandum jidher li se tkun problema kbira fil-futur ġejjieni.

Mr. Speaker, jiena nixtieq nagħmel żewġ suġġerimenti.

Nafu kemm-il poplu Malti huwa ġeneruż pero' nerġa' nagħmel appell biex dawn l-40 għaqda jaraw kif jagħmlu u jingħaqdu flimkien b'mod speċjali dwar il-fondi.

Irrid ngħid ukoll li mhux biżżejjed li nirringrazzjaw lil Alla li aħna qegħdin b'saħħitna, imma rridu nħarsu lejn min hu inqas fortunat minna.

Jiena nagħmel appell biex niġbru taħt kappa waħda u il-flus jitqasmu bl-iktar mod ġust u onest dawn lil dawn l-għaqdiet li tant ikollhom bżonn biex imexxu l- attivitajiet tagħhom.

L-appell tiegħi huwa biex il-poplu Malti jkun ġeneruż bħal dejjem lejn dawn l-għaqdiet kollha.

M'hemmx waħda jew l-oħra, kollha għandhom bżonn l-għajnuna, għax biex tagħmel attivita' trid l-ispejjeż.

L-aħħar ħaġa li rrid ngħid hija dwar il-facilitators.

Bħalma għedt, dawn il-persuni b'diżabilita' se jkollhom problemi iktar 'il quddiem u bħal m'għamilna fil kas tal-facilitators għal dawk it-tfal jew nies oħra li għandhom bżonn l-għajnuna għandna bżonn inżidu n-numru ta' dawk il- facilitators li jridu jaħdmu mal-persuni b'diżabilita'.

Irridu nqajmu kuxjenza nazzjonali partikolarment għal dawn in-nies għax verament irid ikollok vokazzjoni biex tagħmel dan it-tip ta' xogħol.

Jiena nammira ħafna lill-ġenituri u l-helpers li jiddedikaw ħafna mill-ħin liberu tagħhom u jinjoraw forsi r-rikreazzjoni tagħhom biex jgħinu lil dawn il-persuni b'diżabilita'.

Għandna bżonn ħafna minn dawn in-nies.

Għandna nies li b'qalbhom ġeneruża, qalbhom tajba li qegħdin jagħtu dan is-servizz pero' hemm bżonn ta' servizz iktar professjonali u allura l-gvern kif ukoll l- għaqdiet għandhom jikkontribwixxu billi iħajru iżjed nies biex jgħinu lil dawn il-persuni b'diżabilita' fix-xogħol li għandhom, mhux issa biss imma anke fil-futur qarib meta jkollna bżonn djar u community services għal persuni b'diżabilita' li għada pitgħada mhux se jsibu lil tal-familja jgħinuhom.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Iktar rimarki?

Il-Ministru Ninu Zammit.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, nirringrazzja lil sħabi li tawni ħames minuti ċans biex nitkellem dwar transfer ta' barriera.

Il-ġimgħa l-oħra ġejt informat minn kostitwenti tiegħi li fin-naħa ta' bejn iż-Żurrieq u Ħal Far hemm raba' ta' kwalita' tajjeb li kienet se tiġi meħuda biex tinfetaħ barriera.

Irrid ngħid li anke fil-gazzetti lokali ta' din il-ġimgħa inkiteb bi prominenza li rich agricultural land se tittieħed għal skop ta' ftuħ ta' barriera.

Mhux biss mil-lat ta' l-agrikoltura imma anke mil-lat tekniku dan it-trasferiment ma jistax isir, u se ngħid għaliex.

Mr. Speaker, din il-barriera li ssemmiet hija barriera tal-qawwi.

Meta smajt dawn l-affarijiet ovvjament jiena ċċekkjajt mil-lat tekniku billi qbadt il-geological map of Malta, rajt is-site fejn qiegħda, u ċċekkjajt ma' inġiniera li jafu l-pożizzjonijiet tal-boreholes ta' l-ilma f'dawk l- akkwati.

Qed insemmi l-boreholes għax minnhom wieħed jista' jkun jaf dwar il-kwalita' tal-ġebla.

Irrid ngħid ukoll li tkellimt ma sħabi l-Ministru Tonio Borg u mas-Segretarju Parlamentari George Pullicino - u dan qabel ma dehru dawn l-affarijiet fuq il-gazzetti - biex naraw kif u fejn l-aħjar tiġi trasferita din il-barriera li sa ftit ta' snin ilu kienet topera bejn Ħaġar Qim u Lapsi.

Mr. Speaker, mir-riċerka li għamilt fuq il-geological map kif ukoll mill indikazzjoni li ħadt mill-boreholes jidher li din l-area li ġiet imsemmija biex tingħata għal barriera tal-qawwi - u tal-qawwi hija barriera fejn għandek il-blat li jiġi mkisser bl-isplussivi mbagħad jiġi mfarrak u magħmul żrar u ramel - għandha l-ewwel 50 pied jew 60 pied materjal tal- franka.

Minħabba f'hekk m'hijiex ideali biex fiha tinfetaħ barriera tal- qawwi għax il-loġika tgħidlek li jekk għandek barriera tal-qawwi trid teħodha f'area fejn hemm indikat li l-wiċċ ikun tal-qawwi.

Minħabba f'hekk din l-area teknikament ma tistax tiġi użata għal skop li tinfetaħ barriera tal-qawwi.

Inkompli ngħid li f'din l-area ta' Ħal Far, jekk wieħed jersaq iżjed lejn ix-xifer isib li l-blat ma jibqax tal-franka u jaqleb għal qawwi.

Il-qawwi li hemm in-naħa tax-xifer mhux f'din l-area indikata - li jgħidulha Taz-Ziju u Tal-Mejdiet - imma n-naħa tax-xifer wieħed isib il- blat tal-qawwi u jsib is-saff l-ieħor li huwa magħruf bħala s-saff tal- mamara.

Hemm is-saff tal-qawwi li huwa magħruf Tax-Xlendi u hemm is-saff l- ieħor li huwa magħruf bħala s-Saff ta' Ħ'Attard.

Dan kollu qed ngħidu biex nagħmilha ċara li din l-art li ġiet indikata biex tingħata għal skop li fiha tinfetaħ barriera tal-qawwi m'hijiex tajba teknikament u għaldaqstant il-ġimgħa l-oħra kellimt lil sħabi l-Ministru Tonio Borg u s- Segretarju Parlamentari George Pullicino u qbilna li għandha tiġi identifikata site oħra alternattiva.

Irrid ngħid li r-riżorsi ta' pajjiżna fejn għandek il-qawwi fil-wiċċ huma limitati ħafna minħabba ċ-ċokon tagħna u minħabba l-ġeoloġija ta' pajjiżna u allura, kif tkellimt mal-Ministru Tonio Borg u mas-Segretarju Parlamentari George Pullicino din l-area ta' Ħal Far għandha tiġi skartata u minflok tinsab area iktar l-isfel minn Ħal Far fejn hemm il-fortizza ta' San Pietru.

F'dan il-post fil-passat kien hemm il-barrieri u hemmhekk hemm blat li hu ta' kwalita' tal-qawwi.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Jean Pierre Farrugia.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Mr Speaker, fid-diskors tal-budget kif ukoll meta tkellmu l-Kap ta' l-Oppożizzjoni u l-Aġent Prim Ministru kien hawn il- media fil-parlament.

Dan huwa ritwal li jsir ta' kull sena pero' wieħed kultant jiġi f'dilemma.

Illum ġie f'idejja l-ktieb tal-Prof.

Henry Frendo dwar l-ex President Dr Ċensu Tabone.

Fih wieħed jara b'liema mod eżemplari kienu jġibu ruħhom il-politiċi f'pajjiżna u allura wieħed bilfors irid jagħmel sforz kbir biex iżomm din il-kultura u din it-tradizzjoni.

Wieħed irid jgħid ukoll li ż-żmenijiet jinbidlu wkoll u l-body language tal-lum anke tal-politiku mhux neċessarjament jibqa' l-istess bħalma kien għaxra, għoxrin jew tletin sena ilu.

Dan qed ngħidu għax jiena nsertajt qiegħed wara l-ministru tal-finanzi meta kien qed jaqra l-budget u allura kont on air il-ħin kollu.

Ovvjament il-ministru kellu d-difikulta' li joqgħod jaqra l-budget f'sagħtejn u tliet kwarti, imma anke min ikun fil-background tiegħu jkun il-ħin kollu on air u jrid jagħmel sforz iktar minn uman biex ma jiċċaqlaqx f'dawk is-sagħtejn u tliet kwarti.

Għaliex qed ngħid dan?

Qed ngħid dan mhux għax il-programm "Xarabank", li hu tant popolari, ġabni qed nomgħod chewing gum bl-iktar mod indiskret, għax dik hija ċajta u wieħed jeħodha ta' li hi - u tajjeb li jkun hemm ċajt fuq politiċi - imma rrid ngħid li f'"The Times" ta' nhar il- Ħadd, fir-"Roamer" - u tnejn kienu n-nies li ġibduli l-attenzjoni dwarha għax sfortunatament dan il-column ma naħsibx li għadu jinqara daqs żmenijiet oħra - dan il-korrispondent anonimu ħela tliet paragrafi sħaħ biex jiddeskrivi l-mod kif jien ġibt ruħi.

Irrid ngħid li kieku waqaf maċ- chewing gum jew mal-fatt li forsi kont restless nifhimha, imma dan daħal f'ħafna dettalji dwar li jiena kont qed niċċaqlaq min-naħa għall-oħra u kont qiegħed exchanging banalities.

Kif jaf x'kont qed ngħid mal-kollegi tiegħi waqt id-diskors tal-budget?

Waqt id-diskors tal-budget għandna kull dritt li niddiskutu l-istess budget.

Barra minn hekk li wieħed jgħaddi xi kummenti 'l hawn u 'lhemm f'sagħtejn u tliet kwarti huwa mistenni anke minn parlamentari.

Mr. Speaker, irrid ngħid li l-parlament huwa l-post tax-xogħol tagħna.

Barra minn hekk f'dawn l-aħħar 25 xahar kellna xejn inqas minn 439 seduta, li huwa record assolut u wieħed irid japrezza l-impenn tal-parlamentari.

Il- parlamentari m'humiex tfal ta' l-iskola kif ipprova jpinġihom "Roamer", li għax hawn il-media se jġibu ruħhom b'xi mod differenti mis-soltu.

Naħseb aħna lkoll hawnhekk maturi biżżejjed.

Wara kollox il-poplu jkun ivvutalek anke għall-maturita' tiegħek biex inti, media u mhux media, television u mhux television, tkun taf kif għandek iġġib ruħek.

Hawnhekk mhux qed ngħidu fuq li inti ma tiċċaqlaqx imma iktar qed nitkellem fuq kwestjoni ta' political correctness li sfortunatament "Roamer" lanqas biss għamel riferenza għaliha.

Irrid ngħid ukoll li l-fatt li wieħed jagħti din l-importanza kollha lil dawn l-affarijiet tant trivjali fl-opinjoni juri nuqqas ta' serjeta' min- naħa tal-media miktuba.

Jiena ma ssemmejtx b'ismi imma min ra t-television kien jaf għal-min qed jirreferi, għax il-cameraman lanqas iċċaqlaq wisq minn fuq il-ministru tal-finanzi.

Irrid ngħid ukoll li jiena stajt għamilt breach of privilege imma ma nħossx li għadu ż-żmien li wieħed jagħmel dawn l-affarijiet.

Mr. Speaker, aħna għandna xogħol bħal ħaddieħor, li wara kollox jirrikjedi li nattendu għal dan il-parlament anke meta jkollna impenji oħra politiċi.

Inzertajt li jiena president tal-kumitat eżekuttiv tal- Partit Nazzjonalista u l-ġimgħa li għaddiet, din il-ġimgħa u anke l-ġimgħa d-dieħla kelli laqgħa ġenerali annwali tal-fergħat tal-Partit Nazzjonalista. lllum, bl-istatut kif ġie mibdul tal-Partit Nazzjonalista jiena responsabbli għalihom, pero' ma stajtx nattendi għal dawn il-laqgħat ġenerali annwali għax propju ħabtu waqt il-ħinijiet tal-parlament.

Mr. Speaker, qed ngħid dan għax ma nippretendix li wieħed jagħmel ħiltu kollha biex ikun preżenti hawnhekk għal dawn is-seduti imbagħad jiġi ttrattat b'dan il-mod.

Mr. Speaker, irrid ngħid li "The Times" tibqa' waħda mill-iktar gazzetti serji li għandna f'dan il-pajjiż.

Nhar il-Ġimgħa kien hemm artiklu verament interessanti ta' Ranier Fsadni intitolat "Faith in politicians - Nil" Nikkwota verbatim: "Politicians, all of them, are denounced as incompetent, bumbling, corrupt, ingratiating and presumptuous."

- Ranier Fsadni qed jgħid li din hija l-perception li għandhom in-nies tal- politiċi llum, li hija sfortuna kbira -

"With the current high earnings of lawyers, doctors and other professionals, a career in politics comes at a significant loss in earnings for the honest politician."

Dan ovvjament qed jirriferi l-iktar għal min hu ministru li jitlaq il- professjoni tiegħu biex iservi pajjiżu, imma qed jirriferi wkoll għall- backbenchers li biex ikunu preżenti għal dawn is-seduti kollha jiddedikaw ħafna ħin saħansitra anke ħin li ssoltu jqattgħu fil-professjoni tagħhom.

Fsadni jargumenta wkoll li hawn min jgħid li huwa tajjeb li jkun hemm consensus, imma li l-consensus f'kollox huwa perikoluż u dan ukoll huwa importanti.

Jiena wieħed minn dawk li ngħid li l-istazzjonijiet b'mod partikolari r-radjijiet tal-partiti huma partiġġjani wisq.

Dan l-aħħar kien hemm programm, jekk m'inix sejjer żball mhux il-ġimgħa li għaddiet imma ta' qabel fuq il-Max Plus TV propju fuq hekk.

Biex il-partiti politiċi jkunu iktar kredibbli l-media tagħhom trid tkun inqas partiġġjana u iktar fattwali, imma li jkun hemm nuqqas ta' qbil fuq ċerti issues bejn partiti hija ħaġa healthy.

Illum sfortunatament bil-waqa' tal-komunżmu reali għandek inqas differenzi imma xorta hemm differenzi.

Mr. Speaker, irrid ngħid li l-ministru tal-finanzi kkonsulta mal-membri tal-gvern u ovvjament ikkonsulta mal-kabinett u mas-sħab soċjali biex iressaq il-budget.

Jiena m'għandix dubju li kulħadd ikkontribwixxa.

Meta ltqajt personalment ma' l-Onor.

John Dalli, waħda mill-proposti li għamilt kienet fuq il-kwestjoni tas-solar energy.

M'għandix dubju li l-ministru għall-ambjent għamel il-proposta tiegħu dwar dan imma jien u oħrajn bħall- Onor. Michael Asciak għamilnilu proposta biex sistemi ta' solar energy jkunu jistgħu jinxtraw bi prezz raġonevoli.

Għamilna dan is-suġġeriment għax kulħadd jaf li llum sistema solari tiswa ċertu ammont ta' flus u għaldaqstant kulħadd jibqa' 'l bogħod minnha, għalkemm in the long run meta tiġi għal recurrent costs jiġu ffrankati ħafna flus.

Dan huwa l-uniku mod kif jonqsu l-kontijiet tad-dawl u għalhekk fid-diskors tal-budget il- ministru tal-finanzi ppropona li min jixtri sistema ta' solar heating għall- kamra tal-banju, li tista' titqabbad ukoll ma' washing-machine u ma' dishwasher, minflok 15% VAT iħallas 5% VAT.

Jiena kont wieħed fost dawk li lill-Ministru Dalli pproponejtlu wkoll sabiex il-karozzi ma jibqgħux iniġġsu b'dan il-mod.

Forsi llejla jkolli l- opportunita' li nitkellem fuq it-tniġġiż fl-arja minħabba t-trasport, imma tajjeb li wieħed jgħid li huwa impossibbli li f'pajjiżna d-diesel jogħla, għax dan huwa marbut ħafna mal-kummerċ f'pajiżna u malli tmiss id-diesel jogħlew ħafna servizzi u allura togħla l-ħajja.

Meta l-ministru tal-finanzi kkonsulta mad-diversi membri parlamentari tan-naħa tal-gvern u fuq kollox mal-ministru għall-ambjent, wasal ukoll biex ikollna sistema li biha karozzi li jaħdmu bil-batterija se titnaqqsilhom it-taxxa tar- reġistrazzjoni b'mod sostanzjali.

Din ukoll hija miżura importanti bħal m'hi importanti wkoll il-miżura l-oħra li jien u oħrajn fosthom l-Onor.

Tony Abela pproponejna li jingħata sussidju lil dawk li qed jibagħtu lit- tfal tagħhom fl-iskejjel privati.

Din ukoll ġiet imniżla fil-budget speech.

Għaliex qed ngħid dan?

Qed ngħid dan biex wieħed jifhem li fl-aħħar mill- aħħar aħna l-backbenchers m'aħniex qegħdin hawn biss biex forsi kultant xi "Roamer" jaqbad miegħek u jimsaħ l-art bik, imma aħna qegħdin hawn biex nagħmlu l-proposti.

Mr. Speaker, ovvjament aħna għandna wkoll il-kostitwenza tagħna u allura rrid ngħid xi ħaġa dwar il-postijiet li nirrappreżenta jien.

Li l-wires fi Triq ir-Repubblika l-Belt jibdew jitneħħew huma affarijiet pożittivi, imma aħna ma nieqfux hemm.

Ovvjament irridu li l-Belt tkun mixgħula aħjar mingħajr ma nagħmlu ħsara lill-ambjent.

Jinteressana wkoll li l-Belt tiġi mtejba għal dak li jirrigwarda iktar sigħat filgħaxija.

Per eżempju, minn mistoqsija li saret dan l-aħħar irriżulta li għal dak li jirrigwarda l- mużewijiet, dawk li hemm fil-belt iġibu 27% ta' l-income tal-gvern mill- entraturi fil-mużewijiet li jammonta għal madwar Lm880,000.

Imbagħad fejn jidħlu gwidi fil-mużewijiet tal-Belt għandek biss madwar għaxar gwidi.

Għas-sena d-dieħla hemm żieda fin-nefqa għal dak li jirrigwarda gwidi fil- mużewijiet.

Din m'hijiex żieda qawwija imma lanqas hemm għalfejn tkun żieda qawwija.

Nagħlaq billi ngħid li dan huwa l-post tax-xogħol tagħna u ma jaħdmux biss membri parlamentari hawnhekk.

Hawnhekk jaħdmu wkoll skrivani u messaġġiera.

U kien propju wieħed mill-messaġġiera li jaħdem hawn li ilu diversi ġimgħat jilmenta li fejn joqgħod hu fil-Belt - għax il-Belt m'hijiex biss tan-nies li jidħlu biex jixtru jew tat-turisti imma hija wkoll tar-residenti.

Dan ir-resident li joqgħod ħdejn id-Dar tal-Mediterran ilu jilmenta flimkien mal-ġara tiegħu li l-caterers iżarmaw ħafna flixken u tilari bil- lejl wara xi function f'Dar il-Mediterran.

Minkejja li għamilt mistoqsija parlamentari u minkejja li suppost ittieħdu miżuri biex dawn l-affarijiet isiru l-għada filgħodu s-sitwazzjoni għadha l-istess.

Jiddispjaċini li minkejja li l-ministru u l-kunsill lokali pprovaw iġiegħlu lill- Mediterranean conference centre jirranġawha, din is-sitwazzjoni xorta baqgħet l-istess.

Irrid ngħid ukoll li l-Ministru Louis Galea stess insista li l-mużika ma tindaqqx qawwija wara l-11.00 ta' bil-lejl pero' dan baqa' jiġri.

Mr Speaker, biex nagħlaq irrid nerġa' ngħid li dan huwa l-post tax-xogħol tagħna, niddedikaw ħafna sigħat kuljum fih u nittama li filwaqt li wieħed jirrispetta anke x-xogħol ta' ħaddieħor, wieħed jirrispetta wkoll ix-xogħol ta' dan il-parlament.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal-lejla, il-Ħamis 30 ta' Novembru 2000, fis- 6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Ministru.

Fis-12.50 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

EDUKAZZJONI - KORSIJIET TA' L-INGLIŻ

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jinfurmani bl-iżviluppi tal-mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-persuna li isimha ntbagħat separatament qiegħda l-għaxar waħda fuq il-waiting list u għalhekk ma tantx hemm ċans li jmissha li tidħol fil-klassi li għażlet.

Id-dipartiment offra lil din il- persuna post fi klassi oħra, f'ġurnata differenti fl-istess skola.

DONAZZJONI TA' SIĠAR

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jinfurmani kemm inġiebu siġar b'donazzjonijiet mill- Libja u/jew pajjiżi oħra matul l-1999 u 2000?

Jista' jgħid fejn tħawwlu dawn is-siġar u x'tip ta' siġar kienu?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninsab infurmat mill-uffiċjal inkarigat illi matul l- 1999 u l-2000 ma rċevejna l-ebda siġra b'donazzjoni mill-Libja.

PRODUZZJONI AGRIKOLA ORGANIKA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jinfurmani bil-policy tal-Gvern dwar il-produzzjoni agrikola organika?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Sa issa ma jidirx li qatt ġiet formulata policy dwar l-organic farming.

Pero l-passi li qiegħed jieħu dan il-gvern f'dan ir- rigward huwa li jinkoraġġixxi li bdiewa li jaddottaw kontrol aktar meqjus fl-użu ta' pestiċidi.

Sa dan it-tant il-Gvern qiegħed joffri sussidju lil dawk il-bdiewa li jagħżlu li jipproteġu l-uċuħ tagħhom b'sistema ta' Biological Control fejn insetti bioloġiċi u ta' l-ebda ħsara għal prodott jeliminaw dawk l-insetti li jagħmlu ħsara u b'hekk jonqos l-użu tal-kimika valenuża fuq prodotti ta' l-ikel.

Dwar l-"Organic Farming" il-Ministeru joffri assistenza lil kull min irid ikabbar xi prodott taħt din is-sistema bill jagħti it-tgħarif u pariri meħtieġa.

ORGANIC FARMING

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jinfurmani bil-policy tal-Gvern dwar l-organic farming?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nirreferi l-Onor.

Interpellant għar-risposta għall- Mistoqsija Parlamentari Numru 21293.

UE - CAP

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm saru laqgħat mal-bdiewa u raħħala matul l-1999 u 2000 sabiex il-Ministeru tal-Biedja u Sajd jfehemhom aktar dwar il- politika komuni tal-biedja tal-UE, il-CAP?

Fejn saru dawn il-laqgħat u kemm kien in-numru ta' bdiewa li attendew għalihom?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Saru diversi laqgħat mal-bdiewa u raħħala, kemm formali kif ukoll informali.

Dawn il-laqgħat ġew organizzati kemm mill- Ministeru kif ukoll minn għaqdiet diversi u li xorta attendew għalihom uffiċjali ta' dan il-Ministeru.

Ma nżammitx statistika ta' dawn il-laqgħat kollha u lanqas rassenja ta' l-attendenza.

DIPARTIMENT TAT-TAXXI INTERNI - OĠĠEZZJONIJIET

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid kemm huwa n-numru ta' oġġezzjonijiet li għandu pendenti d- dipartiment tat-taxxi interni fil-preżent?

Kemm minnhom saru minn ħaddiema bil-pagi u kemm saru min self-employed?

Kemm huma l-ammonti f'ċifra ta' flus separatament taż-żewġ kategoriji li qed jitlob li jiġu eżentati li jħallsu lid-Dipartiment tat-Taxxi Interni?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onorevoli Interpellant li n-numru ta' oġġezzjonijiet li għandu pendenti d-Dipartiment tat-Taxxi Interni fil- preżent huwa 52,464.

In-numru ta' oġġezzjonijiet pendenti minn individwi jammonta għal 44,505 filwaqt li dak minn kumpaniji huwa 7,959.

Ma teżisti l-ebda statistika li tiddisdingwi bejn in-numru ta' oġġezzjonijiet magħmulin minn ħaddiema impjegati u minn ħaddiema self- employed.

Lanqas ma teżisti statistika li turi totali separati ta' taxxa li hija in kwistjoni.

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX - IMPJEGATI ĠODDA

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l- Ministru tgħid kemm ġew impjegati ħaddiema ġodda matul is-sena 2000 ma' organizzazzjonijiet jew entitajiet parastatali li jaqgħu taħt ir- responsabbilta' tagħha?

Xi gradi qegħdin jokkupaw dawn il-ħaddiema?

X'salarji/benefiċċji qed jieħdu l-imsemmija ħaddiema?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Jiena nfurmata li ma ġie mpjegat lebda ħaddiema ġdid matul issena 2000 ma' organizzazzjonijiet jew entitajiet parastatali li jaqgħu taħt irresponsabbilta' talMinisteru għal Għawdex.

MINISTERU TAS-SAĦĦA - IMPJEGATI ĠODDA

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew impjegati ħaddiema ġodda matul is-sena 2000 ma' organizzazzjonijiet jew entitajiet parastatali li jaqgħu taħt ir- responsabbilta' tiegħu?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni għada qed tinġabar u risposta tingħata f'xi seduta oħra.

MINISTERU TAL-ĠUSTIZZJA U GVERN LOKALI - IMPJEGATI ĠODDA

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew impjegati ħaddiema ġodda matul is- sena 2000 ma' organizzazzjonijiet jew entitajiet parastatali li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tiegħu?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ninforma lill-Onorevoli Interpllant li peress li l- informazzjoni għadha qed tinġabar, ir-risposta tingħata f'xi seduta ohra.

PULIZIJA - TROBBIJA TA' FNIEK U ANNIMALI OĦRAJN

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid jekk hijiex kontravenzjoni kriminali u/jew ċivili t-trobbija ta' fniek jew annimali oħrajn fi bliet u nħawi abitati?

Dawn kif jiġu regulati mill-pulizija?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi t-trobbija ta` ċertu annimali f`diversi lokalitajiet, huwa rregolat bil-Liġijiet tal-Pulizija (Kap. 10).

Meta l-Pulizija ikollha rapport dwar din l-attivita`, dan jiġi nvestigat u tittieħed azzjoni skond ma jirriżulta mill-investigazzjonijiet.

TOROQ - SLEEPING POLICEMAN

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jara li jsir sleeping policeman ħdejn l- stop sign f'tarf Triq il-Pellikani int u dieħel għal Triq l-Isqof Tumas Gargallo, Tarxien peress illi hemm hekk ħafna jibqgħu ħerġin b'veloċita?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Għaddejt it-talba ta' l-Onor.

Interpellant lill-Bord għall-Kontroll tat-Traffiku biex jara x'jista' jsir.

TARXIEN - MANUTENZJONI

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jara li jitneħħa t-terrapien u ħmieġ li akkumula quddiem id-dar God Bless fi Triq il-Wilġa, Tarxien peress illi l-art ta' faċċata mhijiex għall-kostruzzjoni u tinsab żdingata?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nirreferi l-Onorevoli Interpellant għat- tweġiba li tajt għall-Mistoqsija Parlamentari numru 19922 (Seduta 392).

UNIVERSITA' - DIPARTIMENT TAL-FARMAĊIJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi l-istrateġija għad-dipartiment tal-farmaċija fl-Universita' għas-snin li ġejjin?

Il-kap tad-dipartiment tal-farmaċija kif qed iħejji għaliha?

Ma' min qed jikkonsulta?

F'liema speċjalizzazzjonijiet (areas) tal-farmaċija jara li hemm bżonn jikber id- dipartiment?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-istrateġija stabbilita mid-Dipartiment tal-Farmaċija ta' l-Universita` ta' Malta hija li jipprepara lill-ispiżjar għad-dinja tax- xogħol f'ambitu li jippromwovi saħħa aħjar għall-poplu fosthom fir-rwol ta' l-ispiżjar fis-saħħa primarja u klinika.

Il-Kap tad-Dipartiment qed jinkoraġġixxi l-istaff tiegħu, kemm akkademiku, u non-akkademiku biex ikompli l-istudji tiegħu kemm Malta u kemm barra.

Dan seta' jsir minħabba s-support u anke s-sagrifiċċju tal-Kap u l-istaff kollu tiegħu b'koperazzjoni biex waqt li wieħed qed jagħmel ir-riċerka staff l-ieħor jagħmel ix-xogħol ta' tagħlim u xogħol ieħor tad-Dipartiment.

Il-Kap tad-dipartiment jikkonsulta ma' l-aqwa awtoritajiet farmaċewtiċi internazzjonali u juża l-kuntatti kollha possibli li kellu l-opportunita` jagħmel f'dawn l-aħħar 30 sena ta' ħidma fil-farmaċija.

Id-Dipartiment jara li hemm bżonn jikber fil-farmaċija prattika u dik klinika.

Qiegħed ukoll jistabbilixxi kuntatt ma' l-industrija farmaċewtika u ma' l-ispiżjara fil-komunita` f'Malta.

UNIVERSITA' - DIPARTIMENT TAL-FARMAĊIJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kull meta jsiru departmental meetings fid- dipartiment tal-farmaċija fl-Universita'?

Min jattendi għal dawn il- meetings?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-meetings tad-Dipartiment isiru meta jkun hemm bżonn u jattendi l-istaff kollu akkademiku.

Isiru ukoll meetings ma' l-istudenti kemm formali u informali.

UNIVERSITA' - DIPARTIMENT TAL-FARMAĊIJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il darba siefer il-kap tad-dipartiment tal- farmaċija fl-Universita' matul din is-sena?

Kemm swew dawn iż-żjarat?

Minn liema sorsi ġew il-flus biex tkopri din l-ispiża?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub hu kif ġej:

9-14 ta' Mejju 2000, Iceland ESCP Spring Clinical Pharmacy Conference on Clinical Pharmacy: Clinical Pharmacy Skills for the New Therapeutic Horizons

Mistieden ta' European Society of Clinical Pharmacy (ESCP) biex jitkellem fil-konferenza ESCP: Lm498.80 Academic WOrk REsources Fund: Lm360

20-26 ta' Ġunju 2000, UK

Viżta lil Royal Pharmaceutical Society of Great Britain, mistieden tal- President ta' din is-Soċjeta` u lil Dr Sam Salek ta' l-Universita` ta' Wales.

International Office: Lm350.

26 ta' Awissu - 2 ta' Settembru 2000, Austria International Pharmaceutical Federation Pharmacy World Congress: Pharmacy in the 21st Century - the way forward

Academic Work Resources Fund: Lm650

10-16 ta' Ottubru 2000, Basel ESCP Annual Conference: New Tecnologies, Pharmacists and Patients Mistieden ta' European Society of Clinical Pharmacy (ESCP) biex jitkellem fil-konferenza ESCP: Lm334.34

Academic Work Resources Fund: Lm280

9-12 ta' Novembru 2000, Brussels European Conference on Health Promotion in General Practice and Community Pharmacy: Experiences and Perspectives Mistieden bħala espert Socrates Office: Lm250

EU Project: Lm100 no registration fee mħallsa.

UNIVERSITA' - DIPARTIMENT TAL-FARMAĊIJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm postijiet akkademiċi fid-dipartiment tal- farmaċija fl-Universita' li huma vakanti u kemm inħolqu postijiet ġodda tul it-tmexxija tiegħu?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li ma hemm ebda post fid-Dipartiment tal- Farmaċija li huwa vakanti.

Il-postijiet akkademiċi li mtlew huma 2 full-time lecturers, 3 part-time lecturers u lectuer ieħor li jagħti terz mill-ħin lid-dipartiment.

PULIZIJA - PROMOZZJONIJIET

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jikkonferma jew le jekk hemmx ħsieb li f'Jannar li ġej joħorġu promozzjonijiet oħra għal grad ta' supritendent?

ONOR.

TONIO BORG: Promozzjonijiet għal kull grad joħorġu meta jkun hemm vakanzi fil-grad.

BUDGET - ŻIDIET

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid jekk b'effett tal-miżuri tal-budget, u cioe' ż-żieda fid- dazju fuq is-sigaretti u t-tabakk, is-sigaretti u t-tabakk impurtat huwiex se jgħola bir-rata biss kif imħabbra fil-budget?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill Onorevoli Interpellant li fil-kaz ta' sigaretti maħduma lokalment, il-prezz għall-konsumatur hu magħruf u stabbilit u d-dażju li qed jitħallas jirrifletti dak li hemm fl-Abbozz ta' Liġi.

Il-prezz bl-imnut tas-sigaretti impurtati jistabbilixxih l-impurtatur wara li jieħu in kunsiderazzjoni l-ispejjeż u t-taxxi inkluz f'dal-kaz id-dazju tas-sisa li jrid jit]allas a bazi tal-prezz bl-imnut li jkun wasal għalih hu.

Dwar tabakk wieħed jista' jgħid ukoll li huwa l-impurtatur li jrid jidditermina jekk ikunx hemm bżonn ta' ċaqliq fil-prezz għall-konsumatur.

BUDGET

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid jekk huwiex minnu jew le li l-ħaddiema nvoluti fil- preparazzjoni tal-budget ġew ipprovduti bl-ikel u x-xorb għas-spejjeż tal- Ministeru tal-Finanzi?

Jekk fl-affermattiv, jista' jgħid kemm-il darba dan sar matul il-ġurnata u għal kemm ġranet?

Jista' jgħid ukoll kemm laħqet l- ispiża ta' dan kollu?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill Onorevoli Interpellant li ma nħosx li għandi nirispondi mistoqsijiet frivoli bħal dawn.

UNIVERSITA' - FAKULTA' TA' L-ARKITETTURA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu l-istat tal-laboratorju ta' l-inġinerija fil- Fakulta' ta' l-Arkitettura fl-Universita'?

It-tagħmir li fih kemm għandu żmien?

Xi pjani hemm biex il-laboratorju jiġi mgħammra kif meħtieġ fiż- żmenijiet tal-lum?

Kemm huwa stmat li tilħaq in-nefqa f'dan il-qasam?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-laboratorju ta' l-Inġinerija Ċivili tal- Fakulta` ta' l-Arkitettura u Inġinerija Ċivili għandu nuqqasijiet serji billi ħafna mit-tagħmir li hemm fih huwa qadim u jeħtieġ li jinbidel.

Tħejja rapport mid-Dekan tal-Fakulta` fejn ġie elenkat dak it-tagħmir li hu meħtieġ għall-korsijiet undergraduate, u huwa stmat li biex jinxtara dan it- tagħmir hemm bżonn mill-inqas Lm50,000.

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid xi pjani hemm biex il-Fakulta' ta' l-Arkitettura, l- inġinerija ċivili ta' l-Universita' jiġu mgħammra b'computer lab biex l- istudenti jitgħallmu b'teknoloġiji aġġornati?

Kemm huwa stmat li jiswa laboratorju ta' dan it-tip b'tagħmir bażiku?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-Fakulta` ta' l-Arkitettura u Inġinerija Ċivili għandha computer laboratory żgħir, iżda li mhux mgħammar biżżejjed għal ħteġijiet tal-lum.

Din is-sena ġie maħtur lecturer part-time fil- Fakulta` biex jgħallem Computer Applications u dan bħalissa qiegħed iħejji skema għall-ħteġijiet immedjati tal-Fakulta` biex ikollha computer laboratory mgħammar aħjar.

Għadha ma nħadmitx stima dettaljata ta' kemm dan ġej jiswa, iżda x'aktarx in-nefqa tkun ta' madwar Lm30,000.

FINANZI - RIĊEVIMENT

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid x'kienet l-okkażjoni li għaliha ġie organizzat il-festin li sar mill-Ministeru tal-Finanzi nhar il-Ġimgħa 24 ta' Novembru, 2000?

Jista' jgħid kemm kien jammontaw il-mestidnin u r-raġuni li għalih ġew mistiedna?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll kemm laħqet b'kollox l-ispiża ta' dan ir-riċeviment u fiex kienet tikkonsisti?

Jista' jgħid mingħand min saru l-ordnijiet ta' l-ikel u xorb u affarijet oħra u sarux b'direct order jew jinġabrux quotations?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill Onorevoli Interpellant li dan hu x'isir kull sena għal dawn l-aħħar ħmistax il-sena bħala rikonaxxciment għal kull min ikkontribuixxu fil-proċess tal-Budget.

TURIŻMU - SAFAR

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: B'riferenza għal mistoqsija parlamentari nru.

21235, jista' l-Ministru jgħid jekk kienx hemm individwi, studenti, jew oħrajn li ġew magħżula mill- Ministeru tat-Turiżmu, id-Dipartiment tat-Turiżmu jew entita' oħra li kienet taqa' jew taqa' llum taħt id-dekasteru tal-Ministeru, li intbagħt jew intbgħatet għal xi raġuni l-Indja fil-perijodu msemmi fil-mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

MICHAEL REFALO: Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-kamra r-risposti li rċevejt mid-dipartimenti u entitajiet li jaqgħu taħt ir-risponsabilta' tiegħi.