MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 133 It-Tnejn, 12 ta' Lulju, 1999 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 133

It-Tnejn, 12 ta' Lulju, 1999

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-6.07 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 12 ta' Lulju, 1999

WERREJ MINUTI 565

KUNSENS GĦAL ATTI 565

MISTOQSIJIET- TWEĠIBIET ORALI 566

TQEGĦID TA' KARTI 570

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ORDINANZA DWAR IL-MEDIĊINI PERIKOLUŻI (IT- TIENI QARI)

DANGEROUS DRUGS ORDINANCE (AMENDMENT) BILL (SECOND READING) 571

AĠĠORNAMENT 592

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 597

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 132 li saret fis-7 ta' Lulju, 1999 ġew konfermati.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, niġbidlek l-attenzjoni li m'hawnx quorum.

MR SPEAKER: Il-Kamra hija sospiża għal ħames minuti.

Fis-6.09 p.m. il-Kamra ġiet sospiża u rriżumiet fis-6.14 p.m.

MR SPEAKER: Is-seduta tista' tkompli.

KUNSENS GĦAL ATTI

MR SPEAKER: Ninforma lill-Kamra li l-President ta' Malta għoġbu jagħti l- kunsens tiegħu għal:

Att Nru X ta' l-1999 - Att ta' l-1999 dwar Atti Nutarili (Provvedimenti Temporanji); u

Att Nru XI ta' l-1999 - Att ta' l-1999 li jemenda l-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili.

Ngħaddu issa għal mistoqsijiet.

L-Onor.

Mario Galea.

MISTOQSIJIET- TWEĠIBIET ORALI

QRATI - KAWŻI TA' LIBELL

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid min huma l-Onor.

Membri ta' din il-Kamra li għandhom kawża ta' libell pendenti fil-konfront tagħhom?

Jista' jgħid ukoll min huma l-Onor.

Membri li għamlu kawża ta' libell u li għadha pendenti?

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali): Qed inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

KUNSILLI LOKALI - IMPJEGATI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew ingaġġati mpjegati fuq bażi full-time u part-time mal-kunsilli lokali minn Settembru ta' l-1998 sa April ta' l-1999?

Jista' jgħidilna wkoll fejn u f'kull każ kemm ġew reklutati mpjegati ġodda?

ONOR.

AUSTIN GATT: Qed inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mario Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

MARIO GALEA: Kemm huwa minnu li hemm il-ħsieb li l-local wardens jissieħbu f'koperattiva?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Speaker, kif forsi jaf l-Onor.

Interpellant, bħalissa ntemm l-ewwel kors ta' taħriġ għal local wardens, li minnu ggradwaw madwar 55 persuna.

Issa dawn iridu japplikaw għal-liċenzja individwalment mingħand il-kummissarju tal-pulizija.

L-informazzjoni li għandi jien hija li prattikament kulmin iggradwa diġa` applika għal din il- liċenzja.

Billi t-tieni grupp ta' nies li applikaw għal kors ta' taħriġ ta' local wardens għadu għaddej bit-taħriġ tiegħu - u ta' min jgħid li dan il-kors qed jiġi organizzat mill-ETC u mid-dipartiment tal-kunsilli lokali konġuntament - wieħed jistenna li fil-futur qarib minn dan il-grupp jiggradwaw numru ta' wardens oħra.

Aħna dehrilna li jkun għaqli li wieħed iniedi wkoll it-tielet kors u fil-fatt fil-ġimgħat li għaddew, għat-tielet darba ħarġet call for applications fuq il-gazzetti għal min huwa interessat isegwi dan il-kors ta' taħriġ biex b'hekk sa l-aħħar ta' Settembru nkunu kkonkludejna tliet korsijiet ta' taħriġ għal-local wardens.

Fil-fatt jien ninsab informat li l-ETC, flimkien mal-bord tal-koperattivi, ħajret lil dawk li ggradwaw għal local warden biex jingħaqdu f'koperattiva.

Irrid ngħid ukoll li bl-għajnuna tal-management efficiency unit ġie mħejji draft tender document għall-provision ta' warden services.

Dan id- draft tender document ġie diskuss fid-dettall ma' l-assoċjazzjoni tal- kunsilli lokali, li saħansitra ġimgħatejn ilu organizzat seminar dwaru f'San Lawrenz ġewwa Għawdex biex jiġi diskuss fid-dettall mas-sindki.

Issa li jonqos huwa li kull kunsill lokali jistabilixxi kemm għandu bżonn local wardens għax ovvjament kull kunsill lokali jkollu l-esiġenzi differenti tiegħu.

Kif wieħed seta' jinnota, illum fuq il-gazzetti deher avviż fejn fih id-dipartiment tal-kunsilli lokali qed isejjaħ laqgħa għal prospective tenderers interessati biex minnhom nieħdu feedback dwar kif huma jaħsbu li għandu jkun il-kuntratt.

Wara kollox din hija esperjenza ġdida għal kulħadd.

Jien informat li t-tender għall-provision ta' dawn il-warden services għandu joħroġ sa l-aħħar tax-xahar.

Kif diġa` kelli l-okkażjoni li ninforma lil din il-Kamra, il-kunsilli lokali, permezz ta' l-assoċjazzjoni tagħhom ftehmu li jingħaqdu f'għaxar gruppi - il-kunsilli lokali ta' Malta se jingħaqdu f'disa' gruppi filwaqt li dawk ta' Għawdex se jingħaqdu fi grupp ieħor - biex ikunu qed iħaddmu għaxar kuntratti differenti u li jkunu rappreżentati minn tribunal lokali wieħed.

MR SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Peress li ilna nistennew għal diversi xhur li jiġi konkluż il-ftehim bejn l-Enemalta u d-dipartiment tal-kunsilli lokali, jista' l-Ministru jgħidilna fiex waslu d-diskussjonijiet u forsi jgħidilna bejn wieħed u ieħor kemm jonqos żmien biex finalment dan il-ftehim jiġi konkluż?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Fl-opinjoni tiegħi dawn id-diskussjonijiet twalu xi ftit iżżejjed pero` issa nista' ngħid li waslu biex jiġu konklużi għax jidher li ntlaħaq ftehim kemm fuq it-termini tal-kuntratt kif ukoll fuq ir- rati li għandhom jitħallsu għar-replacement u għall-maintenance tal- fixtures.

Ta' min jgħid ukoll li bi qbil ma' l-assoċjazzjoni tal-kunsilli lokali dan il-kuntratt se jiġi ttestjat minn wieħed mid-disa' gruppi li għadni kif semmejt - ngħid il-verita` ma nafx liema grupp tqabbad biex jagħmel dan it-test - għax dehrilna li qabel ma l-kunsilli lokali jagħmlu dan il-kuntratt ikun aħjar li jkun hemm perijodu ta' prova biex b'hekk naraw x'jinvolvi u x'ma jinvolvix.

Ġaladarba jsir dan it-test launch, biex insejjaħlu hekk, inkunu f'pożizzjoni li nagħmlu final adjustment lil dan il- kuntratt ħalli finalment jibda jitħaddem mill-kunsilli lokali kollha.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ALFRED SANT (Kap ta' l-Oppożizzjoni): Nixtieq nistaqsi lill- Ministru jekk jistax jikkonfermalna li l-pjan ta' żvilupp għan-nofsinhar ta' Malta, li fih il-kunsilli lokali kellhom il-parti protagonista, ġiex xolt jew abbandunat.

Safejn naf jien il-Ministru għadu qatt ma esprima ruħu fuq ix-xogħol li kien qed isir hemmhekk.

Jien naf li l-Onor.

Louis Galea meta kien għadu fl-oppożizzjoni kien impenja ruħu li se jieħu sehem f'dan il-pjan ta' żvilupp, pero` minn dak iż-żmien 'l hawn ma sar xejn minn dan kollu.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Għalkemm f'dak il-proġett ta' embellishment li qed isemmi l-Kap ta' l-Oppożizzjoni kienu involuti l-kunsilli lokali, dan ma jaqax taħti u għalhekk nitlob lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni biex jagħmel din id-domanda lill-ministru għall-ambjent.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Naħseb li l-Ministru ma fehmnix tajjeb biżżejjed.

Jien hawnhekk m'inix qed nirriferi għax-xogħol ta' embellishment li kien qed isir, li kellu jsir jew inkella li beda jsir u ma tkompliex isir fin- nofsinhar ta' Malta għal dak li għandu x'jaqsam ma' Birżebbuġa, Marsaxlokk u Wied il-Għajn imma qed nirriferi għal tħejjija ta' pjan ta' żvilupp soċjo- ekonomiku għan-nofsinhar ta' Malta, li dak iż-żmien kien ġie kkordinat mill- ministeru tal-kunsilli lokali flimkien mal-kunsilli lokali tan-nofsinhar ta' Malta.

Fil-fatt jekk niftakar sew, f'din it-tħejjija ta' pjan ta' żvilupp soċjo-ekonomiku - li kien pjan globali u ma kellux x'jaqsam ma' embellishment biss - kienu ħadu sehem il-kunsilli lokali tal-Kottonera, ta' Marsascala, taż-Żejtun, tal-Fgura, tax-Xgħajra u ta' Marsaxlokk kif ukoll l- għaqdiet vokazzjonali u volontarji kollha ta' dawk iż-żoni.

Kif għidt diġa`, jien naf li meta kien għadu fuq in-naħa ta' l- oppożizzjoni, l-Onor.

Louis Galea kien wera x-xewqa li jieħu sehem anke fit- tħejjija ta' dan il-pjan ta' żvilupp soċjo-ekonomiku li kellu jibda f'Settembru jew f'Ottubru li għadda imma safejn naf jien kemm l-Onor.

Galea ilu ministru ma kellna l-ebda indikazzjoni min-naħa tiegħu dwar x'se jiġri minn dan l-isforz kollu li kien sar.

Jiena nixtieq li l-ministru jgħidilna jekk hemmx pjanijiet f'dan il-kontest u, jekk hemm, jgħidilna x'inhuma dawn il-pjanijiet.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Nista' nassigura lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni li fhimtu tajjeb mill-bidunett u r-risposta tiegħi hija l-istess bħal dik li tajt qabel, jiġifieri li dak li qed isemmi ma jaqax taħt id-dekasteru tiegħi.

MR SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Qed nifhem tajjeb li iktar milli dawn il-gwardjani lokali jiġu mpjegati, il-policy tal-gvern hija li jinxtraw is-servizzi tagħhom?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTN GATT: Din m'hijiex kwestjoni ta' policy tal-gvern għaliex fil-liġi hemm provdut - kemm taħt l-att li jirregola lill-kunsilli lokali, kemm taħt l-att li jirregola s-servizzi tal-gwardjani lokali kif ukoll taħt diversi regolamenti oħra - li f'dan il-każ il-kuntratturi huma l-kunsilli lokali u f'dan l-istadju kulma se jagħmel il-gvern huwa li jagħmel il- management neċessarju sabiex tiġi launched il-ħidma tas-servizzi tal- wardens.

Il-gvern se jagħmel hekk għax ovvjament wieħed japprezza li fil- bidu ma jistgħux jagħmlu kollox il-kunsilli lokali, speċjalment f'dak li għandu x'jaqsam mal-fażi ta' l-ippjanar u ma' l-implimentazzjoni ta' dawn it-tip ta' servizzi.

Minħabba f'hekk il-gvern qed joħloq infrastruttura maniġerjali, infrastruttura elettronika u infrastruttura ta' trading li hija neċessarja.

L-Att li jirregola s-servizzi tal-gwardjani lokali jagħti wkoll l- awtorita` lill-gvern li jagħti t-taħriġ neċessarju lil kull min japplika biex isir gwardjan lokali.

Kif qed naraw hawnhekk il-gvern huwa biss il- faċilitatur tas-sistema u fl-ebda fażi m'hu se jkollu l-awtorita` li jimpjega jew jikkuntratta lil xi ħadd bħala warden.

Il-liġi tgħid ċar u tond li kull servizz li jiġu bżonn il-kunsilli lokali jista' jingħata biss wara li jkunu ħarġu tenders għal dan il-għan u għalhekk kull grupp mid- disa' gruppi ta' kunsilli lokali se joħroġ tender document.

Filwaqt li inizjalment tfassal mill-gvern bħala mudell, dan id-draft tender document jista' jinbidel minn kull grupp ta' kunsilli lokali skond l-esiġenzi u skond il-kondizzjonijiet li huma jidhrilhom li għandhom idaħħlu f'dan il- kuntratt.

Hawnhekk ta' min jgħid ukoll li l-liġi tipprovdi li l-kummissarju jista' jirrikonoxxi bħala warden kemm persuni individwali kif ukoll aġenziji.

Fi kliem ieħor, meta kunsill lokali jew grupp ta' kunsilli lokali joħroġ call for tenders għas-servizzi tal-wardens, għalih jistgħu japplikaw kemm individwi kif ukoll aġenziji li jkunu qed jimpjegaw numru ta' wardens.

Jekk kemm-il darba titwaqqaf koperattiva, tista' tapplika wkoll koperattiva.

Irrid inżid ngħid li għall-ewwel darba f'pajjiżna se jkollna liċenzja li tirrikonoxxi s-servizzi ta' gwardjani lokali.

Sfortunatament sal-lum l- aġenziji li jipprovdu servizzi ta' sigurta` ma tantx jirrimuneraw tajjeb lill-ħaddiema tagħhom u barra minn hekk ġeneralment dan it-tip ta' xogħol ma tantx huwa long-term tant li ħafna drabi ssibu bħala part-time employment li jkun on a definite contract.

Minħabba f'hekk jeżistu xi ftit problemi.

Madanakollu issa billi s-servizzi tal-gwardjani lokali se jkunu parti essenzjali mill-ħidma tal-kunsilli lokali - u l-kunsilli lokali huma ħerqana li jibdew jingħataw dawn it-tip ta' servizzi minħabba li huma konxji tal-fatt li m'għandhomx is-saħħa ta' enforcement fuq ir- responsabbiltajiet li huma għandhom - din tista' sservi ta' opportunita` tajba biex l-aġenziji li jipprovdu servizzi ta' sigurta` jirrimuneraw lill- impjegati tagħhom aħjar.

Fl-aħħarnett nixtieq nerġa` nagħmilha ċara - għaliex jidher li hawn malintiż f'dan ir-rigward - li m'huwiex il-gvern li se jimpjega lill- gwardjani lokali imma se jkunu l-kunsilli lokali li jitolbu l-provision tas- servizzi tagħhom.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Sur President, b'riferenza għall-mistoqsija li għamilt jien rigward il-pjan ta' żvilupp għan-nofsinhar ta' Malta li fih kienu nvoluti diversi kunsilli lokali, il-Ministru għadu kemm qal li hu m'huwiex il-ministru konċernat u qal ukoll li l-mistoqsija tiegħi fehmha tajjeb u skond hu kienet tirrigwarda l-embellishment tal-lokalitajiet li jinsabu fin- nofsinhar ta' Malta.

Jiena rrid ngħid li l-mistoqsija tiegħi ma kenitx tirrigwarda l-embellishment tal-lokalitajiet li jinsabu fin-nofsinhar ta' Malta imma kienet tirrigwarda pjan ta' żvilupp soċjo-ekonomiku għan- nofsinhar ta' Malta.

Għalhekk jista' jekk jogħġbu l-Ministru jgħidilna min hu l-ministeru responsabbli minn dan il-qasam?

Jiena ma nistax nifhem kif il-ministru għall-ambjent jista' jkun responsabbli minn dan il-qasam.

Jista' l-Ministru jgħidilna wkoll jekk il-kunsilli lokali għadhomx involuti fit-tħejjija ta' dan il-pjan ta' żvilupp u x'sar matul dawn l-aħħar xhur fuq dan il-qasam?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Li l-Kap ta' l-Oppożizzjoni ma jistax jifhem kif u għaliex il-ministeru għall-ambjent għandu jku responsabbli minn dan il- qasam ma naħsibx li jagħmel differenza.

Il-fatt hu li huwa l-ministeru għall-ambjent li huwa responsabbli minn dan il-qasam u r-rwol tal-ministeru tiegħi f'dak li għandu x'jaqsam mal-kunsilli lokali huwa biss dak li għandu jkollu kull ministeru tal-kunsilli lokali, jiġifieri li jħalli spazju u liberta` wiesa biżżejjed biex il-kunsilli lokali jipparteċipaw fl- inizjattivi kollha li jkunu jixtiequ jieħdu sehem fihom.

Il-ministeru responsabbli mill-kunsilli lokali m'għandux jipprova jimponi fuq il- kunsilli lokali dwar x'għandhom jagħmlu, kif sfortunatament kien jiġri taħt l-amministrazzjoni tiegħu.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

L-Onor.

Leo Brincat.

KUMITATI PERMANENTI TAL-KAMRA

ONOR.

LEO BRINCAT (President tal-Kumitat Permanenti dwar il-Kontijiet Pubbliċi): Mr Speaker, nippreżenta l-minuti konfermati tal-laqgħat numri 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 27, 28 u 29 tal-Kumitat Permanenti dwar il- Kontijiet Pubbliċi li saru bejn is-27 ta' Jannar u t-30 ta' Ġunju, 1999.

MR SPEAKER: Grazzi.

Ngħaddu issa għat-Tqegħid ta' Karti.

Il-Viċi Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Rapport magħmul mis-Sedqa intitolat "Estimating the Size of the Drug Misuse Problem in Malta", bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8751; u

f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi l-infiq taħt Item 4185 - programmes and initiatives - taħt il-voti tal-ministeru ta' l-edukazzjoni, bejn Marzu u Ġunju 1999, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8593.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Zammit Dimech.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (Ministru għall-Ambjent): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi n-nefqa totali bejn Settembru 1998 u Ġunju 1998 f'petrol għall-użu tal-karozzi fid-dikasteru li għalih jien responsabbli, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8181.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern): Mr Speaker, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi n-nefqa totali bejn Settembru 1998 u Ġunju 1999 f'petrol jew diesel għall-użu tal-karozzi fid-dikasteru li għalih jien responsabbli, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8180; u

f'isem il-Ministru għat-Turiżmu nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' ċirkolari datata 4 ta' Ġunju, 1999 mibgħuta mis-segretarju permanenti fil-ministeru għat-turiżmu lis-segretarji permanenti dwar policy biex tirregola xogħlijiet ta' toroq u xogħlijiet oħra f'areas turistiċi, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8730.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Zammit.

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għall-Agrikoltura u Sajd): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' l-annual plan for the examination of live animals and fresh meat in Malta, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8720.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Deguara.

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa): Mr Speaker, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar talbiet magħmula mill-fondazzjoni għas-servizzi mediċi lill-awtorita` ta' l-ippjanar għal tibdil fl-istruttura ta' l-isptar il-ġdid f'Tal-Qroqq bejn Settembru 1998 u Lulju 1999, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 8473.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja tar-rapport tar-riżultat ta' l-investigazzjoni tal-kummissjoni permanenti kontra l-korruzzjoni dwar każ nru.

257 - rapport 124; u

Lista li turi l-kompożizzjoni ta' bordijiet governattivi u parastatali li jaqgħu taħt ir-responsabbilta` tiegħi, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7888.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ORDINANZA DWAR IL-MEDIĊINI PERIKOLUŻI

DANGEROUS DRUGS ORDINANCE (AMENDMENT) BILL

MR SPEAKER: Il-Ministru ta' l-Intern, jekk jogħġbu jressaq it-Tieni Qari.

ONOR.

TONIO BORG: Nipproponi t-tieni qari ta' l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att ta' l-1999 biex jemenda l-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi, Kap 101".

MR SPEAKER: Min jissekonda, jekk jogħġobkom?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Rimarki?

Il-Ministru Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, nistgħu ngħidu li dan l-abbozz ta' liġi fih żewġ emendi prinċipali u xi emendi oħra żgħar li m'humiex daqstant importanti pero' tajjeb li wieħed jgħid xi ħaġa dwarhom ukoll.

L- ewwelnett ta' min jgħid li d-definizzjoni ta' "traffikar" qed tiġi emendata għax qed jiġi propost li mhux bilfors kull importazzjoni tiġi kkonsidrata bħala traffikar, li jfisser minimu ta' sitt xhur priġunerija mingħajr ma l- qorti tingħata l-ebda diskrezzjoni f'dan ir-rigward.

Aħna qed nipproponu - kif qalulna biex nipproponu diversi nies li iktar 'il quddiem se ngħid min huma - li fil-qasam ta' l-importazzjoni ssir distinzjoni bejn traffikar u pussess.

Jekk akkużat jinqabad fl-airport jew f'xi seaport b'mediċini perikolużi li jkunu għall-użu esklussiv tiegħu, għalkemm dak il-pussess jibqa' meqjus bħala reat li għalih hemm ukoll kastig ta' ħabs, il-qorti se jkollha d-diskrezzjoni li jekk trid ma tapplikax dik il-piena ta' ħabs.

Din hija l-ewwel emenda li qed jipproponi dan l-abbozz ta' liġi, liema emenda kienet diġa` pproponietha l-oppożizzjoni Nazzjonalista fi stadju ta' kumitat f'Jannar tas-sena li għaddiet meta kienet qed tiġi emendata l- Ordinanza dwar il-Professjoni Medika u l-Professjonijiet li Għandhom X'jaqsmu Magħha.

Permezz tat-tieni emenda - li ma ssemmietx ħafna mill-media imma li fl- opinjoni tiegħi hija importanti daqs l-ewwel emenda - meta persuna tiġi akkużata bi traffikar tad-droga f'post liċenzjat, jekk ikun hemm prova prima facie li dak it-traffikar sar bil-konoxxenza jew saħansitra bil- kompliċita` ta' sid il-post liċenzjat, il-qorti se jkollha d-dritt li tissospendi l-liċenzja ta' dak il-post.

Issa bi "traffikar" aħna nifhmu li persuna jkollha pussess ta' droga għall-użu mhux esklussiv tagħha.

Il-liġi tagħna anke x-sharing ta' droga tqisu bħala traffikar u jiena se nagħmilha ċara minn issa li aħna m'għandna ħsieb li nemendaw xejn mil-liġi f'dan ir- rigward għax aħna nemmnu li sharing għandu jiġi meqjus bħala traffikar ukoll, allavolja kien hemm min qal - u iktar 'il quddiem se nikkwota lil min qal hekk - li l-gvern imessu jemenda l-liġi f'dan is-sens.

Issa sabiex ma nallarmax lin-nies, hawnhekk irrid ngħid li dan ma jfissirx li għax inqabdet id-droga f'diskoteka, allura s-sid tad-diskoteka bilfors se jinstab ħati.

Huwa biss jekk jiġi pprovat li jkun hemm konoxxenza jew kompliċita' tal-persuna li fuq isimha hemm il-liċenzja li sakemm tinqata' l- kawża, fuq talba tal-prosekuzzjoni, il-qorti se jkollha dritt li tissospendi l-liċenzja.

Jekk wieħed jara kif inhi l-liġi llum isib li l- qorti tista' tħassar il-liċenzja tan-negozju lil traffikant tad-droga wara li din issibu ħati ta' l-akkużi miġjuba kontrieh.

Permezz ta' dan l-abbozz tal-liġi l-qorti qed tingħata d-diskrezzjoni li jekk ikun hemm akkużi serji fil-konfront tal-persuna li għandha liċenzja tan-negozju, din tkun tista' tħassarlu l-liċenzja saħansitra qabel ma tingħata s-sentenza.

Issa hawnhekk nixtieq infakkar lil din il-Kamra li meta fl-1994 din il- liġi kienet emendata kienu ġew introdotti diversi ordnijiet ta' ċerta kawtela.

Permezz ta' l-emendi li kienu saru dak iż-żmien il-qorti ngħatat id-dritt li tiffriża l-proprjeta` ta' min ikun ġie akkużat bit-traffikar tad-droga minn qabel ma tingħata s-sentenza ħalli ma tkunx tista' tinqala` ċ-ċirkostanza li meta finalment il-qorti tagħti s-sentenza tagħha u tordna biex tiġi kkonfiskata l-proprjeta` ta' l-akkużat din ma ssib xejn.

L-emendi li saru fl-1994 taw ukoll id-dritt lill-qorti li fuq talba ta' l-avukat ġenerali tawtorizza ordni ta' investigazzjoni fuq persuna li tkun ġiet akkużata bi traffikar tad-droga sa minn qabel ma din tittella' l-qorti.

Dan minkejja kull liġi li teżisti dwar is-sigriet bankarju.

Ikun interessanti jekk hawnhekk wieħed iżid jgħid li meta fi Frar ta' l-1996 il-gvern kien irratifika l-konvenzjoni ta' l-United Nations dwar it-traffikar tad-droga, id-diskrezzjoni li ngħatat il-qorti fil-konfront ta' persuni Maltin ġiet estiża anke fil-konfront ta' persuni barranin.

Jekk, per eżempju l-qorti jew il-pulizija Franċiża jkunu qed jinvestigaw lil xi traffikant tad-droga Franċiż li jkun qiegħed Malta, aħna nkunu nistgħu nikkoperaw f'din il- missjoni billi noħorġu ordni ta' investigazzjoni fuq dan it-traffikant tad- droga.

L-istess nistgħu ngħidu għar-rigward tal-konfiska tal-proprjeta` ta' xi ħadd barrani li qiegħed jgħix f'Malta.

Allavolja l-proċeduri fuq l- akkuża ta' traffikar tad-droga jkunu saru barra minn Malta u s-sentenza tkun ingħatat minn qorti barranija, il-qorti Maltija ngħatat id- diskrezzjoni li tikkonfiska dik il-proprjeta`.

Mr Speaker, dawn huma ż- żewġ emendi prinċipali li hawn f'dan l-abbozz ta' liġi, pero` ta' min isemmi wkoll emenda oħra li qed issir fir-rigward ta' dak li jissejjaħ controlled delivery.

L-artiklu 30B tal-liġi jawtorizza lill-pulizija jew lill-awtoritajiet tad-dwana sabiex bil-kunsens ta' l-avukat ġenerali jew inkella ta' maġistrat jagħmlu controlled delivery.

Għal min ma jafx, il-controlled delivery hija teknika li biha jiġi awtorizzat li tidħol konsenja llegali jew suspettuża ta' droga f'Malta.

Għalkemm l-awtoritajiet ikunu jafu li dieħla din il-konsenja ta' droga f'pajjiżna, bl-awtorizzazzjoni ta' l- avukat ġenerali jew inkella ta' maġistrat iħalluha dieħla apposta sabiex b'hekk jinqabad numru ikbar ta' nies li jkunu involuti fil-wasla ta' din il- konsenja.

Ħafna drabi jekk l-awtoritajiet jaqbdu u jikkonfiskaw dik il- konsenja mill-ewwel jiġri li jaqbdu biss persuna waħda mentri jekk jissaportu ftit u jsegwu l-passi ta' dik il-persuna jaqbdu xi ħames persuni oħra.

Issa dan l-abbozz ta' liġi qed jagħmel emenda sabiex din il- controlled delivery ma tiġix limitata biss għar-reati li huma msemmija f'artiklu 30B imma tiġi estiża anke għar-reati li għandhom x'jaqsmu ma' money laundering.

Mr Speaker, jiena nimmaġina li m'għandux ikun hemm kontroversja f'dak li għandu x'jaqsam mas-sospensjoni tal-liċenzja għax għalkemm huwa veru li f'każijiet oħrajn dan il-poter ma jeżistix, naħseb illi kulħadd jifhem li hawnhekk qegħdin nittrattaw problema speċjali li teħtieġ regoli speċjali wkoll.

Wara kollox fil-liġijiet li jirrigwardaw id-droga hemm diversi eċċezzjonijiet li m'humiex aċċettabbli f'liġijiet dwar reati oħrajn.

Ħalli nagħti xi eżempji biex min qed jismagħni jkun jista' jifhem aħjar x'qed ngħid.

Per eżempju, normalment f'każ ta' omiċidju volontarju jkun irid ikun hemm il-kollaborazzjoni tal-kompliċi, pero` fl-1986 dan il-parlament kien iddeċieda - u naħseb li għamel sewwa - li r-regola tal-kollaborazzjoni tal- kompliċi - jiġifieri li x-xhud tal-kompliċi waħdu m'huwiex biżżejjed imma jkun hemm bżonn ta' xhud indipendenti ieħor li jikkollabora l-verżjoni tiegħu - għandha tibqa' tapplika għar-reati kollha minbarra għar-reati li għandhom x'jaqsmu mat-traffikar tad-droga.

Ovvjament din iġġib magħha ċerti perikli wkoll għaliex dan ifisser li xhud wieħed li jkun kompliċi f'reat li għandu x'jaqsam mat-traffikar tad-droga huwa biżżejjed biex jiġġustifika dikjarazzjoni ta' ħtija.

Għalina din hija xi ħaġa li tmur kontra l- prinċipji ġenerali anke fil-qasam tal-ġlieda kontra l-kiminalita`, imma aħna nafu li aħna rridu nagħmlu gwerra kontra d-droga u allura, bħal fiż- żmenijiet tal-gwerra, hemm bżonn li jsiru eċċezzjonijiet għall-prinċipji ġenerali.

Eżempju ieħor li nista' nagħti jikkonċerna l-affidavit.

Normalment filwaqt li fil-qorti ċivili affidavit huwa biżżejjed bħala prova, fil-qorti kriminali dan m'huwiex biżżejjed u kemm ix-xiehda kif ukoll il-kontro-eżami jkunu jridu jsiru bilfors in facem curiae, jiġifieri fil-preżenza ta' l- imħallef.

Fil-każ ta' dawk ir-reati li għandhom x'jaqsmu ma' traffikar ta' droga dan il-parlament introduċa l-prinċipju li jekk qabel ma jitressaq l- akkużat isir ġurament quddiem maġistrat fuq id-dikjarazzjoni li tkun saret, allura dik ix-xiehda hija aċċettata mill-qorti.

Forsi hawn wieħed jistaqsi: Dan għaliex sar?

Fil-fatt dan sar għaliex ħafna drabi jiġri li meta wieħed jitla' l-qorti jagħti verżjoni differenti minn dik li jkun ta lill- pulizija u dan għal diversi raġunijiet fosthom minħabba biża' jew theddid.

Kien proprju għalhekk li fl-1994 il-parlament Malti kien iddeċieda li jgħaddi liġi biex ibiddel il-proċeduri li kienu jeżistu dak iż-żmien dwar dan il-qasam, liema liġi naf li kienet ġiet ikkontestata u għadha qed tiġi kkontestata kostituzzjonalment sal-lum.

Eżempju ieħor li nista' nagħti biex nuri kemm saru eċċezzjonijiet għar-rigward tar-reati li għandhom x'jaqsmu mat-traffikar tad-droga jirrigwarda l-għoti tal-liberta` proviżorja.

Illum jeżisti d-dritt kostituzzjonali li akkużat jitlob li jingħata l-liberta` proviżorja pero` fir-rigward ta' traffikar ta' droga, sakemm jgħaddu l-20 ġurnata tal-kumpilazzjoni, jew inkella sakemm tingħalaq il-kumpilazzjoni ma tistax tingħata liberta` proviżorja.

Eċċezzjoni oħra li ma teżistix f'ħafna liġijiet oħrajn hija li fil-każi ta' traffikar ta' droga l-imħallef ma jistax jagħti probation, sentenza sospiża jew inkella jagħti inqas mill-minimu, kif għandu dritt li jagħmel fil-każ ta' reati oħrajn.

Fi kliem ieħor, filwaqt li jekk tisraq il- maġistrat jew l-imħallef jista' jagħtik piena li tkun inqas mill-minimu, f'dawk il-każi li għandhom x'jaqsmu ma' traffikar tad-droga il-maġistrat jew l-imħallef ma jistax jagħmel dan.

Jien naħseb li kulħadd jaqbel miegħi meta ngħid li dawn l-eċċezzjonijiet huma ġustifikati għaliex hawnhekk qed nittrattaw problema speċjali ta' kriminalita` organizzata li m'għandhiex fruntieri.

Biżżejjed ngħid li ħafna drabi l-forzi ta' l-ordni jkollhom suċċess fil-ħidma tagħhom grazzi għall-koperazzjoni internazzjonali li jsibu kontra din il-kriminalita` organizzata tan-negozju tad-droga.

Mr Speaker, kif għidt iktar kmieni, jiena ma nimmaġinax li għandha titqajjem xi kontroversja għaliex ma' l-ordni ta' sekwestru u ma' l-ordni ta' konfiska dan l-abbozz ta' liġi qed jipproponi li tingħata ordni ta' kawtela għar-rigward tas-sospensjoni tal-liċenzja ta' negozju.

Ta' min jirrimarka li filwaqt li l-ordni ta' sekwestru u ta' l-iffriżar ta' proprjeta` jistgħu jingħataw qabel ma persuna tiġi akkużata fil-qorti bi traffikar tad-droga, hawnhekk qed ngħidu li l-ordni ta' sospensjoni tal- liċenzja ta' negozju tista' tingħata biss wara li l-persuna tiġi mressqa l- qorti u għalhekk il-qorti għandha d-diskrezzjoni li tiddeċiedi jekk għandhiex tapplika dan il-poter.

Biex inkompli fuq din is-sospensjoni rrid ngħid li sospensjoni tista' tapplika kemm għal liċenzja kemm għal permess kif ukoll għal xi awtorizzazzjoni tkun xi tkun.

Nixtieq ngħid ukoll li dawn l-emendi qegħdin doppji għaliex bis-saħħa ta' dan l-abbozz qegħdin nemendaw mhux biss il-Dangerous Drugs Ordinance imma wkoll il-Medical and Kindred Professions Ordinance, li tittratta dwar drogi psikotropiċi.

Ġieli ġara f'dan il-parlament li emendajna liġi mingħajr ma emendajna l-oħra, b'mod li kellna diskrepanza fil-pieni u fil- proċedura dwar x'tip ta' droga ġiet maqbuda.

Hawn qed nagħmluha ċara li l- emendi li se nagħmlu għal-liġi dwar drogi narkotiċi japplikaw ukoll għal- liġi dwar id-drogi psikotropiċi, bħall-pilloli ecstasy.

Niġu issa għall- emenda li qajmet ċerta diskussjoni u li dwarha dehru opinjonijiet differenti fil-gazzetti u fil-media li wrew li mhux kulħadd fehem eżatt x'qiegħed jiġi propost.

Il-fażi ''traffikar fid-droga'' - bl-Ingliż ''dealing'' - insibuha f'artiklu 22 tal-liġi prinċipali, liema artiklu jgħid hekk:

''For the purposes of this Ordinance, the word ''dealing'', with reference to dealing in a drug includes cultivation, importation, manufacture, exportation, distribution...''

Mela skond l-interpretazzjoni ta' din il-liġi kull forma ta' importazzjoni hija kkonsidrata bħala traffikar.

Hawnhekk ma hawnx distinzjoni jekk din l- importazzjoni tikkonsistix f'container bid-droga jew li inti jkollok farka cannabis.

Għal dawn iż-żewġ każi hemm sentenza bilfors - hawn issa l-punt kollu - ta' sitt xhur ħabs.

Fil-każ ta' traffikar la hemm probation, la hemm sentenza sospiża u lanqas hemm l-artiklu 21 li bih tista' tagħti inqas minnu.

Mela bilfors trid tmur sitt xhur ħabs.

Issa l-liġi ma messhiex ġiet interpretata hekk.

Il-liġi stess kif inhija llum tgħid: ''with reference to dealing in a drug'' Jiena kif nista' nittraffika miegħi innifsi?

How can you deal with yourself?

Li jiena nimporta ammonti żgħar ta' droga bl-iskop li nagħtihom lill-għarusa tiegħi, allura hemmhekk nistgħu ngħidu li hemm sharing u bl-emenda li qegħdin nipproponu dak il-każ jiġi meqjus bħala traffikar.

Imma meta inti timporta għall-użu personali tiegħek - jiġifieri ddaħħal ammont ta' droga li huwa ovvju li huwa għall-użu personali tiegħek - kif tista' inti tkun qiegħed tittraffika miegħek innifsek?

Issa minkejja dan hemm interpretazzjoni tal- qorti li tgħidlek li kull nitfa' droga li tinstab fil-pussess ta' xi ħadd at the point of entry - jiġifieri jew fl-airport jew is-seaport - dik bilfors hija droga għat-traffikar u bilfors trid tmur sitt xhur ħabs.

Il- verita' hi li hawnhekk ngħaddu ħafna liġijiet bi skop partikolari u l- qrati jinterpratawhom b'mod differenti.

Meta jiġri hekk għandu jkollna l- kuraġġ li ngħidu li din il-liġi ġiet interpretata b'mod ħażin mill-qorti u allura trid tiġi emendata biex tiġi interpretata mod ieħor.

U jekk inħarsu lejn min laqtet nindunaw kemm din il-liġi m'hijiex ġusta.

Din mhux lill- klieb il-baħar laħqet imma lill-makku, jiġifieri lil min iġib ammonti żgħar.

Mela li qed nipproponu bl-emenda huwa li l-qorti għandha dritt tiddistingwi bejn pussess u traffikar, anke fil-qasam ta' l-importazzjoni.

Irid ngħid li dan il-kriterju li l-qorti tista' tiddistingwi bejn traffikar u pussess ġie introdott fl-1994 bi skop.

Għaliex?

Għax sal-1994 biex tipprova t-traffikar kien ikollok tipprovdi prova li bniedem kellu l- intenzjoni li jqassam jew imexxi d-droga.

Qabel l-1994, jekk bniedem ma jammettix li jkun daħħal kilogramma eroina biex iqassamha - jew sakemm ma jiġix xi ħadd li jgħid li pprova jixtri mingħandu - skond il-liġi l-qorti ma setgħetx issibu ħati ta' traffikar.

Minħabba f'hekk il-leġislatur fl- 1994 qal li jekk l-ammont ta' pussess jindika li dik id-droga kienet għat- traffikar, allura għandu jkun hemm piena ta' ħabs bilfors minn sitt xhur sa ħames snin, li mbagħad fl-1996 żidniha sa għaxar snin f'każijiet ta' qrati inferjuri u fil-każ ta' ġuri anke' għomrok il-ħabs bħala massimu.

Mela allura x'inhi l-kontroversja?

Il-kontroversja hi għax qed ngħidu li dan il-kriterju li jeżisti diġa' għandna napplikawh ukoll fil-qasam ta' l- importazzjoni.

Jekk ma nagħmlux hekk inkunu qed niġu fil-kontradizzjoni li jekk jien ninqabad bi gramma cannabis l-airport immur il-ħabs bilfors pero' jekk ninqabad bi gramma cannabis Paceville ma mmurx il-ħabs bilfors.

Issa spjegawli x'inhi d-differenza.

Anzi ħa nkompli nikkomplika iktar ir- retroxena.

Jiena nidħol bi gramma cannabis, ma ninqabadx l-airport pero' ninqabad biha Paceville.

Sakemm ma nkunx iblah u ngħid li dik ġibtha minn Amsterdam miegħi, jiena ma mmurx il-ħabs bilfors.

Nista' mmur il-ħabs imma mhux bilfors.

U allura din qed toħloq dawn il-kontradizzjonijiet u dawn l- inġustizzji.

Issa kien hemm min qal li din qed nagħmluha minħabba l-barranin.

L-ewwel ħaġa l-barranin għandhom dritt daqs il-Maltin li jkollhom smigħ xieraq.

It- tieni nett, il-liġijiet għandhom ikunu umani mhux biss fil-konfront tal- Maltin imma wkoll fil-konfront tal-barranin.

Irrid ngħid ukoll li mhu veru xejn li din qiegħda ssir għall-barranin.

Il-liġi kif inhi llum u l-liġi kif se nemendawha tapplika għal kulħadd.

Mela llum jekk Malti, Svizzeru jew Ġermaniż jinstab bi gramma cannabis fuqu, dak imur bilfors minimu ta' sitt xhur ħabs.

Mela m'huwiex veru li din il-liġi qed nagħmluha biex inpaxxu lill-barranin imma hija liġi li rridu nagħmluha biex neqirdu inġustizzja li teżisti.

(Interruzzjonijiet) Huwa veru li l-iktar li ngidmu minnha huma l- barranin imma dan jiġri għaliex jekk Malti jkun irid ammont żgħir ta' droga, ma naħsibx li dan se joqgħod isiefer biex iġibha.

B'daqshekk ma jfissirx li l-liġi tagħmel xi distinzjoni bejn barranin u Maltin.

(Interruzzjonijiet) Le, din id-distinzjoni ma hi se ddgħajjef xejn mill- ġlieda kontra d-droga.

(Interruzzjonijiet) Iva, imma l-prinċipju li nagħmlu distinzjoni bejn pussess u traffikar irridu naċċettawh inkella m'aħniex se naqblu.

Sur President, din in-naħa lesta li taċċetta li jsiru emendi - għax wara kollox aħna m'għandniex id-dogma ta' l-infallibilita' - pero' m'aħniex se nċedu fuq il-prinċipju li għandha tidħol distinzjoni bejn traffikar u pussess, anke fil-qasam ta' l-importazzjoni.

Issa nibda biex ngħid li meta nqala' l-ewwel inċident taħt din l- amministrazzjoni ma kellna pressjoni mingħand ħadd biex inbiddlu l-liġi.

Jiena qiegħed niddikjara f'dan il-parlament li ma rċevejt l-ebda komunikazzjoni mill-Ġermanja.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom, inżommu l-ordni.

No cross debate.

ONOR.

TONIO BORG: (Interruzzjonijiet).

Din ġiet diskussa fil-kabinett u dak kollu li għedt inti m'huwiex minnu.

MR SPEAKER: Indirizza lis-Sedja jekk jogħġbok, Ministru.

Jekk jogħġobkom, no cross debate.

Inżommu l-ordni.

ONOR.

TONIO BORG: Inti darba kont se tlaqqa' kabinett mingħajr ma tgħid lill-prim ministru!

(Interruzzjonijiet) Jien qiegħed fil-kabinett u mhux inti u allura ma tistax tgħid x'ġara fil-kabinett.

MR.

SPEAKER: Ministru, indirizza lis-Sedja jekk jogħġbok.

ONOR.

TONIO BORG: Jiena nieħu gost b'dawn l-interruzzjonijiet pero' nappellalhom biex ma jinterrompux kollha f'salt għax ma nistax nirrispondihom kollha f'salt!

Meta saret l-ordni ta' deportazzjoni għal dawk it-turisti Ġermaniżi jiena ma ġejt avviċinat minn ħadd, la minn nies ta' fuqi, la minn nies ta' taħti u lanqas mill-ambaxxata Ġermaniża.

(Interruzzjonijiet) Morru staqsu lill-Ambaxxatur Ġermaniż.

(Interruzzjonijiet) Aħna bħala oppożizzjoni konna ddeċidejna li nressqu emenda f'Jannar ta' l-1998.

(Interruzzjonijiet) Imn'Alla jiġi recorded x'jintqal hawn ġew!

(Interruzzjonijiet) Issa lill-Onor.

George Vella ngħidlu x'qalu sħabu f'dik id-diskussjoni.

(Interruzzjonijiet) Aħna din il- liġi għal kulħadd se nagħmluha.

Ara l-liġi li għamiltu intom kienet għall- barranin biss.

(Interruzzjonijiet) Taf għalxiex qed ngħid.

Din il-liġi hija għal kulħadd u żgur li ħadd ma jista' jakkuża lil ħadd li ma' persuna ta' ċerta nazzjonalita' mxejna mod u ma' persuna ta' nazzjonalita' oħra mxejna mod ieħor.

Niftakar li kien il-Ħadd, 26 jew 27 ta' Diċembru, u konna ħadna deċiżjoni approvata mill-grupp parlamentari li nipproponu emenda.

F'Jannar ta' l-1998 kienet saret diskussjoni interessanti, kien ippilotaha l-Onor.

Michael Farrugia bħala l-ministru tas-saħħa imma dik l-emenda tagħna m'għaddietx.

Minħabba f'hekk moralment ħassejt li qabel ma tiġi emendata l-liġi, kellna nużaw liġi oħra biex nordnaw id-deportazzjoni ta' dawk iż-żewġ Ġermaniżi.

Bħala ministru ta' l- intern kelli dritt nagħmel hekk.

(Interruzzjonijiet) Din m'għamilnihiex fis- satra tal-lejl.

Għamilnieha filgħodu u tant kemm kelli konvinzjoni li jiena ħriġt stqarrija biex ngħid li se nagħmel hekk.

(Interruzzjonijiet).

MR.

SPEAKER: Jekk jogħġobkom, inżommu l-ordni.

ONOR.

TONIO BORG: Naturalment l-oppożizzjoni qalet li meta xi ħadd ieħor ingħata maħfra, aħna għamilna ħafna storbju u issa qed neħilsu lil dawn in- nies u niddeportawhom.

X'kien l-argument ta' l-oppożizzjoni?

Qalu li jiena għamilt ħażin meta keċċejthom f'Diċembru ta' l-1998.

(Interuzzjonijiet).

Onor. Vella, assolutament id-deċiżjoni ħadtha waħdi mingħajr ebda pressjoni ta' ħadd.

MR.

SPEAKER: Jekk jogħġobkom, no cross debate.

ONOR.

TONIO BORG: Ħadd ma kkommunika miegħi dwar dan il-każ.

L- ambaxxatur lanqas biss kien hawn Malta.

Din kienet kwestjoni ta' prinċipju.

(Interruzzjonijiet) Tajba din!

Għax kienet ġejja l-presidenza Ġermaniża!

(Interruzzjonijiet) Jien m'għaqqadthomx flimkien u tant m'għaqqadthomx flimkien li issa qed nagħmel liġi li tkun applikabbli għal kulħadd mingħajr distinzjoni ta' nazzjonalita'.

Issa f'Jannar ta' l-1999 ix-shadow minister tal-ġustizzja, l-Onor.

Anġlu Farrugia kien qal li f'każ ta' xi ħadd li huwa akkużat b'pussess ta' ammont żgħir, li skond il-liġi jammonta għal traffikar, il-ministru m'għandux jiddeċiedi li jitkeċċa u allura awtomatikament il-proċeduri ma jkomplux.

Mela l-argument ma kienx li m'għandhiex issir distinzjoni.

Anzi huwa ppropona li d-distinzjoni għandha ssir mill-qorti u mhux minn membru tal- gvern.

L-artiklu tiegħu kien jismu "The Nationalist Executive and the Courts" u fih kien qal:

"I am not contesting the Dimitrijeff case as such."

Id-dimitrijeff kienu l-konjuġi li ġew għall-honeymoon hawnhekk u nqabdu b'ammont żgħir ta' droga -

"I am not saying that the fact that each avoided a minimum of six months inprisonment..."

- dan qalu għax meta tkeċċew dawn kienu laħqu għamlu xi xahar u nofs fil- ħabs -

"...once there were certain prevailing circumstances is not justified.

Probably I would have thought about it also myself."

Naturalment ta' avukat tajjeb li hu ntroduċielna s-safety valve "probably", imma "probably" tfisser xi ħaġa aktar minn "possibly".

X'kienet il- kritika ta' l-oppożizzjoni mix-shadow minister tal-ġustizzja dakinhar?

Li dik id-diskrezzjoni messha tkun f'idejn il-qorti u mhux f'idejn il- ministru.

Issa għax qed nipproponu li tkun f'idejn il-qorti dawn qed igħidu li qed nagħtu messaġġ ħażin!

Imma messaġġ ħażin lil min?

(Interruzzjonijiet)

Fl-Unjoni Ewropea nimmaġina li għandhom liġijiet bħal tagħna.

Inti kif tista' tagħti messaġġ ħażin lil xi ħadd li għandu liġijiet iktar liberali minn tagħna?

Lil min se nagħtuh dan il-messaġġ ħażin?

Lill-Ingliżi li meta nqabad it-tifel tal-ministru ta' l-intern tagħhom jittraffika d-droga - u f'dan il-każ kien il-ministru stess li ħa t-tifel tiegħu l-għassa tal- pulizija - dan ma marx il-ħabs?

(Interuzzjonijiet).

Jiena qed ngħidlek li intom qed tgħidu li qed nagħtu messaġġ ħażin.

Messaġġ ħażin lil min?

Lill-Ingilterra li l-każ tat-traffikar ma jġibx miegħu piena tal-ħabs?

U traffikar ma jfissirx li jkollok gramma cannabis fil-but imma li tmur quddiem diskoteka u tqassamha lil sħabek.

Hekk kien il-każ tat-tifel ta' ministru, imma dan ma marx il-ħabs!

Lil dawk se nagħtu messaġġ ħażin?

(Interruzzjonijiet) Iva imma bil-liġi tagħna kien ikollu jmur sitt xhur ħabs.

(Interruzzjonijiet) L-Onor.

Vella għandu l-ossessjoni ta' l-Unjoni Ewropeja.

Jiena nitolbu jsemmielna fejn fl-Unjoni Ewropeja għandhom liġi li jekk xi ħadd jinqabad bi gramma cannabis fil-but dan imur il-ħabs bilfors.

Mhux biss fl-Ewropa imma anke barra mill-Ewropa m'hawnx liġijiet bħal dawn.

U dan huwa żball ta' interpretazzjoni tal-liġi għax lanqas din ma kienet intenzjoni oriġinali tal-leġislatur.

(Interruzzjonijiet) Din hija t-teorija tiegħi.

(Interruzzjonijiet) Onor. Vassallo, lanqas inti ma taqbel ma wħud minn sħabek għax inti qed tgħid li m'għandha tinbidel xejn il-liġi.

L-ewwel qalu hekk u issa qed jgħidu li se jagħmlu emendi.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom, no cross debate.

Indirizza lis-Sedja jekk jogħġbok, Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mela l-ewwel kumment dwar l-ordni ta' deportazzjoni tad- Dimitrijeff kien li mhux il-ministru messu jiddeċiedi dawn l-affarijiet imma l-qorti.

U peress li nkitbu xi affarijiet fil-gazzetti li ma kenux eżatti, nerġa' nfakkar li hawnhekk aħna mhux qed nipproponu li l-ministru jiddeċiedi x'inhu pussess li jammonta għal traffikar u x'inhu pussess li ma jammontax għal traffikar imma l-qorti.

F'oqsma oħra l-qorti diġa' għandha dan il-poter.

(Interruzzjonijiet) Mela allura għaliex qed nibżgħu nagħtuha dan il-pote, anke fil-qasam ta' l-importazzjoni?

Mr. Speaker, jiena nixtieq nillustra l-argument tiegħi b'eżempju.

Ejja ngħidu li fi flat inqabdet kilo eroina.

Il-liġi tgħidlek li jekk iċ- ċirkostanzi jindikaw li dan m'huwiex għall-użu esklussiv dak huwa traffikar.

Ħadd ma jista' by any stretch of the imagination jgħid li kilo eroina hu għall-użu personali ta' dak li jkun.

Mela allura għal każijiet mhux ta' importazzjoni nafdaw lill-qorti pero' għal każijiet ta' importazzjoni ma nafdawhiex.

Issa nixtieq li xi ħadd f'dan il-parlament isolvili din il-kontradizzjoni.

(Interruzzjonijiet)

MR.

SPEAKER: Jekk jogħġobkom, inżommu l-ordni.

ONOR.

TONIO BORG: Issa ngħidlek x'ipproponejt inti, Onor. Farrugia!

Inti pproponejt li tingħata d-diskrezzjoni anke lill-uffiċjali tad-dwana.

Allura uffiċjal tad-dwana tafdah imbagħad lill-qorti ma tafdahiex!

(Interruzzjonijiet) Jiġifieri f'każijiet mhux ta' importazzjoni għandna fiduċja fil-qrati u f'każijiet ta' importazzjoni m'għandniex fiduċja fil- qrati!

Allura skużi, nneħħu l-liġi l-oħra wkoll u ngħidu li kulmin inqabad bid-droga jmur il-ħabs mill-ewwel, żgħir kemm hu żgħir l-ammont.

Issa dawn l-argumenti jagħmluhom in-nies sakemm ma jinqabadx xi ħadd mill-familja tagħhom għax imbagħad meta jinqabad xi ħadd, li jiġu anke terzi kuġini, imbagħad jgħidu: Imma dan imur il-ħabs bilfors?

Jiġifieri ejja ma nkunux kategoriċi.

(Interruzzjonijiet).

Aħna qed ngħidu li d-distinzjoni li teżisti diġa' llum fil-qasam mhux ta' importazzjoni għandha tibda' teżisti wkoll fil-qasam ta' l-importazzjoni.

U se tkun il-qorti li tiddeċiedi u mhux il-ministru, il-pulizija jew tad-dwana.

Mr. Speaker, ix-shadow minister tal-ġustizzja, wara li qal li l-ministru ma messux indaħal għaliex dan huwa ndħil fil-qorti, appella biex nagħtu dan il-poter lill-qrati u qal:

"Hence I reiterate the call for amendments to make up for such practical genuine possibilities where humane justice is much desired."

X'emendi qed jipproponi hawn?

L-emendi li niddistingwu bejn każijiet ta' traffikar u każijiet ta' pussess fil-qasam ta' l-importazzjoni.

Imbagħad l- Onor. Farrugia kompla jgħidilna li dawn l-emendi "...must be brought before Parliament without delay."

Ara ma jdumux!

Ħaffu u ġibuhom fil-parlament!

Issa li ġibnihom fil-parlament qegħdin jgħidu li aħna qed nibagħtu messaġġ ħażin u qegħdin innaqqsu l-poteri fil-ġlieda kontra d-droga.

Issa biex inkompli nuri kemm id-diskrezzjoni għandha tingħata lill-qorti rrid ngħid x'kien għamel il-gvern Laburista, Sur President.

Dan għamel emenda biex fuq l-embarkation card ikollok warning li jekk xi ħadd jiddikjara ammont żgħir ta' droga u tad-dwana jew il-pulizija jiddeċiedu li din hija għall-użu personali, allura ma jeħel xejn.

Aħna lanqas qed nipproponu li jsir hekk.

Aħna qed ngħidu li f'dawk il-każijiet dak li jkun jittella' l-qorti u jeħel il-piena li hemm bżonn.

Fl-emenda ta' l-embarkation card huwa l-uffiċjal tad-dwana jew il-pulizija li jiddeċiedu jekk jagħtux maħfra.

Fl-opinjoni tiegħi din l-emenda ma taħdimx.

Meta jiddikjara li għandu d-droga għall-użu personali tiegħu, bniedem ma jkunx jaf jekk hux se jarrestawh jew le għax jista' jkun li l-uffiċjal tad-dwana jiddeċiedi li dik ma tkunx għall-użu personali tiegħu u jibagħtu l-ħabs, allura jkun vale la pena jirriskja.

Hekk qegħda l-liġi u lanqas qed nipproponu emenda għaliha, ħalli ma nżidux il-kontroversji.

Hemmhekk se tibqa'.

Dik hija liġi li saret minn dan il-parlament, saret sena u nofs ilu, ma jidhirlix li għandna nbiddluha imma qed inżidu l-emenda tagħna.

Mela lill-uffiċjal tad-dwana fdawh li jiddeċiedi hu jekk droga tkunx għall- użu personali pero' lill-qorti le!

Issa jiena nixtieq li n-nies li pproponew dik il-liġi jispjegawli għaliex qed jopponu din il-liġi.

Mr. Speaker, jiena nerġa' ngħid li l-gvern lest li jikkonsidra kull emenda.

Issa jekk nikkonsidrawhomx fil-kumitat għall-konsiderazzjoni ta' l- abbozzi...

(Interruzzjonijiet)

Tajba din, jekk ngħid li mhux lest li naċċetta l-emendi jgħidu li jiena riġidu u arroganti, u jekk ngħid li lest li naċċetta l-emendi jgħidu li qed nagħmlu hekk għax nafu li l-liġi hija difettuża!

Issa kemm-il darba meta kienu huma fil-gvern kienu jgħidu li kienu lesti li jaċċettaw emendi.

Aħna qatt m'għednilhom li kienu jgħidu hekk għax jafu li l-liġi hija difettuża.

Aħna ngħidu hekk biex nippruvaw naslu.

(Interruzzjonijiet) Fejn ma naslux, ngħidu li ma wasalniex.

Fejn nistgħu naslu, naslu pero' l- emendi jridu jkunu fid-dawl ta' dak li qed jaċċetta l-gvern bħala distinzjoni.

Id-distinzjoni bejn traffikar u pussess trid issir u jekk tagħmilli emenda kontra dak il-prinċipju minn issa se ngħidlek le.

Din hija kwestjoni ta' prinċipju.

Mr Speaker, f'artiklu f'gazzetta ta' l-oppożizzjoni xi ħadd qal li hemm ħafna affarijiet tajbin f'din l-emenda tal-gvern, pero' l-artikolist ippropona li meta l-maġistrat jiġi biex jiddistingwi jrid jgħid għaliex każ ikklassifikah bħala wieħed ta' traffikar jew inkella għaliex ikklassifikah bħala wieħed ta' pussess.

Jien ma naħsibx li hemm bżonn din l-emenda għax naħseb li fis-sentenza tiegħu maġistrat għandu jiddikjara r-raġunijiet, pero' jekk iridu li norbtu lill-maġistrat b'dan il-mod jiena ma nsibx diffikulta' għax dik m'hijiex ħaġa li tmur kontra l-prinċipju li jkun hemm distinzjoni bejn traffikar u pussess ta' droga anke' fil-qasam ta' l- importazzjoni.

(Interruzzjonijiet) Le, qegħdin naċċettah il-prinċipju.

(Interruzzjonijiet) Wara kollox fis-Second Reading xi jsir, mhux l- aċċettazzjoni tal-prinċipju?

L-oppożizzjoni hija favur li ssir din id- distinzjoni jew le?

Jekk huma favur, dawn għandhom jivvutaw favur imbagħad meta niġu fl-istadju tal-kumitat iressqu l-emendi.

Mela gvern jagħmel emendi għall-abbozz tiegħu għax ikun difettuż?

Jagħmel l-emendi għaliex ikun sema' d-diskussjoni jew inkella jkun irċieva rapreżentazzjonijiet mingħand niesu u jiddeċiedi li jemenda l-liġi tiegħu stess.

Mr Speaker, jiena għedt li jekk naċċettaw id-distinzjoni bejn traffikar u pussess jiena lest li d-dettalji niddiskutuhom - u dan għedtu pubblikament fit-2 ta' Lulju - mhux biss fil-kumitat ta' konsiderazzjoni ta' abbozzi ta' liġi imma anke jekk hemm bżonn fil-kumitat ta' l-affarijiet soċjali.

Din għedtha qabel ma ġie dan l-abbozz fil-parlament u nerġa' ngħidha pubblikament ħa tiġi rreġistrata fir-records ta' din il-Kamra.

Mr Speaker, irridu naċċettaw il-fatt li l-liġijiet għandna nagħmluhom iktar umani.

Dan mhux kif qal l-Onor.

Adrian Vassallo meta kiteb f'"The Times".

(Interruzzjonijiet) Ħa nikkwotalek x'għedt:

''As it stands, the law is strict against offenders and goes out of its way to avoid penalising persons..."

- hawnhekk qed jirriferi għall-emenda li semmejt qabel ta' l-embarkation card -

"...who surrender small quantities of drugs imported for personal use.

If there are distinctions to be made...''

- qed jgħid għad-distinzjoni bejn pussess u traffikar -

''...these should be made by persons coming to Malta with illicit drugs in their possession.

These have to decide whether to comply with the law of the land or face the consequences.''

Jiġifieri jekk għandna liġijiet inġusti nħalluhom inġusti!

Bl-istess argument, sewwa jagħmlu dawk li jaqtgħu l-idejn tan-nies meta jisirqu għaliex dik hija l-liġi t'hemm!

MR SPEAKER: L-Onor.

Vassallo, on a point of explanation.

ONOR.

ADRIAN VASSALLO: Mr Speaker, jiena kont qed ngħid li min ikun ġej minn barra għandu choice.

Issa toqgħodx tgħidli għax importazzjoni u traffikar u dik u oħra.

Fl-ittra jien għedt - ħalli ma toqgħodx tħawwad lil min qiegħed jismagħna - li dak li jkun jista' jagħżel li joffri dik il- biċċa li ġab u ma jiġrilu xejn.

Issa jekk ma jridx hekk, għalfejn ħa noqgħod nibdel il-liġi biex noqgħod inpaxxieh lil dan?

Dak li għedt jien!

MR.

SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Issa tajjeb jew ħażin il-liġi qegħda hekk.

(Interruzzjonijiet) Iva, inti hekk għedt.

Għedt li m'hemm bżonn emendi ta' xejn, tibqa' l-liġi kif inhi minkejja li kien hemm minn sħabek - u issa se nikkwotahom ukoll - li qalu l-kuntrarju.

Bl-istess argument ngħidu li jekk f'xi pajjiż jaqtgħulek idejk jekk tisraq, inti missek tkun taf il-liġi tagħhom!

Naturalment tista' targumenta b'dan il-mod.

(Interruzzjonijiet).

Iva, hekk għedtha pero' int ma dħaltx fil-kwestjoni morali ta' jekk għandekx taqta' jdejn bniedem talli seraq.

(Interruzzjonijiet) Int taraha mill-lat pożittivista imma jien naraha minn lat oltre minn hekk.

(Interruzzjonijiet) Allura bl-istess argument meta Hitler kien joqtol in- nies, dak il-liġi Ġermaniża fil-konfront tal-Ġermaniżi kien qiegħed japplika.

L-argument huwa l-istess.

(Interruzzjonijiet) (Għajat)

MR.

SPEAKER: Jekk jogħġobkom, inżommu l-ordni.

Onor. Gulia, jekk jogħġbok.

Il-Ministru jindirizza lis-Sedja, jekk jogħġbu.

No cross debate.

ONOR.

TONIO BORG: Jiena mhux qed nakkużah b'nażismu.

Qed ngħid li l- premessa fil-loġika tiegħu hija ħażina.

L-argument tad-dittaturi antiki u ġodda hu: X'nagħmel jien bħala gvern fil-konfront taċ-ċittadini tiegħi ma jindaħalli ħadd.

(Interruzzjonijiet) Ċertament ma naqbilx ma dak l- argument.

(Interruzzjonijiet) Għandu dritt jagħmel l-argument tiegħu imma jien ma naqbilx miegħu u qed ngħid għaliex ma naqbilx miegħu.

U tant fhimtu tajjeb li meta ġibtlu l-eżempju ta' min jisraq u jaqtgħulu jdejh qal: Iva, jekk dik hija l-liġi, int missek ma mortx f'dak il-pajjiż jew inkella jmissek kont taf x'inhuma dawk il-liġijiet!

Jekk il-liġi tikser id- drittijiet tal-bniedem jew hija inġusta, allura għandna nibqgħu fl-għama bħaż-żwiemel u ngħidu li m'għandniex nemendawha għax nibagħtu messaġġ ħażin!

Jien anzi ngħid li din il-liġi hija ġusta u tagħti messaġġ tajjeb li aħna poplu ċivilizzat.

U mhux naqbdu liż-żgħir u nitfgħuh sitt xhur ħabs.

Din iddefendu fil-kuxjenza tagħkom!

Għiduli liema pajjiż fl-Ewropa - fl- Unjoni jew barra l-Unjoni - għandu din il-liġi?

Imbagħad forsi nammetti li fil-konfront ta' dak il-pajjiż jien qed nibgħat messaġġ ħażin.

(Interruzzjonijiet)

Imma x'għandu x'jaqsam, Onor. Abela?

(Interruzzjonijiet) Jien qed ngħid li meta saret din il-liġi ma jidhirlix li dik kienet l- intenzjoni oriġinali, imma anke li kieku din kienet l-intenzjoni għandu jkollna l-kuraġġ ngħidu li l-esperjenza wriet li din il-parti tal-liġi ma ħadmitx.

(Interruzzjonijiet) Onor. Gulia, m'għandix bżonn nikkwotalek liġijiet approvati mid-deputati tagħkom stess li mbagħad għamlu kawża kostituzzjonali biex iwaqqgħuhom.

(Interruzzjonijiet) Allura int qed tgħid li jekk saret liġi ħażina, għamilha min għamilha, nibqgħu mwaħħlin biha u ngħidu kemm hi sabiħa!

(Interruzzjonijiet) Issa qum u għid hekk, għax lanqas hekk m'għedt fl-istqarrija.

Għedt li għandna naraw kif nagħmluha iktar umana.

U umana mhux li ma jmorrux bilfors il-ħabs tfisser?

(Interruzzjonijiet) Allura qum u għidha!

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): Ministru, jekk jogħġbok, indirrizza lis-Sedja.

ONOR.

TONIO BORG: L-Onor.

Gulia, li tant joħroġ stqarrijiet, imissu joħroġ stqarrija u jgħid: Ara, naqblu li m'għandhomx imorru l-ħabs bilfors pero' xtaqt nipproponi xi emendi!

Jekk jagħmel hekk almenu nibdew niddiskutu imma lanqas dik m'għadu għamel, ma mmorrux nibagħtu messaġġ ħażin, kif qal Peppi Azzopardi f'"It-Torċa".

Messaġġ ħażin jiġifieri għall- voti, għax meta tagħsarha...

(Interruzzjonijiet) Sur President, ta' l- oppożizzjoni qed jgħidu li qegħdin innaqqsu l-ġlieda kontra d-droga biex mingħalihom jipprovaw jimpressjonaw lin-nies.

Tant kienet hekk it-tattika ta' l-oppożizzjoni li din il-liġi tkellem pubblikament dwarha l-Prim Ministru f'Jannar u min-naħa tagħhom ma tkellem ħadd kontriha.

Anke meta għaddejna l-Ewwel Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi u wara li l-Prim Ministru u jien konna għedna f'dibattitu televiżiv li se nagħmlu distinzjoni bejn traffikar u pussess, ħadd ma qal xejn.

Imbagħad ippubblikajna l-abbozz fil- 25 ta' Mejju u reġa' ħadd ma qal xejn.

Mhux talli hekk talli x-shadow minister indirettament tkellem favuriha u qal li għandna nagħmlu distinzjonijiet oħrajn.

Imbagħad f'Ġunju, għax kien hemm inċident tad-droga, allura f'daqqa waħda bdew il-kanuni kontra din il- liġi.

Sitt xhur damu biex jistembħu l-oppożizzjoni!

Issa fil-kabinett din il-liġi kienet ġiet approvata f'Jannar u domna sitt xhur għax imbagħad kellna bżonn nagħmlu emenda oħra - dik tas-sospensjoni tal-liċenzja - u allura kellna nerġgħu nibagħtuha għand l-attorney general.

Oriġinarjament din l-emenda biss kien hemm u l-oppożizzjoni baqgħet siekta u saħansitra kien min tkellem favuriha.

Meta fi Frar li għadda konna qegħdin niddiskutu l-liġi dwar il-ħabs, b'xi mod daħlet fid-diskussjoni din id-distinzjoni dwar traffikar u pussess fil- qasam tad-droga.

F'dak id-dibattitu l-Onor.

Gulia - u jekk ma jiftakarx infakkru - qal hekk:

"Ġaladarba issa l-gvern Nazzjonalista ddeċieda li jagħmel ċerti distinzjonijiet għal dak li għandu x'jaqsam ma' importazzjoni, forsi hemm bżonn li naraw distinzjonijiet oħrajn."

Mela llum qed jikkritikana li qed niddistingwu bejn traffikar u pussess fil- qasam ta' l-importazzjoni pero' fi Frar ta' din is-sena stess dan ippropona li mhux talli għandha ssir dik id-distinzjoni talli għandna nintroduċu distinzjonijiet oħrajn!

X'jiġifieri nintroduċu distinzjonijiet oħrajn?

Li ċerti każijiet li llum huma kkonsidrati bħala traffikar ma jibqgħux jiġu kkonsidrati bħala traffikar jew inkella li nbiddlu l-piena?

Dan kompla hekk:

"Meta qed nitkellmu dwar traffikanti tad-droga u dwar barunijiet tad- droga qegħdin nitkellmu dwar big time traffickers"

Naqblu miegħek, Onor. Gulia, u għalhekk qed nagħmlu din il-liġi biex iż- żgħar ma jeħlux mal-kbar.

Imbagħad ipproponielna li nagħmlu din id- distinzjoni:

"Hemm ukoll dawk li huma vvizzjati bid-droga, li jittraffikawha biex isostnu l-vizzju li għandhom".

Issa jiena nemmen li l-piena għandha tibqa' kif inhi għax it-traffikar għandu dejjem jiġi kkundannat u m'għandux ikun hemm attenwant li jista' jgħin lit-traffikar.

(Interruzzjonijiet) Iva, kollha se ngħidha.

Int taħseb li se nikkwota biċċa biss, Onor. Gulia?

Tafni biżżejjed naħseb.

(Interruzzjonijiet) Se ngħidlek f'liema kontest għedtha, u jista' jkun li għandek raġun, pero' tikkritikanix għax qed nagħmel emenda ħafna inqas minn dik!

(Interruzzjonijiet)

L-Onor.

Gulia kompla hekk:

"M'għandux ikun hemm attenwant li jista' jgħin lit-traffikant tad- droga milli jipprova jeludi l-piena, pero' jiena naf b'każijiet oħrajn ta' tip ta' offenders li bil-liġi kif inhi jridu jmorru minimu ta' sitt xhur ħabs"

L-Onor Membru ma kienx qed jirriferi għal dawk li jinqabdu bi gramma imma mbagħad irrifera wkoll għal :

"...offenders li jkunu għamlu programm ta' riabilitazzjoni, jiġifieri jkunu fiequ mill-vizzju tagħhom sia fiżikament kif ukoll psikoloġikament.

Dawn mhux talli jkunu fiequ imma jkunu għamlu speċi ta' community service wkoll, ħaġa li lanqas biss teżisti fil-liġi tagħna.

Saħansitra dawn ikunu għenu lil min ibati mil-vizzju tad-droga sabiex joħroġ minn dan il-vizzju."

Mela l-Onor.

Gulia kien qed jagħmel l-argument li m'huwiex sew li xi ħadd li jkun għamel kors ta' riabilitazzjoni tad-droga jmur minimu ta' sitt xhur ħabs, anke jekk teknikament seta' kien responsabbli ta' traffikar.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Gulia.

ONOR.

GAVIN GULIA: Sur President, il-Ministru qed jiżvija.

Dakinhar kont qed nitkellem fuq il-problema ta' klassifikazzjoni ta' priġunieri u sostnejt - u kkonfermah hu stess - li dawn in-nies għandhom jeħlu l-piena xorta waħda imma mbagħad noqogħdu attenti li fil-ħabs ma nqegħduhomx ma' min għadu ma fieqx għax inkella jkunu fil-periklu li jerġgħu jaqgħu fil- problema tad-droga.

Il-ministru qed jikkwotani f'kontest kompletament żbaljat u qed jagħmel hekk biex jinqeda għall-finijiet tiegħu.

THE DEPUTY SPEAKER: Ikompli l-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Jibqa' l-fatt li l-Onor.

Gulia ppropona li barra d- distinzjonijiet li qed nagħmlu issa, nagħmlu distinzjonijiet oħrajn.

U nista' ngħidlek li kien hemm oħrajn mill-oppożizzjoni li qablu ma dawn il- proposti.

Saħansitra kien hawn min ġab l-argument li l-fatt li għarus jaqsam joint ma l-għarusa m'għandux jitqies bħala traffikar.

Kien hawn nies li qaluli li għandha ssir din id-distinzjoni imma l-gvern lanqas s'hemmhekk ma wasal.

(Interruzzjonijiet) Iva, inti f'dak il-kontest għamilthom id- distinzjonijiet.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Gulia.

ONOR.

GAVIN GULIA: Id-distinzjoni m'għamilthiex għall-iskop li qed jgħid il-ministru.

Jiena semmejt it-trattament tal-ħabs.

Jiena tkellimt f'dak li għandu x'jaqsam ma' xi jsir wara l-kundanna tal-ħabs.

ONOR.

TONIO BORG: Naħseb li l-Onor.

Gulia jammetti li jiena d-diskors kollu qrajt.

Issa fl-ewwel parti tad-diskors lanqas qal li ma jaqbilx ma' dawn id-distinzjonijiet.

Issa qiegħed nifhem li l-Onor.

Gulia se jqum u jgħid: Iva, min jinqabad bi gramma cannabis fl-airport għandu jmur il-ħabs bilfors!

Jiena ħsibt li kellu dik id-distinzjoni f'moħħu pero' lanqas dik id-distinzjoni m'għandu.

(Interruzzjonijiet) Inti favur li jekk xi ħadd jinqabad bi gramma cannabis fl-airport, f'ċirkostanzi li jindikaw li din hi għal użu personali, dan għandu jmur sitt xhur ħabs?

Sur President, jiena se npoġġi bilqiegħda u nistenna tweġiba.

ONOR.

GAVIN GULIA: Inwieġbek meta jkun imiss lili biex nitkellem.

ONOR.

TONIO BORG: Għad irid jaħsibha!

Ili nizzikah apposta biex joħroġ u jgħidha.

Ilu jinterrompi ħin twil, ara fuq din ma nterrompiex!

Fuq din irid ċans jaħsibha, irid jorqod fuqha!

(Onor. Membri: Hear, Hear) Tajba jew mhux tajba din il-liġi?

Jekk hija ħażina, għamilha min għamilha, għandna nbiddluha.

Jiena ngħid li l-interpretazzjoni kienet skorretta, imma anke kieku fil-bidu, kienet kif inhi jekk hija ħażina nbiddluha.

U nbiddluha mhux għall-barranin biss imma għall-Maltin ukoll.

(Interruzzjonijiet) Int qed tgħid li l-liġi għandha tibqa' kif inhi u min ikollu gramma cannabis f'Paceville ma jmurx il-ħabs bilfors imma min jinqabad bl-istess ammont fl- airport dan għandu jmur sitt xhur ħabs?

(Interruzzjonijiet) Domanda sempliċi bħal din ma kellux risposta għaliha għax għad irid jaħsibha!

Ilu jaħsibha minn Jannar għax l-ewwel kien qed ixaqleb lejn naħa imbagħad ġara xi ħaġa li ma nafx x'inhi u qalulhom li jridu jgħidu bil-maqlub!

Sur President jiena nixtieq nikkwota wkoll lill-Onor.

Charles Mangion.

Intqal li "Former justice minister calls for change to drug import law.

"Dr. Mangion pointed out that enforcement agencies were against administrative leniency in this respect, however morally justifiable, exactly for this reason.

He said that the law on the importation of dangerous drugs needed to be reviewed".

F'dan il-każ l-Onor.

Mangion ried li jogħlew il-pieni?

Nisperaw li l-Onor.

Mangion ma jiġix jgħidilna li meta appella għal "change to drug import law", hu ried jagħmilha eħrex minn sitt xhur sa għaxar snin ħabs!

X'ried ibiddel fid-drug import law, li fuq gramma cannabis teħel 20 sena ħabs jew inkella - u naħseb li din kienet l-intenzjoni tiegħu - li ddaħħal id- diskrezzjoni tal-qorti?

Meta ddiskutejna l-liġi, l-Onor.

Michael Farrugia, kien qal li kien se jivvota kontra tagħha għax kellu l-emenda tiegħu.

Għallinqas hu kien onest biżżejjed u l-kuxjenza tiegħu ma wasslitux biex għid li qatt m'għandna nagħmlu emenda bħal din.

L-emenda tagħna la qal favuriha u lanqas qal kontriha.

Ivvota kontra tagħha għax kellu l-emenda tiegħu imma lanqas eskludiha kompletament, kif donnu qed jagħmel - u nispera li qed nifhmu ħażin - l-Onor.

Gulia llum.

(Interruzzjonijiet) Forsi għada jbiddel il- ħsieb tiegħu!

(Interruzzjonijiet) Lanqas xejn, ibqa' hekk mela, konsistenti fl-iżball!

Din hija l-agħar forma ta' żball għax it-trux m'huwiex dak li ma jismax imma dak li ma jridx jisma' u l-għama mhux dak li ma jarax imma dak li ma jridx jara u l-Onor.

Gulia hekk qed jagħmel.

Sur President, meta pproponejna din l-emenda fil-kumitat tal-Kamra fi żmien il-gvern Laburista, fid-19 ta' Jannar 1998 kien qam jitkellem l-Onor.

Jose' Herrera, illum esponent importanti ta' l-oppożizzjoni li dak iż-żmien kien backbencher tal-gvern - u jidhirli li llum l-Onor.

Membru jagħmel shadowing fejn jidħlu kwestjonijiet ta' money laundering, li ħafna drabi jkollhom x'jaqsmu mad-droga - u kien qal hekk:

"Forsi se nkun daqsxejn ambizzjuż f'li se ngħid imma, kif hawn iż-żewġ naħat tal-Kamra preżenti, ma nafx jekk huwiex il-lok jew jekk huwiex tajjeb li din il-kwestjoni nemendawha daqsxejn radikalment..."

- jiġifieri l-kwestjoni tad-definizjoni ta' l-importazzjoni -

"...billi nagħtu d-diskrezzjoni lill-qorti..."

- dawn meta qegħdin fil-gvern huma -

"...biex tiddeċiedi hi dwar jekk l-ammont ta' droga jkunx tant żgħir li jkun jidher li huwa għall-użu esklussiv tal-persuna u f'dak il-każ il-qorti għandha tittratta magħha bħala li kienet fil-pussess ta' dak l-ammont u mhux li daħħlitu biex tittraffikah.

Bir-rispett kollu ma naqbilx li meta bniedem jinstablu joint wieħed - u allura jkun jidher ċar li mhux se jispaċċa dik id-droga - għandek torbot idejn il- ġudikant li dan irid bilfors jitfgħu l-ħabs".

Din hi l-kwestjoni kollha.

Minkejja li jkun biss pussess u minkejja li l- ammont ikun żgħir jista' jkun hemm ċirkostanzi fejn dak li jkun jintbagħat il-ħabs xorta waħda.

Jista' jkun hemm ċirkostanzi fejn dak li jkun jinqabad għat-tielet darba.

Jista' jkun hemm ċirkostanzi oħrajn li jħalluk b'dubbju - u d-dubbju dejjem irid imur favur l-akkużat - fejn tista' ma tgħidx li huwa traffikant pero' xorta waħda tapplika l-piena tal-ħabs għal pussess, għax għall-pussess - u din qed ninsewha - hemm il-ħabs ukoll.

U kien hemm każijiet fejn xi ħadd mar il-ħabs għax instab ħati ta' pussess biss.

Meta ċ- ċirkostanzi jindikaw li d-droga ma tkunx għall-użu personali, allura hemmhekk il-liġi se tibqa' kif inhi.

F'dan il-każ il-qorti ma jkollha l- ebda diskrezzjoni.

Mela kulma qed niddiskutu huwa li fil-każ ta' importazzjoni għall-użu personali qed inħassru l-kelma "bilfors" u qed nagħtu d-diskrezzjoni lill-qorti biex tiddeċiedi.

Dan hu eżattament dak li kien qed isostni l-Onor.

Herrera.

Sur President, f'Malta jekk Malti jinstab b'ammont żgħir ħafna ta' droga jeħel ta' pussess, allura għalfejn barrani - hu semma' barrani imma l-liġi tapplika anke għall-Maltin - li jkun dieħel Malta u jinqabad b'ammont żgħir ħafna għandu jeħel ta' traffikar?

Jekk wieħed taqbdu l-Belt u l-ieħor taqbdu l-airport bl-istess ammont ta' droga, wieħed jeħel ta' pussess u l- ieħor ta' traffikar.

Imissu jqum xi ħadd mill-oppożizzjoni - issa forsi għada jqum l-Onor.

Gulia! - u jgħidilna li din hija liġi ġusta.

Jekk l- oppożizzjoni se tipproponi emendi li jkissru jew itappnu din id-distinzjoni allura ma nistgħux naċċettawhom.

Jekk pero' l-emendi jkunu fid-dawl li wieħed jaċċetta li għandha ssir distinzjoni, allura fuq kollox jista' jintlaħaq ftehim.

Sur President, jiena nixtieq inkompli fuq id-diskors li kien għamel l-Onor.

Herrera.

Wara ċerta maturazzjoni tad-diskussjoni, l-Onor.

Herrera pprova joħroġ bl- idea li wieħed għandu joħloq reat speċifiku f'każ ta' importazzjoni għall- użu personali li pero' ma jġibx miegħu l-ħabs bilfors.

Din kienet a face saver fejn, biex ma jaċċettawx l-emenda ta' l-oppożizzjoni, hu ppropona li noħorġu t-tielet kategorija ta' reat għall-pussess ta' droga fil-qasam ta' l-importazzjoni għall-użu personali, li jkun xi ħaġa bejn traffikar u pussess pero' li xorta waħda ma jġibx miegħu l-piena tal-ħabs.

Dak il-ħin stess jien kont qomt u għedt li jekk jinħoloq qbil ta' dan it-tip, jiena lest mill-oppożizzjoni li nagħti l-kunsens tiegħi pero' lanqas dik ma ġiet aċċettata u allura bilfors b'konsistenza kellna nerġgħu niġu hawnhekk u nipproponu din l-emenda mingħajr l-pressjoni ta' ħadd u b'sens ta' ġustizzja.

L-eħfef ħaġa f'każ bħal dan kien ikun li wieħed ma jagħmel xejn.

Meta wieħed ma jagħmel xejn żgur li qatt ma jiżballja, imbagħad ikun żball għal ħajtu kollha jekk ma jagħmel xejn.

Sur President aħna għandna nibżgħu li jistgħu jikkritikawna jew li jistgħu jgħidu li qed nibagħtu messaġġ ħażin jekk nagħmlu xi ħaġa li hija bażikament tajba?

Nistgħu nirfinawha imma bażikament din hija ħaġa tajba.

U t-tajjeb hu li nbiddlu din l- inġustizzja li teżisti llum.

THE DEPUTY SPEAKER: Ippermettili, Ministru, imma għandek bżonn leave of House biex tkompli tinstema'.

Hawn leave of House?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

TONIO BORG: Nirringrazzja lill-Kamra kollha.

Sur President, meta konna qegħdin niddiskutu l-liġi tal-ħabs kien anke qam jitkellem l-Onor.

Anġlu Farrugia u dakinhar kien sostna l-argument li wieħed għandu joħroġ distinzjoni bejn pussess u traffikar fil-qasam ta' l-importazzjoni.

Semma' wkoll il-kwestjoni tax-sharing fejn staqsa huwiex tajjeb li sempliċement għaliex persuna taqsam droga ma' xi ħaddieħor dak jitqies bilfors bħala traffikar.

L-Onor.

Farrugia ma kienx dommatiku imma tefagħha bħala domanda.

Ma pproponiex emenda biex jgħid li x-sharing m'għandux jibqa' traffikar imma qajjem il-kwestjoni bħala argument.

Jekk fost l-Onor.

Membri ta' l- oppożizzjoni hemm ukoll min lest li jagħmel distinzjonijiet oħrajn barra din id-distinzjoni, kemm hija iktar ġustifikata d-distinzjoni li qed jipproponi l-gvern, li hija konservattiva fiha nnifisha?

Hija konservattiva għaliex mhux qed tgħid li jekk xi ħadd jaqsam droga ma' ħaddieħor, dak m'għadux traffikar.

Dak se tibqa' traffikar, imma jekk il-qorti tkun sodisfatta li d-droga tkun biss għall-użu personali, allura m'għandux ikun hemm il-piena tal-ħabs bilfors.

Sur President, meta kien qed jippilota l- liġi meta kien ministru l-Onor.

Michael Farrugia jiena kont għedt li bil- liġi li qed nipproponu llum anke l-każ tal-mara Svizzera, li tant qajjem kjass, kien jiġi meqjus bħala traffikar għax f'dak il-każ din il-mara kienet qalet li hi kienet ġabet id-droga biex taqsamha ma' l-għarus tagħha.

Mela allura dik hija ċirkostanza li tindika li m'huwiex għall-użu personali.

Lanqas s'hemm ma tasal din l-emenda.

Din l-emenda qiegħda biss tapplika prinċipju li diġa' jeżisti fil-qasam ta' l-importazzjoni wkoll.

Sur President, irrid ngħid ukoll li meta l-gvern ta' qabel kien qed jiddiskuti l-possibbilta' ta' emendi għad-Dangerous Drugs Ordinance u għall- Medical and Kindred Professions Ordinance, ingħatalu parir mill-commission against drug and alcohol abuse biex ma jkunx hemm bilfors piena ta' ħabs f'dawn is-sitwazzjonijiet.

Dak iż-żmien iċ-chairman ta' din il-kummissjoni kien l-Imħallef David Scicluna - dak iż-żmien kien maġistrat - li għandu esperjenza twila ħafna f'dan il-qasam għax għal ċerti snin il-każijiet kollha tad-droga kienu jiġu quddiemu.

L-ewwel ħaġa li qal hi li huwa kontra li jitnaqqsu l-pieni għat-traffikar tad-droga.

Mela hu ma kienx kontra li tinbidel id-definizjoni ta' traffikar imma kien kontra li l-pieni jitnaqqsu minn dawk li huma u kien qal hekk:

''As for the suggested amendments in the Dangerous Drugs Ordinance concerning the reduction of the present penalities..." -

- għax kien hemm proposta li jiġu ridotti l-penalties -

".. the undersigned is contrary to this."

Pero' mbagħad meta ġejna għall-kwestjoni ta' l-importazzjoni tad-droga, il- Maġistrat Scicluna kien favur li wieħed jikkonsidra li ma jibqax ikun hemm bilfors il-piena ta' ħabs f'każijiet ta' użu personali.

F'Lulju ta' l-1997, bħala chairman tal-commission against drug and alcohol abuse, kien kiteb lill-prim ministru u ppropona li:

"One of the situations which is constantly giving rise to concern is that related to importation of drugs.

On a number of occasions persons have been apprehended at our airports with small quantities of drugs clearly meant for personal consumption.

As the law stands at present, there is a minimum mandatory prison sentence of six months and a fine of Lm200 as importation is considered to be a trafficking offence.

On the other hand, persons apprehended within Maltese territories with small quantities for personal consumption are charged with possession and therefore benefit from a lighter range of punishments.

The commission feels that so long as a mandatory prison term is retained, there will continue to be an anomalous situation and young people will continue to end up behind bars, thereby gaining no benefit therefrom, when a more humane and appropriate sentence less costly to society and more benefical, particularly if community service is introduced, can be imposed"

Biex inkun ċar, hawnhekk il-kummissjoni ma qalitx li l-importazzjoni m'għandhiex tibqa' traffikar.

L-importazzjoni għandha tkun traffikar imma meta ssir f'ammonti tant żgħar li jkun ċar li hija għall-użu personali, allura m'għandhiex tiġi kkonsidrata bħala traffikar.

L-għaqda Caritas, li ġiet informata b'dan ir-rapport, kienet kitbet ukoll lill-gvern u għalkemm issuġġeriet xi affarijiet oħrajn fuq dan il-punt, hi qablet ukoll.

Jiena kelli domanda parlamentari dwar jekk il-Caritas taqbilx mal-proposta li qegħdin nagħmlu u r-risposta hija li tajt kienet fl- affermattiv.

F'dokumenti uffiċċjali ta' l-4 ta' Awissu ta' l-1997, għalkemm esprimiet xi riżervi dwar affarijiet oħrajn li m'għandhomx x'jaqsmu ma' din l-emenda partikolari, il-Caritas qalet li "I agree with the contents of the document."

Id-dokument kien qed jipproponi għall-ewwel darba li ssir din id- distinzjoni.

Il-gvern ta' dik il-ġurnata ma kienx aċċetta din id- distinzjoni.

Sur President, infakkar ukoll li din il-liġi fil-preżent hija iktar inġusta għax f'każi bħal dawn mhux biss qed torbot idejn l-imħallef li bilfors irid jimponi piena ta' sitt xhur ħabs, imma malli jiġi akkużat b'importazzjoni - u importazzjoni hi x'inhi, ta' container jew ta' ftit ħaxixa huwa traffikar - dak li jkun lanqas jista' jingħata pledge qabel ċertu żmien.

Jgħidulek li din hija kwestjoni ta' avukat!

Kemm rajt appelli ta' ħniena minn ġenituri ta' Maltin - mhux ta' barranin - li huma nies riabilitati li qatt ma ttraffikaw u ntbagħtu l-ħabs xorta waħda minħabba li hemm liġi li tgħidlek - jew liġi li ġiet interpretata b'dan il-mod - li kull importazzjoni, kbira jew żgħira, bilfors hija traffikar u allura trid tmur sitt xhur ħabs.

Nistgħu aħna allura b'idejna fuq il-kuxjenza ngħidu li għandna nħalluha hekk, ma jmurx nagħtu messaġġ ħażin?

Jien ngħid li b'dan li qed nagħmlu se nkunu qed nagħtu messaġġ li aħna nies ġusti u li nafu napplikaw il-liġijiet tajbin u nemendaw dawk li huma ħżiena.

Mela mhux biss hemm il-kumplikazzjoni ta' sitt xhur ħabs imma hemm il-kumplikazzjoni wkoll li l-liġi tgħidlek li fuq traffikar tad-droga maġistrat ma jistax jagħti liberta' proviżorja sakemm tinqata' l-kompilazzjoni jew sakemm jgħaddu 20 ġurnata skond liema huwa l-iqsar perijodu.

(Interruzzjonijiet)

Din kienet emenda li saret fl-1986 u l-probabbilta' hija, li kif għedt qabel, l-istess nies li approvawha fl-1986, illum qed jattakkaw il- kostituzzjonalita' tagħha.

(Interruzzjonijiet) Why not?

X'hemm isbaħ milli tgħid: Isma fl-1986 ivvotajt favur din il-liġi u issa ma naqbilx magħha, anzi ngħid li tmur kontra l-Kostituzzjoni.

Se nikkritika lil xi ħadd fuq hekk jien?

Wara kollox anke s-sens ta' drittijiet tal-bniedem evolvew.

Kien biss fl-1989 li kien hemm sentenza li tgħidlek li l-qorti dejjem għandha jkollha diskrezzjoni fl-għoti tal-pledge.

Jiena se nikkritika lil xi ħadd għax l-ewwel ivvota favur liġi u issa, snin wara, qed jattakka l- kostituzzjonalita' tal-liġi li vvota favur tagħha huwa stess?

Dak kien żmien u issa żmien ieħor.

Dak iż-żmien ma kienx hemm sentenzi ta' dan it- tip u issa hawn sentenzi ta' dan it-tip.

L-ewwel waħda kienet ta' Pullicino, li kienet tgħidlek li ma tistax iċċaħħad individwu milli jitlob il-pledge.

Issa din kienet fil-qasam ta' omiċidju involontarju.

Issa hemm sentenza waħda li naturalment ġiet appellata mill-avukat ġenerali; issa naraw l-eżitu tagħha imma sal-lum il-liġi hekk għadha, li malli tiġi akkużat bit-traffikar tad-droga, trid tagħmel 20 ġurnata l-ħabs, anke jekk l-imħallef jemmen li għandu jagħtik il-pledge għax m'hemmx ċans li taħrab.

Qisu xi ħadd se jaħrab minn Malta għax kellu gramma cannabis!

Araw f'liema komplikazzjonijiet u x'inġustizzji nibqgħu nipperpetwaw jekk nibqgħu nagħtu din id-definizjoni fil-qasam ta' l-importazzjoni!

Issa l-emenda li qegħdin nipproponu tneħħi din l-inġustizzja imma fl- istess ħin hija konservattiva ħafna.

Jien ma ngħidx li qed nagħmlu xi emenda radikali imma hija konservattiva ħafna.

Per eżempju, x-sharing, li f'ħafna pajjiżi ma jammontax għal traffikar, f'pajjiżna se jibqa' kkonsidrat bħala traffikar.

Lanqas l-emenda li ppropona l-ex-ministru Farrugia u li approva l-parlament m'aħna se mmissu biex ħadd ma jakkużana li qed nipprovaw inżarmaw xi ħaġa sempliċiment għax m'għamilnihiex aħna.

Dik kien hemm parlament li bil-maġġoranza tiegħu approvaha - jista' jkun hemm xi darba maġġoranza oħra li tbiddilha - imma minkejja li jiena pprevedejt minn qabel li mhux se taħdem, din se nħalluha fuq l-istatute book.

Sur President, jiena hawn nixtieq infakkar x'kienet l-emenda.

Din kienet emenda li jekk xi ħadd li ma jgħix f'Malta - mela din żgur għall-barranin kienet - u ma' l-ewwel opportunita' jiddikjara li għandu droga f'ammonti żgħar fuqu, allura dak nagħtuh maħfra jekk il-pulizija jew tad-dwana jidhrilhom li l-ammont li jkollu jkun sempliċement għall-użu personali.

Jiena niftakar li meta ddiskutejna dik il-liġi, lill-Onor.

Farrugia għedtlu li l-emenda li konna qed nipproponu aħna lanqas dik ma tgħid.

L-emenda li qed nipproponu aħna hija li ttella' lil dak li jkun il- qorti kemm jekk huwa traffikar u kemm jekk huwa pussess u tkun il-qorti li tiddeċiedi.

B'dan il-mod ma tagħti maħfra lil ħadd u ma tagħti l-ebda diskrezzjoni lill-uffiċċjal tad-dwana jew lill-uffiċjal tal-pulizija.

Dan aktar jagħmel sens pero' minkejja dan, din il-proposta ma ġietx aċċettata.

Minflok, saret l-emenda ta' l-embarkation card.

Dan kien Jannar ta' l- 1998.

Huwa veru li m'għaddewx xi għaxar snin minn mindu saret pero' għaddew sena u tmien xhur u s'issa ma naf b'ħadd li ġie hawn Malta u ddikjara li kellu xi ammont żgħir għall-użu personali tiegħu.

Mhux qed ngħid li kien tentattiv in mala fede imma dik kienet proposta li pproponiha ġenwinament min ħaseb li tista' tkun soluzzjoni u li fil-fatt ma kienet soluzzjoni xejn.

Jien għandi kopja ta' l-embarkation card u l-warning jgħid hekk:

"Whoever imports illicit drugs in Malta, even in small amounts and for personal use, is liable to prosecution."

Ma jgħidlekx li tmur sitt xhur ħabs bilfors imma jgħidlek biss "is liable to prosecution."

Issa anke bl-emenda tagħna you are liable to prosecution.

Jekk tinqabad b'ammont minimu, farka ta' droga, ukoll se tittella' l-qorti pero' l-qorti tista' tapplika piena ta' ħabs u tista' ma tapplikahiex.

Issa bl-emenda li pproponejtu intkom, din id-diskrezzjoni qegħda f'idejn l-uffiċjali tad- dwana jew l-uffiċjali tal-pulizija u mhux f'idejn il-qorti.

Jekk huwa skop ta' traffikar - id-diskrezzjoni tal-qorti qegħda biex tiddeċiedi jekk hux traffikar jew le - u malli l-qorti tiddeċiedi li huwa traffikar, m'hemmx diskrezzjoni iktar u dak li jkun irid imur il-ħabs bilfors.

Jekk il-qorti tiddeċiedi li huwa għall-użu personali tista' tagħti l-piena ta' ħabs u tista' ma tagħtix.(Interruzzjonijiet) Anke l-warning fuq l-embarkation card hekk jgħid.

Il-warning jgħid "liable to prosecution."

Se noqgħod inġib miegħi l-Kodiċi Kriminali biex nara jekk tmurx il-ħabs bilfors!

Għalkemm din l-emenda li saret mill-gvern Laburista mhux se nbiddluha - biex żgur ħadd ma jakkużana b'partiġġjaniżmu - aħna se nintroduċu din l-emenda li biha nagħtu diskrezzjoni lill-qorti.

Sur President, jien nixtieq li jkollna diskussjoni interessanti.

Niskuża ruħi jekk forsi f'xi mument kont ftit polemikuż pero' din hija xi ħaġa li nħoss ħafna.

Jiena nemmen li hawn għandna opportunita' li nsolvu inġustizzja, għamilha min għamilha.

Jiena kont ministru ta' l-intern ukoll, kelli quddiemi din is-sitwazzjoni u ma kontx emendajtaha; pero' meta mbagħad konna fl-oppożizzjoni u kien hemm dik il-proposta, iva, kellna l- kuraġġ ngħidu - għaliex din m'hijiex xi ħaġa popolari, popolari kieku ma tagħmel xejn - li għandna nagħmlu xi ħaġa f'dan ir-rigward.

Hawnhekk irrid ngħid ukoll li kien hemm nies li qalu prosit ukoll għaliex issa l-imuħ ukoll qed jinfetħu.

Illum issib lil min jgħid li għandna niġġieldu d-droga imma mhux billi nitfgħu lil dawn in-nies fil-ħabs.

Sur President, nixtieq nagħmel parentesi żgħira dwar il-pulizija.

Il- bieraħ ħadt gost li l-korp tal-pulizija rnexxielu jwettaq operazzjoni li kienet suċċess.

Il-korp irnexxielu jagħmel qabda tad-droga sostanzjali, jidhirli tliet kilogrami ta' droga llegali, li għal Malta huwa ammont verament sostanzjali.

L-iktar li ħadt pjaċir - u bħalma nikkritikawhom, ukoll ngħaddulhom kliem ta' tifħir - kien għaliex is-suċċess ta' dik l- operazzjoni kien ir-riżultat ta' kordinazzjoni bejn it-taqsimiet differenti fil-korp.

Tgħiduli mhux ovvja li jrid ikun hemm il-kordinazzjoni!

Veru, ovvja li jkun hemm il-kordinazzjoni pero' din mhux dejjem tirnexxi imma meta tirnexxi wieħed jirnexxielu jagħmel qabdiet sostanzjali tad-droga.

Apparti li żidna b'49% l-ispiża kapitali tal-pulizija, din is-sena l-gvern żied bi kwart ta' miljun id-dħul tal-membri individwali tal-korp tal- pulizija proprju biex jixprunhom għal riżultati aħjar - mhux f'oqsma tal- ġlieda kontra d-droga biss imma anke tal-kriminalita' in ġenerali - u r- riżultati qegħdin narawhom fl-istatistika li qed ikollna dwar qbid ta' droga.

Veru li l-istatistika tinbidel skond x'tip ta' droga tkun l-aktar popolari f'xi ħin, jew komuni f'xi mument partikolari, imma wieħed jara li kien hemm suċċess notevoli.

Biss biss, fl-ewwel ħames xhur tas-sena, l-iskwadra ta' kontra d-droga għamlet 415 search.

Dan ifisser average ta' tlieta kuljum.

Persuni arrestati fl-ewwel ħames xhur ta' din is-sena fuq reati konnessi mad-droga kien hemm 339.

Persuni akkużati fuq pussess ta' droga fl-ewwel ħames xhur tas-sena kien hemm 93.

Fl-ewwel ħames xhur tas-sena, persuni akkużati bit-traffikar ta' droga kien hemm 44.

Fl-istess perijodu, sentenzi maqtugħa mill-qrati dwar droga - pussess jew traffikar - kien hemm 156.

Dawn il- figuri jixhdu attivita' kontinwa u jiena li kont responsabbli għat-twaqqif ta' l-iskwadra ta' kontra d-droga f'Novembru 1995 fejn għall-ewwel darba ngħatalha supretendent għaliha biss, nieħu ġost b'dawn is-suċċessi.

Jiena mhux se noqgħod ngħid, kif kien qal xi ħadd meta saret l-ikbar qabda ta' droga ġewwa l-freeport li dik għamluha biex jaljenaw in-nies għaliex ġejja l-elezzjoni.

Jiena nieħu ġost, kemm meta nkun fl-oppożizzjoni kif ukoll meta nkun fil-gvern li jkun hemm is-suċċessi u niddiżappunta ruħi meta ma jkunx hemm dawk is-suċċessi.

Fil-korp tal-pulizija għandna ħidma kontinwa mhux biss mill-iskwadra ta' kontra d-droga imma anke minn servizzi oħra li jagħtuha support.

Aħna konna waqqafna n-national drugs intelligence unit proprju biex fi ħdanha jkun hemm l-ewwel security services.

Dik kienet l-ewwel security service bejn persuni minn law enforcement agencies differenti li jikkoperaw limitatament fuq il-kwestjoni tad-droga.

Fil-fatt fl-1996 il-gvern kien għadda l-Att dwar is-Servizz tas-Sigurta' għaliex dehrlu li s-security service għandha tkun biss fi ħdan il-pulizija.

Għandi l-pjaċir ninforma lill-Kamra li din il-liġi ġiet riattivata u se jibda jsir ir-recruitment ta' l-aġenti tagħha, naturalment skond iċ-ċirkostanzi.

Ma nistax nitkellem ħafna dwar dan għaliex inkella nkun qiegħed inwaqqa' l-iskop stess tas-servizz tas- sigurta' imma l-idea kienet li jkun hemm servizz tas-sigurta' li jassorbi fih in-national drugs intelligence unit u l-intelligence dwar il- kriminalita' kollha pero' b'mod partikolari l-kriminalita' konnessa mad- droga, li ġeneralment ma tkunx kwestjoni tal-pulizija biss.

Ikun żball - u dan għedtu meta kont nagħmel il-kritika tal-budget - jekk wieħed jittrasporta l-poteri speċjali - meta ngħid poter speċjali irrid infisser il-poter ta' wire tapping, jiġifieri il-poter li inti tinterċetta l- komunikazzjoni u l-konverżazzjonijiet - tas-servizz tas-sigurta' u jagħtih lill-pulizija biss.

L-ewwel ħaġa huwa dejjem żball li inti tagħti dan il-poter lil korp li jkollu wkoll il-poter li jinvestiga, il-poter li jarresta, il-poter li jinterċetta l-komunikazzjonijiet u mbagħad tagħti l-poter ukoll li jagħmel il-prosekuzzjoni.

Minħabba f'hekk fl-1996 aħna konna għidna - u nerġgħu ngħiduh illum - li għandu jitwaqqaf servizz tas-sigurta' li jkun awtonomu mill-pulizija.

Ma jfissirx li ma jkunx hemm pulizija fih imma jista' jkun fih pulizija, nies tad-dwana, nies ta' l-armata u nies oħra li anke jaħdmu mal-gvern.

Naturalment dan is-servizz ma twaqqafx għall-petty crime imma għal kriminalita' organizzata, b'mod partikolari l-kriminalita' konnessa mad-droga.

Mela l-ewwel huwa ħażin li dan ikun biss xi ħaġa tal-pulizija; it-tieni li inti tagħmel security service huwa tajjeb għaliex fi ħdanu tiġbor membri ta' law enforcement agencies differenti.

Nittama li b'din ir- riattivazzjoni nkunu nistgħu nsaħħu l-ġlieda tal-pulizija wkoll f'dik li hija investigazzjoni ta' kriminalita' organizzata.

Pajjiżna jrid jilqa' għal dawn l-isfidi.

Meta l-kriminali jsiru organizzati anke l-pulizija trid issir iktar professjonali.

Aħna m'għandniex il-crime rate li għandhom pajjiżi oħrajn.

Anke l-barranin li jiġu f'Malta jgħidulek kemm iħossuhom safe f'pajjiżna, pero' dan ma jfissirx li għandna nistrieħu fuq dak li għandna jew inkella ngħidu kemm aħna qegħdin tajbin, għaliex fil-mument li tgħid hekk inti titlef il-ġlieda kontra l-kriminalita'.

Fil-mument li xi ħadd jgħid li rbaħna l-ġlieda kontra d-droga, nitilfuha.

Tista' tirbaħ battalji importanti, bħalma kienet il-qabda tal-bieraħ ta' tliet kilo ta' droga lleċita, pero' l-viġilanza trid tkompli dejjem, filgħodu u filgħaxija, fil-weekends u mhux fil-weekends, b'koperazzjoni - kif ġara f'dan il-każ partikolari - bejn taqsimiet differenti tal-korp tal-pulizija.

Jiena għedt lill-kummissarju tal-pulizija biex jibgħat messaġġ ta' kongratulazzjoni lin-nies kollha li ħadu sehem f'din l-operazzjoni importanti għal pajjiżna.

Sur President, jiena wieħed minn nies li l-iktar li jikkritikani huwa s- Sur Joe Mifsud, u għandu dritt, għaliex bħala ġurnalista hu jagħmel shadowing tajjeb tal-qasam ta' l-intern.

Fil-31 ta' Ġunju fuq din il-liġi hu qal hekk:

''L-emendi li qiegħed jipproponi l-gvern għal-liġi kontra d-droga fejn tidħol l-importazzjoni tad-droga għandna nifhmuhom sew u naraw x'qiegħed ikun propost u mhux noqogħdu nitkellmu għall-gallarija mingħajr ma naraw x'ġara fil-pajjiż''.

Dan kitbitu persuna li m'għandhiex simpatiji Nazzjonalisti imma xorta waħda qed tgħid dak li tħoss.

Lil dan il-bniedem żgur li ħadd ma jista' jikkritikah li ma ħariġx għonqu fuq ċerti affarijiet li għandhom x'jaqsmu mad-droga imma bħal oħrajn li jiktbu regolarment fil-gazzetti soċjalisti - inkluż id-Deputati Jose' Herrera, Charles Mangion u Anġlu Farrugia - dan qal li hemm bżonn li tiġi emendata l-liġi dwar l-importazzjoni tad-droga.

(Interruzzjonijiet) Qed nifhem sew li inti favur id-distinzjoni u li din għandha ssir fil-kumitat ta' l-affarijiet soċjali?

Xi wħud minn sħabek qalu le, ma tinbidel xejn.

Imma ejjew naċċettawha din, naqblu li għandna tinbidel jew ma naqblux?

Issa jekk tinbidilix fil-kumitat presedut mill- Onor. Tony Abela jew jekk tinbidilx fil-kumitat presedut mill-Onor.

Helen D'Amato ma jagħmilx differenza.

Jiena diġa' għedt fil-bidu li jekk naċċettaw id-distinzjoni bejn pussess u traffikar, il-gvern lest li jikkonsidra kull emenda.

Jekk l-emendi jolqtu l-kwestjoni tad-distinzjoni bejn pussess u traffikar fil-qasam ta' l-importazzjoni ma nistgħux naċċettawhom.

Issa jista' jkun hemm nies li jaqblu u jista' jkun hemm xi nies li ma jaqblux pero' għandu jkun hemm dik id-distinzjoni.

Jekk dik id- distinzjoni tiġi aċċettata, imbagħad nistgħu niddiskutuha anke fis-social affairs committee.

(Interruzzjonijiet) Ma nistgħux niddiskutuha fis-social affairs committee u fil-kumitat għall-kondiserazzjoni ta' l-abbozzi tal- liġi għaliex inkunu qed nidduplikaw ix-xogħol imma jekk niddiskutuha fis- social affairs committee forsi nieħdu a wider view of things għar-rigward l- emendi.

(Interruzzjonijiet) Imma fit-tieni qari ma niddiskutux id-dettalji imma niddiskutu l-prinċipju.

Sur President, l-artiklu ta' Joe Mifsud tal-21 ta' Ġunju ikompli hekk:

''L-emendi jitkellmu ċar dwar użu personali.

Mhumiex jgħidu li min jinqabad jintbagħat lura mingħajr ma jħallas għal għemilu..."

- bħalma hija l-emenda li kont pproponejtu intkom meta kontu fil-gvern li dan ma jeħel xejn -

"...imma qegħdin jgħidu li l-maġistrat li jisma' l-każ irid jagħmel analisi ta' min ikollu quddiemu u jekk dak li jinqabad idaħħal hux għall-użu personali tiegħu.

20 gramma mhux għall-użu personali, imma gramma?

X'se jagħmel bi gramma?

X'se jmur ibiegħha Bormla jew Paceville?

Idaħħkuniex!"

- ma nafx għal min qed jgħid, jekk hux għalija jew għal xi ħaddieħor -

"Illum min jinqabad b'sigarett magħmul mill-cannabis irid bilfors jeħel sitt xhur ħabs imbagħad ikollok xi ħadd li jinqabad f'Malta u jinħeles b'kondizzjoni li ma jagħmilx reat ieħor għal żmien sena.

Dan huwa sewwa?''

MR SPEAKER: L-Onor.

Charles Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: Mr Speaker, naħseb li rridu nagħmlu punt ta' spjegazzjoni għal min qed jismagħna hawnhekk.

Tajjeb li niċċaraw li ħames snin ilu bi qbil unanimu għamilna l-liġi kif inhi llum.

Qed ngħid dan għaliex inutli noqogħdu ngħidu li għandna naqblu fuq il-prinċipju.

Veru, jista' jkun hemm qbil fuq il-prinċipju u nerġa' ntenni dak li kont għedt jien bħala ministru, li kont irrifjutajt li nikkonċedi xi grazzja lill- ewwel tnejn li kienu ġew għaliex hekk kienet tgħid il-liġi.

Il-punto di partenza hu li ħames snin ilu għamilna din il-liġi li llum qegħdin insejħulha ħażina u drakonjana.

Jien nistaqsi: Illum, ħames snin wara, hemm raġunijiet validi għaliex għandna nibdlu din il-pożizzjoni?

Issa qegħdin nitkellmu fuq problema li tolqot lil kulħadd mill-qrib u problema li m'għandhiex politika.

Ħames snin ilu konna għedna li din għandha tkun il- pożizzjoni bla kompromess u issa qegħdin ngħidu li għandna nintroduċu din l- emenda.

Dan huwa ċaqliq minn pożizzjoni riġida għal pożizzjoni diskrezzjonali.

Il-ġustifikazzjoni u l-motivazzjoni li għandu jagħti l- ministru at this stage hi jekk iż-żmenijiet u l-esperjenzi wrewx li għandna nintroduċu din l-emenda.

Ikun inutli li noqogħdu nikkwotaw lil dak u lill- ieħor.

MR SPEAKER: L-Onor.

Tonio Borg jista' jkompli bid-diskors tiegħu.

ONOR.

TONIO BORG: Kważi f'kollox naqbel ma' l-intervent ta' l-Onor.

Mangion imma għandi d-dubbji tiegħi kemm fl-1994 dik kienet l-intenzjoni tal-parlament.

Jekk tħares lejn l-emenda din tgħid li "dealing", for the purpose of dealing in drugs, tfisser "importation of drugs.''

Imma kif tista' inti you deal miegħek innifsek għandni ma nistax nifhem jien!

Forsi dakinhar ma konniex ċari u l-interpretazzjoni tal-liġi naħseb li hija żbaljata.

Anke li kieku kienet hekk, issa għandna l-esperjenza ta' kif ħadmet f'dawn is-snin, qed naraw li ħolqot ċerti inġustizzji u allura għandna nemendawha.

Issa wara kollox din hija emenda konservattiva li fl- istess ħin qed teqred inġustizzja lampanti li għax xi ħadd sempliċement ikollu gramma ta' xi ħaġa llegali fil-but bilfors irid imur sitt xhur ħabs mingħajr ebda diskrezzjoni ta' xejn.

Ma jistax ikun li xi ħadd jgħid li din hija xi ħaġa tajba u tant m'hijiex xi ħaġa tajba li meta l-gvern Laburista kien ippropona l-emenda, din ipproponiha għaliex ried itaffi ftit il- kuxjenza tiegħu.

Dakinhar kien qed jibża' li se jiġi kkritikat u allura għamel dik l-emenda - li jien għedt minn qabel li mhux se tirnexxi - li ma rnexxietx għaliex ħadd ma ddikjara xejn fi 18-il xahar .

Mr. Speaker, aħna qegħdin nagħmlu xi ħaġa li la hi għall-Maltin biss u lanqas hi għall-barranin biss imma hi għal kulħadd.

Permezz ta' din l- emenda qed nintroduċu distinzjoni bejn traffikar u pussess.

Issa mbagħad x'forma tieħu din id-distinzjoni niddiskutuha fis-social affairs committee, imma d-distinzjoni trid issir u m'għandniex nagħmlu bħall-ħmir u ngħidu li hekk qegħda u ma rridux inbiddluha ma mmorrux nibagħtu messaġġ ħażin.

X'messaġġ ħażin?!

Lil min?

Lill-pajjiżi li għandhom liġijiet aktar liberali minn tagħna?

Mela aħna nistgħu nagħtu messaġġ ħażin li xi ħadd li m'għandux din il-liġi?

Se mai nistgħu nagħtu messaġġ ħażin lil xi ħadd li għandu liġi agħar minn din, li s'issa għadna ma nafux min hu.

Issa forsi jilluminana għada l-Onor.

Gulia!

Mr. Speaker, jiena se nkompli nikkwota l-artikolista Joe Mifsud:

''F'pajjiżi ċivilizzati, li jieħdu l-ġlieda tad-droga bis-serjeta' u li huma ferm avvanzati aktar minna, adattaw dan il-kunċett.''

Issa fl-istess artiklu hemm proposta li l-maġistrat għandu jagħti r- raġunijiet għaliex ikun għamel dik id-distinzjoni.

Issa jekk din hija waħda mill-emendi, jiena ngħid minn issa stess li mhux se nsibu diffikulta' li tiġi nkorporata.

Veru li jien din naraha bħala xi ħaġa superfluwa - għaliex Allaħares meta jagħti s-sentenza maġistrat ma jagħtix raġunijiet - imma jekk biex niksbu consensus tridu li din tidħol, allura aħna naċċettaw li tidħol.

Aħna lesti li naċċettaw emendi bħal dawn imma d-distinzjoni trid issir u m'għandniex ngħidu bħalma qal l-Onor.

Adrian Vassallo - u donnu wkoll l-Onor.

Gulia - li l-liġi hija tajba kif inhi u m'għandhiex tinbidel.

Nisperaw li għax se naċċettaw l-emendi ma jgħajruniex li qed nagħmlu dan għax nafu li l-liġi hija difettuża.

Meta tgħidilhom li mhux se naċċettaw emendi dawn jgħidu li aħna arroganti u meta ngħidulhom li se naċċettaw emendi jgħidu li l-liġi difettuża!

Aħna emendajna l-liġijiet tagħna aħna stess.

Per eżempju, l-emenda ta' l-embarkation card lanqas kienet fil- proposta oriġinali u mbagħad l-ex ministru Farrugia ressaq l-emenda fl- istadju tal-kumitat u aħna opponejniha għaliex ridna xi ħaġa aħjar minnha.

(Interruzzjonijiet) Allura b'daqshekk se ngħajru li l-liġi hija difettuża?

(Interruzzjonijiet) Imma mhux difettuża, tkun tixtieq tagħmilha aħjar.

(Interruzzjonijiet) J'Alla nikkompetu dejjem u niġġieldu biex nagħmlu l- affarijiet aħjar!

Fuq id-distinzjoni bejn pussess u traffikar fil-każ ta' importazzjoni biss m'aħniex lesti li naċċettaw emendi, inkella nkunu qed nagħżqu fl-ilma.

Mr. Speaker, kull meta għedt li hemm bżonn li ssir din id-destinzjoni tant qam storbju li jien ħadtha li l-oppożizzjoni ma tridx li jkun hemm din id-distinzjoni.

Donnu l-intervent ta' l-Onor.

Mangion biss kien differenti.

Dan qal li hemm bżonn li wieħed jeżamina għaliex saret hekk il-liġi ħames snin ilu u għaliex il-liġi għandha tinbidel illum.

U jien naħseb li l-Onor.

Mangion tajtu raġunijiet għaliex għandu jsir dan it-tibdil.

L-esperjenza wrietna li nħolqu każijiet ta' inġustizzja li jirribellaw kontra l-kuxjenza jekk irridu nagħmlu l-affarijiet sew.

L-iktar li nħolqot il-kontroversja kien meta din il-liġi ġiet applikata fuq dawk in-nies li l-inqas li kellna intenzjoni li tiġi applikata fil-konfront tagħhom.

L-Onor.

Mangion semma l- liġi ta' l-1994.

Dik il-liġi ma kenitx titkellem fuq dan biss imma daħħlet il-kwestjoni ta' ħabs bilfors fil-każ ta' traffikar, daħħlet il-kwestjoni ta' l-affidavit tal-maġistrat, daħħlet il-kunċett tal-controlled delivery, daħħlet il-kunċett ta' programmi ta' riabilitazzjoni għal persuni bi problemi ta' droga, daħħlet il-kunċett li l-pussess waħdu ta' ammonti kbar ta' droga huwa traffikar u daħħlet il-kunċett tal-money laundering.

Jiġifieri anke kieku din kienet l-intenzjoni, allura m'għandniex inkunu rġiel biżżejjed li nqumu u ngħidu: Isma', kien hemm 20 punt, 19 minnhom irnexxew u punt wieħed biss minnhom ma rnexxiex u allura għandna nirranġawh?

Mr. Speaker, jiena nerġa ngħid li l-gvern irid jagħti d-diskrezzjoni lill- qorti.

Issa naraw iktar 'il quddiem jekk irridux nillimitaw iktar dik id- diskrezzjoni pero jiena dejjem nibża' nillimita wisq dik id-diskrezzjoni.

Per eżempju, nistgħu ngħidu li l-akkużat irid ikollu fedina penali nadifa biex tapplika d-diskrezzjoni.

Issa l-fedina penali nadifa xi tfisser?

Li qatt m'għamilt reat f'Malta?

Jew inkella ngħidu li jekk kont ħati ta' reat ta' traffikar, allura ma tistax tibbenefika minn din id-distinzjoni, anke jekk ikollok ammont żgħir?

Jien naħseb li se nikkomplikawha għaliex il- qorti għandu jkollha diskrezzjoni biżżejjed li tgħid: Isma', inti nqbadt b'pussess għall-użu personali, erġajt ġejt Malta u erġajt inqbadt; aħna m'aħniex taċ-ċajt, trid tmur ġimgħa ħabs.

Imma mhux sitt xhur ħabs!

Il-ħabs inħalluh għan-nies li verament imisshom ikunu l-ħabs.

X'ħadna aħna s- soċjeta' billi dawn in-nies tfajnihom il-ħabs?

Sur President, din id-diskrezzjoni għandna perikoli bħal kull diskrezzjoni oħra.

X'garanzija hemm li jekk tinqabad kilo droga - f'Malta issa, mhux fl-istadju ta' importazzjoni - b'abbuż imħallef mhuwiex se jgħid li dak mhuwiex traffikar imma huwa għall-użu personali?

X'hemm xi jżommu?

F'dan il-każ għandu jkollna l-fiduċja fl-istituzzjonijiet.

Wara kollox dawn għandhom tfal bħalma għandna aħna.

(Interruzzjonijiet) Imma allura jekk nafdawhom fil-każ ta' sejbien ta' droga f'Malta diġa' importata, għaliex m'għandniex nafdawhom ukoll fl-importazzjoni?

Inkella ngħidu ma nafdawhom f'xejn u min jinqabad bil-pussess ta' droga jmur il- ħabs bilfors.

Jiena ma naħsibx li din għandha tkun il-pożizzjoni tagħna.

Veru li diskrezzjoni tista' tiżbalja wkoll - ejja ma ngħidux abbuż issa - li inti taħseb b'mod u fil-fatt ikun mod ieħor, imma nippreferi dawn l- iżbalji milli jkollna liġi riġida li titfa' l-ħabs nies li m'għandhomx bżonn imorru l-ħabs.

Kif qal l-Onor.

Gulia, huwa tajjeb li nagħmlu kategoriji differenti ta' priġunieri.

Issa jiena naħseb li jista' jikkritikani fuq kollox imma fuq din żgur li ma jistax jikkritikani għaliex jaf kemm dan il-gvern u jien personalment ħdimna u nfaqna flejjes sabiex ikollna kategoriji differenti.

Anke l-amministrazzjoni l-oħra kompliet tinvesti biex ikollna l-YOURS għaż- żgħażagħ u s-SATU - is-substance abuse therapeutic unit - għal persuni żgħażagħ li jridu joħorġu mill-problema tad-droga waqt li qegħdin il-ħabs.

Jaf li kien dan il-gvern li għamel regolamenti tal-ħabs biex iż-żmien li jagħmlu ż-żgħażagħ fi programm ta' riabilitazzjoni fil-ħabs jew barra l- ħabs jitnaqqas awtomatikament mill-piena.

Jiena niftakar żmien - anke meta lħaqt ministru jiena - li l-perijodu li l-priġunieri li kellhom problema tad-droga kienu jqattgħu fil-programm tal-Caritas ma kienx jitnaqqas mis- sentenza tagħhom u allura kien ikollna nagħmlu rikors u petizzjonijiet lill- President.

Dawn kont niffirmahom jien u kont nagħti parir li għandha tintlaqa' l-petizzjoni sabiex dawn in-nies titnaqqsilhom il-piena bl-istess ammont tal-perijodu li jkunu għamlu fil-programm ta' riabilitazzjoni.

Illum bir-regolamenti tal-ħabs, dan isir awtomatikament.

Ma naħsibx li se jkun dan il-gvern li se jiġi akkużat li qed inaqqas fil-ġlieda kontra d-droga meta kien hu li żied il-pieni kollha tat-traffikar u pussess ta' droga.

Għall-ewwel darba f'pajjiżna fl-1996 konna daħħalna l-liġi li għat- traffikar tad-droga serju jkun hemm il-piena massima ta' għomor il-ħabs u jekk għal xi raġuni jew oħra ma tiġix applikata dik il-piena, allura ma tinżilx għal 20 sena, kif kienet qabel, imma tinżel għal 30 sena ħabs.

Biex ma noħolqux diskrepanza mbagħad, anke l-piena għal omiċidju volontarju konna tellajna għal 30 sena ħabs.

Jiġifieri naħseb li ħadd m'hu se jemmen li din l-emenda b'xi mod se ddgħajjef il-ġlieda kontra t-traffikar u n- negozju llegali tad-droga.

Se mai se ssaħħaħha għaliex il-pulizija tkun tista' tikkonċentra iktar fuq każijiet serji u ssir ġustizzja iktar billi l- parti inġusta tal-liġi tiġi eliminata.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Viċi Prim Ministru, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni kienet interrotta u baqgħet aġġornata

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, nipproponi l-aġġornament tal-Kamra għal għada t-Tlieta 13 ta' Lulju, 1999 fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:-

Mozzjonijiet

L-Ewwel Qari ta' Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Kriminali.

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi – it- Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Proprjeta' tal-Għadu - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Protezzjoni Ċivili – it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar id-Dazji ta' Importazzjoni - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar ir-Reviżjoni tal-Liġijiet Statutarji – it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' l-Erarju - it- Tieni Qari (Kont.); u

Abbozz ta' Liġi dwar Responsabbilta' Ċivili u Kumpens għal Tinġis miż-Żejt – it-Tieni Qari.

Abbozz ta' Liġi dwar is-Sekwestru u l-Kustodja ta' Minuri - Kumitat Permanenti

MR SPEAKER: Rimarki?

L-Onor.

Michael Frendo.

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Mr Speaker, f'dawn il-ftit minuti li għandi nixtieq nagħmel ftit rimarki fuq il-problema tat-trasport ikkawżata minn vetturi privati.

Ħafna drabi meta nitkellmu fuq problemi tat-trasport nitkellmu biss fuq il-buses, fuq it-taxis u fuq il-minibuses u ma nirrealizzawx li fil-fatt għandna problema enormi - u jiena niddefiniha bħala a traffic bomb - li fil-fehma tiegħi mhux qed inħarsu lejha biżżejjed.

L-użu tal-vettura personali hija xi ħaġa li rridu nħarsu lejha minn tliet aspetti, l-aspett tal-faċilita' u l-kumdita', l-aspett tas- sigurta' u l-aspett tat-tinġis ta' l-ambjent.

Naturalment dawn huma aspetti li jintrabtu flimkien u huwa importanti ħafna li t-tlieta jiġu kkonsidrati flimkien ukoll.

Hija ħaġa serja li f'dan il-pajjiż - u dan b'riżultat tal-ġid li nħoloq fil-perijodu meta kien hemm il-Partit Nazzjonalista fil-gvern bejn l-1987 u l-1996 - imtlejna b'ħafna vetturi.

Prattikament f'kull familja llum nsibu iktar minn vettura waħda u allura l-pajjiż huwa ddominat mill-kultura tal- vettura privata.

Il-pajjiżi kollha li huma fl-istess sitwazzjoni bħal tagħna - fejn żewġ terzi tal-popolazzjoni jgħixu f'terz tal-ġżira - jieħdu ħsieb li jkollhom trasport pubbliku tajjeb u jkollhom xi forma ta' mass transit system li tgħin liċ-ċittadin li juża t-trasport pubbliku flok ma juża l-karozza privata.

Din hija xi ħaġa li aħna m'għandniex u minħabba f'hekk l-unika għażla li għandu ċ-ċittadin huwa li juża l-karozza tiegħu jew li joqgħod id-dar.

Biex tmur minn post għall-ieħor trid tuża l-karozza tiegħek bilfors jekk inti forsi ma tridx toqgħod taqbad żewġ xarabanks, jew jekk ma tridx tieħu taxi li ħafna drabi tiġix għolja wisq jew jekk ma tridx tagħmel użu mill-vetturi pubbliċi, li sfortunatament il-livell tagħhom m'huwiex kif jixraq lil pajjiżna.

Mr Speaker, fil-fehma tiegħi għandna problema serja u problema fit-tul li lil pajjiżna se titfgħu lura.

Aktar ma jkollok trasport pubbliku serju, iktar inti jista' jkollok żvilupp - kif kellna fit-toroq tagħna - bil- bypasses, bil-flyovers u affarijiet oħra bħal dawn.

Barra minn hekk, aħna m'għandniex l-istruttura neċessarja biex tħares l-ambjent.

M'hawnx tinġis li huwa rikonoxxut daqs dak tal-vetturi privati u minħabba f'hekk irridu nieħdu ħsieb biex inħarsu lejn aspetti oħra.

Per eżempju, meta jien kont responsabbli minn dan is-settur kont ippruvajt nikkonvinċi lill-Enemalta - u hawnhekk qed nerġa' npoġġi din l-idea fuq il-mejda - biex din tħares lejn il-possibbilta' li jkollna ċerti vetturi ta' natura pubblika li jużaw il- liquid petroleum gas.

Fil-fatt din issir f'diversi pajjiżi tad-dinja.

Jekk inti tmur il-Ġappun issib li t-taxis huma kollha biċ-ċilindru ta' l- LPG fuq wara.

Bil-liġi dawn irid ikollhom bilfors makna li taħdem bl-LPG.

Mhux xi ħaġa kbira li taqleb makna tal-petrol biex taħdem bl-LPG, anzi hija xi ħaġa sempliċi ħafna.

Jekk inti tmur f'postijiet bħall-Awstrija jew l- Olanda tiskopri li anke x-xarabanks huma mmexxija bl-LPG, li huwa fuel li jagħmel pollution ħafna u ħafna inqas mid-diesel jew mill-petrol.

Jiena nemmen li rridu nħarsu lejn dawn it-tip ta' soluzzjonijiet u ma nistgħux nibqgħu dejjem imkaħħlin f'dak li konna nagħmlu qabel.

Ma nistgħux ma nħarsux lejn x'qed jiġri madwarna.

Irridu nippruvaw noħolqu affarijiet ġodda jekk irridu mmexxu l-pajjiż 'l quddiem.

Irridu dejjem insibu toroq ġodda u ma rridux nibżgħu mill-bidla.

Naf li hawn ħafna nies fis-settur tat-trasport li jibżgħu mill-bidla imma hemm bżonn li l-aġenda titmexxa minn min ikollu quddiem għajnejh - kif għandu l-gvern - x'inhuwa l-ġid long-term tal-pajjiż.

F'pajjiżna għamilna ħafna bidliet fis-sigurta' fit-toroq.

Per eżempju, saru ħafna lines, cat's eyes u affarijiet oħra bħal dawn.

Barra minn hekk ġew introdotti wkoll it- traffic lights, ħaġa li jien personalment kont involut fiha.

Illum dawn indraw u l-maġġoranza kbira tan-nies ħadu gost bihom.

Veru li ssib xi ftit li ma ħadux gost bihom pero' llum naħseb li n-nies qed japprezzaw li dawn ġabu ordni u anke sa ċertu punt safety fit-traffiku.

Aktar nies qed jobduhom mhux biss għax hemm il-pieni u l-multi imma għax iħossu li hemm xi ħaġa tajba li tagħmel il-ġid lil pajjiżna.

Mr Speaker, irridu nsolvu din il-problema tat-trasport b'soluzzjonijiet integrati.

Ma nistgħux inkomplu ngħidu li dan huwa pajjiż żgħir u b'karozza privata tilħaq kullimkien.

Irridu nieħdu in konsiderazzjoni li dan huwa pajjiż fejn il-congestion u l-pollution qegħdin jikbru u se jkomplu jikbru.

Anke n-noise pollution se jkompli jikber jekk aħna mhux se nsibu soluzzjoni li biha nagħtu alternattiva liċ-ċittadini Maltin u Għawdxin li jużaw mezzi oħra u mhux il-vettura tagħhom.

Hemm anke kunċetti li tista' tuża l-konnessjonijiet bil-baħar.

Per eżempju, fl-inner harbour area, fejn jgħixu l-kwantita' kbira tal-Maltin, partikolarment fil-gżira ta' Malta, tista' tuża wkoll il-water transport, li wkoll jista' jneħħi ħafna karrozzi mit-toroq tagħna.

Irridu nħarsu lejn kif se nnaqqsu n-numru ta' karozzi mingħajr ma nnaqqsu l-kumdita' ta' min irid jivvjaġġa minn post għall-ieħor.

Irridu nżidu l- kumdita' ta min irid jivvjaġġa mingħajr ma wieħed ikollu neċessarjament il- ħin kollu juża l-vetturi tiegħu.

Irridu nsibu soluzzjonijiet kompletament differenti.

Jiena naħseb li rridu nħarsu wkoll lejn il- possibbilta' li t-trasport li jeżisti - per eżempju, bejn tas-Sliema u l- Belt, kif ukoll bejn il-Belt u t-Tlett Ibliet - jiġi żviluppat b'mod integrat.

Dan ukoll jista' jgħin biex ineħħi ħafna karozzi mit-toroq mingħajr ma jfixkel il-kumdita' ta min ikun irid jivvjaġġa.

Jekk ma nagħmlux hekk ikollna ħafna tinġis u jkollna problemi ta' l-ambjent.

Dawn huma problemi li jaffettwaw lilna, lil pajjiżna, lit-turiżmu u jaffettwaw l- arja li aħna nieħdu.

Id-dannu huwa kbir ħafna għall-immaġini tagħna bħala pajjiż li fih jistgħu jiġu n-nies biex jiddevertu u jieħdu btala.

Mr Speaker, jekk ma noqogħdux attenti nitilfu dan l-ambjent kemm għalina kif ukoll għall- barranin li jiġu jżuruna.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Helen D'Amato.

ONOR.

HELEN D'AMATO: Mr Speaker, kif taf int, il-kumitat għall- affarijiet soċjali bħalissa qed jiddiskuti l-issue tas-saħħa mentali, suġġett li nistgħu ngħidu huwa ferm delikat u li jenħtieġ sensittivita' kbira kemm min-naħa tal-kumitat innifsu, kemm min-naħa ta' min qiegħed jipparteċipa u jagħti l-esperjenzi tiegħu fih kif ukoll min-naħa ta' min jirrapporta dak li jingħad, jiġifieri l-ġurnalisti.

Nista' bi pjaċir ngħid li din is-sensittivita' qed tintwera minn kulħadd u nieħu pjaċir ninnota li l-attendenza - minkejja li diġa' għamilna tliet laqgħat - qed tkun waħda tajba u l-kontribut li qed jingħata huwa wieħed siewi ħafna.

Mr Speaker, ikun tajjeb li nirrikonoxxu s-sehem li qed jagħtu diversi nies f'dan il- kumitat.

Hemm professjonisti fil-qasam tal-kura mentali li jinkludu psikjatri, nurses, occupational therapists u social workers, hemm nies li huma stess sofrew il-mard mentali, hemm familjari ta' nies li għandhom problemi ta' mard mentali kif ukoll nies minn Villa Chelsea, mill-mental health association u diversi nies oħra bħalma huma d-direttur tas-saħħa kif ukoll il-kummissjoni għas-saħħa mentali.

Fost il-ħafna li qed jipparteċipaw insibu wkoll oħrajn li forsi ma' l-ewwel daqqa t'għajn ma nassoċjawhomx mal- mard mentali iżda l-kontribut tagħhom huwa kruċjali jekk aħna nemmnu li persuni b'mard mentali għandhom ikunu integrati fil-komunita'.

Hawn qed nirriferi għall-parteċipazzjoni u l-kontribut li qed jagħtu l-employment and training corporation u anke l-Malta employers association.

Dan huwa importanti ħafna għaliex hemm il-ħtieġa li min iħaddem - u anke l-housing authority - jiġi aware li dawn in-nies għandhom jerġgħu jiġu integrati fil- komunita'.

Mr Speaker, waqt id-diskussjoni - li tajjeb ngħid kif għadha għaddejja u għad iridu jagħtu l-kontribut tagħhom diversi nies - ħareġ ċar li l-mard mentali għadu jġorr stigma kbira.

Din l-istigma jġorruha mhux biss il- persuni li jkollhom il-marda imma wkoll il-familjari tagħhom.

Għalkemm sar ħafna titjib u bosta jirrikonoxxu li l-livell ta' kura li jingħataw l- pazjenti huwa tajjeb pero' għad baqa' ħafna xi jsir f'dak li għandu x'jaqsam ma' titjib fil-kwailta' ta' ħajja ta' persuni b'mard mentali.

Żgur li neħtieġu aktar community services biex il-perijodu li nies iqattgħu ġewwa Mount Carmel ikun biss perijodu minimu li jservi għall-kura.

Dawn in- nies m'għandhomx jibqgħu hemm minħabba nuqqas ta' housing, nuqqas ta' xogħol jew nuqqas ta' support services kemm għal persuna nnifisha kif ukoll għall-familjari tagħha.

Ħtieġa oħra li nħossu hi li għandu jkollna psychiatric nurses.

L- institute of health care, minkejja l-problemi kollha li jiffaċċja, għandu korsijiet apposta għal-psychiatric nurses iżda n-numru ta' dawk li jidħlu għal dawn il-courses huwa żgħir wisq speċjalment meta wieħed iqis il-ħtieġa li ssir riforma fil-qasam tas-saħħa mentali.

Parti minn din ir-riforma tiddependi wkoll mil-livell ta' professjonalita' tan-nurses, imma donnu l- istigma li jsofru l-pazjenti li għandhom mard mentali jsofruha wkoll dawk in-nurses li jidħlu biex jagħmlu xogħol fost dawn in-nies.

Mr Speaker, waqt id-diskussjoni ħareġ ċar ukoll li l-pazjent għandu jkun il-focus ċentrali fir-riforma li trid issir u li kulma jsir għandu jsir għall- benefiċċju tiegħu.

Irridu nżommu f'moħħna li m'hemmx tip wieħed ta' mard mentali u lanqas hemm saff wieħed ta' l-istess mard mentali.

Irrid ngħid ukoll li l-kumitat għall-affarijiet soċjali ġie ppreżentat mill-kummissjoni nazzjonali għas-saħħa mentali b'discussion document li fih insibu propost numru ta' emendi għall-Mental Health Act ta' l-1980 u li kellha xi tibdiliet żgħar fl-1983.

Nagħmilha ċara li dak li qiegħed ikun propost għad irid jiġi diskuss fit-tul, mhux biss fil-kumitat għall- affarijiet soċjali imma anke f'fora oħra biex imbagħad jiġi ppreżentat abbozz f'dan il-parlament.

F'dan l-istadju m'inix se nidħol fid-dettal ta' dan id-dokument imma se nħares biss lejn it-thrust li dan id-dokument qed jagħti lejn ir-riforma li tant hi meħtieġa f'dan il-qasam.

Mr Speaker, ir- raġuni li proprju qed inqajjem dan is-suġġett illum huwa minħabba li sfortunatament ma tantx nisimgħu dwaru jekk mhux fin-negattiv, meta jkun ċelebrat il-jum dinji għas-saħħa mentali jew f'xi rapport ta' l-Ombudsman.

Qed insemmi dan id-discussion document proprju biex titqajjem kuxjenza anke permezz tal-media biex dan id-dokument jiġi diskuss fil-fond u bis- serjeta'.

Ma nistgħux nittrattawh b'mod frivolu u għandu jkun hemm bosta nies u organizzazzjonijiet li jagħtu r-reazzjonijiet tagħhom.

Mr Speaker, dan id-dokument fih mill-inqas tliet affarijiet li jiddistingwuh mil-liġi li għandna fil-preżent.

Għandek l-ewwelnett l-aspett tal-pazjent li qiegħed ikun aktar il-focus ċentrali.

Il-pazjent, kif qed jiġi propost f'dawn l-emendi, għandu jkun aktar informat biex ikun jista' jieħu sehem fid-deċiżjonijiet li se jaffettwawlu ħajtu.

Fi kliem ieħor qed jingħata aktar empowerment lill-pazjent.

Il-liġi fil-preżent ma tispeċifikax id-drittijiet umani tan-nies li jbatu minn mard mentali.

Issa dan id-dokument qed jipproponi li persuna b'mard mentali jkollha d-dritt li taħdem u li tgħix fil-komunita'.

Mr Speaker, ma nistgħux ngħidu li dawn iż- żewġ drittijiet ma kenux prattikati iżda dan id-dokument qiegħed jgħid li dawn mhux biss għandhom ikunu prattikati imma għandhom ikunu assigurati bil- liġi.

Anke fejn tidħol l-iskema ta' trattament, din kienet f'idejn il- professjonist.

Issa qed jiġi ssuġġerit li ssir care plan bil-miktub u li tkun diskussa mal-pazjent u mal-familjari tiegħu.

Din il-care plan tieħu into consideration anke meta għandu jasal iż-żmien li l-persuna, naturalment jekk kollox imur kif previst, tkun tista' terġa' lura fil- komunita'.

Dan jista' jgħin biex ikun salvagwardjat il-fatt li ma jkollokx pazjenti li b'xi mod jintesew u biex ikollok anqas nies li jsibu ruħhom istituzzjonalizzati.

Waħda mill-problemi li jiffaċċjaw dawn in-nies hija li ladarba jidħlu, dawn isibuha diffiċli li joħorġu minn Mount Carmel.

Hemm min ilu għal bosta snin ġewwa Mount Carmel li lanqas jekk tħallsu ma joħroġ minn hemm għax ikun iħossu ħafna iktar safe hemmhekk milli kieku jkollu jgħix fil- komunita'.

Naturalment aħna irridu nżommu kemm jista' jkun nies barra minn Mount Carmel.

Dan il-post għandu jkun biss post fejn wieħed jingħata l- kura, jitfejjaq u malajr kemm jista' jkun joħroġ minn hemm biex ikompli l- ħajja tiegħu fi ħdan il-komunita'.

Aspett importanti ieħor li nsibu f'dawn il-proposti huwa l-aspett tal- komunita'.

Dan l-aspett qed jiġi propost li jkun mainstreamed.

Filwaqt li fil-liġi l-qadima nsibu bosta drabi riferenza għall-isptar, issa qed naraw li l-community care u d-day centres qed jieħdu rwol importanti fil-kura u fl-integrazzjoni tal-persuni b'mard mentali.

Mr Speaker, dan ma nsibuhx biss fid-definizzjonijiet imma nsibuh all along anke fejn jidħol il-quality care, li fih innifsu huwa wkoll kunċett ġdid li qed ikun propost f'dawn l- emendi.

Il-quality care mhux qed ikun suġġerit li jinkludi biss postijiet privati imma wkoll postijiet li huma ġestiti mill-gvern.

Dan, Mr Speaker, jassumi aktar importanza meta wieħed iqis li bħala pajjiż qegħdin nimxu fit- triq li jkollna sptarijiet awtonomi u allura maż-żmien anke Mount Carmel irid ikun awtonomu.

Naturalment, jekk il-post ikun awtonomu ikun hemm bżonn li tkun assigurata aktar il-quality care u f'dan id-dokument qed ikun suġġerit li biex tiġi assigurata din il-kwalita' ta' kura jrid ikun hemm hospital inspectorate mingħajr ma jkunu jafu bih dawk li jkunu qed imexxu l- isptar.

Aspett ieħor li qed ikun propost u li huwa kompletament ġdid huwa l-qasam tal-minorenni, jiġifieri dawk iż-żgħażagħ u tfal taħt it-18-il sena.

Fil- liġi l-qadima huwa trattat biss f'sezzjoni waħda, sezzjoni 30, li tispeċifika r-relazzjoni ta min huwa the next of kin fil-każ ta' tutor appuntat mill-qorti.

Fil-liġi l-ġdida qed tkun proposta sezzjoni ġdida li titratta l-minorenni.

Tajjeb li nżommu f'moħħna li aħna għandna wkoll persuni b'mard mentali li huma ta' taħt it-18-il sena.

Fil-prattika ħafna minn dak li qed ikun suġġerit qed jiġi segwit, iżda issa qed jiġi ssuġġerit li dawn il-provedimenti ma jiġux segwiti biss fuq l-inizjattiva tal- professjonisti iżda jkunu segwiti bil-forza tal-liġi.

Mr Speaker, fil-ftit ħin li fadalli nixtieq insemmi aspett ieħor li ħareġ mid-diskussjoni u dan huwa r-relazzjoni li teżisti bejn il-ministeru tas- saħħa u l-ministeru għall-politika soċjali fejn jidħlu persuni b'mard mentali.

Huwa l-ministeru tas-saħħa li jipprovdi l-kura imma imbagħad huwa l-ministeru tal-politika soċjali li jrid jipprovdi wħud mis-servizzi għal dawn in-nies.

Sar bosta xogħol pero' jonqos xi jsir u naturalment qatt ma nkunu lesti.

Per eżempju, qed jinħass il-bżonn li tiġi riveduta Schedule 5 - li tinkludi l-ischizophrenia - iżda llum mhux se nidħol fiha għax nixtieq nissuġġerixxi xi ħaġa li kulma tinħtieġ hija bidla amministrattiva.

Mr Speaker, tajjeb li nżommu f'moħħna li huwa diffiċli li persuni b'mard mentali jżommu x-xogħol jew jinstabilhom ix-xogħol.

Minħabba f'hekk ħafna minn dawn in-nies qed jgħixu permezz ta' l-għajnuna soċjali.

Numru ta' persuni b'mard mentali jirrifjutaw li jmorru jaħdmu mhux għax ma jkunux jixtiequ jaħdmu imma għax jibżgħu li ma jkunux jistgħu jkampaw fuq il-post tax-xogħol u minħabba f'hekk jispiċċaw mingħajr flus għaliex la jkollhom dħul mill-għajuna soċjali u lanqas ikollhom paga.

Ma rridx infisser li huma ma jerġgħux jingħataw l-għajnuna soċjali, imma biex jerġgħu jieħdu l- għajnuna soċjali jrid jgħaddi ż-żmien.

Għalhekk, Mr Speaker, nixtieq nissuġġerixxi li dawk il-persuni li jkunu ċċertifikati li għandhom problemi ta' saħħa mentali u jkunu jikkwalifikaw għal għajnuna soċjali, l- applikazzjoni tagħhom tibqa' pendenti għal-ċertu żmien wara li jsibu x- xogħol.

Issa l-perijodu ta' żmien wieħed jista' jiddiskutih imma normalment, meta persuna jirnexxielha żżomm ix-xogħol tagħha għal tliet xhur, iċ-chances huma li din se jirnexxielha tibqa' fuq il-post tax-xogħol.

Jekk persuna ma tidrax ix-xogħol, immedjatament kif tieqaf mix-xogħol din terġa' tibda tieħu l-għajnuna soċjali.

Issa jien nifhem li l-kondizzjoni ta' jekk wieħed għadux jibqa' jikkwalifika għall-għajnuna soċjali jew le tista' tinbidel, u għalhekk id- dipartiment għall-għajnuna soċjali għandu jivverifika jekk il-kondizzjoni tal-persuna tkunx inbidlet jew le.

Naturalment, jekk tkun inbidlet, dan jintalab biex jirrifondi.

B'saqajna ma' l-art nistgħu ngħidu li s- sitwazzjoni f'ħafna każi ma tkunx inbidlet u allura filwaqt li l-gvern xorta waħda jkun se jagħti arretrati, kulma nkunu qed nagħmlu huwa li nnaqqsu ftit l-istress tal-persuna fil-kwestjoni.

Biex isseħħ din il-bidla ma naħsibx li hemm bżonn ta' bidla fil-liġi iżda sempliċement bidla amministrattiva li minnha ma jistax joħroġ ħlief ġid.

B'dan il-mod inkunu qed innaqqsu l-istress minn fuq persuna b'mard mentali u nkunu qed ninkoraġġuha biex taħdem.

Mr Speaker, nispera li din il-proposta tiġi aċċettata.

Jiena nagħlaq billi nieħu din l-okkażjoni biex nirringrazzja lil kulmin qed jagħti sehmu u lil min se jkompli jagħti sehmu f'dan il-kumitat.

Nixtieq nuri l- apprezzament tiegħi lill-membri tal-kumitat taż-żewġ naħat tal-Kamra għas- serjeta' li huma juru meta jkun qed jiġi trattat dan is-suġġett.

Forsi għalhekk ma nistax nifhem x'inhi r-raġuni għaliex l-oppożizzjoni ma laqgħetx l-istedina tal-ministeru tas-saħħa biex tinnomina membru fuq il- kummissjoni nazzjonali għar-riforma fil-kura tas-saħħa mentali.

Mr Speaker, jiena naf li din l-istedina għada miftuħa u x-xewqa tiegħi hi li tiġi milqugħha.

Grazzi Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada t- Tlieta, 13 ta' Lulju 1999, fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

GĦAJNUNA LEGALI TAL-GVERN

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid, sena b'sena, in-numru ta' nies li bbenefikaw mis-servizz ta' għajnuna legali tal-gvern matul dawn l-aħħar 15- il sena?

Jista' jaqsam l-informazzjoni f'irġiel u nisa?

ONOR.

AUSTIN GATT: In-numru ta` applikanti li bbenefikaw mis-servizz ta` Għajnuna Legali tal-Gvern huwa kif ġej:

|SENA |AMMONT | |1991 | 93 | |1992 | 82 | |1993 | 73 | |1994 | 73 | |1995 | 98 | |1996 | 98 | |1997 |119 | |1998 |110 imqassmin f`78| | |nisa u 32 Irġiel | |1999 | 33 imqassmin f`23| | |nisa u 10 Irġiel |

L-istatistika għall-perijodu ta` qabel 1991 ma tezistix u għalhekk ma tistax tingħata.

M`huwiex possibbli li l-istatistika tinqasam fi rġiel u nisa għaliex certi dokumenti ma setgħux jinstabu.

PROĊEDURA ĊIVILI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jikkonsidra l-Ministru li tiġi emendata l-liġi tal-Proċedura Ċivili sabiex kwalunkwe prokura li ssir tkun trid tiġi insinwata fir- Reġistru Pubbliku għal aktar trasparenza u sigurta' għal xi kredituri potenzjali?

ONOR.

AUSTIN GATT: Is-suġġeriment ta` l-Onor.

Interpellant qiegħed jiġi studjat.

Il-ħsieb s`issa hu li tali reġistrazzjoni tkun biss għal prokuri ġenerali li jkollhom validita` oltre ċertu żmien.

BORDIJIET GOVERNATTIVI - MEMBRI

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jagħti l-lista ta' nies u l-persentaġġi ta' rġiel u nisa li huma membri f'bordijiet governattivi u parastatali li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tiegħu?

ONOR.

AUSTIN GATT:L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

PULIZIJA - PERSUNI F'PUSSESS TA' DROGA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew mgħoddija persuni mill-Forzi Armati lill- pulizija wara li nqabdu f'pussess ta' droga din is-sena?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li n-numru ta' persuni li din is-sena ġew mgħoddija mill-Forzi Armati lill-Pulizija wara li nqabdu f'pussess ta' droga kien ta' 35.

PULIZIJA - TRAFFIKAR TA' ANNIMALI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Billi llum wara d-droga l-aktar illi jiġu traffikati huma l-annimali b'mod illegali, jista' l-Ministru jgħid kemm hemm membri tal-pulizija illi huma mħarrġa biex jgħarfu l-annimali kollha li llum huma protetti taħt is-Cites Convention?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li l-membri ta' l-Iskwadra ta' l-ALE tal-Pulizija, għandhom tagħrif bażiku fuq dan is-suġġett, pero` dawn dejjem jikkonsultaw mad-Dipartiment ta' l-Ambjent fejn ikollhom diffikulta'.

DWANA - IMPJEGATI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm uffiċjali tad-Dwana li ngħataw taħriġ kif jgħarfu annimali li huma protetti mis-Cites Convention, illum li qed isir ħafna traffikar illegali tagħhom?

ONOR.

JOHN DALLI: L-ewwel seminar Awareness of CITES` sar fit-22 ta` Settembru 1997.

Min dak inhar saru 19-il seminar ieħor għall-impjegati tad- Dwana u fihom ipparteċipaw 313.

Is-seminars tmexxew minn esperti fuq is- suġġett mid-Dipartiment ta` l-Ambjent.

Fl-1992 u 1996 żewġ membri ta` l-istaff tad-Dwana attendew għall-seminars barra minn Malta fuq is-CITES Convention.

QRATI - PERSUNI INTERDETTI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn persuni interdetti u/jew inabilitati mill-qrati tal-ġustizzja ta' Malta u ta' Għawdex illum Meta ħareġ id-digriet u għaliex ġew interdetti jew inabilitati?

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-lista ta` persuni nterdetti jew inabilitati mill- Qrati ta` Malta ġiet ippubblikata fil-Gazzetta tal-Gvern tat-2 ta` Frar, 1999 u dawk tal-Qorti ta` Għawdex ġiet ippubblikata fil-Gazzetta tal-Gvern tal-5 ta` Jannar, 1999.

Għall-informazzjoni ulterjuri kull min hu interessat jista` jirriferixxi għall-atti tal-Qorti li huma atti pubblici u faċilment huma accessibbli.

MANOEL ISLAND - LINK ROAD

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm se tiswa l-link road li se tinbena minn Manoel Island sa Regional Road?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Peress li l-proġett għall-bini tal-link road għadu qiegħed jissawwar, għalissa ma tistax tingħata din l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant.

MANOEL ISLAND - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Billi jridu jinqalgħu diversi toroq ġewwa l-Gżira biex jitwassal xi servizz neċessarju infrastrutturali biex ikun jista' jsir ix- xogħol fuq Manoel Island u Tigne', jista' l-Ministru jgħid jekk dan ix- xogħol huwiex se jitħallas minn min se jingħata l-proġett jew mill-poplu?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Peress li l-mistoqsija parlamentari tikkonċerna t- tqegħid ta` servizzi l-Onor.

Interpellant hu mitlub jirreferi l-mistoqsija tiegħu lill-Ministru kkonċernat.

SPTAR SAN LUQA - PAZJENTI B'XORB EĊĊESSIV

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' persuni/pazjenti li ddaħħlu l-Isptar San Luqa kawża ta' xorb eċċessiv?

X'etajiet varji kellhom dawn il-persuni?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ir-risposta tingħata f'seduta oħra.

SPTAR SAN LUQA - PAZJENTI B'FOOD POISONING

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' persuni/pazjenti li ddaħħlu l-Isptar San Luqa kawża ta' food poisoning bejn Jannar u Mejju ta' din is-sena?

X'ikkawża dan il-food poisoning u x'passi ttieħdu?

ONOR.

SKEJJEL - INĊIDENTI TA' KORRIMENT

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' tfal li kellhom inċidenti ta' korriment matul din is-sena skolastika fl-iskejjel governattivi?

X'investigazzjonijiet saru sabiex isir xi titjieb fl-iskejjel partikolari li seta' kkawża dawn l-inċidenti?

Jekk huwa l-każ, x'xogħol qiegħed issir?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li fl-iskejjel Post Sekondarji li jaqgħu taħt id-Dipartiment ta' l-Istudji Ogħla u Edukazzjoni ta' l-Adulti, kien hemm inċident wieħed ta' korriment, matul din is-sena skolastika, u li dan ma kienx riżultat ta' xi traskuraġni jew periklu eżistenti.

Informat ukoll li fl-iskejjel Speċjali kien hemm erba' każi ta' inċidenti ta' korriment f'din is-sena skolastika.

Dawn kienu mqassmin hekk:

Inċident wieħed fl-iskola San Miguel Febres Cordero ta' St. Andrew's 2.

Inċident wieħed fl-ESN, Special Unit tas-Sannat Għawdex 1 3.

Żewġ inċidenti fl-iskola Mater Dei tal-Imsida

Informat ukoll li għalkemm dawn l-inċidenti ma kenux ta' natura gravi, xorta saru l-investigazzjonijiet u ttieħdu l-passi kollha neċessarji sabiex inċidenti simili ma jirrepetux ruħhom.

L-informazzjoni rigward skejjel Primarji u Sekondarji għadha qed tinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

PITKALIJA ĊENTRALI - TARMAK

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Peress li kellu jingħata t-tarmac fil-Pitkalija Ċentrali kif kien previst mill-amministrazzjoni preċedenti, jista' l-Ministru jgħid meta dan se jsir?

Jekk mhux se jsir, jista' l-Ministru jinformani fuq liema proġetti oħra ntnefqu dawn il-flus?

ONOR.

NINU ZAMMIT: L-Onor.

Interpellant huwa konxju tal-fatt li kull Amministrazzjoni tista' toħlom u tiftaħar b'numru bla limitu ta' 'proġetti' fl-ajru.

Li jinteressa l-poplu huwa kemm mill-istess proġetti l-istess amministrazzjoni eventwalment twettaq.

Għaldaqstant, nirriferi lill-Onor.

Interpellant għall-kumplament tar-risposta mogħtija għad-domanda numru 4665.

BDIEWA - ĦSARAT

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: B'riferenza għall-ħsarat kawżati lill-bdiewa fl-Imġarr, Malta minħabba l-maltemp, jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm kien in- numru ta' bdiewa li rrapportaw il-ħsarat?

Kemm fil-fatt ingħataw għajnuna f'ċifri globali ta' flus?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Minħabba n-numru ta' bdiewa li rrapportaw ħsarat, kull rapport qed jiġi investigat bir-reqqa wieħed wieħed.

69 bidwi talbu kumpens.

SPTARIJIET - WHEELCHAIRS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm inxtraw wheelchairs għal użu ta' pazjenti li qed jiġu rikoverati fl-isptarijiet governattivi?

Kemm fil-fatt huwa n-numru ta' wheelchairs aċċessibbli u kemm minnhom qed jintużaw fil-mument fl-isptarijiet u barra l-isptarijiet

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Il-wheelchairs li jinxtraw huma għall-użu kemm tal- pazjenti rikoverati l-isptar u kemm biex jiġu mislufa lill-pubbliku.

Fil-fatt din is-sena inxtraw 200 wheelchair.

Bħalissa hemm 1110 wheelchair mislufa lill-pubbliku u madwar 80 li qegħdin jintużaw ġewwa s- swali u l-out-patients ta' l-Isptar San Luqa.

MINISTERU TAL-FINANZI - REFURBISHMENT

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm intnefqu flus f'refurbishment u f'għamara ġdida fl-uffiċini tal-Ministeru u f'tad-Diretturi jew Chairmen li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu mill-5 ta' Settembru, 1998 sal-21 ta' Ġunju, 1999?

ONOR.

JOHN DALLI: Ninsab informat li l-ammont li ntnefaq fil-perjodu msemmi fil-mistoqsija f`refurbishment u f`għamara ġdida fl-uffiċini tal- ministeru u f`tad-diretturi jew chairmen li jaqgħu taħt id-dikasteru tiegħi, kif ukoll in-nefqa f`perjodu simili mill-amministrazzjoni ta` qabel kien kif ġej:

Nefqa Sett.`98 - Ġun.`99 Lm

Ministeru 6,875.00 Diretturi (Ministeru) 346.00 Direttur (VAT) 182.85 Direttur (Kuntratti) NIL Direttur (Taxxi Interni) 1 380.00 2 NIL Direttur (Dwana) 1 408.37 2 126.45 Chairpersons NIL

TOTAL 8,318.67

MINISTERU TA' L-AFFARIJIET BARRANIN - REFURBISHMENT

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid kemm intnefqu flus f'refurbishment u f'għamara ġdida fl-uffiċini tal-Ministeru u f'tad-diretturi jew chairmen li jaqgħu taħt id-dekasteru teigħu mill-5 ta' Settembru, 1998 sal-21 ta' Ġunju, 1999?

ONOR.

JOE BORG: Ninsab informat li l-ammont li ntnefaq fil-perjodu imsemmi fil-mistoqsija f`refurbishment u f`għamara ġdida fl-uffiċini tal- ministeru u f`tad-diretturi li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħi, kien kif ġej:

Ministeru Lm 85,792.64 Direttur (Multilateral Affairs) Lm 481.00 ____________

Lm 86,273.64 ____________ Minn dan it-total, ammont ta` Lm75,983.94 kien ħlas dovut għal impenji li kienu saru qabel Settembru 1998 u li tħallsu wara din id-data.

OPM - REFURBISHMENT

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid kemm intnefqu flus f'refurbishment u f'għamara ġdida fl- uffiċini tal-Ministeru u f'tad-diretturi jew chairmen li jaqgħu taħt id- dekasteru tiegħu mill-5 ta' Settembru, 1998 sal-21 ta' Ġunju, 1999?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: L-informazzjoni qed tinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

MINISTERU TA' L-INTERN - PETROL/DIESEL

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm tlaħħaq l-ispiża mill-5 ta' Settembru, 1998 sal-21 ta' Ġunju, 1999 f'petrol jew diesel għall-użu tal-karozzi tal- Ministeru tiegħu karozza b'karozza?

Jista' jgħid ukoll kemm laħqet l-ispiża fl-istess perijodu f'petrol jew diesel għall-użu tal-karozzi tad-diretturi u chairmen li jaqgħu b'xi mod taħt wieħed mid-dekasteri tiegħu?

ONOR.

TONIO BORG: Għar-rigward ta' l-ewwel parti tal-mistoqsija, poġġejt fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta, tabella li turi n- nefqa totali f'petrol jew diesel għall-użu tal-karozzi fil-ministeru, għall- perijodu Frar/Ġunju 1999.

Nirriferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 4260 rigward il-perijodu Settembru 1998/Jannar 1999.

Tabella oħra dwar l-informazzjoni mitluba fit-tieni parti tal-mistoqsija li wkoll tagħmel paragun ma' nfiq f'diesel u petrol ta' karozzi ta' diretturi u chairpersons fid-dekasteru ta' dan il-Ministeru f'perijodu simili taħt l-amministrazzjoni ta' qabel tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

MINISTERU GĦALL-AMBJENT - PETROL/DIESEL

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm tlaħħaq l-ispiża mill-5 ta' Settembru, 1998 sal-21 ta' Ġunju, 1999 f'petrol jew diesel għall-użu tal-karozzi tal- Ministeru tiegħu karozza b'karozza?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Għar-rigward ta' l-ewwel parti tal- mistoqsija, poġġejt fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta tabella li turi n-nefqa totali f'petrol għall-użu tal-karozzi fil-Ministeru għall-perjodu Settembru 1998/Jannar 1999 u Frar 1999/Ġunju 1999, Settembru 1997/Jannar 1998 u Frar 1998 sa Ġunju 1998 li tagħmel paragun ma' nfiq f'petrol fil-Ministeru f'perjodu simili taħt l-amministrazzjoni ta' qabel.

Tabella oħra dwar l-informazzjoni mitluba fit-tieni parti tal- mistoqsija li wkoll tagħmel paragun ma' nfiq f'petrol ta' karozzi ta' diretturi u chairpersons fid-dekasteru ta' dan il-ministeru f'perjodu simili taħt l-amministrazzjoni ta' qabel tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

MINISTERU GĦAT-TURIŻMU - PETROL/DIESEL

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid kemm tlaħħaq l-ispiża mill-5 ta' Settembru, 1998 sal-21 ta' Ġunju, 1999 f'petrol jew diesel għall-użu tal-karozzi tal- Ministeru tiegħu karozza b'karozza?

ONOR.

MICHAEL REFALO: Għar-rigward ta' l-ewwel parti tal-mistoqsija, ninsab informat li bejn Settembru 1998 u Mejju 1999 in-nefqa f'petrol jew diesel għall-użu tal-karozzi fil-Ministeru laħqet Lm2,322.

Bejn Settembru 1997 u Mejju 1998, jiġifieri f'perijodu simili taħt l-Amministrazzjoni ta' qabel, in-nefqa kienet ta' Lm3,100.

Dwar it-tieni parti tal-mistoqsija, ninsab informat ukoll li bejn Settembru 1998 u Mejju 1999 in-nefqa f'petrol jew diesel ta' karozzi ta' diretturi u chairpersons fid-dikasteru ta' dan il-ministeru kienet ta' Lm1,366.

Bejn Settembru 1997 u Mejju 1998 in-nefqa kienet ta' Lm1,181.

SKEJJEL - PROGRAMM TA' WIRT STORIKU

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid liema skejjel ħadu sehem fil-programm tal-wirt storiku flimkien mal-Fondazzjoni OTS?

Kull skola kemm ingħatat flus għal dan il-programm?

F'kull skola kemm kien hemm studenti nvoluti f'dan il- programm?

Minn min kienet komposta l-ġurija li għażlet il-proġetti rebbieħa?

Liema kriterji ntużaw biex ikejlu s-suċċess?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-iskejjel li ħadu sehem fil-programm tal- wirt storiku kienu:

Bishop's Conservatory, Victoria - Gozo Patri Wistin Born, Kalkara Antonio Sciortino, Żebbuġ Annibale Preca, Lija De La Salle College, Cottonera Dun Karm Sant Primary 'B' Paola Primary 'B' Adelaide Cini, Ħamrun Lorenzo Gafa' Secondary Agius de Soldanis, Victoria - Gozo St Augustine's College, Pieta` Guże` Galea Secondary, Qormi San Anton School, Żebbiegħ Lily of the Valley, Mosta St Edward's College, Birgu V Borġ Brared Boys', B'Kara Qrendi Special School St Anne Primary, M'Scala St Roque Primary, Vittoriosa

F'dan il-programm ħadu sehem 824 tifel u tifla minn 43 klassijiet.

Il- ġurija kienet komposta mis-Sinjura Linda Eneix u s-Sur William Cumming li qalu li peress li l-istandard tax-xogħol esibit kien għoli riedu jippremjaw kull klassi biex b'hekk jinkoraġġixxu lit-tfal.

Għalhekk kull klassi li ħadet sehem ġiet mogħtija Lm30.

SKEJJEL - ĊIRKOLARI DWAR IL-KWADRU TAL-CARAVAGGIO

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Min ħareġ iċ-ċirkolari biex jgħarraf lill-iskejjel biex iżuru l-kwadru ta' qtugħ ir-ras tal-Caravaggio fil-Kon-Kattidral ta' San Ġwann?

Kemm skejjel żaru dan il-kwadru wara din iċ-ċirkolari?

Liema skejjel għamlu dan?

Għaliex saru telefonati mid-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni lill-kapijiet ta' l- iskejjel biex jinjoraw dik iċ-ċirkolari?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li ċ-ċirkolari biex l-iskejjel iżur l-Qtugħ ir-Ras ta' San Ġwann ħarġet mid-Dipartiment, Ppjanar u Żvilupp.

Kien hemm 31 skejjel li wrew ix-xewqa li jibagħtu l-istudenti għal din il-wirja.

SKEJJEL - STUDENTI B'DIŻABILITA'

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Matul dan is-sajf se ssir l-inizjattiva Wens fis-Sajf għall-istudenti b'diżabilita'?

Jekk se ssir, meta bdiet il-ħidma meħtieġa biex ikun hemm it-tħejjija kollha serja biex l-inizjattiva tirnexxi?

Jekk l-inizjattiva msemmija mhux se ssir, x'inhuma r-raġunijiet ta' dan?

ONOR.

LOUIS GALEA: Iva, l-inizjattiva Wens fis-Sajf se ssir.

Informat li l-istudenti ta' bejn it-8 u l-11-il sena li jattendu skejjel speċjali se jingħataw l-opportunita` sabiex fejn hu possibbli jattendu Skola Sajf bħal tfal oħra tal-istess eta`.

PERSUNI LI JISTUDJAW L-INGLIŻ F'PAJJIŻNA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid x'passi ttieħdu s'issa matul din is-sena u x'passi hemm maħsuba li jittieħdu biex dawk li għandhom liċenzja li jakkomodaw f'darhom persuni li jiġu jistudjaw l-Ingliż f'Malta joqogħdu għar-regoli li ntbagħtu b'ċirkolari tal-11 ta' Jannar, 1999?

Minn Jannar, 1999 sa Ġunju, 1999 kemm-il spezzjoni saret għall-ħarsien ta' dawn ir-regoli?

Kemm inqabdu familji jżommu aktar studenti milli suppost?

ONOR.

MICHAEL REFALO: L-għadd ta' studenti barranin li jiġu Malta bil- għan li jitgħallmu jew jipperfezzjonaw il-lingwa Ingliża qed dejjem jikber u għalhekk qed tikber ukoll il-ħtieġa ta' akkomodazzjoni għalihom.

Iċ- ċirkulari tal-11 ta' Jannar ta' din is-sena kienet maħsuba biex tfakkar fir- responsabbiltajiet ta' min iżomm f'daru lil dawn l-istudenti.

Minħabba li hemm biss tmien 'Field Officers' li jridu jlaħħqu ma' l- istabbilimenti turistiċi kollha f'Malta u f'Għawdex, spezzjonijiet fi djar li jospitaw studenti barranin isiru biss qabel tinħareġ il-liċenzja u meta jsir ilment.

Kif jaf l-Onor Membru fl-Awtorita' tat-Turiżmu ta' Malta se jkun hemm Direttorat ta' l-Infurzar.

L-infurzar tal-liġi ser jissaħħaħ mhux biss għax ser jiżdied l-ispettorat u għax se jingħata taħriġ xieraq iżda wkoll għax il-liġi l-ġdida tipprovdi mezzi aħjar biex isir l-enforcement.

MINISTERU TAL-FINANZI - SERVIZZ TA' PROJECT MANAGEMENT

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Il- Ministeru tal-Finanzi aċċetta t-talba tal-Ministeru ta' l-Edukazzjoni li jestendi l-ftehim mal-Malta University Services Ltd biex tipprovdi servizz ta' project management f'dawn l-oqsma: sports complexes project; Universal Community Service Project; Bighi Site Development Project; IT in Education Project; College of Arts, Science & Technology Project; Museum of Contemporary Art Project?

Kemm se jiswa f'kull każ dan is-servizz?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li t-talba mill- Ministeru tal-Edukazzjoni għall-estenzjoni tal-ftehim mal-Malta University Services Ltd. għall-provvista ta` servizz ta` project management għada qed tkun mistħarrġa mill-Ministeru tal-Finanzi.

CUSTOM ELECTRICAL SYSTEMS LTD. - OFFERTA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 7813, jista' l-Ministru jgħid kemm-il kuntratt tal-Korporazzjoni Enemalta rebħet il- kumpannija Custom Electrical Systems Ltd.?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li l-kumpannija msemmija ma ngħatat l- ebda kuntratt ordni tal-Korporazzjoni Enemalta.

FMS - TIBDIL FL-ISTRUTTURA TA' L-ISPTAR F'TAL-QROQQ

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid x'talbiet saru lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar mill- Fondazzjoni għas-Servizzi Mediċi, jew f'isimha, għal tibdil fl-istruttura ta' l-isptar il-ġdid f'Tal-Qroqq mis-7 ta' Settembru, 1998 sal-lum?

Liema minnhom ġew milqugħa mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-applikazzjonijiet li saru lil-Awtorita ta` l- Ippjanar għall-Proġett ta` l-Isptar il-Ġdid mis-7 ta` Settembru, 1998 sal- lum huma kif skond il-lista li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

Dawn l-applikazzjonijiet qed jiġu kkonsidrati mill-Awtorita ta` l- Ippjanar.

SAĦĦA - PAZJENTI MIBGĦUTA BARRA GĦAL KURA

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru tas-Saħħa: Ma jidhirlux il-Ministru li wasal iż-żmien li jinbidlu l-kriterji li fuqhom huwa stabbilit l-akkumpanjament ta' pazjenti li jintbagħtu barra minn Malta għal kura bħal, per eżempju, l-gvern iħallas għal persuna biex takkumpanja pazjent li ma jkollux aktar minn sitt snin?

Jidhirlu li l-ebda pazjent li jkun sejjer għal kura barra minn Malta mhux f'qagħda ideali li jkun waħdu, aħseb u ara meta dawn ikunu tfal ta' 'l fuq minn tmien snin?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Minn mindu l-iskema li jintbagħtu pazjenti għal kura barra minn Malta bdiet kważi ħamsin sena ilu, qatt ma kien hemm flus ivvotati fl-ebda Budget biex id-Dipartiment tas-Saħħa jħallas l-ispejjes tal-qraba ta` pazjenti.

Jitħallas biss il-passaġġ ta` l-ajru tal-pazjent li jkollu karta roża; u fil-każ ta` tfal taħt is-sitt snin il-passaġġ ta l-ajru ta` l-omm jew tal- missier jitħallas BISS jekk it-tfal ma jkollhomx ħtieġa ta`skorta minn nurse jew tabib fil-vjaġġ għal kura barra.

Is-suġġeriment ta l-Onor Interpellant se jiġi studjat.

AFM - FLUS GĦAL ĠBIR TA' SKART

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid humiex se jitħallsu tas-sigħat żejda li ħadmu s- suldati ta' l-AFM fil-ħin hieles tagħhom, biex taw servizz t'emerġenza fil- għoti ta' l-iskart?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Nirriferi l-Onor.

Membru għat-tweġiba li tajt fis-17 ta' Ġunju, 1999 għall-mistoqsija parlamentari numru 7837.

SIGURTA' SOĊJALI - BENEFIĊĊJI GĦAL MARA SEPARATA

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid għaliex mara Maltija li ħadmet Malta u ħallset il-bolla eċċ, għax iżżewġet barrani u llum issepparat la tista tapplika għal akkomodazzjoni soċjali u lanqas qed tieħu children's allowance?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li d-dritt għal mara Maltija li tieħu l-allowance tat-tfal huwa suġġett għall-kondizzjoni li l-mara jkollha l-kura u l-kustodja effettiva tat-tfal taħt is-16-il sena, kif ukoll li l-mezzi tagħha ma jeċċedux dawk stipulati fit-test tal- mezzi relatat ma' din l-allowance.

L-istat ċivili ma jtellifx id-dritt tal- allowance tat-tfal.

Rigward akkomodazzjoni soċjali, mara legalment separata għandha dritt tapplika mad-dipartiment ikkonċernat.

Ovvjament, id-Dipartiment tal- Akkomodazzjoni Soċjali jivverifika ċ-ċirkostanzi kollha tal-każ, inkluż il- kondizzjonijiet mifthema fil-kuntratt tas-separazzjoni.

MELLIEĦA: TRIQ ID-DENCI - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jieħu l-passi biex jitkompla l-ilma u d-dawl (fejn hemm l-arbli tad-dawl diġa') fi Triq id-Denċi, il-Mellieħa?

Ladarba dan ix-xogħol inbeda, possibbli jitkompla biex ir-residenti kollha jkunu moqdija?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

LANDS DEPARTMENT - IMPJEGATI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jinvestiga jekk fil-Lands Department hemmx technical officer I, jew f'kariga ekwivalenti, li qed juża l-vettura uffiċjali tax-xogħol biex imur id-dar biha kif ukoll għal użu personali?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li hemm Technical Officer I mill-Estate Management Department li huwa sekondat fl-uffiċċju tad-Direttur Ġenerali ta' l-Artijiet u Kostruzzjoni li għandu l-permess li juża l-vettura uffiċjali skond il-bżonn, anke wara l-ħin tax-xogħol peress li jkun meħtieġ li jagħmel spezzjonijiet f'dawn il-ħinijiet.

KUNSILL NAZZJONALI TAŻ-ŻGĦAŻAGĦ - QGĦAD

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu jagħmel il-Kunsill Nazzjonali taż-Żgħażagħ dwar il-problema dejjem tikber tal-qgħad fost iż-żgħażagħ?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-Kunsill Nazzjonali taż-Żgħażagħ jista' biss iħeġġeġ edukazzjoni aktar inklussiva u taħriġ.

Eżempju ċar ta' dan huma l- korsijiet ta' taħriġ li l-KNZ qed jorganizza flimkien ma' l-Aġenzija Sedqa.

ETC - GĦAJNUNA LIL ŻGĦAŻAGĦ BLA XOGĦOL

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi tagħmel l-ETC sabiex tgħin żgħażagħ li huma bla xogħol?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll x'inhu jsir sabiex b'mod partikolari, żgħażagħ li huma illiterati u bla snajja',jġu ntegrati fid-dinja tax- xogħol?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar u tingħata f'seduta oħra.

KUNSILLI LOKALI - SEGRETARJI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm segretarji tal-Kunsilli Lokali li qabel kienu jaħdmu mal-Gvern?

Jikkonferma l-Ministru li jekk xi ħadd min dawn is-segretarji, għal xi raġuni jew oħra, ma jibqax jaqdi l-funzjonijiet tiegħu bħala segretarju tal- kunsilli lokali, jerġa' jidħol lura fix-xogħol li kellu mal-Gvern?

ONOR.

AUSTIN GATT: Hemm 33 persuna li qabel kienu impjegati tal-Gvern u issa ġew seconded bħala segretarji tal-kunsilli lokali.

Rigward it-tieni parti tal-mistoqsija it-tweġiba hija fl-affermattiv.

EDUKAZZJONI - ITEM 4185

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm intnefqu flus taħt l-Item 4185 sa l-aħħar ta' Ġunju 1999 u fiex intnefqu?

Jista' jagħti din l-informazzjoni xahar b'xahar minn Marzu 1999 sa Ġunju 1999?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Membru dwar kemm intnefqu flus taħt Item 4185 xahar b'xahar minn Marzu 1999 sa Ġunju 1999 tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

L-informazzjoni relevanti għax-xhur ta' Jannar u Frar 1999 ingħatat fit- tweġibiet għall-mistoqsijiet parlamentari numri 6053 u 6794 f'Seduti Nri.

84 u 94 rispettivament.

EDUKAZZJONI - VOT KAPITAL NRU.

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm intnefqu flus sa l-aħħar ta' Ġunju 1999 mill- Vot Kapitali Nru. 13 u fiex intnefqu?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-unika ħlas li sar s'issa mill-Vot Kapitali Numru 13 huwa ta' Lm50,000 għall-manutenzjoni tat-tinda ta' l- iStadium Nazzjonali Ta' Qali.

Dan il-ħlas sar f'Marzu 1999.

EDUKAZZJONI - ITEM NO.

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm intnefqu flus mill-Item 4349 sa l-aħħar ta' Ġunju 1999 u fiex intnefqu?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-unika somma li ntnefqet minn Item 4349 kienet dik ta' Lm311.50 f'subsistence allowance lil Dr Joseph Mifsud għal żjara uffiċjali f'Bonn fejn attenda għas-Socrates Erasmus Annual Conference 1999.

DJAR - FOND

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk il-post, li l-partikolaritajiet tiegħu qed jintbagħtu separatament ma' din il- mistoqsija, huwiex bil-kera jew le?

Jekk inbiegħ, f'liema sena u xahar inbiegħ?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jara r-risposta li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 7236.

KOTTONERA - PROĠETT TAL-MARINA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li ma saritx xi tip ta' konsultazzjoni man- nies tal-Kottonera dwar l-effetti tal-proġett tal-marina approvat mill- Parlament?

Jista' l-Ministru jara li ssir xi ħaġa f'dan ir-rigward peress li mhux sewwa li għan-nies tal-Kottonera hemm ħafna dettalji dwar dak li se jsir li għadhom m'humiex magħrufa jew mhux ċari?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Għar-rigward tal-Proġett tal-Kottonera saret diġa' konsultazzjoni wiesgħa permezz tal-kunsilli lokali.

Naturalment issa tkompli l-konsultazzjoni li hi parti ntegrali mill-proċess ta' l- ippjanar.

ĊIMITERJI - XIRI TA' OQBRA

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 8262, jista' l- Ministru jinformani kemm hemm oqbra available preżentement u kemm huwa l- għadd ta' oqbra li għad iridu jinbnew biex iċ-Ċimiterju ta' Sant'Andrija ta' Ħaż-Żebbuġ ikun magħluq għal oqbra privati?

Kemm hu n-numru ta' applikanti li ntbagħtilhom avviż biex jersqu għal kuntratt ta' oqbra u ma weġbux għal din is-sejħa?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fiċ-ċimiterju ta` Sant` Andrija ta` Ħaż-Żebbuġ hemm 19-il qabar fi stat avvanzat ta` kostruzzjoni.

Hu ppjanat li tibda l-kostruzzjoni fuq sittax 16-il qabar ieħor li meta jitlestew ikun eżawrit in-numru ta` oqbra f`dan iċ-ċimiterju li jkunu jistgħu jinbiegħu lill-pubbliku.

Min meta bdew jiġu milqugħa applikazzjonijiet għal xiri ta` oqbra f`dan iċ-ċimiterju sal-lum, kien hemm 111 applikant li ntbagħtilhom avviz sabiex jixtru qabar u baqgħu ma weġbux.

ĦWAWAR - ERBARJU

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall- Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra jekk kemm-il darba hemmx il-ħsieb li l-prattika li jkun hemm erbarju li jikkultiva l- ħwawar hijiex se tiġi msaħħa u jistax jingħad kemm minn dawn illum jeżistu u f'liema ġonna?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-erbarju li kien f'idejn id-Dipartiment fl-Argotti ngħata lura lill-Universita', biss fl- imxietel tad-dipartiment qegħdin jitkabbru madwar sitt varjeta' ta' ħwawar li huma preżenti f'bosta ġonna u toroq, imma m'hemmx inventarju fuq dan.

TĦAWWIL TA' SIĠAR

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall- Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm xitel tat- tip magħrufa bħala erbabjanka; erbabjanka rumana; erbabjanka taż-żejt, ġewx imwaħħla tul is-snin 1995, 1996, 1997 u 1998 u kemm hemm maħsub li jkun hemm din is-sena kurrenti?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-istatistika li nżammet għas-snin imsemmija fil-mistoqsija, ma kenitx tiddistingwi bejn il- varjetatjiet ta' arbuxelli u pjanti, biss il-varjetajiet msemmija tal- erbabjanka m'għadhomx jitnisslu għal-landscaping ta' toroq jew ġonna.

DIPARTIMENT TA' L-AGRIKOLTURA - TĦAWWIL TA' SIĠAR

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall- Agrikoltura u Sajd: In vista tal-mistoqsija parlamentari numru 3685, jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra f'liema belt jew raħal l-aktar li tħawwlu jew inżergħu siġar matul is-snin 1996, 1997 u 1998 f'Għawdex?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi din il- mistoqsija l-Ministru kkonċernat.

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall- Agrikoltura u Sajd: In vista tal-mistoqsija parlamentari numru 3685, jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra f'liema belt jew raħal l-aktar li tħawwlu jew inżergħu siġar matul is-snin 1996, 1997 u 1998 f'Malta?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-istatistika li nżammet għas-snin msemmija fil-mistoqsija ma tiddistingwix partikolarment bejn bliet u rħula, għax din inżammet biss fuq setturi speċifiċi tad- dipartiment.

SIĠAR TAL-ĦARRUB - TĦAWWIL

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall- Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm siġar tal- ħarrub tħawwlu matul is-snin 1994, 1995, 1996, 1997 u 1998 f'Malta u f'Għawdex?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-istatistika li nżammet għas-snin msemmija fil-mistoqsija kienet tinkludi biss statistiċi globali tas-siġar, u din ma kienetx speċifika għal kull siġra.

Għalhekk m'hemmx informazzjoni partikolari fuq il-ħarrub f' Malta.

Għal dik fuq Għawdex int ġentilment mitlub tirrivolġi lill-Ministeru kkonċernat.

SIĠAR ENDEMIĊI - TĦAWWIL

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall- Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm siġar endemiċi u ta' liema tip tħawwlu jew inżergħu skond il-każ matul is-snin 1994, 1995, 1996, 1997 u 1998 fit-tieni distrett elettorali?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-istatistika li nżammet għas-snin imsemmija fil-mistoqsijiet ma kienetx tiddistingwi bejn siġar endemiċi u għandha biss totali tas-siġar kollha.

GĦAWDEX - SPTAR ĠENERALI

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l- Ministru tassigura lill-Kamra li dwar it-tliet dialysis machines li beħsiebhom jiġu stallati fl-iSptar Ġenerali ta' Għawdex ( u li dwarhom ħarġu t-tenders għax-xiri tas-siġġijiet) hemm il-back-up neċessarju fil- laboratorju ta' l-istess sptar?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Risposta tingħata f'seduta oħra.

AIR MALTA - IMPJEGATI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma r-rimunerazzjoni, il-benefiċċji u l- inċentivi kollha li jirċievu l-membri tal-bord tad-diretturi tal-kumpannija nazzjonali ta' l-ajru Air Malta?

Jista' l-Ministru jgħid kemm dawn il- membri ilhom fil-kariga?

Jista' jgħid ukoll jekk jeżistux benefiċċji u inċentivi li membri li jkunu jifformaw il-bord tad-diretturi ta' l-Air Malta jistgħu jibqgħu jgawdu anke wara li jtemmu l-kariga tagħhom?

X'inhuma l-kriterji li jintitolaw lill-membri li jibqgħu jgawdu ċerti benefiċċji u inċentivi anke wara t-tmiem tal-kariga tagħhom?

Mill-membri preżenti fuq il-bord, min se jkun intitolat li jibqa' jgawdi dawn il- benefiċċji u inċentivi wara t-tmiem tal-kariga tiegħu?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ir-renumerazzjoni tal-membri tal-Bord tad-Diretturi ta' l-Air Malta, li ilhom fil-ħatra minn Marzu 1997, tammonta għal Lm650 fis-sena.

Barra dan, il-Membri huma ntitolati, bħalma kien dejjem il-każ minn mindu twaqqfet il-kumpanija, għal firm free travel allowance fuq it- titjiriet ta' l-Air Malta.

Skond l-istess policy, dan il-benefiċċju jiġi estiż, iżda f'miżura ridotta u skond in-numru ta' snin ta' servizz bħala diretturi, wara li dawn jirtiraw minn din il-kariga.

SPTARIJIET - SECURITY GUARDS

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid x'inhi l-policy dwar is-security guards fl-isptarijiet u ċentri tas-saħħa?

Dawn se jibqgħu jduru?

Jekk fl-affermattiv, kull meta se jintalbu li jibdlu l-post?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Hija l-policy tat-Taqsima tas-Sigurta' u tad- Diviżjoni tas-Saħħa, illi s-Security Guards fl-isptarijiet u fiċ-Ċentri tas- Saħħa darba kull sena fix-xahar t'Ottubru jduru b'rotazzjoni.

SERVIZZ ĊIVILI - TAJPISTI KAŻWALI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk il-persuni mpjegati bħala fulltime casual typists humiex uffiċjali tal-gvern?

Jista' jgħid ukoll taħt liema kategorija jaqgħu?

Jista' jgħid jekk iħossx li qed issir diskriminazzjoni ma' dawn il- ħaddiema, li ħafna minnhom ilhom aktar minn erba' snin f'dan ix-xogħol u minkejja l-fatt li jagħmlu l-istess xogħol bħal ħaddiema fl-istess grad tagħhom, iżda issa li bdew in-nofs ta' nhari qed jitħallsu pro-rata?

Jidhirlu l-Prim Ministru li wasal iż-żmien li din l-inġustizzja tissewwa?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab informat illi dawk il-ħaddiema tal-Gvern li jkunu mpjegati fuq bażi każwali, u li allura m'għandhomx ħatra li tkun għaddiet mill-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku, mhumiex kkonsidrati bħala uffiċjali pubbliċi (public officers) skond id-definizzjoni tal- kostituzzjoni.

Il-kategorija li taħtha jaqgħu dawn il-ħaddiema hija dik ta' mpjegati każwali u l-kondizzjonijiet ikunu dawk speċifikati fis-sejħa rispettiva għall-applikazzjonijiet.

Kif imwiegħed fil-Programm Elettorali l-Gvern beħsiebu li l-ħaddiema li ilhom snin twal jaħdmu bħala casuals isiru tal-fiss.

Il-każ tat-tajpisti każwali tal-Gvern, se jiġi kkonsidrat f'dan il-qafas.

BORMLA - TISWIJIET TA' TOROQ

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jara li l-bankina ta' quddiem l-għassa ta' Bormla tingħata wiċċ diċenti għax qed tkun ta' periklu għan-nies?

Peress li suppost il-bankini huma respnsabbilta' tal-kunsilli, jistax jivverifika dwar din il-bankina msemmija?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 7285 (Seduta Nru. 110)

KEMMUNA - NIES LI JMORRU FIL-BAJJA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l- Ministru tgħid għaliex nies li qed imorru fil-bajja ta' Kemmuna fuq il-blat li jinsab ferm 'il bogħod u faċċata tal-bajja tal-lukanda qed jiġu mġiegħla jieqfu mill-BBQ's mill-management tal-lukanda ta' Kemmuna kif ukoll jitfgħu kull xorta ta' dawl?

Ladarba dawn ikunu jinsabu ferm 'il bogħod mil- lukanda, xi dritt għandha l-lukanda li twaqqaf lil dawn in-nies li jmorru Kemmuna mal-familji tagħhom għal ftit mistrieħ?

Il-bajjiet ta' Kemmuna saru proprjeta' privata tal-lukanda u mhux aktar proprjeta' pubblika li tista' titgawda mill-poplu Malti u Għawdxi kollu?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Jiena nformata li l-Pulizija ta' Kemmuna f'okkażjoni waħda keċċiet nies li kienu qegħdin jagħmlu barbecue f'bajja f'Kemmuna u dan għaliex dawn in-nies kienu fil-bajja privata li għandha l- lukanda b'kuntratt.

Dawn in-nies kienu komplew bil-barbecue f'parti oħra ta' Kemmuna fejn huwa proprjeta' pubblika.

Jekk xi nies jkunu qed jagħmlu barbecue jew kwalunkwe attivita' oħra f'xi parti pubblika ta' Kemmuna jiġu mwaqqfa milli jagħmlu dan mill-management tal-lukanda, dawn għandhom jaghmlu rapport lill-Pulizija ta' Kemmuna u jittieħdu l-passi opportuni.

LA VALETTE SICAV - CHAIRMAN

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm tħallas iċ-chairman tal-La Valette Sicav, li ismu qed jintbagħat separatament, għas-servizz tiegħu xahar b'xahar minn meta beda sal-31 ta' Mejju, 1999?

Jista' jgħid jekk dawn il-ħlasijiet ġewx dikjarati mil-La Valette Sicav lill-Ministeru tal-Finanzi għall-iskopijiet ta' l-income tax?

Jista' jgħid x'vantaġġi u perkaċċi oħra għandu bħala chairman ta' La Valette Sicav?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Peress li l-kumpannija li għaliha qed jirriferi l- Onor. Interpellant hija waħda privata kwotata fil-Borża ta' Malta, mhuwiex il-kompitu ta' dan il-ministeru li jagħti l-informazzjni mitluba.

LA VALETTE SICAV - SEGRETARJA

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-La Valette Sicav jew xi parti oħra li taqa' taħt il-ministeru tiegħu qattx ħallsu s-sarlarju jew xi ħlasijiet oħra lil persuna, li isimha qed jintbagħat separatament, li taħdem bħala segretarja għal The International Foundation ta' 54, West Str, Valletta?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Peress li La Valette Sicav hija kumpannnija privata kwotata fil-Borża ta' Malta, mhuwiex il-kompitu ta' dan il-ministeru li jagħti l-informazzjoni mitluba.

LA VALETTE SICAV

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-La Valette Sicav jew xi parti oħra li taqa' taħt il-ministeru tiegħu qattx ħallset il-kera; il-kont ta' l- elettriku; il-kont ta' l-ilma; u l-kont taż-żewġ linji tat-telephone jew fax ta' The International Foundation ta' 54, West Str, Valletta?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 8660.

LA VALETTE SICAV

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-La Valette Sicav jew xi parti oħra li taqa' taħt il-ministeru tiegħu qattx ħallsu l-kont tal-mobile telephone privat tal-persuna, li isimha qed jintbagħat separatament, li għandu hawn Malta?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nirriferi lill-Onor.

DELIMARA - FANAL

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru 8530?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat illi l-Awtorita` Marittima għandha proġett li l-fanal ta` Delimara jiġi restawrat u li parti mill-bini jsir stazzjon tal-kontroll għall-vapuri li jbaħħru fl-inħawi.

SKEJJEL

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'passi qed jieħu d-dipartiment rigward l-iskola sekondarja (subien) li hemm biswit il-Power Station, liema studenti u għalliema qed isofru fis-saħħa tagħhom, speċjalment mard respiratorju?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li d-Dipartiment ta' l-Edukazzjoni jagħmel rappreżentazzjonjiet dwar dħaħen mill-Power Station ma' l-awtoritajiet konċernati, permezz tal-Uffiċjal Edukattiv inkarigat mis-Saħħa u s- Sigurta`.

Informat ukoll li ttieħdu passi immedjatament mill-Enemalta biex inaqsu l-inkonvenjent.

Madankollu l-problema tista` tkun solvuta b'mod permanenti b'miżuri teknoloġiċi li qed jiġu kkonsidrati.

WSC - KONTIJIET

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid meta l-aħħar ħallset il-kont ta' l-ilma u kemm għandha tagħti lill-Water Services Corporation l-International Foundation - Malta ta' 54, West Street, Valletta VLT 10?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Il-fondazzjoni li għaliha qed jirriferi l-Onor.

Interpellant hija The International Foundation - Malta, u peress li din hija organizzazzjoni mhux governattiva, ma narax raġuni għaliex għandi nippubblika l-informazzjoni mitluba.

INTERNATIONAL FOUNDATION - MALTA

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid jekk l-International Foundation ta' 54, West Street, Valletta VLT 10 hijiex qed isegwi l-liġijiet ta' taxxa ta' Malta b'mod partikolari jekk hijiex qed tissottometti dikjarazzjoni tad-dħul kull sena u jekk hijiex tiddikjara s-salarju jew ħlasijiet oħra li qed tagħmel lill- persuna li isimha qed jintbagħat separatament li taħdem bħala segretarja ta' l-istess fondazzjoni?

ONOR.

JOHN DALLI: Minħabba d-dispożizzjonijiet ta` segretezza u konfidenzjalita` li jinsabu fl-Atti dwar it-Taxxi, d-Dipartiment tat-Taxxi Interni mhux f`pożizzjoni li jagħti l-informazzjoni mitluba, iżda huwa lest li jieħdu l-passi neċessarji jekk jinstab li jkun hemm xi nuqqasijiet.

WELFARE COMMITTEE - GĦAQDA TAL-PENSJONANTI

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Peress li waqt li l-Ministru fetaħ l-uffiċċju ta' l-Għaqda tal-Pensjonant fi ħdan il-Welfare Committee tal-Korporazzjoni Enemalta, hu kien wiegħed l-għajnuna tiegħu lil din l-għaqda, jista' l- Ministru jgħid jekk din l-għaqda talbitx xi għajnuna diretta jew indiretta lill-Ministru?

Jista' l-Ministru jgħid din l-għaqda kemm-il laqgħa żammet minn meta ġiet imwaqqfa, kemm attendew membri speċjalment fit-twaqqif tagħha, u jekk din il-laqgħa nżammitx skond l-istatut (jekk jeżisti)?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nitlob lill-Onor.

Membru jagħmel din il-mistoqsija lill-Ministru responsabbli mill-Korporazzjoni Enemalta.

INGILTERRA - MALTA HOUSE

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġiet tiswa l-ispiża biex infetħet il-Malta House fl-Ingilterra dan l-aħħar?

Kif ġiet inawgurata u min kien preżent għal ftuħ?

ONOR.

JOE BORG: Il-Malta House kienet infetħet f`Ġunju 1995 u ~dan l- aħħar~ ma kien hemm l-ebda inawgurazzjoni jew ftuħ ieħor konness mal-Malta House fl-Ingilterra.

ISLA - SUBSTATION

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Minħabba d-diżastru li jista' jsir jekk ikun hemm aċċident f'xi substation, jista' l-Ministru jikkonsidra li jsib alternattiva oħra għal substation li hemm fl-Isla, li tinsab fi blokk ta' bini tal-gvern fis-sular t'isfel ma' ħames familji?

Għandu xi pjanijiet il-Ministru biex din titneħħa?

Jekk iva, fejn?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

ISLA - ARLOĠĠ FIL-VENDA

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Minħabba l-użu li għandu arloġġ f'venda tal-karozzi tal- linja, jista' l-Ministru jara li l-arloġġ li hemm fil-venda ta' l-Isla jissewwa għax ilu bil-ħsara għal ħafna xhur?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li l-arloġġ imsemmi ma jaqax taħt ir- responsabbilta' ta` l-Awtorita` dwar it-Trasport Pubbliku u ma jagħmilx parti mill-venda tal- karozzi tal-linja.

DJAR - BENEFIKAR

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jikkonferma min jibbenefika min xi skema tal-Housing Authority "biex jirranġaw id-dar tagħhom", ma togħlilhomx il-kera wara li jkun sar ix-xogħol?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-għotja għal xogħol ta' rranġar f'djar privata jew tal-Gvern okkupati mill-inkwilini titħallas mill-Awtorita' tad-Djar lill-inkwilini.

B'hekk is-sid jew il-Gvern ma jinkorri ebda piz finanzjarju.

Għaldaqstant din l-għajnuna ma taffettwax l-ammont tal-kera mħallsa mill- applikant.

IMPJIEGI - REDUCED HOURS

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jikkonsidra xi forma ta' inċentiv biex iħajjar lill-kumpanniji parastatali jintroduċu l-kunċett tar- reduced hours għall-impjegati tagħhom?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-Gvern jittama li dawn it-tip ta' kondizzjonijiet ta' xogħol ġodda fis-Servizz Pubbliku jservu ta' eżempju għal żvilupp simili fis-settur parastatali kif ukoll fis-settur privat.

Naħseb iżda li dan irid iseħħ mhux b'xi inċentiv minn naħa tal-gvern iżda b'negozjar bejn l-ażjendi kkonċernati w t-Trade Unions.

AIR MALTA - REDUCED HOURS

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid f'liema stadju waslu t-taħdidiet rigward xogħol b'sigħat imnaqqsa (reduced hours) għall-ħaddiema ta' l-Air Malta?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Filwaqt li r-riduzzjoni tas-sigħat tax-xogħol minn 40 għal 37 u nofs qed tiġi ntrodotta f'dipartimenti ta' l-Air Malta, skond il-Ftehim Kollettiv kurrenti ma' l-Union, għalissa għadhom ma bdewx id- diskussjonijiet formali dwar is-sistema ta' reduced hours intiża biex taġevola l-ħtiġijiet personali ta' xi impjegati tal-kumpannija.

Hu mifhum li saru dikussjonijiet introduttorji minn persuni individwali mal-Group General Manager fuq dan is-suġġett.

PORT - INSURANCE GĦAL ĦADDIEMA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx xi sistema ta' insurance għal ħaddiema tal-Port meta dawn ikorru waqt il-ħin tax-xogħol fil-qadi ta' dmirijiethom?

Jekk fl-affermattiv, minn min titħaddem din l-iskema?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li regolament 44 tar-Regolamenti ta` l-1993 dwar il-Ħaddiema tal-Port jikkontemplaw il-ħtieġa ta` sistema ta` Polza ta` Sigurta għall-Ħaddiema tal-port fuq bażi ta` 24 siegħa.

Din il-polza ta` sigurta tkopri mewt aċċidentali, diżabilita` permanenti jew diżabilita` totali temporanja dovuta għal inċident u/jew mard.

L-iskema titħaddem mill-Port Workers Pensions and Contingency Fund Committee, imwaqqaf skond regolament 32 ta` l-istess regolamenti.

SULDATI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid jekk dawk il-persuni li ġew ingaġġati bħala suldati voluntiera (każi ta' riżerva) humiex se jingħataw preferenza meta jinħarġu sejħiet għal ingaġġ ta' suldati fulltime?

ONOR.

TONIO BORG: Is-suġġett tal-mistoqsija jikkonċerna lill-Armata u għalhekk nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi din il-mistoqsija lill- Ministru konċernat.

TA' QALI - PARK NAZZJONALI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid taħt liema dipartiment taqa' t-tmexxija tal-Park Nazzjonali ta' Ta' Qali?

Min hu nkarigat mit-tmexxija tal-park u min hu nkarigat mix-xogħol ta' manutenzjoni tiegħu?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Il-park nazzjonali Ta' Qali bħalissa jaqa' taħt it-tmexxija tad-Dipartiment tal-Bini u Inġinerija.

Il-persuna nkarigata mit-tmexxija u mix-xogħol tal-manutenzjoni tal-park huwa s-Sur Edmond Mifsud.

SAĦĦA - OPERAZZJONIJIET

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jikkonferma jew jinnega li hu jew uffiċjali mid-Dipartiment tas- Saħħa qegħdin fi trattativi ma' xi sptarijiet jew kliniċi privati dwar possibbilta' ta' operazzjonijiet jew trattamenti li jistgħu jsiru f'dawn l- isptarijiet jew kliniċi fuq pazjenti riferuti mill-gvern?

Jista' jgħid jekk il-gvern iddeċiedix li jirriferi pazjenti għal operazzjonijiet/interventi/trattamenti fi sptarijiet privati, jekk dan huwiex sejjer isir b'negozjati diretti bejn sptar u gvern jew jekk hijiex sejra tingħata l-istess opportunita' lill-isptarijiet kollha?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Informat li preżentament m'humiex għaddejjin trattativi tax-xorta li qiegħed jirriferi għalihom l-Onor.

Interpellant.

SPTARIJIET PRIVATI - TWELID

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm kien hemm twelid fl-isptarijiet privati minn mindu dawn ingħataw liċenzja?

Kemm minn dawn it-twelid kienu permezz ta' Cesarja?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninsab informat li kien hemm 1391 twelid fi sptarijiet privati minn mindu dawn ingħataw liċenzja.

Minn dawn, 289 kienu permess ta` Ċesarja.

SPTARIJIET STATALI - TWELID

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm kien hemm twelid fl-isptarijiet tal-gvern tul l-aħħar għaxar snin, sena b'sena?

Kemm minn dawn kienu permezz ta' Cesarja kull sena?

Kemm kienet in-neonatal mortality rate kull sena?

Kemm kienet l- ispiża mediċinali kull sena fid-dipartiment ta' l-obstetrics?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninsab informat li l-istatistika li talab l-Onor.

Interpellant għas-snin mill-1995 sal-1998 għall-Isptar San Luqa (Karin Grech) u l-Isptar Ġenerali ta` Għawdex hi kif tidher hawn taħt:

1995 1996 1997 1998

Numru totali ta` twelid 4873 4631 4345 4120 Twelid b'Ċesarja 823 801 815 834 Neonatal mortality rate 6.0 9.0 6.3 3.9 (għal kull 1000 twelid ħaj)

Mhux possibbli li nagħti l-figuri għas-snin 1989 sa 1994 għaliex f'dawk is-snin l-istatistika kienet tinġabar b'mod globali u mhux maqsuma sptar sptar.

Dwar l-ispiża mediċinali kull sena fid-Dipartiment ta` l-Obstetrija, din l-informazzjoni s'issa ma tinġabarx.

SAĦĦA - OPERAZZJONIJIET

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm saru operazzjonijiet/interventi fuq il-qalb jew arterji tal-qalb kull sena fl-aħħar għaxar snin?

Kemm intbagħtu pazjenti barra minn Malta kull sena għal operazzjonijiet/interventi fuq il-qalb?

Kemm kienet l-ispiża totali kull sena?

Kemm hemm fuq il-waiting list?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni qiegħda tinġabar.

Tweġiba tingħata f'seduta oħra.

SAĦĦA - KIRI TAL-LITHOTRIPTER

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid taħt liema kondizzjonijiet ġiet mikrija l-Lithotripter?

Meta sar l-ewwel intervent?

Kemm-il intervent sar sal-lum?

Kemm hemm pazjenti fuq il-waiting list għal trattament b'din il-makna?

Kemm kienet l- ispiża totali fuq dawn l-interventi inkluż l-ispeċjalisti u l-infermiera?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant qed tiġi miġbura u tingħata risposta f`xi seduta oħra.

TREASURY CLEARANCE FUND - INFLOWS/OUTFLOWS

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jagħti breakdown dettaljat tal-inflows u outflows li kien hemm mit- Treasury Clearance Fund minn Settembru 1998 sa tmiem Mejju 1999?

ONOR.

JOHN DALLI: B`riferenza għall-mistoqsija ta` l-Onor.

Membru nixtieq ninformah li l-informazzjoni meħtieġa qegħda tinġabar u tingħata appena tkun lesta.

MAIN ACCRUALS

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jagħti breakdown dettaljat tal-main accruals li għandu l-gvern?

Kemm minnhom huma dovuti lill-kuntratturi tal-kostruzzjoni?

ONOR.

JOHN DALLI: Jekk l-Onor.

Interpellant, b`main accruals qed jirriferi għall-fondi li ġew approprijati fl-1998 u li bis-saħħa tal-Att Legali 254 tal-1998 ġew awtorizzati biex jitqiegħdu f`kont separat minn fejn dawn il-fondi setgħu jinħarġu wara l-1998 bi ħlas għall-iskopijiet li għalihom dawn l-istess fondi kienu ġew approprijati, allura d-dettalji dwarhom huma dawn:

i. Lm6.9 miljuni dovuti lil-IPSE Ltd. mill-Ministeru għas-Servizzi Ekonomiċi; ii.

Lm0.558 miljuni dovuti lill-kuntratti li ħadmu xogħol fuq it-toroq; iii.

Lm1.5 miljuni dovuti bħala ħlas in parti ta` arretrati ta` pagi u salarji skond l-aħħar Ftehim Kollettiv għall-impjegati tal-Gvern.

AFM - INGAĠĠAR

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid meta huwa mistenni jsir ingaġġ ieħor fil-Forzi Armati ta' Malta?

Kemm mistennija jiġu ngaġġati nies?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Is-sejħa għall-applikazzjonijiet għall-ingaġġ ta' suldati fil-Forzi Armati ġiet ippublikata fil-ħarġa tal-Gazzetta tal- Gvern numru 16801 ta' l-4 ta' Ġunju, 1999.

L-applikanti se joqogħdu għal eżami kompetittiv skond ir-Regolamenti tal-Bord ta' l-Ezamijiet Lokali Pubblici.

Ninsab informat li l-ingaġġ proprju hu mistenni li jsir għal Ottubru u li b'kollox se jiġu ngaġġati madwar mitt suldat.

INDUSTRIJA - ĦADDIEMA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jagħti breakdown settorali ta' l- ammont ta' nies li qed jaħdmu fl-industrija għas-suq lokali fuq bażi fulltime?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nitlob lill-Onor.

Interpellant sabiex jirriferi din il-mistoqsija parlamentari lill-Ministru kkonċernat.

SUSTANZI TOSSIĊI

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Minsitru jagħti informazzjoni dwar liema sustanzi tossiċi isiru testijiet b'mod regolari fuq ikel u xorb li jiġu kkonsmati finalment mill-bniedem?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li s-Servizz Veterinarju isegwi programm ta' kontroll għall-residwi, liema programm tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

Dan il- programm huwa approvat mill-Veterinary Standing Committee tal-EU u l-istess kumitat kull sena jevalwa r-riżultati li jkun hemm.

ŻEJTUN: TRIQ BUGĦARBIEL - CONNECTIONS

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jagħti informazzjoni dwar meta se jsiru l-connections mal-main prinċipali biex residenti fi triq ġdida fi Triq Bugħarbiel, Żejtun jingħataw is-servizz essenzjali ta' l-ilma, peress li ilhom li nbnew 'il fuq minn sitt snin?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

PROGRAMM ELETTORALI PN - ĦADDIEMA IMPRESSED

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Peress li waħda mill-wegħdi fil-programm elettorali tal-PN kienet tirrigwarda l-istatus tal-ħaddiema impressed, jista' l-Ministru jgħid x'kienu l-passi li ttieħdu s'issa u dawk ippjanati fi snin li ġejjin?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-Uffiċċju tal-Prim Ministru appunta working group ta' livell għoli biex jagħmel rakkmandazzjonijiet lill-gvern.

ĦADDIEMA IMPRESSED

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi s-sitwazzjoni preżenti ta' dawk li huma impressed mal-gvern, bħala grupp ta' ħaddiema li huma self-employed?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel il- mistoqsija lill-Ministru kkonċernat.

BUĠIBBA - PROĠETTI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma l-proġetti ta' embellishment li qegħdin jitwettqu f'Buġibba bħalissa?

X'inhi r-raġuni għala dawn ix-xogħlijiet ma tlestewx mill-bidu tas-sajf kif ġie mwiegħed xhur ilu mill-istess ministru?

Meta hu ppjanat li jitlestew dawn ix-xogħlijiet?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li l-proġetti li għaddejjin f'Buġibba huma:-

i) Jet Fountain fil-Bajja ta' Buġibba - Ix-xogħol fuq dan il-proġett jinsab avvanzat ħafna.

Il-funtana mistennija li titniżżel il-ġimgħa d- dieħla.

L-unika problema li għad baqa' hi l-konnessjoni tad-dawl mal-cable li diġa' jinsab fuq il-post.

ii) Il-ħajt tat-triq fl-inħawi bejn il-Gillieru u Portobello Restaurants - wara li tlesta t-twaqqigħ tal-ħajt fuq ordni ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar għaddejin diskussjonijiet ma' uffiċjali ta' l-istess awtorita' dwar ix- xogħol alternattiv li jrid isir fl-istess sit.

Saru disinji li fihom qiegħed jiġi propost l-użu ta' geotextiles.

iii) L-inħawi ħdejn il-boathouses fil-Qawra - wara diskussjonijiet ma' l- Awtorita' ta' l-Ippjanar intlaħaq ftehim dwar id-disinn finali għal dan il- proġett.

Ix-xogħol qiegħed isir minn kuntrattur tat-toroq.

Fil-preżent qegħdin nistennew l-awtorizzazzjoni tad-Dipartiment tal-Kuntratti biex il- kuntrattur jitħallas tax-xogħol li sar, parti minnu li kien 'extra', u anke jkun jista' jitħaffef ix-xogħol biex jiġi konkluż mill-aktar fis possibbli.

PROĠETTI TA' EMBELLISHMENT

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma l-proġetti ta' embellishment li qegħdin isiru f'Wied il-Għajn, Marsaxlokk u Birżebbugia bħalissa?

X'inhi r-raġuni għala dawn ix-xogħlijiet ma tlestewx sal-bidu tas-sajf kif ġie mwiegħed xhur ilu mill-istess ministru?

Meta hu ppjanat li jitlestew dawn ix- xogħlijiet?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li l-proġetti ta' embellishment li qed isiru huma dawn:

MARSASCALA

Żonqor Area.

Ix-xogħol kien f'żewġ fażijiet: PA 7231/98 u PA 7230/98.

Ix-xogħol ta' paviment fuq permess 7231/98 huwa lest.

Il-permessi neċessarji fuq PA 7230/98 ħarġu reċentement u għalhekk ix-xogħol se jiġi pospost għal wara s- sajf.

Lamp Posts.

It-tender rigward il-provvista ta' lamp posts se tingħata sa l-aħħar ta' Lulju.

Embellishment area madwar it-Torri San Tumas.

Ix-xogħol ta' bankini u traffic management huwa lest.

Il-ġimgħa d-dieħla ser jibdew xogħlijiet ta' paving li parti minnu se ssir minn ħaddiema tal- Gvern u parti se ssir minn kuntrattur privat.

Ix-xogħol ta' paviment mistenni jkun lest sa l-aħħar tas-sajf.

Ir-restawr ta' parti mit-torri se jibda l-ġimgħa d-dieħla.

Embellishment area tal-Bajja ta' San Tumas.

Wara li tlesta x-xogħol taż-Żonqor area mill-ħaddiema tal-Kalaxlokk, se jitkompla x-xogħlijiet ta' playing fields li kien diġa' mibdi mill-istess ħaddiema.

Żona ċentrali fil-Bajja ta' San Tumas.

Saret applikazzjoni lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar (PA 2977/99) mill-Works Division.

Ix-xogħol mistenni jibda hekk kif joħorġu l-permessi neċessarji mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Passaġġ Żonqor Housing Estate to Primary School.

Dan ix-xogħol mistenni jibda hekk kif joħorġu l-permessi neċessarji mill- Awtorita' ta' l-Ippjanar (PA 2219/99)

MARSAXLOKK

Area quddiem il-Knisja.

Ix-xogħol ma setax jibda minħabba li nqalgħu problemi mal-Knisja u r- residenti rigward l-aċċess tal-vetturi ġol-pjazza.

Wara li ntlaħaq ftehim saret applikazzjoni oħra lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar mill-Works Division.

Il-permessi neċessarji ġew approvati.

Wara ġie deċiż li x-xogħlijiet jibdew wara li l-festa tal-lokal tkun għaddiet.

Tal-Kavallerizza Area.

Flea Market PA 6264/98 Bus Terminus PA 137/99 Football Pitch PA 6263/98

Dawn l-applikazzjonijiet għadhom qed jiġu pproċessati mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Upgrading f'Xatt is-Sajjieda.

Ix-xogħol ta' upgrading ma jistax jinbeda qabel ma jiġu pproċessati l- permessi neċessarji tal-Kavallerizza Area.

BIRŻEBBUGIA

Qajjenza Bypass

Hemm problemi legali ta' esproprjazzjoni fuq l-art fejn qed isir il- proġett.

Ġnien Pubbliku San Ġorġ

Il-play equipment u s-safety material ġie nstallat u x-xogħol huwa lest.

Pretty Bay

Ix-xogħol ta' embellishment għaddej b'ritmu tajjeb.

L-embellishment jinkludi sistema ta' passaġġi fuq ir-ramel, recreational area, tined u twaħħil ta' siġar.

Kien hemm dewmien fuq il-proġett minħabba problemi tekniċi ta' pproċessar ta' tender fuq Geo Textiles.

Il-passaġġi tal-konkos se jkunu lesti sa l-aħħar ta' Lulju.

Al Fresco car park.

Se ssir installazzjoni ta' pipeline mill-Enemalta fl-istess car park u parti mix-xogħlijiet ma jistgħux jitkomplew.

Xogħlijiet sa formation level se jkunu lesti fi żmien ġimgħatejn.

AREI TURISTIĊI - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni għaliex l-policy li tħabbret mill-ministru li matul l-istaġun tas-sajf ma jsirux xogħlijiet f'areas turistiċi mhux qiegħda tiġi mplimentata kif jidher ċar mix-xogħol li qiegħed isir fl-areas konċernati kollha?

ONOR.

MICHAEL REFALO: Il-policy li tħabbret dwar li ma jsirux xogħlijiet fix-xhur tas-sajf (Lulju sa Settembru) tolqot xogħol tal-gvern u ta' organizzazzjonijiet parastatali u mhux xogħol mill-privat.

M'iniex informat li bħalissa hemm xi dipartiment tal-gvern, korporazzjoni jew kumpanija parastatali qed tesegwixxi xi xogħol infrastrutturali.

Għall-aħjar informazzjoni dwar is-suġġett, qiegħed poġġejt fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' ċirkolari mibgħuta mis-Segretarju Permanenti fil- Ministeru tiegħi aktar kmieni f'din is-seduta.

GĦAWDEX - KAŻ TA' TIFLA BI BŻONNIJET SPEĊJALI

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l- Ministru tieħu l-passi kollha rimedjali sabiex twarrab deċiżjoni żbaljata u inġusta li ttieħdet mill-persuna responsabbli mill-qasam edukattiv fil- Gżira Għawdxija li b'mod arbitrarju u b'mod l-aktar inuman qiegħda tinnega d-dritt ta' omm mir-Rabat, Għawdex li tibgħat lill-bintha minuri li għandha bżonnijiet speċjali u li hija ta' eta' ta' madwar tlett snin sabiex tattendi l-iskola primarja tal-Vajringa, Rabat, Għawdex daqqa bl-iskuża għaliex m'hemmx facilitator u daqqa bl-iskuża għaliex fl-iskola m'hemmx rampa u għaliex fit-toilet m'hemmx kanna mal-ħajt li magħha tkun tista' taqbad l-istess persuna bi bżonnijiet speċjali meta tmur fit-toilet?

Ma jidhirlux il-Ministru li dawn ir-raġunijiet miġjuba minn min suppost huwa nkarigat mill-qasam edukattiv fil-gżira Għawdxija huma pjuttost skużi banali, li ma jiġġustifikawx li l-minuri tintbagħat fl-iskola primarja tax- Xewkija, Għawdex, meta suppost illum huwa dover ta' l-istat li jara li persuni bi bżonnijiet speċjali kemm jista' jkun jiġu nfiltrati ma' oħrajn li m'għandhomx dawn il-bżonnijiet speċjali fir-raħal tagħhom fejn joqogħdu?

Taf il-Ministru li se jkun umanament impossibbli għal omm li jekk jinqala' xi ħaġa lill-bintha tmur fejn bintha mir-Rabat fejn toqgħod għax- Xewkija?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Jiena nformata li l-każ li qed jirriferi għalih l- Onor. Interpellant qiegħed quddiem l-iStatementing Board.

Tfal bi bżonnijiet speċjali jiġu ammessi l-iskola wara li l-applikazzjoni tagħhom tkun ivvettjata minn dan il-bord.

Jiena nformata wkoll li fl-Iskola Primarja Sir Arturo Mercieca fi Triq Vajrinġa, ir-Rabat ikun hemm bżonn ta' bidliet strutturali biex tkun tista' takkomoda t-tifla li qed jirriferi għaliha l-Onor.

Interpellant.

Sa meta jsiru x-xogħlijiet meħtieġa, omm it-tifla tippreferi li din tintbagħat l- iskola primarja tax-Xewkija minflok fil-Kindergarten ta' Sannat fejn hemm il-faċilitajiet ta' trasport għal tfal bi bżonnijiet speċjali.

DJAR - SKEMA 3

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk persuni li japplikaw għall-iskema 3, imbagħad din l-għajnuna tkunx riflessa f'żieda fil-ħlas tal-kera, kemm għal dawk li għandhom kera stabbilita kif ukoll għal dawk li l-kera tkun riveduta kull numru ta' snin?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Skema 3 tapplika għal postijiet tal-gvern.

Din l- għotja m' hijiex riflessa f'xi żieda tal-kera mħallsa tal-inkwilini.

MALTAPOST PLC - XOGĦOL TAD-DWANA

L-ONOR.

ALFRED SANT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid min se jagħmel ix-xogħol tad-dwana fid-diversi fergħat tal- Maltapost plc f'Għawdex meta l-uffiċjali tal-General Service li bħalissa qegħdin jagħmlu dan ix-xogħol jirritornaw lura fis-Servizz Pubbliku?

Billi kontra dak li jsir fil-branches kollha tal-posta f'Malta, fil- branches tal-posta f'Għawdex isir ix-xogħol kollu tad-dwana inkluż ir- rilaxx ta' pakki domestiċi li jaqbżu l-Lm100 u pakki kummerċjali li jaqbżu l-Lm50, jidhirlu l-Ministru li dan ix-xogħol għandu jiġi ċentralizzat u jsir minn uffiċjali tad-dwana li jkunu jiffurmaw parti mill-istaff tad- dwana tal-Parcel Post Office?

Jidhirlu l-Ministru li x-xogħol tad-dwana fid-diversi fergħat tal-posta f'Għawdex ma għandu qatt u għal ebda raġuni jitħalla jsir minn kumpannija li aktar 'il quddiem tista' anke tiġi privatizzata?

Jaf il-Ministru li jekk dan jitħalla jsir ikun qiegħed jinħoloq preċedent u kumpanniji oħra bħalma huwa (il-Port Ħieles) jista' jitlob ukoll li uffiċjali tal-kumpannija tiegħu jibdew jiġbru l-Import Duty, il-levies u anke l-VAT?

Jista' l-Ministru jgħid jekk fil-każ li jkun hemm deċiżjoni li d-dwana fid-diversi fergħat tal-posta f'Għawdex tibda tinġabar minn uffiċjali tal- Malta post plc, din id-deċiżjoni għandhiex l-approvazzjoni ta' l-Awditur Ġenerali?

ONOR.

JOHN DALLI: Il-punti mqajma fil-mistoqsija kienu diġa' bdew jiġu ttratti xi żmien ilu u kien qed jiġi studjat kif sistemi li jintużaw mid- Dwana fis-servizz tal-Posta f`Malta jiddaħħlu f`Għawdex biex wieħed ikun jista` jilqa` għad-diffikultajiet imsemmija u jkun hemm uniformita` fix- xogħol li jsir fil-fergħat tal-Posta kemm f`Malta kif ukoll f`Għawdex.

Din il-materja qed tiġi kkonsidrata biex jittieħdu d-deċiżjonijiet li jenħtieġu.

GĦAWDEX - FERGĦA TAL-POSTA

L-ONOR.

ALFRED SANT staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l- Ministru tgħid għal liema raġuni twaqqaf il-proċess li kien kważi ġie ffinalizzat mill-Gvern Laburista li fil-Posta Għawdex pakki domestiċi li jaqbżu l-Lm100 u pakki kummerċjali li jaqbżu l-Lm50 jiġu ċentralizzati f'Victoria Branch Post Office u li f'din il-fergħa jkun hemm żewġ uffiċjali tad-Dwana li jkunu jagħmlu parti mill-istaff tas-Sezzjoni tad-Dwana tal- Parcel Post Office biex jiġu rilaxxati dawn il-pakki?

Fuq parir ta' min twaqqaf dan il-proċess (File No. M9 123/94)?

Taf il-Ministru li dak li kien qiegħed jiġi propost huwa dak li għal diversi drabi rrakkmanda l-Awditur Ġenerali?

Taf il-Ministru li jkun qiegħed jinħoloq preċedent serju jekk id-Dwana fuq il-pakki fid-diversi fergħat tal-Posta f'Għawdex jitħalla jsir minn uffiċjali tal-kumpannija u mhux mid-Dipartiment tad-Dwana?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Ma jidhirlix li s-servizzi li qed jingħataw fl- irħula tax-Xagħra u n-Nadur għandhom jitnaqqsu.

Tajjeb li jingħad li r-rapport ta' l-Awditur Ġenerali li għalih qed jirriferi l-Onor.

Interpellant igħid fost l-oħrajn li it is apparent that the remaining General Service clerks are not prepared to pass on their knowledge to the uniformed staff in order to render themselves indispensable.

Kien prinċipalment għalhekk li l-Awditur Ġenerali rrakkomanda li l-pakki kollha ndirizzati lill-Għawdxin jiġu ċentraliżżati fil-fergħa tar-Rabat.

AKKOMODAZZJONI SOĊJALI - MARSA - BEJGĦ TA' FLATS

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid liema huma l- flats tal-gvern li se jinżebgħu fil-lokalita' tal-Marsa?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Kif aktarx jaf l-Onor.

Interpellant, huma t-tronob u l-partijiet komuni tal-flats tal-Gvern u mhux il-flats individwali li jinżebgħu/jitbajdu mill-ħaddiema tad-Dipartiment tal-Bini u Tiswija ta' Djar.

Ma nħossx li jkun prudenti li wieħed jippubblika l-lista ta' postijiet fejn hemm ix-xogħol approvat.

PULIZIJA - IMPJEGATI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid x'kumpens se jieħdu l-familjari tal-persuna, li isimha qed jintbagħat separatament, li ġie maqtul waqt id-doveri tiegħu?

L-ammont li se jieħdu huwa qrib l-ammont li ħa l-persuna li isimha wkoll qed jintbagħat separatament u li ġiet attakkata waqt il-qagħdi ta' dmirha?

ONOR.

TONIO BORG: F'dan l-istadju m'għandi xejn xi nżid mat-tweġibiet li jien tajt għall-mistoqsijiet parlamentari numri 5919 u 6590.

SEDQA - RAPPORT

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk huwiex possibbli li jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra r-rapport li kien sar mis- Sedqa ntitolat "Estimating the size of the drug misuse problem in Malta"?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ir-rapport li kien sar mill-Aġenzija Sedqa ntitolat "Estimating the size of the drug misuse problem in Malta" tpoġġa fuq il- Mejda tal-Kamra, kif talab l-Onor.

Interpellant aktar kmieni f'din is- seduta.

Nixtieq niċċara li dan ir-rapport sar fuq statistika tal-1995 u minn dakinhar s'issa nbiddlu ħafna l-affarijiet.

ARTIJIET - BINI TAL-GVERN

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jirrispondi t-tieni parti tal-mistoqsija parlamentari numru 7907?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ma jidhirlix li kelli xi mistoqsija parlamentari bin-numru ndikat mill-Onor.

Membru, jiġifieri n-numru 7907.

BORMLA - IMTIEĦEN

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru 8487?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li l-mitħna ta' Triq San Ġwann Bormla se tiġi restawrata mill-Cottonera Rehabilitation Project u bħalissa qegħdin isiru l-preparamenti meħtieġa biex dan ix-xogħol jinbeda.

M'hemmx il-ħsieb li din tinfetaħ għall-pubbliku għax hija mikrija lill- privat.

Għar-rigward tal-mitħna fi Triq il-Mitħna, Bormla, s'issa ma kellna ebda talba għar-restawr.

REĠISTRU PUBBLIKU - DOKUMENTI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jikkonferma jekk hemmx xi kumpannija privata li għandha kopja tad-dokumenti tat-trasferimenti u ipoteki kollha li hemm reġistrati fir-Reġistru Pubbliku?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li kumpannija privata kienet xtrat kopja tal-microfilm tad-dokumenti tat-trasferimenti u ipoteki li hemm reġistrati fir-Reġistru Pubbliku.

Ninsab informat ukoll li dan jikkomprendi l-ipoteki mis-sena 1965 sal- lum, u t-trasferimenti mill-1972 sal-lum, u li dawn id-dokumenti qegħdin jiġu aġġornati kuljum.

SANTA LUĊIJA - SERVIZZ TA' TRASPORT PUBBLIKU

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jindaga u jara kif, wara li fi Frar 1999 inbidlet ir-rotta tal-karozza tal-linja li titlaq minn Santa Luċija (Malta), il-karozza tgħaddi minn Triq il-Prinjoli, Vjal it-Torri u Garden Drive fejn m'hemm l-ebda bus shelters?

Jista' l-Ministru jara li jsiru aktar bus shelters wara li l-karozza titlaq mit-terminus ta' Santa Luċija?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li t-talba ta` l-Onor.

Interpellant se tkun kkonsidrata mill-Awtorita` dwar it-Trasport Pubbliku, li fil-jiem li ġejjin se tikteb lill-kunsilli lokali kollha biex tara x`talbiet hemm għal bus shelters ħalli dawn ikunu jistgħu jibdew jiġu stallati bi pjan.

ĦAĠAR QIM - TEMPJI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru, jekk huwa possibbli, jgħid kemm nies żaru t-tempji ta' Ħaġar Qim f'dawn l-aħħar għaxar snin, sena b'sena?

Huwa possibbli li jingħad f'liema perjodu tas-sena jżuruh l-aktar in-nies?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat ż-żewġ perijodi fis-sena fejn l-aktar iżuru nies Ħaġar Qim huma bejn Marzu u Mejju, u bejn Awissu u Ottubru.

In-numru ta' nies li żaru t-tempji ta' Ħaġar Qim f'dawn l-aħħar għaxar snin hi kif ġej:

1990 45,118 1991 30,960 1992 32,999 1993 83,498 1994 103,999 1995 101,519 1996 95,583 1997 113,451 1998 132,223 1999 (Jannar-Marzu) 28,672

FMS - VETTURI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid jekk hux minnu li l-Fondazzjoni għas-Servizzi Mediċi (FMS) għandha vettura tat-tip Rover kulur aħdar?

Jekk iva, meta nxtrat din il- karozza?

Kemm inxtrat?

Ħarġet quotation jew inxtrat b'direct order?

Għalfejn inxtrat din il-karozza?

Min kien jagħmel użu minn din il-vettura?

Meta ġiet ritornata allura l-FMS?

Illum min qed jagħmel użu minn din il- karozza, l-FMS jew il-Ministeru?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Risposta tingħata f'seduta oħra.

ENEMALTA - CORRADINO STORES

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara għaliex qed isir overtime fil- Corradino Stores, kważi kuljum, fil-Korporazzjoni Enemalta?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

DJAR - KAŻ TA' HOUSING

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid fiex wasal il- każ ta' single mother dwar housing, li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien informat illi l-applikazzjoni indikata qed tiġi ikkonsidrata flimkien ma' l-oħrajn kollha li hemm pendenti, u fid-dawl tan-numru limitat ta' postijiet li ikollu d-Dipartiment għall- Akkomodazzjoni Soċjali.

DJAR - FOND

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk il-post, li d-dettalji tiegħu qed jintbagħtu separatament, huwiex battal u jekk huwiex tal-Housing Department?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien informat illi l-post imsemmi la hu rekwiżizzjonat u lanqas huwa proprjeta' tal-Gvern.

QORMI - DAWL FIL-ĠNIEN

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Peress li l-ġnien f'De La Crux Avenue f'Ħal Qormi qed ikun bla dawl, jista' l-Ministru jara li dan il-ġnien ikun mixgħul adegwatament bil-għan li jkun sigur għall-familji li jieħdu lil uliedhom biex jiddevertu f'dan il-post?

ONOR.

QORMI - TRIQ IL-ĦELSIEN

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Peress li Triq il-Ġdida fi Triq il-Ħelsien, Ħal Qormi, tinsab f'qagħda diżastruża għax għalkemm hija kollha mibnija għadha bit- terrapien u lanqas biss hija llivellata; peress li f'din it-triq żmien ilu nbdew il-bankini u waqfu ħesrem, peress li meta tagħmel ix-xita tant it- triq tegħreq bl-ilma li jgħerqu l-garaxxijiet li hemm fit-triq u li r- residenti lanqas biss ikunu jistgħu jaqsmu t-triq, u peress li bl-effett tat-trabijiet li hemm, numru ta ' tfal ibatu bis-synosis u bl-asthma, jista' l-Ministru jgħid meta d-dipartiment se jagħti l-prijorita' meħtieġa lil din it-triq?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li din it-triq hija waħda minn dawk indikati mill-kunsill lokali biex jiġu asfaltati skond il-prioritajiet li se jiġu stabbiliti.

QORMI: TRIQ IL-MITĦNA - ILMIJIET

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'se jagħmel id-dipartiment biex isolvi l-problema ta' l-ilmijiet kbar li jinġabru fi Triq il-Mitħna, f'Ħal Qormi, kif taqbeż il-pont?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li l-ilma li jaqa` f`Mill Street ġej minn niżla ta` Triq il-Kanun u d-dipartiment għandu l-ħsieb li jestendi il- culverts minn ġol-mina tax-xita li kienet tħaffret waqt il-proġett ta` Sta.

Venera għal ġo din it-triq.

Biex dan ix-xogħol isir entitajiet oħra jridu jċaqalqu xi wħud mis-servizzi tagħhom.

AIR MALTA - XIRI TA' AJRUPLANI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsijiet parlamentari numri 8157 u 8536?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ir-rapport li għalih qed jirriferi l-Onor.

Interpellant kien ġie kkummissjonat fl-1997 u ffinalizzat fl-1998.

Peress li l-materja ta' dan ir-rapport hija ta' natura kummerċjali, ma jkunx fl- interess tal-kumpannija Air Malta li nagħti tagħrif dwar l-istess rapport, bħalma wkoll ma kienx fl-interess tal-kumpannija li tali rapport jiġi ppubblikat sena ilu.

TAL-QROQQ - SPTAR ĠDID

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm s'issa hemm sulari approvati mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar għal Blokk D fl-isptar il-ġdid f'Tal-Qroqq?

Meta kienu approvati dawn il-pjanti mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar?

Saru xi talbiet lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar għal estensjoni ta' iżjed sulari fi Blokk D?

Meta saru?

Ġew approvati?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li l-applikazzjoni għall-iżvilupp tal- isptar il-ġdid, PA 3717/94, ġiet approvata mill-Awtorita` tal-Ippjanar, fit- 28 ta' Lulju, 1994.

Il-Blokk D in kwestjoni ġie approvat fuq erba` sulari 'l fuq mil-livell tal-art.

Fis-sena 1998, ġiet sottomessa applikazzjoni PA 135/98, għal żieda ta' żewġ sulari fuq il-blokk in kwestjoni.

L-Awtorita` ta' l-Ippjanar approvat żieda ta' sular wieħed fuq dan il-blokk, fid-29 ta' Jannar, 1998.

Għalhekk il-blokk D, preżentament, huwa approvat għal ħames sulari 'l fuq mil-livell ta' l-art ta' madwaru.

TAL-QROQQ - SPTAR ĠDID

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm s'issa hemm sulari approvati mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar għal Blokk B fl-isptar il-ġdid f'Tal-Qroqq?

Saru xi talbiet lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar għal estensjoni ta' iżjed sulari fi Blokk B?

Meta saru?

Ġew approvati?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li l-applikazzjoni għall-iżvilupp ta' l- isptar il-ġdid, PA 3717/94, ġiet approvata mill-Awtorita` ta' l-Ippjanar, fit-28 ta' Lulju, 1994.

Il-blokk B in kwestjoni ġie approvat fuq żewġ sulari 'l fuq mil-livell tal-art.

Ninsab informat ukoll li fit-28 ta' Mejju, 1999 ġiet sottomessa applikazzjoni, PA 2744/99, għal żieda ta' sular ieħor fuq il-blokk in kwestjoni.

Din l-applikazzjoni qegħda tiġi pproċessata mill-awtorita`.

ĊENTRI/ISTITUZZJONIJIET TA' TAGĦLIM

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn stabbilimenti li għandhom liċenzja biex joperaw bħala ċentri jew istituzzjonijiet ta' tagħlim (apparti skejjel tal- knisja) u f'isem min huma reġistrati?

Kemm hawn minn dawn imsemmija li għadhom jistennew il-liċenzja?

Min huma?

Meta applikaw?

Għal liema raġuni l-applikazzjoni ta' dawn għadha pendenti?

Jista' xi ħadd mill- applikanti jopera waqt li qiegħed jistenna l-liċenzja?

Jekk fin-negattiv, x'passi ttieħdu jew se jittieħdu jekk dawn joperaw bla liċenzja?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar, tweġiba tingħata f'xi seduta oħra. ______________