MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 725 It-Tnejn, 22 ta' April, 2002 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 725

It-Tnejn, 22 ta' April, 2002

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.02 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 22 ta' April, 2002

WERREJ

MINUTI 160

MISTOQSIJIET –TWEĠIBIET ORALI 160

TQEGĦID TA' KARTI 166

MOZZJONIJIET

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR L-IMPIEGI U R-RELAZZJONIJIET INDUSTRIJALI (L-EWWEL QARI) 167

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IL-KUNSILLI LOKALI (L-EWWEL QARI) 168

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IL-KONVENZJONI EWROPEA (L-EWWEL QARI) 168

MOZZJONI DWAR L-ESTENSJONI TAT-TERMINU TAT-TWAQQIF TAT-TRIBUNAL

GĦALL-INVESTIGAZZJONI TA' L-INĠUSTIZZJI 169

AĠĠORNAMENT 189

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 194

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 724 li saret fis-17 ta' April, 2002 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET –TWEĠIBIET ORALI

FACILITATORS – NEFQA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jwieġeb domanda parlamentari 31546 u jgħid kemm intnefqu flus matul is-sena 2001 fi ħlasijiet lill- facilitators u kindergarten assistants għal xogħol ma' studenti bi bżonnijiet speċjali fl-iskejjel statali primarji u sekondarji kif ukoll fl- iskejjel tal-knisja primarji u sekondarji?

X'inhu n-numru ta' persuni li qed jagħmlu dan ix-xogħol f'kull każ?

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni): Informat li l-ħlas globali lill-facilitators u kindergarten assistants għal xogħol ma' studenti bi bżonnijiet speċjali fl-iskejjel statali, kemm primarji kif ukoll sekondarji, għas-sena 2001 kien ta' Lm2,959,542.176, maqsum kif ġej:

33 facilitators - Lm 164,616.760 66 kinder assists. - 333,446.458 54 kinder assists., grade I - 296,565.787 3 kinder assists., grade II - 18,144.208 4 supply kinder assists. - 18,558.200 93 kinder assists. spec. educ. - 428,721.386 294 supply kinder assists. spec. educ. - 1,026,106.637 7 part-time kinder assists. - 28,978.740

Informat ukoll li Lm644,404 intnefqu fi ħlasijiet lil 14-il facilitator u 136 supply kindergarten assistant li jieħdu ħsieb studenti bi bżonnijiet speċjali fl-iskejjel tal-knisja, kemm primarji kif ukoll dawk sekondarji.

SIXTH FORM – ATTENDENZA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid bħalissa kemm hemm studenti li qed jattendu s-sixth form tal-gvern, tal-knisja u ta' l- iskejjel indipendenti?

Kemm-il student beda din is-sena skolastika fis- sixth form u sal-lum telaq u m'għadux jattendi?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-informazzjoni dwar kemm hemm studenti b'kollox jattendu s-sixth form qed titpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra.

ORKESTRA NAZZJONALI - STRUMENTI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joe Cilia) staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: B'riferenza għat-tweġiba mogħtija għal mistoqsija parlamentari 31949, jista' l-Ministru jgħid liema strumenti kienu jdoqqu is-sitt mużiċisti li spiċċaw minn ma' l-orkestra nazzjonali u liema strumenti jdoqqu dawk li ġew impjegati ġodda matul il-perjodu rilevanti?

Jista' wkoll jgħid min kienu l-guest conductors li mexxew l-orkestra nazzjonali matul l-istess perjodu u jekk ir-remunerazzjoni tagħhom hijiex fissa?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ta' min jiċċara illi r-risposta preċedenti minni mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 31949 kien fiha xi impreċiżjonijiet.

Minflok "spiċċaw sitt mużiċisti u ġew impjegati sitt mużiċisti ġodda", ir- risposta kellha tkun "spiċċaw tmien mużiċisti u ġew impjegati erba' mużiċisti ġodda".

Ir-risposta preċedenti ħarġet inkorretta bi żvista minħabba illi l-figura ta' "sitt mużiċisti" li spiċċaw minn ma' l-orkestra nazzjonali kienet tkopri biss il-perjodu 2000 u 2001; waqt li "sitt mużiċisti ġodda" kellha tiġi "sitt impjegati ġodda", cioe' erba' mużiċisti, finance officer u executive officer.

Għaldaqstant informat li t-tmien mużiċisti li spiċċaw minn ma' l-orkestra nazzjonali, wieħed kien idoqq il-flawt, tnejn l-obwe, erba' il-vjolin u wieħed il-kuntrabaxx.

Mill-erba' mużiċisti li ġew impjegati ġodda, tnejn idoqqu l-obwe, wieħed il-vjolinċell u wieħed il- kuntrabaxx.

Informat ukoll li guest conductors li dderiġew l-orkestra nazzjonali matul il-perjodu Ottubru 1998 - Frar 2002 hu kif se nsemmi:

Attard Colin Maier Wilfreid Butcher Jonathan Maw Stephen Chircop Alan Monteil Vincent Ciardi Paolo Muscat Christopher Clement Rene` Oliver Munroe Charles Davies Ian Salmieri Eraldo Deakin Richard Sammut Joseph Flaadt Gerhard Schembri Brian Galea John Stark Peter Laus Michael Vella Joseph Lombardini Danilo Watson Stephen

Ir-remunerazzjoni ta' dawn il-guest conductors m'hijiex waħda fissa iżda tvarja skond it-tip ta' kunċert.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Noel Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, b'riferenza għas-suċċess għoli ħafna li sena wara l-oħra qed ikollhom l-istudenti tal-Liċeo Vassalli f'tal-Ħandaq meta fil-prize day itellgħu musical, il-Ministru lest li jikkonsidra li jsiru l-arranġamenti neċessarji sabiex din is-sena dan il-musical jiġi mxandar fuq l-istazzjon tal-PBS, bil-għan li l-ġenituri u l-istudenti jkunu jafu bix-scelta differenti ta' parteċipazzjoni kif ikkordinata mill- kapijiet, għalliema u studenti, u anke bl-għajnuna tal-kumitat tal-ġenituri ta' l-istudenti?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Speaker, kemm l-Onor.

Farrugia kif ukoll jiena kellna x-xorti nassistu għall-musical Les Miserables fil-junior lyceum tal- Ħandaq, meħud mill-kapulavur ta' Victor Hugo.

Nista' ngħid li t-tnejn li aħna apprezzajna ferm il-ħiliet, it-talenti artistiċi, il-kreattivita`, l- impenn u d-dedikazzjoni ta' l-għalliema.

M'għandix l-iċken dubju li jekk dawn it-tip ta' affarijiet jiġu mgħarrfa aktar lill-pubbliku inġenerali, inkunu qed nagħmlu ġid kemm lill-iskola nnifisha, li tara li x-xogħol artistiku tagħha qiegħed jirċievi rikonoxximent 'il barra mill-ħitan ta' l-iskola, u anke lill-iskejjel kollha tal-gvern.

Fil-fehma tiegħi dan kien eżempju ieħor, fost ħafna, ta' xogħlijiet tajbin u ta' kwalita` li jagħmlu l-iskejjel ta' l-Istat.

Jista' jkun li biex tixxandar rappreżentazzjoni bħal din fuq l-istazzjon tal-PBS tippreżentalek xi diffikulta', pero' m'hemm xejn x'iżomm milli din tiġi recorded u ppreżentata fuq iċ-channel ta' l-edukazzjoni.

Jiena stess ħafna drabi nilmenta mill-fatt li d-dipartiment responsabbli minn l-education channel ma jassigurax li jinżammu dawn it-tipi ta' recordings.

Ma jistax ikun li l-prize days kollha jiġu recorded - għax naturalment l-iskejjel kollha jagħmlu xi ħaġa u numru minnhom jagħmlu dan bi sforz tajjeb ħafna – iżda jien nemmen li min ikun qiegħed isegwi x-xena f'dak il-livell ikun jaf illi se jkun hemm prodott ta' ċertu interess u ta' ċerta kwalita`.

Naf li nhar il-Ħamis se jkun hemm rappreżentazzjoni oħra u se nindaga biex nara l-possibbiltajiet ta' recording x'inhuma.

Nifhem li jista' jkun hemm problemi tekniċi u problemi ta' sound għax is- sala fejn issir m'hijiex attwalment adegwata biżżejjed biex fiha jiġi recorded dan it-tip ta' musical, pero' se ninvestiga u nara hemmx il- possibbilta` li ħaġa bħal din tkun tista' ssir.

KURA BARRA MINN MALTA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm tfal taħt it-12-il sena ntbagħtu barra għall-kura matul l-aħħar ħames snin?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa): Id-dipartiment tas-saħħa jikklassifika bħala tfal lil dawk li huma taħt l-14-il sena.

Iċ-ċifri mitluba għal dan il-grupp ta` pazjenti huma kif ġej:

Sena Tfal *Viżiti Barra

1997 69 109 1998 58 83 1999 78 91 2000 110 110 2001 118 178

* In-numru ta` viżiti huwa ikbar għaliex jinkludi tfal li jintbagħtu aktar minn darba f'sena għall-kura barra minn Malta.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Lill-Ministru jirriżultalu li hemm xi ġenituri li għamlu talba lid-dipartiment tas-saħħa sabiex f'ċerti każi jinġiebu professuri minn barra bil-għan li uliedhom ma joqogħdux imorru barra?

X'qed isir f'dan ir-rigward?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Mr Speaker, l-ewwelnett ilna għaddejjin żmien twil b'numru ta' konsulenti barranin li jiġu jżuruna ġewwa pajjiżna.

It-tieni, naħseb li l-kollega tiegħi huwa konxju li bdejna wkoll eżerċizzju fejn aktar speċjalizzazzjoni min-naħa tal-Maltin qiegħda taqta' u anke f'ċerti każi telimina l-bżonn li nibqgħu niddependu fuq barranin li jiġu jagħtu l- kura ġewwa pajjiżna.

Fil-fatt, ftit ta' żmien ilu beda servizz ġdid ta' operazzjonijiet tal-qalb fuq it-tfal – naħseb li l-Onor.

Farrugia sema' b'dan – tfal li qabel kienu jintbagħtu barra minn Malta.

Illum għandna wkoll konsulent Malti li għalkemm m'huwiex residenti f'pajjiżna, jiġi jinvista lit-tfal hawnhekk u dan jelimina kompletament il-bżonn li t-tfal joqogħdu jmorru barra.

Apparti minn hekk, din saret proċedura li ma tirrikjedix operazzjoni u allura ovvjament it-tfal ikunu jistgħu jmorru lura f'darhom dik il-ġurnata stess.

Qed ngħid dan kollu biex wieħed jasal biex jirrikonoxxi kemm imxejna 'l quddiem.

Ovvjament wieħed irid jara wkoll ċertu cost-effectiveness, fis-sens illi fejn ikun hemm domanda relattivament kbira din tkun tiġġustifika t-twaqqif ta' dak is-servizz.

Pero' imbagħad hemm dixxiplini oħra, bħall- endocrinology, in-neurophysiology jew in-neurology fejn in-numru ta' każi li jkollna jkun limitat ħafna.

Per eżempju fi branka partikolari kapaċi ssib żewġt itfal biss li jkunu qed ibatu b'dik il-marda partikolari.

Issa ovvjament barra minn Malta dan huwa cost-effective minħabba li l-catchment area hija ferm akbar.

U importanti li jkollok catchment area ta' ċertu daqs għax inkella min ikun qiegħed iwassal dak is-servizz jibda` jitlef l- iskills tiegħu stess.

Immaġina kieku jkollok konsulent Malti residenti hawn Malta stess li jkun speċjalizzat f'ċerta branka u f'sena sħiħa jkollu żewġ każi biss.

Ovvjament dan ma jagħmilx sens.

Allura f'dawk il-każi – li rrid ngħid li aktar ma jgħaddi ż-żmien, aktar qegħdin jonqsu – se nibqgħu niddependu minn konsulenti li jiġu minn barra.

Jien naħseb li dak li qed jiġri hu li minkejja li f'ċerti affarijiet ma jagħmilx sens li jkollna t-team tagħna, dawk il-konsulenti li jiġu minn barra jiġu wkoll biex jgħaddu lill-konsulenti tagħna l-aħħar u l-aħjar teknoloġija u l-aħjar metodi li qegħdin jintużaw għall-kura tal-pazjenti, u ovvjament dan ikompli jtejjeb il-follow-up tal-każi ġewwa pajjiżna.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: B'riferenza għal ċerti ċentri tas-saħħa, fosthom dawk ta' Ħal Qormi, Birkirkara u r-Rabat, jista' l-Ministru jinformana x'qed isir bil-għan li dawn iċ-ċentri jerġgħu jibdew joperaw b'mod immedjat il-ġurnata kollha, bil-lejl u bi nhar – kif fil-fatt kellhom jagħmlu sa l- aħħar tas-sena li għaddiet – u jipprovdu servizz tant mistenni u bżonjuż għall-komunitajiet rispettivi?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Forsi l-kollega tiegħi qiegħed juża ċerti aġġettivi b'ċerta leġġerezza għaliex aħna qatt m'għedna li dawn iċ-ċentri se jerġgħu jiftħu b'mod immedjat.

Aħna dejjem għedna li din kienet miżura temporanja sakemm jiġu korretti n-nuqqasijiet li lill-gvern ġiegħluh jirrestrinġi u jillimita ċerti servizzi fil-health centres.

Jien nista' nikkonferma li qegħdin nieħdu l-miżuri kollha biex kemm jista' jkun malajr il-health centres jerġgħu jaħdmu kif kienu qabel, imma sfortunatament dan għadu m'huwiex possibbli minħabba li l-problema primarja tan-nuqqas ta' tobba għadha magħna.

Jien nista' ngħid ukoll li għadhom għaddejjin diskussjonijiet mal- koperativa li wriet li tixtieq tifforma ruħha biex tkun tista' tieħu f'idejha t-tmexxija ta' dawn il-health centres, pero` għad baqa' xi diffikultajiet.

Naħseb li l-Onor.

Membru japprezza u jifhem illi mhux ta' min jitkellem dwar dawn id-diffikultajiet waqt li għadhom għaddejjin id- diskussjonijiet.

L-għan aħħari tal-gvern huwa li kemm jista' jkun malajr is-servizz li kien jiġi pprovdut minn ġewwa ċ-ċentri tas-saħħa jerġa' jiġi għal dak li kien.

Veru li din is-sitwazzjoni ilha sena għaddejja pero' rridu nżommu quddiem għajnejna l-istampa kollha.

Għax minkejja li ħafna nies setgħu ħasbu li l-limitazzjoni ta' servizzi f'ċerti ċentri tas-saħħa se tkun il-kaġun ta' numru akbar ta' nies li jmorru ġewwa l-casualty department ta' l-isptar San Luqa, nistgħu ngħidu bl-aktar mod assolut li dan ma ġarax.

Fil-fatt l-istatistika turi li n-numru ta' pazjenti ġewwa l-casualty department ta' l-isptar jiżdied b'medja ta' 5% kull sena, u hekk baqa' jiġri.

Nista' nagħti garanzija li n-numru ta' viżti akuti baqgħu l-istess, anke skond l-istatistika.

Li naqsu kienu dawk il-viżti li m'humiex urġenti u li kienu juru ċerta ħela ta' riżorsi u ċertu abbuż mis-servizz.

Qed ngħid għal dawk li jaqbdu u jmorru x'ħin iridu jew imorru biex jipprovaw il- pressjoni jew biex sempliċement jagħmlu check-up.

Jiena nibqa' ngħid li dawn huma abbużi u l-istatistika qed turi li dawn it-tip ta' viżti ġewwa l- health centres naqsu, waqt li n-numru ta' pazjenti li kellhom bżonn imorru ġewwa l-health centres għal affarijiet akuti ma naqasx.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Ma naħsibx li l-Ministru se jiċħad li kemm ilu magħluq iċ-ċentru tas-saħħa tar-Rabat, apparagun ta' meta kien jiftaħ fuq bażi ta' 24 siegħa, in-numru ta' pazjenti naqas b'27,000?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Mr Speaker, kieku l-kollega tiegħi joqgħod attent għal dak li nkun qed ngħid u mhux ipoġġi d-domanda f'moħħu minn qabel ma jkollu r-risposta tiegħi, jinduna li jiena stess għedtlu li n-numru ta' pazjenti naqas b'27,000.

Li qiegħed ngħid hu li n-numru ta' każi akuti ġewwa l-health centres baqa' l-istess.

L-uniċi nies li nerġa' nikkonferma li naqsu milli jmorru ġewwa l- health centres kienu għall-każi mhux urġenti.

Jien ikkwalifikajt ukoll li meta nirriferi għall-każi urġenti, inkun qed nirriferi speċifikament għal dawk il-każi li x'ħin kien jaqblilhom jew x'ħin kien jiftlilhom kienu jmorru l-health centre biex jibdlu l-garza jew biex jibdlu l-faxxa jew imorru l-Ħadd filgħodu ...

(Interruzzjonijiet) Dawk inqatgħu għax qegħdin jirrealizzaw huma stess li għandhom jattendu l-health centre meta jkollna l- aktar numru ta' staff - u allura mhux bil-lejl - u f'ħinijiet li jkunu raġonevoli.

Kemm-il darba għedt ukoll hawn ġew illi meta wieħed joħroġ breakdown ta' kemm kienu jmorru nies ġewwa l-health centres f'ċerti ħinijiet, wieħed kien jibda jiddubita dwar l-utilita' ta' dak in-numru kollu ta' staff li kien ikollna f'dak il-ħin ġewwa l-health centres.

Pero' ngħid li aħna xorta għadna mpenjati li kemm jista' jkun u sakemm jippermettu l-kondizzjonijiet, iċ-ċentri tas-saħħa jerġgħu jiġu jaħdmu kif kienu.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT (Kap ta' l-Oppożizzjoni): Waħda mill-affarijiet li ħarġu f'dawn l-aħħar sentejn hi l-matching tal-vacancies li hemm fis- sistema tas-saħħa man-numru ta' tobba available.

Jista' l-Ministru jagħtina previżjoni ta' kif se tkun fis-sentejn jew tliet snin li ġejjin din il-ħaġa?

Jiġifieri se jkun hemm biżżejjed tobba fis-sistema tas-saħħa?

Jew se jkollna karenza bejn il-vacancies li hemm, il-bżonnijiet li hemm għal tobba biex jieħdu ħsieb il-health centres u l-bżonnijiet ta' l-isptar u s-supply ta' tobba?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Jekk wieħed jara daqsxejn x'qiegħed jiġri f'dak li għandu x'jaqsam man-numru ta' tobba li qegħdin jikkwalifikaw, malajr jifhem li jekk jibqa' kollox kif inhu m'għandux ikollna problema fil-futur.

Qed ngħid hekk l-ewwelnett għax il-kors tal-mediċina qiegħed jibda darba kull sena u mhux darba kull sentejn; u t-tieni, meta kien jibda darba kull sentejn kienu jidħlu medja ta' 40 jew 50 student u allura kienu jigradwaw bejn 40 u 50 tabib kull sentejn.

Il-kors illum jibda kull sena u n-numru ta' dawk li jidħlu għalih ivarja bejn 70 u 80 u dan ifisser li qed ikollna d-doppju f'inqas żmien.

Allura ovvjament il-karenza li għadu kemm rrifera għaliha l-kollega tiegħi ma tidhirx li se tkun xi problema allarmanti.

Naħseb ukoll li rridu nibdew diskussjonijiet – jien ngħid li għandhom jibdew fil-futur immedjat - biex niżguraw illi l-kondizzjonijiet tat-tobba jkunu tali li ma jħajrux nies mis-servizz jitilqu barra minn xtutna.

Effettivament ftit tal-ġimgħat ilu ġie grupp mill-Ingilterra biex jipprova jiġbor tobba Maltin li jixtiequ jaħdmu fl-Ingilterra ...

(Interruzzjonijiet) Anzi f'dak li għandu x'jaqsam mas-saħħa l-Unjoni Ewropea hi ta' vantaġġ assolut.

Dan huwa dak illi kien stqarr l-Onor.

George Vella f'seminar li kien sar apposta għan-nurses - irrepetiha Alfred Mifsud fuq it-television - u wieħed jibda jifhem il-vantaġġi għax barra li l-Ingliżi ġew biex jieħdu t-tobba tagħna – nistgħu ngħidu li fil-pajjiżi kollha tad-dinja m'hawnx tobba biżżejjed – qegħdin ukoll jipprovaw jixtru servizzi fil-Mediterran u fil-fatt nafu li tliet ijiem ilu ħareġ tender mill-NHS ta' l-Ingilterra biex jaraw min jista' joffri servizzi ta' kwalita'.

U r-risposta li tajnihom min-naħa tad-diviżjoni tas-saħħa kienet li waqt li kulħadd japprezza li s-servizzi f'pajjiżna huma ta' l-ogħla kwalita', speċjalment f'ċerti branki, jiddispjaċina li l-Ingliżi ma jistgħux jinqdew bis-servizzi tagħna u ma jistgħux jibagħtu pazjenti ġewwa pajjiżna, u dan minħabba l-fatt li aħna m'aħniex membri ta' l-Unjoni Ewropea.

Nerġa' ndur għan-nuqqas ta' tobba, u kif għedt, hemm bżonn li nsibu sistemi illi jħajru iżjed tobba jibqgħu ġos-servizz, għalkemm nagħmlu x'nagħmlu u jkun hemm min ikun hemm fil-gvern, din se tkun problema li ħadd ma jista' jelimina.

Ħafna mit-tobba tagħna jitilqu biex jagħtu servizz barra minn pajjiżna għal raġuni waħda, primarjament għax il-postijiet ta' konsulent ġewwa pajjiżna huma limitati ħafna u għandna sptar wieħed ġenerali.

Barra minn hekk illum konsulent jilħaqlek relattivament ta' eta' żgħira - ikollu madwar 40 sena - u allura jimblukkalek il-post għal 20 sena sakemm jiġi biex jirtira.

U allura min ikun irid jispeċjalizza u jaspira li jerġa' jiġi f'pajjiżu jaħdem bħala konsulent ovvjament se jsib il-bibien magħluqin.

Dan minkejja li f'dawn l-aħħar snin - nistgħu ngħidu fl-aħħar għaxar snin - in-numru ta' konsulenti li jaħdmu fis-servizz sploda.

Biss huwa ovvju li hemm limitazzjoni, waqt li l-openings barra minn Malta huma ferm ikbar minħabba l-fatt li hemm iżjed kobor, hemm iżjed servizzi u hemm iżjed sptarijiet.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Mr Speaker, jien nara li hemm ftit tal- kontradizzjoni fir-risposta li għadu kemm tana l-Ministru.

Qed jgħid li mhux qed jipprevedi problema fis-supply ta' tobba għax issa l-kors qed isir kull sena u mhux kull sentejn.

Imma veru jew le li f'din l-aħħar sena kellna problema?

Minn fejn ġiet din il-problema?

U jekk ġrat f'din l- aħħar sena, kemm huwa prevedibbli li se terġa' tiġri fis-sentejn, tlieta li ġejjin?

X'qed iwassal biex tobba u anke nurses imorru jaħdmu fl-EU minn issa?

X'inhu r-rationale tagħhom dawn?

Forsi għax għandhom pagi aħjar?

Għax għandhom aċċettazzjoni aħjar biex isiru konsulenti?

Ilkoll nafu li wħud mit-tobba jmorru barra mhux biex isiru konsulenti u allura l-mistoqsija tiegħi xorta tibqa' din: Strutturalment hemm xi mismatch bejn is-supply u d-demand ta' tobba vis-a-vis l-isptarijiet pubbliċi?

X'effett qed ikollha fuq dan kollu mbagħad it-tieqa li nfetħet, u kif inhi sejra din it-tieqa li nfetħet biex ikun hemm taħriġ ta' studenti barranin f'pajjiżna bħala tobba?

Jiġifieri dan qiegħed inaqqas l-ispazju għat-tobba Maltin biex jiggradwaw b'impatt fuq is-supply ta' tobba jew le?

Qed ikollu effett fuq is-supply ta' tobba deħlin fl-isptarijiet tagħna?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Forsi dawn id-dubji kollha li qamu f'moħħ il- kollega tiegħi jistgħu jiġu eliminati faċilment għax kien hemm kwalifika li nsejt insemmi, cioe' li se jibdew jilħqu kull sena minn din is-sena.

Il- kors tal-mediċina huwa ta' ħames snin u d-deċiżjoni li jibda kull sena bdiet ħames snin ilu.

Allura ovvjament minn din is-sena 'l quddiem se jibda jkollna l-ewwel batch ta' tobba kull sena.

It-tieni, it-tobba tagħna huma kwalifikati wkoll u faċilment imorru jaħdmu f'post partikolari li minn dejjem kien il-Mecca f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-ispeċjalizzazzjoni tat-tobba Maltin, li huwa l-Ingilterra.

It-tobba li jitilqu invarjabbilment imorru l-Ingilterra u allura m'hijiex kwestjoni ta' l-EU u mhux EU għax illum diġa' jistgħu jmorru l-Ingilterra.

Jiġifieri din ma tagħmel assolutament differenza ta' xejn.

Rigward it-tielet punt li qajjem l-Onor. kollega, u cioe' għaliex qegħdin jitilqu tobba u nurses, jien m'iniex konxju li n-nurses qed jitilqu biex imorru jaħdmu l-Ingilterra.

Minkejja li kif semmejt iżjed kmieni ġiet aġenzija biex tipprova tirrekluta tobba Maltin biex imorru jaħdmu l- Ingilterra, u safejn naf jien offritilhom Lm18,000, wieħed biss kien imħajjar illi jmur.

Jiġifieri nemmen li it is not just a question of pounds, shillings and pence.

L-aktar ħaġa li tħajjar lit-tobba li jitilqu mis-servizz Malti biex imorru jispeċjalizzaw barra huwa l-fatt li għandhom openings ferm aktar milli għandna preżentament u milli qatt jista' jkollna għax in-numru ta' servizzi tagħna huwa limitat.

Jekk illum kellna cardiac surgeon u laħħaqna żewġ cardiac surgeons oħra, illum għandek ċifri - nistgħu ngħidu li huma aċċettati bħala standards ġewwa l-Ewropa kollha - li jippegjaw in-numru ta' konsulenti li jrid ikollok skond il-popolazzjoni li għandek.

Fil-fatt issib li f'ċerti branki, bħal per eżempju fin-newroloġija, il-kardjoloġija u l-ortopedija, diġa' il-persentaġġ ta' konsulenti għall-popolazzjoni tagħna huwa biżżejjed.

Issa jekk tħares lejn dawn in-nies issib li għandek two in their early 50s u l-oħrajn għandhom 45 sena.

Mela jekk dawn jibqgħu jagħtu s-servizz se jibblokkawlek il-pożizzjonijiet għax il-popolazzjoni probabbilment se tibqa' stabbli issa li l-birthrate qiegħda tilħaq viċin ħafna n-numru ta' nies li qegħdin imutu u allura ovvjament ftit se jkun hemm ċans għal dawn il-15-il sena li ġejjin li jiżdiedu dawn it-tip ta' konsulenti fl- ortopedija, jekk ovvjament ma jiżdiedux jew joħorġu xi servizzi ġodda.

Għax illum kull branka tant qed issir speċjalizzata li għandek numru ta' orthopaedic surgeons, per eżempju, li huma speċjalisti u konsulenti fl- ispeċjalizzazzjoni partikolari ta' l-ortopedija.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

L-Aġent Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Aġent Prim Ministru): Mr Speaker, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Rapport ta' ħidma u financial statements tal-kummissjoni nazzjonali persuni b'diżabilita' għas-sena 2001;

Pjan ta' azzjoni tal-kummissjoni nazzjonali persuni b'diżabilita' għas- sena 2002;

Tagħrif dwar l-għadd ta' persuni li għandhom is-servizz tat-telecare, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 32783;

Tagħrif dwar l-għadd ta' persuni li kienu qed jirreġistraw għax-xogħol fuq l-Ewwel u t-Tieni Parti tar-Reġistru f'Diċembru 2001 u Marzu 2002, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 32784;

Tagħrif dwar l-għadd ta' applikazzjonijiet pendenti għal akkomodazzjoni soċjali, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 32786; u

Tagħrif dwar safar ta' delegazzjonijiet mill-korporazzjoni dwar xogħol u taħriġ, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 32803; u

f'isem il-Prim Ministru nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 85 ta' l-2002 – ordni ta' l-2002 dwar il-kummissjoni għall-kontroll ta' l-iżvilupp (għadd ta' fergħat).

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Louis Galea.

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Il-kompożizzjoni tal-kunsill Malti għax-xjenza u teknoloġija (MCST), bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 32756; u

Tagħrif dwar safar uffiċjali li sar minn membri tal-kunsill Malti għax- xjenza u teknoloġija, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 32758.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Michael Refalo.

ONOR.

MICHAEL REFALO (Ministru għat-Turiżmu): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar akkomodazzjoni għat-turisti, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 32872.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Francis Zammit Dimech.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (Ministru għar-Riżorsi u l-Infrastruttura): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja tal-permess u l-pjanti approvati mill-awtorita' ta' l-ippjanar dwar xogħol fl-inħawi tal-Gillieru, f'Islet Promenade, Bugibba, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 32810.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni): Mr Speaker, f'isem il-Ministru tal-Finanzi nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Annual financial statements għas-sena 2001 maħruġa mit-teżor skond l- Att ta' l-1962 dwar l-Amministrazzjoni Finanzjarja u l-Verifika;

f'isem il-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent inqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra:

Avviż Legali Nru 84 ta' l-2002 - avviż ta' bidu fis-seħħ ta' ċerti dispożizzjonijiet ta' l-Att ta' l-2001 li jemenda l-Att dwar l- Ippjanar ta' l-Iżvilupp, Att Nru XXI ta' l-2001;

Avviż Legali Nru 86 ta' l-2002 - regolamenti ta' l-2002 tal- kummissjoni għall-kontroll ta' l-iżvilupp (tipi ta' applikazzjonijiet);

Statistika dwar delitti li twettqu bejn is-17 ta' Frar 2000 u April 2002, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 32785; u

f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Barranin inqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra:

Tagħrif dwar ambaxxaturi residenti f'Malta u ambaxxaturi residenti barra minn Malta, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 32794.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Austin Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Breakdown ta' allokazzjoni ta' fondi lill-kunsilli lokali, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 32782;

Kopja ta' dokument ta' informazzjoni maħruġ mill-isteering committee għall-ħolqien ta' skemi ta' parkeġġ residenzjali u kummerċjali, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 32791;

Tagħrif dwar l-għadd ta' kontravvenzjonijiet rapportati mill-gwardjani lokali matul l-2001, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 32805; u

Lista ta' proprjetajiet li għaddew f'idejn il-kunsilli lokali permezz tad-devoluzzjoni, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 32814.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

L-Aġent Prim Ministru.

MOZZJONIJIET

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR L-IMPIEGI U R-RELAZZJONIJIET INDUSTRIJALI

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, nipproponi l-Ewwel Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att ta' l-2002 dwar l-Impiegi u r-Relazzjonijiet Industrijali".

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att ta' l-2002 dwar l-Impiegi u r-Relazzjonijiet Industrijali" jkun moqri l-Ewwel Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Il-mozzjoni għaddiet u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri l-Ewwel Darba.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IL-KUNSILLI LOKALI

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Speaker, nipproponi l-Ewwel Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att ta' l-2002 li jemenda l-Att dwar il-Kunsilli Lokali".

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att ta' l-2002 li jemenda l-Att dwar il-Kunsilli Lokali" jkun moqri l-Ewwel Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri l-Ewwel Darba.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IL-KONVENZJONI EWROPEA

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Speaker, nipproponi l-Ewwel Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att ta' l-2002 li jemenda l-Att dwar il-Konvenzjoni Ewropea, Kap. 319".

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att ta' l- 2002 li jemenda l-Att dwar il-Konvenzjoni Ewropea, Kap. 319" jkun moqri l- Ewwel Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

MOZZJONI DWAR L-ESTENSJONI TAT-TERMINU TAT-TWAQQIF TAT-TRIBUNAL GĦALL- INVESTIGAZZJONI TA' L-INĠUSTIZZJI

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Speaker, nipproponi din il-mozzjoni:

Peress illi l-Att dwar it-Tribunal għall-Investigazzjoni ta' l- Inġustizzji (Kap. 394) daħal fis-seħħ fit-2 ta' Ġunju 1997 u peress li skond l-artikolu 4 ta' l-istess Att, it-terminu tat-twaqqif tat- Tribunal imwaqqaf fl-istess Att kellu jiskadi erba' snin wara, cioe' fl-1 ta' Ġunju 2001;

Peress illi b'riżoluzzjoni ta' dan il-Parlament approvata fil-21 ta' Mejju 2001 dak it-terminu ġie estiż b'sena oħra u issa sejjer jiskadi fl-1 ta' Ġunju 2002;

Peress illi skond l-istess artikolu tal-liġi dak iż-żmien jista' jiġi estiż b'riżoluzzjoni tal-Parlament għal perijodi ta' mhux aktar minn sena oħra;

Peress illi hu desiderabbli li t-Tribunal imwaqqaf bl-Att imsemmi jibqa' jaħdem biex jiddeċiedi l-kawżi li għadhom pendenti quddiemu;

Għalhekk din il-Kamra tirriżolvi li ttawwal b'sena t-twaqqif tat- Tribunal għall-Investigazzjoni ta' l-Inġustizzji mwaqqaf bl-Att dwar it-Tribunal għall-Investigazzjoni ta' l-Inġustizzji liema sena tibda tgħodd wara li jiskadi t-terminu odjern ta' l-Att imsemmi.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Hemm rimarki?

Il-Ministru Austin Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Speaker, kif hemm imsemmi fir-riżoluzzjoni li għandna quddiemna, l-Att dwar it-Tribunal għall-Investigazzjoni ta' l- Inġustizzji daħal fis-seħħ fit-2 ta' Ġunju 1997.

Din il-liġi tressqet f'dan il-Parlament mill-Gvern Laburista u, kif jgħid is-subtitle ta' dak l- Att, kien intiż biex jitwaqqaf tribunal indipendenti biex jisma' ilmenti dwar ċerti inġustizzji li twettqu bejn l-1987 u l-1995.

Dak iż-żmien il- Partit Nazzjonalista fl-Oppożizzjoni ma kienx qabel mat-twaqqif ta' dan it- tribunal għal diversi raġunijiet, li m'iniex se noqgħod nerġa' nispjega hawnhekk għaliex huma rrapportati b'mod eżawrjenti fid-dibattiti li kien hemm dak iż-żmien.

Prinċiparjament ma kienx qabel mat-twaqqif ta' dan it-tribunal għal żewġ raġunijiet li iktar ma għadda ż-żmien iktar qed jiġu validati.

Ir- raġunijiet prattikament kienu li l-Gvern Laburista ta' dak iż-żmien ma kienx ħa s-suġġeriment, li kien għamel il-Partit Nazzjonalista fl- Oppożizzjoni, li flok nagħmlu tribunal ieħor biex jinvestiga l-inġustizzji allegati, presjedut minn maġistrat kif fil-fatt sar, kien ikun aħjar li nadottaw dak li b'consensus konna adottajna f'din il-Kamra fl-1995, cioe` s- sistema ta' l-Ombudsman.

Dak iż-żmien konna għedna li jekk ridna niżguraw li dawn l-ilmenti ma jdumux is-snin pendenti u mmexxu, kif kien ukoll il- ħsieb tal-gvern ta' dak iż-żmien, kien ikun ħafna aħjar li minflok nadottaw sistema tal-qorti, li konna nafu lkoll li hija sistema li ttawwal, nadottaw is-sistema amministrattiva anke jekk b'aġġustamenti li kienet diġà qiegħda taħdem tajjeb, jiġifieri s-sistema ta' l-Ombudsman.

Sfortunatament - u ngħid sfortunatament mhux għall-gvern jew għall- oppożizzjoni imma għan-nies li għamlu l-ilmenti li għad hemm numru sostanzjali mhux deċiżi - dan is-suġġeriment ma tteħidx u l-Gvern Laburista ta' dak iż-żmien ipprefera li jieħu t-triq ta' tribunal ġudizzjarju, presjedut minn chairperson teknikament.

Però nzerta li ċ-chairperson tat- tribunal kontemporanjament għandu n-nomina ta' imħallef.

Iktar minn hekk il-metodu tas-smigħ fil-liġi stess ġie kkopjat totalment mill-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili, u allura barra milli għandna imħallef li fir-realtà qiegħed jippresjedi għandna tribunal li jaħdem bil- kumplikazzjonijiet kollha li l-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili tagħna taħdem bihom.

Nerġa' nirrepeti li l-Partit Nazzjonalista ma kienx qabel li dan huwa l-mod kif teħles il-kawżi.

Konna għedna li jekk se nikkopjaw is-set- up tal-qrati konna se nispiċċaw intawlu u nkarkru ż-żmenijiet biex jiġu deċiżi dawn l-ilmenti.

It-tieni ħaġa li dehrilna li ma kenitx realizzabbli kienet ix-xewqa tal- Gvern Laburista ta' dak iż-żmien li dan it-tribunal jeħles il-kawżi kollha pendenti li se jkollu f'erba' snin.

Fil-fatt jekk wieħed jara l-liġi jsib li fl-artiklu 4 kien ġie impost terminu ta' erba' snin, u wara dawk l-erba' snin dan it-tribunal kellu jiskadi.

Il-Ministru Laburista li kien ippilota din il-liġi kien qal f'dan il-parlament li fuq il-bażi ta' kemm kienu qed jistennew li jidħlu ilmenti - u fil-fatt daħlu daqskemm kien intqal li se jidħlu għax ovvjament kienu għamlu r-riċerka tramite l-partit - erba' snin kien perjodu raġonevoli biex wieħed jiddeċiedi dawk il-kawżi.

Dak iż-żmien aħna konna għedna li m'huwiex prattiku li taħseb hekk u dak il- proviso li hemm fil-liġi li jgħid li dak il-perjodu oriġinali ta' erba' snin jista' jiġi estiż kull sena permezz ta' riżoluzzjoni f'din il-Kamra, żgur li konna se nirrikorru għalih.

U fil-fatt, anke f'dan il-każ, dak li konna qed naħsbu ġara.

Skadew l-erba' snin, f'Ġunju tas-sena l-oħra konna ressaqna l-ewwel riżoluzzjoni biex intawlu l-perjodu b'sena għax daqshekk biss tagħtina l-liġi, u issa qegħdin inressqu riżoluzzjoni oħra.

Dan ifisser li f'Ġunju li ġej se nibdew is-sitt sena ta' dan it-tribunal.

U kif nuri iktar 'il quddiem jien konvint li f'Ġunju tas-sena d-dieħla se jkollna nagħmlu estensjoni oħra għal dan it-tribunal, għax jekk wieħed jara r-record li għandna s'issa jien konvint fis-sena li se nestenduh mhux se jinqatgħu l-kawżi li hemm pendenti.

J'Alla din il-previżjoni ma tavverax ruħha.

J'Alla l-imħallef sedenti jirnexxilu jaqta' l-kawżi kollha li hemm pendenti quddiem it-tribunal.

J'Alla li fl-aħħar ta' din is-sena li se nestendu ma jkollniex iktar kawżi pendenti ħalli bħal-lum sena ma nerġgħux niġu quddiem dan il-parlament biex nitolbu estensjoni oħra għal dan it- tribunal.

Mr Speaker, kif diġà għedt, aħna la konna qbilna mal-prinċipju u lanqas konna qbilna mal-workings kif ġew proposti f'din il-liġi, però minkejja dan, wara l-perjodu qasir li għamel fil-gvern il-Partit Laburista, meta l- Partit Nazzjonalista tela' fil-gvern mhux biss ma ħadna ebda pass biex din il-liġi ma napplikawhiex, imma konsistentement ġibna 'l quddiem ir-renewal ta' dan it-tribunal u konsistentement ukoll żammejna dan it-tribunal jiffunzjona bl-istaff kollu neċessarju.

Irrid ngħid li dan it-tribunal kien minn ta' l-ewwel li kellu assistenti ġudizzjarji.

Fil-fatt kien hemm ħafna imħallfin li ma kellhomx assistenti ġudizzjarji magħhom biex jisimgħu l-provi, filwaqt li dan it-tribunal kellu assistenti ġudizzjarji magħhom biex jisimgħu l-provi.

Saħansitra kien hemm assistenti ġudizzjarji f'Għawdex biex jisimgħu l-provi, li kienet eċċezzjoni għal qrati oħra li huma presjeduti mill-imħallfin.

Qed ngħid dan biex nagħmilha ċara li għalkemm dan il-gvern ma qabilx mal-prinċipju fit-twaqqif ta' din il-liġi, iħoss li għandu jkun hemm kontinwità bejn il- gvernijiet fuq il-liġijiet li jkollna f'pajjiżna.

U nagħmilha ċara li l- gvern beħsiebu, jekk ikun hemm bżonn, jerġa' jestendi t-tribunal għal sena oħra biex finalment jiġu trattati u deċiżi l-kważi kollha li hemm pendenti.

Il-gvern jagħti l-kelma tiegħu li riżoluzzjoni bħal din jerġa' jressaqha.

Mr Speaker, meta twaqqaf dan it-tribunal ġew preżentati numru ta' kawżi quddiemu fil-perjodu li kien hemm imniżżel li għandhom jiġu ppreżentati.

B'kollox ġew preżentati 1,337 rikors, li minnhom ġew kanċellati jew spiċċaw sine die għax tilfu l-interess 358.

Jiġifieri prattikament kien hemm 1,000 kawża li kellhom jiġu ttrattati.

L-oħrajn, għal xi raġuni, ċedewhom il- partijiet li kienu ppreżentawhom, oħrajn ġew dikjarati kanċellati, oħrajn ġew dikjarati deżerti, u oħrajn marru sine die għax min ikun ippreżenta t- talba f'xi żmien ikun tilef l-interess.

Jiġifieri effettivament l-imħallef li jippresjedi t-tribunal kellu 1,000 kawża x'jittratta.

U kien fuq din il- bażi li l-gvern ta' dak iż-żmien kien ikkalkola preventivament li erba' snin għandhom ikunu biżżejjed biex wieħed jittratta 1,000 kawża.

Sfortunatament dan ma rriżultax għar-raġuni li n-numru ta' deċiżjonijiet li ngħataw s'issa huwa fuq in-naħa l-baxxa.

It-tribunal beda jiffunzjona f'Ġunju ta' l-1997 u ovvjament sakemm ġew ippreżentati r-rikorsi u twaqqaf l-istaff ħa sa l-aħħar ta' l-1998.

Jiġifieri l-ewwel sena ta' ħidma bilfors kellha tkun l-aħħar ftit xhur ta' l-1998 u s-sena sħiħa ta' l-1999.

Allura l-ewwel numru ta' kawżi li se nirrapporta huwa sa l-aħħar tas-sena 1999, meta t-tribunal kien iddeċieda 191 kawża.

Fis-sena 2000 dan it- tribunal iddeċieda 95 kawża u fl-2001 iddeċieda 161 kawża.

Dan ifisser li fi tliet snin ta' operazzjoni, l-1999, l-2000, u l-2001 kien hemm 447 sentenza li jekk taqsamhom fuq tliet snin jiġu medja ta' 145 sentenza kull sena, rata li ovvjament hija baxxa.

Fil-fatt f'dan il-perjodu kellna 447 sentenza u 358 kawżi ċeduti jew kanċellati.

Sa l-aħħar tas-sena l-oħra kien għad baqa' 532 kawża pendenti, jiġifieri wara tliet snin xogħol kien għad baqa' iktar minn nofs il-kawżi pendenti.

Wieħed jifhem li trid iż-żmien biex tiġbor il-provi għax il-proċedura legali li sfortunatament ġiet inbuilt fil-liġi - għax we transposed il- Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili f'din il-liġi - kompliet tikkomplika l-ħajja bl-eċċezzjonijiet preliminari, bil-metodu ta' kif jinġabru l-provi fil-qorti u bis-sistema kollha li biha jaħdmu l-qrati.

Allura wieħed jifhem għaliex ittieħed dan iż-żmien kollu biex nibdew nirrankaw.

Fil-fatt, biex inkun għedt kollox, jidher li din is-sena diġà għandna rapporti li huma iktar pożittivi għax fl-ewwel erba' xhur diġà nqatgħu 91 kawża, hemm 137 kawża li huma differiti għas-sentenza u 69 kawża oħra li qegħdin fit-trattazzjoni finali.

Allura jekk nippreżumi li almenu dawn kollha jingħalqu sa l-aħħar tas-sena, ifisser li m'għandux ikun hemm iktar minn 200 kawża li jibqgħu pendenti għas-sena d-dieħla.

Irridu nifhmu li l-ġustizzja mhux biss trid issir, u tidher li qed issir, imma rridu naħdmu biex il-ġustizzja ssir fi żmien raġonevoli.

Il-kejl taż- żmien raġonevoli li kien għamel il-gvern ta' dak iż-żmien għal dan it- tribunal kien ta' erba' snin.

Mill-Oppożizzjoni aħna konna għedna li, mill- informazzjoni li kien ingħata l-gvern ta' dak iż-żmien dwar kemm jaħseb li deħlin kawżi, ma kienx raġonevoli li wieħed jistenna li jinqatgħu f'erba' snin.

Però ma nistax ma nikkummentax ukoll li r-rata tad-deċiżjonijiet hija rata kemmxejn baxxa.

U hemm statistika li wieħed jista' jara.

Fl- opinjoni tiegħi fit-tliet snin li għaddew din ir-rata ma tikkomparax man- numru ta' kawżi li jiddeċiedu imħallfin fil-Prim'Awla.

Ir-rata tibqa' waħda iktar baxxa minn dik li nirrapportaw b'mod estensiv għall-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili.

Irrid nagħmilha ċara wkoll, biex ħadd ma jiżgwida ruħu, li l-imħallef li jippresjedi t-tribunal, waqt li għandu xi xogħol fil-Prim'Awla, dan ix- xogħol huwa minimu ħafna.

Jiġifieri ma nistgħux ngħidu li huwa mgħobbi wkoll bix-xogħol tal-Prim'Awla.

Is-sena l-oħra kulma ġew assenjati lilu fil-Prim'Awla kienu disa' kawżi.

Ġieli għamel xi appelli bħala sostitut, però again huma minimi ħafna, waħdiet.

Jiġifieri dan l-imħallef qiegħed full-time fuq it-tribunal bl-ammont ta' ħin li għandhom l-imħallfin l-oħra tal-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili wara kollox.

Però r-rata ta' kawżi deċiżi - fejn jagħtu s-sentenzi, mhux fejn jiġu kanċellati - mill-imħallfin tal- Prim'Awla tal-Qorti Ċivili hija ta' 250 fis-sena, bejn wieħed u ieħor, li hija rata tajba.

F'dan it-tribunal ir-rata hija inqas u jien nagħmel appell lil kulħadd, lill-imħallef, lid-deputat reġistratur u lill-judicial assistants biex dak li ġara fl-ewwel tliet snin inbiddluh.

Jeħtieġ li r- rata titqawwa u titqawwa ħafna għax mhux sewwa ma' min għamel ir-rikors, li llum ilu li għamlu mill-1997, li jibqa' pendenti quddiem dan it-tribunal.

Kulħadd qed jagħmel l-isforz tiegħu u wieħed jistenna li m'għandux ikun hemm diskrepanzi, jekk mhux għal raġunijiet oltre ġustifikati, bejn l- output rate ta' l-imħallfin diversi.

Wieħed jista' jkun qed jisma' kawżi fil-Prim'Awla, fit-tribunal jew fil-Qorti ta' l-Appell.

Ovvjament il- gravità, l-inċidenza tal-kawżi u d-diffikultajiet tal-kawżi ma tistax tqabbilhom, jiġifieri m'aħniex qed nagħmlu comparison li huwa same with same f'kollox.

Però l-kawżi jidħlu by roster u filli wieħed imissu waħda diffiċli, l-għada jmissu waħda faċli u mbagħad id-diffiċli tmur għand ieħor, jiġifieri l-imħallfin ikollhom l-istess tip ta' case load, bejn wieħed u ieħor, allura m'għandux ikun hemm imħallef li f'sena jiddeċiedi 400 kawża - ħalli nesaġera għax ħadd ma jagħmilha - u l-ieħor jiddeċiedi 100.

Hawnhekk m'iniex qed nirriferi għall-każijiet ta' imħallef li qed jagħmilha ta' master li m'huwiex in the main line imma mħallfin li jisimgħu l-kawżi fil-Prim'Awla, bejn wieħed u ieħor, għandhom jaqtgħu l-istess numru ta' kawżi, all things being equal.

U jekk wieħed jara l-istatistika li ppubblikajna riċentement jsib li n-numru ta' deċiżjonijiet mogħtija minn imħallfin li għandhom il-Prim'Awla ta' kuljum, biex insejħulha hekk, insibu li l-Imħallef Magri qata' 180 sentenza, l-Imħallef Valenzia 225, l-Imħallef Caruana Demajo 202, l-Imħallef Gino Camilleri l40, l-Imħallef J.R. Micallef 222, l-Imħallef Arrigo 192, l-Imħallef Raymond Pace 294.

Bejn wieħed u ieħor kulħadd jilgħab madwar il-200, 220, 230, 240 kawża.

U jien nemmen li dik hija rata li għandha tiġi osservata fit-tribunal ta' l-inġustizzji, jekk mhux iktar.

Ma ninsewx li fit-tribunal ta' l-inġustizzji qed nittrattaw dejjem l-istess tip ta' każijiet.

Ftit hemm differenzi fil- każijiet li hemm.

Wara tliet snin naħseb li missejna l-prinċipji ġenerali kollha.

Jien sinċerament nagħmel appell li n-numru ta' kawżi deċiżi din is-sena jridu jaqbżu bil-bosta dawk li ġew deċiżi kemm is-sena l-oħra, kemm is-sena ta' qabel u kemm is-sena ta' qabel dik.

Biex inkun semmejt kollox, u nerġa' nirrepeti, l-indikazzjonijiet diġà huma tajbin ħafna għax fl-ewwel tliet xhur ta' din is-sena diġà ngħataw 91 sentenza u hemm 137 kawża li huma differiti għas-sentenza, waqt li 69 oħra huma differiti għal trattazzjoni finali.

Jiġifieri jekk ngħodd dawk li huma differiti għas- sentenza, dawk li huma differiti għal trattazzjoni finali u forsi nżid ftit magħhom ukoll, mill-530 kawża pendenti li kien hemm fl-aħħar tas-sena 2001, jien nistenna li din is-sena jinqatgħu 300 kawża oħra.

Allura niġu f'sitwazzjoni fejn is-sena d-dieħla almenu nibdew b'200 kawża pendenti jew ftit iktar.

Però jrid isir sforz biex dan iseħħ għax inkella se nibqgħu ntawlu ntawlu b'dan it-tribunal.

Ma ninsewx ukoll li ma jistax ikun li jkollna imħallef f'dan it-tribunal ad aeternum waqt li għandna dik il-load ta' kawżi kollha fil-Prim'Awla!

Jiġifieri għalkemm ma qbilniex fuq it-terminu ta' żmien ta' dan it- tribunal, iż-żewġ naħat qbilna li għandu jkun temporanju.

Ħadd minna ma ried li jkollna tribunal permanenti, anzi dak iż-żmien il-gvern ipprospetta perjodu ta' erba' snin biex dan it-tribunal jispiċċa xogħlu.

Fil-fatt jien naħseb li dan it-tribunal mhux se jispiċċa xogħlu qabel ma jagħlaq seba' snin.

L-appell tiegħi lil kull min hu involut f'din l-organizzazzjoni tat- tribunal ta' l-inġustizzji hu li din is-sena trid tkun sena kruċjali u għandna nagħmlu mira ċara li sa l-aħħar tas-sena, bħala minimu, m'għandux ikun hemm iktar minn 200 kawża pendenti quddiem dan it-tribunal.

Mr Speaker, m'iniex beħsiebni noqgħod nirripeti kulma għedna s-sena l-oħra fid-diskorsi tagħna l-Onor.

Farrugia u jien.

Għall-ħabta ta' dawn iż- żmenijiet is-sena l-oħra għamilna l-istess dibattitu.

Jiġifieri huwa ftit déjà vu meta terġa' ġġib riżoluzzjoni li nkunu qbilna fuqha, u filwaqt li qed naqblu jien u l-Onor.

Farrugia nerġgħu nitkellmu fuqha.

Però xtaqt nieqaf fuq punt wieħed.

Meta twaqqaf dan it-tribunal il-Gvern Laburista ta' dak iż-żmien iddetermina b'mod preċiż kif dan it-tribunal għandu jaġixxi jekk isib favur min ikun għamel il-kawża.

U qal li fejn it-tribunal jara li min ressaq l- ilment hu ġustifikat, it-tribunal kellu żewġ għażliet x'jagħmel, jew redress in kind - jiġifieri jekk wieħed ma ngħatax promotion jista' jordna li jingħata promotion - però l-liġi magħmula mill-gvern preċedenti tgħid ukoll

"recommend redress in kind bearing in mind the laws, regulations and the provisions of the Estacode as are in force on the date of the recommendation."

Jekk ma jagħżilx dik it-triq jista' jordna the payment of compensation.

Mr Speaker, nafu biżżejjed - u naħseb li l-Onor.

Farrugia jitkellem fuqha - li sfortunatament hemm numru ta' każijiet fejn it-tribunal ordna redress in kind, jiġifieri applika paragrafu (ċ) ta' subartiklu (9) ta' l-artiklu 7 tal-liġi, u jidher li ma tax każ li hemm liġijiet fosthom il-Kostituzzjoni - u din hija d-diffikultà prinċipali - li l-aħħar kelma fir-redress in kind m'hijiex tal-Prim Ministru, imma hija tal-Public Service Commission - u dan mhux kontestat f'dan il-parlament - li ma taġixxix fuq ir-rakkmandazzjoni tal-Prim Ministru imma hi awtonoma u indipendenti.

Kien hemm numru ta' każijiet minn dawn.

Kien hemm oħrajn fejn ma kienx hemm diffikultà u, safejn naf jien, kollha ġew attwati fejn setgħu jiġu attwati r- rakkmandazzjonijiet, u anke fejn kien hemm ordni sabiex jitħallsu l-flus qegħdin jitħallsu l-flus.

Però kien hemm numru ta' diffikultajiet fejn it- tribunal, minkejja li hemm liġi, regolament jew provision ta' l-Estacode li timpedixxi lill-Prim Ministru milli awtonomament jinforza dik ir- rakkmandazzjoni, hemm numru ta' deċiżjonijiet li ma jistgħux jiġu attwati għax il-PSC ma taqbilx li tattwahom.

U l-Prim Ministru ma jistax jattwahom għax bil-Kostituzzjoni tagħna hija l-PSC biss li tista' tattwahom.

In-naħa l-oħra, li ġieli qajmet dan il-każ, bdiet tgħid li mhux sewwa li ma jiġux attwatti kif ordnat il-qorti, għax din hija qorti.

Però l-qorti messha taf li kif inhi miktuba l-Kostituzzjoni u kif inhi l-prattika ta' dan il-pajjiż, tillimita l-poter li għandu l-Prim Ministru.

It-tieni, meta l-qorti taf li l-Kostituzzjoni ma tippermettix lill-Prim Ministru jattwa r- rakkmandazzjoni tagħha, allura għandha l-poter li tagħti dak il-kumpens.

Jekk il-qorti tagħżel li ma tagħtix dak il-kumpens imma tibqa' tinsisti fuq ir-redress in kind, il-Prim Ministru għandu jdejh marbutin.

U m'huwiex sew - u jien ma naqbilx - li n-naħa l-oħra tgħid li l-gvern mhux qed jattwa r- rakkmandazzjoni tal-qorti.

Għax ir-rakkmanddazzjoni tal-qorti ma tistax tiġi attwata.

Jien nistaqsi għaliex il-qorti qed tagħmel dik ir-rakkmandazzjoni meta bla dubju taf li m'huwiex fil-poter tal-Prim Ministru li jilqa' t-tali rakkmandazzjoni, anke jekk irid, għax il-Kostituzzjoni timpedih.

U la taf dan, għaliex ma marretx għall-alternattiva tal-ħlas ta' kumpens?

Però din il-problema ma taqax f'idejn il-gvern, imma hija problema li, fl-opinjoni tagħna, ġiet minn drafting ħażin tal-liġi, u hija wkoll problema ta' kif il- qorti qiegħda tinterpreta l-poteri tagħha.

Hu simplistiku li tgħid, kif ġieli ngħad fil-Kamra - to be fair mhux mill-Onor.

Farrugia - li aħna għamilna qorti u l-ordni tagħha trid tiġi osservata.

Qisha l-ordni tal- qorti tista' qatt tkun deċiżjoni li tmur kontra l-Kostituzzjoni!

Din nafuha lkoll, tant hu hekk li fl-ebda waħda minn dawn il-problemi li nqalgħu qatt ħadd ma pprova jistitwixxi kawża kontra l-Prim Ministru, għax jafu li l-Prim Ministru kulma jista' jagħmel huwa li jgħid li rċeva tali ordni tal-qorti, jitlob lill-PSC biex tagħtih il-permess li jwettaq tali rakkmandazzjoni, imma sfortunatament il-PSC ma tagħtix dan il-permess.

Allura tajjeb li nippreċiżaw l-problema li qegħdin nifaċċjaw f'dan il-qasam biex ma naqbdux argument ġdid dwar dan, għalkemm naħseb li l-Onor.

Farrugia jerġa' jsemmihom.

Is-subartiklu (11) ta' l-istess artiklu jgħid li: "Ikun id-dmir tal-Prim Ministru li jimplimenta r-rakkomandazzjonijiet tat-Tribunal billi jistabbilixxi dawk il-proċeduri u jagħti dawk id-direttivi li jkunu meħtieġa għat-twettiq ta' dawk ir-rakkomandazzjonijiet."

Il-Prim Ministru kostituzzjonalment m'għandux il-poter li jagħti direttivi jew jagħmel rakkmandazzjonijiet diretti fuq affarijiet bħal promotions f'dak li għandu x'jaqsam mal-proċeduri kollha li huma kkontrollati mill-PSC.

Allura hawnhekk għandna vacuum legali li din il-liġi m'hijiex qiegħda tkopri.

Huwa ovvju li min iddraftja din il-liġi ma ħasebx biżżejjed biex jgħid x'se jiġri f'dawk il-każijiet l-oħra fejn niddependu mill-PSC.

Jien naħseb li min iddraftja din il-liġi kien qiegħed jaħseb li iktar se jiġi applikat il-paragrafu (d) milli l-paragrafu (ċ) ta' subartiklu 7(9), fejn jitħallas il-kumpens milli jkun hemm redress in kind.

Sfortunatament, għal xi raġunijiet li ma nafhomx, f'ċerti każijiet il-qorti ddeċidiet li tapplika iktar il-paragrafu (ċ) u qegħdin jinħolqu dawn il-problemi.

Punt ieħor li kien qam fid-dibattitu tas-sena l-oħra kien li f'numru żgħir ta' każijiet - mingħalija 11 - xi dipartimenti tal-gvern, fosthom il-korp tal-pulizija, iddeċidew li jattakkaw is-sentenzi tat-tribunal għall- investigazzjoni ta' l-inġustizzji fuq il-bażi li t-tribunal m'għandux il- poter li jiddeċidihom.

In-naħa l-oħra kienet oġġezzjonat għal dan ukoll u jidhirli li kont irribattejt dak id-dibattitu, li jien ma narx xejn partikolarment skandaluż jew b'xi mod irregolari f'dan l-aġir għas-sempliċi raġuni li jekk jien nissottometti li qorti m'għandhiex kompetenza tiddeċiedi xi ħaġa, dik il-qorti tiddeċiedi li hi kompetenti u tiddeċidiha, b'ebda mod ma jfisser li jien ma nistax nattakka dik id-deċiżjoni.

Again, naħseb li min jibbażika fil-liġi jaf biżżejjed kemm-il darba ssir din!

Jaf biżżejjed kemm f'kampi oħra, anke fejn ma jkunx hemm iktar appelli u tkun saret ritrattazzjoni tal-kawża, isir l-attakk li d-deċiżjoni hija barra mill-kompetenza anke fuq bażi kostituzzjonali.

Wasalna fil-punt fejn anke deċiżjoni tal-Qorti Kostituzzjonali, li hija l-ogħla qorti li teżisti f'pajjiżna, tiġi attakkata fil-Prim'Awla għal nuqqas ta' kompetenza tal-Qorti Kostituzzjonali.

Iktar u iktar f'dan il-kamp li prattikament huwa amministrattiv biss.

Mr Speaker, kif għedt, din il-liġi qiegħda taħdem b'ritmu li fis-snin li għaddew kien kajman wisq.

Fil-fatt sa l-aħħar tas-sena l-oħra, wara erba' snin mindu ġiet fis-seħħ din il-liġi, kienu nqatgħu inqas minn nofs il- kawżi li kien hemm quddiem it-tribunal.

L-indikazzjonijiet li għandna fl- ewwel tliet xhur u nofs ta' din is-sena huma pożittivi u dan jawgura tajjeb.

Però rridu nkunu lkoll flimkien li niżguraw - nibda mill-imħallef li qed jippresjedi flimkien ma' l-istaff kollu tiegħu - effiċjenza ikbar fix-xogħol li jrid isir f'dan it-tribunal biex, jekk jista' jkun, dan it- tribunal jispiċċa xogħlu matul din is-sena, imma jekk dak mhux possibbli, almenu sa l-aħħar tas-sena d-dieħla.

Grazzi ħafna.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Anġlu Farrugia.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Mr Speaker, l-ewwelnett irrid ngħid li l- Oppożizzjoni taqbel ma' din il-mozzjoni, u jien issekondajtha proprju għar- raġuni li kienet l-Oppożizzjoni stess li ressqet l-Att dwar it-Tribunal għall-Investigazzjoni ta' l-Inġustizzji biex tagħti rimedji lil numru kbir ta' Laburisti li kienu sofrew inġustizzja meta kien hemm gvernijiet Nazzjonalisti.

Infatti ġew ippreżentati 1,300 kawża quddiem dan it- tribunal.

Qed nitkellmu fuq il-perijodu bejn l-1987 u l-1995.

Waqafna sa l-1995 għar-raġuni li meta l-Gvern Nazzjonalista ppropona li jitwaqqaf l- Uffiċċju ta' l-Ombudsman, bħala Partit Laburista fl-Oppożizzjoni qbilna mat- twaqqif tiegħu.

U kif qal il-Ministru, għalkemm l-Oppożizzjoni Nazzjonalista kienet kontra dan l-Att meta ressaqnieh fl-1996, peress li issa dan l-Att sar parti mil-liġijiet ta' pajjiżna, illum il-Gvern Nazzjonalista qed iressaq din il-mozzjoni li ċertament konna nressquha aħna biex dan it-tribunal ikun jista' jkompli jaħdem.

Jien naqbel ma' ċerti punti li semma l-Ministru dwar kif jitħaddem it- tribunal, però ċerti nuqqasijiet li hemm fil-mod kif qed jiffunzjona llum żgur li ma jistgħux jiġu attribwiti lill-Oppożizzjoni.

Meta ngħid dan m'iniex qed nikkritika lill-imħallef sedenti tat-tribunal, imma l-Ministru qal li hemm assistenti ġudizzjarji biex jiġbru l-provi u se mmur mal-ewwel fuq dan il-punt.

Nafu li llum hemm assistenta ġudizzjarja waħda fl- uffiċċju ta' dan it-tribunal li żżomm seduti regolarissimi.

Hawnhekk nixtieq nispjega x-xogħol li jirrikjedu dawn il-kawżi.

Ikun hemm lista ta' 15, 20 xhud, u ħafna minnhom ikollhom anke iktar.

U l-lista ta' xhieda tkun twila ħafna iktar meta jkun hemm il-provi ta' l-intimat, jiġifieri tal-parti li r-rikorrent ikun qed jagħmel il-kawża kontriha li jista' jkun dipartiment tal-gvern, korporazzjoni eċċ. Dawn jieħdu ħafna żmien.

Jekk nieħdu l-kawżi li hemm kontra l-Bank of Valletta, li hemm numru kbir minnhom quddiem it-tribunal għall-investigazzjoni ta' l- inġustizzji, dawn tant qed jippreżentaw dokumenti, affidavits twal, eċċ., li qed nispiċċaw nieħdu ħafna seduti.

F'seduta waħda tispiċċa tagħmel cross examination ta' xhud wieħed biss peress li jkollok ruxmata ta' dokumenti esebiti li trid toqgħod tidħol fihom għax ħafna mill-kawżi jkunu qed jattakkaw riżultat ta' promozzjoni.

U nafu kemm fil-Bank of Valletta u dak iż-żmien il-Mid-Med Bank saru inġustizzji fil-konfront ta' impjegati li kienu juru li huma attivi fil-Partit Laburista, u ġew diskriminati mill- banek meta ġew għall-promozzjonijiet, li bilfors kellhom imorru quddiem dan it-tribunal.

Għalkemm qed jingħad li l-imħallef mhuwiex jaqta' kawżi biżżejjed, jien ngħid li issa qabad ċertu ritmu.

Nifhem li jkun aktar desiderabbli, anke għall-istess rikorrent, li jieħu r-rimedju kemm jista' jkun malajr.

Per eżempju, x'ġara sakemm il-Gvern Laburista ddeċieda li jwaqqaf dan it- tribunal?

L-ewwelnett aħna stajna għamilna - u konna nagħtu pjaċir lil- Laburisti kollha li sofrew inġustizzja taħt gvernijiet Nazzjonalista - kummissjoni għall-investigazzjoni ta' l-inġustizzji, kif għamel Gvern Nazzjonalista, inpoġġu nies minn tagħna stess jinvestigaw il-każ, u nagħtu rimedju.

Imma jekk irridu li dan il-pajjiż juri doża ta' serjetà fejn tidħol ġustifikazzjoni ta' ilmenti, dan għandu jkun tribunal imparzjali.

Allura fl-interess nazzjonali l-Partit Laburista fil-gvern iddeċieda - għalkemm hemm min jikkritika din id-deċiżjoni - li jwaqqaf dan it-tribunal fejn, bħal f'kull kawża oħra, wieħed jippreżenta l-każ tiegħu quddiem imħallef.

L-isfortuna hi li kien hemm każijiet fejn sakemm konna aħna fil-gvern il- kawża kienet miexja, l-affarijiet kienu qed jinstabu, id-dokumenti li kien hemm bżonn jiġu ppreżentati quddiem it-tribunal kienu qegħdin jaslu, ix- xhieda li kellhom jixhdu quddiem dan it-tribunal kienu qed jiftakru kollox, imma malli kien hemm bidla fil-gvern u tela' l-Partit Nazzjonalista d- dokumenti bdew jintilfu, min ma baqax jiftakar u min nesa ċerti dettalji!

Jiddispjaċini ngħid li dan juri nuqqas ta' serjetà minn ċerti nies li għandhom pożizzjoni għolja f'dan il-pajjiż li wieħed jistenna ħafna aħjar minnhom u mill-integrità ta' l-uffiċċju tagħhom.

U min bata?

Ir-rikorrent li jkun ippreżenta l-każ quddiem it-tribunal.

Hawnhekk irrid insemmi punt importanti li meta konna fil-gvern anke l-Onor.

Sant kien jisħaq ħafna fuqu, jiġifieri li fil-kawżi quddiem dan it-tribunal ma jingħatawx eċċezzjonijiet legali.

Għax aħna konna ngħidu li ladarba qed nibagħtu lill-persuna quddiem qorti imparzjali, l-importanti li jiġi deċiż jekk wieħed għandux raġun jew le fuq il-fatti li jippreżenta biex jiġġustifika l-ilment tiegħu dwar l-inġustizzja li jkun qed jgħid li sofra minħabba deċiżjoni mhux xierqa fil-konfront tiegħu meta kien hemm gvernijiet Nazzjonalisti.

Kien hemm heads of departments li kienu qed jippreżentaw ħafna eċċezzjonijiet legali, speċjalment il-brigadier ta' l- armata għax kien hemm ħafna kawżi ta' nies li ma ħadux il-promozzjonijiet taħt il-brigadier li kien hemm u għad hemm illum li m'hemmx għalfejn ngħidu x'sentimenti għandu dan.

Jien inneħħilu l-kappell bħala brigadier imma mbagħad ikun hemm raġunijiet għalfejn persuna tilmenta.

Kif kont qed ngħid, dawn il-heads of departments minflok jattakkaw il-fatti kif ippreżentati mir-rikorrent kienu qed jippreżentaw eċċezzjonijiet legali li meta konna fil-gvern aħna kienu qed jiġu rtirati appuntu ħalli nitkellmu fuq il-fatti.

Imma appena tela' l-Partit Nazzjonalista fil-gvern fl-1998, dawn reġgħu tqajmu kollha.

Allura ċerti kawżi bdew jintilfu mhux għax ir- rikorrent ma kellux raġun - jien għandi lista ta' dawn il-kawżi, imma mhux se nsemmi l-ismijiet għax mhux etikament plawsibbli li nsemmihom - mhux għax ma jkunx ipprova l-każ tiegħu, anzi l-imħallef fis-sentenza jgħid espressament li hu qed isib li l-każ li jkun ressaq ir-rikorrent huwa ġustifikat, imma minħabba li l-kawża saret kontra d-direttur tas-saħħa u kellha ssir, per eżempju, kontra t-tabib prinċipali tal-gvern, allura ma jagħtihx ir-rimedju għax il-parti l-oħra tkun tat dik l-eċċezzjoni.

Issa ħalli nieqaf fuq dan il-punt u ngħid għaliex ġara hekk.

Il-Ministru Gatt qal li l-Partit Laburista kien jaf, more or less, kemm kienu se jmorru kawżi quddiem dan it-tribunal għax kien hemm ħafna li rreġistraw l-ilment tagħhom fil-Partit Laburista.

Veru, kien hemm ħafna li marru jilmentaw u ġew reġistrati u mwiegħda li l-każ tagħhom jinstema'.

Sfortunatament kien hemm min lanqas kien jaf li kellu jmur hu personalment jippreżenta rikors fil-qorti u dawn il-ħaddiema tilfu ċ-ċans li sat-2 ta' Diċembru 1997 jippreżentaw rikors fir-reġistru tat-tribunal għall-investigazzjoni ta' l- inġusttizzji.

Imma dik hija problema oħra li m'għandux jirrispondi għaliha dan it-tribunal.

Il-liġi kienet tgħid ċar li mit-2 ta' Ġunju sat-2 ta' Diċembru 1997 persuna li kellha każ ta' inġustizzja kellha tippreżenta r- rikors tagħha fir-reġistru tat-tribunal.

Imma ħafna minn dawk li ppreżentaw ir-rikorsi ma marrux għand avukat biex jiddraftjalhom rikors.

Kien hemm min ittajpjalhom ir-rikors u marru jirreġistrawh b'Lm10 għax daqshekk kienet it-tariffa tar-reġistrazzjoni ta' rikors.

U dawn spiċċaw iffaċċjati b'eċċezzjonijiet legali li ma kenux ippreparati għalihom, allavolja wara ħafna minnhom ingaġġaw is-servizzi ta' avukat tal-fiduċja tagħhom.

U kien hemm numru kbir minn dawn in-nies li, minkejja li kellhom raġun, tilfu l- kawża minħabba eċċezzjonijiet legali, per eżempju, għax il-persuna li jkunu intimaw, jiġifieri l-persuna li qalu li għamlet l-inġustizzja fil-konfront tagħhom ma kenitx il-persuna proprja.

L-Onor.

Sant diġà qal li f'dawk il-każijiet li ngħataw raġun u n- Nazzjonalisti ma mplimentawx id-deċiżjoni – u ma kenitx raġuni fejn ir- redress in kind ma ġiex implimentat minħabba li l-PSC ma qablitx – dawn id- deċiżjonijiet se jiġu attwati fi żmien ġimgħa minn mindu aħna nkunu fil- gvern.

U dan qed nitkellmu fuq ftit xhur oħra.

Jiġifieri nieħdu l- ġurament illum u fi żmien ġimgħa dawn jieħdu r-rimedju.

Dik l-ewwel ħaġa.

It-tieni nett, dawk in-nies li kienu xhieda f'kawżi, li jafu l-fatti dwar Laburisti li sofrew inġustizzji u kienu anke preżenti meta Laburisti kollegi tagħhom fuq ix-xogħol sofrew inġustizzji, dawk li issa nsew ma jippretendux li se ngħidulhom prosit!

Għax fiha nfisha din hija nġustizzja minn dawn in-nies li suppost għandhom ikollhom l-orgoglio li jkunu serji dejjem.

Min hu serju serju dejjem, mhux illum serju u għada fis-sakra.

Din hija xi ħaġa li tinkwieta lili u lil ħafna oħrajn.

Meta saret il-kummissjoni għall-investigazzjoni ta' l-inġustizzji kif telgħu n-Nazzjonalisti fl-1987 konna nafu li min mar quddiemha u kien Nazzjonalist, anke jekk ma kellux raġun, kien qed jingħata rimedju.

Imma dik għaddiet u m'għamilniex plejtu fuqha!

Imma allura issa li hemm ħafna li ngħataw raġun u mhux qed jingħataw ir-rimedji – u issa niġi għall- kwestjoni tal-PSC – dawn se nħalluhom hekk?

Jew se ngħidu li qatt m'hu se jkollna inġustizzji iktar f'dan il-pajjiż, jew inkella din l-istorja se terġa' tirripeti ruħha every now and then.

Per eżempju, nafu b'każijiet fejn it-tribunal għall-investigazzjoni ta' l-inġustizzji ta r-raġun lil xi membri fl-armata li meta kien hemm il-promotion exercise fl-1988, fl-1992 u fl-1994 inqabżu għax huma Laburisti.

U llum reġgħu ġew maqbuża jew trattati differenti minn Nazzjonalisti oħra fl-armata u issa se jkollhom jerġgħu jressqu l-każ tagħhom quddiem l-Ombudsman.

Din serjetà?

Mr Speaker, jekk ikun qed isir promotion exercise, int min int, brigadier, kummissarju tal-pulizija, kap ta' dipartiment, ladarba dik il-persuna jistħoqqilha promozzjoni, agħtihielha!

Dan il-pajjiż kemm se jdum jgħaddi minn dawn it-trawmi li kull gvern serju jixtieq li qatt ma ngħaddu minnhom?

Jien verament inħoss li anke f'dawk il-każijiet li ġew deċiżi, m'għandux ikun hemm dan it-tul ta' żmien biex jiġu implimentati r-rimedji.

Per eżempju, quddiemi għandi każijiet li ġew deċiżi favur ir-rikorrenti – u m'hemmx raġuni ta' PSC – fejn il-qorti tat rimedju ta' kumpens fi flus.

Allura għaliex dipartiment jagħti dan il-kumpens u dipartiment ieħor għadu ma tahx sa sitt xhsur wara?

Jekk il-korp tal-pulizija ġie ordnat mill- qorti biex it-tali pulizija jingħata Lm1,000, u jekk is-CGMO f'sentenza simili fl-istess ġurnata ngħata ordni ta' rimedju kumpensattiv ta' Lm1,000, kif wieħed jeħodhom u l-ieħor għadu jistenna?

Dawn huma każijiet li fihom infushom joħolqu inġustizzja u dan mhux sew!

Mr Speaker, veru li daħlu 1,337 kawża quddiem it-tribunal għall- investigazzjoni ta' l-inġustizzji u veru wkoll li sal-lum baqa' 441 każ pendenti.

Il-ministru semma li fl-ewwel tliet xhur ta' din is-sena diġà ġew deċiżi 91 każ, u tajjeb ngħidu li hemm 137 li huma differiti għas- sentenza.

Id-data tas-sentenza ta' ħafna minnhom hija t-30 ta' Mejju ta' din is-sena u l-imħallef ħallihom għat-30 ta' Mejju proprju minħabba l- extension tal-ħatra tiegħu.

Jekk jingħataw dawn il-137 deċiżjoni sa l- aħħar ta' Mejju jkun ifisser li l-imħallef ikun iddeċieda numru ta' kawżi aktar mill-iktar imħallef li qata' sentenzi fil-Prim'Awla matul is-sena kollha, kif ġie ppubblikat fl-aħħar booklet.

Jiġifieri to be fair ma' l- imħallef – jien ma nħobbx insemmi imħallfin b'isimhom imma m'hemmx fiex titfixkel għax it-tribunal huwa mmexxi minn imħallef wieħed – din is-sena se jkun għamel clearance ta' ħafna kawżi.

Il-Ministru qal li ġeneralment il-kawżi jkunu qishom l-istess.

Veru, però hemm kawżi kkomplikati.

Per eżempju, hemm kawżi fejn hemm iktar minn intimat wieħed u kollha jagħtu ħafna eċċezzjonijiet, uħud minnhom jagħtu anke sitt eċċezzjonijiet li fuq kull waħda trid tingħata partial judgement jew inkella judgement komplet, però irid jidħol fuq kull waħda minnhom sakemm jasal għad-deċiżjoni.

Ċerti deċiżjonijiet jieħdu fit tul minħabba li jkun hemm dawn id-dettalji.

Mr Speaker, issa ġew cleared ma' l-1,000 kawża għax jekk tieħu l-1,337 kawża li kien hemm fil-bidu, tara kemm minnhom ġew ċeduti, kanċellati, eċċ., kemm ġew deċiżi, kemm hemm differiti għas-sentenza, prattikament se jibqa' xi 235 kawża li għad iridu jinstemgħu l-provi fuqhom.

Iżda hemm problemi oħra, fosthom il-fatt li hemm assistenta ġudizzjarja waħda.

L- imħallef impossibbli li joqgħod jisma' lista ta' xhieda hu.

Hemm trattazzjonijiet li jieħdu ċertu ħin u l-imħallef jimxi – u jien naħseb li jimxi tajjeb – b'sistema fejn jagħtik il-ħin eżatt meta inti trid tidher quddiemu, kemm meta tkun se tippreżenta l-provi u anke meta tkun se tittratta quddiemu.

Imħallfin oħra jitfgħu l-lista kollha fid-9.00 a.m. u daqqa jmissek biex tittratta każ u daqqa ma jmissekx.

Għallinqas dan l-imħallef qed jimxi b'din is-sistema u fiċ-ċirkostanzi jidher li qed jagħmel xogħol tajjeb.

Kif semma l-Ministru, f'ċerti kawżi m'huwiex qed jiġi nforzat ir-rimedju, u jien kont għamilt parliamentary questions dwar dan u semmejt każ partikolari fejn ma kenitx involuta l-PSC għax konna qed nitkellmu fuq il- Korporazzjoni Enemalta.

Wara li kien hemm deċiżjoni favorevoli fil- konfront ta' persuna din il-korporazzjoni damet ħafna ma tatha r-rimedju.

Mr Speaker, punt interessanti huwa li ħafna minn dawn il-kawżi jirrigwardjaw nies li llum huma pensjonanti, fosthom li kienu jaħdmu fil- Maltacom, fil-Water Services Corporation, fl-Enemalta, fl-armata u fl-Air Malta, li sakemm bdiet il-kawża u ġiet trattata, dan sar pensjonant.

Hemm uħud minnhom li kienu jaħdmu fid-dipartimenti tal-gvern, allura jekk kemm- il darba t-tribunal, bħalma għamel, jgħid li l-ilment huwa ġustifikat u allura l-individwu kellu jingħata promozzjoni minn technical officer I għal technical officer II, illum m'hemmx skuża tal-PSC għax se mai, il-PSC tidħol meta l-individwu jkun għadu fis-servizz pubbliku u mhux sar pensjonant.

Niftakar li s-sena l-oħra jien kont qajjimt il-punt – u l-ministru għamel riferenza għalih – li hemm problema kostituzzjonali.

U jien naqbel mal- Ministru li d-drafting ta' din il-liġi mhuwiex feliċi u jien kont wieħed minn dawk li għalkemm fil-prinċipju kont naqbel li dawn il-każijiet għandhom jiġu deċiżi quddiem imħallef, irrealizzajt li kien hemm din il- problema tal-Kostituzzjoni.

Din hija problema taż-żewġ naħat għax il- Kostituzzjoni għamilnieha flimkien, m'għamilhiex il-Partit Laburista waħdu, u l-Partit Nazzjonalista m'emendax xi parti mill-Kostituzzjoni waħdu, hija xi ħaġa tat-tnejn.

U l-Kostituzzjoni Repubblikana ta' l-1974, fejn twaqqfu kummissjonijiet bħall-PSC, kienet xi ħaġa tat-tnejn.

Imma x'hemm li jżomm lill-oppożizzjoni u lill-gvern milli jsibu rimedju ieħor fejn il-qorti qalet li dawn il-persuni għandhom raġun, imma ma jistgħux jingħataw rimedju minħabba problema kostituzzjonali fejn tidħol il-PSC.

Quddiemi għandi kawża ta' ħaddiem fil-qorti li l-istess tribunal qal li għandu raġun u għandu jingħata l-promozzjoni.

It-tribunal daħal saħansitra fil-marki li ngħata fl-eżami li sar fi żmien il-Gvern Nazzjonalista u sab li kien ingħata marka ħażina.

Imma l-PSC qed tostakola l-proċess għall- promozzjoni ta' dan l-individwu u ta' oħrajn minħabba raġunijiet tagħha.

Għandha kull dritt u jien m'iniex qiegħed hawn biex ngħid li l-PSC qed tagħmel ħażin jew tajjeb għax hemm ħaddieħor biex jiġġudikaha.

Il-Membri tal-PSC huma protetti bil-Kostituzzjoni ta' pajjiżna però huma maħturin mill-prim ministru tal-ġurnata b'konsultazzjoni mal-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

Però jien nissuġġerixxi, kif għamilt is-sena l-oħra, li ladarba jkun hemm dan l-ostakolu min-naħa tal-PSC, se mai dik il-persuna li jkun ħaqqha dik il-promozzjoni fuq deċiżjoni tat-tribunal, għandha tieħu paga, jew inkella tieħu xi allowance li tirrifletti l-paga li kienet tieħu kieku ħadet il- promozzjoni.

Veru li, kif qal il-Ministru, paragrafu (ċ) ta' subartikolu 7(9) ta' l-Att in kwestjoni jgħid li wieħed għandu jieħu rimedju in kind jew inkella rimedju kumpensattiv, imma ladarba l-imħallef jgħid li għandu jingħata l- promozzjoni, din għandha tingħatalu.

U jekk imbagħad il-PSC iżżomm din il- promozzjoni, għalkemm il-prim ministru ma jistax imur kontra l-PSC - u hawnhekk naqbel mal-Prim Ministru għax għandu din il-problema kostituzzjonali li kemm-il darba ddibattejnieha hawnhekk - bħala ġest fl- interess nazzjonali għandu jsib rimedju ieħor biex insolvu din il-ferita fejn hemm l-inġustizzji.

X'inhu jiġri bħalissa, Mr Speaker?

Għandna numru ta' kawżi li huma deċiżi mit-tribunal, fejn it-tribunal ta raġun, imma l-PSC qiegħda żżomm milli tapplika dak ir-rimedju, però m'aħniex insibu another way biex dik il-persuna li ġiet ġustifiikata fil- kawża tagħha tingħata tip ta' rimedju.

Jekk l-imħallef ħass li m'għandux jagħti rimedju kumpensattiv, dan għandu jagħtih il-Prim Ministru ladarba l- PSC ma jkunx ta r-rimedju in kind.

Fuq dan naħseb li għandna niftehmu għax m'hemmx numru kbir, bħalma kien hemm meta l-Prim Ministru fl-aħħar budget qal li għandu bżonn Lm300,000 minħabba li kien hemm numru ta' ilmenti quddiem il-kummissjoni għall-investigazzjoni ta' l-inġustizzji.

Huwa qassam Lm5,000 lil kull persuna li l-maġġornanza assoluta tagħhom kienu arċi-Nazzjonalisti.

Good luck to them, imma allura għal dawk kellek u lil dawn se tħallihom isaffru l-Aida?

Dan mhux sew.

Mr Speaker, jeħtieġ li dawn il-persuni li nqabdu f'din il-problema kostituzzjonali jingħataw xi ħaġa anke għall-moral għax nafu li kawża hija kalvarju għall-individwu.

Aħna li naħdmu l-qorti ma nagħtux kas għax aħna jkollna l-kawżi ta' kuljum, imma l-individwu li jkollu l-kawża jkun għaddej minn kalvarju għax ikollu ħajtu ffokata fuq dik il-kawża.

Kemm hu sabiħ li ħaddiem li jkun qatta' ħajtu jaħdem f'post u jkun sofra inġustizzja, meta jingħata r-raġun mhux biss jagħtuhulu in black and white permezz tas- sentenza, imma jingħata raġun in real terms, billi verament jieħu r- rimedju.

Dawn il-każijiet li l-Ministru semma n-numru tagħhom qed jiżdiedu.

Agħar minn hekk, x'inhu jiġri fil-maġġoranza tal-kawżi li jinqatgħu kontra l-Kummissarju tal-Pulizija?

Meta ngħid "il-Kummissarju tal-Pulizija" qed nirriferi għall-uffiċċju tal-Kummissarju tal-Pulizija għax jien m'għandi kontra ħadd personalment.

Jien kontra min ma jattwax il-ġustizzja f'pajjiżna.

Mhux sew li t-tribunal isib li membru fil-korp tal-pulizija għandu raġun fl-ilment tiegħu u jiddeċiedi li dan għandu jieħu l- promozzjoni back dated għax kienet saret inġustizzja min-Nazzjonalisti fil- gvern, u mbagħad l-Avukat tar-Repubblika jagħti parir li għandha terġa' tiġi attakkata dik il-kawża.

Mela se nibqgħu sejrin bil-kawżi?

Anke jekk hemm raġuni legali żgħira se noqogħdu nfettqu biex ma nattwawx id- deċiżjonijiet?

Dan mhux sew.

Qed ngħid dan għax hawnhekk mhux qed nitkellmu fuq kawża waħda imma dan qed jirrepeti ruħu kważi f'kull każ – u qed nagħmilha ċara - li jinqata' mit-tribunal għall-investigazzjoni ta' l- inġustizzji li jirrigwardja l-korp tal-pulizija.

Din ma nistax nifhimha għax il-moral, l-għaqda fost il-ħaddiema jikber meta lill-individwu tagħtih il-boost li jistħoqqlu.

Jien nista' niżbalja miegħek, imma jekk jien nammetti jew xi ħadd jgħidli li jien żbaljajt, u jien inbaxxi rasi la ġie deċiż hekk, allura jien u int se nersqu iktar viċin.

Imma mhuwiex aċċettabbli li, wara li jkun hemm deċiżjoni li jien żbaljajt, jien nibqa' niġġieled dik id-deċiżjoni għax ngħid li jien ma nistax niżbalja.

Jekk l-affarijiet jibqgħu sejrin hekk ma jistax ikollna armonija f'dan il-pajjiż.

Il-Partit Laburista dejjem emmen li l-inġustizzji għandhom jiġu rimedjati, jiġu minn fejn jiġu.

Aħna qatt m'emminna – jien żgur li qatt m'emmint u lanqas l-Onor.

Sant – li min ma jaqbilx magħna għandna nagħmlu inġustizzja miegħu.

Aħna nemmnu li min wettaq inġustizzja għandu jirrispondi, però dik ma titpattiex b'inġustizzja oħra, imma billi tapplika r-rimedju li joħroġ minn deċiżjoni ta' imħallef.

U dan japplika ukoll anke għall-inġustizzji li qed isiru llum.

U qed isiru inġustizzji llum!

Jekk taqra r-rapport ta' l-Ombudsman issib li ħafna mill-każijiet huma ta' nies, fil-parti l- kbira tagħhom Laburisti, għax in-Nazzjonalisti b'xi mod qegħdin jirranġaw bejniethom.

Imma l-Laburisti baqgħu jaqilgħu fuq rashom xorta.

U dan mhux sew u ma jawgura tajjeb xejn għal dan il-pajjiż.

Naħseb li jista' jsir xi ħaġa fuq il-kawżi li għandna quddiemna li jiddependu mill-PSC għar-rimedju tagħhom.

Mr Speaker, hemm kawżi oħra li la jiġu mtawla mir-rikorrent, u lanqas huwa tort ta' l-imħallef li jitwalu – però tajjeb li l-imħallef jiġbed widnejn ta' min għandu jirrispondi – imma l-intimat jipprova jtawwal billi jew ma jressaqx il-provi jew juża dilatory tactics.

U aħna nemmnu li din fiha nnifisha hija inġustizzja għax il-kawżi jridu jkunu, kif qal il-Ministru, maqtugħa kemm jista' jkun malajr fl-interess tal-persuna li tkun ippreżentat l-ilment.

Issa ħalli ngħid x'qed jiġri f'ċerti kawżi fejn ir-rikorrent ikun rebaħ il- kawża.

Peress li l-head of department, il-kummissarju tal-pulizija, ikun min ikun, ma jkunx qed jaqbel mad-deċiżjoni, dan qed idaħħal lir-rikorrent f'kawża oħra għax il-liġi ma tippermettix la lir-rikorrent u lanqas lill- intimat li jappella.

Għaldaqstant dan jagħmel kawża oħra fil-Prim'Awla biex jiċċalinġja d-deċiżjoni ta' l-imħallef fuq il-premessa li kienet ultra vires, li ma setax jiddeċiedi skond il-poteri li kellu taħt dik il-liġi, u jerġa' jibda l-proċess mill-ġdid.

Hawn hi l-inġustizzja!

Għax in-nies li jressqu dawn il-kawżi quddiem it-tribunal għall-investigazzjoni ta' l- inġustizzji huma kollha ħaddiema u impjegati tal-gvern, mhux se jkun iċ- Ċisk!

Il-head of department, il-kummissarju tal-pulizija, l-intimat idaħħal f'kawża lir-rikorrent u dan jispiċċa l-konvenut u jiġi sottomess għal burden finanzjarju kbir.

Għax filwaqt li meta individwu jagħmel kawża tiġih biss xi Lm10 biex imexxi r-rikors fil-qorti, meta dan isir il- konvenut, dan ikollu jħallas ir-reġistru u d-drittijiet bir-rati tat- tariffi l-ġodda.

Naf b'każ fejn wieħed rebaħ il-kawża quddiem it-tribunal għall- investigazzjoni ta' l-inġustizzji u ngħata rimedju kumpensattiv ta' somma flus, imma l-kap tad-dipartiment fetaħ kawża fil-Prim'Awla biex iwaqqa' dik id-deċiżjoni għax qal li l-każ kien ultra vires.

Dik il-kawża nqatgħet kontra l-kap tad-dipartiment, imma dan ma kienx kuntent u reġa' appella minn dik id-deċiżjoni, allura reġa' daħħal f'burden finanzjarju ieħor lil dan ir-rikorrent, li kellu jibqa' joħroġ il-liri biex xi darba jieħu r- rimedju għall-inġustizzja li sofra taħt in-Nazzjonalisti mal-bidla fil- gvern.

Għax fl-1987 telgħu l-anġli u saru transfers u bdew jagħtu vendikazzjonijiet bl-addoċċ, allura biex wieħed jieħu r-rimedju għall- inġustizzja li jkun sofra nagħmlulu dawn id-diffikultajiet kollha biex naqtgħulu nifsu u forsi ma jiġġilidx l-appell.

Dan sewwa?

Aħna bħala oppożizzjoni żgur m'għandniex problema biex niġġustifikaw il- kritika tagħna dwar iż-żieda fit-tariffi tal-qorti f'pajjiżna għax ħadd ma jista' jinnega li żdiedu ħafna l-ispejjeż fil-qorti.

Il-fatt li wara li persuna tkun ħadet ir-rimedju mit-tribunal għall-investigazzjoni ta' l- inġustizzji tiġi sottomessa mill-ġdid għall-proċedura tal-Prim'Awla u mbagħad għall-qorti ta' l-appell, mhux biss huwa burden finanzjarju addizzjonali, imma qed jerġa' joħloq inġustizzja oħra.

Dawn il-każijiet qed jiżdiedu.

U dawn min qed jagħmilhom?

Il-Partit Nazzjonalista fil- gvern!

Il-Kap tas-Servizz Pubbliku, J.R. Grima, bagħat ċirkolari lill- heads of departments fejn qalilhom li d-deċiżjonijiet tat-tribunal għall- investigazzjoni ta' l-inġustizzji m'humiex deċiżjonijiet finali.

Bilkemm ma qalilhomx biex jinjorawhom!

Ara x'rispett lejn id-dinjità ta' l- impjegati tas-Servizz Pubbliku, lejn dawk li fuq kollox marru quddiem qorti biex jieħdu dan ir-rimedju!

Mr Speaker, dan iwassalni biex ngħid x'ġara f'dan it-tribunal.

Jekk nieħdu kemm intnefqu flus meta kien hemm il-kummissjoni għall-investigazzjoni ta' l-inġustizzji fi żmien in-Nazzjonalisti nsibu li ntnefqu aktar minn Lm0.5 miljun.

Hawnhekk għandi l-approximate figure u qed ninkludi ċ-ċifra li l- Ministru Dalli kien alloka lill-Prim Ministru fil-budget ta' qabel l-aħħar wieħed biex iqassamhom lil dawk in-Nazzjonalisti li ħadu rimedju kumpensattiv ta' Lm5,000 kull wieħed.

Jekk nieħdu kemm suppost tħallsu flus lil dawk li rebħu l-kawżi quddiem it-tribunal għall-investigazzjoni ta' l-inġustizzji, li nafu li ħafna minnhom għadhom ma tħallsux, insibu li dawn jammontaw għal Lm300,000.

Hawnhekk qed nitkellmu fuq kumpens massimu ta' Lm5,000 għax filwaqt li fil- kawżi li dehru quddiem il-kummissjoni ma kienx hemm limitu speċifikat - u hemm min ħa ammonti ħafna akbar minn hekk, mhux Lm5,000 – aħna għamilna limitu ta' Lm5,000 bħala rimedju kumpensattiv għall-kawżi li jidhru quddiem it-tribunal għall-investigazzjoni ta' l-inġustizzji.

Minn dawn it- Lm300,000 setgħu tħallsu kollha, imma jien għandi figura ta' eluf kbar li għadhom ma tħallsux.

Hemm it-tattika li ttawwal u ttawwal!

Mhux bħal meta joħorġu l-ħlasijiet lil ċerti nies!

Kemm jimxu malajr il-proċeduri biex joħorġu l-pagamenti meta tkun Nazzjonalist minn ta' ġewwa!

Daqs is- supersonic jgħaddu jiġru!

Imma peress li dawn huma ħaddiema Laburisti, l- ewwel għamlu tliet snin jew erbgħa sakemm ittieħdet deċiżjoni u għax kienu fortunati li l-head of department ma ċċanlinġjax il-kawża għadhom qed jistennew il-ħlas.

Hemm min ilu jistenna xhur u anke sena.

Dan mhux sew, Mr Speaker.

Din hija inġustizzja fiha nnifisha.

Mr Speaker, il-Partit Nazzjonalista jrid ikun serju u mhux biss iressaq mozzjoni biex inġeddu t-terminu ta' dan it-tribunal ħalli jkompli x-xogħol tiegħu, imma jrid jattwa d-deċiżjonijiet.

Domanda parlamentari li kont għamilt lill-ministru f'Ottubru tas-sena l-oħra kienet tirrigwardja proprju kemm ingħata kumpens sal-lum u kemm mir-rikorrenti għadhom ma tħallsux dak il-kumpens mogħti lilhom minn sentenzi deċiżi mit-tribunal għall- investigazzjoni ta' l-inġustizzji.

Uħud minnhom għadhom jistennew u din hija inġustizzja fiha nnifisha.

Jista' jkollok spirtu tajjeb fil-pajjiż meta jkollok sitwazzjoni li nies għaddew minn kalvarju ta' kawża u ta' proċeduri u llum għadhom jistennew ir-rimedju?

Dan mhux sewwa u ma naħsibx li huwa spirtu tajjeb tal-Partit Nazzjonalista fil-gvern li tant kien jiftaħar - niftakar lill-Prim Ministru jiftaħar fil-meetings - li jrid iġib l-għaqda fil-pajjiż.

Dan ma jawgura tajjeb assolutament xejn.

Mr Speaker, nixtieq nistaqsi wkoll x'inhu jsir eżatt min-numru ta' kawżi quddiem it-tribnal għall-investigazzjoni ta' l-inġustizzji ta' sħabna l- Għawdxin.

Għal żmien twil lanqas kienu qed jinstemgħu l-provi ta' dawn il- kawżi.

Issa hemm assistent ġudizzjarju, imma nixtieq inkun naf kemm hu miexi x-xogħol għax mill-informazzjoni li għandi jidher li hemm problema.

Ma naħsibx li jagħmel sens li għandna assistenta ġudizzjarja waħda f'Malta u hemm ieħor f'Għawdex meta n-numru ta' kawżi li għandna f'Malta huwa ferm akbar minn t'Għawdex, u minkejja li hemm wieħed f'Għawdex hemm xi ħaġa li mhix qed taħdem sew.

Riċentement ħareġ l-istatistical report - qed nagħmel riferenza għalih għax il-Ministru rrifera għalih ukoll - dwar il-qrati tal-ġustizzja, imma mkien fih ma jissemma t-tribunal għall-investigazzjoni ta' l-inġustizzji, qisu ma jagħmilx parti mill-qrati tal-ġustizzja.

Kien ikun interessanti li wieħed jagħmel ukoll analiżi ta' x'qed jiġri fit-tribunal għall-investigazzjoni ta' l-inġustizzji.

Jien m'iniex se noqgħod ngħid li l-istatistika kultant tigdeb, imma l-istatistika qiegħda hemmhekk biex tanalizzaha wkoll.

U anke for fairness' sake ma' l-imħallef sedenti kien ikun interessanti li ngħidu l-affarijiet korretti.

Meta wieħed jara l-istatistika dwar kemm ġew deċiżi kawżi quddiem l- imħallfin li hemm fil-Prim'Awla, insibu li l-Imħallef Carmelo Farrugia Sacco kellu numru ta' kawżi li minnhom iddeċieda tant, iddekreta tant, ġew kanċellati tant, imma ma ġewx inklużi n-numru ta' kawżi li kellu fit- tribunal għall-investigazzjoni ta' l-inġustizzji.

U naħseb li l-Ministru żgur jaqbel miegħi li dawn huma fl-istess binarju ta' kawżi fil-Prim'Awla, għax għandek l-istess proċedura.

Allura naħseb li kien ikun iktar ġust ma' l-istess imħallef li kieku għedna li dan kellu tant kawżi quddiem il- Prim'Awla u tant kawżi quddiem t-tribunal għall-investigazzjoni ta' l- inġustizzji.

Kieku ġew inklużi dawk il-kawżi kien jirriżulta li l- prestazzjoni tiegħu kienet tikkompara tajjeb ma' ta' l-imħallfin l-oħra li kellhom rata sodisfaċenti ta' kawżi maqtugħin.

Ladarba l-Ministru rrifera għall-istatistika tal-kawżi tat-tribunal għall- investigazzjoni ta' l-inġustizzji, nixtieq ngħid li għalkemm veru qed jinqatgħu iktar kawżi, però huwa veru wkoll li fil-każ tat-tribunal għall- investigazzjoni ta' l-inġustizzji l-kawżi jinqatgħu u dejjem jibqgħu jonqsu għax mhux se jidħlu iktar kawżi.

Però meta wieħed jitkellem dwar kemm qatgħu kawżi l-Imħallef Pace, l-Imħallef Micallef, l-Imħallef Arrigo u oħrajn fil-Prim'Awla, isib li hemmhekk qed jinqatgħu l-kawżi u deħlin inqas.

U l-kawżi fil-Prim'Awla jinkludu l-kawżi ta' dawk li ma jkunux iridu joqogħdu għad-deċiżjoni tat-tribunal għall-investigazzjoni ta' l- inġustizzji.

Ir-raġuni għal dan it-tnaqqis hija waħda; minħabba li kien hemm żieda fit-tariffi tal-qorti, xejn iżjed!

Veru li kien hemm spostament ta' dawk il-kawżi ż-żgħar li l-kompetenza tagħhom ma taqbiżx l-Lm1,500, li kienu jaqgħu taħt il-Qorti tal-Maġistrati, li issa qed imorru quddiem it-tribunal għal talbiet żgħar, allura awtomatikament se jonqsu quddiem il-Prim'Awla.

L-istess rapport, li għamel riferenza għalih il-Ministru, f'paġna 15 jgħid: "Civil Court's First Hall, the number of introduced cases will decrease by some 800", allura dawn kollha naqsu minħabba li l-kawżi marru quddiem it-tribunal għal talbiet żgħar?

Mhux il-każ.

L-ispjegazzjoni m'hijiex biss minħabba l-ispostament tal-kawżi għat-tribunal għal talbiet żgħar, imma minħabba ż-żieda fit- tariffi tal-qorti.

U din hija xi ħaġa li mhux biss qed tgħidha l- Oppożizzjoni u kultant anke l-istess awtoritajiet governattivi, imma anke f'dibattiti barra minn Malta.

Fil-Joint Parliamentary Committee bejn Malta u l-Unjoni Ewropea anke Gunther Verheugen qal li mill-istatistika tal-kawżi fil-qrati ċivili joħroġ ċar il-fatt li dawn naqsu.

U raġuni waħda hemm għal dan kollu; l- Amministrazzjoni Nazzjonalista għalqet għajnejha kompletament u messha kienet aktar attenta qabel ma ħadet ċerti deċiżjonijiet.

Imma l-agħar ħaġa hija meta jkun hemm każ fejn persuna tiddaħħal il-qorti, wara li tkun għaddiet il-proċess tat-tribunal għall-investigazzjoni ta' l-inġustizzji, u tkun sottomessa għar-rati ta' tariffi għoljin, allavolja hija l-konvenut.

Hawnhekk għandi r-rapport tal-Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal- Ġustizzja - li ovvjament għaddew kopja tiegħu lill-Ministru - fejn qalet li, jekk xejn, għandhom jiġu riveduti t-tariffi fil-konfront tal-konvenuti.

Din il-kummissjoni mhijiex Nazzjonalista jew Laburista, imma hija kummissjoni magħmula minn nies li jagħmlu xogħol volontarju fl-interess nazzjonali.

Hemm il-President tar-Repubblika, hemm imħallef, maġistrat, rappreżentant tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni, rappreżentant mill-Kamra ta' l- Avukati u oħrajn.

Dawn qegħdin jgħidu li ħaddiem li jkun diġà ħallas Lm10 rikors u issa ġie sottomess li jmur jiddefendi l-istess kawża, għax il-kap tad-dipartiment ma jkunx irid joqgħod għad-deċiżjoni tat-tribunal, m'għandux jiġi mġiegħel iħallas dawn ir-rati.

Però l-gvern assolutament ma jridx jisma'.

U din hija nuqqas ta' serjetà kbira min-naħa tal-gvern.

Mr Speaker, il-kawżi li hemm quddiem it-tribunal ivarjaw u hemm kull kwalità ta' inġustizzja.

Jien nieħu pjaċir li niddibattuhom ħalli nitgħallmu li dan il-pajjiż m'għandux jerġa' jagħmel dawn il-ħniżrijiet li għamiltu intom meta kontu fil-gvern!

Per eżempju, ħaddiem li għax huwa Laburist jibagħtuh tliet siegħat xogħol f'post, ftit wara jibagħtuh f'post ieħor, u l-għada jibagħtuh f'post ieħor.

Hemm min f'ġimgħa qala' sitt transfers.

Hemm każijiet fejn lil wieħed jagħtuh allowance għax qed jagħmel ċertu xogħol u lill-ieħor li qed jagħmel l-istess xogħol ma jagħtuhx l-allowance.

Hemm biżibilju ta' każijiet li jirrigwardjaw promotions!

Per eżempju, persuna Laburista li ħadet tant sick leave ma kenitx eliġibbli biex tagħmel interview għal xi xogħol partikolari, filwaqt li persuna Nazzjonalista li mhux biss ħadet is-sick leave, il-leave kollu u anke l-maternity leave, malli daħlet għax-xogħol kienet eliġibbli biex tagħmel dak l-interview.

Dawn it-tip ta' ħniżrijiet!

Kien hemm każ ta' individwu Laburist bravu li ħadd ma kien jaf min hu, allura ġie minn ta' quddiem fl-iskritt, imbagħad malli raw wiċċu fl- interview qishom raw ix-xitan.

Allura minn 50 jagħtih 5 marki.

Ħniżrija wara l-oħra.

Bħala Partit Laburista nemmnu li dawn l-affarijiet għandhom jieqfu għal dejjem u dan il-pajjiż jibda a fresh slate.

X'inhu jiġri llum fit-tribunal għall-investigazzjoni ta' l-inġustizzji?

Fejn qabel kien jitla' avukat u jiddefendi l-kawża fl-interess tal- kumpannija, tal-korporazzjoni jew tad-dipartiment, illum jiggwidaw l- affarijiet b'tali mod li mhux biss jiġġieldu l-kawża, imma jagħmlu kruċjata kontra l-ħaddiem fil-qorti, jagħmlu minn kollox biex ir-rikorrent jitlef il- kawża, minkejja li l-każ ikun ċar.

Għax ladarba l-avukat jipperswadi lill- imħallef fuq bilanċ ta' probabilità li r-rikorrent m'għandux raġun, allura jista' jtelliflu l-kawża.

Però l-imħallef ġieli jikkummenta - u jagħmel sew li jikkummenta - li l-każ ma kellux jiġi ttrattat hekk fiċ-ċirkostanzi.

Kien hemm ukoll każi fejn, minkejja li jkun hemm wieħed li għandu esperjenza ta' snin twal bħala enġinier, jiġi wieħed minn barra minn Malta peress li telgħu n-Nazzjonalisti u jsibuh bravu iktar mill-ieħor, jieħu l- promozzjoni minfloku, u biex żgur jibqa' hu fil-post, jagħmlu minn kollox biex dak li kellu snin ta' esperjenza ma jeħux dak li ħaqqu.

U mhux każ wieħed kien hemm ta' dan it-tip, imma numru kbir.

Meta tela' l-Gvern Nazzjonalista f'Settembru ta' l-1998 kien hemm mat-300 kawża ta' Laburisti quddiem dan it-tribunal li ħafna minnhom ġew kważi terrorizzati biex ma jkomplux bil-kawżi li kellhom.

Infatti numru kbir ta' Laburisti tant beżgħu minn xi vendikazzjoni oħra min-Nazzjonalisti fil- gvern wara l-1998 li ċedew il-kawża.

Parti kbira minn dawk it-358 kawża li semma l-Ministru kienu dawk il-kawżi li ġew ċeduti jew kanċellati.

Kien hemm uħud li marru għand l-avukat u qalulu biex iċedi l-kawża, minkejja li dan qalilhom biex ikomplu għax kellhom ċans tajjeb li jirbħuha.

Din mhix inġustizzja oħra!

Dawn in-nies li tant sofrew huma ħaddiema normali, membri fil-korp tal-pulizija u nies li jaħdmu fis-servizz pubbliku.

L-għorrief li qed imexxu lill-Maltacom illum saħansitra qalu lill-persuni li għandhom kawża quddiem it-tribunal għall-investigazzjoni ta' l- inġustizzji li biex jieħdu l-early retirement scheme iridu jirtiraw il- kawża.

Dawn huma kapijiet li llum għandhom pagi tajbin ħafna.

M'għadniex nitkellmu fuq Lm8,000 jew Lm9,000, imma fuq double figures, Lm22,000, Lm25,000 fis-sena, apparti li skond il-kuntratt, jekk twaqqaf lil xi ħadd trid terġa' tagħtih eluf kbar ta' liri talli inti qed tkeċċih għax mhux tajjeb jew għax qed jitfa' lill-Maltacom lura.

Ma tantx sejra 'l quddiem kif inhi mmexxija bħalissa.

Imma dawn li qed imexxu lill-Maltacom - nisperaw li m'hawnx xi ħadd minnhom li jippretendi li hu xi Laburist ukoll! - qed jgħidu lill-ħaddiema li biex jieħdu l-early retirement scheme iridu jirtiraw il-kawża li għandhom quddiem it-tribunal.

Tal-biki!

Hekk imxew mal-ħaddiem li tant bata u li qed jipprova jieħu rimedju skond il-liġi quddiem imħallef.

U kontra qalbhom, uħud mill-ħaddiema rtiraw il-kawża.

Huwa aġir li jirrifletti politika ultra leminija li tittratta lill-ħaddiem b'dan il-mod.

Mill-bankijiet ta' l-Oppożizzjoni jien inkun minn ta' quddiem li ngħid lil dawn in-nies li għamlu l-vendikazzjonijiet mal-ħaddiema Laburisti bl-iktar mod salvaġġ ma jippretendux li ma jirrispondux għal għemilhom, bħalma jrid jirrispondi għal għemilu kull min qed jagħmel inġustizzji mal-Laburisti f'dawn iż-żmenijiet.

Iktar ma jgħaddi ż-żmien u toqrob l-elezzjoni jibda jiżdied il-paniku min-naħa tan-Nazzjonalisti, allura ngħidulhom biex ma jagħmlux vendikazzjonijiet għax iridu jirrispondu għal għemilhom.

Aħna ma nemmnux fil-vendikazzjonijiet, però m'aħniex se nħallu min jgħaddi minn fuqna u jkasbarna u jittratta n-nies tagħna bħaż-żibel.

M'aħniex se nippermettu li għax wieħed mar jieħu rimedju quddiem it-tribunal għall- investigazzjoni ta' l-inġustizzji jiġi mhedded biex ma jkomplix bil-kawża.

Jien u l-kollegi tiegħi għandna dokumentazzjoni ta' dan kollu.

Mr Speaker, lanqas m'aħna se nittolleraw li fil-qrati tagħna l-ħaddiema Laburisti jitpoġġew f'postijiet fejn ħadd ma jrid imur għax min imur hemmhekk ma jistax jaqla' Lm1 overtime għall-familja.

Imbagħad min hu Nazzjonalist tal-qalba jpoġġuh fl-aħjar postijiet fejn jista' jagħmel ħafna overtime għad-detriment ta' sħabu.

Dawn l-affarijiet qed narawhom iseħħu b'mod regolari u kollox qed jiġi nnotat.

Per eżempju, ħaddiem Nazzjonalist jitħalla jitlaq mix-xogħol fin-12.30 p.m. regolarment, meta l-punch card tiegħu tgħid li għandu joħroġ fl-4.30 p.m., bil-barka ta' min suppost ma jħallihx jagħmel dawn l-affarijiet.

Imbagħad oħrajn li jaħdmu b'tant dedikazzjoni jitqiegħdu f'postijiet fejn jiddejqu.

Dawn l-affarijiet kollha qed narawhom, bħalma qed naraw li ċerti nies, għax huma Laburisti, jiġu ttrattati differenti anke meta jippreżentawlhom il-complaint.

U l- Partit Laburista għandu r-raġunijiet għalfejn jemmen li l-ħaddiem Laburist taħt dan il-Gvern Nazzjonalista għadu jiġi stmat b'mod inferjuri mill- ħaddiem Nazzjonalist.

Irridu naraw li dawn l-inġustizzji jiġu rimedjati.

Niftakar li meta l-Gvern Laburista ressaq l-Abbozz ta' Liġi dwar it- Tribunal għall-Investigazzjoni ta' l-Ingustizzji, il-Partit Nazzjonalista kienu ddibattew ħafna kontra tiegħu.

Ir-raġuni prinċipali kienet li ma kenux jemmnu li min kien sofra inġustizzja għax Laburist għandu jieħu r- rimedju.

Dik kienet ir-raġuni u m'għandhom għalfejn iġibu l-ebda skuża oħra għalfejn ma qablux ma' din il-liġi.

Ma qablux ma' din il-liġi proprju għal din ir-raġuni.

Meta l-gvern Nazzjonalista għamel il-kummissjoni għall- investigazzjoni ta' l-inġustizzji, din kienet tkopri każi ta' inġustizzja li jmorru 16-il sena lura, u meta l-Gvern Laburista waqqaf it-tribunal għall-investigazzjoni ta' l-inġustizzji koprejna l-perjodu mill-1987 sa l- 1995, ftit iktar minn tmien snin.

Is-serjetà titlob li t-tribunal għall-investigazzjoni ta' l-inġustizzji mhux biss jingħata l-fakultà li jkompli jiffunzjona, bħalma qed nagħmlu b'din il-mozzjoni, imma li l-gvern jara wkoll li ma jkunx hemm min jimmanuvra biex ċerti deċiżjonijiet ma jiġux implimentati.

Fuq kollox, x'jiswa li wieħed ikollu sentenza tal-qorti u jgħid li rebaħ kawża?

Kemm hawn min għandu sentenza li rebaħ il-kawża u mbagħad ma jeħux ir-rimedju!

Il-ħaddiem jista' jpoġġi s-sentenza fi gwarniċ għax xi ħadd qed isib oġġezzjoni kif għandha tiġi attwata d-deċiżjoni!

Bħala Partit Laburista aħna faċilment stajna għamilna l-kummissjonijiet, bħalma għamlu huma, u kull Laburist li ġie quddiemna sibnielu raġuni u tajnieh ir-rimedju.

M'għamilniex hekk!

Imma mbagħad m'għandniex ngħaddu minn dan kollu!

Mr Speaker, kien hemm ukoll każijiet quddiem it-tribunal għall- investigazzjoni ta' l-inġustizzji li għalkemm l-ilment tagħhom ġie ġustifikat ma setgħux jingħataw rimedju minħabba li l-kumpannija fejn kienu jaħdmu ġiet privatizzata, allura ċerti xhieda ma setgħux jinstabu.

Per eżempju, f'dawn is-sentejn minn meta l-Mid-Med sar HSBC ċerti nies spiċċaw u mbagħad ċerti dokumenti ma nstabux.

Meta jgħaddi ċertu perjodu r- rikorrent jiġi handicapped u ma jkunx qiegħed f'pożizzjoni li jsaħħaħ il- każ tiegħu.

Jekk nieħdu l-HSBC, dan ma jidhirx li qiegħed minn ta' quddiem fejn għandhom x'jaqsmu d-drittijiet tal-ħaddiema għax hemm każijiet fejn ħaddiema rebħu kawżi quddiem it-tribunal għall-investigazzjoni ta' l- inġustizzji u l-HSBC għamel minn kollox mhux biss biex ma jattwax ir- rimedju tagħhom, imma joħloq proċeduri oħra biex jifga d-dritt ta' dak il- ħaddiem.

THE DEPUTY SPEAKER(Onor. Michael Bonnici): Onorevoli, id-diskussjoni fuq din il-mozzjoni trid tiġi konkluża llum, għalhekk l-aħħar nofs siegħa hija għall-gvern.

Fadallek żewġ minuti biex tikkonkludi.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Kollox sew, se nagħlaq, Mr Speaker.

Kont qed ngħid li l-ħaddiem ġie f'sitwazzjoni li għalkemm ingħata rimedju legali u għandu l-qafas legali ta' dan it-tribunal - li qed nagħmlu din il-mozzjoni biex inġeġġuh - ikun hemm istituzzjonijiet b'saħħithom f'idejn il-privat li litteralment jipprovaw jagħmlu li jridu f'pajjiżna.

U se nagħmluha ċara li aħna, bħala Partit Laburista, irridu naraw li d-drittijiet tal-ħaddiema qatt ma jkunu mkasbrin minn xi nies f'intrapriża privata li għandhom il- poter u għandhom il-flus.

Meta nkunu fil-gvern noħolqu sistema biex nissalvagwardjaw id-drittijiet tal-ħaddiema u dak li hu tagħhom jingħatalhom.

Jien inħeġġeġ lill-Imħallef Farrugia Sacco, li baqagħlu mal-230 kawża x'jisma', biex meta jinduna li jkunu qed isiru ċerti manuvri, jidħol mill- ewwel fihom għax imbagħad ġieli jkun tard wisq biex jagħmel xi ħaġa.

Il- Partit Laburista qed jinnota dawn l-affarijiet u huwa żbaljat jekk hawn xi ħadd qed jaħseb li l-ħaddiem huwa iblah wara li bata tant!

Hawn min ilu snin twal jistenna biex jieħu rimedju għall-inġustizzja li sofra.

Intom qatt ma ħadtu l-inizjattiva biex flimkien nagħmlu xi mekkaniżmu biex jiġġieled dawn l-inġustizzji.

Intom ħadtu ħsieb in-nies tagħkom u tlaqtu lil-Laburisti għal riħhom.

Anzi bqajtu tagħtuhom fuq rashom!

Iżda t- tribunal għall-investigazzjoni ta' l-Inġustizzji li waqqafna aħna kien miftuħ għal kulħadd.

Aħna m'għedniex li l-Laburist jista' jagħmel ir- rikors imma n-Nazzjonalist ma jistax.

Il-każi mressqa nzertaw kważi kollha Laburisti għax il-Laburisti l-iktar li qalgħu mingħandkom.

Però min qed jaħseb li l-ħaddiem huwa xi iblah qed jaħseb ħażin għax wara dan kollu li għadda minnu qed jistenna l-mument fejn min għamillu inġustizzja jrid jirrispondi għaliha.

U jekk hawn xi ħadd qed jaħseb li l-Partit Laburista fil-gvern se jagħlaq għajnejh għal xi ħadd li sawwat il-Laburisti u jibqa' jgħaddiha lixxa se jiżgarralu!

Dan m'hu se jiġi permess qatt għax aħna qatt ma konna partit li lesti li naqilgħu biss.

Aħna ma nagħmlux vendikazzjonijiet però l-ġustizzja trid issir.

Jien nawgura li jkun hemm clearance rate ta' kawżi ikbar f'din is-sena ta' ħidma tat-tribunal - fil-fatt din is-sena l-imħallef diġà għandu clearance rate tajba - fl-interess tar-rimedji għall-inġustizzji li saru taħt il- Gvern Nazzjonalista bejn l-1987 u l-1995.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Sur President, kif kien prevedibbli parti mid-diskors ta' l-Onor.

Farrugia - it-tnejn għamilna diskorsi prevedibbli stante li għedna prattikament l-istess kliem li għedna s-sena l-oħra - kien fuq il- liġi u parti kien għall-platea, kif ngħidu.

Kieku f'din id-dinja xi partit politiku jista' jiggarantixxi li ma jsirux inġustizzji kieku verament ngħixu f'ġenna ta' l-art.

Kieku l-Prim Ministru, xi ministru jew xi politiku jkollu f'idejh id-don tal-verità u d-don tal-ġustizzja nkunu lħaqna l-ġustizzja aħħarija, dik li lkoll nafu - almenu aħna li nemmnu fil- prinċipji tal-Knisja - li hija biss f'idejn Alla.

Li nippretendu li xi prim ministru jew xi ministru, jiġi minn liema pajjiż jiġi, qatt m'hu se jiżbalja u se jkollu d-don tal-ġustizzja assoluta, kif kultant deher li ried jgħid l-Onor.

Farrugia, hija ambizzjoni li tiżboq il-kapaċitajiet ta' bnedmin li aħna.

Sur President, nistgħu nagħmlu l-aħjar li nistgħu u nimpenjaw ruħna biex id- deċiżjonijiet li jieħu kemm min hu fis-Servizz Pubbliku u kemm min hu fil- politika, fil-kuxjenza tagħna jkunu dawk li nemmnu fihom.

Però naħseb li l- Onor. Farrugia qed ikun ambizzjuż iż-żejjed jekk jaħseb li għax ikun hemm gvern Laburista f'daqqa waħda kollox se jsir ġust!

Qed ikun ambizzjuż iż- żejjed għaliex - m'iniex se mmur qabel l-1987 għax dik storia passata at this stage - anke jekk inħarsu lejn is-sentejn li għamlu fil-gvern, insibu li l-Ombudsman ta deċiżjonijiet li saru inġustizzji taħt Gvern Laburista, kif illum jagħti sentenzi kontra.

Imma għalhekk isir l-Ombudsman u għalhekk isiru l-panels of review.

Imma sfortunatament kultant inħobbu nitkellmu għall-platea f'dan il-parlament għax xi wħud minna jemmnu li n- nies hemm barra m'humiex intelliġenti biex jiġbdu l-konklużjonijiet.

Ir-realtà hi li ħafna mid-deċiżjonijiet, speċjalment fuq livell amministrattiv - u ladarba qed nitkellmu rigward it-tribunal ta' l- inġustizzji qed nitkellmu fuq livelli amministrattivi - il-ministru lanqas biss jeħodhom hu, u lanqas jarahom hu.

L-Onor.

Farrugia m'għandux esperjenza ta' ministru, però jekk jistaqsi lill-Onor.

Mangion u lill-Onor.

Gulia kemm-il darba ddeċidew li xi ħadd għandu jiġi trasferit minn post għall-ieħor fil-qorti, jew kemm-il darba ddeċidew min għandu jieħu promotion jew transfer fir-Reġistru Pubbliku, naħseb li dawn jassigurawh - kif nista' nassigurah jien - li ma ġew ikkonsultati qatt għax mhix dik is- sistema.

U għalhekk isir l-Ombudsman; biex jekk hemm bżonn isir ir-review isir ir-review.

U kultant jagħti raġun lill-persuna u kultant jagħti raġun lill-gvern.

Dawn huma r-realtajiet.

Allura d-diskors għall-platea li: "Meta nitilgħu aħna se nbiddlu d-dinja, meta nitilgħu aħna se ssir ġustizzja perfetta ma' kulħadd, meta nitilgħu aħna se npattu lil dak u npattu lill-ieħor!" jiddispjaċini ngħid huwa diskors emozzjonali li jappella għal xi nies iffissati fil-partit li, tagħmel x'tagħmel, se jibqgħu jivvotaw lill- partit, u kultant titlef vot 'l hawn u tirbaħ vot 'l hemm!

Però m'huwiex diskors li fir-realtà jbiddel is-sustanza ta' l-affarijiet.

Meta l-Onor.

Farrugia jkun ministru m'għandix dubju li se jkun hemm każijiet li ma jiddeċidihomx hu u l-Ombudsman isib li fid-dekasteru tiegħu tkun saret inġustizzja.

Bilfors!

Għax inkella l-uniku mod kif tevita li qatt ma tiżbalja fid-deċiżjonijiet huwa billi ma teħux id-deċiżjonijiet fejn għandek teħodhom, jew inkella lil ta' taħtek tgħidilhom biex ma jagħtux promotions jew transfers, ma jmurx l-Ombudsman isib li taw promotion lil wieħed meta kellhom jagħtuha lill-ieħor, jew ġie trasferit xi ħadd li ma kellux jiġi trasferit.

U jekk se jkollna ministri li tant jibżgħu li jiġu kkritikati anke mill-Ombudsman, li jieħdu din il-linja għaliex hija l-linja ta' l-inqas reżistenza u l-inqas kritika, fl-opinjoni tiegħi dawk in-nies ma ħaqqhomx ikunu ministri.

Irridu ngħidu lill-poplu tagħna li r-realtà hija li kemm il-ministru, kemm id-diretturi ġenerali, kemm id-diretturi u kemm l-assistenti diretturi se jiżbaljaw.

U iktar ma jittieħdu deċiżjonijiet iktar se jkun hemm il- possibbiltà ta' l-iżbalji.

Però ma nwaqqgħux kollox fuq bażi ta' ġustizzja jew inġustizzja.

Ejja ngħidu l-affarijiet kif inhuma.

Ir-realtà hija li daqskemm m'għandhomx il-poter tal-ġustizzja assoluta l-ministri, il- permanent secretaries u kulħadd fis-Servizz Pubbliku, daqshekk m'għandux il- kappa tal-ġustizzja assoluta l-Ombudsman, il-PSC jew xi panel of review ieħor.

Ir-realtà hija li l-bniedem jibqa' imperfett u filwaqt li wieħed jista' ma jaqbilx ma' l-ieħor, irid ikun hemm ġerarkija ta' deċiżjonijiet.

Jien m'iniex wieħed minn dawk li noqgħod nistaqsi kemm kien hemm sentenzi ta' l-Ombudsman li qalu li ċerti deċiżjonijiet li ttieħdu fis-sentejn li għamel il-Partit Laburista fil-gvern kienu ħżiena.

Jien l-ewwel wieħed li ngħid li ma jistax ikun li dawn kollha kienu politikament motivati.

Dażgur li le!

Jien l-ewwel wieħed li ngħid li l-maġġoranza tagħhom m'humiex politikament motivati.

Dażgur li le!

Huma kwestjoni ta' assessments li ħafna drabi jsiru fis-Servizz Pubbliku.

Ejja nkunu onesti u ngħiduha mingħajr ma noqogħdu nagħmlu l-assolutiżmi.

Ejja ngħidu x'inhuma r- realtajiet fil-ħajja.

Dan l-aħħar ġew impjegati xi deputati reġistraturi fil-qorti li lanqas biss kont naf bihom jien.

Xi sena ilu - għax daqshekk idumu, Alla jbierek, l- proċeduri tal-gvern biex jimpjegaw in-nies - kienu qaluli biex noħorġu call for applications għad-deputati reġistraturi u mbagħad xhur wara - meta lħaqt insejt - saru l-interviews u ġew impjegati.

Dawn l-affarijiet isiru kuljum fis-Servizz Pubbliku.

Ma neskludix li jkun hemm lok ta' abbużi, anke mill-ministri kultant, però ejja ma niġġeneralizzawx u ngħidu li kollox isir ħażin.

Ir-realtà hija li ħafna nies fis-Servizz Pubbliku, ibda mill-ministri u spiċċa fl-inqas livell ta' deċiżjoni, jagħmlu xogħol tajjeb, b'kuxjenza piena ta' dak li jagħmlu u jieħdu deċiżjonijiet kif jistgħu.

Id-deċiżjonijiet mhux neċessarjament dejjem ikunu tajbin, però ma nagħmlux diskorsi qisna aħna xi poplu tant inkapaċi, tant poplu moħħna fil-politika li m'aħna kapaċi nagħmlu xejn tajjeb!

Lil min qed nagħmlu ġieħ?

Partijiet mid-diskors li għamel l-Onor.

Farrugia nista' ndawwarhom fuq in-naħa l-oħra, però dan il- pajjiż x'jieħu b'daqshekk meta r-realtajiet huma kontra?

Din hi l-verità.

Illum iż-żewġ naħat f'dan il-parlament qbilna li jkollna metodu ta' review li huwa l-Ombudsman.

Ejja ngħidu li dak sar għaliex huwa metodu tajjeb kif deċiżjonijiet li jittieħdu f'kull livell jista' jsirilhom review.

Ejja ngħidu li kull wieħed minna hawnhekk m'għandux il-poter li jikkontrolla kollox.

Ejja ma nibżgħux ngħidu li niżbaljaw u għalhekk ikollna istituzzjoni bħall-Ombudsman li jaġixxi indipendentement.

Mela dejjem nilagħbu għall-gallerija!

Huwa faċli titkellem għall-gallerija!

Faċli tagħmel id-diskorsi ta' "aħna" u "intom" meta fir-realtà aħna ta' din in- naħa u intom ta' dik in-naħa meta fir-realtà aħna u intom aħna l-iktar nies transitorji fis-sistema kollha tas-Servizz Pubbliku.

Ejja niftiehmu x'irridu mis-Servizz Pubbliku.

Ejja almenu naqblu dwar il-linji gwida tas- Servizz Pubbliku għax l-iktar nies transitorji fis-sistema kollha li għandna huma l-politiċi.

U minn dan irridu noqogħdu attenti.

Għalhekk jien ma nifhimhomx diskorsi bħal: "Għax issa meta nitilgħu aħna taraw x'se nagħmlu!"

L-Onor.

Farrugia wiegħed ukoll li fi żmien ġimgħa minn mindu jitilgħu fil- gvern – apparti meta jkun dak, għax diġà kienu qalu li f'Ottubru tas-sena l- oħra kellha ssir elezzjoni – jagħtu rimedju lil min ngħata raġun mit- tribunal u dan ma ġiex implimentat.

Jien ma nistax nifhimha din.

Jekk il- PSC għandha l-poter kostituzzjonali li tagħti r-rimedju hi – biex insejjaħlu bl-iktar mod ċar – x'se tagħmlu?

Tinjoraw il-Kostituzzjoni?

Jiġifieri jien għandi nieħu lill-kap ta' l-Oppożizzjoni bis-serjetà meta jgħid li jiġi jaqa' u jqum x'hemm fil-Kostituzzjoni għax xorta se jimplimenta r-rimedju li ordna t-tribunal, minkejja li oġġezzjona l-PSC?

Hija serjetà tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni li jgħid – u norbot ma' frażi oħra li qal l-Onor.

Farrugia – li hu jrid jaqdi lil-Laburisti, ergo jiġi jaqa' u jqum mill-Kostituzzjoni u għax huma Laburisti jagħtihom ir-rimedju?

Dan id- diskors juri serjetà?

Jien naċċetta li tgħid li jekk tkun prim ministru trid tipprova ssib soluzzjoni li tirrispetta l-Kostituzzjoni, imma ma nifhimhiex meta tgħid li tagħti r-rimedju, anke jekk dan imur kontra l- Kostituzzjoni, għax dawn huma Laburisti.

Din mhix serjetà!

Apparti minn hekk, hija realtà li wieħed jgħid li l-inġustizzji ssofrihom parti u ma sssofrihomx l-oħra?

Dan ma jirriżultalix meta mmur inżur il- kostitwenti tiegħi, u naħseb li kull min kien ministru, anke min-naħa l- oħra tal-Kamra, kienu jisimgħu l-istess affarijiet.

Imma, again, x'nagħmlu?

Jien kultant nitħawwad f'dan il-pajjiż.

Sur President, iż-żewġ naħat qbilna li nagħmlu l-Ombudsman.

Tant qbilna li l-liġi dwar it-tribunal għall-investigazzjoni ta' l-inġustizzji li saret fl- 1997 illimitat il-perjodu tal-complaints sa l-1995 meta twaqqaf l- Ombudsman.

Allura f'din il-Kamra n-naħa l-oħra mhux biss qablet fuq il- persuna ta' l-Ombudsman, imma qablet li tillimita l-poter eċċezzjonali tat- tribunal sal-ħatra ta' l-Ombudsman.

Allura llum għandi għalfejn nisma' d- diskors: "Malli nitilgħu aħna, il-Laburisti li sofrew inġustizzja nirranġawlhom kollox mill-għada!"

Naħseb nirrealizzaw li qed nitkellmu għall-gallerija biss għax kull min iħoss li sofra inġustizzja, Laburist, Nazzjonalist, ta' l-Alternattiva jew wieħed li ma jivvotax, illum jista' jmur quddiem l-Ombudsman u ma joqgħodx jistenna lill-Onor.

Farrugia jew lil ħaddieħor isir ministru biex jieħu rimedju.

Illum min jidhirlu li ġie ttrattat ħażin b'xi deċiżjoni tas-Servizz Pubbliku, huwiex fis-Servizz Pubbliku jew barra mis-Servizz Pubbliku, jista' jmur għand l-Ombudsman.

Għax il-Partit Nazzjonalista kellu l-kuraġġ li jwaqqaf l-Ombudsman meta kien fil-gvern hu, meta kien konxju li ħafna mid-deċiżjonijiet se jkunu kontra l-gvern.

Kultant l-Ombudsman irebbaħ lill-gvern, imma l-unika funzjoni li għandu fl-aħħar mill-aħħar hija li jtellef lill-gvern ukoll.

Issa li ż-żewġ naħat tal-Kamra qbilna fuq l-istituzzjoni ta' l-Ombudsman, għad hemm il-ħtieġa li f'dan il-parlament nagħmlu diskorsi fis-sens li biex tiġi rranġata allegata inġustizzja għandhom bżonn jidħlu l-politiċi, jew għandna niftaħru li llum għandna l-istituzzjonijiet kollha demokratiċi, tibda mill-qorti, l-Ombudsman tas-Servizz Pubbliku, l-Ombudsman ta' l- università, u numru ta' review panels fejn wieħed jista' jfittex rimedji?!

Jien nistagħġeb li għadna nitkellmu b'dan il-mod.

Għaliex ma nipprovawx nagħmlu l-qabża li fl-aħħar mill-aħħar m'hi qed tweġġa' lil ħadd ħlief l- istatus tal-politiċi f'pajjiżna?

Aħna diġà ma tantx qegħdin tajjeb f'għajnejn in-nies, u kulma nieħdu gost nagħmlu hawnhekk huwa li nnaqqsu l- ġieħ li kull wieħed u waħda minna għandna nieħdu parti minnu!

Qed insawtu lilna nfusna għax naħsbu li nistgħu nieħdu xi vantaġġ politiku partiġġjan għal naħa jew oħra fuq affarijiet li nafu li ħafna drabi – mhux se ngħid dejjem għax mhux dejjem – m'għandniex kontroll fuqhom.

Ejja nipprovaw li dak li hu abjad ngħidulu li hu abjad, anke jekk billi ngħidulu abjad jista' jkun ma neħdux vantaġġ politiku fejn għandna nieħdu.

Dan il-pajjiż irid jirrealizza li l-maġġoranza stragrande ta' min qiegħed f'din il-Kamra qegħdin hawnhekk għax fil-kuxjenza individwali tagħhom jemmnu li jridu jagħmlu l-aħjar, indipendentement minn liema naħa huma.

Hemm ċerti livelli li m'għandniex naqgħu fihom.

Hemm ċerti ċirkostanzi fejn m'għandhomx japplikaw il-partiġġjaniżmu u d-diviżjoni politika, speċjalment fejn kellna l-kapaċità li nsibu consensus.

Għalfejn għandna nagħtu stampa ta' kull naħa li essenzjalment m'hijiex vera u sekondarjament hija esaġerata biex nipprovaw nieħdu gwadann politiku?

Sur President, saru wkoll żewġ punti tekniċi, iktar milli ħaġa oħra, li xtaqt nirriferi għalihom.

L-ewwelnett l-Onor.

Farrugia semma l-fatt li hemm assistant ġudizzjarju wieħed.

Naħseb li l-Onor.

Farrugia jaf li f'dan it-tribunal hemm wieħed full-time, kif hemm assistant ġudizzjarju wieħed full-time ma' ċerti imħallfin oħra.

La hemm żejjed u lanqas nieqes.

Uħud mill-imħallfin għandhom iktar minn wieħed fuq direzzjoni tal-Prim Imħallef, però normalment dawn huma biss part-time u mhux full-time ukoll.

Jiġifieri l-ammont ta' nies li hemm jaħdmu huma daqs li hemm ma' kull imħallef ieħor.

L-Onor.

Farrugia staqsa wkoll għaliex ma ppubblikajtx l-istatistika tal- kawżi tat-tribunal għall-investigazzjoni ta' l-inġustizzji fir-rapport ta' statistika li ppubblikajt dwar is-sena li għaddiet.

Intqal li dan kien unfair għax dan it-tribunal huwa presedut minn imħallef.

Ir-raġuni hija sempliċi, li għalkemm huwa presedut minn imħallef, dan it-tribunal m'huwiex parti mill-mainstream tal-qrati tal-ġustizzja, imma huwa tribunal.

Il-fatt li huwa presedut minn imħallef huwa sekondarju għax jista' jiġi presedut minn avukat li għandu 12-il sena esperjenza, skond il-liġi.

Bl-istess argument messni ġejt ikkritikat li ma ppubblikajtx l-istatistika għall-qorti tal-minorenni li huwa presedut minn maġistrat, u li ma ppubblikajtx l-istatistika għat-tribunal ta' l-unfair competition li huwa wkoll presedut minn maġistrat.

Jiġifieri dik l-istatistika tikkomprendi l- qrati ċivili u l-qrati kriminali.

Jekk nibda niftaħ l-istatistika għal kull fejn hemm xi tribunal jew ieħor ma nispiċċa qatt.

Aħna qatt ma ħbejna din l-istatistika, dejjem tajnieha b'mod regolari u jekk l-Onor.

Farrugia jidhirlu li għandna nippubblikawha assolutament m'għandi l-ebda problema biex nippubblikaha.

Però ma nixtieqx li nibdew nippubblikaw kollox fuq kullimkien għax teknikament, biex inkun ċar, lanqas jaqgħu taħt il-ġurisdizzjoni tiegħi.

Kif kienet drafted din il-liġi mill-Gvern Laburista ta' dak iż-żmien, it- tribunal għall-investigazzjoni ta' l-inġustizzji jaqa' fid-dekasteru tal- Prim Ministru, u mhux taħt id-dekasteru tal-Ministru tal-Ġustizzja, kif it- tribunal ta' l-unfair competition ma jaqax taħt il-ġurisdizzjoni tiegħi imma jaqa' taħt il-Ministeru għas-Servizzi Ekonomiċi.

Jiġifieri rridu noqogħdu attenti għax inkella se nibdew niftħu l-area kollha u ma naslu qatt.

Meta l-Onor.

Farrugia kien qed jitkellem fuq numru ta' kawżi li ngħatat deċiżjoni dwarhom issa mit-tribunal għall-investigazzjoni ta' l- inġustizzji, jien ma stajtx nifhem l-argument li qed infettqu ż-żejjed għaliex ingħataw ċerti eċċezzjonijiet min-naħa ta' l-Attorney General.

Allura meta l-Attorney General jirċievi kawża kontra l-gvern mhux suppost jagħti l-eċċezzjonijiet kollha li jista'?

Dan ifisser li għandu jgħaddi kollox għax din il-liġi għamilha l-Partit Laburista?

Again, dan huwa diskors għall-platea, u mhux diskors ta' avukat.

Inkella, x'jiġifieri jgħid li l-korp tal-pulizija qed ifettaq iż-żejjed meta jattakka ċerti deċiżjonijiet fil-Prim'Awla għax jidhirlu li ċerti poteri tat-tribunal kienu ultra vires?

Din mhix kwestjoni li qed infettqu ż-żejjed.

Il-liġi hija liġi u trid tapplikaha.

Jekk it-tribunal jidhirlu mod ieħor jagħtik sentenza, però jekk min jingħata dik is-sentenza għandu dritt fil-liġi li jattakka dik is-sentenza, allura huwa dover tiegħu li jattakkaha.

U hija inġusta l-kritika tan-naħa l-oħra li tgħid li meta wieħed jeżerċita d-dritt legali tiegħu jkun qed ifettaq.

L-aħħar punt li rrid insemmi huwa dwar il-ħrafa li erġajna smajna li l- kawżi naqsu minħabba li żdiedu t-tariffi tal-qrati.

Anzi l-Onor.

Farrugia qal li l-kawżi ma naqsux biss minħabba l-ispostament tal-kompetenzi, imma naqsu wkoll minħabba ż-żieda fit-tariffi.

Riċentement fuq it-television diġà kelli okkażjoni li nitkellem ma' l-Onor.

Farrugia fuq in-numru ta' kawżi fil-qorti.

Jien għandi statistika, li illum ma ġibthiex miegħi, li turi l-ammont ta' kawżi li daħlu fl-ewwel tliet xhur ta' din is-sena, dawk li daħlu fl-ewwel tliet xhur tas-sena l-oħra, fejn kien hemm iż-żieda fit- tariffi però huma l-istess bħal ta' din is-sena, u l-ammont li daħlu fl- ewwel tliet xhur tas-sena 2000 meta t-tariffi kienu għadhom ma żdidux, għax iż-żieda saret f'Ottubru 2000.

Meta wieħed iqabbel in-numru ta' kawżi li daħlu fil-ġurisdizzjonijiet kollha fl-ewwel tliet xhur ta' din is-sena, jiġifieri fil-Prim'Awla, fil- Qorti tal-Maġistrati, fit-tribunal għal talbiet żgħar - u jekk irridu ninkludu dawk quddiem il-bord tal-qbiela, il-bord tal-kera u l-bord ta' l- arbitraġġ, però dawk mhumiex importanti – man-numru ta' kawżi li daħlu fl- ewwel erba' xhur tas-sena 2000, jinduna li llum qed jidħlu iktar kawżi.

Qed ngħoddu kollox biex ma noqogħdux nilagħbu bejn Prim'Awla, Qorti tal- Maġistrati u small claims tribunal.

In-nies ftit jinteressahom imorrux quddiem imħallef, maġistrat jew arbitru, li jinteressahom huwa li ssir ġustizzja minn nies indipendenti.

U llum qed jidħlu iktar kawżi, qed jinstemgħu iktar malajr u qed ikun hemm inqas pendenti għaliex kellna l- kuraġġ li nbiddlu l-kompetenzi.

U fil-Prim'Awla, fejn kellna l-ikbar problema, għandna iktar ħin għall-imħallfin biex jiddeċiedu l-kawżi li ilhom pendenti ħafna.

Diġà kelli l-okkażjoni biex ngħid li għadna lura, ma wasalniex, imma għallinqas ħloqna t-tieqa kif nistgħu naħdmu.

Tajna l-ħin biex jiġi attakkat il-backlog fil-Prim'Awla waqt li saħħaħna s-sistema kollha fil- maġistratura u fl-aġġudikaturi.

U peress li bit-tibdila fil-kompetenza u bit-tnaqqis li kien hemm fit-tariffi tat-tribunal għal talbiet żgħar – din it-tieqa ridna niftħu - sploda n-numru ta' kawżi li deħlin fit-tribunal għal talbiet żgħar, nispera li dan ix-xahar inżidu aġġudikatur ieħor biex inlaħħqu maż-żieda qawwiqa li qed tiġi reġistrata f'dan it-tribunal.

Mr Speaker, dan juri li dan il-gvern ċertament għandu policies ċari f'dan il-qasam, huwa attent għall-iżvolti kollha li qed jiġru fil-qasam tal- ġustizzja u qed jieħu immedjatament d-deċiżjonijiet meħtieġa biex inpoġġu lill-qrati tagħna f'pożizzjoni fejn jistgħu jiddeċiedu l-kawżi malajr kemm jista' jkun kompatibbli ma' l-amministrazzjoni tal-ġustizzja b'mod ġust u ekwu.

Grazzi ħafna.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hi l-mozzjoni kif imressqa u moqrija mill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

MR SPEAKER: Sar il-ħin.

Nitlob lill-Aġent Prim Ministru biex, jekk jogħġbu, iressaq l-aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal għada t-Tlieta, 23 ta' April 2000, fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili – Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Kostituzzjoni tal-Kariga ta' Avukat Ġenerali u dik ta' Avukat tar-Repubblika – Kumitat;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Impiegi u r-Relazzjonijiet Industrijali – Tieni Qari; u

Riżoluzzjoni tal-Prim Ministru dwar il-qagħda fil-pajjiż – Kontinwazzjoni;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Probation - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar is-Sigurta' fl-Ikel - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Amministrazzjoni ta' Art tal-Gvern - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Uffiċċju tal-Posta - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Pulizija ta' Malta – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar ir-Referendi – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Għaqdiet tal-Produtturi – Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Avjazzjoni Ċivili (Ċertifikati ta' Operaturi ta' l-Ajru) – Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Mr Speaker, bħalissa għaddej ix-xogħol biex jiġi implimentat il-kurrikulu minimu nazzjonali u fost id-deċiżjonijiet li qed jiġu kkonsidrati hemm waħda minnhom li tinvolvi żewġ suġġetti partikolari li huma l-home economics u l-PSE (Personal and Social Education) fejn jidher li qed tiġi kkonsidrata l-idea li ħafna mill-components tal-home economics jitneħħew sabiex l-bqija ta' l-istess suġġett jingħaqad mal-PSE u jinħoloq suġġett ġdid bl-isem ta' personal and social development.

Li kieku l-ħsieb wara din l-miżura kien li l-istudenti jiġu mgħallma l-aħjar components miż-żewġ suġġetti ma kienx ikun ħażin għax din hi xi ħaġa li tista' titfassal imma milli jidher – fl-opinjoni tiegħi l-iżjed gravi – qed jiġi kkonsidrat li dan is-suġġett il-ġdid jiġi mgħallem biss mit-teachers tal-PSE u jitwarrbu t-teachers tal-home economics u rigward dan, jien min hawn nappella biex din l-idea ma sseħħx għax hi idea żbaljata għal diversi raġunijiet.

Waħda minnhom hi li jien naħseb li fl-iskejjel primarji u sekondarji hemm bżonn jittieħdu kull inizjattiva sabiex it-tfal tagħna jkollhom aktar edukazzjoni li għandha x'taqsam ma prattika u mal-ħajja ta' barra l-iskola.

Hemm bżonn li t-tfal u ż-żgħażagħ tagħna ma jagħmlux biss xogħol astratt, fejn joqogħdu jiddiskutu u jiktbu dwaru imma jagħmlu wkoll, xogħol fejn jesperjenzaw u jiksbu ħiliet li fil-futur jkollhom bżonn f'diversi oqsma tal-ħajja.

Aħna diġa` għandna l-iżvantaġġ kbir li bħala pajjiż ma nistgħux nipproduċu l-kontenut edukattiv tagħna għax ħafna mil-kotba rridu nixtruhom minn barra u dawn l-istess kotba jitkellmu dwar realta` li hija mbiegħda minn dik Maltija filwaqt li per eżempju tfal Ingliżi – qed insemmi t-tfal Inġliżi għaliex ħafna mil-kotba li nġibu huma magħmulin mill-Ingilterra – għandhom texts skolastiċi li xi ftit jew wisq jirrifletti r-realta` li jgħixu fiha.

Għandna l-iżvantaġġ li ħafna mill-kotba tagħna m'humiex jirriflettu ir- realta` Maltija b'konsegwenza li l-edukazzjoni tagħna flok tkun riflessjoni fuq ir-realta` kif suppost, qed tirriskja ssir forma ta' aljenazzjoni peress li b'dan il-materjal edukattiv, t-tfal iħossuhom imbiegħda u mifruda mir-realta` tagħhom.

Mhux l-ewwel darba li għedt li l-aktar parti enfasizzata tas-sistema edukattiva tagħna hi t-tieni parti, kattiva.

Iva, kattiva aktar milli edukattiva fejn kull min għandu t-tfal li bħalissa jew bdew jew qed jippreparaw biex jagħmlu l-eżamijiet jafu x'qed ngħid meta jaraw l-istress kbir li t-tfal jgħaddu minnu minħabba l-ġenn li hemm fil-mod kif neżaminawhom u nittestjawhom fejn ħafna drabi din l-edukazzjoni hi astratta wisq u li minħabba f'hekk u l-mod kif tiġi mgħallma qed tilħaq biss parti mit-tfal tagħna u din wkoll waslet biex ikollna rata għolja ta' tfal li ma jirnexxux fis-sistema edukattiva tagħna.

L-idea li l-home economics jonqos mill-iskejjel sekondarji huwa żball u pass fid-direzzjoni l-ħażina għaliex dan huwa wieħed minn dawk is-suġġetti fejn it-tfal tagħna minn barra li jistudjaw dwar xi ħaġa, jagħmlu wkoll xi ħaġa.

L-aħjar edukazzjoni dejjem kienet - u m'hemmx għalfejn nidħlu f'teżijiet fuq ir-rinaxximent – li bniedem jiġi mgħallem mhux biss dwar xi ħaġa imma li jiġi mgħallem wkoll kif jagħmel dik il-ħaġa.

Illum nitkellmu dwar il-bżonn li fid-dinja tal-lum ma jkunx hawn biss in-know-why fejn tkun taf għala qed tagħmel xi ħaġa imma jkollok ukoll in-know-how fejn tkun taf kif tagħmilha.

Il-fatt li hemm xi deċiżjoni jew qed tiġi konsidrata l-possibbilta` li jitneħħa l-home economics minn Form 1 u minn Form 2 ta' l-iskejjel sekondarji huwa żball għax naħseb li hemm spazju kemm għal personal and social education - fejn nagħtu liż-żgħażagħ tagħna l-possibbilta' li jiżviluppaw il-personalita` tagħhom u jirriflettu u jiddiskutu dwar it- tibdiliet li għaddejjin minn ħajjithom - u kemm għal home economics fejn għandna kull ċans biex nagħtuhom ukoll il-possibbilta` li jiżviluppaw il- ħiliet tagħhom f'oqsma differenti u jagħmlu affarijiet tanġibbli fl- iskejjel, possibbilta` li għandna nibqgħu nipprovduha u ma għandniex inċaħduha lit-tfal tagħna.

Jekk se jitneħħa l-home economics u li dak li jibqa' minnu fis-suġġett il- ġdid – suġġett li għandu jinkludi components mill-home economics - se jiġi mgħallem biss mill-għalliema tal-PSE li ma nagħtawx it-taħriġ meħtieġ biex jagħlmu l-aspett tal-home economics se jkun żball kbir.

Importanti li nneħħu l-preġudizzji li hawn fuq l-home economics fejn ħafna jaħsbuh li jitratta sempliċement cookery għax dan is-suġġett għandu ħafna aspetti importanti bħal per eżempju t-tagħlim fuq in-nutrition, fuq liema ikel hu tajjeb għas-saħħa, fejn illum nafu - studju ta' l-għaqda dinjija tas-saħħa turi dan – li anke fost it-tfal hemm l-problema ta' l-obeżita` li tista' twassal għall-mard taz-zokkor u l-mard tal-qalb.

Huwa żball li n- nutrition ma tiġix mgħallma minn persuni li ngħataw l-informazzjoni professjonali meħtieġa biex ikunu jistgħu jgħallmu l-istess suġġett lit- tfal għaliex l-għalliema tal-PSE ma ngħatawx dan it-taħriġ.

Qed jgħidu li se jagħtu t-taħriġ meħtieġ lill-PSE teachers.

Dan ifisser li se nispiċċaw fis-sitwazzjoni redikola fejn jiġi mogħti t-tagħrif meħtieġ lil min ma ġiex imħejji biex jgħallem affarijiet bħal-health, nutrition u drittijiet tal- konsumaturi u fl-istess ħin se nwarrbu lil dawk li ingħataw l-formazzjoni professjonali tagħhom biex jgħallmu propju dawn is-suġġetti!

Għal dan ir- raġunijiet jiena nappella lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni, Dr Louis Galea biex ma jħallix li dan l-iżball isir għaliex dan huwa żball li fil-fehma tiegħi se jagħmel ħsara l-ewwel u qabel kollox lit-tfal tagħna.

Eżempju żgħir li se nagħti hu li nhar il-Ħamis li għadda attendejt l-iskola sekondarja tal-bniet "Lilly of the Valley" tal-Mosta fejn kellhom proġett ma' l-iskola kollha jismu "It-tkabbir ta' l-għeneb u l-proċess ta' l-inbid" u f'dan il-proġett - li fih involvew lill-istudenti mis-suġġetti kollha - rnexxilhom iqajmu entużjażmu fost it-tfal biex mil-lat ta' storja, ta' lingwi, ta' personal, social and health education, ta' home economics stess jaħdmu fuq kif isir l-inbid, x'inhu tajjeb ġo fih u l-periklu ta' l- alkoħoliżmu b'approach ta' tema fuq dan is-suġġet.

Nista' ngħid li għamlu inbid tajjeb ħafna u jkolli nammetti li doqt tazza jew tnejn milli għamlu.

Jiena min hawn ngħid prosit lill-iskola ta' "Lilly of the Valley" u lill- head Miss Doris Aquilina u l-kollaboraturi, il-kollegi tagħha, l-assistenti kapijiet u l-għalliema għal dan il-proġett tajjeb li tellgħu li kien ispirat u mbuttat ħafna anke mill-għalliema tal-home economics biex nagħti eżempju ta' kif il-home economics m'huwiex sempliċement tisjir, m'huwiex sempliċement li tgħallem tagħmel pizza, imma tista' tgħallem s-suġġetti – bħall-lingwi, il-matermatika u x-xjenza – b'mod tanġibbli u hekk għandna nagħmlu.

Nerġa' ngħid, waħda mir-raġunijiet ewlenin għala fl-iskejjel tagħna m'humiex jirnexxu iżjed tfal milli qed jirnexxu u hemm bżonn li r-rata tat- tfal li jirnexxu fl-edukazzjoni togħla għax għalkemm jien wieħed minn dawk li ngħid li s-suċċess ma jitkejjilx bir-riżultati ta' l-eżamijiet biss, ejja ma nkunux diżonesti għaliex kollha kemm aħna niġbdu l-konkluzzjonijiet fuq it-tfal tagħna skond ir-riżultat skolastiku li jġibu.

Nerġa' nemfasizza li minkejja li jien wieħed minn dawk li nemmen li s-suċċess edukattiv ma għandhux jitkejjel biss bir-riżultati ta' l-eżamijiet imma għandna inkejluh wkoll fuq kif it-tfal jiżviluppaw l-personalita`, il- fiduċja fihom infushom, il-gosti artistiċi tagħhom u il-kapaċita` li jesprimu ruħhom, xorta ngħid li r-riżultati ta' l-eżamijiet huma importanti ħafna.

Allura meta dan l-aħħar jien ġejt ikkritikat li għedt li għandna rata mhux aċċettabbli ta' żagħżagħ li mhux qed jirnexxu fl-iskejjel u din nerġa' nirribadija hawnhekk, ejja ma jiġix xi ħadd u jgħidli li qed inħalli barra grade 6 u 7 meta hu magħruf li biex bniedem jiġi kkunsidrat għall-impjieg, irid ikollu minn grade 1 sa grade 5 fis-suġġetti mitlubin filwaqt li biex jiġi kkonsidrat biex ikompli jistudja, l-istudent irrid ikollu minn grade 1 sa grade 5 wkoll.

Ejja ma noqogħdux ndaħħlu fil-lista ta' dawk li għaddew l-eżamijiet, dawk li jġibu wkoll grade 6 u grade 7 biex taparsi ikollna figuri isbaħ.

Jekk min hu mdaħħal fil-proċess tat-tibdil tal-kurrikulu jrid jagħmel il- ġid, għandu proprju jara kif iżid is-suġġetti u l-fassla tas-suġġetti fejn it-tfal tagħna mhux biss jiddiskutu u jaqraw fuq is-suġġett, imma jkollhom aktar esperjenzi ta' hands-on u ta' orjentament prattiku ħalli jagħmlu l- affarijiet b'idejhom.

L-home economics hu wieħed mis-suġġetti li kien jorbot flimkien l-approach ta' nutrition u health education flimkien mal- ħiliet prattiċi ta' dak li għandek tagħmel bħal, per eżempju, ssajjar.

Dawk huma affarijiet importanti mil-lat ta' life skills.

Jien ngħid li hemm spazju kemm għall-PSE kif ukoll għal home economics u nerġa' ngħid li l- aktar ħaġa gravi - għaliex jiena naf li se jwieġbu li fis-suġġett il-ġdid, in-nies tal-home economics se jintalbu jissuġġerixxu components biex is- suġġett li jitfassal ikun jinkludi l-home economics – hi li qed jgħidu li dan is-suġġett il-ġdid li se idaħħlu se jgħallmuh il-PSE teachers biss, teachers li ma ngħatawx it-taħriġ biex jgħallmu l-components tal-home economics u minkejja li se jgħidu li se ituhom it-taħriġ meħtieġ, jibqa' l- fatt li dawk li diġa` għandhom it-taħriġ professjonali biex jagħlmu l-home economics components se jitwarrbu.

Jien sinċerament se nappella biex il-Ministru ta' l-Edukazzjoni ma jħallix din l-idea ssir realta` u jekk se jħalliha ssir jien niddikjara minn issa li mal-bidla fil-gvern, aħna nirriversjaw din id-deċiżjoni għaliex nemmen aktar minn qatt qabel li fit-tibdil li nagħmlu fil-proċess edukattiv għandna inżommu f'rasna l-ġid tat-tfal u ta' l-adoloxxenti u rridu inżidulhom fl-esperjenza edukattiva tagħhom il-ħiliet prattiċi li għandhom bżonn biex ikunu jistgħu jsiru ċittadini moderni li jkunu jistgħu jsibu jaħdmu.

Jekk din l-idea hija indikazzjoni ta' fejn se jmur il-kurrikulu l-ġdid, ikolli nuri t-tħassib tiegħi li xi ħaġa li kont qed nara bħala ħolma sabiħa fejn se żżid is-suċċess fost it-tfal tagħna - suċċess fejn jitgħallmu pero` jkollhom ukoll il-ħiljiet li għandhom bżonn – se tispiċċa fi ħmar il-lejl ikraħ.

Ma naħsibx li għandna nħallu s-sistema edukattiva tagħna timxi f'dik id-direzzjoni u għandna naraw kif is-suġġetti li ndaħħlu jkunu suġġetti li jgħinu lit-tfal u liż-żgħażagħ tagħna jikbru u jifformaw ruħhom bħala ċittadini u ħaddiema fis-seklu wieħed u għoxrin.

MR SPEAKER: Grazzi.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Noel Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Grazzi, Mr Speaker.

Madwar ħmistax ilu l-Onor.

Tony Abela għamel aġġornament u bħala rappreżentant ta' raħal twelidi tkellem dwar l-abbandun li għandna fir-Rabat, Malta.

Minkejja li dan d-deputat hu fuq in-naħa tal-gvern u għalhekk tippredenti li d-diskors tiegħu kien se jingħata l-attenzjoni meħtieġa u kienu se jittieħdu numru ta' inizjattivi sabiex is-sitwazzjoni tibda titranġa, min dan kollu ma ġara xejn tant li fir-Rabat illum l-ġurnata hemm impressjoni ta' telqa f'kull sens.

Biżżejjed ngħid li anki bħala serq – meta pparagunat ma' dak li seħħ fl-ewwel tliet xhur ta' din is-sena u tas-sena li għaddiet – hemm sitwazzjoni allarmanti fejn għandna medja ta' iktar minn 100 serqa kemm minn stabbilimenti kummerċjali u jidhirli wkoll minn karozzi u residenti privati.

Mr Speaker, fil-ħin tal-mistoqsijiet illum smajna lill-Ministru tas-Saħħa jikkonferma li kemm ilu li għalaq iċ-ċentru tas-saħħa tar-Rabat – ċentru li jservi lill-komunita` ta' l-Imtarfa, tal-Baħrija, ta' ħad-Dingli wkoll fost oħrajn - irriżulta li kien hemm tnaqqis ta' 27,000 każ, jiġifieri dan hu l- ammont ta' nies li ma rrikorrewx fiċ-ċentru tas-saħħa tar-Rabat kemm ilu waqaf jaħdem fuq bażi ta' 24 siegħa pparagunat ma kemm kienu jmorru nies meta l-istess ċentru kien jiftaħ fuq bażi ta' 24 siegħa.

Wieħed kien jistenna li din il-ħaġa tiġi ndirizzata wkoll għax filwaqt li l-impatt ta' l-għeluq taċ-ċentru tas-saħħa ta' Bormla, ta' Ħal Qormi u ta' Birkirkara ma ħalliex dan it-tip ta' impatt fuq il-komunitajiet tagħhom, iċ-ċentru tar- Rabat irreġistra tnaqqis sostanzjali.

Ta' l-anqas l-Ministru tas-Saħħa kien imissu jgħid li hu ppreokkupat b'din is-sitwazzjoni u li hemm esiġenza differenti fir-Rabat f'dak li jirrigwarda s-saħħa tan-nies li għandha tiġi indirizzata.

Imma bħas-soltu, minflok għamel hekk, il-ministru prova jaħrab din is-sitwazzjoni u jnaqqas mir-realta` tagħha billi interpreta li dawn il-każi li naqsu kienu ta' xi ħadd li x'ħin ifettilu kien imur jipprova l-pressjoni jew xi ħadd li x'ħin ifettilu jmur ibiddel il-garża.

Bħallikieku l-pażjent jista' jkun jaf meta se titlagħlu jew tinżillu l- pressjoni!

Mr Speaker, importanti li ma nibqgħux niġu naqgħu u nqumu mill-bżonnijiet u mill-ħtiġijiet tan-nies tar-Rabat u hu importanti li nirrealizzaw li fir- Rabat barra l-komunita` tiegħu hemm attivita` ħajja fejn jiffrekwentawh medja ta' 900,000 turist fis-sena biex jiġu jżuru kemm il-kampanja kif wkoll l-Imdina u l-wirt storiku li għandna f'dan il-lokal u għalhekk hemm bżonn li ma nibqgħux nabbandunaw din il-lokalita`.

Jiena ninsab informat li ġewwa r-Rabat jeżistu numru ta' problemi li dwarhom hemm bżonn li ssir laqgħa u għaldaqstant nipproponi li din il- laqgħa bejn id-deputati taż-żewġ naħat li huma fuq ir-Rabat issir għax jekk ikollna nagħmlu eżami tal-kuxjenza u inżommu f'moħħna li kien hemm tnaqqis ta' 27,000 każ li s-soltu jiġu moqdijin miċ-ċentru tas-saħħa tar- Rabat u issa ma għadhomx, nsibu li dan wasal biex jinħolqu żewġ problemi

Problema minnhom hi li żdiedu l-piżijiet finanzjarji kemm fuq il-familji Rabtin kif wkoll fuq il-familji tal-komunitajiet li hemm fl-inħawi għaliex m'hemmx dubju li min ma rrikorriex għas-servizz taċ-ċentru tas-saħħa kellu jirrikorri għas-servizz tat-tobba privati u ovvjament dawn it-tobba ma jistgħux jagħtu servizz b'xejn b'konsegwenza li dan l-familji iħollhom piż finanzjarju ieħor speċjalment dawk li jiddependu mill-benefiċċji soċjali u li għandhom dħul medju jew baxx.

Jekk aħna nemmnu fid-drittijiet tal- bniedem u jekk aħna verament nies onesti aħna l-ħames deputi – jew ma nafx kemm aħna minħabba l-bidla tad-distrett –taż-żewġ naħat rridu npoġġu bil- qiegħda u nagħmlu evalwazzjoni ta' din is-sitwazzjoni diffiċli li tirrigwardja kemm is-saħħa u kif wkoll il-but tan-nies tal-komunita` tar- Rabat u l-madwar.

Irridu nifhmu wkoll li dawn is-27,000 każ ħolqu pressjoni fuq it-tobba tagħna u jiena nifhem li t-tobba tagħna ma jkunx jinteressahom biss mill-flus imma jkun jinteressahom ukoll li jkollhom spazju biex jgħixu.

Is-sitwazzjoni ta' pressjoni li hemm fuq it-tobba tar- Rabat u l-madwar nistgħu inqabluha xi ftit jew wisq ma dik li aħna d- deputati, s-Sedja u l-parliament staff ikollna meta l-parlament jiltaqa' filgħodu u filgħaxija.

Mr Speaker, niġi għat-tieni punt li jitratta l-mod kif il-gvern qed jipprovdi l-informazzjoni dwar l-impatt ta' sħubija ta' pajjiżna fl-Unjoni Ewropea f'dak li għandu x'jaqsam mas-settur tal-biedja, settur li jiddependu minnu s-sors ta' l-ikel tal-Maltin u l-Għawdxin u tal-miljun turist - li jsaħħu daqstant l-attivita` ekonomika tal-gżejjer tagħna u jiġġeneraw tant ġid u impjiegi – kif wkoll l-ikel ta' l-industrija tat- trobbija tat-tjur u l-annimali.

Il-gvern intenzjonalment u abbużivament qed jagħmel dikjarazzjonijiet foloz meta qed jgħid li bi sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea se jorħsu l- prezzijiet ta' l-ikel u dawn l-istess dikjarazzjonijiet m'humiex ikkontestati biss minni bħala kelliem ta' l-oppożizzjoni f'dan is-settur, imma huma kkontestati minn fatti li ma la l-Malta-EU Information Centre, la l-Gvern, la l-Unjoni Ewropea, la l-World Trade Organisation u lanqas l-OECD ma jistgħu jiċħduhom.

Mr Speaker, jeżistu każi ċari li fost l-aktar konsumaturi fid-dinja li jħallsu taxxi diretti u indiretti fuq il-prodotti ta' l-ikel qabel ma żżid il-profitt il-middleman u tar-retailer u qabel ma l-gvern tal-pajjiż jiċċarġja l-VAT fuq l-ikel huma l-konsumaturi tal-pajjiżi-stati fl-Unjoni Ewropea fejn hu ddikjarat li at farm gate level dawn il-konsumaturi jħallsu forom ta' taxxi indiretti fil-livell ta' 127.3 biljun euro fis- sena.

Sur President, jirriżulta wkoll li kellna dikjarazzjonijiet mill-Ministru ta' l-Agrikoltura fuq l-export refund li huwa parti mill-piż li jerfgħu l- konsumaturi ta' l-Unjoni Ewropea biex l-istess Unjoni tkun tista' tissusidja l-prezz tagħha intern fis-suq internazzjonali għaliex dan mhuwiex kompetittiv.

Jirriżulta li dan l-export refund żdied fuq il- prodotti magħmula mill-ħalib frisk b'Lm81 t-tunellata din is-sena u hemm indikazzjonijiet ċari u anke rapporti uffiċjali li ser jerġa' jiżdied f'Mejju li ġej.

Hemm ukoll id-dikjarazzjonijiet uffiċjali tal-konfederazzjoni ta' l- industrija ta' l-ikel u x-xorb tal-pajjiżi membri ta' l-Unjoni Ewropea li jekk il-gvernijiet ta' l-Unjoni Ewropea u l-kummissjoni jneħħu l-export refund l-industrija ta' l-ikel u tax-xorb fl-Unjoni Ewropea ma tibqax kompetittiva.

Għaldaqstant dan huwa l-punt tiegħi li l-gvern għandu jkun onest mal-Maltin u l-Għawdxin kollha inklużi dawk li huma involuti f'attivita` ekonomika, kemm mal-kamra tal-kummerċ, kif wkoll mal- federazzjoni ta' l-industrija u jiddikjara r-raġunijiet għaliex qed jipprovdi informazzjoni falza dwar l-impatt negattiv li diġa` jirriżulta illum f'dak li li magħruf bħala il-politika komuni tal-biedja ta' l-Unjoni Ewropeja.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada t- Tlieta 23 ta' April 2002 fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill- Ministru.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

UNJONI EWROPEA – ŻVILUPP RURALI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid fid-dawl li l-UE ikkonfermat fl-aħħar rapport tagħha li l-gvern la għandu pjan u lanqas għandu kapaċita amministrattiva f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-iżvilupp rurali tal-gżejjer tagħha?

Jista' l-gvern jintervjeni sabiex ma tkomplix titgħarraq din is-sitwazzjoni u ma ssirx il-qerda tal-Wied tal-Kalkara?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nassigura lill-Onor.

Interpellant li diġa' sar ħafna xogħol b'konnessjoni mal-formulazzjoni tal-pjan għal żvilupp rurali.

UNJONI EWROPEA - ŻVILUPP RURALI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid fid-dawl li l-UE ikkonfermat fl-aħħar rapport tagħha li l-gvern la għandu pjan u lanqas għandu kapaċita amministrattiva f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-iżvilupp rurali tal-ġżejjer tagħha?

Jista' l-gvern jintervjeni billi jivvota l-flus sabiex din is-sena jitlesta l- proġett ta' Wied Qlejgħa li tħalla abbandunat f'dawn l-aħħar tliet snin?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Dwar l-ewwel parti tal-mistoqsija nirriferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari nru.

Dwar it-tieni parti tal-mistoqsija, jien infurmat li għadhom qegħdin isiru diskussjonijiet ma' l-awtorita' ta' l-ippjanar dwar ix-xogħlijiet li fadal isiru b'konnessjoni ma' dan il-proġett u li jiswew eluf kbar ta' liri.

MALTACOM

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid billi t-telefon li n-numru tiegħu qed jintbagħat separatament qed jikkawża inkonvenjent kbir lill-anzjana in kwistjoni; għax qed jċemplu fuqu matul il-lejl, jista' d-dipartiment konċernat jinvestiga l-każ u jżomm lill-anzjana mgħarrfa bil-miżuri li tista' tieħu sabiex tirrimedja għall-dan l-inkonvenjent?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel il-mistoqsija tiegħu lill-ministru kkonċernat.

TRIQ IĊ-ĊINJU - MOSTA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid għaliex Triq iċ-Ċinju l-Mosta li r- road contibution għaliha ilha mħallsa mir-residenti għall-aktar minn 10 snin, la fiha bankina, la asfalt, jew tarmac u lanqas dawl adegwat?

Jista' jara li din is-sitwazzjoni tiġi rimedjata bil-kordinament tax-xogħolijiet meħtieġa mmedjatament u dan b'rispett lejn ir-residenti?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li d-direttorat għat-toroq flimkien mal- kunsill lokali qed jimplimenta programm għal asfaltar ta' toroq simili ma' Malta kollha, u x-xogħol fil-lokalita' isir skond il-prijoritajiet li jkunu qegħdin jirriżultaw minn żmien għal żmien.

TRIQ L-ALWETTA - MOSTA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid għaliex Triq l-Alwetta l-Mosta li r- road contibution għaliha ilha mħallsa mir-residenti għall-aktar minn 10 snin, la fiha bankina, la asfalt, jew tarmac u lanqas dawl adegwat?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta mogħtija għal mistoqsija parlamentari nru.

31238 li tapplika wkoll f'dan il- każ.

QORMI RAOD - QORMI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk id-dipartiment tat-toroq qatt għamilx studju biex jistabbilixxi l-bżonn kbir ta' xi xorta ta' faċilita' ta' pedestrian crossing f'Qormi road, Ħal Qormi, ħdejn Posta Ltd?

Jekk iva, x'ġie stabbilit?

X'azzjoni se tittieħed?

Meta?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li tħejjew il-pjanti mid-direttorat għat- toroq sabiex isiru pelican lights fil-lokal u l-pjanti qegħdin għall- approvazzjoni tad-direttorat għat-toroq u ta' l-immaniġjar għat-traffiku.

TRIQ IN-NASSAB - QORMI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta se ssir Triq in-Nassab Ħal Qormi?

Ma jidhirlux li mhux sew li ċittadini li jkunu ilhom is-snin li ħallsu l-ispejjeż biex issir it-triq jibqgħu mingħajr is-servizz għal snin kbar?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li d-direttorat għat-toroq u l-kunsill lokali qegħdin jagħmlu spezzjonijiet f'diversi toroq tal-lokal biex jiġi stabbilit liema toroq jista' jsir xogħol fihom, u Triq in-Nassab hija waħda minn dawk li ser ikunu spezzjonati.

QORMI ROAD - QORMI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid għaliex il-bus shelter li kien hemm f'Qormi road Ħal Qormi, jiġifieri ħdejn Posta Ltd tneħħa u ma ġiex sostitut għad-detriment ta' mijiet ta' residenti li jgħixu fuq in-naħa l-oħra tat- triq?

Jista' jgħid jekk hux se jsir wieħed flok dak li kien hemm?

Fejn?

Meta?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li l-bus shelter li qed tirreferi għalih l-Onor.

Interpellanta tneħħa wara li dan tkisser kaġun ta' inċident tat- traffiku.

Fil-fratemp twaħħal bus stop sabiex ikomplu jinqdew ir-residenti ta' l-akwata.

Tajjeb wieħed ifakkar li t-twaħħil ta' bus shelters issa huwa responsabilta' tal-kunsilli Lokali.

TRIQ IL-KANUN - QORMI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk id-dipartiment tat-toroq għamilx studju fuq il-bżonn ta' xi tip ta' pedestrian crossing għal Triq il- Kanun Ħal Qormi, jiġifieri qrib is-showroom tal-kumpanija Flamingo?

Jekk iva, x'irriżulta?

X'passi se jittieħdu biex jingħeleb il-perikolu li hemm gċal kull min jgħix u jaħdem f'din l-area?

Meta?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li d-direttorat għat-toroq m'għandu l- ebda studju speċifiku dwar faċilitajiet għal biex jaqsmu pedestrians f'din it-triq.

Għalkemm ġew osservati nies jaqsmu din it-triq minn żmien għal żmien, dan mhux lokal fejn il-qsim tat-triq għandu jiġi nkoraġġit peress li barra li jgħaddi ħafna traffiku, hemm diżlivell bejn il-karreġjati, iktar u iktar meta jidher li hemm mezzi oħra ta' kif persuni f'dawn l-inħawi jistgħu jaqsmu.

Madankollu tajt struzzjonijiet lid-direttorati għat-toroq u dak ta' l- Immaniġjar għat-Traffiku biex jaraw xl-aħjar li jsir biex ikun evitat il- periklu f'din it-triq.

TRIQ M A VASSALLI - QORMI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jaf l-Ministru li l-mina faċċata ta' Triq M A Vassalli u l- isfel mit-Triq Aħwa Żammit f'Ħal Qormi u li suppost hija mezz sigur biex pedestrians li jkollhom bżonn jaqsmu għan-naħa ta' Sta.

Venera, tinsab bla dawl u għalhekk l-użu tagħha huwa mxekkel?

Jista' jgħid meta se jsiru l- faċilitajiet meħtieġa biex din il-mina tkun tista' tintuża b'mod kif suppost?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li d-direttorat għat-toroq fil-preżent qed jagħmel l-arranġamenti mad-dipartiment tal-manutenzjoni u servizzi fid- diviżjoni tax-xogħlijiet biex isir id-dawl f'din il-mina u wara tingħata tindifa u facelift.

CSA - SICK LEAVE

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma l- kundizzjonijiet li jirregolaw is-sick leave tas-CSAs li jaħdmu ma' l- anzjani jiġifieri kemm huma intitolati għal sick leave bil-ħlas sħiħ, b'nofs paga eċċ.?

X'inhuma l-kundizzjonijiet li jirregola t-tmiem ta' l- impjieg, fis-sens ta' terminal benefits eċċ.?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellanti għal finijiet ta' mpjieg l-assistenti soċjali każwali li huma meqjusa bħala persuni li jaħdmu għal rashom u għaldaqstant iħallsu l-kontribuzzjoni tat-tieni klassi.

Għaldaqstant id-dritt tagħhom għas-sick leave bi ħlas huwa regolat mill- liġi tas-sigurta' soċjali.

Bħala nies li jaħdmu għal rashom l-assistenti soċjali każwali m'għandhom l- ebda terminal benefits.

PULIZIJA F'GĦAWDEX

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm pulizija stazzjonati bħalissa f'Għawdex?

Ta' liema rank huma?

Dawn il-membri tal-korp kollha għandhom ir-residenza normali tagħhom f'Għawdex?

Kemm hemm għasses f'Għawdex miftuha fuq bażi taż 24 siegħa?

Kemm hemm għasses li ftit li xejn jinfetħu forsi anki biss darba fis-sena bħal matul il-festa tar-raħal?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi fil-preżent hemm stazzjonati Għawdex - supretendent 1; spetturi 2; surġenti 23 u kuntistabbli 96.

Dawn kollha huma residenti permanentement f`Għawdex, ħlief għas-supretendent.

Dwar l-aħħar żewġ partijiet tal-mistoqsija, it-tagħrif mitlub huwa kif ġej:

|Miftuħa |Miftuħa skond | |l-ħin |l-esiġenzi | |kollu | | |Kemmuna |Fontana | |Marsalforn|Għajnsielem | |Mġarr |Għarb | |Nadur |Għasri | |Victoria |Kerċem | |Xagħra |Munxar | |Xewkija |Qala | | |Ramla | | |San Lawrenz | | |Sannat | | |Ta` Pinu | | |Xlendi | | |Żebbuġ |

SIGURTA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Ministru jgħid f'hiex se tkun tikkonsisti s-sistema ta' sigurta li hemm il- ħsieb tiddaħħal fil-bini?

X'inhuma r-raġunijiet għal din is-sistema?

Kemm mistennija jqum t-tagħmir, l-installazzjoni, il-manutenzjoni u t-tħaddim tagħha?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Is-sistema ta' sigurta`, li għaliha għadha kemm għalqet sejħa għall-offerti, tikkonsisti f'numru ta' cameras mifruxa mal- bini (C.C.T.V.), kif ukoll sistema ta' kontroll ta' dħul u ħruġ ta' persuni fil-bini (limited access control).

Din is-sistema maħsuba għas-sigurta` tan-nies kollha li jaħdmu fil-Berġa ta' Kastilja kif ukoll għas-sigurta` tal-bini nnifsu.

It-tender bħalissa qiegħed fl-adjudication stage u l-valur ta' din is- sistema jkun magħruf meta tingħażel l-aħjar offerta.

MIC - SPONSORSHIP

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma r-raġunijiet li għalihom il-MIC sponsorja parti mill-ispejjeż tax-xandir ta' l-għoti tal-oscars fuq Net TV?

Kemm ġie jiswa dan l-isponsorship?

Sponsorship bħal dan kif jinwadra fix- xogħol tal-MIC?

ONOR.

JOE BORG: Il-fatt li dehru riklami tal-MIC waqt ix-xandira taċ- ċerimonja ta' l-għoti ta' l-oscars fuq NET TV, programm li jiġbed udjenza mdaqqsa, bl-ebda mod ma jikkostitwixxi xi forma ta' sponsorship.

Inoltre nirriferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta li tajt għall- mistoqsija parlamentari nru.

KUNSILL MALTI GĦAX-XJENZA U TEKNOLOĠIJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kif inhu kostitwit il-kunsill Malti għax-xjenza u teknoloġija?

Min huma l-persuni differenti responsabbli mill-oqsma diversi tax-xogħol tal-kunsill

ONOR.

LOUIS GALEA: L-informazzjoni dwar il-kompożizzjoni ta' l-MCAST li għadu kif ġie rikostitwit qed titpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra.

KUNSILL MALTI GĦAX-XJENZA U TEKNOLOĠIJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Fis- sena 2001, x'safar sar minn nies tal-kunsill Malti għax-xjenza u teknoloġija?

Kemm intefqu flus fis-safar u f'kull każ x'kienu l-għanijiet tas-safar li sar b'konnessjoni max-xogħol tal-kunsill?

Min kienu l-persuni li siefru f'kull każ?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub qed jitpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra.

DRENAĠĠ – TRIQ L-IMDINA - NAXXAR

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u l- Infrastruttura: Jista' l-Ministru jgħid f'hiex se jkun jikkonsisti x-xogħol biex isolvi l-problema ta' overflow ta' drenaġġ fi Triq l-Imdina n-Naxxar li mistenni jibqa fl-ewwel ġimgħa ta' lulju 2002?

Għaliex ix-xogħol mistenni jdum madwar 20 ġimgħa?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li x-xogħlijiet jikkonsistu fit-tqegħid ta' madwar 860 metru ta' main b'dijametru ta' nofs metru u l- kostruzzjoni ta' sensiela ta' manholes.

Ix-xogħlijiet ser iseħħu fi Vjal il- Labour u fi Triq l-Imdina.

L-istima ta' għoxrin ġimgħa hija bbażata fuq esperjenza ta' xogħlijiet simili li twettqu fi ħdan l-istess taqsima.

KUNSILL LOKALI - ALLOKAZZJONI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Issa li l-kunsilli lokali kienu infurmati bl-allokazzjoni tagħhom għal din is-sena, jista' l-Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra t-tagħrif dwar l-allokazzjoni lil kull kunsill lokali u kif din hi maqsuma?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba tal- mistoqsija parlamentari nru.

KUNSILL LOKALI - ALLOKAZZJONI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Issa li saru magħrufa l-allokazzjonijiet tal-kunsilli lokali għal din is-sena, jista' l-Ministru jagħti breakdown ta' l-allokazzjoni għal kull sena lil kunsill lokali mit-twaqqif tagħhom 'il hawn?

ONOR.

AUSTIN GATT: Qed impoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

SERVIZZ TAT-TELECARE

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra lista tal-lokalitajiet kollha bin-numru ta' persuni li għandhom is-servizz tat-telecare?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra tabelli bl- informazzjoni mitluba.

ETC

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra t-tagħrif dwar it-total ta' nies jirreġistraw għal impjieg f'kull lokalita fl-aħħar tas-sena li għaddiet u fl-aħħar ta' Marzu li għadda?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra tabella bl- informazzjoni dwar it-total ta' persuni li kienu qed jirreġistraw għax- xogħol fuq l-ewwel u t-tieni parti tar-reġistru, f'Diċembru 2001 u f'Marzu 2002.

PULIZIJA - DELITTI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: B'riferena għall-interpellanza nru.

14326, jista' l-Ministru jżid il-lista ta' delitti, solvuti u mhux, mis-17 ta' Frar 2000 'il hawn?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi l-istatistika miżmuma mill-Pulizija dwar it-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant huwa kif jidher fuq it- tabella li qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra.

Ninsab infurmat ukoll li l-pulizija jinnotaw każ bħala solved meta tiġi magħrufa l-identita` tal-persuna jew persuni li jkunu ikkommettew ir-reat.

B`danakollu, il-Pulizija jkomplu jsegwu l-każ u jinvestigaw jekk ikun hemm żviluppi li jindikaw din il-ħtieġa.

HOUSING – APPLIKAZZJONIJIET PENDENTI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra n-numru ta' applikazzjonijiet pendenti, skond il-lokalitajiet, għal akkomodazzjoni soċjali sa l-aħħar tas-sena li għaddiet u sa l-aħħar ta' Marzu li għadda?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra tabella li turi l- informazzjoni mitluba.

MIC - NEFQA

L-ONOR.

GEORGE VELLA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jagħti breakdown ta' kemm tħallsu flus f'riklami u programmi ta' informazzjoni li tħallsu mill-MIC lill-ġurnali, stazzjonijiet tar-radio u stazzjonijiet tat-televizjoni matul dawn l-aħħar sentejn, sena b'sena u xahar b'xahar lil kull mezz differenti ta' komunikazzjoni?

ONOR.

JOE BORG: Risposta tingħata f'seduta oħra.

KUNSILLI LOKALI - CONTROLLED PARKING SCHEMES

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tad-dokument controlled parking schemes li fuqu jridu jimxu l-kunsilli lokali?

ONOR.

AUSTIN GATT: Qed impoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

ADVISERS

L-ONOR.

GEORGE VELLA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm advisers mal-ministeru ta' l- affarijiet barranin li għandhom it-titolu ta' ambaxxatur u f'kull każ x'jisimha l-persuna?

X'tip ta' konsulenza tintalab mingħand it-tali persuna/i?

Għal-liema perjodu ta' żmien dawn is-servizzi huma meħtieġa u f'kull każ minn qiegħed jawtorizza dawn l-impjiegi?

Jista' jinforma lill- Kamra jekk għandux ħsieb jaħtar lil din jew dawn il-persuna jew persuni bħala ambaxxatur residenti barra l-pajjiż?

ONOR.

JOE BORG: Fil-ministeru, persuna waħda taħdem bħala advisor (is-sur Salv Stellini) li żammet it-titolu ta` ambaxxatur.

Żewġ persuni oħra (is- sur Alfred Zarb u Dr Stephen Calleya) għandhom l-istatus ta` ambaxxatur.

L- ingaġġ ta` dawn in-nies, li huwa fuq bażi part time, huwa approvat mill- uffiċċju tal-prim ministru.

Il-kontribut li jagħtu kull wieħed minn dawn l- uffiċċjali huwa speċifikat fil-kuntratti tagħhom, u jieħu in kunsiderazzjoni l-ispeċjalizazzjoni partikolari ta` kull wieħed minnhom.

Dwar l-aħħar parti tal-mistoqsija, ngħarraf lill-Onor.

Interpellant illi kull ċittadin Malti, mhux neċessarjament xi ħadd minn dawn it-tlieta minn nies biss, li jkollu jew li jkollha l-kwalitajiet u l-abbiltajiet meħtieġa biex tirrappreżenta denjament lil Malta f'ambaxxata barra l-pajjiż jista` jiġi ikkunsidrat għan-nomina ta` ambaxxatur.

PLANNING AUTHORITY – PROĠETT TAL-KOTTONERA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' l-Ministru jispjega għal liema raġuni l-awtorita' ta' l- ippjanar qiegħda tippermetti li jsir bini bil-bricks tal-konkos fil-proġett tal-Kottonera propju mas-swar ta' Sant' Anġlu fil-Birgu?

ONOR.

TONIO BORG: Fil-kuntest tal-proġett tal-Kottonera, l-awtorita` ta` l- ippjanar approvat outline development permits għal kull fażi tal-proġett, kif ukoll Full development permit għal fażi tal-proġett illi tinkludi il- bini ta` appartamenti madwar il-Menqa u fl-ajra magħrufa bħala t-Toqba.

Għal din il-fażi, kif ukoll għal numru ta` proġetti oħrajn, l-awtorita` aċċettat il-filosofija arkitettonika ta` disinn kontemporanju li tinkorpora l-użu ta` materjali moderni, kemm għal kostruzzjoni, kif ukoll għal faċċati ta` bini kompletament ġdid, filwaqt li ma ġietx eskluża l-użu tal-ġebla.

AMBAXXATURI - POLITICAL APPOINTEES

L-ONOR.

GEORGE VELLA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm ambaxxaturi residenti Malta u ambaxxaturi residenti barra l-pajjiż?

X'etajiet għandhom kull ambaxxatur?

Kemm minn dawn l-ambaxxaturi huma maħtura bħala political appointees?

ONOR.

JOE BORG: Hemm għaxar (10) ambaxxaturi residenti Malta u għoxrin (20) ambaxxatur residenti barra minn Malta, li minn dawk residenti barra minn Malta hemm erbatax (14) political appointees waqt li kif ġeneralment kienet il-prassi, dawk residenti Malta huma kollha political appointees.

Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra t-tagħrif l-ieħor mitlub mill-Onor.

Interpellant.

Nixtieq inżied ngħid li hemm ukoll tlett advisers, li wieħed minnhom għandu t-titolu ta` ambaxxatur filwaqt illi t-tnejn l-oħra għandhom status t'ambaxxatur.

F'dan ir-rigward nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat- tweġiba li tajt għall-interpellanza numru 32792.

AMBAXXATURI MALTIN

L-ONOR.

GEORGE VELLA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid jekk minn Jannar 2001 sal-llum kienx hemm Ambaxxaturi Maltin li niżlu Malta fuq xogħol uffiċjali jew vaganza privata f'kull każ li ġie mħallas mill-fondi pubbliċi?

Kemm-il darba niżlu Malta u għal liema raġuni?

ONOR.

JOE BORG: L-informazzjoni qed tinġabar u risposta tingħata f'seduta oħra.

ENEMALTA – TRIQ BETTIJA – Ħ'ATTARD

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari nru.

32548, jista' l-Ministru jgħid min ħallas għax-xogħol li sar biex jitwaħħlu arbli tad-dawl fi Triq Bettija, Ħ'Attard?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nfurmat li l-arbli li qed issir riferenza għalihom tħallsu mill-korporazzjoni Enemalta kif stabbilit mill-electricity supply regulations.

GĦAJNUNA TEKNIKA

L-ONOR.

GEORGE VELLA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid x'talbiet saru matul dawn l-aħħat tliet snin mill-Gvern Malti għal għajnuna teknika u lil liema pajjiżi saru dawn il-talbiet?

Jista' jelenka l-għajnuna teknika li rnexxielu jġib il-Gvern Malti permezz tal-ħidma diplomatika matul dawn l-aħħar tliet snin?

ONOR.

JOE BORG: Matul dawn l-aħħar tliet snin, saru diversi talbiet lil, u ġew mistħarrġa numru ta' opportunitajiet għal għajnuna teknika mingħand, diversi pajjiżi.

Dawn it-talbiet saru jew f'forma ta' arranġamenti ad hoc, jew taħt provvedimenti ta' ftehim, protokoll jew strument ieħor diġa` ezistenti.

Din li ġejja hija lista mir-rekords tal-ministeru tiegħi, ta' pajjiżi li laqgħu, kompletament jew parzjalment, it-talbiet ta' Malta.

Iċ-Ċina

Fl-isfond tal-laqgħat tal-joint mixed economic commission li bdiet tiltaqa kull sena mill-1999, il-Gvern Malti rċieva żewġ għotjiet ta' 3 miljun RMB (madwar Lm160,000) il-waħda (f'Settembru tas-sena 1999 u f'Lulju tas-sena 2001) mingħand il-Gvern Ċiniż għal għajnuna teknika.

Ġie miftiehem li dawn l-għotjiet jiġu wżati għal xiri ta' tagħmir għal Malta Drydocks u għal xogħol ta' dredging fil-Malta Shipbuilding.

F'Gunju tas-sena 2001 ġie ffirmat ftehim bejn il-Forzi Armati ta' Malta u l- Armata Ċiniża għal għotja ta' assistenza militari b'valur ta' 3 miljun RMB.

L-Egittu

Erba` membri tal-Korp tal-Puliżija Malti ħadu sehem f'taħriġ fil-Kajr waqt li żewġ uffiċjali attendew kors dwar l-investigazzjoni kriminali u tnejn oħra pparteċipaw f'kors dwar il-ġlieda kontra id-droga u l-kuntrabandu matul l-1999 u l-2000.

Il-Gappun

Fis-sena 2000, saru diversi talbiet għas-servizzi ta' esperti fl-isfond ta` l-Expert Dispatch Programme tal-Japanese International Co-operation Agency (JICA).

Dawn saru mill-ministeru ta' l-edukazzjoni, mill-Maltacom, mill- ministeru tal-politika soċjali, u mill-ministeru ta` l-agrikultura u sajd, fl-oqsma segwenti: information technology and multimedia production; advanced intelligent network services; information technology; plant biotechnology and plant quarantine.

Fl-isfond tal-JICA expert dispatch programme, konsulent Gappuniż dwar l- investiment provda s-servizzi tiegħu lill-Malta Development Corporation minn Jannar ta' l-1998, sa Jannar tas-sena 2001.

Espert Gappuniż tat- telekomunikażżjonijiet kien assenjat mal-Maltacom f'Jannar tas-sena 2000 għal perjodu ta' xahar.

Espert Gappuniż dwar il-produzzjoni tal-programmi kien assenjat mal-public broadcasting services f'Settembru tas-sena 2000 għal perjodu ta' xahrejn..

Diversi korsijiet qosra ta' taħriġ fuq bażi individwali ntalbu fl-isfond tal-JICA individual training programme.

Bejn is-sena 1999 u 2002 il- korsijiet li għalihom attendew ċittadini Maltin kienu għaxra: 1999 (2), 2000 (3), 2001 (3), 2002 (2).

Il-Germanja

Żewġ kadetti navali ta` l-AFM ingħatatilhom borża ta' taħriġ għal perijodu ta' sentejn.

Inkisbet ukoll għajnuna f'ċerti oqsma tekniċi għall- universita' u fl-istandardization metrology.

L-Italja

Taħt il-provvedimenti tar-IV Protokoll Finanżjarju, Malta kompliet tibbenefika minn għajnuna teknika f'diversi progetti siewja għall-pajjiz (inkluż l-aħħar tranche ta' Lit.

24 biljun bħala kontribut għal bilanċ tal- pagamenti ta' Malta).

Fost il-proġetti li bbenefikaw minn dan il- finanżjament hemm il-Power Station ta' Dellimara, ir-riabilitazzjoni taċ- Chadwick Lakes, it-twaqqif tad-dipartiment tal-protezzjoni ċivili, it- twaqqif taċ-Ċentru għall-Istudju tar-Restawr b'Bighi u r-restawr ta' fortizzi u fortifikazzjonijiet.

Bi ftehim mal-forzi armati ta` l-Italja, 21 uffiċjal Malti pparteċipaw f'diversi korsijiet ta' speċjalizzazzjoni fil-qasam militari fl-Italja.

L-Izrael

Mingħand l-Israeli Technical Co-operation Institute (MSHAV), Malta bbenifikat minn 30 borża ta' studju f'diversi suġġetti tekniċi u speċjaliżżati f'istituzzjonijiet ta' tagħlim avvanzat.

Il-benefiċjarji Maltin segwew korsijiet fil-kura tas-saħħa u nursing, fil-labour studies, l- isvilupp tar-riżorsi umani u fl-edukazzjoni tat-tfal.

Ir-Renju Unit

Ingħatat assistenza teknika permezz ta' korsijiet għall-kadetti Maltin fl- akkademja ta' Sandhurst.

Singapore

Ċittadini Maltin ħadu sehem f'diversi korsijiet qosra ta' taħriġ li ntalbu fl-isfond tal-programm ta' koperazzjoni tal-management & training services division.

Bejn is-sena 1999 u 2002 il-korsijiet li għalihom attendew ċittadini Maltin kienu tmienja u għoxrin: 1999 (1), 2000 (3), 2001 (18), 2002 (6).

L-Istati Uniti ta' l-Amerka Fuq talba ta' Malta, il-Gvern Amerikan approva fl-2000 għajnuna teknika ta' valur ta' $13 miljun fuq perjodu ta' sentejn għax-xiri ta' tagħmir ta' search and rescue għal Forzi Armati ta' Malta, kif ukoll għax-xiri ta' tagħmir għas-serviżżi tad-Dwana.

l-Isveżja

L-Agenzija għall-Protezzjoni ta' l-Ambjent Svediża bagħtet f' Malta lil Hans Roland Lindgren, espert Svediż fuq l-ambjent, biex jgħin fl- implementazzjoni ta' liġijiet fuq l-ambjent.

Din iż-żjara seħħet matul Lulju tas-sena 2000.

Żewġ uffiċjali mill-AFM ipparteċipaw f'korsijiet ta' taħriġ mmexxija mill- iSWEDINT (Swedish Armed Forces International Training Centre).

Nixtieq inżid li barra minn hekk, mill-informazzjoni li ksibna mid- direttorat għall-politika reġjonali, fl-uffiċċju tal-prim ministru, kien hemm ukoll għajnuna teknika bilaterali li għandha x'taqsam mall-proċess tas- sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropeja.

Din l-għajnuna teknika bilaterali hija oltre l-għajnuna teknika minn Pajjiżi Membri ta' l-Unjoni Ewropeja li tiġi mogħtija mill-Kummissjoni Ewropeja taħt il-fondi mogħtija lil Malta qabel tissieħeb fl-Unjoni Ewropeja bħala pre-accession assistance.

Bħalissa Malta qed tirċievi għajnuna teknika bilaterali mingħand ir-Renju Unit, l- Ġermanja, Spanja, l-Italja, Franza u n-Norveġja.

Din l-għajnuna teknika qed tingħata f'dawn is-setturi:

IR-RENJU UNIT

Generali

Taħriġ fis-sengħa tan-negożjar

Taħriġ dwar ko-ordinament u ko-operażżjoni bejn id-dipartimenti tal-gvern

Agrikoltura

Espert fuq ir-risorsi umani.

Pjan għal-iżvilupp rurali.

Programm ta' taħriġ fil-pjan għal-iżvilupp rurali.

Programm ta' taħriġ fil-common fisheries policy u common agricultural policy.

Apikultura.

Servizzi veterinarji.

Gustizzja u Affarijiet Interni

Taħriġ għal ġudikatura fl-oqsma relatati mal-liġijiet ta' l-Unjoni Ewropeja.

Taħriġ għal ġudikatura fuq drafting tal-liġijiet.

Ambjent

Twaqqif ta' l-environment protection agency (EPA).

Species action plan għal Malta.

Saħħa u Sigurta' fuq il-post tax-xogħol

Saħħa u sigurta` - għajnuna sabiex tiġi implimentata d-direttiva ta' SEVESO II.

Saħħa u sigurta` fuq il-post tax-xogħol għal works division (risk assessment).

Politika Barranija u ta' Sigurta` Komuni (CFSP)

Espert fuq il-CFSP.

Kontroll fuq l-esportazzjoni.

Unjoni Doganali

Ristrutturar tad-dipartiment tad-dwana fil-ministeru tal-finanzi.

Trasport

Taħriġ għal investigaturi ta' l-inċidenti ta' l-ajruplani. (dipartiment ta'l-avjazzjoni ċivili)

ĠERMANJA

Ambjent

Immaniġġjar ta' skart.

SPANJA

Agrikoltura

Drafting tal-programm għall-iżvilupp rurali ta' Malta.

FRANŻA

Lecturers provduti lil SDO biex torganiżża diversi seminars dwar il- politika soċjali, market surveillance, politika reġjonali, saħħa pubblika, ġustiżżja u affarijiet Interni kif ukoll fil-competition policy.

ITALJA

Taħriġ fl-Italja ta' uffiċjal mill-consumer and competition division, (ministeru tas-servizzi ekonomiċi) ma` l- autorita' garante della concorrenza.

NORVEĠJA Ambjent

Għotja ta' makkinarju għall-kontroll tal-ħruġ ta' dħaħen hydrocarbon mill- installazzjonijiet ta' l-Enemalta.

Din l-għajnuna ma tinkludix għajnuna mogħtija lil Malta mill-Unjoni Ewropeja taħt il-protokolli finanzjarji u l-pre-accession assistance u għajnuna oħra mingħand organiżżazzjonijiet multilaterali bħall-Ġnus Magħquda, il-Kunsill ta' l-Ewropa, il-Commonwealth, l-Organiżżjoni għall- Ikel u Agrikoltura (FAO), l-Organiżżazzjoni għas-Sigurta` u Ko-operazzjoni fl-Ewropa (OSCE), u l-Agenzija Internazzjonali għall-Energija Atomika (IAEA).

HEALTH AND SAFETY OFFICERS

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' persuni li inħatru bħala health and safety officers, sena b'sena, f'dawn l-aħħar 5 snin?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien infurmat li n-numru ta' persuni li nħatru bħala safety and health officers, sena b'sena, f'dawn l-aħħar ħames snin kien kif ġej:

1998 - 0 1999 - 4 2000 - 2 2001 - 0 2002 - 0

SPTARIJIET - PARKING

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid jekk hemmx xi parkeġġ riservat għall-membri parlamentari fl- isptarijiet statali?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Infurmat li fil-grounds ta` l-iSptar San Luqa hemm tliet (3) postijiet riservati għal V.I.Ps (inklużi Membri Parlamentari).

M'hemmx ħtieġa ta` postijiet riservati fi sptarijiet oħra ta` l-iStat.

RESTAWR / MANUTENZJONI - NEFQA

L-ONOR.

GEORGE VELLA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid kemm tammonta l-ispiża għar-restawr tal- faċċata tal-bini 'Palazzo Parisio', li fih hemm il-ministeru ta' l- affarijiet barranin?

Kemm tammonta l-ispiża għall-manutenzjoni tal-lift li jinsab fil-ministeru ta' l-affarijiet barranin għal-perjodu Settembru 1998 sa Marzu 2002?

Kemm-il darba waqaf jaħdem dan il-lift?

ONOR.

JOE BORG: Il-kuntratt għax-xogħol ta` restawr tal-faċċata tal-bini Palazzo Parisio, l-Uffiċċju Ewlieni tal-ministeru tiegħi, ngħata wara sejħa pubblika għal offerti.

L-ammont tal-kuntratt huwa ta` Lm 64,822.65.

Dwar il-lift, l-ispiża għall-manutenzjoni tiegħu għall-perjodu Settembru 1998 sa Marzu 2002 tlaħħaq Lm1,916.64.

Fl-istess perjodu, il-lift waqaf 131 darba.

SKOLA MARIA GORETTI - TARXIEN

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid minn liema lokalita' ġejjin l-istudenti li jattendu l- iskola Maria Goretti Tarxien?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-lokalitajiet minn fejn ġejjin l-istudenti li jattendu l-iskola Maria Goretti, Tarxien huma kif se nsemmi:

B'Bugia M'Xlokk Paola Sta Lucia Tarxien Żejtun

Hemm tfajliet oħra mill-Gudja u minn Ħal Għaxaq li jattendu fil-form III, IV u V.

ETC

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm delegazzjonijiet mill-ETC li siefru fuq xogħol tul dawn l-aħħar sentejn?

Kemm kien il- kontinġent f'kull każ?

Fejn marru u x'kienet il-missjoni u kemm qamet kull safra?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra tabelli bl- informazzjoni mitluba.

CHANGE OF USE

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi l-proċedura li trid tittieħed sabiex isir change of use ta' negozju f'class 4 għall-istess klassi?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Peress li l-liċenzji tan-negozju fil-preżent huma fir- responsabbilta' tal-pulizija, nissuġġerixxi lill-Onor.

Interpellant jagħmel il-mistoqsija lill-ministru ikkonċernat.

GWARDJANI LOKALI - KONTRAVENZJONIJIET

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm kontravenzjonijiet mhux ta' traffiku rapportati mill-gwarjani lokali tul is-sena 2001?

Jista' jaqsamhom lokal b'lokal?

ONOR.

AUSTIN GATT: Qed impoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

ROAD CONSTRUCTION WORKS

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: B'referenza għall-mistoqsija nru.

32708 jista' l-Ministru jgħid jekk l-item road contruction works tinkludiex fiha l-ispejjeż minfuqa fl-asfaltar tal-first course u l-wearing course ukoll?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li l-item road construction works tinkludi fiha l-ispejjeż tax-xogħol li sar, jiġifieri base course.

BOARD / PRESS ROOM

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u l- Infrastruttura: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġie jiswa x-xogħol li sar sabiex board room fis-sular t'isfel tal-ministeru tiġi konvertita f'press room?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li n-nefqa fuq il-press room tammonta għal Lm18,504.78

Din is-somma ma tinkludix pagi tal-ħaddiema tal-gvern (dipartiment tal- manifattura u servizzi u dipartiment tal-kostruzzjoni u manutenzjoni).

PLANNING AUTHORITY - BUĠIBBA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u l- Infrastruttura: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-mejda tal-kamra tal-permess u tal-pjanti approvati mill-awtorita' tal-ippjanar tax-xogħol li qiegħed isir fl-inħawi tal-Gillieru, f'Islet Promenade, Buġibba?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Qed inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra l- informazzjoni mitluba.

SEGRETARJU PERMANENTI - KUNTRATT

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-kuntratt tas-segretarju permanenti fl-uffiċju tal-prim ministru?

Meta se jispiċċa dan il-kuntatt?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Kif weġibt għall-mistoqsija parlamentari nru.

18371, ma nħossx li hija etika li npoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopji ta' dawn il-kuntratti.

Il-kuntratt tas-Segretarju Permanenti fl-Uffiċċju tiegħi ġie estiż b'sena oħra sa Jannar 2003.

KUNSILLI LOKALI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista ta' proprjetajiet li ġew mogħtija lill-kunsilli lokali permezz ta' devoluzzjoni sal-lum?

Kemm u fuq liema propjeta' hemm talbiet għad-devoluzzjoni li għadhom qed jiġu proċessati?

Il-kunsill lokali ta' Ħ'Attard għamel talba għad-devoluzzjoni tal-propjeta magħrufa bħala biċerija fi Triq il-Pitkali?

ONOR.

Rigward id-devoluzzjoni tal-proprjeta magħrufa bħala Biċċerija l-Antika fi Triq il-Pitkali, Attard, ninsab infurmat li l-Kunsill Lokali Attard diġa għamel talba għal din id-devoluzzjoni pero` għad irid jissottometti rendikont ta` l-ispejjez involuti.

ENEMALTA - QASAM TAD-DJAR TA' GIORNI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jieħu l-passi kollha meħtieġa biex il- playingfield li tinsab fil-Qasam tad-Djar ta' Ta' Giorni tinxtegħel mill- ġdid bid-dawl peress li tinsab fi dlam ċappa u konsegwenza t'hekk ma' tistax tintuża mir-residenti filgħaxijiet u tista' wkoll isservi għall- abbużi?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninsab infurmat li l-manutenzjoni meħtieġa fil-fatt diga' saret.

VAT DEPARTMENT – REPAYMENT PROGRAMME

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid jistax il-vat department jipprova jasal fi ftehim għal repayment programme fattibbli u raġjonevoli mal-persuna li d-dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament in konnessjoni mas-somma ta' Lm1128.25 dovuta in konnessjoni ma vat reg. no. mibgħut under separate cover?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li ma naħsibx li għandi nagħti nformazzjoni konfidenzjali.

Jekk l-Onor.

Interpellant ikun awtorizzat mit-taxpayer allura r-risposta tingħata lilu privatament.

Jekk irid jista jmur id-dipartiment u jkun jista' jinqeda minn hemmhekk.

TRIQ SIR HILDEBRAND OAKES - GZIRA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jistgħux isiru arranġamenti biex Triq Sir Hildebrand Oakes, il-Gżira, tiġi one way bit-traffiku jinżel mill- parti ta' fuq flok jitla minn isfel għal fuq?

Jista' jikkunsidra wkoll li il-bus stop li hemm ħdejn Gasan Enterprises f'Rue D'Argens, il-Gżira jitmexxa qrib l-uffiċini ta' Laferla Insurance, aktar il-fuq fit-triq fejn illum hemm traffic island?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li d-direttorat għall-maniġġ tat-traffiku għadda t-talba ta' l-Onor.

Interpellant lill-Kunsill Lokali u s-suġġeriment ser jiġi diskuss fil-laqgħa li jmiss tal-Kunsill.

Ir-rakkomandazzjonijiet tal-Kunsill susegwentament jintbagħtu lid-direttorat għall-maniġġ tat- traffiku għad-deċiżjoni finali.

ENEMALTA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid jistax isir qari mill-ġdid tal-meter ta' l- elettriku tal-household li d-dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament fid-dawl tal-kontijiet li għandha pendenti ħalli jiġi stabbilit b'mod prċiż l-ammont dovut lill-korporazzjoni, bil-għan li jkun jista' jsir arranġament ekwu ta' ħlas għaż-żewġ naħat li jkun jista' jwassal biex jerġa' jiġi introdott is-servizz tad-dawl lil din il-familja?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

Interpellant ġiet mgħoddija lill- korporazzjoni Enemalta.

Naturalment, f'każi bħal dan, il-korporazzjoni timxi skond il-proċedura stabbilita.

WSC

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid jistax jinvestiga l-ilment tal-familja li d- dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament dwar allegat tniġġis fis- servizz ta' l-ilma li qed jirċievu?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

Interpellant ġiet mgħoddija lill- korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma sabiex issir l-investigazzjoni neċessarja u jekk ikun il-każ tittieħed l-azzjoni meħtieġa.

PULIZIJA - SLEEPING POLICEMAN

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jistax isir sleeping policeman fil- parti ta' fuq ta' Triq Madonna tal-Ġebla, il-Gżira, minħabba l-ispeed li bih jitla' t-traffiku f'din it-triq?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li d-direttorat għall-maniġġ tat-traffiku approva talba tal-kunsill lokali biex issir road hump kif ġie mitlub mill- Onor. Interpellant u x-xogħol relattiv ser isir fil-pjan ta' ħidma għas- sena finanzjarja (tal-kunsill lokali) li bdiet f'April 2002.

TRIQ MADONNA TAL-ĠEBLA - GŻIRA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid tistax tiġi kkunsidrata l- possibilita' li Triq Madonna tal-Ġebla, il-Gżira ssir one way, l-aktar fil- parti qrib l-iskola tal-gvern?

ONOR.

Interpellant lill-kunsill lokali u s-suġġeriment ser jiġi diskuss fil-laqgħa li jmiss tal-kunsill.

Ir-rakkomandazzjonijiet tal-kunsill sussegwentament jintbagħtu lid-direttorat għall-maniġġ tat- traffiku għad-deċiżjoni finali.

PROĠETT TA' MANOEL ISLAND

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid jekk fil-kuntratt li l-gvern għamel mall- konsorzju MIDI dwar il-Proġett ta' Manoel Island hemmx speċifikat li l- kumitati tal-festi li sal-lum kienu jagħmlu użu min art fl-istess Manoel Island biex jisparaw in-nar tal-festa humiex ser jibqgħu ikollhom id-dritt li jibqgħu jagħmlu hekk?

Jekk fin-negattiv, jista' jgħid x'alternativa u x'soluzzjoni l-gvern ser isib biex fil-festi tas-Sacre Cour u Stella Maris f'Tas-Sliema jkun jibqa jista' jiġi sparat in-nar bħalma sar dejjem s'issa?

ONOR.

TONIO BORG: Fil-kuntratt li l-gvern għamel mall-konsorzju MIDI dwar il-proġett ta` Manoel Island, il-konsorzju mhux marbut li jħalli lil xi kumitati tal-festi jagħmlu użu mill-art mgħoddija lilu sabiex jisparaw in- nar tal-festa.

Madankollu jista` jsir sparar tan-nar minn dak il-post tax-xatt, eżatt mall- baħar li mhux parti mill-konċessjoni enfitewtika, kif ukoll minn fuq braken fil-baħar bħal ma jsir f`postijiet oħra.

Dan dejjem skond id- dispożizzjonijiet tar-regolamenti għall-logħob tan-nar tal-1998.

BENEFIĊĊJU SOĊJALI - RELIEF

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jieħu l-passi kollha meħtieġa b'mod urgenti biex il-persuna li d-dettalji tagħha qiegħed nibgħat separatament jinstema' l-appell tagħha dwar il-qtugħ tal-benefiċċju soċjali (relief) mil-aktar fis possibli minħabba li għal din il-persuna il- benefiċċju soċjali huwa l-unika mezz ta' dħul?

Jista' jieħu l-passi msemmija peress wkoll li dan il-qtugħ, skond il-persuna msemmija, sar bi żvista min-naħa tad-dipartiment?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab infurmat li l-appell tal-persuna ndikata wasal għand l-Awtorita' Nazzjonali dwar ix-Xogħol fid-9 ta' April 2002.

L- awtorita' tisma l-appelli wara xulxin skond kif jidħlu.

MALTACOM

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid meta se jitwaħħlu kaxxi ġodda mill- Maltacom biex jgħaddu l-cables minn taħt l-art fl-area tat-triq tar-Ramla li miż-Żejtun tagħti għal-Wied il-Għajn?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

Interpellant ġiet mgħoddija lill- Maltacom sabiex issir l-investigazzjoni neċessarja u jekk ikun il-każ tittieħed l-azzjoni meħtieġa.

BSC - NURSING STUDENTS

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid meta ħa jingħata l-kuntratt lill-BSC nursing students ta' l- 2001?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Infurmat li l-BSc nursing students ta` l-2001 iffirmaw il-kuntratt fit-18 ta` April 2002.

WSC

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra xi ħsara kien hemm u x'riparazzjonijiet kien hemm bżonn fil-mains ta' l-ilma fil-Belt Senglejana nhar is-Sibt u l-Ħadd 6 u 7 ta' April ġewwa Triq Vittorja?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninsab infurmat li fid-data msemmija la kien hemm ħsarat u lanqas saru tiswijiet fis-sistema tad-distribuzzjoni ta' l-ilma fit-triq li qed issir riferenza għaliha.

fil-fatt, f'dik id-data kien hemm ħsara fi Triq San Lawrenz, l-Isla.

It- tiswija fuq il-mejn ta' l-ilma saret dakinhar stess.

SANITA - ĊERTIFIKATI MEDIĊI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jwieġeb mistoqsija nru.

32773 u cioe, jista' jgħid xi żviluppi saru wara l-mistoqsija nru.

31524 fejn l-istess sinjura għaddiet fis-sanita l-ċertifikati mediċi?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Infurmat li l-investigazzjonijiet dwar il-każ imsemmi mill-Onor.

Interpellant għadhom għaddejjin biex jiġi stabbilit kif l-aħjar jiġi solvut il-każ.

Infurmat ukoll li passi legali ser jittieħdu fil-futur qarib fid-dawl ta` l- istess ċertifikati mediċi li rrefera għalihom l-Onor Membru.

TRIQ IX-XEMX U L-QAMAR - FGURA

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra in vista tal- petizzjoni preżentata minn numru ta' residenti ta' Triq ix-Xemx u l-Qamar, Fgura fhiex waslet din it-talba u jistgħax wkoll jintbgħat f'kull każ rappresentant tad-dipartiment tat-toroq sabiex jara u jagħmel rapport fuq l- ilmenti?

ONOR.

ĊENSU GALEA: L-Onor.

Interpellant hu mitlub jirreferi għar-risposta għal mistoqsija parlamentari nru.

TRIQ L-ARCISQOF MATTEI - SENGLEA

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra jekk huwiex possibbli li l- proprjeta tal-gvern ġewwa Triq l-Arcisqof Mattei Senglea tiġi esproprijata billi l-inkwilini jridu jixtru il-proprjeta?

ONOR.

TONIO BORG: Iva, dan ser ikun possibbli fil-futur qarib.

Il-gvern qiegħed bħalissa fl-istadju li jgħaddi liġi sabiex il-kera li jħallas għall- proprjeta` li ġiet esproprijata taħt it-titolu pussess u użu u dominju pubbliku tiġi ikkapitalizzata bil-1 fil-mija.

Malli dan iseħħ, l-inkwilini jkunu jistgħu jixtru r-residenza tagħhom.

SKEJJEL - STUDENTI

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jagħti informazzjoni dwar kemm ingħataw exceptions lil tfal, subien u bniet, li biex għadhom ma għalqux sittax-il sena, sena b'sena mill-1995 sa l-2001, u r-raġunijiet prinċipali għal dawn l- esenzjonijiet biex ma jmorrux skola?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li n-numru ta' exemptions li ngħataw lil tfal, subien u bniet, taħt is-sittax-il sena kien kif se nsemmi:-

Sena skolastika Subien Bniet

1995 - 1996 69 164 1996 - 1997 110 208 1997 - 1998 198 230 1998 - 1999 148 200 1999 - 2000 154 245 2000 - 2001 159 256

Ir-raġunijiet prinċipali kienu:

1) biex jaħdmu 2) għal raġunijiet umanitarji, soċjali, psiko-soċjali, u ta' familja.

Il-proċedura dwar l-eżenzjonijiet mill-iskola hija kif ġej:

1) Għandha ssir applikazzjoni lit-taqsima ta' l-education welfare

2) Ma' din l-applikazzjoni għal eżenzjonijiet għandhom ikunu annessi:

a) F'każijiet ta' impjieg, il-wegħda ta' xogħol mimlija u ffirmata minn min ser iħaddem lill-istudent/a;

b) F'każijiet umanitarji hemm bżonn iċ-ċertifikat mingħand speċjalista;

c) Il-kunsens bil-miktub taż-żewġ ġenituri;

3) Ta' l-anqas ġenitur minnhom għandu jmur l-iskola b'dawn id-dokumenti kollha u minn hemm timtela' exemption form apposta;

4) Ta' l-anqas ġenitur minnhom għandu jmur id-dipartiment ta' l-education welfare b'dawn id-dokumenti, flimkien mal-karti ta' l- identita` taż-żewġ ġenituri

5) Is-social worker għandu jaċċerta ruħu li l-ġenituri jifhmu għal xhiex qed jiffirmaw.

Il-kriterji li fuqhom tista` tingħata eżenzjoni huma li: 1) student/a jkunu jgħalqu s-sittax-il sena matul is-sena skolastika u jkunu temmew l-edukazzjoni sekondarja, kemm-il darba jkunu sabu mpjieg; jew

2) student/a jkunu jagħlqu s-sittax-il sena matul is-sena skolastika u jkunu għadhom ma temmewx l-edukazzjoni sekondarja, kemm-il darba jkunu sabu mpjieg, għalkemm f'dan il-każ wieħed jipprova kemm jista' jkun ifiehem lill- istudenti u l-ġenituri l-importanza li student jispiċċa l-edukazzjoni sekondarja; jew

3) ikun hemm raġunijiet umanitarji speċjali.

Hawnhekk kull każ ikun trattat b'mod individwali u b'attenzjoni speċjali u jsiru wkoll home visits.

Ta' min jinnota wkoll li filwaqt li sa' l-1998 kull każ kellu jiġi awtorizzat u ffirmat mill-ministru ta' l-edukazzjoni, wara din id-data id- direttur ġenerali ta' l-edukazzjoni ingħata r-responsabbilta` li jawtorizza dawn l-eżenzjonijiet.

ENEMALTA – TRIQ IS-SAQUN - ŻABBAR

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid meta se jitwaħħal dawl (street lighting) fi Triq is- Saqun, Ħaż-Żabbar?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nassumi li l-Onor.

Interpellant qed jirreferi għal Triq is-Saqwi.

It-talba ta' l-Onor.

Membru ġiet riferuta lill- korporazzjoni Enemalta sabiex tiġi ikkunsidrata flimkien ma' talbiet oħra bħalha.

MALTACOM

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid għal liema terminu ta' żmien l-ex-kummissarju tal- pulizija Gorg grech ġie impjegat mal-Maltacom u ma' liema sussidjarja tagħha qiegħed dan l-impjieg jekk hu l-każ?

X'inhu s-salarju li ġie mogħti u x'benefiċċji oħra għandu in konnessjoni mal-impjieg tiegħu?

X'inhi s- somma li trid tingħatalu bħala penali jekk l-impjieg tiegħu jiġi tterminat mill-Maltacom qabel iż-żmien jew għal xi raġuni oħra li ma tinkludix il- kunsens tiegħu?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ma għandi xejn xi nżid mat-tweġibiet li tajt għall- mistoqsijiet nru.

31624 u 32123 dwar l-istes materja.

HOUSING

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-post li l- partikularijiet tiegħu jidhru separatament li ilu magħluq għall-ħafna żmien, hux tal-housing dept. of lands jew tal-privat?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jiena nfurmat illi l-post indikat mhux amministrat mid-dipartiment għall-akkomomodazzjoni soċjali u mhux tal-gvern.

DRENAĠĠ

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jara li jiġi investigat għaliex ħierġa riħa kbira ta' drenaġġ fejn il-fond li d-dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Infurmat li minn investigazzjoni preliminarja li saret minn uffiċjali tad-dipartiment tas-saħħa pubblika fl-inħawi tal-post indikat, jirriżulta li fil-fatt ħierġa xi riħa mit-tali post. Minn informazzjoni miksuba permezz ta` xi ġirien jirriżulta wkoll li l-istess fond ilu magħluq għal dawn l-aħħar tliet snin u s-sid mhux magħruf.

Hekk kif isir magħruf is-sid tal-fond jittieħdu l-passi neċessarji.

ĦAL TARXIEN - SHELTERS

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm shelters ta' żmien it-tieni gwerra Ħal Tarxien u fejn qegħdin?

Fejn qiegħed id-dħul u l-ħruġ tagħhom?

Hemmx xi ħsieb li minħabba n-natura storika tagħhom dawn jitnaddfu u jinfetħu għall-użu turistiku?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-Onor.

Interpellant hu mitlub illi jirreferi d-domanda tiegħu lill-ministru konċernat.

ENEMALTA – TRIQ BORMLA – PAOLA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara arblu li jinsab fuq bankina quddiem ir-residenza 83 Triq Bormla Paola, jitneħħa għax qiegħed ikun ta' periklu u minflok jitpoġġa fil-parti fejn il-bankina hija aktar wiesgħa?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

Membru ġiet mgħoddija lill- korporazzjoni Enemalta sabiex issir l-investigazzjoni neċessarja u jekk ikun il-każ tittieħed l-azzjoni meħtieġa.

ENEMALTA - STREET LIGHTING

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid meta se jsir street lighting fil-viċin tar-razzett li tiegħu qed nagħti d-dettalji separatament?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

Membru ġiet riferuta lill- korporazzjoni Enemalta sabiex tiġi ikkunsidrata flimkien ma' talbiet simili oħra.

PENSJONI

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li l- pensjoni tal-persuna li ID no. tagħha qiegħed jintbagħat separatament ilha s-snin ma tiġi riveduta?

Jista' jordna dan l-aġġustament jekk ikun il-każ?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-persuna minnu ndikata ġiet infurmata bil-każ tagħha.

DRAINAGE DISPOSAL

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u l- Infrastruttura: Jista' l-Ministru jagħti informazzjoni dwar il-ħsarat li seħħew riċentament fis-sistema ta' ppumpjar fil-proċess tad-drainage disposal li waslet għal dewmien biex bdiewa ta' Lambordi u fin-naħa t'isfel ta' Malta ingħataw ilma għat-tisqija?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li l-ħsara żviluppat f'main li hemm fil-Fgura u li minnu jitwassal id-drenaġġ fl-impjant ta' Sant'Antnin.

Din il-ħsara żviluppat wara li clamp li kien twaħħal hemm madwar sena ilu ċeda u kellu jinbidel.

Saru diversi tentattivi biex dan il- 'clamp' jinbidel u saħansitra nġabu xi parts minn barra bl-ajru biex jitħaffef ix-xogħol, iżda l-ħsara xorta baqgħet ma ssewwitx għal kollox.

Bħalissa qed jittieħdu pariri biex dan il-pipe jinqala' u tinbidel il-parti difettuża.

Ta' min jgħid li dan il-main ser jinbidel kompletament fix-xhur li ġejjin bħala parti mix-xogħol tas-sewerage master plan.

Dan il-bdil mistenni jelimina ċerti difetti li fih il-main eżistenti u li jwasslu għall- ħsarat spissi fl-istess main.

PILLOLI

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jinvestiga u jara: 1) x'inhi r-raġuni li, l-persuna li d-dettalji tagħha qegħdin jiġu hawn separatament annessi u li hi pensjonanta, ma tirċievix il-pilloli Diexil, Orovite u Akatimol Memantine li komplessivament jiswew Lm30.87 u li minnhom tinħtieġ pakkett/kaxxa fix-xhar? 2) x'inhi r-raġuni li, anki fil-każ ta' pilloli oħra fejn hi intitolata, dejjem tiġi nformata li ma kienx hemm?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Peress li l-informazzjoni mitluba mill-Onor Interpellant hija ta` natura personali għandha tiġi segwita l-proċedura kif indikata fit-tweġiba għall-mistoqsija nru.

13567 f'seduta 235.

ST PETER'S - ŻABBAR

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: B'referenza għad-domandi parlamentari preċedenti jista' l- Ministru jinforma lill-Kamra x'passi qed jittieħdu fuq t-toroq li għadhom mhux fi stat tajjeb ġewwa l-area magħrufa bħala ta' St. Peter's Żabbar senjatament Triq il-Farfett tal-Fejġel u l-Għakrux?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li qed jitħejja rapport rigward il- kundizzjoni tat-toroq li rrefera għalihom l-Onor.

Interpellant li huma kollha fl-istess żona.

TRIQ IŻ-ŻARŻARELL - ŻABBAR

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm ġiet tiswa t- triq magħrufa bħala Triq iż-Żarżarell Żabbar fil-formazzjoni u asfaltar tagħha?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li f'din it-triq għadu ma sarx xogħol ta' formazzjoni jew asfaltar.

Peress li din tinsab fl-istess żona ta' toroq, nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi għal mistoqsija parlamentari nru.

AKKOMODAZZJONI

L-ONOR.

KARMENU VELLA staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jgħid n-numru ta' lukandi u postijiet oħra ta' akkommodazzjoni preżentament fis-suq?

Numru ta' sodod f'kull kategorija ta' akkomodazzjoni sa Jannar 2001?

Numru ta' sodod u numru ta' proġetti ġodda jew estensjonijiet: 1) approvati jew taħt kostruzzjoni 2) approvati mill-MTA/PA u mhux immnedija 3) u qed jiġu kkunsidrati mill-MTA u PA 4) proġetti governattivi bħal Cottonera / Tigne u Manoel Island / White Rocks / Chambray?

ONOR.

MICHAEL REFALO: Ninsab infurmat li l-għadd ta' sodod f'kull kategorija ta' akkomodazzjoni sa Jannar 2001 kien ta' 40,688.

Din ma tinkludix, madankollu, sodod f'holiday flats u dik akkomodazzjoni għand host families.

Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra tabella ta' kif inhuma mqassmin dawn is-sodod.

It-tagħrif dwar il-partijiet l-oħra tal-mistoqsija qed jinġabar u jingħata f'xi seduta oħra.

MIC - NEFQA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma l-ħlassijiet li l-MIC iħallas għas-slot li għandu fil-program televiżiv tal-PBS stedina?

ONOR.

JOE BORG: Il-MIC ma ntalbitx ħlas għas-slot msemmija, li tikkonsisti f'intervista qasira ma' uffiċċjal tal-MIC mill-preżentatur jew preżentattriċi tal-programm.

L-intervista tittratta suġġett ta' attwalita', b'rabta ma' l-Unjoni Ewropea, li tkun ta' nteress għat- telespettaturi in generali.

Irrid ngħid illi stazzjonijiet televiżivi u tar-radju lokali oħrajn, ħlief għal Super One, jistiednu lill-MIC b'mod regolari sabiex jagħmlu slots simili fil-programmi tagħhom, bl-iskop li jżommu lill-pubbliku Malti u Għawdxi dejjem aġġornat.

Dawn is-slots ikunu wkoll bla ħlas.

FRAME UP

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid jekk huwiex possibbli li jgħid f'liema stadju waslet il-kawza li Martin Gaffarena qed jagħmel kontra l-ex Assistant Kummissarju Joe Psaila u l-gvern dwar allegazzjonijiet ta' frame up li allegatament Psaila għamel kontra l-istess Gaffarena meta kien fil- pulizija; jekk kienx hemm xi tentattivi biex il-kawza tiġi transatta minn naħa tal-gvern u x'kien ir-riżultat ta' dawn it-tentattivi.

ONOR.

AUSTIN GATT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li r-risposta tingħata f`xi seduta oħra.

CAREERS CONVENTION

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra f'liema ġranet u f'liema post huwa previst li se ssir il-careers convention li kull sena tiġi organizzata mid-dipartiment ta' l-edukazzjoni?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-Careers' Convention se ssir fil-15, 16 u 17 ta' Mejju 2002 f'Bay Street Complex.

TRIQ ĠIUSEPPI GRAVINA - GĦAXAQ

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Għar-rigward tal-parti ġewwa ta' Triq Ġiuseppi Gravina Għaxaq, jista' l-Ministru jara li din il-parti żgħira tat-triq issir ukoll bħal kumplament tat-triq?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li d-direttorat għat-toroq ħa nota ta' din it-triq biex tiġi nkluża fil-programm ta' asfaltar aktar 'il quddiem.

WSC

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru, b'referenza għall-pipe inwaħħal fil-faċċata tal-fond nru.

20 Triq Gian Marie Dalli Għaxaq, u li qasam il-kantuniera ta' l-istess fond, jiġi maqlugħ u dan wara li jiġu meħuda l-prekawzjonijiet kollha neċessarji?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

Interpellant ġiet riferita lill- korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma sabiex issir l-investigazzjoni relattiva u jekk ikun il-każ tittieħed l-azzjoni meħtieġa.

TRIQ BARBAZZAL / TRIQ SAN ĠUŻEPP - GĦAXAQ

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru, għar-rigward tat-Triq il-Barbazzal u San Ġużepp Ħal għaxaq, jara li dawn jiġu mogħtija wiċċ ġdid?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi għar-risposta għal mistoqsija parlamentari nru.

GĦAJNUNA SUPPLIMENTARI

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru fil-każ tal-persuna li n-numru tal-karta ta' l-identita li qed jintbagħat under separate cover li hi pensjonanta, u li applikat għall-għajnuna supplimentari, jara li l- applikazzjoni tagħha, li ġiet sottomessa fl-14.03.02 tiġi proċessata?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li għall-Għajnuna Supplimentari t-talbiet għas-sena 2002 għadhom qed jidħlu fid-dipartiment, u dawk li jagħmlu talba ġew mogħtija sa l-aħħar ta' dan ix-xahar biex jibgħatu t-talba tagħhom.

Il-pagament ta' din l-għajnuna jkun dovut mis-6 ta' Lulju 2002.

Għaldaqstant l-Onor.

Interpellant jifhem li mhux każ li f'dan l-istadju tinqala' xi talba ta' individwu partikolari u tiġi proċessata.

Minkejja dan il-persuna li għaliha qed jirreferi l-Onor.

Interpellant qed tiġi nfurmata dwar il-każ tagħha.

ADDOZZJONI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid fejn waslu l-applikazzjonijiet li saru minn numru ta' familji maltin biex madwar tmint itfal russi li diġa inġabru għall btala f'Malta jiġu addottati?

Billi dawn it-tfal se jerġgħu jinġiebu għall btala f'Malta f'Mejju li ġej, meta hu maħsub li jiġi konkluż il-ftehim mal-awtroitajiet russi biex dawn it-tfal ikunu jistgħu jiġu addottati minn familji maltin?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab infurmat li d-dipartiment tal-ħarsien tal- familja ma kienx involut fil-proċess biex tfal Russi li nġiebu Malta għall- btala jiġu adottati.

Li nista ngħid hu li m'għandux ikun li jinġiebu tfal għal btala biex jiġu adottati, jkunu ġejjin minn liema pajjiż ikun.

L- adozzjoni ta' tfal hi ħaġa serjissima u ma naħsibix li għandha ssir a bażi tal-ftit ġranet li tifel jew tifla jkunu Malta fuq btala.

Il-ministeru għall-politika soċjali għamel kuntatti preliminari mal-Gvern Russu bil-ħsieb li adozzjonijiet ta' tfal minn dak il-pajjiż ikunu regolati minn ftehim bejn iż-żewġ pajjiżi u dan għall-ġid kemm tat-tfal infushom kif ukoll għall-ġenituri adottivi.

Għadu kmieni wisq biex wieħed jgħid meta ser jiġi konkluż dan il-ftehim.

KONSUMATUR

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid sarux xi rappreżentazjonijiet mid- dipartiment tal-konsumatur mal-amazon.com għall-fatt li qegħdin jirrigwardaw lil Malta differenti mill-kumplament ta' l-Ewropa u qed jiġu ċċarġjati rati ogħla mill-kumplament ta' l-Ewropa?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninsab infurmat li fil-fatt id-diviżjoni tal- konsumatur u tal-kompetizzjoni qed tinvestiga l-każ imsemmi.

TRIQ LEONARDO ABELA - TARXIEN

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jintervjeni sabiex Triq Leonardo Abela f'Ħal Tarxien tiġi asfaltata mill-aktar fis peress li qatt ma ġiet asfaltata u qed toħloq mhux bis inkonvenjent għar-residenti iżda periklu serju għal saħħithom?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li qed isir xogħol preparatorju minn naħa tad-direttorat għat-toroq biex din it-triq tkun tista' tiddaħal fil- programm tax-xogħlijiet.