MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 191 It-Tnejn, 29 ta' Novembru, 1999 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 191

It-Tnejn, 29 ta' Novembru, 1999

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-6.07 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 29 ta' Novembru, 1999

WERREJ MINUTI 490

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 490

TQEGĦID TA' KARTI 494

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

MOZZJONI BIEX IL-KAMRA TMUR F'KUMITAT TA' PROVVISTA

GĦALL-KONSIDERAZZJONI TA' L-ESTIMI ĠENERALI TA' SPIŻA GĦAS-SENA 2000 495

AĠĠORNAMENT 519

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 520

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 190 li saret fid-29 ta' Novembru, 1999 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

SAĦĦA - REMUNERAZZJONI

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm kien hemm impjegati fis-settur kollu tas-saħħa li fl- ewwel għaxar xhur ta' din is-sena qalgħu bejn paga, allowances, bonus u overtime minn Lm 8,000 sa Lm 9,000; minn Lm 9,000 sa Lm10,000; minn Lm10,000 sa Lm11,000; u iktar minn Lm11,000?

Jista' l-Ministru jgħid x'inhu l-grad ta' dawn il-ħaddiema?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa): L-informazzjoni mitluba mill- Onor. Interpellant hija kif tidher fil-lista li qed titqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra.

Pero` rrid ngħid illi fl-ewwel għaxar xhur tas-sena bejn paga, allowances, bonus u overtime kien hemm 120 ruħ li qalgħu bejn Lm8,000 u Lm9,000; 69 ruħ li qalgħu bejn Lm9,000 u Lm11,000; 58 ruħ li qalgħu bejn Lm10,000 u Lm11,000; u kien hemm 31 ruħ li qalgħu iktar minn Lm11,000.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Fid-dawl ta' l-inkjesta li kienet saret madwar sena ilu, fejn kien ingħad illi kwalunkwe qligħ ta' overtime li jkun jammonta għal iktar minn Lm100 fix-xahar huwa ta' min jikkundannah, jista' l-Ministru jikkonferma li hawnhekk qed nitkellmu fuq iktar minn 250 persuna li mill-inqas qed jaqilgħu Lm100 fix-xahar overtime?

Jista' l-Ministru jgħidilna wkoll jekk illum għadux isostni dak li kkonkludiet dik l-inkjesta farsa li kienet saret?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Sur President, l-ewwelnett nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jikkoreġi l-aġġettiv li uża għall-inkjesta li rrifera għaliha.

Fil-fatt il-konklużjoni li kien hemm għall-inkjesta li kienet saret kienet tgħid li sakemm ma jkunx hemm każi verament urġenti, m'għandux jingħata overtime iktar minn ċertu ammont u, jekk jiġri hekk, dan irid ikun ċertifikat bħala essenzjali mis-superjur tal-persuna li tkun involuta.

Madanakollu jien naħseb illi qabel ma wieħed jaqbad u jiġbed il- konklużjonijiet bl-addoċċ, ikun tajjeb li jqis ir-raġunijiet li għalihom illum ċerti persuni qed jaqilgħu iktar minn Lm100 overtime fix-xahar.

Per eżempju, billi perfusionist għandna wieħed biss u billi s-servizzi tiegħu huma essenzjali ħafna, huwa impossibbli li dan ma jagħmilx ċertu numru ta' sigħat overtime, iktar u iktar għaliex dan m'għandu lil ħadd lil min jeħodlu postu.

Jien niftakar li l-inkjesta li qed jirriferi għaliha l-Onor.

Interpellant kienet ikkundannat il-fatt li żewġ persuni li kienu jaħdmu fil-customer care services kienu qed jaqilgħu iktar minn Lm20,000 kull wieħed.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Sur President, jien naf li fil-ħin tal- mistoqsijiet parlamentari mhux suppost nikkummenta pero` rrid ngħid illi ma naf bl-ebda inkjesta li tiġbed konklużjoni fuq persuna waħda biss.

THE DEPUTY SPEAKER: Onor. Farrugia, jekk jogħġbok għaddi għall- mistoqsija.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Il-Ministru semmielna każ ta' perfusionist imma jien nassumi li dawk il-persuni li ssemmew fir-risposta tiegħu m'humiex kollha perfusionists!

Għalhekk jista' l-Ministru jgħid jekk id-dipartiment tas-saħħa huwiex qed jieħu xi passi biex isir dak li ntqal fil-budget, jiġifieri biex l-ammont ta' overtime jonqos?

Jekk iva, x'passi qed jittieħdu?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Jien diġa' rrispondejt għal din il-mistoqsija parzjalment billi għedt li llum m'għadux jiġri kif kien jiġri sa ftit taż- żmien ilu, jiġifieri l-ewwel jittieħed l-overtime u mbagħad jiġi awtorizzat.

Il-prassi li qed tiġi segwita llum hija li l-overtime l-ewwel jiġi awtorizzat sabiex wieħed ikun ċert mill-bżonn illi jittieħed u mbagħad jittieħed wara.

Ovvjament jien naħseb li jkun aħjar jekk wieħed iħares lejn il-lista ta' nies li bejn allowances u bonuses qed jeċċedu ċ-ċifri li semmejt, qabel ma jasal għal ċerti konklużjonijiet.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Sur President, billi wieħed qed jinnota li bis- sistema l-ġdida li qed tiġi mħaddma l-overtime minn sena għall-oħra minflok ma qed jonqos qiegħed jiżdied, jidhirlu l-Ministru li din is-sistema m'hijiex qed tissodisfa x-xewqa li jista' jkollu l-Ministru?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Naħseb li hawnhekk l-Onor.

Interpellant qed jirriferi għal xi ħaġa li ssemmiet fuq il-gazzetti kemm-il darba, jiġifieri għall-fatt illi fi sptar wieħed biss, li huwa relattivament żgħir, qed nonfqu madwar Lm60,000 f'overtime, u nista' ngħid mill-ewwel li f'dan il- każ l-Onor.

Interpellant huwa korrett.

Ta' min jgħid li dan kollu huwa kkaġunat minħabba li hemm reżistenza qawwija mill-impjegati ta' dan l- isptar, fosthom min-naħa tan-nurses u tal-health assistants, biex ikunu flessibbli.

Per eżempju, waħda mill-affarijiet li sal-lum għadna ma rnexxilniex nagħmlu minkejja li ilna li bdejna diskussjonijiet minn Frar ta' din is- sena ma' l-unions konċernati f'dan ir-rigward, hija li jiġi aċċettat fil- prattika l-prinċipju li l-impjegati ta' dan l-isptar, b'mod partikolari l- health assistants u n-nurses - u qed ngħid fil-prattika għaliex fil- prinċipju dan kulħadd jaċċettah - m'għandhomx jibqgħu bil-mentalita` li fix- xogħol tagħhom għandhom ikollhom x'jaqsmu biss ma' sala waħda imma jridu jkunu flessibbli li jaħdmu wkoll fi swali oħra, ħalli b'hekk il-workload ikun jista' jitqassam aħjar.

Ikolli ngħid b'ċertu dispjaċir li minkejja li ilna ħafna nagħmlu diskussjonijiet intensivi u kontinwi biex nilħqu dan il- għan, s'issa għadna ma rnexxilniex nilħquh.

SPTARIJIET - TINDIF

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm kien hemm kwotazzjonijiet għal xiri ta' apparat industrijali tat-tindif fl-isptarijiet?

Minn min saru l-kwotazzjonijiet f'kull każ?

Kemm kien il-valur ta' kull kwotazzjoni?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninforma lill-Onor.

Membru li wara li nkiseb permess mingħand il-ministeru tal-finanzi, kien hemm tliet kumpaniji li bagħtu l-offerta tagħhom filwaqt li kumpannija oħra ma rrispondietx.

L-offerti mibgħuta kienu skond kif ġej:

Forestals Ltd Lm 6,498 Interpower Ltd 17,400 Bonnici Stores Ltd 18,129 C & H Bartoli Ltd (ma kkwotawx)

Minn dawn il-kumpanniji msemmija, Forestals Ltd. u Bonnici Stores Ltd. ma kkwotawx għall-makkinarju kollu.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Sur President, jekk il-Ministru għandu l- informazzjoni relattiva f'idejh, nixtieq nistaqsih jekk għadx hemm persuni fil-grad ta' hospital auxiliary li la qed jagħmlu xogħol ta' tindif u lanqas qed jaħdmu fil-laundry.

Nixtieq li l-Ministru jgħidilna wkoll jekk hemmx il-ħsieb li dawn il-persuni jiġu ttrasferiti għas-sezzjoni tat-tindif taħt il-koperativa li qiegħda tiffunzjona bħalissa.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Għalkemm hawnhekk m'għandix id-dettalji kollha, speċjalment f'dak li għandu x'jaqsam ma' ċifri, nista' ngħid illi wara li kien hemm qbil maż-żewġ unions konċernati, sar eżerċizzju li permezz tiegħu ġew approached dawk l-impjegati tal-gvern li fil-job description tagħhom għandhom inkluż xogħol ta' tindif.

Aħna dehrilna li m'huwiex ġust li l- poplu Malti jibqa' jintalab iħallas madwar Lm600,000 fis-sena biex jinxtraw is-servizzi ta' kumpannija privata tat-tindif meta mal-gvern hemm biżżejjed impjegati biex jagħmlu dan it-tip ta' xogħol.

Fil-fatt ta' min jgħid li meta dawn l-impjegati ġew approached, saru ċerti negozjati u kondizzjonijiet, fosthom illi l-impjegati msemmija jingħataw bonus fis-sena u li dawn se jkunu fil-liberta` li ma jiġux ingaġġati fil-koperativa l- ġdida tat-tindif imma jibqgħu fejn huma.

Irrid ngħid li għall-ewwel dawn l-impjegati tant oġġezzjonaw għal dawn in- negozjati u l-kondizzjonijiet li kellhom jiġu msejħa r-rappreżentanti taż- żewġ unions, jiġifieri tal-UHM u tal-GWU, liema rappreżentanti taw struzzjonijiet lill-membri tagħhom biex jidħlu għax-xogħol.

Ta' min jirrimarka li l-parti l-kbira ta' l-oġġezzjonijiet li għamlu dawn l- impjegati ma sarux minħabba l-kondizzjonijiet il-ġodda li sarulhom imma minħabba li huma qed jinsistu li fix-xogħol tagħhom għandu jkollhom x'jaqsmu biss ma' sala partikolari, u minn hawnhekk joħroġ ċar kemm qed ikun hemm reżistenza biex tibda tiġi mħaddma ċerta flessibilita`.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Sur President, jekk jogħġbok ippermettili nerġa` nirripeti parti mill-mistoqsija li għamilt lill-Ministru għaliex mid-dehra ma tantx kont ċar.

Hemm impjegati li qegħdin fil-grad ta' hospital auxiliary - u li parti mill-job description tagħhom huwa t-tindif ta' l- isptarijiet - illi m'humiex qegħdin jagħmlu hospital auxiliary duties imma qed jagħmlu xogħol ieħor.

Allura issa dawn se jiġu msejħa biex jagħmlu t- tindif tas-swali?

Naturalment hawnhekk jien qed neskludi lil dawk li jaħdmu fil-laundry għax dawn diġa' qed jaħdmu taħt koperativa għalihom.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Kif għedt qabel, jien m'għandix id-dettalji kollha għaliex ma kontx involut f'dawn id-diskussjonijiet u għalhekk jekk l-Onor.

Interpellant irid id-dettalji eżatti nitolbu jagħmilli mistoqsija bil- miktub.

Li nista' ngħid biss huwa li d-diskussjonijiet li saru bejn il- unions u d-dipartiment f'dan ir-rigward tmexxew mid-direttur tal-policy and planning.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Sur President, jien ma tantx jinteressani nkun naf kemm hemm persuni li qegħdin fil-grad ta' hospital auxiliary pero` qed nistaqsi lill-Ministru jekk jirriżultalux illi hemm impjegati li qegħdin fil-grad ta' hospital auxiliary u qed jagħmlu xogħol ieħor.

Jekk iva, lil dawn l-impjegati se ngħidulhom biex ma jibqgħux jagħmlu xogħol ieħor, bħal xogħol ta' security, u jibdew jagħmlu tindif tas-swali?

Issa hawnhekk irrid nerġa' nirripeti għal darb'oħra li m'iniex qed nirriferi għal dawk li jaħdmu fil-laundry.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Sur President, nerġa' nirripeti għat-tielet darba li bħalissa m'għandix dawn id-dettalji.

Jekk l-Onor.

Interpellant irid ikun jaf id-dettalji eżatti ...

(Interruzzjonijiet) Jien naħseb li kieku inti kont ministru, lanqas inti ma kont toqgħod tidħol fid-dettalji ta' ċerti negozjati li jkunu qed isiru bejn il-ministeru u l-unions għaliex dawn huma affarijiet li normalment jiġu diskussi f'livell ta' diretturi.

Kif għedt diġa', bħala prinċipju ma naħseb li hemm xejn skorrett f'dak li qed jissuġġerixxi l-Onor.

Interpellant, pero` jekk jagħmilli mistoqsija parlamentari bil-miktub inkun nista' nwieġbu b'mod eżatt.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Sur President, inħoss li rrid ngħid illi, iva, meta kont ministru kont ninvolvi ruħi bħala intermedjarju meta d- dipartiment u l-unions ma kenux jaslu għal ftehim, u fil-fatt fil- maġġoranza tal-każi dejjem wasalna għal soluzzjoni.

Biżżejjed insemmi għal meta kienu qed isiru diskussjonijiet fuq it-tindif ta' l-Isptar Boffa, liema każ huwa simili għal dak li qed nitkellmu fuqu llum.

Fil-fatt l- aħħar laqgħa li kienet saret, li matulha kien sar il-ftehim, kont mexxejtha jien, pero` niddejjaq noqgħod niftaħar bl-affarijiet li nkun għamilt jien stess.

Issa nixtieq nistaqsi lill-Ministru min huwa responsabbli għall- housekeeping ta' l-isptarijiet tagħna u jekk min huwa responsabbli kienx diġa' mpjegat maċ-ċivil jew inkella ddaħħalx maċ-ċivil.

Jekk huwa ddaħħal maċ-ċivil, kif iddaħħal?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Il-Ministru huwa korrett meta jgħid illi kien iħossu fid-dmir li jagħmilha ta' intermedjarju meta d-dipartiment u l- unions ma kenux jaslu għal ftehim, għaliex allura jidher li lanqas hu ma kien jidħol fin-nofs mill-ewwel.

Fil-fatt f'dan il-każ jien ma involvejtx ruħi f'dawn id-diskussjonijiet għaliex billi kien hemm qbil assolut bejn l- UĦM, il-GWU u d-dipartiment tal-policy and planning, jien ħassejt, kif kien iħossu l-Onor.

Farrugia meta kien ministru, li ma kellix għalfejn nindaħal.

Biex inwieġeb għat-tieni mistoqsija li għamilli l-Onor.

Interpellant, irrid ngħid li l-unika persuna li hija kkwalifikata biex tieħu ħsieb it- tindif ta' l-isptarijiet hija dik il-persuna li kienet in charge mill- cleaning services ta' sptar privat, liema persuna ġiet reklutata mill-FMS.

Ta' min jirrimarka hawnhekk li din mhux biss se tkun in charge mit-tindif ta' l-Isptar San Luqa imma se tkun in charge ukoll mit-tqassim tan-nies u mit-tindif ta' l-isptarijiet kollha.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Jista' l-Ministru jgħid jekk din il-persuna ġietx impjegata fuq kuntratt?

Jekk ġiet impjegata fuq kuntratt, kien hemm xi sejħiet fuq xi ġurnali għal dan il-post, jew inkella saru l-arranġamenti kollha through l-ETC?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Jien ninsab informat li ma saritx call for applications u din il-persuna ġiet ingaġġata fuq bażi ta' kuntratt, pero` I stand to be corrected.

Kif għedt diġa', din hija l-unika persuna ta' ċittadinanza Maltija li għandha l-kwalifiki neċessarji biex tieħu din it-tip ta' responsabbilta`.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Billi jidher li din il-persuna ġiet impjegata b'mod dirett, lejn liema kwalifiki kien qed iħares min impjegaha?

Qed nagħmel din il-mistoqsija għaliex jekk wieħed iħares lejn il-job description ta' l-impjieg ta' din il-persuna jsib illi hawn Malta hawn diversi persuni li għandhom l-istess kwalifiki ta' din il-persuna u li jaħdmu f'setturi differenti, jiġifieri mhux fis-settur ta' l-isptarijiet biss.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nerġa' nirripeti li jien informat illi din hija l- unika persuna li għandha kwalifiki akkademiċi f'dak li huwa management tat- tindif ġewwa l-isptarijiet u, filwaqt li jista' jkun hemm persuni oħra li għandhom l-istess kwalifiki ta' din il-persuna, jien informat li din hija l- unika persuna li għandha kwalifiki speċifikament f'dak li hu tindif ta' l- isptarijiet.

Jien naħseb li l-Onor.

Interpellant jifhem li wieħed ma jistax jikkompara t-tindif ta' l-isptarijiet mat-tindif li jsir fil-lukandi jew fi stabilimenti oħra, għaliex meta jkun qed isir it-tindif ġewwa l-isptarijiet tkun trid tingħata attenzjoni partikolari u jkunu jridu jiġu segwiti ċerti proċeduri partikolari, ħalli b'hekk jiġi żgurat li fl-isptarijiet tagħna ma jkunx hemm cross infections.

Fil-fatt, kif issemma fil-mistoqsija parlamentari stess, ġeneralment ikollu jinxtara apparat ta' tindif speċifikament għall-isptarijiet.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru Josef Bonnici.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

JOSEF BONNICI (Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): Sur President, f'isem il-Ministru tal-Finanzi nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li tagħti tagħrif dwar self mill-European Investment Bank bejn l-1997 - 1999, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 11738.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar l-għadd ta' persuni miżmuma fil-ħabs ta' Kordin fid-29 ta' Novembru 1999, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 11696; u

f'isem il-Ministru għall-Ambjent inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar benefiċċji u allowances li bbenefikaw minnhom periti u inġiniera li jaħdmu mad-diviżjoni tax-xogħlijiet pubbliċi matul l- 1999, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 11743.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

K.L.B.L. 32/17/99 - bye-laws ta' l-1999 dwar reklami fuq għamara tat-toroq (Lija).

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

MOZZJONI BIEX IL-KAMRA TMUR F'KUMITAT TA' PROVVISTA GĦALL-KONSIDERAZZJONI TA' L-ESTIMI ĠENERALI TA' SPIŻA GĦAS-SENA 2000

L-ewwel jum imħolli għall-Oppożizzjoni

THE DEPUTY SPEAKER: Skond il-ftehim milħuq, nistieden lill-impjegati tal- public broadcasting services biex jidħlu fil-Kamra sabiex jittrasmettu s- seduta dirett fuq it-televiżjoni.

Fis-6.30 p.m. l-impjegati tal-PBS daħlu fil-Kamra u bdew jaqdu d-dmirijiet tagħhom.

THE DEPUTY SPEAKER: Illum il-Kamra għandha quddiemha l-kontinwazzjoni tad-diskussjoni fuq il-mozzjoni biex tmur f'kumitat ta' provvista għall- konsiderazzjoni ta' l-estimi ġenerali ta' spiża għas-sena 2000.

Skond il-ftehim milħuq is-seduta tal-lum għandha tintemm fit-8.30 p.m., bid-diskors ikun eżenti mil-limiti tal-ħin għad-diskorsi.

Għalhekk issa nitlob lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni biex jibda d-diskors tiegħu.

ONOR.

ALFRED SANT (Kap ta' l-Oppożizzjoni): Sur President, meta bħal-lum ġimgħa smajna d-diskors tal-budget, l-ewwel reazzjoni tiegħi u tal-poplu kollu kienet li dan huwa budget tal-biki, kemm teknikament, kemm ekonomikament u kemm finanzjarjament, u fuq kollox budget anti-soċjali.

Imma forsi l-aktar ħaġa li spikkat fil-pajjiż matul din l-aħħar ġimgħa kienet ir-rabja kbira li nħasset fost iċ-ċittadini għal dan il-budget.

Jiena kellmuni u kellimt bosta nies, nista' ngħid taż-żewġ kuluri, u effettivament kelli nirrimarka - ma ngħidx li bqajt sorpriż - li din hija rabja li meta tagħsarha ssib li hija rabja ta' nies li ħassew u qed iħossu li ġew ingannati u ttraduti.

Isemmulek, per eżempju, is-serħan il-moħħ imwiegħed mill-Partit Nazzjonalista qabel u wara l-aħħar elezzjoni u mbagħad jikkontrastawh mad-diskors tal-Prim Ministru, in parallel ma' dak li ntqal fil-budget dwar ir-rota u r-rotta li rnexxielu jdawwar.

Isemmulek ukoll it-taxxi, isemmulek li qatt ma basru li jirċievu dawn id-daqqiet, b'taxxi li huma mmirati bl-aktar mod deliberat lejn ċittadini u familji ta' dħul baxx jew dħul medju, waqt li dawk li għandhom dħul għoli ġew skansati mija fil-mija minn dan is-swat.

Dan aktar u aktar, meta mbagħad tifli r- raġuni għal din ir-rabja, għaliex dan l-iżvilupp tal-budget ġie wkoll fi sfond fejn m'huwiex veru li l-attivita` ekonomika rpiljat u m'huwiex veru li b'xi mod l-opportunitajiet tjiebu.

Biex tagħqad imbagħad - u naħseb li n-nies din il-ħaġa fehmuha wkoll - jirriżulta li l-budget ma joffri l-ebda ideat ġodda biex b'xi mod fil-pajjiż jinħolqu opportunitajiet ġodda għaż- żgħażagħ u għall-familji tal-ħaddiema jew, anke jekk ma jkunx hemm opportunitajiet ġodda, biex għallinqas ikunu sostnuti l-impjiegi li diġa' jeżistu.

Ħaġa ċara li ħassha kulħadd kienet li effettivament it-taxxi li tħabbru jinnegaw kull ħaġa li kienet tintqal sa ftit żmien ilu dwar kuxjenza soċjali u dwar il-fatt li l-piż tat-taxxi jrid jinqasam b'mod ġust.

Ħafna nies ma jistgħux jifhmu lanqas - u naħseb li għandhom raġun - għaliex kellhom ikunu l-familji u s-self-employed iż-żgħar li għandhom dħul medju jew dħul baxx li jiġu attakkati b'dan il-mod, fl-istess żmien li l-gvern għaddej jgħid kemm qed jirnexxilu idaħħal fiduċja fil-pajjiż u kemm qed imexxi kollox fuq ir-rubini.

Aktar u aktar imbagħad meta tqabbel ir-raġuni għala kien hemm din ir-reazzjoni kollha, naħseb li waħda mill-affarijiet li qed toħroġ minn dan hija li kemm il-prim ministru kif ukoll il-ministru tal- finanzi tiegħu m'humiex qed ikunu kredibbli fil-mod kif jispjegaw id- deċiżjonijiet li ħadu u fil-mod kif jimpostaw l-istrateġija li jgħidu li għandhom.

Imma, nerġa' ngħid, l-aktar ħaġa li mpressjonatni kienet ir- rabja - din għedtha diġa' u nerġa' ngħidha - u fakkritni wkoll fil-klima popolari li kont sibt l-ewwel darba li mort l-Istati Uniti ta' l-Amerika u kien għadu kemm irriżenja l-President Nixon.

Kien hemm rabja għal Nixon, rabja għal min kien qed imexxi minn Washington.

U meta kont nistaqsi lill- istudenti u anke lill-professuri għaliex kienu daqstant irrabjati, kważi kien ikun hemm risposta waħda: "Gidbilna!

Gidbulna!"

U naħseb li r-rabja ta' din l-aħħar ġimgħa fil-pajjiż qiegħda marbuta ma' dan il-punt li, iva, il-gvern preżenti, il-mexxeja tiegħu, fuq l-ewwel linja l-Onor.

Fenech Adami, imbagħad l-Onor.

Dalli u l-oħrajn, gidbu lill-poplu u għalhekk il- poplu qed iħoss ruħu ngannat u ttradut.

Tajjeb li forsi issa nħarsu lejn il-wegħdiet li saru f'dawn l-aħħar sentejn biex nifhmu għaliex il-poplu qed iħossu daqshekk ingannat u ttradut, u nħarsu, per eżempju, lejn x'kiteb l- Onor. Fenech Adami nnifsu.

Jien għandi ittra, Sur President, li Dr Fenech Adami bagħat lil waħda sinjura, mara tad-dar, fit-28 t'Awissu, 1998 mid-dar tiegħu ta' 176, Main Street, Birkirkara, fl-aħħar ġimgħa u nofs tal-kampanja elettorali.

U qalilha hekk:

"Għażiża Sinjura,

It-taxxi għandhom isiru fuq min l-iktar jiflaħ iħallashom.

Qatt m'għandu l-gvern, bil-flus li jeħodlok hu stess, iġibek ma tistax tlaħħaq mal-ħajja.

Biex gvern jagħmel hekk irid ikun tassew tilef il- kuxjenza soċjali u jieħu deċiżjonijiet bla ma jkun qies sewwa minn qabel l-effetti li jkollhom fuq il-familja.

Iktar u iktar il-gvern imissu jqis dawn l-effetti meta jkun qed jonqos ix-xogħol, l-iktar għaż-żgħażagħ."

Dan kitbu Dr. Fenech Adami f'Awissu ta' l-1998 u nixtieq inpoġġi din l- ittra fuq il-Mejda tal-Kamra, bil-permess tiegħek, Sur President.

Imbagħad f'Awissu ta' l-1998 ukoll, l-istess Dr. Fenech Adami bagħat fuljett lid-djar kollha ta' l-anzjani u qalilhom hekk:

"Alfred Sant ... ''

- nimmaġina li ried jgħid ''Elfrid'' Sant! -

''m'huwiex ħabib tal-familja, kif nafuh hawn Malta.

L-istess għall- anzjani.

Fost ħwejjeġ oħra Alfred Sant beħsiebu jieħu Lm6 minn kull Lm10 tal-pensjoni ta' dawk l-anzjani li jidħlu San Vinċenz de Paule."

Dan f'Awissu tas-sena li għaddiet, m'ilhux xi 20 sena jew 15-il sena jew 10 snin.

In-nies ma tinsiex, Sur President, għax effettivament dan huwa kollu f'linja mal-ħsieb tal-budget, mal-ħsieb anti-soċjali tal-budget.

Wara dan it-tip ta' diskors, wara dawn it-tip ta' stqarrijiet, f'Awissu ta' din is-sena issa - mela dik li għadni kemm qrajt kienet t'Awissu ta' l- 1998 u din li se naqra issa hija t'Awissu ta' din is-sena - minn konferenza stampa li ta s-segretarju parlamentari responsabbli mill-anzjani, l-Onor.

Antoine Mifsud Bonnici - u qed nikkwota għal ta' l-apposta biex ħadd ma jaħseb li qed nikkwota mill-gazzetta "Kullħadd" - qal hekk:

"Bħalissa r-residenti ta' San Vinċenz de Paule jikkontribwixxu 40% tal- pensjoni tas-sigurta` soċjali u l-ħsieb hu li din il-kontribuzzjoni titla' għal 60%."

L-Onor.

Antoine Mifsud Bonnici, segretarju parlamentari fil-ministeru għall- politika soċjali, qal dawn il-preċiżi kelmiet waqt konferenza stampa ta' l- aħbarijiet.

Sur President, jien naħseb li l-poplu bir-raġun jirrabja meta jara dak il-gideb sfaċċat li ntqal sena ilu jirriduċi ruħu mbagħad f'bidla totali.

Għalhekk, Sur President, u anke dawn iż-żewġ ittri, dawn iż-żewġ karti, nixtieq inpoġġihom fuq il-Mejda tal-Kamra.

Issa tajjeb ukoll illi niftakru - għalkemm ma rridx intawwal fuq dan il-qasam imma jkun tajjeb li nsammruhom ċerti punti - u tajjeb li nfakkru fil-wegħdi li saru dwar l- Unjoni Ewropea f'Awissu tas-sena li għaddiet.

Sur President, jien nixtieq nerġa' nirriferi għal "in-nazzjon", li rrapporta mass meeting ta' Dr. Fenech Adami li sar fis-16 t'Awissu, 1998, jiġifieri sena u erba' xhur jew l-iktar sena u ħames xhur ilu.

F'dan il- mass meeting tkellem ukoll Dr Guido de Marco, u skond kif ġie rrapportat f'"in-nazzjon" - biex ħadd ma jgħid li qed inpoġġilu l-kliem f'ħalqu - il- viċi-kap tal-Partit Nazzjonalista ta' dak iż-żmien waqt dan il-mass meeting żied jgħid li:

"L-Unjoni Ewropea għadha kemm irdoppjat il-fondi li tagħti lill- pajjiżi applikanti biex jissieħbu membri u kieku l-applikazzjoni ta' Malta ma kenitx ffriżata..."

- niftakru li qed jitkellem Dr de Marco f'Awissu tas-sena l-oħra, waqt il- kampanja elettorali -

"... kieku biex jiġbor Lm14-il miljun il-gvern ma kienx ikollu għalfejn jgħolli r-rati tad-dawl u l-ilma.

Din is-sena biss, qiegħed jgħid Dr. de Marċo, kien ikollu Lm100 miljun mill-Unjoni Ewropea, u dan meta Malta għadha m'hix membru sħiħ."

Dan f'Awissu tas-sena li għaddiet.

Issa nbidel il-gvern u l-applikazzjoni tneħħiet mill-friża.

Skond Dr. de Marco, li m'hemmx għalfejn ngħidu kien qed jitkellem f'isem Dr. Fenech Adami, kieku l-gvern ma kienx ikollu għalfejn jgħolli dak li għolla, l-income tax u r-rati l-oħra, għax kien ikollu Lm100 miljun mill-Unjoni Ewropea.

In-nies dawn l-affarijiet tiftakarhom, Sur President, u tinduna li kif kienu jgħidu l-Amerikani kif spiċċa Nixon: "Gidbulna!"

U għalhekk ir-rabja, is-sens ta' tradiment u ta' ingann.

Għalhekk nixtieq li anke din inpoġġiha fuq il-Mejda tal-Kamra.

Imma nixtieq li nieħu silta oħra mill-istess faċċata u din id-darba nikkwota x'qal il-viċi-kap attwali tal-Partit Nazzjonalista, Dr Lawrence Gonzi, fl-istess mass meeting - kienu qed ikellmu lis-segwaċi tagħhom, kienu qed ikellmu lill-poplu - u fis-16 ta' Awissu, 1989 Dr Lawrence Gonzi qal hekk:

"Il-poplu Malti għandu jifhem li l-messaġġ li qed iwassal il-Partit Nazzjonalista hu li se jagħti serħan il-moħħ u joħloq fiduċja."

Dawn huma t-tip ta' messaġġi li kienu jgħaddu u li għadhom jgħaddu effettivament.

Imma l-gideb issa, bħaż-żejt, qed jitla' f'wiċċ l-ilma u qed iqanqal din ir-rabja kollha.

Inpoġġi din ukoll fuq il-Mejda tal-Kamra, Sur President.

Imma issa ħalli nħarsu ftit lejn il-wegħdi li saru fuq it- taxxa, għax kellna ħafna wegħdi, anke wegħdi formali, wegħdi mill-iktar qawwija li saru fuq it-taxxi.

Per eżempju, nista' nirriferi għat-3 ta' Awissu tas-sena li għaddiet, preċiżament meta l-Onor.

Fenech Adami kien qiegħed ivara l-kampanja elettorali tal-Partit Nazzjonalista, taħt is-slogan "Ġid, Fiduċja u Direzzjoni", fejn tkellem bl-aktar mod formali.

Qed nikkwota mill-gazzetta "in-nazzjon", li wkoll se npoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra, mill-konferenza stampa li fiha telaq għall-elezzjoni tas-sena li għaddiet u qal hekk:

"Dwar it-taxxa tad-dħul, Fenech Adami qal li din se jħalliha kif inhi, kuntrarjament għal dak li kien beħsiebu jagħmel il-gvern, li kien beħsiebu jerġa' jgħolli r-rati."

Qiegħed jagħmilha ċara u qed jgħid li "se jħalliha kif inhi."

Tista' tkun iktar ċara minn hekk?

Ma tistax!

Dr Fenech Adami ma waqafx hemm, ma qalhiex darba u ħallieha biex dak li jkun jgħid li forsi kien lapsus.

Ma kienx lapsus għax ftit tal-ġranet wara, fit-13 ta' Awissu, 1998, kien Gianpula, fejn kellu laqgħa organizzata għalih min-nisa Nazzjonalisti u fiha tkellem ukoll fuq it-taxxi.

Anzi r- rapport beda biha u jgħid hekk:

"Gvern ġdid Nazzjonalista mhux se jżid ir-rati tat-taxxa fuq id-dħul, anzi għall-kuntrarju jieħu miżuri biex il-piż fuq dawk li ma jifilħux iħallsu jonqos, ħalli b'hekk jerġa' jitkattar il-ġid u allura jiżdied ix-xogħol u jikber in-negozju".

Dan qalu Eddie Fenech Adami, il-Kap tal-Partit Nazzjonalista, fit-tieni diskussjoni organizzata mill- moviment nisa tal-partit f'Gianpula r-Rabat."

Qegħdin nagħmlu reklam għal Gianpula, ma jimpurtax!

Din ukoll se npoġġiha fuq il-Mejda tal-Kamra.

Il-punt huwa dan, Sur President, illi l-qerq, l- ingann, il-gideb dwar it-taxxi ma kienx ristrett għall-kampanja elettorali - kieku forsi wieħed jgħid li kien każ ta' lapsus wieħed fuq l-ieħor - imma sa ftit ġimgħat ilu Dr Fenech Adami kien qiegħed iqarraq bil-poplu fuq din tat-taxxi.

Sur President, mill-ġdid se nirriferi għal intervista oħra, din id-darba mhux tas-sena li għaddiet imma ta' l-4 ta' Settembru, 1999, jiġifieri xahrejn ilu.

Dr. Fenech Adami, intervistat minn Jesmond Bonello ta' "The Times" – din ukoll se nħalliha fuq il-Mejda tal Kamra - kien mistoqsi hekk :

''"X'għandu jistenna l-poplu mill-budget?''

U Dr Fenech Adami qallu: ''M'hu se jkun hemm l-ebda sorpriżi".''

Minnufih wara kien hemm mistoqsija iktar speċifika minn hekk:

''"Il-gvern se jżid l-income tax u l-VAT?''

U r-risposta ta' Dr Fenech Adami kienet: "No, le, le.''"

Tista' tkun iktar ċara minn hekk?

Żgur li ma tistax tkun iktar ċara minn hekk!

Issa jista' jidħaq kif daħaq fuq in-NET, Dr Fenech Adami, jista' joqgħod jidħaq, imma l-poplu mhux qed jidħaq!

(Onor. Membri: Hear, hear) Il-poplu rrabjat ħafna b'dan il-gideb sfaċċat, dan l-ingann sfaċċat, l- istess kif kien il-poplu Amerikan wara li nqabad jigdbilhom Nixon u nibqa' ngħid jien, Sur President, li ma tistax inti tkun kredibbli meta wara li jkollok dawn il-wegħdiet kollha, tiġi taqa' u tqum minnhom u tagħmel affarijiet illi se jkunu qegħdin iweġġgħu lin-nies u lanqas ikollok id- deċenza li kellu l-gvern Laburista li kien qal: Isma', aħna lesti li naraw jekk se jkunx hemm xi dwejjaq, xi hardship u lesti nirrangaw l-affarijiet.

Le, diġa' qegħdin jgħidu minn issa: Mhux negozjabbli l-affarijiet li għamilna, mhux negozjabbli!

Issa, se nagħlaq dan ir-round-up, Sur President, b'xi ħaġa li bagħat Dr. Fenech Adami liż-żgħażagħ, ukoll qabel l-aħħar elezzjoni, u bil-permess tiegħek se npoġġiha wkoll fuq il-Mejda tal-Kamra.

Qalilhom hekk liż- żgħażagħ Dr. Fenech Adami:

"Illum kollox jiswa l-flus, anke sempliċement dawra bil-karozza, l- aktar issa wara l-budget, b'kemm għola l-petrol, taxxi kemm trid u xogħol bil-ftit!

X'tista' tagħmel b'ħajtek bil-prezzijiet dejjem jogħlew, bir-rankatura li jagħtihom il-gvern stess?

Jekk nibqgħu sejrin hekk dalwaqt anke min għandu job jibda jibża' li għad jibgħat għalih il-boss u jgħidlu: Sorry, tant naqas ix-xogħol li se jkolli nneħħi n-nies!

U bla job kif tħallas għal-loan, għall-karozza, għall- post li għandek bżonn toqgħod fih?"

Dan huwa l-kliem li Dr. Fenech Adami kien qal lill-poplu anqas minn sena u nofs ilu Sur President.

Issa tajjeb li npoġġu dan id-diskors fl-isfond tal- miżuri reali li hemm wara dan il-budget u niġbruhom kollha f'daqqa, mela le!

Għandna żieda fl-income tax, żieda fin-national insurance, żieda fil- prezz tat-trasport pubbliku, żieda fil-prezz tal-petrol u d-diesel minħabba l-VAT, żieda fil-prezz tat-telephones minħabba l-VAT, żieda fil-prezz ta' l-alkoħol, żieda fil-prezz tas-sigaretti, żieda fil-prezz tad-dawl u l- ilma, u fl-istess ħin il-prim ministru jgħid li rnexxielu jibdel ir-rota u jbiddel ir-rotta!

U l-poplu jistaqsih: Mela għalfejn dan is-swat, għalfejn?

Issa nbidlet tassew ir-rota, inbidlet tassew ir-rotta, l- ekonomija tal-pajjiż, f'ħolqien ta' investimenti ġodda, f'ħolqien ta' impjiegi ġodda, fl-esportazzjoni, fit-turiżmu?

Għax wara kollox jekk lill- poplu tgħidlu: Isma', se nagħmlu ċerti piżijiet imma mbagħad tista' tara the light at the end of the rainbow, hekk mod ieħor.

Wara kollox minn hawnhekk il-mistoqsija kollha: X'opportunitajiet ġodda resqin lejhom?

Fejn qed jinħolqu l-opportunitajiet?

Kif qed ikunu sostnuti l- opportunitajiet?

Allura tajjeb anke li nħarsu, per eżempju, lejn l- ekonomija in ġenerali, lejn l-impjiegi.

Ħadd ma jista' jaħbi aktar li l-qgħad fl-aħħar sena żdied u ma żdiedx bil- ftit, żdied mhux ħażin - ngħid żdied sew jien - u dan taħt l-istess nies li kienu jgħidu li se jeqirdu l-qgħad.

Ara x'qal il-ministru tal-finanzi s- sena li għaddiet.

Is-sena li għaddiet, meta kien qed joħroġ bil-budget għal din is-sena, John Dalli qal hekk:

"Irridu fi żmien qasir inniżlu ċ-ċifra tal-qgħad taħt il-4%".

Issa dak iż-żmien, sena ilu, iċ-ċifra tal-qgħad kienet 5% u, bil-fiduċja kollha, għax kien għadu kemm wasal fil-bank tal-gvern, Dalli qal li jrid inaqqas il-qgħad għal taħt il-4%".

Imma mill-5% li kellna f'Settembru tas- sena li għaddiet illum il-qgħad tela' għal 5.5%, u se jibqa' tiela', għax il-prim ministru stess għadu kemm qalilna l-ġimgħa li għaddiet li f'Diċembru qed jipprevedi li n-numru ta' nies qiegħda se jiżdied.

Fil-fatt f'din l-aħħar sena ċ-ċifra ta' nies qiegħda telgħet kważi b'1000.

U l- agħar f'dan kollu hu li fost iż-żgħażagħ in-numru ta' żgħażagħ qiegħda żdied b'16%.

Issa x'qed jgħid il-ministru tal-finanzi wara din is-sena fil- qasam ta' l-impjiegi?

Qed jgħidilna:

"Matul is-sena d-dieħla se jkun is-settur privat li se jikkontribwixxi lejn żieda fl-impjiegi.

Huwa mistenni li l-livell tal-qgħad jinżamm għal 5%.".

Mela f'temp ta' 12-il xahar spiċċaw it-targets li l-gvern se jżomm il-qgħad taħt l-4% u li se jagħti fawra ta' xogħol fil-pajjiż u qed jirrassenja ruħu diġa' li għallinqas jipprova jżommu at 5%.

Sur President, il-poplu għamilhom il-kalkoli tiegħu u jekk wieħed iħares lejn x'jippreżenta l-budget biex jgħin ħalli tinħoloq din is-sitwazzjoni, ma jsib xejn ħlief diskors vojt u inċentiv wieħed għal dawk li jridu jbiegħu l-proprjeta' lill-barrani.

Imma f'dak li għandu x'jaqsam ma' inċentivi jew ma' proposti ġodda biex jinħolqu jobs ġodda u opportunitajiet ġodda m'hemm xejn.

Issa kieku l-qagħda hija booming wieħed jifhimha li jħalli f'idejn is-settur privat u kollox jimxi fuq ir-rubini, imma meta tifli settur settur issib li s-sitwazzjoni m'hijiex daqstant feliċi.

U qed nuża l-kliem apposta biex ħadd ma jgħid li qed nipprova nisboħ kollox bl- iswed.

Ħalli nibda mit-turiżmu, fejn l-Onor.

Fenech Adami, bil-pompa kollha, mingħalih li kollox sejjer tajjeb, jekk fhimtu sewwa meta konna flimkien fuq in-NET television - hemmhekk tant kienu ferħanin bejniethom li raw kollox roża u sabiħ - iżda lil Dr Fenech Adami ngħidlu: Anke fit- turiżmu qed iberraq, watch it!

Infakkar lill-Prim Ministru li kieku ma kienx gvern Laburista li rnexxielu jdawwar tabilħaqq ir-rota u r-rotta fuq it-turiżmu - għaliex dak iż-żmien it-turiżmu kien nieżel qisu l-Air Malta! - kieku ma kienx isib turiżmu li beda tiela' u tiela' sewwa.

Biex għamilna hekk kellna biċċa xogħol kbira - u nerġa' nagħti krettu quddiem kulħadd lill-Perit Karmenu Vella, ħadem ħafna fuqha - imma beyond that ma tridx issa tħalli lit- turiżmu, kif dejjem jagħmlu huma, qisu s-cinderella.

It-turiżmu kien beda u telaq fuq it-triq tal-fejqan imma issa hemm sinjali li effettivament huma nkwetanti.

U dawn insemmuhom, mela le!

Fejn, per eżempju, fl-1997 u fl- 1998 iż-żieda ta' turisti għall-ewwel disa' xhur tas-sena kienet ta' 5.4% u 5.5% rispettivament, din is-sena ż-żieda hija biss ta' 3.4%.

Jekk inħarsu lejn l-aktar żmien kruċjali għat-turiżmu, jiġifieri r-rebbiegħa u s-sajf, iż-żieda din is-sena kienet biss ta' 1.2%.

Apparti minn hekk, tul ix-xhur ta' din is-sena kien hemm tnaqqis sostanzjali ta' turisti li ġejjin mill- Ingilterra.

U dawn huma fatti u ċifri li joħorġu mill-economic survey li ħareġ il-ministru tal-finanzi bħal-lum ġimgħa.

Jiena ngħid li hawnhekk għandna mill-ġdid il-bozza l-ħamra qiegħda tixgħel.

Jekk imbagħad tħares lejn x'ġara f'din l-aħħar sena u tliet xhur taħt dan il-gvern ta' ''ġid, fiduċja u direzzjoni'' fiż-żoni turistiċi ta' Paceville, Buġibba u Tas- Sliema ssib li kollox sejjer mill-ħażin għall-agħar - fejn kien hemm investiment sod, li sar anke f'Buġibba, qed jitħalla jitperper u jitmermer - u allura rridu noqogħdu attenti u nħarsu aktar 'il bogħod mill-ponta ta' mneħirna għaliex it-turiżmu m'huwiex it-tiġieġa li dejjem tbid il-bajd tad- deheb.

Sur President, ngħaddi issa għall-manifattura u nsibu li hawnhekk għandna tnaqqis fl-impjiegi minn Settembru tas-sena li għaddiet għal Settembru ta' din is-sena ta' 250 ruħ.

Issa kieku konna qed innaqqsu sena wara l-oħra nifhimha imma dan mhu veru xejn.

Is-sena li għaddiet, gvern Laburista, minkejja li kienu jakkużawh li kien inkompetenti, li ma jafx imexxi, li kien maqsum, li bla kuxjenza soċjali eċċ., bejn Settembru ta' l-1997 u Settembru ta' l-1998 irnexxielu jżid in-numru ta' jobs fil-qasam tal- manifattura b'406.

(Onor. Membri: Hear, hear) Xejn spettakolari għax għalija kien imissna għamilna aktar minn hekk, imma ċertament li dak li għamilna aħna jipparaguna tajjeb ħafna ħdejn dak li għamel dan il-gvern f'din l-aħħar sena fil-qasam tal-manifattura.

Mela allura, anke hemm, konna aħna li dawwarna r-rota u dawwarna r-rotta.

U fost l-industriji li f'din l-aħħar sena naqqsu l-impjiegi - nistgħu nsemmuhom, u jinkwetawna li hawn din il-lista daqstant twila ...

Kieku kien hemm settur wieħed u minn hemm intilfu tifhimha, għax tgħid li hemm settur li għandu problema, iżda jekk tħares lejn l-ispettru kollu għandek lista sħiħa ta' setturi li naqqsu l-impjiegi fil-manifattura - ikel, tabakk, żraben, ħwejjeġ, injam, għamara, prodotti tal-karta, ġild u prodotti tal-ġild, prodotti tal-lasktu jew gomma, prodotti kimiċi, makkinarju - uħud minnhom b'rata tassew allarmanti.

Jekk tinnota l-biċċa l-kbira minn dawn is-setturi huma s-setturi li se jintlaqtu - u qegħdijn jintlaqtu - bit-tneħħija tal-levies.

F'dawn is- setturi kollha li issa huma mhedda bit-tneħħija tal-levies, minn kif qed jitneħħew il-levies, bħalissa għad baqa' 13,000 ruħ impjegati u għandhom raġun jinkwetaw dawn it-13,000 ruħ.

Imma barra minn hekk, Sur President, jekk inħarsu lejn il-bejgħ li sar f'Malta minn fabbrikanti u minn ditti industrijali li jaħdmu hawn naraw li fl-ewwel disa' xhur ta' din is-sena, il-bejgħ tagħhom, Maltin lill-Maltin, naqas minn Lm157 miljun għal Lm146 miljun - bilfors li tinkwieta, issa noqogħdu nitbissmu lejn xulxin kemm irridu u nidħku lejn xulxin kemm irridu! - u dan huwa indikatur, indikazzjoni ta' kemm il-Maltin qegħdin iħossuhom inqas komdi li jixtru u kemm l-industrija li taħdem għas-suq lokali qiegħda taqla' bil-mazza fuq għonqha.

Issa veru, biex inkunu għedna kollox, li dan it-tnaqqis ta' bejgħ fuq is-suq lokali ġie kkompensat minn bejgħ li sar barra, jiġifieri mill-esportazzjoni - u l-esportazzjoni veru żdiedet għax fil-manifattura żdiedet b'Lm40 miljun fl-ewwel disa' xhur ta' din is-sena - imma meta tipprova tara t-tifsira ta' din iż-żieda u tqabbilha ma' kemm kienet żdiedet l-esportazzjoni tal-manifattura s-sena ta' qabel jirriżulta, Sur President, li s-sena li għaddiet il-manifattura għall-esportazzjoni żiedet mhux b'Lm40 miljun imma b'Lm60 miljun.

Mela jidher ċar li din is-sena żidna inqas fl-esportazzjoni milli konna żidna s- sena li għaddiet, u żiedna inqas b'Lm20 miljun.

Issa jekk tippreferi tixkupa kollox taħt it-tapit u tgħid li m'hemm xejn, agħmilha kemm trid, imma ma tkunx qiegħed tirrealizza eżattament x'inhuma l-isfidi li għandna quddiemna bħala pajjiż, Sur President.

U jien ngħid: Fejn hu l-ġid u d- direzzjoni fl-industrija tal-manifattura, li qiegħda tirrallenta, li qiegħda titlef ir-rata li biha suppost qiegħda żżomm, issostni, tkabbar is- swieq tagħha illi jirrifletti minnufih imbagħad fuq l-impjiegi u fuq l- opportunitajiet?

Issa jekk wieħed irid iħares lejn il-bejgħ totali li għamlet l-industrija Maltija, kemm barra u kemm f'Malta, iva, din is-sena, jekk tgħoddhom it- tnejn f'salt jirriżulta li il-bejgħ kollu tal-manifattura Maltija żied b'4.6%.

Jekk iżda, Sur President, tqabbel ma' kemm żdied is-sena li għaddiet, ma' kemm irnexxielhom ibigħu iktar is-sena li għaddiet l- industriji Maltin, is-sena li għaddiet żiedna l-bejgħ totali tal- manifattura bi 11.6%, waqt li l-bejgħ totali ta' l-industrija din is-sena żdied b'4.6%.

Anke hawn allura jien ngħid li ma tistax tibqa' tgħid li r-rotta biddiltha u tiftaħar biha għax il-verita' hi li minflok sejrin 'il fuq sejrin 'l isfel, u naħseb li għandhom jinkwetaw minflok joqogħdu jidħqu u jitbissmu bejniethom il-ministri ta' Dr Fenech Adami.

Imbagħad trid tistaqsi: Imma ġejjin proġetti ġodda, ġej investiment ġdid?

Jekk wieħed iħares lejn l-informazzjoni li joħroġ il-Prof.

Josef Bonnici fl-economic survey - apparti li lil dak ma tistax tmissu għax kull ħaġa li jagħmel hija perfetta! - u jiċċekkja ftit l-ammont li ħarġet f'soft loans din is-sena l-MDC għall-industrija, u jqabbel din iċ-ifra ma dik tas- sena l-oħra - nagħmilha ċara, ħalli ma jkunx hemm min bħas-soltu jipprova jħawwad l-affarijiet, li l-uniċi soft loans li ħarġu għall-industrija fi proġetti ġodda din is-sena ħarġu mill-MDC, u l-Prof.

Bonnici ma joqgħodx idaħħlilna lill-IPSE, għax l-IPSE ma ħarġitx soft loans - isib li t-total jitla' għal Lm684,000.

(Interruzzjonijiet) Mank li kienu miljuni!

Tista' tidħaq, verament għandek biex tidħaq!

Imbagħad jekk tħares lejn kemm tat soft loans l-MDC is-sena li għaddiet fl-istess żmien issib li tat kważi Lm2 miljun.

Dan x'jindika?

Ma jindikax b'mod ċar li l-proġetti ġodda nixfu u ma jeżistux?

Ma jindikax bl-aktar mod ċar li effettivament l-ideat għall- investiment mhux qed jitfaċċaw fil-manifattura?

Mela min-naħa għandna l- industrija eżistenti li qed tistaġna, li mhix sejra 'l quddiem, anzi sejra lura f'ċerti oqsma, u min-naħa l-oħra għandna indikaturi ċari li proġetti ġodda m'humiex qed jitfaċċaw.

Effettivament għalhekk jien ngħid li jekk din is-sena fuq is-sena li għaddiet qegħdin inqas mit-terz ta' l- investiment li kien qed isir fil-manifattura, hemm bżonn li noħorġu b'ideat u b'opportunitajiet ġodda jekk tassew irridu li ndaħħlu l-ġid u l-fiduċja fil-pajjiż.

Issa se nitkellem ftit dwar Għawdex għax kellna ħafna wegħdiet li saru fuq Għawdex - u jekk kien hemm xi ħaġa li xxukkjat lill-Għawdxin f'dan il- budget hija li Għawdex bilkemm issemma, anzi ma ssemma xejn - u kienu wegħduhom ħafna affarijiet lill-Għawdxin fl-aħħar elezzjoni, iżda l- andament tan-negozju f'Għawdex, l-andament tax-xogħol f'Għawdex huwa brodu.

M'hemmx kelma oħra, brodu!

Ta' F. X. Borg keċċew lill-ħaddiema - issa jekk keċċewhomx għax kellhom ġlieda mal-GWU jew keċċewhomx għax hemm il-kwestjoni tal-levies hija immaterjali għal Għawdex - u allura naqsu dawk l-impjiegi.

Imbagħad is-sabiħa hija li anke kumpannija li kienet se tistabilixxi ruħha tajjeb f'Għawdex, il-Merit, daret fuq il-ħaddiema tagħha u qed tgħidilhom: Isma', biex tibqgħu taħdmu magħna tridu tmorru lura Malta!

Qegħdin jieħdu l-makkinarju lura Malta u lill-Għawdxin qegħdin jgħidulhom li jekk iridu jżommu l-job tagħhom iridu jmorru jaħdmu Malta.

Biex imbagħad inkomplu sopra corna bastonate hemm l-insult li qed isir lil Għawdex bħalissa - għax waħda mill-affarijiet li miexja fuqhom il- ministru għal Għawdex, Alla jberikha, huma ċ-ċelebrazzjonijiet tal- millennju! - u fil-fatt ħarġu l-kuntratti għall-attrezzar u l-armar tal- millennju iżda inspjegabbilment dan ix-xogħol mhux qed jagħmluh l-Għawdxin imma qed jagħmluh it-Taljani.

L-Għawdxin jistgħu jmorru jaraw lill- ħaddiema Taljani jtellgħu l-attrezzar tal-millennju.

Allura hawnhekk bilforx ikollna nistaqsu: Qegħdin tabilħaqq naħdmu għall-interess tal- Maltin u l-Għawdxin, jew sempliċement ma jimpurtana assolutament xejn minn dak li qiegħed isir?

Jiddispjaċini ngħid li din l-aħħar sena Għawdex spiċċat b'industrija waħda, l-industrija tal-Ministru Giovanna Debono - għax biex ikollok job trid tmur tipprova tirranġa u biex tirranġa xi ħaġa trid tgħaddi bilfors mingħand il-Ministru Giovanna Debono - imma mill-bqija fit-turiżmu, fl-artiġjanat, fl-industrija, fil-kummerċ, ir-rota f'Għawdex m'hijiex qed iddur, Sur President.

Issa ħalli nħarsu lejn il-biedja u s- sajd.

Dak li qed jiġri fil-biedja u s-sajd din is-sena, minkejja l-ħafna pożi li jiġi bihom hawnhekk l-Onor.

Ninu Zammit - għax meta mbagħad niġu għas- si u n-no u tistaqsih mistoqsija prattika fuq il-prezz tal-butir u taz- zokkor jgħidlek: Issa noqgħod nistudjaha ftit ieħor u nirrispondik darb'oħra forsi! - il-ministru għall-agrikoltura u sajd la jaf xejn fuq kif inhuma għaddejjin l-affarijiet u lanqas biss jimpurtah.

Għax l- impressjoni li qed jieħdu l-bdiewa bir-raġun kollu hija illi l-gvern ma tantx jimpurtah minn dan is-settur u, jekk jista' jinsih, jinsih malajr.

Ir-riżultati jikkonfermawha din il-ħaġa għax il-biedja u s-sajd naqqsu mid- dħul tagħhom b'Lm700,000 fl-ewwel disa' xhur ta' din is-sena.

Naħseb li m'hemmx x'titbissem u tidħaq b'riżultat bħal dan għax huwa riżultat li bilfors jinkwetana.

Kieku kien dan biss forsi tasal biex tgħid li l- istorja tista' tirkupra imma agħar minn hekk għandek li n-numru ta' nies li jaħdmu fil-biedja u s-sajd minn Settembru tas-sena l-oħra għal Settembru ta' din is-sena naqas b'70 ruħ.

Issa kieku kull sena qed jiġri hekk tgħid: Kollox sew, dik hija t-trend, imma m'hu veru xejn għax fis-sena ta' qabel, taħt gvern Laburista, li ''ma jafx imexxi, inkompetenti, assolutament m'għandux idea" - għax issa suppost li għandna l-whizz-kids li ħadu over - ix-xogħol, il-jobs, in-numru ta' ħaddiema fil-biedja u s-sajd fl-aħħar sena tagħna żdied b'51.

Mela hemm xi ħaġa sejra ħażin.

Ma jistax ikun illi taħt il-gvern ta' Fenech Adami, li ggarantixxa x-xogħol lill-Għawdxin fl- aħħar elezzjoni, iggarantixxa x-xogħol lill-Maltin u l-Għawdxin, qasam wara qasam, għandna din ir-retraction, din il-contraction.

X'inhu għaddej?

Issa mhux qegħdin nitkellmu fuq setturi mifruxa bħala private market services, li ma jfissru xejn, imma qegħdin nitkellmu fuq setturi preċiżi, setturi fejn hemm ħidma għaddejja, setturi fejn matul is-snin, biex ma ngħidx matul is-sekli, il-poplu tagħna nvesta u nvesta bil-kbir.

Sur President, fil-qasam tal-produzzjoni diretta, fil-qasam fejn hemm investiment qawwi matul is-snin u fejn in-nies jaħdmu fuq produzzjoni diretta, l-impjiegi naqsu b'1,024 f'din l-aħħar sena!

Dan huwa l-fus li minnu l-pajjiż jista' jgħix b'ekonomija taħdem.

Jekk il-produzzjoni diretta jkolla contraction u tonqos b'dan il-mod, hemm xi ħaġa ħażina.

Ma jistax ikun li nħarsu lejn dan it-tnaqqis tal-produzzjoni diretta u nibqgħu qisu ma ġara xejn u mmorru bil-mantras tagħna, li kollox miexi tajjeb, li kollox miexi sew, illi għandna l-ġid, li għandna l-fiduċja u d-direzzjoni fil-pajjiż.

Il-verita' hija illi Fenech Adami m'huwiex joħloq opportunitajiet ġodda għaż-żgħażagħ u għall-familji tal-ħaddiema, anzi bil- politika tiegħu qed jhedded dak li diġa' saru dak li diġa' ntlaħaq.

Irridu nammettuha din.

Għalhekk ir-rabja fil-pajjiż, għalhekk l-ingann illi jaħsbu illi kienu suġġetti għalih in-nies, aktar u aktar għax, nerġa' ngħid, effettivament m'għandna l-ebda ideat ġodda u m'għandna l-ebda proposti ġodda ħalli noħolqu impjiegi produttivi li għandna bżonn bħall- ħobż.

Imkien ma hemm proposta waħda konkreta illi tiġġustifika għallinqas it-tama li kienu qegħdin ipoġġu n-nies fil-wegħdiet li għamel Fenech Adami.

Issa fl-istess mument għandna l-fatt l-ieħor, li l-inċertezza mhux tonqos qiegħda iżda tiżdied, xahar wara l-ieħor.

Qiegħda tiżdied aktar u aktar bil-politika ta' Dr. Fenech Adami, bl-ossessjoni ta' Dr. Fenech Adami li jdaħħal lil Malta akkost ta' kollox fl-Unjoni Ewropea, u nerġa' nagħmilha ċara din, illi l-Partit Laburista jaqbel li għandu jkun hemm l-aħjar rabtiet, l-aħjar ħbiberija bejn Malta u l-Unjoni Ewropea.

Aħna naqblu li l- Unjoni Ewropea hija fattur pożittiv fl-iżvilupp tal-paċi fl-Ewropa, tal- prosperita' fl-Ewropa, u allura huwa importanti għalina, mela le, illi jkollna l-aqwa relazzjonijiet ma' l-Unjoni Ewropea, skond iċ-ċirkostanzi tagħna.

U għalhekk li aħna mexxejna 'l quddiem u nibqgħu mmexxu 'l quddiem il-viżjoni tagħna ta' Malta bħala Svizzera fil-Mediterran, li għandha rabta mill-qrib skond iċ-ċirkostanzi tagħna ma' l-Unjoni Ewropea, u li fl- istess ħin tkompli tiżviluppa r-rabtiet tagħha mal-pajjiżi Għarab, ma' l- Istati Uniti ta' l-Amerika u ma' oqsma oħra tad-dinja li magħhom jista' tabilħaqq ikollna relazzjonijiet tajba u li tagħtina mpjiegi u opportunitajiet ġodda.

Aħna ma naqblux ma' sħubija sħiħa.

Sħubija sħiħa llum u fil-futur prevedibbli ma tgħoddx għaċ-ċirkostanzi ta' Malta u għalhekk aħna nikkundannaw u nibqgħu nikkundannaw il-mod ossessjonat li bih l-Onor.

Fenech Adami, akkost ta' kollox, irid jingħoġob ma' Brussels u, biex mingħalih idaħħal lil Malta fl-Unjoni Ewropea maljar kemm jista' jkun, qiegħed jieħu miżuri li m'humiex fl-interess tal-poplu Malti u m'humiex fl- interess ta' kif aħna nistgħu tabilħaqq noħolqu opportunitajiet ġodda.

Sur President, dan aktar u aktar għaliex jidher ċar li l-Onor.

Fenech Adami m'għamel l-ebda studju dwar l-impatt li se jkollu diġa' l-mod kif hu miexi lejn l-Unjoni Ewropea fuq l-ekonomija Maltija, fuq l-opportunitajiet f'Malta.

La jrid jagħmel studju ta' l-impatt ta' sħubija sħiħa fuq Malta u lanqas irid jikkonsidra u jistudja l-impatt ta' dak li diġa' qed jagħmel biex kemm jista' jkun mingħalih jingħoġob minn Brussels.

Jiena ngħidlu ċar li aktar ma mingħalih għaliex jitlaq jiġri u jgħidilhom "Yes Sir!

Yes Sir!" allura dawn se jaċċettawh u jagħmlu dak li jrid hu, aktar se jżommuh lura.

Pajjiż bħal tagħna mhux hekk irid jaħdem.

Pajjiż bħal tagħna jrid iqis x'inhu tabilħaqq l-interess nazzjonali u, skond iċ-ċirkostanzi li jkun qiegħed fihom, jinsisti li l-affarijiet li għandhom x'jaqsmu ma' l-interess nazzjonali ma jċedihom qatt.

U kull biċċa li jkun qed jinnegozja, jinnegozjaha fl-għarfien sħiħ ta' x'se tkun it-tifsira għaċ-ċittadini Maltin, għall-ħaddiema Maltin, għall-pensjonanti Maltin u għas-self- employed iż-żgħar.

Imma din hija xi ħaġa li l-Onor.

Fenech Adami m'huwiex interessat jagħmel.

Allura aktar u aktar meta, per eżempju, nifhmu li diġa' qed jinħass l- impatt tad-deċiżjoni, li jiena ngħidilha anti-nazzjonali, li l-levies industrijali jitneħħew fuq temp ta' sentejn jew sentejn u nofs, meta nifhmu wkoll li l-Ewropej kienu qablu li nistgħu nneħħuhom f'temp ta' ħamsa għal seba' snin, fejn allura kien ikun hemm nifs tajjeb biex l-affarijiet jirranġaw ruħhom u r-ristrutturar veru jsir, gvern Nazzjonalista minflok aċċetta din il-ħaġa li kienet diġa' miksuba, biex jidher sabiħ ma' Brussels - fil-fatt hija ħaġa ċarissima li bħalissa għandna gvern li qed jgħix fi Brussels u mhux f'Malta - daħħal u qabel li f'temp ta' sentejn u nofs il- levies industrijali jmorru.

U taħseb li din m'hijiex toħloq inċertezza, Sur President?

Nista' ngħidlek li matul dawn l-aħħar xhur sħabi u jiena kellna diversi laqgħat ma' nies li, anke jekk il-levies industrijali ma laqtuhomx direttament imma jafu li hemm affarijiet oħra li se jolqtuhom, għamluhielna ċara li qabel ma jkunu jafu kif se jiżviluppaw l-affarijiet m'humiex se jinvestu.

Din żgur friża!

Din hija friża ta' investiment għaliex in-nies se jibqgħu jistennew biex jaraw x'se jiġri.

Meta l-applikazzjoni ta' Malta biex nidħlu fl-Unjoni kienet iffriżata u konna ngħidu lin-nies li ma narawx li fil-futur prevedibbli se nidħlu fl-Unjoni, kellna lista sħiħa ta' investimenti resqin lejn il-pajjiż, pero' malli nqaleb il-gvern għosfru u sparixxew.

U bir-raġun għaliex l-inċertezza li qed tinħoloq minn din il- politika ta' ossessjoni m'hijiex konduċenti li jkun hawn investiment u opportunitajiet ġodda u, nerġa' ngħid, din hija r-raġuni għaliex il-budget mhu qed jippreżenta l-ebda proġetti siewja ta' ristrutturar ta' l- industrija.

Sur President, hemm ħafna affarijiet oħra li qed juru kif mexjin u kif qed tiżdied din l-inċertezza.

U x'għamel dan is-sajf biex mingħalih jingħoġob ma' Brussels l-Onor.

Fenech Adami?

Meta l-kuntratturi Maltin kienu joħorġu għall-kuntratti tal-gvern kellhom vantaġġ żgħir ta' 5% fuq kuntratturi minn barra - din pajjiżi oħra jagħmluha wkoll u allura m'hijiex xi invenzjoni tagħna - imma din neħħewielhom b'daqqa ta' pinna.

Kien hemm xi raġuni għaliex dan kellu jsir?

Kien hemm xi talba minn Brussels biex issir daqshekk malajr?

Xejn!

Sempliċement biex nidhru aktar kattoliċi mill-Papa!

Fil-qasam tat-telekomunikazzjoni mbagħad il-gvern aċċetta diġa' li fis- sena 2003 se jwaqqaf il-monopolju tal-Maltacom.

Kulħadd jaf li dak il- monopolju xi darba kellu jispiċċa.

Fil-fatt konna qed nippjanaw li jitneħħa fis-sena 2010 bi qbil ma' l-unions ħalli mbagħad fuq il-bażi ta' dak il-ftehim in-nies ikunu jistgħu jinkwadraw ruħhom u x-xogħol ikun jista' jinkwadra ruħu.

Iżda issa, bla qbil ma' ħadd, u sempliċement biex jogħġbu lil Brussels, il-gvern attwali qabad u qal li dan il-monopolju se jispiċċa sas-sena 2003.

Allura l-inċertezza tkompli tiżdied, aktar u aktar, per eżempju, meta jkun hemm miżuri bħal tal-lum li għadhom lanqas ġew spjegati tajjeb, li mis-6 ta' Diċembru l-Maltacom m'hijiex se tibqa' tbiegħ is-settijiet tat-telefon u lanqas se tkompli tagħmel maintenance work u repair work fuqhom.

Din hija deċiżjoni oħra li ttieħdet sempliċement biex inkunu aktar kattoliċi mill-Pâpa.

U jekk l-Onor.

Fenech Adami jaħseb li b'affarijiet bħal dawn se nkunu qegħdin ningħoġbu u nindehsu ma' Brussels, huwa żbaljat u ma jafx kif taħdem l-Ewropa, jgħid kemm jgħid u jiffanfra kemm jiffanfra bl-Ewropa.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Sur President, diġa' bdejna ndaħħlu numru ta' miżuri li ġejjin mill- acquis, mill-kisbiet, mir-regoli u mill-politika ta' l-Unjoni Ewropea.

Qed indaħħluhom bil-mod il-mod, jew qed naċċettaw li se ndaħħluhom bħal, per eżempju, ċerti miżuri li joħorġu mill-għaqda doganali ma' l-Unjoni Ewropea.

Per eżempju, hemm is-sussidju tal-ħobż, li taħt dan il-budget qed jitneħħa.

Dan huwa parti mill-mod kif ħelu ħelu, mingħalihom, ikunu diġa' qed jibdew jimplimentaw il-politika ta' l-Unjoni f'pajjiżna.

Li ġara f'din l-aħħar sena wkoll huwa l-mod - din ukoll hija tal-biki - kif l-Onor.

Fenech Adami tilef il-fondi li kien hemm min-naħa ta' Brussels biex nużawhom għar-ristrutturar ta' l-industrija.

Kellna fondi taħt ir-raba' protokoll finanzjarju, protokoll ta' ECU 6 miljun, fondi li kienu indirizzati għar-ristrutturar ta' l-industrija, u dawn il-flus tilfuhom.

Mela mhux talli ma ħarġux b'ideat ġodda għar-ristrutturar talli dak li kien diġa' jeżisti tilfuh, biex ma nsemmux imbagħad il-¥100 miljun li suppost għandna - imma kieku kellna ¥100 miljun lanqas kien ikollna għalfejn nagħmlu budget imma sempliċement nagħtu ċ-ċekkijiet lil kulħadd u noqogħdu xxamplati, tajjeb kieku, u nagħtu karozzi Daewoo ukoll! - imma l- ¥100 miljun spiċċaw!

Dan kollu, Sur President, qiegħed joħloq inċertezza kbira fil-pajjiż, qed jikkomplika kull pjan ta' investiment li jista' jkun hemm minn kulmin ried joħloq opportunitajiet ġodda.

Għaliex il-konklużjoni qed tikber u effettivament mhux biss għandna gvern li qed jgħix fi Brussels imma għandna gvern li huwa mbuttat mill-ispag ta' Brussels u d-deċiżjoni li qed jieħdu huma deċiżjonijiet li huma ddettati minn Brussels.

Ħalli nagħtik eżempju, Sur President, li joħroġ minn dan il-budget li għandna quddiemna.

Qed nirriferi għad-deċiżjoni li tiżdied is-sisa fuq l-alkoħol prodott f'Malta.

Din tinħass interessanti, imma kien daqstant importanti li anke f'dan il-qasam il-produtturi Maltin nagħtuhom daqqa ta' sieq fl-għaksa biex ma ngħidx x'imkien ieħor?

Mid-dehra kienet importanti.

Quddiemi għandi ittra mibgħuta lill-Ministru John Dalli fit-18 ta' Ottubru 1999 mill- konfederazzjoni Ewropea tal-produtturi ta' l-ispirti.

Mela dawk kollha li jipproduċu l-ispirti fl-Unjoni Ewropea għamlu konfederazzjoni - u ta' dan nifirħulhom - u bagħtu ittra lill-Ministru Dalli fejn qalulu:

Isma' ħej, innotajna li meta aħna nesportaw minn Malta għandna ċertu ammont ta' sisa u tariffi u l-produtturi ta' l-alkoħol li jġibu l-alkoħol bil-kbir f'Malta u mbagħad jagħmluh huma, ibigħuh huma, għandhom inqas tariffi minna, għandhom inqas taxxi minna.

Qalulu: Dan m'hux fair, u allura jekk intom tridu tidħlu fl-Unjoni Ewropea għandkom taraw kif tagħmlu biex iġġibu malajr kemm jista' jkun il-leġislazzjoni tagħkom, it-tariffi tagħkom u d- dazji tagħkom ma' tagħna ħalli aħna nkunu nistgħu nikkompetu mal-Maltin f'Malta.

Inkella għalfejn tridu tidħlu fl-Unjoni Ewropea?

Din l-ittra, Sur President, qiegħda quddiemi hawn.

Dawn anzi jmorru iktar 'il quddiem u lill-Ministru Dalli jgħidulu: Isma', ma tafx fl-Italja kif inhi t-tariffa u s-sisa fuq l-ispirti?

Għaliex ma tagħmluhiex bħalhom la qegħdin ħdejn l-Italja intom?

Qiegħda miktuba hawn.

Issa l-Ministru Dalli, li ma kellux ċans jiltaqa' maċ- chairman jew mal-bord tal-Maltacom dwar il-VAT fuq it-telephones, u li ma kellux ċans jiltaqa' ma' l-għaqdiet kostitwiti, la maċ-chamber of commerce la mal-GWU u lanqas mal-UĦM - imma laqqagħhom malajr flimkien ħalli jkun jista' jiffranka l-ħin u ma joqgħodx jaħli dawk id-disa' sigħat ta' diskussjoni magħhom - mid-dehra din l-ittra qraha, u tant qraha li bejn it- 18 t'Ottubru u meta ġie l-budget għandna l-alkoħol li qed jibda jiġi ċċarġjat f'Malta bil-mod kif tawh parir il-konfederazzjoni Ewropea tal- produtturi ta' l-ispirti.

Jien ngħid, Sur President: Veru ta' li għandna gvern li mhux biss huwa bla sinsla imma lanqas biss jaf jiddefendi l- interessi tal-Maltin, huma min huma, għax ħaġa bħal din hija tal-mistħija!

Jien se npoġġi din l-ittra fuq il-Mejda tal-Kamra, Sur President.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Issa rajna x'inhuma l-inċertezzi li hemm u rajna kif ma ġiex il-ġid u ma ġietx il-fiduċja, imma mbagħad jibqa' l-argument li: Isma', Dr. Fenech Adami qed jgħid illi biddel ir-rotta u bidel ir-rota, u allura ma tagħmilx sens ....

Kif fettillu jħalli lill-Ministru John Dalli jagħmel dawn it- taxxi kollha li għamel?

Sforz dan kollu, Sur President, terġa' tiġi l- ħofra, il-ħofra li kienet ħrafa, skond l-Dr.

Fenech Adami.

Għax issa f'daqqa waħda bdew jitkellmu sew dwar id-deficit u dwar id-deficit strutturali - infakkar li f'Jannar ta' l-1997 Dr. Fenech Adami kien qal li l-ħofra kienet ħrafa - allura jien nistaqsi: Kif għadu dan, fit-tieni budget tiegħu, idur ma' l-istorja tad-deficit strutturali u tal-ħofra?

X'ġara?

Wara dak il-ħafna kliem klamoruż ta' "ġid, fiduċja, direzzjoni, biddlu r-rota, biddlu r-rotta'', kellhom allura mbagħad għalfejn jagħmlu dan is-swat kollu?

Hemm xi ħaġa li jiena ngħid: Ma ddoqqx!

Iktar u iktar ma ddoqqx, Sur President, għax għandna mbagħad il-ftaħir tal-Ministru Dalli li matul din l-aħħar sena, l-ewwel jgħidli l-ħofra ma teżistix u li dik ħrafa, u issa qed jgħidilna li matul dawn l-aħħar xhur irnexxielu jnaqqas id-deficit strutturali.

Mela nistaqsi jien: Jekk l-affarijiet sejrin daqshekk tajjeb, fuq ir-rubini, jekk id-deficit irnexxielhom inaqqsuh, kif qed iżidu dawn it-taxxi kollha?

It does not jel, ma tinftiehemx.

Ġhalhekk jien naħseb li tajjeb illi nenfasizzaw illi l-verita` hi li bil-politika ta' Dr. Fenech Adami, la dieħel ġid u la daħlet fiduċja fil-pajjiż, u inqas u inqas qiegħed jitnaqqas id-deficit strutturali, u nipprova nagħmel l- isforz tiegħi biex nuri din il-ħaġa.

L-ewwelnett tajjeb li nistaqsu: Dan id-deficit strutturali fiex jikkonsisti?

Xi tfisser meta tgħid "deficit strutturali"?

Ifisser, Sur President, illi għandek ħruġ bħala gvern, ħlasijiet rikorrenti li tagħmel f'sena, biex tħallas il-pagi u biex tħallas il-maintenance tiegħek, u mbagħad għandek il-ħruġ kapitali, dak li tonfoq biex tagħmel proġetti.

Mela dak huwa l-ħruġ, in-nefqa tiegħek.

Imbagħad għandek id-dħul rikorrenti, id- dħul ta' kull sena, li jiġi mit-taxxi, bħall-income tax, mis-social security, illi mbagħad huma dawn li bihom se tħallas għall-ispejjeż li għandek.

Qabel konna ngħidu: Żomm il-kapital fil-ġenb u ħares biss lejn in-nefqa rikorrenti u d-dħul rikorrenti biex tara fejn qiegħed.

Iżda iktar ma jgħaddi ż-żmien iktar qegħdin nifhmu li l-ispiża kapitali hija meħtieġa fil-pajjiż ukoll biex iżżomm l-ekonomija għaddejja, u l-ebda gvern ma jista' jgħid li se jagħmel sena bla spiża kapitali.

Mela d-deficit strutturali huwa dik id-differenza bejn l-ispiża li int qiegħed tagħmel ta' kull sena - din trid tagħmilha bilfors, fuq pagi, fuq affarijiet bħal maintenance, fuq kapital, fuq proġetti - u d-dħul tiegħek minn sorsi lokali, minn taxxi lokali, minn affarijiet li huma lokali, b'mod rikorrenti.

Jekk l-ispiża tegħleb id-dħul, allura għandek deficit, għandek ħofra strutturali u aktar ma tkun kbira aktar tkun problema.

Dan huwa l- punt kollu, id-dħul minn sorsi lokali kontra l-ħruġ li jagħmel il-gvern b'mod rikorrenti.

Il-problema kollha li nqalgħet f'dan il-pajjiż hija li din il-ħofra, dan id-deficit strutturali sploda bejn l-1994 u l-1996.

Din jippruvaw jiċħduha, jippruvaw jgħidu li m'għandha x'taqsam xejn, jgħidu li m'hu veru xejn, u dan m'hu veru xejn.

Il-problema hi li kulmin għandu rasu fuq għonqu jaf li bejn l-1994 u l-1996 id-deficit strutturali, il-ħofra li għadni kemm semmejt, splodiet f'dan il-pajjiż.

Tajjeb li nfakkru wkoll li l-istess nies li kienu responsabbli għal dan id-deficit li beda jikber bejn l-1994 u l-1996 huma l-istess nies li huma responsabbli llum, Dr. Fenech Adami u s-Sur Dalli.

Infakkar illi għall- budget ta' l-1993, il-Ministru Dalli, bħala ministru tal-finanzi, kien għamel din l-istqarrija fil-budget speech tiegħu ta' l-1996:

"L-oġġettiv li se npoġġu quddiemna għall-ħames snin li ġejjin huwa li d-deficit tal-gvern jinżamm anqas minn 3% tal-gross domestic product.

Dan ifisser ukoll li s-self magħmul minn korporazzjonijiet u entijiet governattivi jrid isir bil-ħsieb li r-riżorsi tal-korporazzjoni nnifisha jagħmlu tajjeb għas-servicing sħiħ ta' dan is-self.''.

Mela t-3% poġġiha bħala target bl-aktar mod solenni u, peress illi hemm min jikkalkula li n-nies tinsa, jiena nixtieq li npoġġi din id-dikjarazzjoni fuq il-Mejda tal-Kamra wkoll, biex timmarkaw li fl-1992 kellna diġa' ministru tal-finanzi, l-istess ministru li għandna llum, illi għamel dawn l- affarijiet.

Imbagħad kien qalilna Dr. Fenech Adami li l-ħofra hija ħrafa - tajjeb li nagħmlu ftit storja fuqha għax dawn jibqgħu jnessu l-affarijiet - u kien qalilna dan f'Jannar ta' l-1997, meta ried jgħid li effettivament il-ħofra kien ivvintha l-gvern Laburista ta' dak iż-żmien.

Jiena se nerġa' npoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra, bil-permess tiegħek, Sur President, il-memo sigriet illi kien ġie ppreżentat lill-kabinett Nazzjonalista, jekk niftakar tajjeb f'Mejju ta' l-1996, fejn dan għamilha ċara illi l-affarijiet kienu sejrin ħażin, kienu sejrin hopeless, li kien hemm diżastru riesaq, fejn qalulu ċar u tond lill-kabinett: Isma', id-dħul mhux sejjer tajjeb, sejjer ħażin ħafna u d-deficit se jkun ta' proporzjon tassew allarmanti.

Kienet xi ħaġa li nżammet mistura din, ma kienu saru l-ebda diskussjonijiet, saret kampanja elettorali ...

Għax imbagħad x'ġara?

Minflok iddiskutewha u ppruvaw jiffaċċjawha, ħbewha, ħbewha, ħbewha u sejħu elezzjoni antiċipata f'Ottubru ta' l-1996 biex l-ewwel jaħbuha u mbagħad jaraw x'jagħmlu wara.

Dan il- memorandum jeżisti, m'huwiex xi joke, m'huwiex xi fabbrikazzjoni, m'huwiex xi invenzjoni, qiegħed hawnhekk u nixtieq inpoġġih fuq il-Mejda tal-Kamra, biex nuri ċar illi aktar minn kwalunkwe' ħaġa oħra, iva, id-deficit kien tiela' mill-1994 'il quddiem.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Issa mbagħad għandna din il-logħba li jilgħab Dr. Fenech Adami, waħda mil- logħbiet favoriti tiegħu, illi jgħid li, iva, anke jekk id-deficit jew il- problema bdiet fl-1996, dan ġara għax fl-1996 kien hemm il-VAT, kien hemm id-dħul tal-VAT, u għalkemm il-gvern tal-Labour kien qiegħed jagħmel kampanja tax-xjaten - dak iż-żmien kienu jgħiduli xitan, għadhom jgħiduli xitan u dak iż-żmien sar xitan ukoll - u minħabba fiha in-nies kienu qegħdin ma jonfqux, ċioe' ma jħaddmux il-VAT għax jafu li l-Labour se jneħħiha.

Dik kienet l-iskuża li beda jġib Dr Fenech Adami.

Jien ngħid: Imma skużi, kemm hi vera ħaġa bħal din?

Aħna konna daqshekk qawwija mill- oppożizzjoni li kienu jistmaw li se jdaħħlu Lm110 miljun mill-VAT u mbagħad, bis-saħħa tagħna, bħala oppożizzjoni, id-dħul jaqgħalhom żorba?

U jien iċċekkjajtha.

Jiftakar l-Onor.

Leo Brincat meta kellna l-laqgħa tal- PAC fl-1 ta' Diċembru, 1998 - għal min ma jafx il-PAC huwa dak il-kumitat fejn ikun hemm id-diskussjoni ta' l-accounts tal-gvern - u allura ġie quddiemna s-segretarju permanenti tal-finanzi - dak li ma ħallewhx jixhed imbagħad meta kien hemm ta' l-HSBC, għax imbagħad is-Sur Dalli biss tkellem! - u jien bdejt nistaqsih dwar kif issawret l-istima ta' Lm110 miljun VAT ta' l-1996 li ma ntlaħqitx u ma ntlaħqitx bil-kbir, u ħarġet xi ħaġa kurjuża ħafna.

Għandna on record, x'qal is-Sur Portelli - din ukoll se npoġġiha fuq il-Mejda tal-Kamra - wieħed mill-aqwa civil servants li hawn bħalissa fil-pajjiż.

Qalilna hekk:

"L-istima li għamel id-dipartiment tal-VAT għal kemm se jkun hemm VAT fl-1996 kienet xi ftit aktar minn dak li kien daħal fl-1995.

Id- dipartiment qatt ma pproġetta li se jdaħħal dawk il-Lm110 miljun.

Id- dipartiment xorta waħda ħass li ma kellux jagħmel stima daqshekk għolja pero' l-ministeru tal-finanzi dehrilhom mod ieħor."

Mela ara x'ġara!

L-esperti tal-VAT tawk stima fl-1996 u l-ministru tal- finanzi ddeċieda li l-istima jtellagħha biex jidher sabiħ u mbagħad waqgħetlu żorba, u mbagħad jiġi Dr Fenech Adami jwaħħalha fuq tal-Labour.

Ara naqra!

Se npoġġiha fuq il-Mejda tal-Kamra, Sur President.

(Onor. Membri : Hear, hear) Jista' jkun hemm xi ħaġa iktar ċara minn hekk?

Din storja, imma rrridu ngħiduhom dawn l-affarijiet, ħalli nifhmu kif jistgħu jingħaġnu n-numri, u iktar u iktar jifhmu n-nies għaliex noqgħod insemmi tad-Daewoo.

Kien hemm min qalli: Għaliex toqgħod issemmi tad-Daewoo?

Imma skużi, id- Daewoo marret quddiem il-Bank of Valletta b'accounts li huma ffalsifikati, imħawda u l-Bank of Valletta tahom il-flus, emminhom.

Grazzi, l-istess il- poplu Malti meta jkollna l-budget quddiemna, għax il-poplu jiġi ppreżentat bl-accounts u jrid ikun jaf jekk dawk l-accounts humiex veri jew humiex sħab.

Billi jkollok in-numri quddiemek ma jfissirx li huma xi vanġelu!

Allura waħda mill-affarijiet li rridu nagħmlu u li rridu nħarsu lejha bl- aktar mod ċar hija eżattament x'hemm moħbi wara n-numri u kif inbnew dawk in-numri u x'inhi l-intenzjoni ta' min qed juża dawk in-numri.

Mela jiġi Dr Fenech Adami jgħidilna li għax il-Labour kien daqshekk effettiv fl- oppożizzjoni ma daħħlux il-flus!

Ir-raġuni kienet li kien hemm sforz ta' ingann sħiħ għaddej bejn l-1994 u l-1996 u l-ingann kien biex minflok ikunu responsabbli u jgħidu: "Il-pajjiż, bl-irresponsabbiltà tagħna, bil-ħela tagħna, qed iżid il-ħofra, qed iżid id-deficit strutturali u dan se jkun ta' deni għall-pajjiż", minflok kellhom is-sens ta' responsabbilta' u ta' onesta li jgħidu din il-ħaġa, ipprovaw cooking the books, kif jgħidu bl- Ingliż, ikewsu ċ-ċifri.

Hemm kelma oħra, creative accounting, kif tħawwad iċ-ċifri biex l-affarijiet jekk tridhom koroh jidhru koroh u jekk tridhom sbieħ tagħmilhom jidhru sbieħ.

Il-poplu għandu dritt u naħseb li għandu d- dmir - u iktar ma jgħaddi ż-żmien għandu jkollu l-ħila u l-intelliġenza - li jistaqsi x'hemm moħbi wara ċ-ċifri u x'inhu eżattament il-mod kif ċifri mbagħbsa jistgħu jwasslu biex l-affarijiet jinħbew.

Jien ngħid li anke ċ- ċifri li għandna llum huma mħawda biex jaħbu l-fatt li l-politika tal-gvern dwar dak li għandu x'jaqsam mad-deficit strutturali mhix qed taħdem.

Anzi mhux talli m'huwiex jonqos id-deficit strutturali talli qed jiżdied għax il- verita' hi li din is-sena żdied.

U x'inhi l-logħba din id-darba?

Din id- darba l-logħba titlaq minn dak li tkellimt fuqu fit-2 ta' Diċembru tas-sena li għaddiet, meta kelli nirrispondi għad-diskors tal-budget ukoll.

Dik is-sena kellna l-gvern Laburista li mexxa sal-bidu ta' Settembru ta' dik is-sena u kellna l-gvern ta' Dr. Fenech Adami li minn Settembru sa l- aħħar tas-sena kien qed imexxi hu, u ġejna ppreżentati b'accounts għas-sena kollha, b'kontijiet tas-sena kollha, li fuqhom bdew jitgħabbew spejjeż li mhux veru kienu qegħdin hemm.

Mhux veru kienu qegħdin hemm, jew aħjar mhux veru kienu qegħdin hemm bħala spejjeż li saru fl-1998 - arretrati kbar, per eżempju, spejjeż li ma kenux riferibbli għal dik is-sena u kienu saru b'deċiżjonijiet li ttieħdu wara Settembru ta' dik is-sena - kif ukoll imbagħad anke kambjamenti, u rajnieha f'ta' l-ilma wkoll.

Meta qajjimt l- argument ta' kif intnefqu Lm13 miljun u mbagħad Lm23 miljun din is-sena fuq l-ilma, il-bravu Prof. Bonnici l-ewwel qal li kont qed inħarref u mbagħad ħareġ stqarrija fejn wera kif kienu ntlagħbu l-kotba fl-aħħar tliet xhur tas-sena li għaddiet fuq l-ilma.

Meta allura tħares lejn dawn trid tikkoreġi.

Trid tikkoreġi, kif għamilna s-sena li għaddiet, Sur President, billi tnaddaf dak li kellu x'jaqsam mas-sena li għaddiet minn dak li ma kellux x'jaqsam mas-sena li għaddiet, ħalli tkun taf eżattament fejn qiegħed fuq bażi ta' deficit strutturali.

Issa anke s-sena li għaddiet, meta ltqajna f'Novembru, tawna figuri u sa l-aħħar tas-sena tant kienu nbidlu dawk il-figuri li d-deficit enormi li qal li sab is-sena li għaddiet naqqsu xorta; kien għoli, u allura issa, b'deficit għoli s-sena li għaddiet, qed jgħid li din is-sena naqqas fuq li kien hemm is-sena li għaddiet.

M'hu veru xejn, Sur President.

Qiegħed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra tabella li taħdem ir-revenue minn sorsi lokali, li taħdem l-ispiża rikorrenti, li taħdem ukoll l-ispiża kapitali u minnha mbagħad tnaqqas, Sur President, biex inkunu ċari, il- bejgħ ta' l-assi - għax jekk qed tbigħ minn ġewwa dak ma tridx tgħoddu bħala dħul rikorrenti imma qisek qed tbigħ kommodina jew qisek qed tbigħ dar, tliftha darba għal dejjem - u tnaqqas ukoll id-dħul li qiegħed jgħid il-gvern, is-sinking funds of converted loans.

B'hekk tkun taf eżattament x'inhi l-ħofra, id-deficit strutturali, li jirriżultalek minn ħruġ illi ġej minn sorsi lokali less id-dħul li għandek minn sorsi lokali, u għamilna adjustment, kif għamilna s-sena li għaddiet għal dak li ġara preċiżament is- sena li għaddiet.

Jirriżulta minn din il-ħaġa, Sur President, illi s- sena li għaddiet id-deficit strutturali veru - mhux dak li qiegħed jgħid il- gvern - kien ta' Lm123 miljun u d-deficit strutturali din is-sena huwa ta' Lm139 miljun.

Is-sena li għaddiet kien Lm123 miljun u din is-sena qiegħed Lm139 miljun, jiġifieri s-sena li għaddiet fuq din is-sena d-deficit żdied b'iktar minn 13%.

Din hija r-realta`.

Hawn hi r-raġuni għaliex qed jaqbdu panic l-gvern għax jaf li minkejja t-tbagħbis li qed jagħmel bil-figuri u biċ-ċifri, ir-realta` tibqa' dik li hi.

Ma tistax inti toqgħod tbagħbas u tkun taf li qed tbagħbas u mbagħad ma tafx xorta waħda li l-vapur qiegħed jikkrollalek.

Għalhekk hawn problema ta' ġid, fiduċja u direzzjoni f'dan il-pajjiż bħalissa, għax il-poplu m'għadux jemmen lil Dr. Fenech Adami u lis-Sur Dalli.

Tajjeb li ngħid, Sur President, illi jekk tħares imbagħad lejn x'ġara realment is-sena li għaddiet, kieku bqajna mexjin kif kien qed jipprospetta li jimxi l-gvern Laburista, id-deficit strutturali kien se jonqos b'10%.

Iva, is-sena li għaddiet kien se jonqos b'10%.

Din hija waħda mir-raġunijiet għaliex tlifna l-elezzjoni, m'hemmx dubju, għaliex in- nies ma ħadux gost li konna qegħdin nagħmlu l-ekonomija u nkunu strinġenti fl-affarijiet.

Nerġa' ngħid li b'10% konna nnaqqsu s-sena li għaddiet, waqt li din is-sena d-deficit strutturali reġa' żdied bi 13% u għalhekk ninsab inkwetat jien, Sur President.

Ninsab inkwetat - u bil-permess tiegħek se npoġġi din it-tabella fuq il-Mejda tal-Kamra - għaliex ninsabu f'sitwazzjoni fejn il-politika tal-gvern m'hijiex taħdem, u m'hijiex taħdem għar-raġuni li l-politika m'hijiex qed tagħti r-riżultat li kien qed jistenna minnha l-gvern, u biex jgħatti din il-ħaġa l-gvern qiegħed jara kif se jkompli jżid id-dħul billi jżid it-taxxi u l-pajjiż ma jiflaħx aktar taxxi, Sur President.

Issa kemm hija reali s-sitwazzjoni, kemm huwa veru li l-gvern qiegħed jaħdem bis-serjeta' ħalli jikkoreġi d-deficit, ħalli jikkoreġi l-ispiża?

L-ispiża rikorrenti din is-sena tiela' bi kważi 6%.

M'hijiex sostenibbli din iż-żieda, hija prattikament l'istess żieda fi spiża rikorrenti li kellna s-sena li għaddiet.

Dan għalija juri li m'hu veru xejn li l- problema tad-deficit qiegħda tiġi ffaċċjata.

Issa l-gvern qed jgħid illi se jnaqqas dan id-deficit billi jżid id-dħul tiegħu mit-taxxi, Lm27 miljun aktar mill-income tax u mill-bolla tas-sigurta' u Lm21 miljun aktar mis- sisa u l-VAT.

Dawn huma affarijiet li se jnaqqsu mill-purchasing power fil- pajjiż, se jnaqqsu mill-ħila tal-konsumatur biex jixtri u se jolqtu żgur mill-ġdid ħażin lin-negozju u l-kummerċ f'pajjiżna.

Sadanittant il-gvern jidher li teknikament m'huwiex in control.

Is-sena li għaddiet kienu qalulna li se jdaħħlu sistema ta' accruals accounting, jiġifieri sistema li biha nkunu nafu l-ispejjeż li huma referibbli għal din is-sena u l- ispejjeż li huma riferibbli għal snin oħra.

Milli nista' nara din is- sistema ta' accruals accounting ma mxietx il-quddiem xejn għax fil-budget ma tissemma xejn.

Kellna mbagħad il-farsa ta' kif f'dan il-budget tpoġġew charges tal-VAT fuq it-telephone, fejn bħal-lum ġimgħa l-Ministru Dalli qalilna illi kien irranġa mal-Maltacom biex żewġ terzi mill-ispiża tal-VAT teħodha fuqha l-Maltacom, u mbagħad kellna min-naħa tal-Maltacom ir-rifjut, iċ-ċaħda li kien hemm xi forma ta' konsultazzjoni bħal din.

Anke hawn, il- mod kif qed jiġu ppreparati l-accounts, il-mod kif qed jiġu kkordinati l- accounts, il-kontijiet tal-gvern ma jiftehmux u m'humiex qegħdin jorbtu waħda ma' l-oħra.

Issa l-aħħar punt li nixtieq nagħmel fuq din il-ħaġa huwa dwar l-ispiża li hemm proġettata min-naħa tal-gvern fuq it-travel u l-kontroll li qed juża l-gvern fuqha.

Din tindika n-nuqqas ta' serjeta' li biha qed jiġi ppreparat il-budget.

L-ewwelnett din is-sena l-gvern b'kollox se jkun nefaq, qed jgħid, is-somma ta' Lm900,000 fuq safar, waqt li għas-sena d- dieħla qed jgħid li se jonfoq is-somma ta' Lm1,151,000, żieda ta' kważi 27%.

Kif tista' tittieħed li qed taħdem bis-serjeta' jekk taċċetta illi jkun hemm żieda bħal din fuq xi ħaġa li hija kontrollabbli?

Is-safar tista' tikkontrollah u m'huwiex qiegħed jiġi kkontrollat.

Żieda ta' 27% fuq is-safar hija xi ħaġa li tindika kemm m'hu veru xejn illi tabilħaqq qed issir ħidma ħalli d-deficit strutturali jiġi tackled.

Allura x'inhi l- konklużjoni, Sur President?

Il-konklużjoni hi li min-naħa m'hu veru xejn li l-gvern qed jirnexxielu jdaħħal ġid u fiduċja fl-ekonomija tal-pajjiż u m'hu veru xejn li qed joħloq opportunitajiet ġodda għall-poplu.

Min-naħa l- oħra mbagħad, biex tgħaxxaqha, id-deficit strutturali, il-problema tal- ħofra, li qiegħda hemm u hija problema kbira għall-pajjiż, m'hijiex qed tiġi tackled u m'hu veru xejn li qed tiġi solvuta, anzi qiegħda ssir aktar akuta.

Imbagħad hawnhekk trid tgħid: B'liema mod ħadem il-gvern?

Is- soluzzjoni tal-gvern għal din il-problema hi illi jagħmel budget anti- soċjali, fejn idur fuq dawk li għandhom l-anqas dħul u dawk li għandhom medium income, income tan-nofs, u jpoġġi charges fuqhom għax jaf li lilhom l-aktar li jista' jross u jieħu mingħandhom.

Għamel dan minflok kif konna ppruvajna nagħmlu aħna - u kien beda jirnexxielna - li nikkontrollaw l- ispiża u tabilħaqq nikkontrollaw il-ħala.

Għaliex anti-soċjali, Sur President?

Anti-soċjali għaliex miexi fuq żewġ binarji, u l-budget jagħmilha ċara li miexi fuq żewġ binarji.

Minn naħa, kif diġa' għedt, qiegħed jintaxxa u jżid it-taxxa fuq il-familji bi dħul baxx u familji medji u, min-naħa l- oħra mbagħad, qiegħed jara kif se jqaċċat mill-oqsma kbar tal-qasam soċjali f'pajjiżna, mill-edukazzjoni, mis-saħħa u mis-sigurta` soċjali.

Per eżempju, qalilna li se jpoġġi l-edukazzjoni bħala target, f'dipartiment u f'ministeru fejn 83% għal 85% mill-ispiża ġejja minn pagi.

Imma l-mod kif tkellem dwar l-edukazzjoni l-ministru huwa assolutament tal-waħx, għax beda jqabbel l-iskejjel tal-gvern ma' l-iskejjel tal-Knisja mil-lat ta' kif jitmexxew u mil-lat ta' spejjeż.

Jien ngħid: Isma', jaf x'qed jagħmel il- ministru?

Il-ministru beda jikkwota minn rapport fejn taw dawn l-ispejjeż komparati, imma jaf li hemm rapport ieħor li jikkontesta l-findings ta' dak ir-rapport li kkwota minnu hu, rapport magħmul minn esperti ta' l- edukazzjoni f'pajjiżna, li jikkontestaw it-tip t'analisi u t-tip ta' logħob biċ-ċifri fir-rapport li semma hu?

Jaf il-ministru, per eżempju, li hemm ħafna, jew aħjar hemm numru ta' skejjel tal-gvern li qegħdin f'postijiet imwarrba, jew f'postijiet diffiċli, għaliex huma areas illi għandhom bżonn ikollhom skola imma l- ebda skola privata ma tmur hemm?

Jaf li fuq skejjel bħal dawk ikollok bilfors tonfoq iktar?

Jaf jew ma jafx?

Jaf, per eżempju, li fl-iskejjel tal-gvern hemm erba' darbiet iktar tfal b'diżabilita` milli hemm fl- iskejjel privati u tal-Knisja, u li dawn bilfors trid tonfoq iktar fuqhom biex iżżommhom għaddejjin?

Allura mhux bilfors li jekk tqabbel ħaġa ma' l- oħra tkun qiegħed tqabbel ħassa ma' karrotta?

U jaf, per eżempju, il- ministru, li anke fil-qasam ta' l-edukazzjoni, hemm deċiżjonijiet għaddejjin, bħal, per eżempju, biex tinbena skola f'Ħal Kirkop minflok iż- Żurrieq, għaliex ifettillu hekk il-ministru, u dan meta l-esperti kollha ta' l-edukazzjoni jgħidu li jrid isir bil-maqlub?

Dan it-tip ta' diskors jixxokkjana iktar u iktar, għaliex li ġara f'din l-aħħar sena kien li l- isforz li kien għamel gvern Laburista biex ninvestu iktar fir- riabilitazzjoni ta' l-iskejjel tal-gvern - minkejja li kienu jakkużawh li m'għandux kuxjenza soċjali - waqa' lura.

Qegħdin jonfqu diġa' Lm400,000 kull sena fuq ir-riabilitazzjoni ta' l-iskejjel, u ċerti proġetti ta' riabilitazzjoni assolutament m'humiex qegħdin isiru.

Jien għalhekk ngħid li assolutament telaq fuq linja ħażina.

Jekk biex isolvi l-problema ta' l- ispejjeż li għandu mingħalih li se jdur fuq l-iskejjel tal-gvern, naħseb li mhux biss ikun qed jagħmel dnub soċjali kbir imma jkun qed jagħmel żball strateġiku kbir għaliex huwa fl-interess ta' dan il-pajjiż li l-gvern jinvesti iktar fl-edukazzjoni tal-poplu, jinvesti iktar fis-settur primarju, sekondarju u sekondarju tekniku, inkluż il-persuni b'diżabilita`.

(Onor. Membri: Hear, hear) Imbagħad dwar is-saħħa, Sur President, għaliex hawnhekk l-istess, għamel target fuq is-saħħa.

Issa jien ukoll nitkaża li meta jitkellem dwar is-saħħa, l-ewwel ħaġa li jsemmi l-ministru tal-finanzi hija kemm jiġu jiswew l-operazzjonijiet tal- by-pass tal-qalb, bħallikieku li dik hija l-problema ta' l-ispiża.

Jien kont nistennieh, per eżempju, isemmi kif il-Ministru Deguara, sieħbu, qabad u qabbad lil wieħed mill-canvassers tiegħu - ma nafx kemm tah paga - biex jieħu ħsieb il-karozzi tal-ministeru, tad-dipartiment, meta diġa' hemm xi ħadd mid-dipartiment jew mill-ministeru li jista' jagħmilha dik il-biċċa xogħol.

Jien kont nistennieh ukoll li jsemmi l-biċċa xogħol ta' Skanska, fejn matul din l-aħħar sena l-gvern ta' Dr. Fenech Adami qabad u fl-isptar Tal-Qroqq ta kollox - l-iddisinjar, il-project management, il-kostruzzjoni - f'idejn Skanska.

Jekk hemm xi ħaġa li hija dispendjuża, imprudenti, li twassal għal spejjeż li ma tistax tikkontrollahom u li tnaqqas it- trasparenza, hija preċiżament dik.

Jien naħseb li anke fuq dan il-binarju, il-mod kif qegħdin jindirizzaw il-problema hija tal-faċċata.

Taparsi qed juru jew iridu juru li qegħdin jipprovaw jikkontrollaw id-deficit u m'huma qegħdin jagħmlu xejn minn dan kollu, anzi qegħdin jirrinforzaw kurrenti anti-soċjali fil-pajjiż.

Daqskemm mhux interessanti d-diskors li sar fil-budget, u anke fid- diskors ta' wara l-budget, dwar l-iskartar li jkun hemm minn fuq ir- reġistru, nies li jirreġistraw u mbagħad jaħdmu xorta waħda!

Jien naħseb li bilfors trid titbissem meta tisma' xi ħaġa bħal din, għax aħna smajna l- istorja ta' wieħed mid-deputati tal-gvern minn Għawdex illi jirrakkonta kif tnejn mill-kostitwenti tiegħu ġew imbollati għax inqabdu jaħdmu meta kienu jirreġistraw.

U dan ta' raġel li hu qalilhom: Jiddispjaċini, jekk inqbadtu taħdmu meta qed tirreġistraw, taqilgħuha tridu.

Imbagħad jumejn, tlett ijiem wara jmorru għandu u jgħidulu: Inti ma rranġajtilniex imma s- Sinjura Debono irranġatilna, taf, u erġajna qegħdin fuq il-lista!

Kif irridu neħduhom bis-serjeta' dawn il-ħafna kliem li se jagħfsu u mhux se jagħfsu?

Għaliex ma nibdewx billi nikkorreġu t-taħwid li għaddej fil-grupp parlamentari Nazzjonalista stess?

Minn hemm irridu nibdew.

(Onor. Membri : Hear, hear)

Issa niġi għall-famużi taxxi, il-miżuri anti-soċjali tal-budget, ix-xita ta' swat li kien hemm f'dan il-budget.

Nerġa' nsostni li l-aktar li hemm anti-soċjali f'dan il-budget huwa li waqt li l-politika tal-gvern mhijiex qed tirnexxi, għax mhix politika li tagħmel sens, li hija vijabbli, li tabilħaqq tiddefendi l-interess tal-Maltin, il-gvern qiegħed jillapazza billi jżid il-piż tat-taxxi u qed jagħmilha bl-aktar mod qawwi.

M'hemmx dubju, u għalhekk hawn din ir-rabja kollha fil-pajjiż.

Jien nistaqsi, per eżempju, jekk sarx xi studju fuq l-impatt soċjali ta' dawn il-miżuri.

Daqskemm kienu qalu li hemm bżonn ta' studju fuq l-impatt soċjali tar-rati tad-dawl u l-ilma!

Fuq dawn il-miżuri tal-budget sar studju ta' l-impatt soċjali?

Jien konvint li ma sarx.

Jekk int skandalizzajt ruħek bl-effett tal-budget ta' l-1998 fuq iċ-ċittadin, iktar imissek tiskandalizza ruħek bl-effett li se jkollhom fuq iċ-ċittadin il-miżuri ta' dan il-budget, u bil-provi!

Imma iktar minn hekk, l-istrateġija li qed jitkellmu dwarha kienet ħarġet fil-pubblikazzjoni tal-budget li għadda, ''consolidated accounts structure, trends and projections 1985 to 2004'', fejn kitbu hekk - se naqleb bil- Malti dak li kien miktub bl-Ingliż -

"Minn sena għal sena għandna niżguraw li nżommu l-għan tagħna li nżidu d-dħul tagħna aktar mill-ħruġ.

Jekk minkejja dawn l-isforzi dawn it- targets ma jintlaħqux, allura sejrin induru għal tassazzjoni sostenibbli biex inpattu għad-differenza."

Mela din hija ċara, miktuba, li se jżidu t-tassazzjoni kull meta l-ispiża tiġrilhom 'il quddiem u sabiex ilaħħqu magħha jżidu t-tassazzjoni għad- dħul.

Dan kollu jmur kontra l-loġika ta' kif taħdem l-ekonomija tagħna - għax aktar ma jiġbed taxxi l-gvern aktar qiegħed jolqot, aktar qiegħed jimmina l-ekonomija u t-tmexxija ekonomika fil-pajjiż - u juri wkoll tendenza sħiħa biex l-attakk tat-taxxi jsir fuq dawk li għandhom dħul baxx jew dħul medju.

Ara kemm għajruna li ma kellniex kuxjenza soċjali fl-1998, imma aħna qgħadna attenti li nagħmlu ħafna affarijiet.

Per eżempju, fuq it- tariffi tad-dawl u l-ilma konna għedna li se jkun hemm faxxa ta' nies li qegħdin bir-relief jew li ma jaħdmux li se jkunu eżenti miż-żidiet.

Fuq l- istess suġġett għedna li lesti nbiddlu l-affarijiet fejn jiġi pprovat lilna li hemm hardship qawwi ħafna, u għamilnieha.

F'dak li għandu x'jaqsam ma' taxxi mbagħad qgħadna żguri u konna żguri li se ndaħħlu taxxi li jolqtu wkoll lil min qiegħed fin-naħa ta' fuq, lil min għandu karozza Mercedes kbira, lil min għandu yacht kbir, ħalli għallinqas tibbilanċjaha l-ħaġa.

Imma f'dan il-budget xejn!

Għalhekk jien ngħid li m'humiex jirnexxilhom idawru r-rota, ma rnexxielhomx idawru r-rotta, allura qegħdin iduru fuq min jistgħu jiġbdu, fuq iż-żgħar u fuq dawk li qegħdin fin-nofs, biex ikunu jistgħu jillapazzaw il-problema li għandhom quddiemhom.

Nerġa' nsostni, Sur President, li l-ingann joħroġ ukoll mill-kwestjoni tad-dawl u l-ilma.

Kemm qalulna u sawtuna li fuq id-dawl u l-ilma konna assolutament bla kuxjenza soċjali!

Issa jirriżulta li minkejja l-ħafna diskors, il- ħlasijiet li se jkollu jagħmel il-poplu għall-ilma se jkunu qawwija u qawwija bil-kbir.

Biżżejjed tħares fuq in-naħa ta' wara tal-kont biex tifhem kif se jkomplu jiżdiedu t-tariffi tad-dawl u l-ilma.

Imma wieħed jista' jħares ukoll, kif għamilt jien, lejn il-kontijiet li ppreżenta l- gvern stess għall-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma, kontijiet li juru kemm il-gvern qed jistma li jdaħħal is-sena d-dieħla mill-ilma li qed jirreġistra u jagħmel billing tiegħu lill-konsumatur.

Allura hawnhekk qed inkunu ċari li qed nitkellmu fuq ilma li qed jasal għand il-konsumatur din is-sena u fis-sena 2000, imqabbel mad-dħul billed tal-korporazzjoni għas- servizzi ta' l-ilma fuq ilma fis-sena 1996/1997.

Mela qed inqabblu żewġ affarijiet, għax qed inqabblu kemm qed jistma li jdaħħal il-gvern is-sena d-dieħla fuq billing ta' ilma lill-konsumaturi, ma' kemm ħarġet billings u daħħlet il-WSC fl-1996/1997, meta ma kienet għadha bdiet xejn mill- istorja ta' l-ilma.

Mela, Sur President, id-dħul minn ilma billed fl- 1996/1997 kien ta' ¥4.6 miljun.

Issa l-gvern qed jgħid li għas-sena d- dieħla fuq l-istess ammont, fuq l-istess billing ta' ilma, se jdaħħal ¥11 miljun.

Mela l-piż fuq il-konsumaturi aktar milli se jirdoppja u allura jiena ngħid li l-propaganda tagħhom jistgħu jibqgħu jirrepetuha kemm iridu imma l-poplu jinduna b'dawn l-affarijiet u għalhekk hawn din ir-rabja kollha.

Suppost li din kienet il cavallo di battaglia ta' l-Onor.

Fenech Adami u issa għas-sena d-dieħla qed jippjana li jdaħħal aktar mid-doppju minn fuq il-konsumaturi.

Issa jekk din hijiex xi ħaġa li turi l-ingann ta' dan il-gvern naħseb li kulħadd jista' jasal għall-konklużjonijiet tiegħu.

Sur President, is-sens anti-soċjali joħroġ bl-aktar mod ċar mill-miżuri konkreti li joħorġu minn dan il-budget, li diġa' semmejthom, fosthom il- bolla, l-income tax, il-ħobż, il-petrol, it-trasport pubbliku, it- telephones, il-VRT, ix-xorb, l-ilma u d-dawl u s-sigaretti.

Għalhekk aħna għamilna eżerċizzju biex naraw ftit kif se jintlaqtu l-familji minn din il- ħaġa u naħseb li kien imporanti li dan l-eżerċizzju jsir ħalli naraw ftit fejn qegħdin.

Jiena tlabt li jekk huwa possibbli dan l-eżerċizzju nagħmluh - u għamilnieh flimkien - fuq l-istess bażi li l-Onor.

Fenech Adami kien għamel eżerċizzju biex jara kif se jintlaqtu l-familji mill-budget għall- 1998, li kienu qalulna li kien bla kuxjenza soċjali.

Allura ħarisna ftit lejn familja b'żewġt itfal taħt l-għaxar snin, familja b'karozza waħda.

Rajna familja bi tlett itfal bejn għaxar snin u 20 sena b'karozza waħda - f'dan il-każ l-Onor.

Fenech Adami kien għażel li jkollhom żewġ karozzi u aħna għażilna li jkollhom karozza waħda - u rajna wkoll a single parent family b'żewġt itfal, u rajna kif dawn kollha se jiġu affettwati bil-miżuri tal-budget.

Rajna mbagħad id-dħul ta' kull familja.

Fil-każ ta' familja b'żewġt itfal taħt għaxar snin, b'karozza waħda - dawn allura jkollhom it- tfal imorru l-iskola, il-karozza jużawha għal ċerti affarijiet - u jew ikollhom income ta' ¥3,000, jew income ta' ¥4,000, jew income ta' ¥5,000, jew income ta' ¥6,000, jew income ta' ¥7,000 jew income ta' ¥8,000 fis- sena.

Meta l-Onor.

Fenech Adami għamel il-kalkoli tiegħu sentejn ilu ma kellux din il-kumplikazzjoni għaliex aħna ma konniex missejna l-income tax u ma konniex missejna n-national insurance!

Dawk huma l-miżuri anti- soċjali li nnova fuqhom ukoll dan il-partit.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Meta taħdem iż-żidiet fin-national insurance, fl-income tax, żidiet tal- VRT, tal-petrol, tax-xorb, tat-telephones, tal-ħobż, tat-trasport pubbliku, ta' l-ilma u dawl u tas-sigaretti, issib illi familja illi għandha dħul ta' Lm3,000 se tkun qed iżżid in-nefqa tagħha fis-sena b'Lm261, jiġifieri Lm5.02 fil-ġimgħa.

Familja li għandha dħul ta' Lm4,000 se tkun qiegħda żżid in-nefqa tagħha fis-sena b'Lm287 jew inkella Lm5.52 fil-ġimgħa.

Familja illi għandha dħul ta' Lm5,000 fis-sena se tkun qed iżżid in-nefqa tagħha fis-sena bi Lm300 jew inkella żieda fin-nefqa kull ġimgħa ta' Lm5.77.

Familja li għandha żewġt itfal taħt l-għaxar snin u karozza waħda li għandha dħul ta' Lm6,000 fis-sena se jkollha żieda fin-nefqa fis-sena ta' Lm350 u kull ġimgħa dik tiġiha Lm6.73.

Familja li għandha dħul ta' Lm7,000 fis-sena se jkollha żieda fin-nefqa fis-sena ta' Lm417 jew inkella żieda fil-ġimgħa ta' Lm8.02.

Fl-aħħarnett familja li għandha dħul ta' Lm8,000 fis-sena se jkollha żieda fin-nefqa f'sena ta' Lm482, jiġifieri f'ġimgħa din se tkun qed tonfoq Lm9.27 aktar.

Mela qed ngħidu illi għal din ir-range ta' familja, b'żewġt itfal taħt l-għaxar snin, u b'karozza waħda, bi dħul ta' bejn Lm3,000 u Lm6,000, din il-familja se jkollha tiffaċċja żieda fin-nefqa ta' bejn Lm261 u Lm482 f'sena.

Jiena staqsejt: Imma allura familja bħal din kemm kien ġabha li se tmur lura bil-kalkoli tiegħu Dr. Fenech Adami tad-dawl u l-ilma - u kien ħawwadhom ftit dawk il- kalkoli! - fil-budget għall-1998?

Mela din is-sena se tkun qed tinvolvi spiża addizzjonali ta' Lm261 u, skond Fenech Adami, fl-1998 in-nefqa ta' familja bħal din kienet se tkun ta' Lm257; mela lanqas din is-sena Lm261 u dik is-sena Lm257.

Allura jekk aħna konna bla kuxjenza soċjali dak iż- żmien, mela x'inhuma dawn, Sur President, li rebħu l-elezzjoni fuq id-dawl u l-ilma u qalu kemm konna kefrin!

(Onor. Membri: Hear, hear)

Issa ser indur għall-familja bi tlett itfal - u t-tfal għandhom bejn għaxar snin u għoxrin sena - u b'karozza waħda.

Issa Fenech Adami qal li jkollhom żewġ karozzi, imma ejja nagħmluhom b'karozza waħda aħna u naraw ftit.

Aħna ħarisna lejn familja li għandha Lm3,000 fis-sena, familja li għandha Lm4,000 fis-sena, familja li għandna Lm5,000 fis-sena, familja li għandha Lm7,000 fis-sena u familja li għandha Lm8,000 fis-sena.

Ikkontjajna n-national insurance, l-income tax, il-VRT, il-petrol, ix-xorb, it-telephones, il-ħobż, it-trasport pubbliku, l-ilma u d-dawl u s- sigaretti.

Mela familja bi Lm3,000 se jkollha żieda fin-nefqa kull sena ta' Lm337, jiġifieri Lm6.48 fil-ġimgħa.

Familja b'Lm4,000 dħul se jkollha żieda fin-nefqa kull sena ta' Lm363, jiġifieri żieda kull ġimgħa ta' Lm6.98.

Familja li għandha dħul ta' Lm5,000 fis-sena, bi tlett itfal din, se jkollha żieda fin-nefqa ta' Lm376, jiġifieri Lm7.23 fil-ġimgħa.

Familja li għandna Lm6,000 fis-sena se jkollha żieda fin-nefqa ta' Lm400.26, jiġifieri Lm8.19 fil-ġimgħa.

Familja li għandha dħul fis-sena ta' Lm7,000 se jkollha żieda fin-nefqa ta' Lm493, ċioe' Lm9.48 fil-ġimgħa.

Familja li għandna dħul ta' Lm8,000 għandha żieda fin-nefqa fis-sena ta' Lm558, jiġifieri Lm10.73 fil-ġimgħa.

Jien ngħid li għalhekk indannaw in- nies, jarawhom jidħku lil Fenech Adami, lil Dalli u lil Bonnici fuq NET Television!

(Onor. Membri: Hear, hear) Iżda kemm stmahom għal familja bħal din Dr. Fenech Adami meta kien qed jagħmel il-kalkoli tiegħu?

Issa hemmhekk Dr Fenech Adami qabbel żewġ karozzi u allura ġabha Lm434.

Inneħħu Lm60 minnhom biex inkunu żguri għall-karozzi u nsibu allura li hu ġabha Lm370; mela ġie taħtna fil-kategorija ta' Lm3,000 u Lm4,000, u minn Lm5,000 'il fuq, dejjem 'il fuq, dejjem qed ipoġġi charges akbar fuq il- familji.

Jien nistaqsi lil Dr. Fenech Adami: Għamilt studju ta' l-impatt soċjali fuq din il-ħaġa?

Għax kont tistaqsi lilna għall-impatt soċjali?

Għamilt studju ta' l-impatt soċjali fuq din il-ħaġa?

U b'liema wiċċ tiġi tgħidli li dawn m'humiex negozjabbli?

Għaliex m'għandhomx ikunu negozjabbli?

Ikkonsultajtu mal-unions?

Ikkonsultajtu man-nies l-oħra li għandhom x'jaqsmu, li huma b'xi mod jew ieħor konċernati minn dawn l- affarijiet?

Tafu jew ma tafux li hemm aspettattiva ħażina qawwija fil- pajjiż minħabba dan kollu?

Tafu li l-inċertezza qed tiżdied?

Għajjartuna daqstant, imesskom tgħallimtu issa!

Kif, dawn l-affarijiet insejtuhom?

Hekk, f'daqqa waħda?

Bye bye kull ħaġa li għedtu?

U jien ngħid: Mhux bilfors!

Għalhekk irrabjati n-nies.

Dażgur li jkunu rrabjati meta jaraw inkuranza bħal din!

M'huwiex negozjabbli, ħej!

Daqshekk, lesta m'humiex negozjabbli dawn l-affarijiet!

Imma ma rridx ninsa lanqas, Sur President, il-familji ta' single parents b'żewġt itfal, u hawnhekk għamilna erba' fillieri; familja ta' single parent b'żewġt itfal bi Lm3,000 fis-sena, b'Lm4,000 fis-sena, b'Lm5,000 u b'Lm6,000 fis-sena, u rajna ftit kif se jintlaqtu mill-N.I., mill-income tax, mill-VRT, mill-petrol, mix-xorb, mit-telephones, mill-ħobż, mit- trasport pubbliku, mill-ilma u d-dawl u mis-sigaretti.

Mela jekk familja b'single parent u żewġt itfal għandha Lm3,000, hemmhekk se jkollha żieda fin-nefqa fis-sena ta' Lm268.

Jekk din il-familja għandha dħul ta' Lm4,000, mela għandha żieda fin-nefqa fis-sena ta' Lm291, jiġifieri kull ġimgħa se tiġiha Lm5.60.

Jekk inħarsu lejn l-istess familja li għandha dħul issa ta' Lm5,000 fis-sena, din se tiġiha żieda fin-nefqa ta' Lm354, jiġifieri żieda ta' Lm6.81.

Jekk inħarsu lejn familja bħal din li għandha Lm6,000 fis-sena, hawnhekk iż-żieda fin-nefqa tagħha se tkun ta' Lm379, żieda fin-nefqa kull ġimgħa ta' Lm7.29.

L-iżgħar nefqa hija ta' Lm268 u l- ogħla nefqa ta' Lm379 fis-sena.

U wieħed jistaqsi: Imma mbagħad għal familja bħal din kemm kien ġabha Dr. Fenech Adami bil-miżuri tal-budget ta' l-1998, li kien daqshekk tkaża bihom?

Daqskemm kien tkaża li m'għandniex kuxjenza soċjali!

Kemm kien ġabha fuq din il-ħaġa?

Dak iż-żmien tkaża daqstant għax ġabha Lm166 fis-sena imma issa hu qed ipoġġi charges għad- detriment ta' l-istess familji li jvarjaw minn Lm268 għal Lm379, jiġifieri Lm102 iktar fl-inqas każ.

U jien ngħid: Imma affarijiet bħal dawn jistgħu jsiru f'dan il-pajjiż qisu ma ġara xejn?

Huwa veru li ż-żejt jitla' f'wiċċ l-ilma imma naħseb li wiċċkom infurrat biż-żejt ukoll, tafux, biex tagħmlu dawn l-affarijiet u qisu ma ġara xejn u toqogħdu tidħku!

(Onor. Membri: Hear, hear) Mhux ta' b'xejn illi l-poplu huwa rrabjat għax l-ingann tant hu kbir u tant huwa totali illi min akkuża lil ħaddieħor li ma kellux kuxjenza soċjali veru wera illi lanqas kuxjenza m'għandu, apparti mill-ipokrezija.

Għalhekk huwa budget anti-soċjali, Sur President!

(Onor. Membri: Hear, hear) Se npoġġi dawn fuq il-Mejda tal-Kamra wkoll u nistgħu naslu għall-konklużjonijiet fuq dan is-suġġett, Sur President.

Iva, il- poplu għandu raġun ikun irrabjat.

Il-poplu għandu raġun ikun irrabjat għax ġie ingannat bil-wegħdi li Dr. Fenech Adami se jagħmel affarijiet sbieħ u m'għamilhomx; bil-wegħdi li se joħloq fiduċja ġdida u m'għamilhiex, bil-wegħdi li se jiftaħ toroq ġodda għall-Ewropa li minnhom se jkunu ġejjin Lm100 miljun fis-sena u ma ġewx.

Imma aktar minn hekk issa, lill-poplu bellagħħielu li l-Partit Laburista kien partit li tilef il-kuxjenza soċjali, li kien hu issa l-kavallier il- ġdid tal-kuxjenza soċjali fil-pajjiż!

(Onor. Membri: Hear, hear) Il-poplu emmnu - għax kien hemm min jagħtih spalla biex jgħinu wkoll - imma issa li l-affarijiet inqalbu l-poplu qed jinduna li l-imperatur m'għandux ħwejjeġ u li effettivament l-unika soluzzjoni li għandu Dr. Fenech Adami biex jibqa' fil-wiċċ huwa li jisloħ it-taxxi minn fuq il-poplu bl-aktar mod anti- soċjali, l-aqwa li jkompli jillapazza.

Ma nistgħux nibqgħu sejrin hekk.

Ħaġa bħal din se tagħmel ħażin lil żewġ affarijiet.

Se tagħmel ħażin lill- ekonomija tal-pajjiż, Sur President, u se tagħmel ħażin ukoll għax se tattakka l-fibra soċjali, dik li jgħidulha l-koeżjoni soċjali tal-pajjiż.

Aktar u aktar għax dieħla l-mentalita' u qed tinħass illi mhux veru li sempliċement l-affarijiet jiġu deċiżi skond l-interess nazzjonali imma li jiġu deċiżi skond l-ossessjoni ta' Fenech Adami fuq l-Ewropa u wkoll skond il-mod kif nies li ma tkunx taf eżattament fejn qegħdin ifasslu l- affarijiet.

Jiena ninkwieta fuq din il-ħaġa.

Ninkwieta aktar u aktar fil- kuntest imbagħad tal-punt l-ieħor li bih Dr. Fenech Adami qed jipprova jillapazza l-problema li ħalaq hu stess, il-privatizzazzjoni, għax jinħass ċar issa illi s-salvauomo tagħhom huwa min-naħa l-privatizzazzjoni u min- naħa t-taxxi li jagħfsu fuq iż-żgħar u fuq dawk ta' middle income, ta' l- income tan-nofs.

Jiena nemmen illi fuq il-privatizzazzjoni hemm bżonn li niddiskutu aktar fid-dettall Sur President, għax elementi li ħarġu f'din l-aħħar sena fuq il- privatizzazzjoni huma affarijiet li mhux sew li saru kif saru.

Nemmen ukoll li l-poplu jaf li mhux sew li saru kif saru.

Aħna għednilhom li l- mod kif biegħu, per eżempju, 'il Mid-Med Bank, kien assolutament kemm inkompetenti teknikament u kemm kontra l-interess nazzjonali.

Issa dn ser insemmiha biss mil-lat finanzjarju.

Kieku ħadu l-ideat tagħna fuq il-Mid- Med Bank, kieku mill-anqas kien jidħol fil-kaxxa ta' Malta Lm40 miljun aktar milli daħal.

Imma mbagħad meta kien fl-assemblea ġenerali tal-partit tiegħu, Dr. Fenech Adami qalilhom: U iva, billi Lm10 miljun 'l hemm u Lm10 miljun 'il hawn, x'inhi l-importanza!

Issa qed narawha l-Lm10 miljun 'l hemm u l-Lm10 miljun 'l hawn!

Għax l-Lm10 miljun 'l hemm u l-Lm10 miljun 'l hawn qed neħduhom minn fuq it-taxxi żejda li qed jiġu mpoġġija bħala charge fuq familji b'żewġt itfal taħt l-għaxar snin, familji b'single parent b'żewġt itfal u familji bi tlett itfal bejn l-10 snin u l-20 sena!

(Onor. Membri: Hear, hear)

Imbagħad nibqa' ngħid xorta waħda, Sur President, assolutament m'huwiex aċċettabbli l-mod kif sar il-bejgħ tal-Mid-Med Bank.

Ma tawniex l-ebda spjega ċara ta' kif saru l-affarijiet.

Kellna sempliċement lill-Ministru Dalli u jirrispondi hu, kollox hu!

Lil nies oħra li kellhom x'jaqsmu u ħadmu neħħihom min-nofs, u jiena nistaqsi hawn issa: Veru jew mhux veru illi qabel sar il-bejgħ kien hemm żjara sigrieta tas-Sur Joe Tabone ġewwa Londra, fejn tkellem man-nies ta' l-HSBC u qatt ma kellna rapport fuqha din il-ħaġa?

(Onor. Membri: Hear, hear) Veru jew mhux veru?

U nistaqsi wkoll: Veru jew mhux veru illi ż-żewġ valutazzjonijiet li taparsi ħadem fuqhom il-gvern - il-valutazzjoni li saret fuq kemm jiswa' il-Mid-Med u mbagħad il-valutazzjoni illi saret taparsi biex tiċċekja l-ewwel waħda - ħarġu mill-istess sors, li huwa qrib ta' l-HSBC?

Ejja ngħiduhom dawn l- affarijiet, ejja niċċarawhom dawn l-affarijiet.

Tajjeb li hawn dan il- parlament, biex nagħmluha ċara għal min qed nirriferi - qed nirriferi għall- istockbroker ta' l-HSBC, tal-Midland Bank hawn Malta - u għalhekk li ma ridux jagħtuna l-isem ta' min kien.

Fiż-żewġ każijiet kien mill-istess sors li ħarġet l-analisi, fattwali jew le, ta' kemm kien jiswa' l-HSBC, kemm kien jiswa' l-Mid-Med.

L-istess ħaġa mbagħad, għax b'liema mod il-Bank of Valletta ġie ordnat ibiegħ ix-shares li kellu tal-Mid-Med Bank bil-prezz li bigħhom il-Ministru Dalli?

Il-BOV suppost li huwa bank indipendenti u awtonomu mill-gvern u allura għallinqas trid tħallilu l-awtonomija li jiddeċiedi hu b'liema prezz se jbiegħ ix-shares tal-Mid-Med Bank, imma minflok ġie ordnat ibiegħ dawn ix-shares bil-prezz li kien biegħhom il-gvern.

Minn dak iż-żmien ix- shares tal-Mid-Med Bank telgħu ħafna u allura ara kemm tellfu lill- azzjonisti tal-BOV.

Jiena għalhekk ngħid li min jaħseb li se jagħlaqli ħalqi li nkompli nistaqsi u nesiġi li jsiru investigazzjonijet serji fuq l- operat tal-BOV, mhux l-inqas fil-każ tad-Daewoo, qed jiżbalja.

Dan aktar u aktar meta joħorġu fatti bħal dawn li juru li mhu veru xejn li l-BOV jaħdem b'mod awtonomu imma jirrispondi għal pressjonijiet politiċi.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Sur President, nerġa' nagħmilha ċara wkoll li huwa assolutament kundannabbli li l-ministru tal-finanzi ma rrealizzax li fuq dawk l- affarijiet li staqsejtu jiena għandu konflitt ta' interess.

U nagħmluha ċara li m'huwiex il-ministru tal-finanzi li jiddeċiedi jekk għandux konflitt ta' interess jew le imma l-poplu.

U l-poplu qed jiddeċiedi wkoll.

Ħalli nkomplu imma fuq din it-triq, triq li turina kif effettivament il- gvern qed jgħid li għas-sena d-dieħla se jkun qed jivvaluta li jdaħħal mill- privatizzazzjoni s-somma ta' ¥52 miljun, għaliex qed nassumi li parti mill- flus ivvotati se jidħlu diġa' minn ta' l-HSBC u se jidħlu s-sena d-dieħla.

Imma skużi, kif min-naħa qed jgħid li se jdaħħal ¥52 miljun u min-naħa l- oħra fid-dokumenti li ppubblika qed jgħid li se jbigħ il-BOV, il-freeport, il-lotterija u l-Malta international airport sa l-aħħar tas-sena?

X'inhi l-logħba li qiegħda tintlagħab?

Sur President, jiena naħseb li dawn huma mistoqsijiet li ċertament iridu jsiru għaliex, nerġa' ngħid, il-mod kif qed jitmexxew il-finanzi f'dan il- pajjiż m'huwiex sodisfaċenti.

Il-mod kif qed titmexxa 'l quddiem l- ekonomija tal-pajjiż m'huwiex sodisfaċenti u allura meta jkollna dan it-tip ta' skariġġi, dawn iwasslu għat-tip ta' konklużjonijiet li jridu li l-bejgħ ta' dawn l-assi jsir man to man, ma' dawk li qed jissejħu strategic partners, ma' nies u kumpanniji magħżula minn qabel.

U jiena ngħid li m'huwiex aċċettabbli li naħdmu b'dan il-mod.

Aħna għedna li hemm bżonn isir ċertu ammont ta' privatizzazzjoni, pero' min-naħa l-oħra m'aħniex se nkunu lesti naċċettaw li din il-privatizzazzjoni tibqa' ssir bil-mod kif qed jippjanta l-gvern, fejn jagħżel xi ħadd ma' min jinnegozja, jinnegozja fil-magħluq u mbagħad jiġi l-ministru tal-finanzi jgħidilna li sar il-bejgħ u jagħti risposti fuq din il-bażi.

Jekk il-gvern ma jridx li jinħoloq it- trouble fil-pajjiż għandu joqgħod attent kif jimxi 'l quddiem fuq l-issue tal-privatizzazzjoni għaliex din hija xi ħaġa serja.

Qegħdin inbiegħu l- assi tal-pajjiż, qegħdin inbiegħu l-assi tal-poplu u jekk inbiegħuhom bil- galbu, wieħed ikun jista' jifhem li hemm affarijiet li jridu jsiru, imma jekk min-naħa hemm politika finanzjarja irresponsabbli għaddejja u min-naħa l-oħra mbagħad ikunu qed isiru dawn il-maniġġi, biex ċerti qtates ħoxnin ikomplu jeħxienu u jkomplu għaddejjin, hekk le għax imbagħad il-gvern isib lill-oppożizzjoni Laburista four-square kontra tiegħu fuq din il-ħaġa.

Diġa' qegħdin naraw wisq deċiżjonijiet anti-soċjali jittieħdu u allura wieħed irid iħares 'il quddiem fuq din il-ħaġa.

Sur President, li qed jinkwetani f'dan kollu huwa l-mod kif qed naraw ċaqliqa biex il-forzi li jiddefendu u jħarsu l-interessi ta' min hu minn taħt jiġu mminati u mċaħħda mis-saħħa tagħhom biex ikunu jistgħu jiddefendu tassew l-interessi tal-ħaddiema, dawk li għandhom dħul medju, dawk li qegħdin minn taħt.

Jiena nikkundanna bil-kbir, per eżempju, id-deċiżjoni tal-gvern li jtella' lill-attivisti u lil-leaders tal-GWU quddiem il-qorti biex mingħalih jintimidahom.

(Onor. Membri: Hear, hear) Hija parti minn strateġija maħduma din, strateġija biex jipprovaw jintimidaw lil min qiegħed hemm biex dawn l-affarijiet, dawn il-ħniżrijiet li qed isiru, jirreżistihom u ma jħallihomx għaddejja.

Jien ngħid ukoll li fuq din il- ħaġa l-Partit Laburista, l-oppożizzjoni Laburista se tkun four-square wara l-leaders tal-GWU u wara dawk kollha li qegħdin jitressqu l-qorti.

Bl- istess mod nappella lill-gvern illi jikkonsidra mill-ġdid id-deċiżjoni tiegħu.

Mhux se jgħidilna li mhux negozjabbli wkoll!

Għalfejn fi żmien fejn hawn din ir-rabja kollha fil-pajjiż fi żmien fejn qed jinħmew elementi ta' diżgwid fil-pajjiż, minħabba d-deċiżjonijiet ħżiena tal-gvern, joħloq konfront ieħor magħha din il-biċċa tax-xogħol?

Għaliex il-gvern ma jaċċettax li fuq ħaġa bħal din ma kienx hemm għalfejn?

Ara aħna meta kellna l-problema tal-freeport, Sur President, u kellna l- problemi mal-UĦM, iva, kien hemm min ta parir lill-gvern ta' dak iż-żmien, lill-gvern Laburista, biex intellgħu lill-attivisti u lill-mexxejja tal-UĦM il-qorti, għax skond huma kienu għamlu ċerti affarijiet li ma messhomx saru.

Forsi veru li għamlu ċerti affarijiet li ma messhomx għamlu, imma skużi, jekk għandek leader ta' union jew attivist ta' union li fil-mument jaħseb li għandu jagħmel hekk biex jiddefendi l-interess tal-ħaddiema, allura skużi, anke jekk temmen li għamel ħażin, allura ttellgħu l-qorti?

X'inhu l-ħsieb warajha din?

X'inhi l-intenzjoni, li taparsi b'dan il-mod nimminaw u nintimidaw lill-mexxejja ta' l-unions?

Jien norbot din kemm mal- politika anti-soċjali tal-gvern f'dan il-budget u norbotha wkoll mal-mod kif il-gvern qed jaħseb biex jipprivatizza, waħda ma' l-oħra, Sur President.

F'dan il-pajjiż qed naraw sforz biex jiċċaqlaq il-bilanċ ta' kif jiġu deċiżi l-interessi fil-pajjiż, u dan il-budget huwa pass kbir biex il- gvern mingħalih jilħaq din il-bidla ta' interessi, ta' ċaqliq fl-interessi.

Għaliex irid jagħmel hekk?

Irid jagħmel hekk, Sur President, għaliex jinsab imbuttat ukoll mill-Ewropa biex jagħmel hekk.

Waħda mill-affarijiet li qed jagħmlulu ċara mill-Ewropa hija li mhux biss jilliberalizza jrid imma jrid ukoll idaħħal deregulation u jrid ineħħi l- mod kif is-soċjeta` b'xi mod jew ieħor tibbilanċja l-affarijiet f'pajjiżna.

Biex jagħmel hekk il-gvern qed ikollu bilfors jimmina l-interessi ta' min ma jaqbilx ma' dawk li jmexxu l-ekonomija liberali, l-ekonomija free for all. Pajjiżna huwa fraġli wisq għal ħaġa bħal din, Sur President.

Pajjiżna ma jistax jimxi bi strateġija fejn nipprovaw nikkupjaw il-mudelli ta' l-Ingilterra, ta' l-Ġermanja jew ta' l-Italja.

Pajjiżna jrid jiżviluppa t-triq tiegħu, iżda l-gvern ma jridux jagħmel hekk għaliex huwa ossessjonat bi sħubija sħiħa u allura kulma għandu quddiemu bħalissa huwa li jara li dak li qed jagħmlu l-Ewropej jikkupjah u jdaħħlu fl-istrutturi tal-pajjiż.

Ħaġa bħal din se tkompli toħloq diżgwid kbir.

Ħaġa bħal din se tkompli timbotta lill-gvern biex jieħu miżuri li se jkunu ta' theddida għall-impjiegi li diġa' jeżistu, u m'hijiex se tippermettilu lill-gvern li jiftaħ opportunitajiet ġodda biex għallinqas ipatti għal dak li qed jitlef.

Immaġina, Sur President, qegħdin jgħidu fil-ktieb tagħhom, tal- privatizzazzjoni, illi fil-qasam tat-telekomunikazzjoni se jiżdiedu l- impjiegi jekk ineħħu l-monopolju tal-Maltacom.

Minn fejn ġabuha din il- ħaġa?

Minn fejn ġabuha din il-ħaġa?

Għandna lil xi ħadd bravu min-naħa l- oħra li qed jgħid: "Mad-dinja kollha!"

Tant hu bravu dan li ma jirrealizzax li d-dinja kollha Malta tispiċċa, jew biċċa minn Sqallija għal dawn l-affarijiet, u li ''mad-dinja kollha'' imbagħad ifisser li ma' Sqallija jiżdiedu u ma' Malta jonqsu l-affarijiet!

Ma jirrealizzahomx dawn l-affarijiet!

Għandna mexxejja hawnhekk, min-naħa tal-gvern, li kulma jagħmlu huwa li jimmepjaw, idaħħlu fil-pajjiż u jdaħħlu f'moħħhom dak li jaqraw bl-ebda mod kritiku, bl-ebda ħsieb kritiku minn barra, sempliċement għaliex sar mad-dinja kollha, jgħidu huma.

Dan jiġifieri għax saret il- Ġermanja, per eżempju, allura se tiġri Malta wkoll; għax saret Franza se tiġri Malta wkoll.

Franza ma ġratx għax il-Franċiżi huma iktar kawti minn ħaddieħor; il-Franċiżi jaħsbu b'moħħhom f'dawn l-affarijiet, jaraw x'inhu fl-interess nazzjonali u jaħdmu skond iċ-ċirkostanzi nazzjonali, mhux jibdew jitkellmu b'mod li għax ħaġa tiġri f'pajjiż ieħor allura jagħmluha f'pajjiżhom.

Dan hu li qed jinkwetana, Sur President.

Qiegħda tinkwetana strateġija li m'hu veru xejn li qed tikkontja li tabilħaqq tara x'inhuma l- vantaġġi u l-iżvantaġġi.

Dr Fenech Adami qalha kemm-il darba li m'għamilx studju, ma jridx jagħmel studji fuq jekk jaqbilx li Malta tidħol fl-Unjoni Ewropea, għax qal li jaqblilna żgur.

Meta tagħtih l-eżempju ta' x'inhu l-impatt soċjali, x'inhu l-impatt ekonomiku ta' dak li qed jipproponi, jgħidlek: Int sirt qisek accountant, jien m'iniex accountant!

Imma ara l-kontradizzjonijiet li qed idaħħal f'pajjiżna!

Min naħa qiegħed jgħid li ma jridx protezzjoni żejda għall-pajjiż u li jrid ineħħi l-protezzjoni mill-pajjiż - qed ineħħi s- sussidju fuq il-ħobż, qed ineħħi l-levies fuq l-industrija Maltija - u mbagħad miexi għal għonq it-triq li jdaħħal levies u forom ta' protezzjoni oħra għal prodotti li ma nagħmluhomx f'Malta, iz-zokkor, il-qmuħ, il-laħam, u dan biex inkunu qegħdin konformi ma' l-Unjoni Ewropea.

Tajba din!

Minn naħa nneħħu l-protezzjoni li tmur għall-industrija lokali u min-naħa l-oħra mbagħad indaħħlu protezzjoni oħra li se żżid l-ispiża għall-konsumatur fuq affarijiet li ma nipproduċux aħna.

U x'se jiġri biha din?

Huwa ċar li se jiġri hu li l-ħaddiema li għandhom impjieg f'pajjiżna f'dak il-qasam se jitilfuh, għaliex lanqas xogħol ta' ristrutturar serju m'hu qed isir, u min- naħa l-oħra se nkunu qed inżidu l-ispejjeż fuqna biex aħna nkunu qegħdin naġevolaw lill-bdiewa, per eżempju, lill-produtturi agrikoli ta' pajjiżi oħra, f'affarijiet li aħna ma nipproduċux.

Din hija t-tip ta' kontradizzjoni li qiegħda tinħema f'dan il-pajjiż.

L-istess dak li għandu x'jaqsam mat-tarznari.

Jekk kien hawn partit li ddeċieda bil-kbir li jipprova jirristruttura t- tarzna konna aħna.

Jien l-ewwel wieħed, min jaf kemm ġejt iffaċċjat mill- ħaddiema tat-tarzna li ma fehmux li qed nipprovaw mill-qalb, b'ġenwinita', inbiddlu t-tarzna ħalli nagħmluha iktar soda u sħiħa, għax ma kienx jaqbel li min-naħa tagħna nkomplu noħorġu sussidji ta' miljuni fuq it-tarzna u dawk il-flus ma nużawhomx għal affarijiet aktar produttivi meta mit-tarzna nistgħu nagħmlu xi ħaġa tajba.

Imma ċertament qatt ma għedna li l-bidliet li se nagħmlu se jkunu tali li t-tarzna trid tispiċċa bla sussidju.

Kif jista' jkun!

Aħna għandu jkollna d-dritt bħala pajjiż li ngħidu: Iva, il- bidliet se nagħmluhom, se nimmodernizzaw it-tarzna, se nimmodernizzaw il- Maltacom, se nimmodernizzaw l-istrutturi tal-gvern, se nimmodernizzaw l- industrija tagħna, imma skond iċ-ċirkustanzi ta' pajjiżna, bil-pass tagħna, mhux bil-pass ta' Brussels.

Naħseb li l-maġġoranza sħiħa tal-poplu Malti u Għawdxi jaqbel magħha din il-ħaġa għax inkella se nispiċċaw li biex inkunu bħal Brussels u ndaħħlu kull ħaġa li Brussels tgħidilna nagħmlu - semmejt xi ħaġa li forsi mhix daqstant importanti għal xi wħud, l-alkoħol, imma qed nagħmluha fuq ħafna affarijiet oħra - se nkunu qegħdin inkissru l-bilanċ fraġli li żviluppajna matul is-snin.

Dan huwa pajjiż ċkejken u matul is- snin bena ħafna strutturi li taw l-opportunitajiet ta' xogħol f'ċertu żmien.

Iva, dawn l-istrutturi rridu nġedduhom, irridu nimmodernizzawhom, imma ma rridux nimmodernizzawhom fuq mudell ta' ħaddieħor li se jispiċċa joqtol dak li għandna u ma jġibilna xejn aktar.

M'huwiex b'kumbinazzjoni li fir-reġjuni periferiċi, fir-reġjuni imbiegħda ta' l-Unjoni Ewropea, il- qgħad huwa għoli.

Mhijiex kumbinazzjoni imma hija raġuni li toħroġ mill- mod kif meta qed tħaddem suq kbir, ekonomija kbira fuq kontinent, il-ġid jidħol fiċ-ċentru u fit-trufijiet ikollok in-nuqqasijiet, u l-akbar nuqqasijiet ikunu fit-trufijiet.

Din il-ħaġa hija naturali.

F'kull għaqda ġrat din il-ħaġa, allura aħna għandu jkollna l-galbu, il-kuraġġ, għandu jkollna l-interess li dak li bnejna matul is-snin inħarsuh.

Nerġa' ngħid mhux biex niffriżawh u ma jinbidilx.

Iva, irridu ntejbuh, nimmodernizzawh; iva, irridu nibdluh imma dan nagħmluh skond iċ-ċirkostanzi tagħna.

U nerġa' ngħid li jekk inkomplu għaddejjin fuq it-triq li qed jimbuttana Dr Fenech Adami, bl-ossessjoni tiegħu, irridu jew ma rridux, sempliċement biex inkunu bħalhom, ikollna nżidu l-miżuri anti-soċjali fil-pajjiż Wieħed jista' jikkritika s-soċjeta' u l-istrutturi li għandna.

Jiena wieħed min- nies li kkritikajtha fl-imgħoddi u nibqa' nikkritikaha imma dak li għandna rridu nħarsuh.

Fejn hemm l-abbużi rridu nsolvuhom u nirranġawhom, fejn hemm il-korruzzjoni u l-abbuż tal-poter, iva rridu nikkritikawha u nattakkawha u nitkellmu kontra tagħha u nbiddluha, mela le!

Fejn hemm bżonn titjib u modernizzazzjoni rridu nagħmluha u rridu nsibu bilanċ, bilanċ bejn l- ekonomija tas-suq illi żżomm il-kompetizzjoni għaddejja u ħniena soċjali u rridu nkunu veru flessibbli.

Sur President, jiena wieħed min-nies li nemmen li meta konna fil-gvern aħna ġejna kkalunjati right across the board għal raġunijiet differenti, raġunijiet diversi, għax ridna nibdlu dan il-pajjiż u nimmodernizzawh, skond iċ-ċirkostanzi tagħna.

Kien hemm koalizzjoni li ħarġet kontra l- ideali tal-gvern Laburista, għal raġunijiet diversi, imma l-aqwa raġuni kienet għax kien hemm min ried jheżżeż viżjoni ta' dan il-pajjiż li jibqa' jaħdem skond l-interess tiegħu, skond il-conceptions tiegħu, skond il-post li għandu fil-Mediterran - Malta, bħala Svizzera fil-Mediterran - mhux biss fil-qasam politiku imma anke fil-qasam ekonomiku u fil-qasam soċjali.

Jien nemmen illi dik hija t-triq li tista' tabilħaqq toħloq opportunitajiet ġodda fil-pajjiż.

Ejja naraw.

It-triq ta' l-Ewropa li daħal fiha Dr. Fenech Adami bl-ossessjoni tiegħu qed tnaqqas u qed timmina l- opportunitajiet mhux iżżidhom.

It-triq ta' l-Ewropa li daħal fiha Dr. Fenech Adami bl-ossessjoni tiegħu qed twasslu għal dan il-budget li qed twaqqgħu għaċ-ċajt ma' Malta kollha, għax qed twasslu għall-budget b'miżuri illi huma ħafna agħar minn dawk li kkritika sentejn ilu u li issa llum ikollu jiddefendihom, joqgħod jitbissem dwarhom fuq Net Television.

Dik hi l-ossessjoni u dak hu l-mod kif it-triq li għażel hu ma tgħoddx għal pajjiżna.

Jiena konvint, Sur President, li veru konna kkalunjati bħala partit anke fil-gvern, veru sibna min ma fehmniex iżda nemmen illi t-triq li ppuntajna aħna hija t-triq li hija valida u li tibqa' valida għal pajjiżna.

Nemmen ukoll li aktar ma jgħaddi ż-żmien aktar ħaddiema, aktar nies ta' dħul baxx, aktar nies ta' dħul medju, bil-middle income u anke nies oħra qed jifhmu li t-triq tagħna hija t-triq tas-serjeta', it-triq tal- ġustizzja soċjali, it-triq tal-ħniena, it-triq moderna li tiggarantixxi għal Malta futur li tassew ikun futur ta' opportunitajiet.

Grazzi.

(Onor. Membri: Hear, hear)

THE DEPUTY SPEAKER: Nirringrazzja lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni għad- diskors tiegħu u nirringrazzja lit-television crew tal-PBS u nitlobhom jirtiraw mill-Kamra.

Fit-8.30 p.m. il-crew tat-televiżjoni tal-PBS irtira mill-Kamra.

THE DEPUTY SPEAKER: Nitlob lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni biex jekk jogħġbu jgħaddilna kopja tad-dokumenti li rrifera għalihom aktar kmieni.

ONOR.

ALFRED SANT: Sur President, qed inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' ittra mibgħuta lin-nisa tad-dar mill-Onor Eddie Fenech Adami, Kap ta' l-Oppożizzjoni, fit-28 ta' Awissu 1998;

Silta minn fuljett mibgħut mill-Partit Nazzjonalista fid-djar ta' l- anzjani f'Awissu 1998;

Rapport li deher fil-gazzetta "in-nazzjon" ta' nhar il-Ħamis, 12 ta' Awissu 1999 bit-titlu: "Reviżjoni tal-kontribuzzjonijiet li jagħtu l- anzjani residenti";

Żewġ rapporti li dehru fil-gazzetta "in-nazzjon" ta' nhar it-Tnejn, 17 ta' Awissu 1998 bit-titlu: "Id-deċiżjoni ta' Alfred Sant li jiffriża l- applikazzjoni ta' Malta tellfet lil Malta Lm100 miljun"; u: "Il-PN biss jerġa' jagħti serħan il-moħħ" rispettivament;

Rapport li deher fil-gazzetta "in-nazzjon" ta' nhar it-Tlieta, 4 ta' Awissu 1998 bit-titlu: "Gvern ġdid Nazzjonalista joħloq il-ġid u jqassmu tajjeb";

Rapport ta' attivita' organizzata mill-moviment nisa tal-Partit Nazzjonalista, liema rapport deher fil-gazzetta "in-nazzjon" ta' nhar il-Ġimgħa, 14 ta' Awissu 1998;

Kopja ta' intervista mal-Prim Ministru li dehret fil-gazzetta "The Times" ta' nhar is-Sibt, 4 ta' Settembru 1999 bit-titlu: "Confidence is definitely back";

Fuljett maħruġ mill-Partit Nazzjonalista qabel l-elezzjoni ta' l-1998;

Kopja ta' ittra datata 18 ta' Ottubru, 1999 mibgħuta mill- konfederazzjoni Ewropea tal-produtturi ta' l-ispirti lill-ministru tal- finanzi;

Kopja ta' memo to cabinet bit-titlu: "1996 budgetary projections";

Estratt mid-diskors tal-budget għas-sena 1993;

Estratt mir-rapport uffiċjali u rivedut tal-laqgħa numru 3 tal-kumitat permanenti dwar il-kontijiet pubbliċi li saret fl-1 ta' Diċembru, 1998 dwar ir-rapport ta' l-awditur ġenerali għas-sena 1996;

Tabella li tipparaguna l-istructural deficit għas-snin 1996/2000 u 1997/1999; u

Tabelli li jindikaw żieda fin-nefqa għal diversi kategoriji ta' familji b'effett tal-miżuri tal-budget 2000.

THE DEPUTY SPEAKER: Jekk jogħġbu, il-Viċi Prim Ministru jressaq l- aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim MInistru u Ministru għall-Politika Soċjali):Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it- Tlieta, 30 ta' Novembru, 1999 fid-9.00 a.m. b'din l-aġenda:-

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Kunsilli Lokali - it-Tieni Qari (Kont);

Abbozz ta' Liġi dwar Opportunitajiet Indaqs għal Persuni b'Diżabilita' - it- Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar Responsabbilta' Ċivili u Kumpens għal Tinġis miż-Żejt - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Sanzjonijiet tal-Kunsill tas- Sigurezza tan-Nazzjonijiet Uniti - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar iċ-Ċittadinanza Maltija - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' l-Erarju - it- Tieni Qari (Kont.); u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Dazju tas-Sisa (Emenda Nru 2) – it- Tieni Qari. ------------------------------ Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi - Kumitat Permanenti

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it-Tlieta, 30 ta' Novembru, 1999 fid- 9.00 a.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fit-8.31 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

SPTAR ZAMMIT CLAPP - HOSPITALITY

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Minstru jgħid kif intnefaq il-vot tal-hospitality fl-Isptar Zammit Clapp xahar b'xahar fl-aħħar sena?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Fl-Isptar Zammit Clapp intnefqu Lm 1001.00 għal `party' tal-Milied f'Diċembru 1998.

DIPARTIMENT TAT-TAXXI INTERNI - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw trasferimenti mis-27 ta' April, 1999 sal-15 ta' Settembru, 1999 lill-ħaddiema tad-Dipartiment tat-Taxxi Interni?

Jista'l-Ministru jagħti r-raġuni għaliex saru dawn it-trasferimenti każ b'każ?

Jista' l-Ministru jgħid huwiex il-ħsieb li jsiru aktar trasferimenti fil-futur qarib fil-post tax-xogħol imsemmi?

ONOR.

JOHN DALLI: Kien hemm tmien transfers ta` mpjegati mid-Dipartiment tat-Taxxi Interni għal dipartimenti oħra mis-27 ta` April, 1999 sal-15 ta` Settembru, 1999.

Ir-raġuni tat-transfer f`kull każ kienu ħatrijiet ta` mpjegati għal pożizzjonijiet barra d-dipartiment, u reallokazzjoni ta` riżorsi skond l- esiġenzi tad-dipartiment.

Trasferimenti fid-dipartiment jistgħu isiru aktar `l quddiem skond il- bżonn.

DIPARTIMENT TAL-KONSUMATUR - IMPJEGATI ĠODDA

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista'l-Ministru jgħid kemm ġew impjegati ħaddiema ġodda mad-Dipartiment tal-Konsumatur mis-27 ta' April, 1999 sal-15 ta' Settembru, 1999?

Jista'l- Ministru jgħid ukoll jekk ġewx impjegati ħaddiema ġodda meta ħarġu l- applikazzjonijiet għal dawn l-impjiegi?

Jekk jirriżulta li ġew impjegati ħaddiema ġodda mingħajr applikazzjonijiet, jista'l-Ministru jgħid kemm dawk impjegati kien ilhom applikati għall-imsemmi mpjieg?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant jagħmel din il- mistoqsija lill-Ministru kkonċernat.

DIPARTIMENT TAL-KONSUMATUR - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw trasferimenti mis-27 ta' April, 1999 sal-15 ta' Settembru, 1999 lill-ħaddiema tad-Dipartiment tal-Konsumatur?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant jagħmel din il- mistoqsija lill-Ministru konċernat.

DWANA - IMPJEGATI ĠODDA

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista'l-Ministru jgħid kemm ġew impjegati ħaddiema ġodda mad-Dwana mis-27 ta' April, 1999 sal-15 ta' Settembru, 1999?

Jista'l-Ministru jgħid ukoll jekk ġewx impjegati ħaddiema ġodda meta ħarġu l-applikazzjonijiet għal dawn l-impjiegi?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li r-risposta hija fin-negattiv.

DWANA - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw trasferimenti mis-27 ta' April, 1999 sal-15 ta' Settembru, 1999 lill-ħaddiema tad-Dwana?

Jista' l-Ministru jagħti r-raġuni għaliex saru dawn it-trasferimenti każ b'każ?

Jista' l- Ministru jgħid huwiex il-ħsieb li jsiru aktar trasferimenti fil-futur qarib fil-post tax-xogħol imsemmi?

ONOR.

JOHN DALLI: Bejn is-27 ta` April, 1999 u l-15 ta` Settembru, 1999 saru 61 trasferimenti interni li fosthom 15 kienu fil-Branka tal-Customs Class waqt li 46 kienu fost tal-General Service.

Ma kien hemm l-ebda trasferimenti għal barra d-Dwana.

Ir-raġunijiet għal trasferimenti li saru u li jibqgħu jsiru perjodikament fid-dipartiment ingħataw lill-Onor.

Membru għall-mistoqsija parlamentari tiegħu numru 2673 fis-Seduta Nru. 38.

UFFIĊĊJU TAL-VAT - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw trasferimenti mis-27 ta' April, 1999 sal-15 ta' Settembru, 1999 lill-ħaddiema ta' l-Uffiċċju tal-VAT?

Jista' l- Ministru jagħti r-raġuni għaliex saru dawn it-trasferimenti każ b'każ?

Jista' l-Ministru jgħid huwiex il-ħsieb li jsiru aktar trasferimenti fil- futur qarib fil-post tax-xogħol imsemmi?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li bejn is-27 ta' April, 1999 sal-15 ta' Settembru, 1999 kien hemm impjegat wieħed biss li fis-17 ta Mejju, 1999 ġie trasferit mid-Dipartiment tal-VAT għall-Ministeru għall-Affarijiet Barranin.

It-trasferiment sar fuq talba ta l-uffiċjal.

Għalkemm in-numru ta' trasferimenti jinżamm limitat kemm jista jkun, dejjem jistgħu jinqalgħu ċirkostanzi fil-futur li jkunu jirrikjedu li jsir xi trasferiment.

UE - SĦUBIJA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 9650, jista' l- Ministru jinformani kemm saru laqgħat mal-bdiewa u l-kooperattiv tagħhom kif ukoll mal-Pitkala dwar il-grading skond ir-regoli ta' l-Unjoni Ewropea?

Meta saru u x'punti tqajjmu mill-bdiewa mill-koperattivi u pitkala dwar dawn ir-regoli?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Konsultazzjoni ma' kull min hu nvolut sejra ssir fi żmien qasir.

UE - SĦUBIJA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 9647, il-Ministru fit-tweġiba tiegħu qed jirriferi għall-istrutturi u l-apparat tal- kwarantina lokali li huma konformi ma' l-istandards u liġijiet ta' l- Unjoni Ewropea?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nikkonferma li l-liġijiet tal-kwarantina u l- kondizzjonijiet ta' l-importazzjoni ta' l-annimali huma simili ma' dawk ta' l-Ewropa, jekk mhux iktar stretti.

UE - SĦUBIJA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 9649, jista' l- Ministru jinformani bir-regoli l-ġodda fuq il-volum u dispożizzjoni tad- demel mill-irziezet tal-majjal li l-produtturi lokali jridu jkunu konformi magħhom bi sħubija sħiħa ta' Malta fl-Unjoni Ewropea?

Kemm se jiswa fis-spejjeż lir-raħħal produtturi tal-majjal f'Għawdex u f'Malta?

Kemm saru laqgħat sabiex ir-raħħala jiġu nformati dwar dawn il-bidliet?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninforma lill-Onor Interpellant li mmaterjalment mis- sħubija ma' l-Unjoni Ewropea, diġa qed jittejbu l-faċilitajiet tad- dispożizzjoni tad-demel mill-irziezet.

UE - SĦUBIJA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma fil-fatt ir-regoli, standards minimi u regoli ta' l-iġjene minimi li qed jirriferi għalihom f'mistoqsija parlamentari numru 9646?

Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra dawn ir-regoli tal-UE?

Saru xi laqgħat ma' dawn il-bejjiegħa tal-ħaxix u frott frisk sabiex jiġu mfissra lilhom dawn ir-regoli minimi ta' standards u iġjene ta' l- Unjoni Ewropea?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għar-Regolament tal- Kunsill Nru. 2200/96 u regolamenti oħra relattivi.

Konsultazjonijiet mal- GRTU sejra ssir fi żmien qasir.

SAĦĦA - RIMI TA' SKART

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm kienu dawk il-persuni li d-Dipartiment tas-Saħħa ħa azzjoni kontra tagħhom dwar rimi ta' skart u ħmieġ matul dawn l-aħħar ħames snin, sena b'sena?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li d-Dipartiment tas-Saħħa ħa proċeduri legali, kontra mija, tnejn u għoxrin persuna, f'Malta u Għawdex, dwar rimi ta' skart u ħmieġ ieħor, matul dawn l-aħħar ħames snin.

L-informazzjoni mitluba hija murija sena b'sena fit-tabella annessa.

Numri ta'ċitazzjonijiet sena b'sena dwar rimi ta' skart u ħmieġ ieħor:

|Malta| | | | | | | |Sena |1995|1996|199|199|1999 |Tot| | | | |7 |8 |sa |al | | | | | | |Novemb| | | | | | | |ru | | | |28 |9 |14 |20 |24 |95 | |Għawd|10 |8 |7 |2 |0 |27 | |ex | | | | | | | |Total|122 | | | | | |

MELLIEĦA - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Peress lli fi Triq id-Denci l-Mellieħa, xogħlijiet fuq is-servizzi ta' l-ilma ma jistgħux jitkomplew għaliex il-formazzjoni tal-livelli ta' din it-triq mhux lesta u għaldaqstant ma jistgħux jitpoġġew il-kanen, jista' l-Ministru jara li jikkordina l-bżonn ta' dawn ix- xogħlijiet u jsiru mill-aktar fis sabiex ir-residenti jkollhom s-servizz ta' l-ilma aċċessibbli fil-ġimgħat li ġejjin?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li Triq id-Denċi hija privata u għalhekk ix-xogħol imsemmi mill-Onor.

Interpellant kellu jsir mill- iżviluppaturi li bnew il-postijiet li jagħtu għal fuq din it-triq.

Għalhekk tal-parir li dawn l-iżviluppaturi jitkellmu mal-Korporazzjoni ta` l-Ilma biex bejniethom jaraw x`ihnu l-aħjar li jsir.

KALKARA - BIGHI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma eżatt il-pjanijiet tal- gvern dwar Bighi fil-Kalkara?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-pjan għal Bighi fil-Kalkara mressaq mill-Ministeru ta' l-Edukazzjoni ġie apporvat mill-Kabinett fis-26 ta' April 1999 u jinkludi diversi inizjattivi fosthom:

Li fl-East Wing u s-Surgical Block ta' l-ex Sptar Navali, jitwaqqaf iċ- Ċentru Malti għar-Restawr.

Dan il-proġett hu l-ewwel fażi tal-pjan ta' Bighi.

Fil-fatt, kif spjegat f'aktar dettall fi stqarrijiet għall-istampa kif ukoll f'risposti għal mistoqsijiet parlamentari oħra, iċ-Ċentru Malti għar-Restawr

a) twaqqaf nhar it-3 ta' Mejju 1999

b) daħal f'kollaborazzjoni ma' ċentri ewlenin Taljani matul Mejju,

c) xandar talba għal staff speċjalizzat u għal studenti prospettivi f'Ġunju 1999

d) fetaħ l-ewwel kors preparatorju għal 157 student fid-19 ta' Lulju, 1999

e) ħa f'idejh il-bini assenjat f'Bighi nhar l-4 ta' Lulju u nieda xogħol estensiv ta' tiswija u restawr f'dan il-bini storiku

f) organizza l-eżami tad-dħul fl-Istitut ta' l-Istudji fir-Restawr f'Settembru 1999

g) fetaħ l-ewwel kors ta' Degree in Conservation & Restoration Studies (kors ta' 4 snin) nhar l-4 ta' Ottubru u liema kors diġa' ġibed lejh studenti barranin

h) qiegħed ikompli fuq ix-xogħol ta' restawr u modernizzazzjoni tal-bini taċ-Ċentru,

i) bħalissa qiegħed iħejji biex jipproċessa madwar 40 tender għal b'kemm jiswa aktar minn Lm400,000 f'apparat sofistikat meħtieġ fir-restawr u li sejjer jinxtara b'fondi mir-raba' protocol Taljan.

Li r-restawr ġa mibdi mill-1995 ta' Villa Bighi, jitkompla u din tintuża bħala s-seda tal-Kunsill Malti għax-Xjenza u Teknoloġija.

Hu maħsub li s-sular ta' taħt nett (il-basement level) sejjer ikun jista' jintuża bħala sala għall-konferenzi mhux biss mill-Kunsill Malti għax- Xjenza u Teknoloġija iżda ukoll minn entitajiet oħra bbażati f'Bighi jew fil-Kalkara (per eżempju l-Kunsilli Lokali) kif ukoll fuq talbiet esterni fuq bażi first come, first served.

Dan ix-xogħol hu maħsub bħala t-tieni fażi tal-proġett ta' Bighi, matul l-1999

a) tkompla x-xogħol fuq l-aperturi esterni u interni

b) tkompla x-xogħol fuq il-kmamar tal-banju u toilets

c) tkompla x-xogħol fuq ir-raised flooring u twapet

d) inħarġet is-sejħa għal xogħolijiet ta' inġinier ta' l-impjant elettriku

e) saru stimi dettaljati fuq ix-xogħol ta' cabling tal-computer

f) wara li jitlesta x-xogħol ta' installazzjoni tad-dawl u wiring tal- computer ikun jonqos xogħol ta' brix, tikħil u tibjid 3.

Li l-ex Zymotic Block li bħalissa jinsab ivvandalizzat jissewwa u jintuża bħal "Discovery & Archaeological Resource Centre" fejn it-tfal, speċjalment it-tfal ta' l-iskola ta' Malta kollha, jistgħu jmorru biex jitgħallmu b'mod interattiv fuq l-arkeoloġija u x-xjenza sa minn eta` żgħira.

Dan hu t-tielet fażi tal-proġett ta' Bighi u matul l-1999:

a) ġie approvat it-twaqqif ta' Project Group għal dan il-proġett;

b) saru pjanijiet fuq kif għandhom jitqassmu ż-żewġ sulari ta' dan il- blokk, b'sular iddedikat għall-arkejoloġija u ieħor għax-xjenza;

c) sar studju preliminarju fuq ċentri simili barra minn Malta;

d) saru serje ta' laqgħat ta' ppjanar fuq l-esibiti meħtieġa għal dan iċ- ċentru kif ukoll fuq l-istaff meħtieġ; u

e) saru l-ewwel xogħolijiet fuq l-aperturi li kellhom jiġu nterrotti minħabba sgass ripetut fil-bini u vandalizzar; u

f) saret talba lill-Awtorita` ta' l-Ippjanar biex titwaqqaf "lqugħ temporanju" fid-daħla ta' Bighi sabiex nies mhux awtorizzati ma jkomplux jisgassaw fil-bini u jivvandalizzaw.

Din il-fence għandha sservi wkoll biex jitnaqqas il-periklu meta jkunu qiegħdin isiru x-xogħlijiet fuq is-sit.

Li l-ex Mental Ward jiġi restawrat u modernizzat biex jilqa' fih xi faċilitajiet oħra meħtieġa għall-kompless ta' Bighi.

Dan ix-xogħol mistenni li jinbeda bħala r-raba' fażi tal-Proġett ta' Bighi.

Li l-ex Cot Lift, li bħalissa qiegħed jintuża bħala Child Care Centre, jerġa' jitħaddem biex jippermetti aċċess mill-baħar għat-tfal ta' l-iskola kif ukoll għat-turisti bħala parti integrali ta' mawra f'Bighi.

Dan ix- xogħol, li hu l-ħames fażi tal-proġett ta' Bighi, sejjer jinbeda malli jinstab bini alternattiv tajjeb għaċ-ċentru.

Li l-West Wing ta' l-isptar li bħalissa jinsab bis-soqfa imġarrfa u biċċa mill-faċċata nieqsa jissewwa sabiex jintuża bħala l-Mużew Nazzjonali għax-Xjenza u Teknoloġija.

Dan hu s-sitt fażi tal-proġett ta' Bighi u matul l-1999 saru studji preliminari fuq ix-xogħol meħtieġ, fuq il- finanzjament ta' dan iċ-ċentru u fuq id-disinn ta' ċentri/mużewijiet simili barra minn Malta.

ĊENTRU TA' MALTA GĦAR-RESTAWR - IMPJEGATI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: B'riferenza għal avviż li deher fil-Gazzetta tal-Gvern tal-Ġimgħa 15 ta'Ottubru 1999, jista' l-Ministru jgħid x'inhu antiċipat li jkun is- salarju u l-benefiċċji l-oħra li se jgawdu minnhom il-Projects Planner u l- Project Management Assistant li sejrin jintgħażlu biex jaħdmu fiċ-Ċentru ta' Malta għar-Restawr, kif ukoll jgħid minn min se jkun kompost il-bord ta'l-għażla għal dawn is-sejħiet, filwaqt li jagħti l-lista ta' dawk li applikaw għal dawn il-postijiet rispettivi bl-isem, il-kunjom, il-kwalifiki u l-indirizzi tagħhom?

B'riferenza għall-istess avviż, jista'l-Ministru jgħid x'inhi l-enti msejħa "Conservation and Restoration Project Management Office" billi jgħid minn min hi ffurmata din l-enti, min huma l-impjegati ta' din l-enti, billi jagħti l-isem, il-kunjom, l-indirizz u s-salarju u l-benefiċċji li jgawdu minnhom?

B'riferenza għall-istess enti, jista'l-Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' l-istatut ta' din l-enti, filwaqt li jgħid jekk din l- enti għandhiex l-approvazzjoni ta' l-Uffiċċju tal-Prim Ministru u tal- Ministeru tal-Finanzi biex topera, filwaqt li jqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra kopja ta' dawn l-approvazzjonijiet rispettivi?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li hu mistenni li s-salarju u l-benefiċċji ta' Project Planner u Project Management Co-Ordinator li jistgħu jintgħażlu biex jaħdmu fiċ-Ċentru Malti għar-Restawr ikun bejn Lm3,600 u Lm5,800 skond il-kwalifiċi u l-esperjenza tal-kandidat magħżul.

Il-Bord ta' l-Għażla għal din is-sejħa hu kompost miċ-Chairman taċ-Ċentru Malti tar-Restawr, Dr J. Cannataci flimkien ma' żewġ membri oħra tal-Board of Governors, Dr Alex Torpiano u Mr Robert Cassar waqt li s-Sur Louis Borg sejjer ikun is-Segretarju tal-Bord ta' l-Għażla.

Ġejt mogħti l-parir biex f'dan l-istadju ma jiġux ippubblikati d-dettalji ta' dawk li applikaw għal dan il-post qabel jiġi ffinalizzat il-proċess ta' l-għażla u dan speċjalment meta wieħed jikkunsidra li ħafna minnhom jista' jkun li ma jridux juru lil min qiegħed jimpjegahom bħalissa li qiegħdin ifittxu xogħol ieħor.

Informat li ċ-Ċentru Malti għar-Restawr qiegħed jirċievi bosta talbiet għal xogħol ta' restawr kemm għal proġetti żgħar kif ukoll għal proġetti ta' ċertu entita`.

Għaldaqstant, biex dan ix-xogħol ta' restawr isir b'mod professjonali, iċ-ċentru beħsiebu jwaqqaf fi ħdanu diviżjoni amministrattiva li x-xogħol tagħha jkun iffukat fuq xogħlijiet ta' restawr, kemm dawk bil-ħlas kif ukoll xogħlijiet oħra.

Dan hu r-raison d'etre tal- Conservation and Restoration Project Management Office li hi sempliċiment dipartiment jew diviżjoni fi ħdan iċ-Ċentru Malti għar-Restawr u għalhekk m'għandiex statut indipendenti per se u, peress li hu dipartiment ġdid, lanqas bħalissa m'hemm ebda impjegati fih.

Iċ-Ċentru Malti għar-Restawr hu istituzzjoni awtonoma li għandha l-jedd li jidħol għal xogħlijiet ta' restawr u jimpjega n-nies għal dawn ix- xogħlijiet u dan kif indikat espliċitament fl-istatut ta' l-istess ċentru, liema statut ġie approvat mill-Kabinett.

Il-finanzjament pubbliku approvat mill-Gvern hu kif jidher fl-Estimi għas-Sena 2000.

Iċ-ċentru hu mħeġġeġ jieħu inizjattivi biex jiġġenera finanzi oħra minn servizzi jew skambji li jista' jorganizza.

Kopja ta' dan l-istatut ser titqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra f'xi seduta.

EDUKAZZJONI - IMPJEGATI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'salarji, remunerazzjoniiet u benefiċċji oħra rċieva Dr Joseph Cannataci mill-Ministeru ta' l-Edukazzjoni u mill- entitajiet kollha li jaqgħu taħt dan il-Ministeru, fil-perijodu bejn l-10 ta' Settembru 1998 sal-lum, kif ukoll jgħid x'inhu antiċipat li jirċievi l- istess individwu mill-istess Ministeru u l-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu u li għandu sehem fihom, dirett jew indirett, għall-perijodu l-1 ta' Novembru 1999 sal-31 ta' Ottubru 2000?

ONOR.

LOUIS GALEA: Minbarra s-salarju normali tiegħu bħala Senior Lecturer fl-Universita` ta' Malta, Dr Joseph Cannataci mill-10 ta' Settembru, 1998 sal-lum għadu ma rċieva ebda salarju, remunerazzjoni jew benefiċċji oħra mill-Ministeru ta' l-Edukazzjoni jew mill-entijiet li jaqgħu taħtu.

Hu antiċipat li għal kwalunkwe servizz ta' konsulenza professjonali li jingħata fuq bażi part-time lil Ministeru ta' l- Edukazzjoni u li seta' wettaq matul dan il-perijodu jew li jista' jwettaq matul il-perijodi msemmija fil-mistoqsija Dr Cannataci għandu jirċievi ħlas fuq rata komparabbli ma' dik ta' konsulenti ta' ċertu speċjalizzazzjoni u esperjenza.

It-tagħrif preċiż inkun nista' nagħtih fi żmien qasir meta jiġu ffinalizzati l-proċeduri.

EDUKAZZJONI - IMPJEGATI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu r-rwol tas-sinjuri, Mario Schiavone, Elizabeth Vella, Teddy Kenelly, Carmelo Sciberras, Daniel Farrugia, Spiridione Buttigieg u Maria Verin fi ħdan il-Ministeru ta' l-Edukazzjoni, filwaqt li jgħid x'salarji, benefiċċji jew allowances oħra gawdew minnhom fil-perijodu bejn id-9 ta' Settembru, 1998 sal-lum kif ukoll x'inhu antiċipat li dawn l-individwi jirċievu f'salarji, benefiċċji jew allowances għall-perijodu l-1 ta' Novembru, 1999 sal-31 ta' Diċembru, 2000?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li s-Sinjuri Carmelo Sciberras u Spiridione Buttiġieġ m'għandhom ebda rwol fi ħdan il-Ministeru ta' l-Edukazzjoni imma jaqdu d-dmirijiet tagħhom fid-dipartimenti rispettivi tagħhom.

Is-Sinjura Elizabeth Vella taħdem fil-Ministeru u għandha rwol fi ħdan il-Customer Care.

Mid-9 ta' Settembru, 1998 sal-lum it-tliet persuni msemmija ħadu s- salarji rispettivi tagħhom skond l-iskali kif stabiliti mill-gvern.

Ħadd minnhom ma ġawda, jew hu antiċipat li jgawdi, minn xi benefiċji jew allowance.

Is-Sur Mario Schiavone, minbarra li hu c-Chairperson ta' l- iStudents Maintenance Grants Board, għandu rwol ta' Uffiċjal għar- Relazzjonijiet Pubbliċi fi ħdan il-Kumitat għaċ-Ċelebrazzjonijiet tal- Millenium u jopera mill-uffiċji tal-ministeru.

Is-salarju u l-allowances li ħa, u li hu antiċipat li jieħu, huma l-istess bħal tal-Communications Co- ordinators fis-Segretarjati Privati tal-ministeri u għandu għad- dispożizzjoni tiegħu l-użu ta' karozza.

Fi ħdan is-Segretarjat Privat tal-Ministeru is-Sur Teddy Kenely għandu rwol ta' Secretariat Officer, is-Sinjura Maria Verin għandha rwol fis- Secretariat Pool, u s-Sur Daniel Farrugia għandhu rwol fil- Messengerial/Reception Pool.

Huma gawdew, u hu antiċipat li jgawdu, dawk is-salarji, benefiċji u allowances kif stipulat fil-memorandum Engagement of Staff in Private Secretariats.

ĊENTRU TA' MALTA GĦAR-RESTAWR - INFIQ

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jagħti lista dettaljata ta' nfiq u lil min sar il-ħlas mill-Ministeru tiegħu u l-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu, b'mod dirett jew indirett, b'risq iċ-Ċentru ta' Malta għar-Restawr għall-perijodu bejn l- 10 ta' Settembru 1998 u llum, kif ukoll jagħti x'inhu antiċipat li tkun in- nefqa mill-istess Ministeru jew entitajiet kollha li jaqgħu taħtu fil- perijodu bejn l-1 ta' Novembru, 1999 u l-31 ta' Diċembru, 2000, kif ukoll jgħid x'commitments finanzjarji dawn għandhom b'risq l-istess ċentru iżda li s'issa għadhom ma tħallsux jew inkella tħallsu biss partijiet minnhom?

ONOR.

LOUIS GALEA: Iċ-Ċentru Malti għar-Restawr twaqqaf nhar it-3 ta' Mejju, 1999 u għalih kien hemm ivvutati Lm180,000 bħala nfiq fl-estimi ta' l-1999.

Hu allokat li sas-17 ta' Novembru tħallsu, jew jeżistu commitments finanzjarji għal total ta' madwar Lm172,000 b'risq dan iċ-ċentru.

Il-flus intnefqu fir-restawr u fit-tagħmir tal-bini storiku taċ-Ċentru f'Bighi kif ukoll fi ħlasijiet lil staff Taljan u Malti li huma mpjegati taċ-Ċentru jew li jaħdmu mal-Ministeru ta' l-Edukazzjoni.

Parti minn dan l-infiq hu rikoverabbli taħt ir-Raba' Protocol Taljan.

Il-kontijiet verifikati taċ- ċentru jitħejjew fiż-żmien propizju wara li tagħlaq l-ewwel sena ta' operazzjoni taċ-ċentru.

Dwar rendikont aktar dettaljat minn dak mogħti hawn fuq f'dan il-waqt, jekk id-domanda ta' l-Onor.

Membru hi motivata minn xi ħaġa aktar minn interess ġenerali hu mistieden jindirizza domanda aktar speċifika.

Għal risposta tal-bqija ta' din il-mistoqsija nirriferi l-Onor.

Membru għar-risposta mogħtija għad-domanda tiegħu stess numru 11565.

EDUKAZZJONI - ĊENTRU MALTI GĦAR-RESTAWR

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'wassal lid-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni li toħroġ sejħa għall-kwotazzjonijiet għall-provvista ta' żraben tas-sigurta' għaċ- Ċentru Malti għar-Restawr fil-Gazzetta tal-Gvern tal-15 ta' Ottubru 1999, filwaqt li jgħid kemm hu antiċipat li tkun in-nefqa għax-xiri ta' dawn iż- żraben u kemm sejrin jinxtraw u mil-liema cost centre u vot sejrin jitħallsu?

ONOR.

LOUIS GALEA: Inforamt li seta' kien hemm żball amministrattiv fis- sejħa għall-kwotazzjonijiet għall-provvista ta' żraben tas-sigurta` fil- Gazzetta tal-Gvern tal-15 ta' Ottubru, 1999 peress li l-avviż kelu jinħareġ f'isem id-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni li bħalissa hi responsabbli għall- ħaddiema li jaħdmu fis-sezzjoni tar-Restawr Ġlormu Cassar (GCRS) u li għalihom teżisti l-ħtieġa għal dawn iż-żraben.

L-iżball seta' sar minħabba l-fatt li ħafna minn dawn il-ħaddiema bħalissa qiegħdin jagħmlu xogħol ta' restawr fil-kumpless ta' Bighi fejn twaqqaf ukoll iċ-Ċentru Malti għar- Restawr.

Iż-żraben ta' dawn il-ħaddiema (li jlaħħqu aktar minn 50 u li l- maġġoranza tagħhom jaħdmu fix-xogħol tal-ġebel u kostruzzjoni,) ilhom ma jinbidlu madwar sentejn u ħafna mill-ħaddiema għandhom żraben imqattgħin.

Informat li għalhekk ġew ornati 100 par żarbun (Kategorija S3) li se jiswew globalment Lm920.

Il-fondi sejrin jitħallsu mill-Cost Centre Numru 001 (Administration), Vot 21 tad-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni.

B'hekk mistenni li l-ħaddiema bi żraben tas-sigurta` mqatta' jistgħu jingħataw żarbun ġdid u tinżamm riserva ta' medja ta' żarbun ġdid għal kull ħaddiem fis-sezzjoni li jista' jinħareġ lill-ħaddiem meta l-ġdid jitherra u sakemm issir l-ordni sussegwenti.

DIPARTIMENT TAL-MUŻEWIJIET - IMPJEGATI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jagħti lista bl-isem, il-kunjom, l-indirizz u kopji tal- curriculum vitae ta' l-applikanti li applikaw għall-post ta' perit/perit junior fid-Dipartiment tal-Mużewijiet kif ukoll jgħid minn min sejjer ikun kompost il-bord ta'l-għażla, filwaqt li jagħti d-dati li fihom sejrin isiru s-sejħiet għal dan il-post?

B'rifereza għall-istess dipartiment, jista' l-Ministru jagħti struttura organizzattiva li fiha sejjer jaħdem l-istess perit/perit junior, kif ukoll jgħid liema postijiet f'din l-istruttura huma diġa' mimlija u għal- liema postijiet id-dipartiment jonqsu joħroġ is-sejħiet għall-applikazzjoni biex jintlaħaq il-full complement?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-proċess ta' l-għażla għall-post ta' Perit/Perit Junior fid-Dipartiment tal-Mużewijiet għaddej mill-proċeduri normali tal-Public Service Commission.

Għaldaqstant, l-informazzjoni dwar il-kandidati, preżentement hija materja li taqa' taħt ir-responsabbilta` tal-Public Service Commission.

Informat ukoll li l-Perit se jaħdem fi strutturi eżistenti li huma ippublikati fl-Estimi għas-sena 2000.

Dan il-kompliment jinkludi uffiċjal tekniku fi grad għoli.

Fl-aħħarnett informat ukoll li qabel ma jinħolqu postijiet ġodda, se jiġu ffinalizzati strutturi operattivi ġodda li bħalissa qed ikunu kkonsidrati.

QORMI - TRIQ 10 TA' SETTEMBRU, 1456

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta Triq 10 ta' Settembru, 1456, f'Ħal Qormi se ssir?

X'se jagħmel id-dipartiment dwar it-tajn li niżel minn din it-triq għal ġo Triq San Ġorġ?

Sadanittant x'se jagħmel id- dipartiment meta ssir Triq 10 ta' Settembru, 1456, biex ma jinżilx volum ta' ilma fi Triq San Ġorġ b'periklu għar-residenti li joqogħdu hemmhekk?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li din it-triq hija mdaħħla fil- programm ta` xogħol li qed iħejji d-dipartiment.

Fir-rigward tat-tieni parti tal-mistoqsija se nitlob lid-Dipartiment tat-Toroq biex jinvestiga din il-problema u jara x`azzjoni tista` tittieħed.

ETC - CHIEF EXECUTIVE

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm kien fadallu żmien biex is-Sur Robert Laurenti - ex-Chief Executive ta' l- ETC, jagħlaqlu l-kuntratt?

Għaliex ġie tterminat l-kuntratt tas-Sur Robert Laurenti?

Kemm kellu remunerazzjoni skond il-kuntratt?

Kemm ħa f'terminal benefits, mal-waqfien tal-kuntratt?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta li diġa' tajt fil-mistoqsija parlamentari numru 10637.

Is-Sur Laurenti kien fadallu 18-il xahar biex jagħlaqlu l-kuntratt.

Kien hemm il-ħsieb li s-Sur Robert Laurenti jiġi sekondat, a spejjeż tal-gvern, ma' koperattiva li għandha bżonn tmexxija aħjar u assistenza teknika ta' persuna midħla fis-sistemi koperattivi.

Dan l-arranġament ma seħħx u għalhekk ma kienx jagħmel sens li l-korporazzjoni jkollha, għal żmien relattiv twil, kemm Chief Executive kif ukoll Chief Executive Designate'.

Ir-remunerazzjoni li kellu s-Sur Laurenti skond il-kuntratt għaż-żmien li kien fadallu kien ta Lm10,000 fis-sena.

Skond il-ftehim li intlaħaq bejn il-korporazzjoni u s-Sur Laurenti, il-kuntratt se jiġi terminat mill-1 ta' Jannar, 2000 sa liema żmien is-Sur Laurenti se jutilizza l-leave tiegħu.

L- ammont li se jieħu s-Sur Laurenti f'terminal benefits hu ta Lm17,119.

ENEMALTA - SKRIVANI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid meta l-iskrivani li jaħdmu ma' l- Enemalta u li jagħmlu xogħol ta' segretarji, se jiġu promoted, ħalli jitħallsu tax-xogħol li jagħmlu?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li l-grad ta` segretarja ma jezistix fl-istruttura tal-gradi ta` l-Enemalta.

Hemm xi skrivani, li huma assenjati biex jaħdmu ma` managers jew Assistant Managers, li parti minn dmirijiethom huwa li jagħmlu xogħol ta` segretarja.

Il-korporazzjoni irċeviet talba mingħand l-union li tirrappreżenta lil dawn l-iskrivani biex jircievu allowance sakemm ikunu qed jagħmlu xogħol segretarjali.

Il-korporazzjoni għadha qed tikkonsidra din it-talba.

QORMI - TRIQ ĦELSIEN - SLEEPING POLICEMEN

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta se jsir xi sleeping policeman jew xi forma oħra ta' deterrent fil-bidu ta' Triq Ħelsien, Qormi kantuniera ma' Triq l-Imdina, Qormi biex jiġu evitati inċidenti li ta' spiss iseħħu f'din it-triq?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Irriferejt is-suġġeriment ta` l-Onor.

Interpellant għall-konsiderazzjoni tal-Bord għall-Kontroll tat-Traffiku.

QORMI - TRASPORT PUBBLIKU

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk l-Awtorita' dwar it- Trasport Pubbliku ħasbitx biex ittejjeb is-servizz tat-trasport pubbliku, għal area f'Ta' Farsina, Ħal Qormi peress li f'din l-area fejn jgħixu għadd kbir ta' nies, karozza tal-linja tgħaddi minn hemm kull siegħa biss?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li l-Awtorita` dwar it-Trasport Pubbliku kienet għamlet arranġament biex ir-rotta 91 tibda topera minn ta` Farsina.

Fuq insistenza tal-kunsill lokali din il-venda treġġet lura ħdejn il-knisja ta` San Ġorġ fis-17 ta` Awissu, 1998.

AWTORITA' TAT-TURIŻMU - IMPJEGATI

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: In vista tal-mistoqsija parlamentari numru 10941, jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra x'kienet il-ħidma u x'kienu l-oġġettivi ta' l-uffiċċju ta' l-Awtorita' tat-Turiżmu, qabel ta' l-NTOM, ġewwa Franza barra minn Malta fis-snin 1996, 1997 u 1998?

ONOR.

MICHAEL REFALO: Nirriferi lill-Onor Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 11626 f'Seduta Nru. 190.

AWTORITA' TAT-TURIŻMU - IMPJEGATI

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: In vista tal-mistoqsija parlamentari numru 10941, jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra x'kienet il-ħidma u x'kienu l-oġġettivi ta' l-uffiċċju ta' l-Awtorita' tat-Turiżmu, qabel ta' l-NTOM, ġewwa l-Ġermanja barra minn Malta fis-snin 1996, 1997 u 1998?

Jistgħu jiġu indikati wkoll l-karigi u l- funzjonijiet tal-ħames impjegati li hemm?

ONOR.

SAN VINĊENZ DE PAULE - APPOINTMENTS TA' NURSING AIDE

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 11137 li oriġinarjament saret lill-Ministru tas-Saħħa u li ġiet riferuta lilek u cioe': tista' tgħid meta ħerġin l-appointments tan- nursing aide ta' l-Isptar San Vincenz de Paule?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-appointments tan-nursing aides li jaħdmu fir- Residenza San Vinċenz qegħdin jiġu ppreparati u se jingħataw f'qasir żmien.

AWTORITA' TAT-TURIŻMU - IMPJEGATI

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: In vista tal-mistoqsija parlamentari numru 10941, jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra jekk kemm-il darba hemmx il-ħsieb li fis-sena li ġejja jiżdiedu l-uffiċċji ta' l-Awtorita' tat-Turiżmu barra minn Malta f'pajjiżi oħra, u jekk iva, f'liema?

ONOR.

MICHAEL REFALO: Ninsab informat li l-Awtorita' tat-Turiżmu ta' Malta għadha ma ħadet ebda deċiżjoni f'dan ir-rigward.

STAMPERIJA TAL-GVERN - KOTBA STAMPATI

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Prim Ministru: In vista tal-mistoqsija parlamentari numru 3292, jista' l-Prim Ministru jikkonsidra li terġa' tiġi stampata mill-ġdid il-Kostituzzjoni ta' Malta, possibbilment b'pubblikazzjoni aħjar billi dik ta' qabel issa spiċċat?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab informat li għaddej il-proċess biex il- Kostituzzjoni ta' Malta tiġi stampata.

STAMPERIJA TAL-GVERN - KOTBA STAMPATI

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Prim Ministru: In vista tal-mistoqsija parlamentari numru 3292, jista' l-Prim Ministru jinforma lill-Kamra kemm ġie jiswa l-ktieb "Il-Ħajja ta' Rużar Briffa" ta' Oliver Friggieri?

Kemm daħlu flus mill-bejgħ ta' l-istess, senjatament fl- aħħar fiera tal-ktieb miżmuma f'Novembru 1999?

Jista' l-Prim Ministru jara ikunx hemm sforz biex dawk li għad fadal jiġu mibjugħa?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab informat li l-ktieb Il-Ħajja ta' Ruzar Briffa ġie ppubblikat fl-1984 imma ma nżammewx records dwar kemm ġie jiswa.

Il-ktieb jinbiegħ għal prezz ta' 50c u d-dħul totali mill-bejgħ tiegħu kien ta' Lm127.50.

Fil-Fiera tal-Ktieb ta' Novembru 1999 nbiegħu tnejn.

Is-suġġeriment magħmul fl-aħħar parti tad-domanda se jiġi kkonsidrat.

STAMPERIJA TAL-GVERN - KOTBA STAMPATI

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Prim Ministru: In vista tal-mistoqsija parlamentari numru 3292, jista' l-Prim Ministru jinforma lill-Kamra kemm ġie jiswa l-ktieb "The Castellania Palace" ta' Paul Cassar?

Kemm daħlu flus mill-bejgħ ta' l-istess, senjatament fl-aħħar fiera tal-ktieb miżmuma f'Novembru 1999?

Jista' l-Prim Ministru jara jistax ikun hemm sforz biex dawk li għad fadal jiġu mibjugħa?

F'din id- direzzjoni, jista' wkoll jara jekk dan il-ktieb jistax jiġi mqiegħed għal bejgħ fil-mużewijiet u palazzi storiċi kollha, inkluż fl-istess wieħed?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Il-ktieb Castellania Palace li ġie ppubblikat fl-1988 ġie jiswa Lm169 u jinbiegħ għal prezz ta' 75c.

Fil-Fiera tal-Ktieb ta' Novembru 1999 ma sarx bejgħ ta' l-istess ktieb.

BORMLA - TRIQ RIKARDU TAYLOR - ĦAJT

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jara li l-ħajt li jinsab kantuniera bejn Triq Rikardu Taylor li tmiss ma' Alexander Street, Bormla li jinsab perikoluż ħafna u qed jiddetterjora jiġi rranġat, peress li minn quddiemu jgħaddu t- tfal ta' żewġ skejjel?

ONOR.

AUSTIN GATT: Bħalma jaf l-Onor.

Interpellant, il-kunsilli lokali huma korpi statutorji ta` gvern lokali u fil-qadi tal-funzjonijiet tagħhom jaġixxu skond il-prioritajiet, esiġenzi u l-mezzi tagħhom.

Għaldaqstant nissuġġerixxi l-Onor.

Membru li jirriferi l-mistoqsija tiegħu lill-kunsill tal-lokalita`billi l-funzjoni li qed jirriferi għaliha, fil-fatt hija waħda mir-responsabbilitajiet tal-kunsilli.

KUNSILL LOKALI - RAĦAL ĠDID - TIWSIJA TA' BANKINI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 11511, peress li Triq Għajn Dwieli, Raħal Ġdid hija triq arterjali, jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx ħsieb li jsiru dawn il-bankini?

ONOR.

AUSTIN GATT: Mhux ir-responsabbilta` tal-ministeru tiegħi biex issir il-manutenzjoni tal-bankini fit-toroq arterjali.

Għaldaqstant nitlob lill-Onor.

Interpellant li jindirizza l-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

UE - SELF

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Peress li l-Ministru kien jitkellem b'ċertezza assoluta li Malta se tingħata Lm100 miljun b'parti self u parti grants, jista' l-Ministru jgħid illum x'kienet id-deċiżjoni li l-Unjoni Ewropea peress li issa hemm ħsieb li ningħataw Lm10 miljuni biss?

ONOR.

JOE BORG: Ir-raba' protokoll finanzjarju bejn l-Unjoni Ewropeja u Malta se jispiċċa fl-aħħar ta' din is-sena.

L-ammont ta' fondi mogħtija mill-Unjoni Ewropea lil Malta, f'forma ta' grants għall-perjodu mis-sena d- dieħla sad-data ta' sħubija għadu mhux iffinalizzat għalkemm jidher li għas- sena elfejn dawn aktarx ikunu madwar 6 miljun Euro.

Għadu kmieni li wieħed jgħid kemm ser ikunu il-fondi f'forma ta' grants li Malta tkun intitolata għalihom għas-snin sussegwenti sad-data tas-sħubija.

Matul il-perjodu ta' pre-adeżjoni Malta tkun intitolata wkoll għall-fondi mill-Bank għall-Investiment Ewropew f'forma ta' self.

Ovvjament b'effett mid-data tas-sħubija fl-Unjoni Ewropea Malta tkun intitolata għal fondi sostanzjalment akbar bħala fondi strutturali u fondi ta' coeżjoni bħala grants u fondi mill-Bank għall-Investiment Ewropew f'forma ta' self.

OFFICE OF REVIEW - MISSION STATEMENT

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Prim Ministru: Jista' l- Ministru jgħid x'inhu l-mission statement ta' l-Office of Review?

Min se jkunu l-board members jew dawk li se jkunu qed imexxu dan l-uffiċċju f'kull ministeru?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: L-għan prinċipali ta' l-Office of Review huwa li jikkordina u jissorvelja l-proġetti u l-inizjattivi fi ħdan id-diversi ministeri biex il-ħidma tagħhom titwettaq b'mod iktar effiċjenti u effettiv u b'kultura ta'cost consciousness.

Kull Office of Review se jitmexxa minn change manager li jirrapporta direttament lis-Segretarju Permanenti fil-ministeru.

Il-proċess biex jiġu ddentifikati l-uffiċjali li se jkunu qed imexxu dan l-uffiċċju għadu għaddej.

IMPJIEGI

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'se tkun il- politika tal-Gvern biex dawk li ma jaħdmux isibu x-xogħol, peress li fil- budget hemm imwiegħed li se titnaqqas iċ-ċifra tal-qagħad?

Kif se jkun it-taħriġ vokazzjonali u tekniku għal dawk li mhumiex jaħdmu biex jiġu mhejjija għax-xogħol?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Fid-diskors tal-budget tiegħu, il-Ministru tal- Finanzi qal: Huwa mistenni li l-livell tal-qagħad jinżamm madwar 5%.

L-ETC se tieħu diversi inizjattivi ta' taħriġ vokazzjonali biex tħejji lin-nies qiegħda għax-xogħol.

Minbarra l-programmi ta' taħriġ li ilha toffri, l-ETC se tintroduċi l-kunċett ta' traineeships li jikkombina taħriġ fiċ-ċentri tal-ETC flimkien ma' xogħol u taħriġ prattiku.

L-ETC se tgħin lil min ilu jirreġistra għax-xogħol biex jipparteċipa fi programm ta' xogħol fil-komunita' bil-ħsieb li persuna titgħallem ħiliet, tagħmel xogħol bżonnjuż u b'hekk issibha aktar faċli li ssib impjieg.

Dalwaqt se jiġi ntrodott programm f'ħiliet bażiċi biex persuna qiegħda tingħata nformazzjoni dwar is-suq u l-opportunitajiet tax-xogħol u ħiliet biex issib xogħol.

L-iskop ta' dan il-programm hu li nies qegħda jsiru jafu aktar dwar opportunitajiet tax-xogħol li hawn fil-pajjiż, jaċċettaw il-ħtieġa li jitħarrġu biex jimlew vakanzi li jinħolqu, u jkunu kapaċi jfittxu x-xogħol minn jeddhom.

Il-gvern irid li ċ-ċifri tal-qagħad ikunu jirriflettu kemm jista' jkun preċiż in-numru ta' persuni li qed ifittxu ix-xogħol u jmorru jirreġistraw.

Ma rridux min jabbuża mill-benefiċċji li jagħti l-Istat billi jmur jirreġistra għax-xogħol meta fil-fatt ikun jaħdem.

Għalhekk se jsir sforz biex jiġu applikati l-liġijiet tal-pajjiż f'dan il-qasam, iżda b'mod li mal- ħażin ma jeħlix minn hu ġenwin.

ĦARSIEN SOĊJALI - MISSION STATEMENTS

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'xogħol se jkollha l- Kummissjoni Nazzjonali għar-Riforma tal-Ħarsien Soċjali?

X'inhuma l-mission statements?

Min se jkunu l-membri u/jew min huma?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: It-termini ta' riferenza u l-kompożizzjoni tal- Kummissjoni Nazzjonali għar-Riforma tal-Ħarsien Soċjali ġew pubblikati.

Il- lista tal-membri ngħatat ukoll fit-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 10773, bid-differenza li Ms Bridgitte Zammit ħadet post Ms Natasha Meli bħala rappreżentanta tal-Kunsill Nazzjonali taż-Żgħażagħ.

OMMIJIET DRUG ADDICTS - TWELID TA' TFAL

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm twieldu tfal lill-ommijiet li kienu drug addicts u kellhom bżonn kura intensiva mat-twelid fl-SCBU?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Mill-1 ta` Jannar, 1999 sal-25 ta` Novembru, 1999 kien hemm seba' trabi li twieldu lill-ommijiet li kienu Drug Addicts u kellhom bżonn kura intensiva fl-SCBU.

PULIZIJA - GĦASSA TAL-GŻIRA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid meta se tkun miftuħa fuq bażi regolari l-għassa ħdejn il-polyclinic tal-Gżira?

ONOR.

TONIO BORG: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li jien tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 11375.

PRODOTTI - TNEĦĦIJA TA' LEVIES

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Billi diġa' bdew jitneħħew il-levies fuq prodotti, jista' l- Ministru jgħid x'raħas u b'kemm raħas kull prodott li diġa' kellu il-levy mneħħija?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija simili numru 11378 magħmula mill-istess Membru.

ĦABS ĊIVILI - PRIĠUNIERI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi l-popolazzjoni tal-ħabs illum?

Kemm hemm ġustizzjati?

X'eta' għandhom u ta' xiex instabu ħatja?

Kemm kienet il-piena illi weħlu?

Kemm hemm taħt arrest preventiv?

X'eta' għandhom?

X'allegatament wettqu?

ONOR.

TONIO BORG: Ma ġie ġustizzjat ħadd fil-Ħabs matul din is-sena, peress li fl-1972 ġiet abolita il-piena tal-mewt.

Ninsab informat li t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant hu kif jidher fit-tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is- seduta.

PULIZIJA - PERSUNI FUQ LIBERTA' PROVIŻORJA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn persuni fuq liberta' proviżorja llum?

X'tip ta' reat allegatament għamlu?

ONOR.

TONIO BORG: Peress li l-informazzjoni li qed tintalab mhix miġbura f`forma ta` statistika komputerizzata, din l-informazzjoni tinħtieġ ċertu żmien biex tinġabar u għalhekk l-informazzjoni tingħata meta din tiġi miġbura.

ĦABS ĊIVILI - ĦABSIN INFETTATI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew diagnosed ħabsin b'mod infettiv din is- sena?

X'tip ta' marda kienet f'kull każ u x'prekawzjonijiet jittieħdu biex ma jsirx kuntatt mhux mixtieq bejn id-detenuti?

ONOR.

TONIO BORG: Mhix prattika li tingħata din it-tip ta` informazzjoni.

DAR TA' L-ANZJANI - IKEL

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 11143, jista'l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk sarux xi ħlasijiet ta' ikel lil xi kumpannija oħra barra dik imsemmija?

Kemm tħallsu lill-kumpannija msemmija, xahar b'xahar minn mindu ġie mogħti l-kuntratt?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ma sar l-ebda ħlas ta' ikel fornut lid-Djar ta' l- Anzjani ħlief lill-kuntrattur imsemmi fir-risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 11143.

Lil dan il-kuntrattur, tħallsu dawn l-ammonti:

Lulju - Lm11,092.02 Awissu - Lm11,311.12 Settembru - Lm11,187.49 Ottubru - Lm11,427.95 Novembru - Lm10,685.65 Diċembru - Lm10,786.82

Jannar - Lm12,370.64 Frar - Lm10,920.38 Marzu - Lm12,106.06 April - Lm11,867.41 Mejju - Lm12,221.28 Ġunju - Lm11,850.41 Lulju - Lm11,804.80 Awissu - Lm12,120.18 Settembru - Lm12,052.61 Ottubru - Lm12,215.90

SPTARIJIET - TINDIF

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 11145, billi m'iniex espert fil-finanzi, jista' l-Ministru jgħid kif b'nefqa totali ta' Lm600,000 fuq it-tindif ta' l-isptarijiet, kif jirriżultalu li nefqa ta' Lm105,000 fuq apparat se jkollu net capital return ta' anqas minn ħames xhur?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Membru li l-apparat tat- tindif inxtara għal diversi raġunijiet, li kollha għandhom rwol sinifikanti u partikolari fl-andament tar-riforma.

L-apparat inxtara biex jogħla l- livell ta` ndafa fl-isptar u simultanjament jitħaffef ix-xogħol tal- ħaddiema.

Barra minn hekk, permezz ta` dan l-apparat ikun possibbli li jiġi ntrodott l-element tal-flessibbilta` fuq il-post tax-xogħol, mingħajr ma tiżdied il-pressjoni u tbatija fuq il-ħaddiema.

Għaldaqstant permezz ta`l-introduzzjoni tal-makkinarju jiġi eliminat il- bżonn li jikber in-numru ta` ħaddiema f'dan is-settur; filwaqt li wkoll nkunu f'pożizzjoni li nutilizzaw u nagħmlu l-aħjar użu mir-riżorsi li għandna mingħajr ma nżidu l-piż fuq ħadd.

Nixtieq nagħmilha ċara lill-Onor.

Interpellant li s-somma ta` Lm600,000 kienet tirrapreżenta biss l-ispiża għat-tindif ipprovdut mill-privat.

Ma tinkludix fiha l-ispiża tal-ħaddiema tal-Gvern ukoll.

Huwa għalhekk li jingħad li n-net capital return fuq l-apparat se jiġi bbilanċjat fi żmien ħames xhur.

Jiġifieri meta wieħed jikkalkola l-ispiża ta` l-apparat u jikkomparaha ma` l-ispiża globali f'pagi ta` b'kemm kieku kien ikun hemm bżonn jiżdied in-numru tal-ħaddiema f'dan is-settur, isib li dawn iċ-ċifri jkunu jistgħu jibbilanċjaw lil xulxin fi żmien ħames xhur.

SPTAR MONTE CARMELI - PAZJENTI

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista'l-Ministru jgħid kemm hemm sodod f'kull sala ta' l-irġiel u tan-nisa, inkluża is-secure unit u s-sala numru 10 irġiel, fl-Isptar Monte Carmeli?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni għada qed tinġabar.

Risposta tingħata f`seduta oħra.

SPTAR MONTE CARMELI - FUNTANA

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid għaliex il-funtana li hemm fil-bitħa tal-Male Ward 2 ta' l- Isptar Monte Carmeli ilha abbandunata minn meta ġie inawgurat is-secure unit ta' l-istess sptar?

Għaliex din il-funtana tinsab bla ilma u qed tiġi kkaġunata ħsara, minkejja l-ispiża li kienet saret biex issewwiet?

Kemm kienet in-nefqa biex il-funtana reġgħet bdiet taħdem iktar kmieni din is- sena?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nixtieq ninformak li l-informazzjoni għada qegħda tinġabar u t-tweġiba tingħata aktar tard.

SPTAR MONTE CARMELI - PAZJENTI

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-pazjenti ta' l-Isptar Monte Carmeli jixorbux mill- ilma tat-tankijiet ta' fuq il-bjut?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nixtieq ninformak li l-informazzjoni għadha qiegħda tinġabar u t-tweġiba tingħata aktar tard.

SPTAR MONTE CARMELI - ARJA KONDIZZJONATA

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid fl-Isptar Monte Carmeli kemm hemm swali li għandhom l-arja kondizzjonata?

Fl-istess sptar kemm hemm uffiċini li għandhom l-arja kondizzjonata?

Meta hemm il-ħsieb li swali fl-isptar Monte Carmeli jkollhom l-arja kondizzjonata?

ONOR.

Risposta tingħata f`seduta oħra.

TARZNARI - SUSSIDJU

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 11220?

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar u t- tweġiba tingħata appena tali informazzjoni tkun inġabret.

TARZNA - PROFITTI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 11221?

ONOR.

EIB - KUNTRATTI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il kuntratt ġie ffirmat mal-Bank of Investment (EIB) għall-iffinazjar ta' proġetti f'Malta matul dawn l-aħħar 12-il sena?

Jista' l-Ministru jagħti dettalji dwar dawn il-kuntratti nkluż id-dati meta ġew iffirmati, l-ammont ta' flus miftiehem, kif iridu jitħallsu lura, fuq liema proġetti ntużaw u x'kondizzjonijiet speċjali oħrajn ġew miftiehma?

ONOR.

JOHN DALLI: F`dawn l-aħħar 12-il sena il-Bank Ewropew għall- Investiment (EIB) u l-awtoritajiet Maltin iffirmaw disa` kuntratti għall- iffinanzjar ta` proġetti f`Malta.

Dettalji kif mitluba mill-Onor.

Interpellant huma kif jidhru fit-tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra ma` din ir-risposta aktar kmieni f'din is-seduta.

Il-kondizzjonijiet miftiehma huma dawk li wieħed normalment isib f`kull ftehim ta` din ix-xorta li fih jingħata self mill-EIB.

Kif jaf sew l-Onor.

Interpellant fil-każ tal-proġett Sewerage II, l-EIB għamlu tliet kondizzjonijiet speċjali:

1. li jitwaqqaf Accounting System komprensiva fid-Dipartiment tad-Drenaġġ;

2. li fi żmien raġonevoli kellha ssir tariffa fuq l-istess servizz; u

3. li d-Dipartiment kellu jiġi korporizzat billi jingħaqad mal- Korporazzjoni tal-Ilma.

Is-self miftiehem għal dan il-proġett partikolari fil-fatt mhux se jittieħed għar-raġunijiet li diġa' tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 11434 imressqa mill-istess Interpellant.

TOROQ - DWAL

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li ssir il-manutenzjoni regolari fuq id-dawl fit-toroq arterjali għaliex bħalissa hawn partijiet sħaħ ta' toroq arterjali li jinstabu mitfija minħabba ħsarat fis-sistemi tad-dawl?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

Interpellant ġiet mgħoddija lill-Korporazzjoni Enemalta sabiex tistħarreġ l-ilment u jekk ikun il-każ tieħu l-passi meħtieġa.

DIPARTIMENT TAL-MANIFATTURA U SERVIZZI - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid jekk id-Dipartiment tal-Manifattura u Servizzi fi ħdan id-diviżjoni tax-xogħlijiet għadhiex responsabbli mill-manutenzjoni ta' traffic lights u pelican lights?

Jekk fl-affermattiv, jista' l-Ministru jara li ssir il-manutenzjoni neċessarja fuq il-pelican lights li hemm fejn l-Istitut Fellenberg f'Kordin?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Id-Dipartiment tal-Manifattura u Servizzi għadha responsabbli mill-manutenzjoni ta' traffic u pelican lights.

Il-pelican lights li hemm fejn l-Istitut Fellenberg f'Kordin żviluppaw ħsarat kbar fil-cables li kien hemm taħt l-art u kellha ssir stallazzjoni ġdida.

Fil-fatt din saret u dawn qed jaħdmu.

ETC - REĠISTRAZZJONI GĦAX-XOGĦOL

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'inhi r- raġuni li persuni li jkunu waqfu mix-xogħol, ikunu bdew jirreġistraw u wara jibdew bis-sick leave m'għadhomx aktar eliġibbli biex japplikaw għal Pensjoni ta' l-Invalidita'?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-Att dwar is-Sigurta' Soċjali jipprovdi li persuna tkun intitolata għal Pensjoni għal Invalidita' jekk kienet inkapaċi għax- xogħol minħabba marda serja.

Meta persuna tirreġistra għax-xogħol immedjatament wara li tkun tilfet ix-xogħol b'riżultat ta' nuqqas ta' xogħol, u waqt li tkun qed tirreġistra timrad b'marda serja din ukoll tista' tkun intitolata għal Pensjoni għal Invalidita'.

Għaldaqstant mhux minnu dak li qed jgħid l-Onor.

Membru u cioe' li persuni li jkunu waqqfu mix-xogħol u bdew jirreġistraw u wara tiżvilupalhom marda m'għadhomx eliġibbli għal pensjoni għal Invalidita'.

Naturalment, id-dipartiment għandu d-dmir li jara li s-sistema ma tiġiex abbużata f'liema każ, jittieħdu l-passi opportuni.

PERITI/INĠINIERA - BENEFIĊĊJI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra informazzjoni dwar benefiċċji u allowances (inkluż dik ta' disturbance) li ngħataw lil periti u inġiniera li jaħdmu mad-Diviżjoni tax-Xogħlijiet Pubbliċi matul dawn l- aħħar 12-il xahar, kull persuna separatament?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il- Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

BORD TA' L-GĦAŻLA - SPONSORSHIP FIL-MASTER DEGREE

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid jekk il-persuna li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, għandhiex il-kwalifiki meħtieġ sabiex tingħażel għal kors ta' l-MBA skond ir-risposta li ngħatata għall-mistoqsija parlamentari numru 9926?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab informat illi l-kwalifiki meħtieġa sabiex persuna tintgħazel għal kors ta' l-MBA huma stabiliti mill- Universita li torganizza l-kors.

Il-persuna ndikata, li fil-fatt hija perit, ġiet ammessa għall-kors ta' l-MBA.

Jien informat ukoll li din il-persuna kienet issodisfat ukoll l-kriterji stabbiliti għal dan l-isponsorship.

ANZJANI - DAR F'BORMLA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid minn min se jitmexxa fid-dar ta' l-anzjani ta' Bormla: il-catering; it-tmexxija; u t- tindif?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Wara li ħarġet sejħa għall-offerti għat-tmexxija tad-Dar ta' Bormla, din se tiġi fdata lill- Health Care Services Ltd.

Skond kif mitlub mill-istess sejħa t-tmexxija tinkludi fost l-oħrajn il- catering u t-tindif.

BIRGU - TAL-FORTINI - VULTAĠĠ TAD-DAWL

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru 11424 li oriġinarjament saret lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali u li ġiet riferuta lilek u cioe': jista' l-Ministru jara li jissaħħaħ il-vultaġġ tal-kurrent tad-dawl fil-Housing Estate Tal-Fortini, Birgu?

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-ilment ta` l-Onor.

Interpellant gie mgħoddi lill- korporazzjoni Enemalta sabiex jiġi mistħarreġ u jekk ikun il-każ tittieħed l-azzjoni meħtiega.

IMPJIEGI - ŻIDIET

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk impjegati fl-Armed Forces ta' Malta, li jispiċċaw mix-xogħol bi żmien, jeħdux żewġ terzi ta' kull żieda li jingħataw membri fl-Armed Forces?

Jekk fl-affermativ, jista' jgħid jekk il-persuna, li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, li spiċċa mill-AFM fl-1981, hux suppost li ħa dawn iż-żidiet?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Membru li l-impjegati fil-Forzi Armati ta' Malta li jispiċċaw mix-xogħol biż-żmien ikollhom pensjoni tas- servizz jew mill-gvern Ingliż jew mit-teżor, u ġieli anke mit-tnejn.

Għaldaqstant il-pensjoni tas-sigurta' soċjali li jkunu ntitolati għaliha tkun waħda minn dawk b'rata fissa skond it-Tnax il-Skeda taħt l-istess att dwar is-sigurta' soċjali u mhux taż-żewġ terzi.

Inżid ngħid illi l-persuna minnhu ndikata se tkun informata bil-miktub dwar il-pensjoni tagħha.

GĦAJN DWIELI - TRIQ L-AMMIRALJAT - FOND NRU.11

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'se jsir mill-garaxx li huwa tal-Housing Authority u li issa sarulu wkoll il-bieb u t-twieqi, li qiegħed f'numru 11, Triq l-Ammiraljat, Għajn Dwieli?

X'tista' tagħmel persuna li hi interessata f'dan il-garaxx biex tapplika?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-Awtorita' tad-Djar bniet żewġ maisonettes u erba' garages fuq din il-plot.

Żewġ garages minnhom huma abbinati maż-żewġ maisonettes fuq imsemmija u ż- żewġ garages l-oħra nbiegħu wara sejħa pubblika għall-offerti.

PENSJONIJIET

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm kienet il-pensjoni, qabel is-sena 1979?

Meta daħal fis-seħħ il-metodu tat-two thirds?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Membru li l-pensjoni qabel l- 1979 kienet Lm12.10 fil-ġimgħa għal raġel miżżewweġ li jkun imantni lil martu, u Lm7.40 għal kull persuna oħra.

Il-pensjoni taż-żewġ terzi għal min kien impjegat daħlet fis-seħħ fit-22 ta' Jannar, 1979.

SVPR - ANZJANI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid fiex waslet it-talba ta' l-anzjana ta' 93 sena, li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, sabiex tidħol f'SVPR?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-persuna li d-dettalji tagħha ntbagħtu separatament li applikat biex tidħol fl-SVPR qiegħda tingħata prijorita' u se tkun ammessa fi ftit żmien ieħor.

DJAR - AKKOMODAZZJONI SOĊJALI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jara li l-każ dwar housing li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, tingħata attenzjoni minħabba l-problemi familjari kbar li jeżistu?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien infurmat illi l-każ imsemmi qed ikun ikkunsidrat, flimkien ma' applikazzjonijiet oħrajn li għandu pendenti quddiemu d-dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali.