MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 409 Il-Ġimgħa, 27 ta' Ottubru, 2000 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 409

Il-Ġimgħa, 27 ta' Ottubru, 2000

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-9.10 a.m.

Talba

SEDUTA NRU.

Il-Ġimgħa, 27 ta' Ottubru, 2000

WERREJ MINUTI 302

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 302

TQEGĦID TA' KARTI 308

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR L-INTERPRETAZZJONI (IT-TIENI QARI)

INTERPRETATION (AMENDMENT) BILL (SECOND READING) 308

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR L-AWTORITA` GĦAS-SAĦĦA U S-SIGURTA`

FUQ IL-POST TAX-XOGĦOL (KUMITAT)

OCCUPATIONAL HEALTH AND SAFETY AUTHORITY BILL (COMMITTEE STAGE) 318

AGGORNAMENT 328

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 333

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 408 li saret fil-25 ta' Ottubru, 2000 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

SPTAR MONTE CARMELI - SECLUSION UNIT

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Michael Farrugia) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il darba ddaħħlu pazjenti ta' anqas minn 16-il sena fis-seclusion unit fl-Isptar Monte Carmeli?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa): Minn meta nfetħet is-seclusion unit fl-Isptar Monte Carmeli daħlu fiha erba` pazjenti ta` anqas minn 16-il sena.

Wieħed minnhom iddaħħal darbtejn kif jidher hawn taħt:

|Persuni| Eta` |Dħul |Ħruġ | |A |15 |06.03.9|24.03.99 | | | |9 | | |B |16 |12.03.9|17.03.99 | | | |9 | | |B |16 |19.03.9|24.03.99 | | | |9 | | |C |15 |13.04.9|14.04.99 | | | |9 | | |D |15 |30.08.0|13.09.00 | | | |0 | |

Minkejja li teżisti l-young people's unit għal pazjenti taħt l-eta`, jirriżulta li kultant fil-fażi akuta jew waqt perijodi ħżiena, dawn il- pazjenti żgħazagħ ikollhom iqattgħu perijodu ta` osservazzjoni jew kura fl- admission ward ta' male ward 2 jew female ward 6 jew nkella fis-secure unit ta` male ward 2 jew female ward 10.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' l-Ministru jinformana x'qed isir bil-għan li l-gvern ikun jista' jerġa' jiftaħ mill-ġdid iċ-ċentri tas-saħħa fid-diversi lokalitajiet fuq bażi ta' 24 siegħa?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Id-diviżjoni rċeviet tliet proposti minn gruppi differenti ta' tobba li offrew is-servizz tagħhom biex id f'id mal-gvern inkunu nistgħu nerġgħu niftħu l-health centres fuq bażi ta' 24 siegħa, kif minn dejjem kienet l-intenzjoni tagħna.

Id-diviżjoni ħatret kumitat biex tevalwa dawn il-proposti, tidħol f'diskussjonijiet mat-tliet gruppi biex jiġu ċċarati ċertu punti u wara li l-kumitat jagħmel is-suġġerimenti, tiegħu tieħu deċiżjoni.

Dan ir-rapport se jkun f'idejna madwar tliet ġimgħat oħra.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Dawn il-proposti jkopru ċ-ċentri tas-saħħa kollha jew xi ċentri tas-saħħa partikolari?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Tnejn mill-proposti jinvolvu ċ-ċentru tas-saħħa ta' Bormla u dak ta' Birkirkara, filwaqt li t-tielet proposta hija dwar talba li saret mit-tobba li preżentement qegħdin jagħtu servizz fil-health centres u li jixtiequ jagħmlu koperattiva bejniethom biex ikunu jistgħu jħaddmu dawn iċ-ċentri.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jiġifieri hemm żewġ proprosti biex jitħaddmu ċ- ċentri tas-saħħa ta' Bormla u ta' Birkirkara, u hemm proposta oħra bil- għan li titwaqqaf koperattiva sabiex is-servizzi jkunu jistgħu jiġu estiżi għar-Rabat u għal Ħal Qormi.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Iva, nerġa' nispeċifika li t-tielet talba ġejja minn koperattiva ta' tobba li llum qegħdin jaħdmu ġewwa ċ-ċentri tas-saħħa u ovvjament l-offerta tagħhom m'hijiex biex iħaddmu ċentru partikolari, imma biex ikomplu jagħtu s-servizz taħt il-mantell ta' koperattiva fil- health centres kollha ta' Malta.

MIA - TRANSFERS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm trasferimenti ngħataw mill-5 ta' Jannar sal-10 ta' Settembru, 2000 lill- ħaddiema tal-MIA?

Jista' jagħti r-raġuni għaliex saru dawn it- trasferimenti?

Hemm il-ħsieb li jsiru aktar trasferimenti fil-futur qarib?

ONOR.

JOSEF BONNICI (Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): Jien informat li matul il-perijodu msemmi ma sarx trasferiment ta' ħaddiema fl-ajruport internazzjonali ta' Malta.

Jekk fil-futur isir trasferiment ta' ħaddiema, dan isir minħabba l- esiġenzi tal-kumpannija.

INDUSTRIJA TRANSFERS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm trasferimenti ngħataw mill-5 ta' Jannar sal-10 ta' Settembru, 2000 lill- ħaddiema tad-dipartiment ta' l-industrija?

Jista' jagħti r-raġuni għaliex saru dawn it-trasferimenti?

Hemm il-ħsieb li jsiru aktar trasferimenti fil- futur qarib?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninsab infurmat li bejn il-5 ta' Jannar u l-10 ta' Settembru, 2000 fid-dipartiment ta' l-industrija saru żewġ trasferimenti, wieħed minħabba li l-persuna involuta ngħatat promozzjoni u ieħor fuq talba ta' l-impjegat innifsu.

Jekk fil-futur ikun fl-interess tad-dipartiment li jsiru trasferimenti, allura dawn isiru.

KONSUMATUR - TRANSFERS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm trasferimenti ngħataw mill-5 ta' Jannar sal-10 ta' Settembru, 2000 lill- ħaddiema tad-dipartiment tal-konsumatur?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li minn informazzjoni li għandi matul il-perijodu indikat minnu fid-dipartiment tal-konsumatur sar trasferiment ta' impjegata waħda.

Fil-futur jistgħu jsiru aktar trasferimenti jekk dan ikun fl-interess tad- dipartiment.

SPTAR BOFFA - TOILETS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jieħu l-passi meħtieġa sabiex it- toilets fl-Isptar Boffa, speċjalment dawk ta' l-irġiel, jiżammu aktar nodfa?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Minn spezzjoni magħmula għall-għarrieda fil-5 ta` Ottubru wara nofsinhar, irriżulta li t-toilets kollha tas-swali ta` l- Isptar Boffa nstabu nodfa.

Barra minn hekk, il-persuni nkarigati minn kull sala ta` l-isptar iddikjaraw bil-miktub illi it-toilets tas-swali rispettivi tagħhom jiġu mnaddfa ta` l-anqas darbtejn kuljum u f'kull okkażjoni oħra jekk tkun tinħass il-ħtieġa matul il-ġurnata.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Forsi hemm nuqqas ta' staff f'dan id-dipartiment u allura għalhekk li t-tindif ma jsirx b'mod aktar regolari?

Qed ngħid hekk għax sfortunatament anke jiena ġieli jasluli lmenti simili mingħand pazjenti li nżur hemmhekk.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Naħseb li s-sistema trid tiġi kkordinata aħjar fis- sens illi minkejja li jkollok tindif ta' toilets u kmamar tal-banju, għandek ċertu tip u kwalita' ta' pazjenti li minħabba l-kondizzjoni tagħhom ma jistgħux iżommu l-iġjene kif iżżomm persuna normali meta tinqeda bit- toilet.

U għalhekk hawn spjegat illi dawn jitnaddfu wkoll kull meta tinħass il-ħtieġa matul il-ġurnata.

Parti mir-riforma li konna qegħdin inniedu fil-cleaning services kienet li nintroduċu sistema biex dak il-grupp ta' nies li jkollhom xogħol speċifiku li jnaddfu t-toilets u l-kmamar tal-banju, iżommu record huma stess tal-ħin u ta' kemm-il darba jkunu marru jnaddfu t-toilets u b'hekk ikollna kontroll aħjar tas-sitwazzjoni.

Ħafna drabi jkollna ħafna garr għax fit-toilets ma ssibx toilet paper u dan mhux ġewwa l-Isptar Boffa biss imma anke ġewwa l-Isptar San Luqa.

Mill- estimi li għandna jidher li roll toilet paper ma jdumx iżjed minn għaxar minuti u dan mhux għax jintuża imma għax jinsteraq!

EL ZABI - PASSAPORT

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid fil-pussess ta' min jinsab il-passaport tal-priġunier El Zabi, li kien akkużat bi traffikar tad-droga?

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern): Ninsab informat illi d- dokument li qiegħed jirriferi għalih l-Onor.

Interpellant kien ġie esebit quddiem il-qorti mal-preżentata.

GĦAWDEX - KABINETT

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Prim Ministru: Peress li fir-risposta għal mistoqsija parlamentari nru.

18771 ma ngħatawx id-dettalji ta' l-ispiża ta' l-ikla li ġiet mogħtija mill- ministru għal Għawdex, jista' l-Prim Ministru jagħti d-dettalji mitluba?

Jista' jgħid ukoll kemm kien l-ammont ta' persuni li attendew għal din l- ikla?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI (Prim Ministru): Nissuġerixxi li l-Onor Interpellant jagħmel il-mistoqsija lill-ministru kkonċernat.

VAT - REFUNDS - BDIEWA, RAĦĦALA U SAJJIEDA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid kemm huwa l-ammont ta' ħlasijiet tal-VAT li d-dipartiment għandu jagħti lill-bdiewa, raħħala u s-sajjieda fil-mument?

Meta se jitħallsu u meta sar l-aħħar pagament?

ONOR.

JOSEF BONNICI (f'isem il-Ministru tal-Finanzi): Ngħarraf lill- Onor. Interpellant li sas-17 ta' Ottubru 2000, l-ammont ta' refunds tal- VAT li ntalbu lid-dipartiment mill-bdiewa, sajjieda u raħħala u li jmisshom jitħallsu bejn Novembru 2000 u April 2001 hu ta' Lm296,519.54.

L-aħħar pagament sar f'Ottubru 2000.

Dan l-ammont jista' jinbidel minħabba denunzji oħra li jistgħu jaslu lid- dipartiment fix-xhur li ġejjin.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Il-Ministru għandu indikazzjoni li hemm xi talbiet oħra pendenti għar-refund?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Le, fil-file m'għandix din l-indikazzjoni.

RABAT - GĦAJN QAJJED

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jikkonsidra li jivvota flus fl-estimi li ġejjin sabiex isir ġnien fil-qasam tad-djar ta' Għajn Qajjed, ir-Rabat?

Peress li ilhom is-snin isiru l-preparamenti għall-iżvilupp ta' dan il-ġnien, jista' jara li dan il-bżonn jiġi mwettaq matul is-sena li ġejja?

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni) (f'isem il- Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): F'dan l-istadju d- dipartiment tal-bini u tiswija tad-djar diġa' kkommetta ruħu ma' 21 kunsill lokali sabiex iwettaq proġetti ta' ġonna f'oqsma tal-gvern u għalhekk m'huwiex f'pożizzjoni li jagħmel ftehim ġdid ma' kunsilli oħrajn.

ĊITTADINANZA DOPPJA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' persuni li bejn Jannar u Settembru ta' din is-sena applikaw għal ċittadinanza doppja?

Kemm hu n-numru ta' persuni li fil-preżent diġa' għandhom ċittadinanza doppja?

ONOR.

TONIO BORG: Filwaqt li nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat- tweġiba li tajt għal mistoqsija parlamentari nru.

18901 fejn għandu jsib l- informazzjoni li talab sa Awissu 2000, ninsab informat li matul Settembru 2000 saru 91 talba kif ukoll 80 applikazzjoni għar-registrazzjoni.

In-numru ta` persuni li sa l-aħħar ta` Settembru 2000 ġie kkonfermat lilhom li jistgħu jżommu żewġ ċittadinanzi huwa ta' 1,006, filwaqt li 308 persuna oħra ġew reġistrati bħala ċittadini ta` Malta u huma wkoll jistgħu jżommu żewġ ċittadinanzi.

DJAR - LIFTS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim-Ministru jikkonsidra li jivvota flus fl-estimi li ġejjin sabiex jiġu stallati lifts fil-qasam tad-djar f'Ta' Għeriexem, ir-Rabat, peress li l-eta' tal-familji residenti dejjem tikber, liema fatt qed joħloq aktar il-bżonn ta' dan is-servizz għar- residenti?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta li jien tajt għal mistoqsija parlamentari nru.

20215 f'seduta numru 408.

PERSUNI B'DIŻABILITA' - GĦAJNUNA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm huwa n-numru ta' persuni b'diżabilita li attendew Dar il-Kaptan matul l-1999 u din is- sena?

X'talbiet hemm pendenti minn Dar il-Kaptan sabiex dawn jirċievu aktar għajnuna ħalli jkun f'pożizzjoni li jagħtu servizz aħjar lil persuni b'diżabilita'?

X'progress sar u meta se jiġu milqugħa dawn it-talbiet?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Ninsab informat li n-numru ta' persuni li għamlu użu mis- servizzi pprovduti minn Dar il-Kaptan is-sena l-oħra kien ta' 4,664.

Sa Settembru ta' din is-sena n-numru ta' persuni li għamlu użu minn dawn is- servizzi kien ta' 3,800.

Numru minn dawn il-persuni użaw dawn is-servizzi għal aktar minn darba.

Ninsab informat ukoll li din l-istituzzjoni ssottomettiet talba għal Lm117,000 bħala għajnuna finanzjarja għas-sena d-dieħla.

Din it-talba tiġi kkonsidrata mill-kumitat li jinħatar apposta kull sena biex jevalwa talbiet simili mill-NGOs u jirrakkomanda l-allokazzjoni ta' fondi skond il- prijoritajiet u l-flus disponibbli

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' l-Ministru jgħid jekk it-talbiet li saru preċedentement kienux jeċċedu l-Lm117,000?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Speaker, fil-file li għandi quddiemi m'hawnx riferenza għall-ammont ta' flus li ntalbu drabi oħra.

Pero' jekk wieħed jagħmel l-assunzjoni li kull sena wieħed jipprova jitlob aktar, jikkonkludi li din is-sena t-talba kienet akbar minn tas-soltu.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Bl-istess assunzjoni tal-Ministru, it-talba qed tkun akbar minħabba li n-numru ta' persuni b'diżabilita' żdied jew għax żdiedu l-ispejjeż?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR ĊENSU GALEA: Naħseb li l-Onor.

Farrugia għandu esperjenza u jaf li li kull darba li tiġi biex tfassal programmi għas-sena ta' wara, kulħadd jipprova jitlob il-massimu li jista' jitlob. kemm għax aktar persuni jkunu qegħdin imorru f'dik l-istituzzjoni u anke għax tinħass il-ħtieġa li minn sena għal oħra jkun hemm żieda fin-nefqa għar-running ordinarju kif ukoll għal xi investiment straordinarju li jista' jkun hemm.

HEMSIJA - PROĠETT TAL-GVERN

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid liema huma dawk l-artijiet fil-Ħemsija li se jittieħdu lill- bdiewa għal xi proġett tal-gvern, tant li mhux se jiġi aċċettat ħlas ta' qbiela?

X'inhija l-pożizzjoni tal-bdiewa fid-dawl ta' l-iskema l-ġdida li tirregola l-ħlas tal-qbiela?

L-applikazzjonijiet se jiġu aċċettati, jew il- bdiewa se jkollhom jidħlu fi proċeduri żejda u jagħmlu spejjeż bla bżonn?

Possibbli li fiċ-ċirkostanzi dawn il-bdiewa jissottomettu applikazzjoni bla ħlas peress li għad m'hemmx deċiżjoni finali dwar il-proġett tal-Hemsija?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li fuq talba tal-Malta development corporation it-taqsima proprjeta` tal-gvern itterminat xi kirjiet ta` raba` fl-inħawi ta` Ta` Qali minħabba l-proġett tal-crafts village u l-bdiewa kkonċernati diġa` ġew informati.

Dwar id-daqs ta` dan il-proġett u liema art se tiġi affetwata, nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel domanda lill-ministru konċernat.

F`każ li wara li ssir applikazzjoni taħt l-iskema tal-qbiela, din ma tiġix aċċettata għax l-art tkun milquta minn xi proġett tal-gvern, il-ħlas li jkun sar għall-applikazzjoni jingħata lura lill-applikant.

Għalhekk m'huwiex il-każ li xi applikazzjonijiet jiġu sottomessi bla ħlas.

AIDS - KAŻI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il persuna nstabet li għandha l-AIDS matul din is-sena ?

Kemm hemm barranin fosthom u ta' liema pajjiż huma?

X'inhu n-numru ta' każi ta' AIDS li ġew reġistrati b'kollox f'Malta?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru tas-Saħħa): Informat illi mill-1 ta` Jannar, 2000 sal-lum ġew irrapportati żewġ każi ta` AIDS.

L-ebda wieħed miż-żewġ każi ma hu barrani.

Mill-1986 sal-lum in-numru totali ta` każi ta` AIDS irrapportati f'Malta huwa ta` 60.

AIDS - TESTIJIET

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm saru testijiet volontarji għall-AIDS fl-isptar?

Kemm saru fuq irġiel u fuq nisa?

Kemm-il persuna nstabet li kienet HIV positive?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru tas-Saħħa): In-numru ta' testijiet għall-HIV antibodies li saru b'sena mis-sena 1985 jinsabu fir-risposta ta' domanda parlamentari 14575.

Din kienet tgħid hekk:

|Sena |Total |No. of | | |request |reactive | | | |samples | |1985 | 408 | 10 | |(Ġunju/Diċ| | | |) | | | |1986 | 930 | 13 | |1987 | 2292 | 5 | |1988 | 3750 | 13 | |1989 | 2495 | 16 | |1990 | 2118 | 9 | |1991 | 2461 | 18 | |1992 | 3131 | 8 | |1993 | 2369 | 13 | |1994 | 3935 | 10 | |1995 | 3963 | 17 | |1996 | 3912 | 7 | |1997 | 3809 | 8 | |1998 | 4249 | 10 | |1999 | 4264 | 6 |

Matul is-sena 2000 s'issa saru 1137 tests għall-HIV antibodies.

Minħabba li ħafna mit-testijiet huma anonimi, l-informazzjoni dwar taqsim bejn irġiel u nisa mhijiex kompluta.

ARTIJIET - QBIELA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Charles Buhagiar) staqsa lill- Ministru ta' l-Intern: B'riferenza għar-risposta f'mistoqsija parlamentari nru.

19517, jista' l-Ministru jgħid x'inhi l-pożizzjoni ta' dawk il-persuni li okkupaw art abbużivament għal skop agrikolu imma li dwarha ħarġet enforcement order mill-awtorita' ta' l-ippjanar?

ONOR.

TONIO BORG: Dawk il-persuni li jinsabu fil-pożizzjoni kif spjegat mill-Onor.

Interpellant jaqgħu fl-istess sitwazzjoni bħal nies oħra li jkunu kisru l-liġi dwar l-iżvilupp u li kontra tagħhom ikun ukoll inħareġ avviż ta' twettiq.

Dawn l-individwi jkunu mitluba jreġġgħu lura s-sit għall-istat pristin tiegħu u dan skond kif huwa rikjest fl-Att dwar l- Ippjanar.

Fin-nuqqas li jsir hekk jew li l-persuna kkonċernata tonqos milli tirregolarizza l-pożizzjoni tagħha fiż-żmien stipulat fl-avviż, l- awtorita` tista` tidħol fuq l-art u tieħu l-passi kif rikjesti minnha stess fl-avviż tat-twettiq.

L-ispejjeż kollha li tkun daħlet għalihom l- awtorita` sabiex tesegwixxi l-avviż tat-twettiq jistgħu jiġu rkuprati mingħand min dak iż-żmien ikun sid l-art.

Bil-permess ta' l-Onor.

Interpellant nixtieq inżid li l-iskema tal-qbiela ġiet emendata u nformajt lill-assoċjazzjoni tal-bdiewa li dawk il-persuni li diġa' għandhom titolu ta' qbiela u applikaw biex tinqasam l-art, ma jħallsu xejn ta' l-istrutturi.

L-istess, dawk il-persuni li oriġinarjament kellhom titolu ta' enfitewsi u l-gvern ma ġeddiedx l-enfitewsi jew kellhom titolu ta' kera u minħabba li kien se jsir xi proġett ma ġiex imġedded it- titolu ta' kera, basta l-gvern m'għadx għandu bżonn dik l-art, dawk jistgħu japplikaw taħt din l-iskema - mhux taħt l-iskema ta' nies li m'għandhomx titolu imma taħt l-iskema ta' nies li għandhom titolu - basta jkunu membri tal-familja taċ-ċenswalist jew l-aħħar kerrej.

Jiġifieri jekk xi ħadd jagħlaqlu ċ-ċens u dik l-art qed jaħdimha xi ħadd li huwa t-tifel jew it- tifel tat-tifel taċ-ċenswalist, għal skopijiet ta' l-iskema tal-qbiela, lil dak se nikkonsidraw taħt dawk li għandhom il-qbiela u dan ifisser allura li għall-istrutturi m'hu se jħallas xejn mhux bħal xi ħadd li m'għandux it- titolu.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru Refalo.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

MICHAEL REFALO (Ministru għat-Turiżmu): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 216 ta' l-2000 - regolamenti ta' l-2000 dwar l-Att dwar ir-Ratifika tal-Konvenzjoni dwar Armi Kimiċi, Kap. 392 (emenda tal-konvenzjoni); u

f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Avviż Legali Nru 215 ta' l-2000 - regolamenti ta' l-2000 dwar kwalifiki professjonali u vokazzjonali ta' Malta.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 217 ta' l-2000 - korrezzjoni ta' l-Att dwar Taxxa tar-Reġistrazzjoni ta' Vetturi bil-Mutur, Kap 368;

Avviż Legali Nru 218 ta' l-2000 - Avviż ta' bidu fis-seħħ ta' korrezzjoni ta' l-Att dwar Taxxa tar-Reġistrazzjoni ta' Vetturi bil- Mutur, Kap 368; u

KLBL 14/18/2000 - bye-laws ta' l-2000 dwar l-organizzazzjoni tal- korsijiet (Birkirkara).

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR L-INTERPRETAZZJONI

INTERPRETATION (AMENDMENT) BILL

MR SPEAKER: Il-Ministru Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali): Mr Speaker, nipproponi t-Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l- Interpretazzjoni.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

MICHAEL ASCIAK: Nissekonda.

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Speaker, qed inressqu għall-approvazzjoni tal- parlament liġi li temenda l-Att dwar l-Interpretazzjoni.

Din hija liġi ġenerali li tinterpreta diversi kliem u frażijiet li hemm fil-Kostituzzjoni u anke f'leġislazzjoni oħra.

Hija liġi li tagħti direzzjoni dwar kif ċerti kliem, frażijiet u sitwazzjonijiet għandhom jiġu interpretati, kemm għall- iskop ta' l-istess liġijiet kemm f'każ ta' kontroversja legali.

Mr Speaker, l-emendi li qed jiġu proposti permezz ta' dan l-Att huma emendi pjuttost tekniċi, altament legali u naħseb ftit jinftiehmu barra l- kuntest ta' l-avukatura.

Fil-fatt qegħdin nagħtu interpretazzjoni għall- frazijiet "dritt internazzjonali", "delitt kontra l-umanita'", "delitt kontra d-dritt internazzjonali" u "reat politiku".

Dawn huma erba' frażijiet li llum fid-dritt pubbliku internazzjonali huma wżati frekwentement u nista' ngħid li din il-liġi l-gvern qed iressaqha biex bil- mod il-mod niġu in line mal-kunċetti ġodda li qegħdin jidħlu fid-dritt pubbliku internazzjonali.

Dan qed nagħmluh mhux tant biex sempliċement inkunu aġġornati imma għax ir-realta' hi li pajjiżna huwa parteċipi u diġa' rratifika numru ta' konvenzjonijiet li għandhom x'jaqsmu mad-dritt pubbliku internazzjonali.

Barra minn hekk, pajjiżna hu wkoll firmatarju ta' diversi agreements bilaterali li b'xi mod jew ieħor jużaw dawn il- frażijiet.

Mr Speaker, it-tielet raġuni hija li llum mhux ħaġa kbira li nkunu f'sitwazzjoni fejn, per eżempju, ikollna fostna persuna li tkun akkużata b'reat kontra l-umanita' f'xi pajjiż ieħor u allura nkunu rridu nħaddmu t- trattat u l-liġi dwar l-estradizzjoni.

Fi kliem ieħor qegħdin nippreżentaw abbozz ta' liġi li ma jidhirlix li huwa politikament kontroversjali għax, kif għedt, huwa tekniku ħafna u qed isir biex nippruvaw niddefinixxu u ngħinu lill-qrati tagħna jagħmlu u jaslu għal definizzjoni ta' dan il- kliem.

Fid-diversi trattati li Malta hija parteċipi fihom hemm il-kliem li qegħdin ninterpretaw hawnhekk jiġifieri "dritt internazzjonali", "liġi internazzjonali", "delitt kontra l-umanita'", "delitt kontra d-dritt internazzjonali" u "reat politiku".

Fil-każ tal-kunċett tar-reat politiku, din il-frażi nużawha f'uħud mil- liġijiet tagħna, speċjalment fil-liġi dwar l-estradizzjoni u anke fil- Kostituzzjoni stess, pero' mkien m'għandna definizzjoni espliċita ta' dawn il-kliem.

Ħafna drabi lanqas fi trattati barra minn Malta ma ssib definizzjoni preċiża tagħhom.

Kien biss man mano li bdew jitqajmu każi quddiem diversi qrati li ġie żviluppat x'inhu u x'mhuwiex il-kunċett fid- dritt pubbliku internazzjonali ta' reat politiku.

Hemm diversi sentenzi li jgħidulek li difiża fuq bażi ta' reat politiku, fuq akkuża ta' traffikar ta' droga, qatt ma tista' tissussti.

Ingħataw ukoll tifsiriet differenti ta' x'inhu d-dritt internazzjonali u tifsiriet oħra dwar xi ħaġa li forsi sfortunatament qed issir wisq iktar komuni, id-delitt kontra l-umanita'.

Bażikament li qegħdin nipprovaw nagħmlu hawnhekk huwa li nagħtu tifsira għal dan kollu.

Billi hawnhekk qegħdin fil-kamp tad-dritt pubbliku internazzjonali, din it-tifsira għandha tkun bażata fuq żewġ kunċetti bażiċi, l-ewwel ħaġa d-definizzjoni fit-trattati stess.

Jekk ikollok trattat fejn tirriferi għad-dritt internazzjonali jew dritt internazzjonali pubbliku jew għal reat politiku, għandek hemmhekk definizzjoni ta' dak il- kliem u allura meta l-qrati tagħna jiġu biex jinterpretaw dawn il-frażijiet għandhom jieħdu in konsiderazzjoni wkoll dak li hemm imsemmi f'dak it- trattat.

Mr. Speaker, qegħdin ukoll niftħu iktar minn hekk kif inhu obbligu tagħna li nagħmlu.

Qed ngħidu li meta l-qorti tiġi biex tagħti konsiderazzjoni ta' xi tfisser, per eżempju, il-frażi "reat politiku" għandha wkoll tħares lejn l-interpretazzjoni ordinarja li ngħatat għal dawn il-kliem.

Nużaw fil- fatt il-frażi ''u mogħti lilhom taħt id-dritt internazzjonali konswetudinarju''.

Naturalment dan id-dritt huwa xi ħaġa li tevolvi, li hija aċċetata minn kulħadd, xi ħaġa li ħafna drabi tiddependi miċ- ċirkostanzi, pero' hija wkoll ħaġa li l-pajjiżi kollha japplikaw.

Bħala pajjiż li ma jgħumx waħdu, li huwa attiv fl-iffirmar tal-konvenzjonijiet internazzjonali, fejn qed jidħol ħafna d-dritt internazzjonali pubbliku, pajjiżna wkoll irid jimxi mal-koswetudni tad-dritt internazzjonali u naħseb li qed nagħmlu sew li nemendaw il-liġi dwar l-Interpretazzjoni f'dan is- sens.

Nixtieq inkunu iktar attivi fil-qasam tad-dritt internazzjonali privat li fih pajjiżna mexa 'l quddiem.

F'ċerti aspetti għadu ftit lura, pero' qed nagħmlu minn kollox biex inlaħħqu dawn in-nuqqasijiet li għandna u naħseb li fi ftit xhur jew snin oħra nkunu in line mal-pajjiżi kollha li ffirmaw it-trattati maġġuri.

F'dak li għandu x'jaqsam mad-dritt pubbliku internazzjonali, il-liġi tagħna hija nieqsa ħafna.

Fiha ftit li xejn issib riferenzi għad-dritt internazzjonali pubbliku u għalhekk nieħu gost li qed jitressaq dan l-Att ħalli nibdew nieħdu dawn il-passi.

Fid-dinja tal-lum, li saret a global village, il-possibbilta' li pajjiżna jkun involut fil-kwestjoni tad-dritt internazzjonali pubbliku dejjem qiegħda tikber.

Il-possibbilta' li pajjiżna jista' jkollu problema li trid tiġi riżolta fuq il-bażi ta' dan id-dritt qiegħda dejjem tikber għax in-nies iktar qed jiċċaqilqu u r-relazzjonijiet bejn l-Istati qegħdin jikbru.

Qabel fejn kien ikollna x'naqsmu ma' xi ħadd li jkun ġej mix-Srilanka, minn Thailand jew mill-Alaska!

Illum din hija ħaġa żgħira ħafna u allura l-possibbilta' li pajjiżna jkollu jiffaċċja dawn it-tip ta' problemi qiegħda dejjem tikber.

Mr Speaker, dan l-Att qed jersaq bil-mod il-mod lejn din il-pożizzjoni.

Is-suġġeriment tal-gvern għal dan l- abbozz ta' liġi huwa li niddefinixxu dawn is-sitt frażijiet li għandna.

F'artiklu 2 qed ngħidu li meta fil-liġi tagħna nużaw il-kelma "dritt internazzjonali" jew ''liġi internazzjonali'', dawn iż-żewġ frażijiet għandhom jiftehmu bħala riferenza għad-dritt internazzjonali, kif interpretat fejn meħtieġ, skond dawk l-istrumenti internazzjonali, li Malta tista' minn żmien għal żmien, tkun parti fihom.

Jiġifieri hawnhekk qed ngħidu ċar u tond li kull fejn f'xi liġi tintuża "dritt internazzjonali" jew "liġi internazzjonali", il-bażi ta' l-interpretazzjoni għandha tkun proprju t-trattat li Malta tkun parteċipi fih.

Allura meta jkun hemm kwestjoni ta' dritt internazzjonali pubbliku, li forsi tista' tispiċċa quddiem il-qrati tagħna, fl-interpretazzjoni ta' x'inhi l-liġi internazzjonali u d-dritt internazzjonali dawn ikollhom jirriferu għat- trattat li jkun ġie ffirmat minn pajjiżna u għall-obbligi li pajjiżna jkun assuma permezz ta' dak it-trattat.

Hawnhekk, fi kliem ieħor, qed nagħmluha obbligatorja fuq il-qorti li ma tħarisx biss lejn il-prinċipji tad-dritt internazzjonali pubbliku, imma fil-każ ta' pajjiżna trid speċifikament tħares lejn it-trattati li pajjiżna huwa parteċipi fihom u l-obbligi partikolari li pajjiżna assuma permezz tagħhom.

It-tieni subsection hija forsi kunċettwalment kemmxejn differenti pero' timxi fuq l-istess binarju.

Hawnhekk ngħidu "delitti kontra l-umanita'" u ċertament dan l-aħħar rajna ħafna problemi fil-Baltiċi, fejn kien hemm delitti kontra l-umanita'.

Hemm akkużi kontra persuni li wettqu dawn id- delitti, hemm international arrest warrants maħruġa u hemm qorti li diġa' ġġudikat xi persuni.

M'hijiex xi ħaġa kbira li anke aħna jkollna xi persuna minn dawn, u jekk ikun hemm problemi jekk l-akkużi humiex delitt kontra l-umanita' jew le, wieħed allura jkollu l-bażi fuq xiex jinterpreta din il-frażi.

Mela hawnhekk għandna l-frażijiet "delitt kontra l-umanita'" u "delitt kontra d-dritt internazzjonali" kif ukoll "reat politiku", kliem li diġa' huma wżati f'numru ta' liġijiet.

"Reat politiku" għandha l-akbar importanza fl-Att dwar l-Estradizzjoni, fejn pajjiżna ntrabat internazzjonalment u anke daħħalnieha fil-liġi, fejn inti tista' tiċħad li tattwa l-estradizzjoni meta l-akkuża li tkun ġejja minn barra tkun ibbażata fuq reat politiku, pero' mbagħad imkien m'għandna definizzjoni ta' x'inhu "reat politiku".

Dan ifisser li fis-sitwazzjoni tal-lum il-qrati tagħna m'għandhom ebda gwida mil-liġi dwar kif jiddefinixxu x'inhu reat politiku jew delitt kontra l-umanita' u prattikament jistgħu jagħtu definizzjoni li jidhrilhom.

F'dan il-każ il- gvern deherlu li jkun aħjar li wieħed jagħti gwida lill-qrati kif għandhom jimxu jekk ikollhom din il-problema quddiemhom.

Allura qed ngħidu li l- kliem "delitt kontra l-umanita'" u "reat politiku" għandu jkollhom l- istess tifsira kif mogħtija lilhom taħt id-dritt internazzjonali konswetudinarju, b'mod ġenerali, u fi strumenti internazzjonali li Malta tista' tkun parti fihom b'mod partikolari.

Jiġifieri l-gwida hija l- konswetudni fid-dritt internazzjonali pubbliku u allura b'riferenza għal sentenzi li setgħu ngħataw minn pajjiżi oħra fuq l-istess definizzjonijiet, u forsi iktar importanti minn hekk għal xi trattati li Malta tkun diġa' ffirmat, fejn ikun hemm definizzjoni bejn Stat u ieħor dwar il-kliem "reat politiku", liema reati għandhom ikopru u ma jkoprux.

F'dan is-sens allura, Mr Speaker, dan l-Att m'huwiex se jistabilixxi xi ħaġa imma huwa Att li jrid jgħin u jagħti indikazzjoni lill-qrati tagħna kif wieħed jiddefinixxi ċerti kliem u frażijiet li huma importanti fid- dritt internazzjonali pubbliku u li pajjiżna jista' jinħtieġ interpretazzjoni awtorevoli dwarhom.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Anglu Farrugia.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Mr Speaker, kif qal tajjeb il-ħabib tiegħi fl- introduzzjoni tiegħu, permezz ta' dan l-Att qegħdin nagħtu interpretazzjoni għal ċerti frażijiet li huma wżati ta' spiss fid-dritt pubbliku internazzjonali.

Veru li pajjiżna mal-medda taż-żmien daħal f'diversi obbligi internazzjonali u konvenzjonijiet importanti.

Ċertament li konvenzjoni importanti li pajjiżna dam ħafna biex indirizza kienet dik dwar crime and punishment - dik li għandha x'taqsam mat- terroriżmu - li tmur lura għal-League of Nations, qabel ma kien hemm il- Ġnus Magħquda.

Din hija konvenzjoni ta' l-1937, fejn allura ta' qabilna kienu diġa' qegħdin jiddiskutu dwar x'jikkostitwixxi att terroristiku, għax ċerti kondizzjonijiet u elementi ma jikklassifikawx bħala reat politiku.

Issa f'dan l-Att qegħdin indaħħlu frażi bħal ''reat politiku'', pero' rrid ngħid li xorta huwa suġġett dibattibbli immens dwar x'inhu jew mhux politiku.

Mr Speaker, meta nitkellmu dwar terroriżmu nistgħu nsemmu wkoll konvenzjonijiet reġjonali Ewropej, bħal ngħidu aħna l-European convention for the suppression of terrorism li kienet saret fl-1977 u li daħlet in force is-sena ta' wara.

Meta qed nitkellmu fuq konvenzjonijiet wieħed irid jgħid li konvenzjoni ssir ħajja u tkun applikabbli wara li jkun hemm numru ta' firmatarji.

Dan bħal meta Malta kienet protagonista fil-Liġi dwar il- Baħar fl-1972, pero' l-United Nations Law of the Sea daħlet in force f'nofs it-tmeninijiet.

Anke hawnhekk, Mr Speaker, meta tiġi biex titkellem u tipprova tanalizza what is defined bħala reat politiku, għandek lista ta' atti li jistgħu jkunu reati politiċi.

Żgur li fost l-affarijiet bażiċi hemm dik li wieħed ma jistax jestradixxi.

Il-ministru semma l-estradizzjoni u din tajjeb li nidħlu fiha għax tilgħab parti kbira f'pajjiżna.

Tista' testradixxi persuna fuq bażi ta' reliġjon, razza jew political opinion?

Hawn din lanqas qiegħda ċara, għandna vacuum sħiħ, għax il-pajjiż li jidħol fl-interpretazzjoni jagħti l- opinjoni tiegħu bħala political opinion.

Jekk, per eżempju, l-Amerika jkollha problema diplomatika jekk tistradixxix jew le persuna lejn l- Iżrael, id-definizzjoni ta' "reat politiku" se tkun differenti milli kieku l-istess kwestjoni fl-istess ċirkostanzi tkun inqalgħet mal-Libja.

L-Att innifsu, kif qal il-ministru, m'huwiex kontroversjali imma joħloq dibattitu serju, speċjalment minħabba l-fatt li dawn il-frażijiet illum qed isiru aktar komuni minħabba kwestjonijiet li nqalgħu f'dawn l-aħħar għaxar snin f'pajjiżi viċin tagħna, fil-Balkani, fejn wieħed jista' jasal biex jikklassifikahom bħala delitti kontra l-umanita' u allura multo magis huma delitti kontra d-dritt internazzjonali.

Mr Speaker, meta aħna qed ninkludu dan fl-Att dwar l-Interpretazzjoni qegħdin ngħidu li dawn se jkunu frażijiet li se jkollhom l-istess tifsira kif mogħtija taħt id-dritt internazzjonali konswetudinarju b'mod ġenerali jew fi strument internazzjonali.

Hawn huwa importanti li naraw x'qegħdin ngħidu.

Taħt id-dritt konswetudinarju jfisser li ma jkollokx liġi miktuba imma hija xi ħaġa li tkun aċċettabbli fil-prattika.

In poche parole, jekk xi ħadd jidħol f'ambaxxata biex jiskappa l-arrest, il-koswetudni internazzjonali hija li ladarba jidħol f'ambaxxata ħadd m'għandu dritt li jmur hemm u jarrestawh għax l-ambaxxata hija estensjoni ta' dak il-pajjiż.

Dwar din il-prassi m'hemm xejn miktub imma fil-prattika maż-żmenijiet kulħadd sar jemmen fiha, Mr Speaker.

Kulħadd sar jaċċetta dan il-fatt bħala parti mill-koswetudni internazzjonali.

L-iktar ħaġa li ġiet quoted dan l-aħħar fil-kwestjoni ta' the formation of customary law, li aħna se ninkludu fl-Interpretation Act, hija l- famuża kawża tal-Continental Shelf bejn Malta u l-Libja - din kienet ġiet deċiża mill-International Court of Justice fl-1985 - fejn għad li m'hemm xejn li jorbot lill-pajjiżi, għax qablu bil-miktub f'konvenzjoni internazzjonali dwar l-exclusive economic zone, il-qorti ddeċidiet li l- area in kwestjoni tkun tagħmel parti mill-customary international law.

Dan hu eżempju bħal dak ta' l-ambaxxati u hemm eżempji oħra.

Fejn jidħol id- dritt internazzjonali konswetudinarju, f'din il-liġi qed ngħidu li kull frażi li tidħol għandha tkun parti mid-definizzjoni taħt l-Interpretation Act.

Riċentement attendejt għall-international law association London conference ta' din is-sena.

Hemmhekk ikun hemm diversi kumitati li jistudjaw id-dritt internazzjonali, kulħadd bl-ispeċjalizzazzjoni tiegħu u fosthom hemm il-kumitat dwar x'jiġi aċċettat bħala customary general international law.

Proprju parti mill-emendi li għandna quddiemna llum huwa d-dritt internazzjonali konswetudinarju b'mod ġenerali, the formation of customary general international law.

Dan il-kumitat li attendejna għalih jien u l-ħabib tiegħi, Prof. David Attard, ipparteċipaw fih diversi pajjiżi fosthom il-Jugoslavja, is-Slovenja, Franza, l-Awstralja, l-Isvezja, il-Polonja, l-Arġentina, il-Ġappun, il-Bangladesh u l-Amerika.

Malta dejjem tat l-eżempju u għandha tkompli dejjem tagħti l-eżempju lill-pajjiżi l-kbar, fosthom l-Amerika, fejn f'każi partikolari tapplika d-dritt internazzjonali mod u f'oħrajn tapplikah mod ieħor.

Mr Speaker, f'dan ir-rapport hawn miktub x'inhu jsir madwar id-dinja f'dak li huwa qawmien u formazzjoni ta' customary law.

U fost il-każi li semmejt u qiegħed f'dan ir-rapport hemm il-każ ta' Malta u l-Libja deċiż fl- 1985 u diversi każi oħra.

F'dan ir-rapport wieħed jara li kuntrarjament għal dak li kultant jiġi mpost minn pajjiżi kbar u b'saħħithom bħall- Amerika u l-Ingilterra - dawn anke jkollhom influwenza fil-legal drafting ta' ċerti konvenzjonijiet, xi ħaġa li mhux dejjem hija aċċettabbli - hemm diversi regoli li llum qegħdin jiġu stabiliti dwar xi jwassal biex tinħoloq din il-general customary law, fosthom li mhux bilfors li kulħadd jaqbel li din hija aċċettabbli dejjem.

Ladarba hija prassi li dak li huwa aċċettat fil-prinċipju jibqa' l-istess, dettalji li ma jagħmlux daqshekk differenza għal ċerti prinċipji m'għandhomx iżommu milli tiġi aċċettata l-formazzjoni ta' customary law.

Mela hemm is-subjective u l-objective element.

Hemm ċerti obbligazzjonijiet li jkollhom rabtiet legali, kemm-il darba tipprova l-eżistenza ta' binding rule, u ladarba dik l-eżistenza hija fil-fatt xi ħaġa neċessarja, sakemm ma jkunx hemm prinċipju ieħor kuntrarju għal dak li tkun qed tapplika, ma tistax twaqqa' dan il-ħolqien ta' customary international law.

Per eżempju, x'inhi l-pożizzjoni dwar l-ethnic cleansing?

M'hemm xejn miktub imma kulħadd jaċċetta li l-ethnic cleansing is a crime against humanity, u allura għandha tidħol bħala xi ħaġa li kulħadd huwa kontra tagħha u xi ħaġa li tmur kontra d-dritt internazzjonali konswetudinarju b'mod ġenerali, anke fin-nuqqas ta' xi ħaġa miktuba.

(Interruzzjonijiet) Kont qed ngħid li dan il-kumitat iddiskuta mhux inqas minn 27 test ta' xi jwassal jekk hemmx formazzjoni ta' customary international law.

Dan qed ngħidu għax kif qal il-ministru - u jien naqbel miegħu perfettament - tajjeb li biex il-liġi nagħmluha iktar ħajja u biex l- Att jiftiehem aktar, ċerti prinċipji u definizzjonijiet li joħorġu mill- Kostituzzjoni ndaħħluhom issa, pero' mbagħad hemm oħrajn li ma joħorġux biss mill-Kostituzzjoni imma joħorġu minn trattati internazzjonali li Malta hija parti minnhom.

Issa l-iktar li għandu jinkwetana huwa r-reat politiku.

Dan qed ngħidu għaliex pajjiżna huwa pajjiż sovran - sakemm inħalluh! - b'kostituzzjoni miktuba, bl-indipendenza tiegħu, bin-newtralita' tiegħu u b'ħelsien minn kull irbit barrani.

Ħafna drabi what constitutes a political crime jiddependi ħafna mill-affarijiet li dejjem emminna fihom.

Per eżempju, ħaġa li pajjiżna kien jemmen fiha sa mill-qedem kienet il- counterfeiting tal-flus.

Maż-żmien kien daħal ukoll il-kunċett li l-element ta' political crime jiddependi minn jekk tkunx użajt jew inġurjajt il-Head of State - illum din il-ħaġa ħadd ma għadu jagħti kasha għax m'għadek tara wiċċ ħadd fuq il-karti tal-flus; jekk tieħu l-euro, kulma hemm stampat fuqha hija s-symbol - u għal min ma jafx, fl-1929 kienet saret konvenzjoni fuq counterfeiting - dak iż-żmien Malta allura kienet parti mill-Imperu Ingliż - u meta kien ikun hemm xi każ ta' extradition ta' xi ħadd li jkun ikkommetta xi reat kontra din il-konvenzjoni, kienet il- konswetudni li ħadd ma jiġi estradit għall-proċeduri kriminali kontra tiegħu f'pajjiż fejn ikun jista' jingħata sentenza li tkun ogħla minn dik li jista' jingħata fil-pajjiż fejn ikun ġie arrestat.

Għaliex?

Għax kien hemm a political reason li pajjiż, biex iżomm sħiħ dak li jemmen fih, anke s-sovranita', ma kienx ikun irid li l-akkużat jingħata sentenza aktar ħarxa f'pajjiż ieħor.

Issa fejn tidħol l-extradition, jekk wieħed jidħol fid-definizzjoni ta' ċerti crimes against humanity jara li hemm għaddejja battalja sħiħa.

Il- pajjiżi tal-punent jiftħu ħafna fuq dan il-kunċett, imma hemm oħrajn li jgħidu li mhux kull tip ta' murder jista' jiġi kklassifikat bħala crime against humanity.

Fejn jidħol mass murder m'hemmx problema, imma the forcible transfer of population huwa kklassifikat bħala a crime against humanity?

Ħafna pajjiżi jgħidu li hekk hu, imma jista' jkollok każi li f'din il-forcible transfer of population jista' jkun hemm grounds that could be tolerated under international law?

Tortura, rape, enforced prostitution, se ndaħħluhom dawn?

Ikollna każi hekk.

Per eżempju, importanti li l-pulizija jaraw minn hedded lil Pierre Portelli tan-NET Television talli tella' dak il-programm, għax it-theddid m'għandu jkun fuq ħadd.

Sur President, kulħadd jaf li f'Malta dieħel fenomenu li nistgħu nikklassifikawh bħala a crime against humanity - qed ngħid għall-enforced prostitution.

Dieħla kultura ta' traffiku ta' nies li m'humiex Maltin fiċ- ċirku tal-prostituzzjoni.

Jissemmew ma' kulħadd ir-Russi u l-Ukraini u jissemmew tfajliet Maltin li qegħdin jittieħdu r-Russja u f'pajjiżi oħra.

Dawn li jkunu f'dan iċ-ċirku m'għandhom protezzjoni ta' xejn, they are completely dependent on the person, persons or group of persons.

F'dan il- qasam hemm mafja sħiħa u dan ix-xogħol qed isir fostna.

Dawn huma fatti u min ra l-programm jista' jiddeduċi x'inhu jsir.

Dan mhux talli huwa reat imniżżel fil-Kodiċi Kriminali imma llum dan ukoll qed jiġi kklassifikat bħala reat minn international bodies, bħalma huma l-Ġnus Magħquda.

Hawnhekk għandi rapport ta' l-1998 magħmul minn ċertu Henry Lamb, wara l- konferenza tal-Ġnus Magħquda dwar l-international criminal court, qorti bil-mekkaniżmu ta' global governance.

Malta kienet waħda li qablet ma' dawn l-affarijiet għax, kif għedt, aħna dejjem onorajna dak li nemmnu fih, imma believe or not l-Amerika was among the seven nations that voted against such statute.

Jiġifieri filli qegħdin jiġu ħafna bravi mill-Amerika li jipprovaw jgħallmuna x'inhu l-aħjar biex kulħadd jimxi 'l quddiem u jkun hawn a new world order, kunċett li kollha nemmnu fih, imbagħad minn 130 pajjiż, fosthom Malta, li daħlu f'din id- diskussjoni dwar l-international criminal court...

Meta kont New York fis- sajf ta' l-1999 - niftakar kien għadu kemm jilħaq dakinhar stess l- Ambaxxatur Balzan - kellna udjenza ma' Kofi Annan u kien hemm kumitat għaddej.

Jiena dħalt hemmhekk bħala observer u fost l-affarijiet għad- diskussjoni kien hemm kif tista' titwassal il-ġustizzja fil-pajjiżi kollha tad-dinja fejn ikunu twettqu international crimes.

Nafu x'inhu jsir biex jippruvaw jibdew proċeduri kontra min wettaq dawk il- ġenoċidji kollha ġo l-ex-Jugoslavia.

L-Amerikani u l-Ewropej qed jaħdmu ħafna fuq dan l-aspett, imma minn din il-Kamra nistaqsi: Kemm ħadmu l- Amerikani biex jaqbdu lil Pol Pot qabel ma miet - jew qabel qatluh ir- ribelli - dak l-istess bniedem li għamel l-ikbar ġenoċidju fl-Asia?

Issa dan ma kienx hemm xi problema kbira biex tarrestah, pero' għax lis-CIA kien jaqdihom, ħallewh.

Anke meta kien hemm il-Gulf War fil-bidu tas-snin '90, il-President Bush kien ħalla jsiru ċerti crimes against humanity.

(Interruzzjonijiet) Ħalli ngħidlek x'għamlu l-Amerikani.

Illum ma rridx ngħid għandux jitla' Gore jew Bush, dik affari ta' l-Amerikani, imma missier G.W. Bush x'għamel?

L-Amerikani u l-alleati tagħhom qatlu mhux inqas minn 111,000 ruħ b'riżultat tal-bombi li ntefgħu fost iċ-ċittadini komuni f'Baghdad u mkejjen oħrajn.

Kien hemm min kien għadu ħiereġ minn blokk flats, waqgħet bomba ħdejħ u qatlitu.

Jekk dan huwa mod kif tiġġieled gwerra, allura qed ngħidu li l-laws of war inkisru kollha.

Jiena għandi rapport dettaljat ta' commission of inquiry Amerikana, fejn hawn mhux inqas minn 30,000 inċident li ma kellhomx isiru waqt il-Gwerra tal-Golf, iżda l-President Bush dak iż- żmien iddeċieda li jħalli kollox għaddej.

Kien hemm commission of inquiry li saret fi New York, li attendew għaliha mhux inqas minn 1,000 persuna u li kienet monitored minn diversi international organisations, governmental u m'humiex.

Kien hemm testimonjanza minn mhux inqas minn 28 US cities u 15 other countries u kien hemm mhux inqas minn 19 indictments fuq crimes li ġew committed mill- Amerikani fil-gwerra kontra l-Iraq.

Dan qed ngħidu għax crimes against humanity ma jgħoddux biss għall-Jugoslavia.

Dak li għamel Milosevic huwa ħażin u kulħadd jaqbel, imma wieħed għandu jkun serju biżżejjed u jammetti meta jkun ikkommetta dawn it-tip ta' reati.

Ejja nieħdu l-każ tal-Libja, mingħajr ma nidħlu fuq il-ġuri li għaddej bħalissa għax ma jkunx għaqli.

Jekk per eżempju dawn iż-żewġ Libjani joħorġu liberati, x'redress jista' jkollhom?

Dwar dan ma jeżisti xejn fil-kamp internazzjonali.

U dawk il- pajjiżi kollha, inkluż Malta, li qalu li hemm bżonn isiru sanzjonijiet kontra l-Libja, x'se tkun il-pożizzjoni tagħhom kemm-il darba dawn iż-żewġ akkużati jinħelsu?

Dawn huma affarijiet li wieħed għandu jindirizza għax, kif qal tajjeb il-ministru, qed ngħixu f'dinja fejn irridu ndaħħlu ħsebijiet li jaqbel magħhom kulħadd.

Tinkwieta meta tara xi ħaġa pożittiva, li qablu magħha ħafna pajjiżi - bħal, per eżempju, li l-qorti internazzjonali kriminali se tkun tista' anke tikkonfiska proprjeta' u assets ta' akkużat u tikkonvertihom f'benefiċċju għal min ikun sofra - u l- Amerikani jivvotaw kontriha.

Ejja ngħidu li għandek an international criminal court li jkun qed jisma' l-każ ta' Lockerbie, każ kompletament innovattiv.

Kien hemm qbil li jrid ikun hemm pajjiż terz, b'ġurisdizzjoni Skoċċiża, proċeduri Skoċċiżi...

In ogni caso, dan kien pass 'il quddiem, to dilute a situation li kienet qed iddejjaq lil kulħadd, xi ħaġa li kellha bżonn tiġi riżolta mill-iktar fis.

Il-Ġnus Magħquda ddiskutew it-twaqqif ta' an international criminal court, bil-għan li wara li xi ħadd jgħaddi proċeduri, l-istess qorti jkollha l-funzjoni u l-poteri li b'mod ċivili tgħaddi proprjeta' u assets għall-benefiċċju ta' min ikun sofra.

Dawn huma affarijiet li jagħmlu lid- dinja taħdem aħjar, pero' l-Amerika vvotat kontra.

Dan qed ngħidu biex nuri li mhux sew li l-President Clinton jitkellem ħafna fuq kemm qed isiru affarijiet ħżiena, imbagħad pajjiżu stess ma jkunx daqshekk konvint minn xi ħaġa tajba.

Ippruvajt jien insib one valid reason għaliex l-Amerika m'hijiex favur li dawn l-affarijiet jitwaqqfu u l-unika ħaġa li nista' nara hija li mhux se jkollha biżżejjed saħħa biex iċċaqlaq l-affarijiet 'l hemm jew 'l hawn.

Ngħiduha kif inhi, nafu x'jiġri.

Meta Prof. de Marco kien president ta' l-assemblea ġenerali tal-Ġnus Magħquda u ried jagħti iktar poteri lit-trusteeship council - kulħadd jaf kemm għamel xogħol tajjeb il- President attwali tar-Repubblika - l-ikbar oppożizzjoni ta' min kienet?

Ta' l-Amerika!

Il-pajjiżi ż-żgħar kollha riedu jaħdmu hekk, imma l-Amerika riedet iżżomm it-tmun f'idejha hemmhekk ukoll.

Din hija xi ħaġa li tweġġagħni.

Ħa nsemmi wieħed mill-każi ta' Nuremberg - ma tantx hu magħruf dan - fejn saru t-trials wara l-aħħar gwerra.

Ovvjament Eichmann u l-oħrajn kollha kellhom jeħlu, pero' kien hemm ċertu Julius Streicher li kellu printing press żgħira li fiha n-Nazi kienu jistampaw fuljetti mimlija propaganda kontra l-Lhud.

Meta saru n-Nuremberg trials xi ħadd qal li Julius Streicher kien għamel xogħol ta' propaganda għan-Nazi kontra l-Lhud, għaddewh ġuri ma' l-oħrajn u x'kienet is- sentenza?

Fin-Nuremberg trials kien hemm imħallef Amerikan li xorta ddeċieda li jikkundanna lil dan Streicher għall-mewt.

Qal li kien kompliċi b'mod remot biex isir il-ġenoċidju.

Jekk naslu s'hawn ma nkunux qed nagħmlu ġustizzja ma' kulħadd.

Għalhekk għandek problema kbira meta tiġi biex tiddefinixxi a crime against humanity.

Dan il-każ għadu jissemma f'ċerti quarters u għadu jiġi mgħarbel mill-istudjużi.

Nista' ngħid li minn grupp ta' 80 student mill-universitajiet ta' Cambridge, Stanford, Berlin u oħrajn, kollha qalu li saret inġustizzja.

Mela lil Pol Pot, li qatel mhux inqas minn żewġ miljun ruħ qalulu biex joqgħod hemm u jmut fil- jungle, u lil dan li kien stampa propaganda bla ma kien jaf x'se jagħmel Hitler snin wara, neħħewh għax qalu li kien kompliċi fil-ġenoċidju.

Imbagħad x'inhu jsir illum fl-Amerika?

Hawn dokument sħiħ dwar what could be described as a crime against humanity, ix-shock treatment, per eżempju.

Raġel vjolenti, il-mara tirrappurtah u t-tabib jiddeċiedi li dan il-bniedem għandu jingħata ċerta terapija biex jikontrolla t-tempra.

Dan jingħata xokk li ma joqtolx iżda li jeqridlu ċerti cerebral haemorrages żgħar li t-tobba jgħidu li huma l- kawża tal-vjolenza.

L-Amerika dawn għadhom isiru, imma f'Texas taf x'qalu hux?

Texas legislators are not convinced by forced permanent memory loss caused by electro convulsive therapy.

Hekk hawn miktub hawn.

Mr. Speaker, il-pubbliku Amerikan qed jagħmel lobby qawwi kontra dan it-tip ta' treatment, vjolazzjoni bl-iktar mod lampanti tal-human rights.

Fis-sena 2000 id-dinja ma tistax taċċetta dawn l-affarijiet imma fl-Amerika dawn għadhom isiru.

Issa kieku dawn isiru Malta ara x'ikun hawn!

Kieku dawn isiru f'pajjiż ieħor li m'huwiex parti mill-Unjoni Ewropea tgħidx x'nagħmlu, imma għax l-Amerika kollox għaddej għal riħu!

Għal min irid jarah hawn għandi r-rapport kollu.

X'ifisser dan kollu, Sur President?

Li rridu nkunu serji ħafna f'dak li ngħidu u dak li huwa dritt internazzjonali għandna nsegwuh.

Pajjiżna qatt ma beża' u m'għandux għax jibża', hu liema hu l-pajjiż li joħloq u jagħmel dawn l-affarijiet.

Ma kienx sew li Malta tiġi umiljata fil-każ ta' Ali Rezaq għax l-Amerika ddeċidiet li tagħmel a cowboy show.

Kulħadd jaf x'ġara meta Ali Rezaq skonta s-sentenza tiegħu.

(Interruzzjonijiet) Dik problema ta' pajjiżna u ta' ħadd iktar.

L-Amerka ma kellha l-ebda dritt tarresta lil Rezaq meta kien sejjer minn Malta lejn il-Ghana.

Dak kien arrest illegali, irrispettivament taqbilx jekk Rezaq kellux jingħata life sentence jew le.

L-istess bħal meta kien hemm il-każ ta' Carlos, meta dan kien ġie arrestat fis-Sudan.

Aħna qegħdin ngħidu kif se jiġu applikati l-prinċipji u hawn hija l-battalja, Mr Speaker, għax hemm ħafna x'wieħed jista' jgħid u jagħmel.

X'qed isir issa biex jiġu salvagwardati affarijiet li mhux kulħadd jaqbel magħhom allavolja jkun hemm grupp ta' pajjiżi li jemmnu li għandhom jaħdmu flimkien?

Għalfejn għandna noqogħdu nistennew il-komunita' internazzjonali li tistenbaħ u tgħid li għandna nagħmlu xi ħaġa fuq din il-problema?

Kif qal il-ministru, huwa importanti li dawn il-frażijiet li jinsabu fit- trattati bilaterali jiġu mdaħħla fil-liġi.

Per eżempju, f'dik li hija ġlieda kontra d-droga mat-Taljani u ma' pajjiżi oħra tan-North Africa sar ħafna xogħol, u għandu jsir iktar.

Għandhom isiru anke trilateral agreements, per eżempju bejn Malta, l-Italja u l-Libja, jew Malta, l-Italja u t-Tuneżija, biex naraw li l-kosta ta' madwarna tkun imnaddfa mit- traffikar tad-drogi, minn illegal immigration u minn illegal trafficking ta' armamenti.

U dawn l-affarijiet qed isiru.

Kulħadd jaf x'kien għaddej fil-gwerra ċivili tal-Lebanon li damet sejra għaxar snin.

Kulħadd jaf kemm kienu jgħaddu armi minn dan il-baħar, u Malta ssemmiet diversi drabi f'ċirkostanzi xejn sbieħ.

Waħda mill-affarijiet li qed isiru hija li jkun hemm koperazzjoni bejn il- pajjiżi biex tiġi supressed dik li hija the unlawful importation of narcotic drugs.

Bejn l-Italja u Spanja hemm trattat dwar il-prinċipju tal- hot pursuit, fejn jekk vapur li jkun wettaq delitt kontra l-umanita' jew delitt kontra d-dritt internazzjonali, fosthom drug trafficking, jitlaq minn pajjiż u jkun dieħel fl-ibħra territorjali ta' pajjiż ieħor, pajjiż ikun jista' jibqa jsegwih biex jaqbdu.

Dan huwa trattat tajjeb ħafna, bħalma huwa trattat ieħor simili bejn l-Ingilterra u l-Amerika li kien sar fl-1981, fejn dawn iż-żewġ pajjiżi waslu f'agreement li jitilgħu fuq il- vapuri tal-pajjiż rispettiv, anke jekk ikun on the high seas, jekk ikun hemm suspett li fuqu seta' sar xi crime against humanity.

Mr. Speaker, il-fatt li qed indaħħlu dawn il-frażijiet li jistgħu jkunu f'konvenzjonijiet li Malta tirratifika kif ukoll fi trattati bilaterali, trilaterali jew reġjonali, huwa żvilupp importanti ħafna.

Riċentement semmejt il-każ ta' dak it-Tork.

Bis-saħħa ta' dan il-każ nistgħu nagħtu guidelines biex anke b'mod reġjonali, nagħmlu xi ħaġa flimkien mal- komunita' internazzjonali.

Jista' jkollok sitwazzjoni fejn sar delitt f'pajjiż fejn m'hemmx extradition treaty jew għandek treaty li ma togħġbokx.

Per eżempju, it-Turkija għad għandha d-death penalty.

Mela ladarba dan il-prinċipju aħna ma nemmnux fih, lil dak l-Eġizzjan ma nibagħtuhx; s'hemmhekk naqblu.

Imma llum il-komunita' internazzjonali tgħid ukoll li dak il-bniedem ma jistax jibqa' għaddej scott-free una volta nemmnu li murder is a crime against humanity.

Dan qed ngħidu għax id- definizzjoni hija importanti ħafna, għalkemm pajjiż jagħmel sew li ma jagħtix definizzjoni għax f'ċerti sitwazzjonijiet jista' jiġi f'pożizzjoni imbarazzanti.

Jien ma naqbilx li dan l-Eġizzjan għandu jingħata f'idejn it- Torok għaliex jistgħu jagħtuh il-mewt, imma nemmen ukoll li l-ġustizzja għandha ssir.

Jien ngħid li għandu jinħoloq xi forma ta' mekkaniżmu, sanċit permezz ta' xi konvenzjoni internazzjonali, fejn allura nkunu nistgħu noħorġu b'din l-idea li wara li jkun hemm it-talba għall-extradition, il-każ jgħaddi f'idejn a third country li tkun firmatarja ta' l-istess konvenzjoni.

B'hekk allura jkunu jistgħu jinbdew proċeduri kontra dik il-persuna akkużata, bil-kondizzjoni li l-piena li jingħata ma tkunx ogħla minn dik li jista' jingħata kieku r-reat ikun sar fil-pajjiż fejn ikun ġie arrestat.

F'dan il-każ ta' l-Eġizzjan kellna a tricky legal situation li diplomatikament min-naħa tagħna ntlagħbet perfetta u Malta ġiet kważi onorata għall-mod kif mexxiet is-sitwazzjoni.

Għada jaf ikun hemm każ ieħor.

(Interruzzjonijiet) Alla ħares b'xi mod nagħtu l-impressjoni lid- dinja li flok tax haven, bħall-Caribbean Islands, inkunu haven għal dawk li jiġu hawn biex jevadu l-proċeduri.

Iva, irridu niskopru dan il-kunċett ta' universal jurisdiction.

Dan bilfors irid isir bi trattat, għax għadna m'aħniex f'pożizzjoni li b'mod globali ninkorporaw dan taħt id-dritt internazzjonali konswetudinarju.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Nitlob lill-Ministru jgħaddi għall-winding-up.

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Speaker, ħadt gost nisma' lill-Onor.

Anġlu Farrugia jagħmel diskors struwit ħafna and to the point.

Għalkemm ma qbiltx għal kollox miegħu, iżda ċertament l-Onor.

Membru miss il-punti kollha relattivi ta' din il-liġi u d-diffikultajiet li pajjiż jiltaqa' magħhom fil- kamp tad-dritt internazzjonali pubbliku, għax irrid ngħid li hemm distinzjoni kbira bejn l-avvanzi li saru bejn id-dritt internazzjonali privat u dak pubbliku.

Naħseb li fid-dritt internazzjonali privat pajjiżi differenti rnexxielhom jagħmlu ħafna iktar konvenzjonijiet u b'mod ġenerali kien hemm ħafna iktar qbil milli kien hemm fid-dritt internazzjonali pubbliku.

Ħafna drabi dan jolqot intimament l-interessi ta' l-Istati differenti, u allura d- diffikultajiet biex wieħed jasal għal konvenzjonijiet internazzjonali huma ħafna ikbar minn dawk fil-qasam privat.

Fil-fatt, numru ta' konvenzjonijiet li hemm fil-qasam tad-dritt internazzjonali pubbliku tista' tgħid li huma konvenzjonijiet de minimis, fejn il-pajjiżi kollha differenti setgħu qablu fuq l-iktar ħaġa li hija komuni bejniethom.

Id-definizzjonijiet, jew in- nuqqas tagħhom, li għandna f'din il-liġi, li ġustament irrimarka dwarhom l- Onor. Farrugia, ġejjin proprju minn hekk.

Huwa diffiċli ħafna li tagħmel definizjoni ċara li taqbel f'kull pajjiż dwar, per eżempju, x'inhu delitt kontra l-umanita'.

Ma nistgħaġibx li ma naslux f'dan il-livell, għax lanqas bejn il-pajjiżi għadna ma ftehemna x'inhu dritt fundamentali tal- bniedem.

Mr. Speaker, nibda issa biex ngħid xi ħaġa dwar il-kunċett fuq id- delitt kontra l-umanita'.

Dan huwa kunċett pjuttost riċenti fil-kamp internazzjonali li jsegwi l- kunċett tad-drittijiet fundamentali tal-bniedem.

Sfortunatament dan isib l- oriġini tiegħu kemm mill-eċċessi ta' ħafna pajjiżi kif ukoll mis- sensibilita' li l-umanita' sar għandha dwar l-importanza tal-persuna.

Żgur li l-kunċett li kien użat għall-ewwel darba b'mod qawwi kien fil- ġurijiet ta' Nuremberg, li semma' l-Onor.

Farrugia, fejn għall-ewwel darba kien hemm manifestazzjoni konxja dwar ċerti delitti kontra l-umanita' li twettqu matul it-tieni gwerra dinjija.

Għad li fl-ewwel gwerra naħseb kien hemm delitti simili, iżda wara t-tieni gwerra l-pajjiżi demokratiċi riedu jagħmlu stop.

Hawn ma qbiltx fundamentalment ma' l-Onor.

Farrugia għax ma naħsibx li huwa ġust li f'dan id-dibattitu wieħed isemmi l-Amerika bħala xi pajjiż li konsistentement, bħala arma politika, bħala użu tal- poter ta' l-Istat, jagħmel krimini kontra l-umanita'.

M'hemmx dubju li kien hemm żmenijiet meta anke l-Istati Uniti ta' l- Amerika naqsu, pero' m'hemmx dubju li kien hemm ħafna iktar pajjiżi li naqsu ħafna aktar mill-Amerika.

Kien hemm ħafna iktar pajjiżi li għamlu atroċitajiet.

Id-differenza sostanzjali bejn dawn il-pajjiżi u l-Istati Uniti forsi hija li fl-Amerika d-demokrazija tant hija qawwija li l- istruttura tal-pajjiż tippermetti li jsiru investigazzjonijiet fuq l- abbużi, mentri fi Stati oħra ir-repressjoni hija tali li dan m'huwiex possibbli.

Naħseb li ebda Stat li għandu poter fuq livell mondjali ma jista' jgħid li hu pur jew purist, pero' d-differenza sostanzjali hija bejn kif taħdem id-demokrazija u kif taħdem ir-ripressjoni.

Il-proċess li qed isir dwar l-international criminal court, li pajjiżna huwa attiv ħafna fih, huwa proċess diffiċli ħafna, għax għall-ewwel darba qed jipprova jkun hemm qbil bejn il-maġġoranza l-kbira tal-pajjiżi tad- dinja biex jistabilixxu mhux biss an international criminal court imma anke international crimes, u għalhekk jinqalgħu diffikultajiet ta' definizzjoni.

Trid tiddefinixxi mhux biss legalment imma wkoll mil-lat soċjali ta' pajjiżek.

Per eżempju, hijacking għandu jiġi kkonsidrat bħala an international crime?

Kemm batiet l-Amerika, kemm bata l-Istat ta' Iżrael mill-hijacking!

It-terroriżmu għandu jiġi definit bħala international crime?

Dawn il-pajjiżi, ma' oħrajn Ewropej bħal Franza, l- Italja, u l-Ingilterra, kemm batew minn attakki terroristiċi!

Aħna u l- pajjiżi Ewropej u l-pajjiżi prattikament bi tradizzjoni twila ta' demokrazija nikkonsidraw li l-hijacking u t-terroriżmu għandhom jiġu definiti bħala international crimes, imma jekk irridu l-parteċipazzjoni fuq dan il-livell ta' pajjiżi kemm jista' jkun mid-dinja kollha, allura ssib diffikulta' biex huma jaslu biex jagħmlu din il-kundanna wkoll.

Jien ma nistgħaġibx, għax lanqas fuq il-livell ta' drittijiet tal-bniedem, li huwa livell iktar fundamentali minn hekk, għad m'għandna definizzjoni li l- pajjiżi kollha jaqblu magħha.

Lanqas naqblu bejn il-pajjiżi kollha fuq id- dritt tal-ħajja!

L-abort huwa ċertament , fl-opinjoni ta' ħafna pajjiżi, att kriminali li jilledi d-dritt tal-ħajja, b'danakollu ħafna pajjiżi demokratiċi wkoll jippermettuh.

Il-piena kapitali hija wkoll ikkonsidrata minn ħafna pajjiżi, inkluż tagħna, bħala xi ħaġa li tmur kontra d-dritt għall-ħajja, imma b'danakollu ħafna pajjiżi, inkluż l-Amerika u t-Turkija, għandhom il- piena kapitali.

Mela naħseb iktar milli nipprovaw ngħidu ejja niddefinixxu ħalli Malta tipprova jkollha liġi li tgħid hi x'għandu jkun il-kamp internazzjonali u x'għandu jkun hemm fil-liġi tagħna, naħseb li ħadna l- linja t-tajba li nimxu fuq il-konvenzjonijiet li aħna parteċipi fihom.

La aħna ffirmajna l-konvenzjoni u la aħna rratifikajniha, qegħdin naqblu ma' dik id-definizzjoni mogħtija hemmhekk u allura meta l-qrati tagħna jiġu biex jiddefinixxu jridu jħarsu lejn dik il-konvenzjoni.

Imma ejja nħarsu wkoll lejn id-dritt pubbliku internazzjonali konswetudinarju, għax huwa hawnhekk li trid tbiddel il-liġi.

Hawnhekk trid tiġi interpretata għax trid tkun liġi ħajja u allura qed nagħtu l-poter lill-qrati tagħna biex dan isir.

Grazzi.

Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att ta' l-2000 biex jemenda l-Att ta' l-1975 dwar l-Interpretazzjoni, Kap 249", ikun moqri t-tieni darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tieni Darba.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Speaker, nipproponi li l-Att msejjaħ "Att ta' l- 2000 biex jemenda l-Att ta' l-1975 dwar l-Interpretazzjoni, Kap 249", jiġi riferut lill-Kumitat tal-Kamra.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

CLAUDE MUSCAT: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att ta' l- 2000 biex jemenda l-Att ta' l-1975 dwar l-Interpretazzjoni, Kap 249", jiġi riferut lill-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' l-Abbozzi ta' Liġi.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR L-AWTORITA` GĦAS-SAĦĦA U S-SIGURTA` FUQ IL-POST TAX- XOGĦOL

OCCUPATIONAL HEALTH AND SAFETY AUTHORITY BILL

L-ordni għal Kumitat ġie moqri.

FIL-KUMITAT

L-Onor.

Michael Bonnici, President tal-Kumitati, jippresjedi.

Ikompli mill-25 t'Ottubru, 2000.

Klawsola 10 - Tmexxija ta' l-affarijiet ta' l-Awtorita`(kont).

Clause 10 - Conduct of the affairs of the Authority (Cont)

THE CHAIRMAN: Iktar rimarki fuq klawsola 10?

(Onor. Membri: No) Mela se npoġġi l-mistoqsija.

Il-mistoqsija hi l-emenda "P", kif imressqa u moqrija mill-Viċi Prim Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda "P" għaddiet nem. con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 10, kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 10, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-abbozz ta' liġi.

Klawsola 11 - Relazzjonijiet mal-Ministru.

Clause 11 - Relations with the Minister.

THE CHAIRMAN: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Sur President, dan huwa artiklu li prattikament jikkopja ieħor li diġa' jeżisti fl-Att ta' l-1994.

Dan jittratta r- relazzjoni tal-ministru ma' l-awtorita` u jkopri punti ta' proċedura li tirregola x'relazzjoni għandu jkun hemm bejn il-ministru u l-awtorita` f'dak li għandu x'jaqsam mad-direzzjoni iktar politika milli fuq l- amministrazzjoni ta' l-istess awtorita`.

Għandi emenda żgħira ta' korrezzjoni.

"Q"Fit-test Ingliż tal-klawsola 11, subklawsola (2), minflok il-kelma "advice" għandha tidħol il-kelma "advise".

"Q"In the English text of clause 11, subclause (2), for the word "advice" there shall be substituted the word "advise".

THE CHAIRMAN: Rimarki?

L-Onor.

Marie Louise Coleiro.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO: Dwar artiklu 11 xtaqt ftit iktar spjega dwar xi punti u għandi wkoll xi rimarki li nħoss li għandi niġbed l- attenzjoni dwarhom.

Hawnhekk għandna l-mod kif l-awtorita` se tkun qed tirrelata mal-ministru billi tibgħat kopja tal-minuti tal-laqgħat.

Punt li xtaqt ftit iktar informazzjoni dwaru huwa jekk l-operat u l- ħidma ta' din l-awtorita' għal matul is-sena partikolari humiex se jkunu suġġetti għad-diskussjoni.

Din l-awtorita` se jkollha relazzjoni ta' xi tip ma' dan il-parlament, fejn ikun hemm iċ-ċans li hawn, fl-ogħla istituzzjoni ta' dan il-pajjiż, ikollna diskussjoni miftuħa dwar il-ħidma li tkun wettqet, kif ukoll il-ħidmiet li tkun se twettaq fix-xhur li ġejjin?

Dan fejn tidħol ir-relazzjoni ta' l-awtorita` u l-parlament?

THE CHAIRMAN: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Sur President, dan il-punt huwa ttrattat f'artiklu 31(5), li jgħid li l-estimi għandhom jitqiegħdu fuq il-Mejda tal-Kamra u ssir diskussjoni ta' seduta f'din il-Kamra.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Coleiro.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO: F'subclause (4) jingħad ukoll li:

"Il-Ministru għandu jitlob il-parir ta' l-awtorita` qabel ma jagħmel regolamenti kif stabbilit f'artiklu 12."

Imbagħad hemm fejn il-ministru qed jiddetermina rabta ta' 15-il ġurnata biex jirċievi dan il-parir.

Din tagħmel ħafna sens, imma xtaqt nieħu l- opportunita` biex ngħid li l-liġi Amerikana għandha iktar minn hekk.

Lis- Secretary of State tagħtih is-setgħa li jagħmel ir-regolamenti, pero` hija ħafna iktar tassattiva f'dik li hija konsultazzjoni mal-kummissjoni għall-ħarsien tas-saħħa u s-sigurta`.

Dawn ir-regolamenti ma jaqbdux u jiġu deċiżi wara konsultazzjoni imma saħansitra jiġu ppubblikati taħt forma ta' white paper.

Hemm ukoll terminu ta' żmien marbut biex ikun hemm il- kummenti, suġġerimenti jew whatever mill-pubbliku nnifsu u hemm diversi stadji oħra.

Jien din inqisha bħala xi ħaġa tajba ħafna, mhux biss għax hemm konsultazzjoni iktar wiesgħa mal-pubbliku nnifsu imma għax ħaġa bħal din tista' tgħin fit-tkabbir ta' kuxjenza fost il-poplu fuq dan il-qasam tant importanti.

Ma nafx jekk wieħed jistax jikkonsidra li 'l quddiem naħdmu b'dan il-mod, li qabel ma r-regolamenti jiġu deċiżi mija fil-mija u jsiru parti mal-liġi, ikun hemm ftit iktar konsultazzjoni pubblika.

Jien naf li l- ministru se jgħidli li diġa' hemm l-input ta' l-imsieħba soċjali, hemm ir- rappreżentanza diretta tal-ħaddiema u ta' min iħaddem ukoll.

(Interruzzjonijiet) Iva, imma jien qed naraha ftit iktar wiesgħa minn hekk.

Kultant ir-rappreżentanti tal-ħaddiema u ta' min iħaddem ikollhom hands- on experience, imma l-ħaddiem innifsu dejjem jista' jagħti ftit iktar laħam lil dak li nkunu qed nagħmlu.

Apparti hekk, din il-ħaġa naħseb li tgħin ukoll fit-tkabbir ta' kuxjenza rigward safety fuq il-post tax-xogħol.

Tkellimna diversi drabi dwar tkabbir ta' kuxjenza u ta' edukazzjoni.

Nixtieq li forsi jkun hemm din il-konsiderazzjoni, kieku nħossni iktar komda.

Nifhem li forsi għadha ma daħlitx dik il-kultura fil-liġijiet tagħna li l-konsultazzjoni pubblika tkun qisha part and parcel mil- leġislazzjoni.

Jekk tiġi kkonsidrata, almenu wieħed ikun qiegħed jimxi pass 'il quddiem.

THE CHAIRMAN: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Sur President, dan huwa suġġeriment pożittiv.

Jien naqbel li jkun hemm konsultazzjoni wiesgħa u mifruxa kemm jista' jkun, jekk hux taħt forma ta' white paper jew le għandi d-dubbji tiegħi.

(Interruzzjonijiet) Ma ninsewx li l-proċess, tajjeb jew ħażin, diġa' jinvolvi t-tqegħid ta' legal notice fuq il-Mejda tal-Kamra u kwalunkwe deputat jista' jitlob li jikkontesta jew jistimola dibattitu dwarha.

(Interruzzjonijiet) Qed ngħid hekk għax ma nafx għandhiex tiġi taħt forma ta' white paper.

Iva, naqbel perfettament li jkun hemm konsultazzjoni wiesgħa u naħseb li ta' min jieħu nota ta' dan mingħajr ma jkollna noqogħdu nemendaw il-liġi.

Qed ngħid hekk għax ma naħsibx li din hija kwestjoni ta' emenda, imma l- awtorita` stess għandha tifhem il-bżonn ta' konsultazzjoni mhux biss ma' l- imsieħba soċjali imma kultant, għal iskop ta' edukazzjoni u biex titqajjem kuxjenza, kif qalet l-Onor.

Coleiro, ikun tajjeb li f'inizjattivi bħal dawn l-awtorita` twessa' l-konsultazzjoni kemm jista' jkun.

U nittama li fil- futur ikollna għodda ftit aħjar għax tajjeb li l-awtoritajiet jaħdmu id f'id ma' organizzazzjonijiet oħrajn.

Jekk il-Bambin irid dalwaqt naslu biex nilleġislaw fuq il-kunsill Malti għall-iżvilupp ekonomiku u nissettjawh bħala organu uffiċjali.

Għaliex hemmhekk m'għandux ikun hemm ukoll il-kunċett ta' civil society u allura forum aktar wiesa'?

Il-punt huwa pożittiv, jien naqbel miegħu u nirrikmanda lill-awtorita` li tagħmel dawn il-konsultazzjonijiet.

Sur President, xi ftit jew wisq, matul dawn l-aħħar seba' snin, jien u l- ministri ta' qabli għaddejna minn din l-esperjenza, kemm Prof. Grech, meta kien hu l-ministru għall-politika soċjali, kif ukoll il-Ministru Louis Galea, meta l-kummissjoni għall-promozzjoni tas-saħħa u sigurta` fuq il-post tax-xogħol bdiet taħdem fuq abbozzi ta' regolamenti.

Prof. Grech x'għamel per eżempju?

Kellu l-abbozz tal-minimum health and safety regulations li saru preċiż b'din l-istess proċedura, ħass li kellu jressqu quddiem is-social affairs committee - fil-fatt kienet saret diskussjoni li damet sejra għal numru twil ta' seduti - bl-opportunita` wkoll li min ried seta' jiġi quddiem il-kumitat biex jagħti l-veduti tiegħu.

Naturalment kien hemm regolamenti ta' portata differenti.

Dak kien proċess tajjeb u nibqa' ngħidu sal-lum.

Kien tajjeb li dak iż-żmien Prof. Grech ressaq dawk ir-regolamenti quddiem il-kumitat ta' l-affarijiet soċjali, u saret diskussjoni wiesgħa fejn kulħadd kellu ċ-ċans li jipparteċipa.

Ċertament li l-punt huwa rikonoxxut u r-rakkomandazzjoni tiegħi lill- awtorita` tkun li taħtaf l-opportunitajiet biex id-diskussjoni twessagħha ħalli ttejjeb l-eżerċizzju u nqajmu l-kuxjenza dwar dan il-qasam.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Coleiro.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO: Qed nieħu gost li l-ministru ra s- suġġeriment tiegħi pożittiv.

F'dawn it-tip ta' consultations semmejt white paper għax huwa t-terminu forsi l-iktar magħruf mill-pubbliku Malti, imma l- idea hi li jkun hemm konsultazzjoni iktar mill-qiegħ.

THE CHAIRMAN: Iktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija l- emenda "Q", kif imressqa u moqrija mill-Viċi Prim Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda "Q" għaddiet nem. con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hija klawsola 11, kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 11, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata sabiex issir parti mill-abbozz ta' liġi.

Klawsola 12 - Setgħa li jsiru regolamenti

Clause 12 - Power to make regulations

THE CHAIRMAN: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Fi klawsola 12, Sur President, hemm il-poter tal- ministru li jagħmel regolamenti, naturalment anke in forza ta' dak li għedna fl-artiklu preċedenti.

Setgħet kienet klawsola fejn sempliċement ngħidu li l-ministru jista' jagħmel regolamenti, pero` dehrilna li għandna nindikaw iktar ċar l-oqsma differenti fejn jistgħu jsiru r-regolamenti.

Naħseb li hija klawsola straight forward għax tagħti l-parametri li fihom il-ministru jista' jaġixxi, dejjem b'konsultazzjoni l-iktar wiesgħa possibbli.

Għal din il-klawsola għandi emenda.

Ma nistax niddeskriviha bħala ta' sustanza imma pjuttost titjib fil-wording.

"R" (a) fis-subklawsola (1) paragrafu (f), minnufih wara l-kliem "jew inċidenti oħra" għandhom jiżdiedu l-kliem "jew inċidenti li jinvolvu s-saħħa u s-sigurta'''

(b) fis-subklawsola (1) paragrafu (h), minnufih wara l-kelma "materjal" għandha tidħol il-kelma "proċess", u minflok il-kelma "maħuba" għandha tidħol il-kelma "maħsuba";

(c) fis-subklawsola (1) paragrafu (j), minflok il-kliem "mal- protezzjoni tas-saħħa" għandhom jidħlu l-kliem "mas-saħħa"; u

(d) fis-subklawsola (2), il-paragrafu (b) għandu jitħassar u l- paragrafi (ċ) u (d) għandhom jiġu enumerati mill-ġdid bħala l- paragrafi (b) u (ċ) rispettivament.

"R" (a) in subclause (1) paragraph (f), immediately after the words "or other accidents" there shall be added the words "or incidents involving health and safety";

(b) in subclause (1) paragraph (h), immediately after the word "material," there shall be added the word "process,";

(c) in subclause (1) paragraph (j), the words "the protection of" shall be deleted; and

(d) in subclause (2), paragraph (b) shall be deleted and paragraphs (c) and (d) shall be renumbered as paragraphs (b) and (c) respectively.

Sur President, biex nillimitaw il-poter tal-ministru qegħdin indaħħlu l- kliem "jew inċidenti li jinvolvu s-saħħa u s-sigurta''', biex mhux jaqbad u jagħmel regolamenti fuq kwalunkwe inċidenti li jista' jkun hemm, imma biex nagħmluha ċara li r-regolamenti taħt din il-liġi huma permessi biss sakemm huma relatati mal-qasam tas-saħħa u sigurta` fuq il-post tax-xogħol.

Paragrafu (b) ta' subklawsola (2) qegħdin inħassruh minn din il-liġi biex ngħidu li l-applikazzjoni tal-liġi trid tkun across the board.

THE CHAIRMAN: Rimarki?

L-Onor.

Rita Law.

ONOR.

RITA LAW: L-aħħar darba tkellimna fuq informazzjoni li se tkun qed tiġbor l-awtorita` dwar apparat jew makkinarju li jista' jkun ta' periklu għall-ħaddiema.

Se jkun hemm xi inspection jew inkella xi mekkaniżmu fejn ngħidu li t-tali makna tkun ċertifikata biex tintuża?

X'jiġri f'każ li jkun hemm xi makna jew xi biċċa għodda li wara li tużaha jinqala' accident?

Jaħseb il-Viċi Prim Ministru li l-inspectors jistgħu jiċċertifikaw b'xi timbru jew boll li dak il-makkinarju ikun safe biex jintuża?

THE CHAIRMAN: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Sur President, naħseb li l-aħjar mod kif inwieġeb din il-mistoqsija huwa dan.

Hemm direttiva ta' l-Unjoni Ewropea li tfassal numru ta' regolamenti li aħna wkoll beħsiebna eventwalment nadottaw f'pajjiżna wara studju dettaljat.

Dawn jitkellmu fuq safe equipment at work.

Dan huwa sett ta' regolamenti li jobbliga lill-pajjiż kollu kemm hu biex it-tip ta' equipment li jiġi importat u wżat fuq il-post tax-xogħol ikollu minimum safety features, kif stabiliti f'dawn l-istess regolamenti.

Il-verita` hi li mill-istudji li saru u mill-assessments li għamilna s'issa jirriżulta li ħafna mill-equipment li nxtara u li ġie importat f'Malta, partikolarment f'dawn l-aħħar għaxar snin, huwa makkinarju modern li għandu diġa' s-safety features imposti mill-Unjoni Ewropea.

Barra minn hekk, pajjiżi oħrajn qegħdin jinsistu li ċerti makni jkollhom safety features.

Per eżempju, irid ikollok buttuna li tippermetti li l- makna tintefa' immedjatament mingħajr xi proċedura komplikata.

Issa rridu noqogħdu attenti għax dan ifisser li ma nistgħux naqbdu u nagħmlu bħal switch fejn ngħidu li minn għada l-equipment kollu ta' pajjiżna jrid ikollu bilfors dawn il-features kollha, għax din jista' jkollha mpatt li mhux kulħadd jista' jifilħu.

F'dan il-każ il-ħsieb tagħna huwa li aħna nfasslu r-regolamenti kmieni kemm jista' jkun u malli l-awtorita` tkun qiegħda tiffunzjona, nippubblikawhom kmieni kemm jista' jkun, pero` nagħmlu dati li jagħtu żmien biżżejjed lil kulħadd biex jaddatta ruħu.

Dawn huma regolamenti interessanti ħafna u ta' min wieħed jarahom - jien narhom - għax jiggarantixxu ċerti affarijiet li kultant huma tant ovvji, imma li tant huma bżonjużi fuq il-post tax-xogħol.

L-eżempju tipiku diġa' tajtu, jiġifieri li makna jkollha buttuna li tippermettilek tpoġġiha off immedjatament.

Meta konna qegħdin fl-aħħar seduta nagħmlu dan il-kumitat, jien għedt li żort xi fabbriki.

Interessanti li fabbrika minnhom għandha makni li importat 15-il sena ilu, oħrajn li importat għaxar snin ilu, ħames snin ilu u kellha makna li kienet għadha kif ġabet dak il-ħin stess.

Anke l- makni ta' 15-il sena ilu għandhom dan il-feature inbuilt magħhom.

Fil- biċċa l-kbira tal-każi naħseb li mhux se jkollna problemi, pero` f'ċerti każi oħrajn jista' jkollna.

Per eżempju, ta' min wieħed jara tip ta' makni bħat-tornijiet li għandhom il-mastrudaxxi, il-mechanics, il- ħaddieda u l-businesses iż-żgħar.

Għandna naraw daqsxejn is-sitwazzjoni hemmhekk u eventwalment inserrħu rasna li anke dawn is-setturi, għall-ġid tagħhom stess, ikollhom makni li jipproteġulhom saħħithom.

Jeżistu wkoll makni, tipo dawk li jintużaw fil-barrieri, li skond dawn ir-regolamenti jrid ikollhom il-protezzjoni li tmur mas-sega li taqta' l-injam.

L-istess ċerti makni li jużaw il-mastrudaxxi.

Per eżempju, il-lupa jrid ikollha wkoll il-guard.

Dawn huma affarijiet li jiggarantixxu li l-equipment li aħna nimportaw f'pajjiżna jkun sodisfaċenti.

Biex niġi lura għall-artiklu li qegħdin niddiskutu, li jagħti lill- ministru l-poter li jagħmel dawn ir-regolamenti, wara l-konsultazzjoni ma' l-awtorita` u wara li ssir il-konsultazzjoni anke bil-metodu kif issuġġeriet l-Onor.

Coleiro, u eventwalment wara li l-awtorita` tkun sabet saqajha, nippubblikaw malajr kemm jista' jkun dawn ir-regolamenti biex jagħtu żmien biżżejjed lil dak li jkun jadatta ruħu.

Hawnhekk mhux qed nitkellem fuq ġimgħat jew xhur imma mbagħad lanqas irridu nesaġeraw.

Jien ninsisti li makni ġodda li nkunu qed nimportaw minn ċerta data 'l quddiem jiġu mill-ewwel bis-safety features.

L-inkwiet hu li rridu noqogħdu attenti għal dawk il-makni li diġa' qegħdin hawn, imma l-makni ġodda li nkunu qed nimportaw f'pajjiżna għandu jkollhom is-safety features.

Mela l-punt li semmiet l-Onor.

Law irid jiġi ttrattat b'regolamenti partikolari li jridu joħorġu bis-saħħa ta' din il-liġi.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Law.

ONOR.

RITA LAW: Dan huwa suġġett li jolqotni ħafna għax, anke fid- debate li għamilna, tkellimna fuq is-sitwazzjoni li se jsibu ruħhom fiha l- employers meta jiġu biex jirranġaw jew jirristrutturaw l-azjenda tagħhom, skond l-obbligi li qed timponi fuqhom din il-liġi.

Nixtieq nistaqsi lill- ministru jekk hemmx xi data stabilita sa meta dawn iridu jkunu aġġornaw ruħhom ma dawn ir-regolamenti.

Ħaġa oħra li xtaqt nistaqsi: X'jiġri jekk l-employer ikun xtara jew inkella investa f'xi makkinarju u dan jinstab li jkun faulty?

Il-fabbrika tiġi ordnata biex tagħlaq?

X'jiġri f'dan il-każ?

Jekk ikun hemm fabbrika ġdida u din tagħmel spiża fuq equipment u makkinarju u eventwalment issib li l-makni m'għandhomx is-safety features li semma l-ministru, x'jiġri f'dak il-każ?

Se tingħata ċ-ċans li din tiftaħ xorta waħda imma l- equipment ma jintużax ?

Jien biex inkun naqra friendly ma' l-employers, għax dawn f'daqqa waħda se jsibu ma' wiċċhom baraxx ta' liġijiet u obbligi.

M'inix qed ngħid li m'humiex tajbin, imma lis-sidien ma nagħfsuhomx iżżejjed.

THE CHAIRMAN: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-punt li qed tqanqal l-Onor.

Law huwa wieħed li rridu nikkonsidrawh b'mod kostruttiv.

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni ddeskriva din il-liġi bħala a mother law, jiġifieri li hija l-framework li mbagħad taħtha joħorġu r-regolamenti.

Il-verita` hi li hawn id-dmirijiet ġenerali ta' din il-liġi, imma mbagħad huma r-regolamenti li se jittrattaw oqsma differenti.

Ejjew nieħdu r-regolamenti li għadna kif ippubblikajna din is- sena, il-minimum health and safety regulations.

X'għedna fihom?

Aħna għedna li postijiet tax-xogħol ġodda li jinfetħu minn issa 'l quddiem għandhom sentejn żmien biex ikunu in line waqt li għall-postijiet li diġa' huma stabiliti hemm tliet snin żmien.

Hemm ukoll il-bidliet li għamilna fir-regolamenti li jipproteġu n-nisa tqal fuq il-post tax-xogħol.

Aħna għedna: Dawn ir-regolamenti - u qed nitkellem ftit bl-amment - jiġu fis-seħħ f'Jannar tas-sena d-dieħla; tajna żmien tmien xhur, disa' jew ma nafx kemm.

Ir-regolamenti ta' l-iscreens tal-computer jidhirli li jiġu fis- seħħ ukoll is-sena d-dieħla, jiġifieri fl-2001.

Imma mbagħad is-sett ta' regolamenti li ppubblikajna fuq is-safety signs at work, jiġifieri li jrid ikollok is-sinjal fejn huwa l-exit, il-fire escape, il-first aid, u dawn ġew in effect fl-1 ta' Lulju.

Naħseb li l-punt ta' l-Onor.

Law huwa li għandna nużaw l-għaqal.

Għandna intenzjonijiet tajbin ilkoll kemm aħna, pero` nifhmu li wieħed irid jaddatta ruħu.

Kif kont qed ngħid, f'dak li għandu x'jaqsam ma' equipment aħna għedna li rridu nagħtu perijodu ta' żmien sostanzjali li jippermetti lil dawk li jridu jaġġornaw l-equipment tagħhom biex ikollhom is-safety features kif ikun stabbilit fir-regolamenti.

Lil dawn irridu nagħtuhom iż-żmien; pero`mill-banda l-oħra l-għaqal jgħidilna: Isma', għandna nibdew indaħħlu malajr kemm jista' jkun is-sistema li kull equipment ġdid li nixtru minn barra jiġi bil-minimum safety features inbuilt fih, li ħafna drabi ma jagħmel differenza ta' xejn fil-prezz, jiġifieri jibqa' prattikament l- istess prezzijiet.

L-Onor.

Law staqsiet: X'jiġri minn fabbrika li tispiċċa f'din il-qagħda?

Li fabbrika tinqabad f'dan il-mument ta' transizzjoni wieħed irid jifhimha pero` jekk qed nippubblika regolamenti llum li se jiġu fis-seħħ tliet snin oħra, u tliet snin oħra jiġi xi ħadd u jgħidli: Isma', stajt avżajtni, jien ngħidlu: Tajtek tliet snin ċans biex tara l-affarijiet tiegħek sew.

Wara kollox dan m'huwiex xi kapriċċ.

Qegħdin nagħmluh għall- ġid tiegħu wkoll bħala employer, għax Allaħares jinqalagħlu inċident fuq il- post tax-xogħol għax jirrovinah.

Jiġifieri jkun hemm żmien ta' transizzjoni, dan irid ikun skond iċ-ċirkostanzi, skond l-għaqal u s-sens komun li għandu dejjem imexxina f'dan il-qasam.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Coleiro.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO: Nafu li anke fl-NPAA hemm diġa' maħsub perijodu transitorju biex nirregolaw ruħna, imma t-transitional periods li qed isemmi l-ministru, fis-sens li xi ħadd ikun ilu għaddej għal tant snin b'ċerta sistema u within three years ikollu jikkonforma ruħu mal-liġi li għandna, din m'hix se tinċampa max-xogħol li l-gvern qed jagħmel biex jikkonforma mad-direttivi ta' l-Unjoni Ewropea?

Dawn it-transition periods li l-gvern qiegħed jagħti se jkunu nnegozjati mal-kummissjoni?

THE CHAIRMAN: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ejjew għall-mument ninsew l-Unjoni Ewropea għax dan il-pass hemm bżonnu.

X'inhuma ċ-ċirkostanzi u l-bżonnijiet tal-pajjiż?

Fejn jista' jasal?

Diġa' wrejna s-sens komun mingħajr any guilt feelings.

Għamilna analisi dettaljata b'assessments ta' l-impatt ta' regolamenti differenti u rridu nżommu quddiem għajnejna li hemm lista twila minnhom li jirregolaw oqsma differenti.

Din is-sena biss ħriġna ħames settijiet ta' regolamenti.

Fix-xhur li ġejjin irridu noħorġu settijiet oħra li jirregolaw oqsma differenti u speċjalizzati.

Fil-każ ta' l-equipment at work, se jkollna bżonn perijodu ta' żmien li rridu bilfors nadattawh.

Naturalment jekk l-għan tagħna hu li Malta tissieħeb ma' l-Unjoni Ewropea fl-2003 u pajjiżna għandu bżonn ħames snin biex jadatta ruħu għal dawn ir- regolamenti, qed nagħmluha ċara minn issa lill-Unjoni li f'dan il-qasam l- istudji dettaljati li għamilna jindikawlna li għandna bżonn ħames snin biex nadattaw ruħna u allura ħadna din il-pożizzjoni.

Dak li fl-opinjoni tagħna nistgħu nwettquh fi żmien sitt xhur inwettquh fi żmien sitt xhur - u fil- fatt fejn stajna hekk għamilna - iżda dak li nistgħu nwettquh fi żmien tlieta, ħames snin, inwettquh fi żmien tlieta, ħames snin.

Dan hu l- kriterju tagħna.

Saru diversi surveys u tkellimna ma' diversi imprendituri mis-setturi kollha, imprendituri kbar, medji u żgħar.

Meta ngħid żgħar inkun qed nirriferi għal dawk li jimpjegawlek ħamsa min-nies jew inqas ukoll.

Sur President, kultant timmaġina li hemm problema kbira.

Ma nafx f'liema sena daħħalna l-liġi tas-seat-belts.

Dakinhar għedna li din se toħloq problema.

Trid tinsisti li kulħadd għandu jilbes is-seat-belt, li dak li jkun irid jixtri s-seat-belt, iwaħħlu, jitgħallem jilbsu ...

Fil-verita' konna ilna minn snin qabel nimportaw f'pajjiżna karozzi li kienu qed jiġu minn barra diġa' lesti bis-seat-belts, pero` s-seat-belts ħadd ma kien jużahom.

Imma kienu hemm, u għalkemm wieħed seta' jaħseb li kulmin għandu karozza jrid jonfoq Lm50 biex iwaħħal seat-belt, fil-fatt ma kienx hekk għax il-karozzi kienu ilhom ġejjin bis-seat-belts.

Mill-analisi li saret irriżultalna li ħafna mill-equipment li qed jiġi importat għandu lifespan limitata.

L-iżviluppi teknoloġiċi illum qed iġiegħlu lin-nies ibiddlu l- equipment tagħhom aktar spiss.

U l-equipment li daħal f'pajjiżna, ngħidu aħna f'dawn l-aħħar għaxar snin, huwa diġa' inbuilt bil-minimum safety features li wieħed jistenna, jiġifieri l-problema m'hijiex daqshekk kbira.

Minkejja dan xorta rridu nkunu għaqlin u nistqarru li qed nagħmlu pass importanti u nittamaw li jkollna r-riżultati mixtieqa.

U meta tagħsar kollox ir-riżultat xi jkun?

Li nibdew naraw in-numru ta' inċidenti u ta' mijiet ta' nies li jweġġgħu nieżel.

Ma naħsibx li se narawh jisparixxi imma nemmen li se jinżel.

Jeħtieġ inkejlu skond ix-xiber li hu tajjeb għal pajjiżna.

Fejn dehrilna li għandna bżonn ħames snin biex ċerti regolamenti ndaħħluhom lill-Unjoni Ewropea qed ngħidulha li analisi li għamilna tindikalna li hemm bżonn ħames snin biex indaħħlu dawn ir-regolamenti u tajniha r-raġunijiet ukoll.

Din m'hix invenzjoni tagħna, għax il-kwestjoni m'hijiex min se jikkonvinċi lill-Unjoni Ewropea.

Kull sena li tgħaddi, jekk naf li hemm xi ħaġa li tista' tipperikola mqar lil ħaddiem wieħed, qed inħalli lil dak il-ħaddiem fil-periklu.

Jiġifieri t-transition period jien nixtieq inqassru u mhux intawlu.

M'hix kwestjoni ta' Unjoni Ewropea imma kwestjoni ta' ħaddiem, hu min hu.

Ejja nqassru t-transition periods kemm jista' jkun imma b'saqajna ma' l-art.

Din hija espressjoni li f'din il-Kamra ntużat minn diversi deputati taż-żewġ naħat, u naħseb li hekk għandna nidħlu f'dan il- qasam.

Għandna nifhmu li għandna prijoritajiet urġenti imma fejn jidħlu dawn il-miżuri nimxu bil-għaqal.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Coleiro.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO: Ma jidhirlix li smajt lill-Viċi Prim Ministru jgħid jekk attwalment it-transition periods li l-Gvern Malti qed jitlob lill-Unjoni hemmx qbil dwarhom jew le inkella għadx iridu jiġu nnegozjati.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Aħna għamilna l-istudji tagħna u ppreparajna position paper fuq il-qasam tal-politika soċjali li tinkludi parti importanti fuq is-saħħa u s-sigurta` fuq il-post tax-xogħol.

Ippreżentajna dik il-paper lill-MEUSAC, fejn ġiet diskussa mill-imsieħba kollha.

Ġiet ippreparata dik il-position paper li issa qiegħda fil-proċess li tgħaddi għand in-negozjaturi biex tiġi diskussa ma' l-Unjoni Ewropea meta l- kapitolu tal-politika soċjali jkun qed jiġi diskuss.

Għall-mument il- pożizzjoni hi li aħna għamilna n-negotiating position tagħna biex imbagħad 'il quddiem inżommu lill-Kamra informata bl-iżviluppi li jkunu qed iseħħu fejn jidħlu n-negozjati ma' l-Unjoni Ewropea.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Coleiro.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO: Issa se ndur għal artiklu 12.

Qed nara li f'daqqa waħda reġa' hawn daqsxejn ta' kuntrast bejn dak li konna qed niddiskutu qabel u x'attwalment qed jgħid dan l-artiklu fejn tingħata s- setgħa lill-ministru li jagħmel ir-regolamenti.

Min-naħa tagħna diġa' kkritikajna s-setgħat kbar li din il-liġi qed tagħti lill-ministru, poteri omnipotenti fuq l-awtorita` li jista' jagħmel regolamenti u jibqa' għaddej.

Dan diġa' semmejtu f'artikli oħra tal-liġi nnifisha imma almenu kien hemm ċar li jrid jagħmel konsultazzjoni jew jieħu parir anke jekk mhux marbut tassattivament li dak il-parir jew dik il-konsultazzjoni li qed jagħmel ma' l-awtorita` jrid bilfors joqgħod fuqha.

Fl-opening clause ta' dan l-artiklu hemm li l-ministru jista' jagħmel regolamenti biex jissalvagwarda s-saħħa u s-sigurta` fuq il-post tax- xogħol, biex jiddetermina l-prekawzjonijiet li għandhom jittieħdu għal dan il-għan, ġeneralment biex iġib fis-seħħ xogħol għad-dispożizzjoni ta' dan l- Att imma fl-ebda waqt ma jagħmel featuring ta' l-awtorita`.

THE CHAIRMAN: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Biex inkunu ċari, fl-artiklu li għadna kif għaddejna, artiklu 11, f'subsection 4 hemm miktub li l-ministru għandu jitlob il-parir ta' l-awtorita` qabel ma jagħmel regolamenti kif stabilit f'artiklu 12.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO: Kollox sew, għandek raġun, għax dik qbiżtha completely, imma minkejja li fl-artiklu preċedenti qed jingħad li l- ministru għandu jitlob parir, pero' l-awtorita' xorta m'hijiex qed torbtu tassattivament li l-parir bilfors irid joqgħod fuqu.

(Interruzzjonijiet) Il- Ministru, ikun min ikun, irid ikun ħmar jekk ma jagħtix widen lill- awtorita`, imma xorta waħda nħoss li għandhom ikunu t-tekniċi fuq dan il- qasam li jiddeterminaw x'regolamenti għandhom joħorġu.

Jiena bl-ebda mod ma nara l-ħtieġa li min għandu responsabbilta` politika bilfors irid ideffes imnieħru.

Għalija l-persuna li għandha r-responsabbilta` politika hija biss il-vehicle li mbagħad iġġib dawn ir-regolamenti permezz ta' legal notice jew inkella emendi fil-liġi jekk 'il quddiem ikun hemm il-ħtieġa imma li r- responsabbilta` kważi taqa' fuq il-persuna politika li tagħmel ir- regolamenti, kif din il-liġi qiegħda attwalment issemmi f'diversi artikli tagħha, dik ikkritikajtha u se nibqa' nikkritikaha.

Xtaqt indur ukoll għal dak li jgħid is-subartiklu (g) dwar il-ħinijiet li l-ħaddiema jista' jkun meħtieġ li jaħdmu.

Hawnhekk qed nassumi li qed indaħħlu l-kunċett tal-long hours.

Allura hawn joħroġ ukoll il-link bejn din il-liġi u ċ-CERA.

Hawnhekk żgur li jrid ikun hawn link.

Kollox sew, din hija kif qed insejħulha, il-mother law fuq is-sigurta`, il-liġi li suppost hija suprema fuq dan il-qasam partikolari, imma qisha speċi ta' cross reference ma' liġi oħra, jiġifieri ċ-CERA.

Naf li din l-imbierka liġi taċ-CERA ilha snin fuq snin biex tiġi emendata.

Probabbli l-ministru se jgħidli li meta xi darba jkun hemm redrafting għal din il-liġi ikun hemm xi tip ta' link magħha.

Imma nixtieq at this point in time, issa li wasalna fil-fażi aħħarija ta' din il-liġi, naraw kif se nħaddmu waħda ma' oħra.

Qed ngħid dan għax fil-fehma tiegħi l-impjegati tal-gvern li jaħdmu fid- dipartiment tal-labour u fis-social security department għandhom diġa' biżżejjed x'jinterpretaw u allura se jkun bżonn kbir li l-affarijiet ikunu ċari dwar dan li qed jingħad hawn u l-link mal-liġi l-oħra suprema tal- kondizzjonijiet tax-xogħol.

Rigward is-subartiklu (ġ) xtaqt insemmi wkoll jekk, b'dak li qed jimplika, aħniex indaħħlu fl-ispectrum dawk il-ħaddiema li għal snin sħaħ ilhom jaħdmu b'kuntratt definit.

Darba minnhom il-Viċi Prim Ministru qal li hawn min qiegħed iħallat is-sigurta' tal-ħaddiema ma' dak li huwa job security.

Dan assolutament m'inix qiegħda nagħmlu.

Meta qed insemmi dawn il-ħaddiema tiġi f'rasi mill-ewwel l-insigurta' mhux ta' l-impjieg imma dik f'moħħ dawn il-ħaddiema u l-effett fuq saħħithom.

Ħafna drabi wħud minn dawn il- ħaddiema - u jiena żgur li l-prim ministru żgur li ltaqa' magħhom - jgħixu fi trawma.

Jgħidulek li ma jistgħux jidħlu f'commitments biex forsi jixtru residential unit jew xi karozza.

Qed insemmi affarijiet bażiċi u mhux affarijiet ta' ċertu lussu li wieħed jista' jgħaddi mingħajrhom.

Jien inħoss li llum għandna kategorija kbira ta' ħaddiema li ilhom jaħdmu b'kuntratt definit, per eżempju part-time employment, għal snin sħaħ u din hija ħaġa li nqisha taqa' wkoll taħt din il-liġi.

Subartiklu (h) jitkellem dwar is-sigurta' ta' kull apparat, makkinarju, materjal, ħwejjeġ jew ħaġa oħra li jiġi wżat jew ikun maħsub li jkun użat fuq il-post tax-xogħol.

Jidhirli li hemm għandna nagħmlu emenda żgħira u magħha nżidu sustanzi.

Hawnhekk qed ngħid għall-chemicals.

Minkejja li forsi l-kelma "materjal" tista' tkopri dan kollu, jien inħoss li għandna nagħmlu focus in particular għax illum ċerti substances li jintużaw fix- xogħol saru widespread.

Ħafna drabi l-ħaddiema li jużawhom lanqas biss ikollhom idea tal-ħsara li tkun qed issir lil saħħithom.

La din il-liġi qed tagħti ċertu elenku, naħseb li l-kelma "sustanzi" jew l-ekwivalenti tagħha - probabbli hemm xi kelma teknika aħjar - għandha titqiegħed ukoll f'din il-parti ta' dan is-subartiklu.

Xtaqt nirriferi wkoll għas-subartiklu (2) (b) fejn għandna eżentat kull post tax-xogħol u kull attivita', negozju, xogħol, sengħa, ħidma jew professjoni mill-applikazzjoni ta' xi regolamenti jew xi dispożizzjonijiet taħt dawk il-kondizzjonijiet jekk jitqiesu xierqa.

Il-kliem "kull attivita'" hemmhekk jinvolvi l-volontarjat?

Aħna nafu li għandna ħafna għaqdiet tal-volontarjat li kważi kważi qishom post tax-xogħol, naturalment bla qligħ.

Meta qed nitkellmu dwar it-terminoloġija ta' "kull attivita'", qed nieħdu in konsiderazzjoni postijiet tax-xogħol biss, biex insejħilhom hekk, jew anke xi attivita' li tkun qed issir min-naħa ta' għaqdiet volontarji?

Ix-xogħol ikun qed isir bla ħlas, imma xorta waħda trid tikklassifikah bħala xogħol, u l-persuni li jkunu qed iwettqu dak ix-xogħol huma xorta waħda suġġetti għal ċerti riskji.

F' subartiklu (2) (d) jingħad li r-regolamenti magħmula:

"Jagħtu setgħa lill-awtorita' li turi l-ħtieġa ta' liċenzja, ċertifikat jew xi ħtieġa oħra dwar xi materja li għaliha jkunu saru regolamenti, u biex timponi drittijiet jew piżijiet oħra dwarhom jew dwar xi servizz mogħti mill-Awtorita'".

To be honest għandi bżonn ftit iktar spjega dwar x'qiegħda tfisser attwalment din is-subklawsola imbagħad forsi nkun nista' nikkummenta.

Nirringrazzjak.

THE CHAIRMAN: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Dwar ir-relazzjoni mal-Conditions of Employment Regulation Act irrid ngħid li f'ċerti oqsma hemm overlap bejn dik il-liġi u l-liġi tas-saħħa u s-sigurta' fuq il-post tax-xogħol.

Dan għaliex huwa ovvju li s-saħħa u s-sigurta' huma parti mill-kondizzjonijiet tax-xogħol ta' l-individwu.

Tradizzjonalment fuq il-kontinent Ewropew - u naħseb anke fuq livell internazzjonali - it-tul ta' ħin li individwu jaħdem matul il- ġurnata jiġi ttrattat iktar bħala aspett ta' saħħa u sigurta' milli sempliċi aspett ta' drittijiet ta' ħaddiema.

F'ħafna pajjiżi din qed tiġi rregolata b'regolamenti maħruġin taħt is-saħħa u s-sigurta' iktar milli taħt il-conditions of employment.

Jien nara fejn għandna nirregolaw taħt din il-liġi dwar is-saħħa u s-sigurta' fuq il-post tax-xogħol u meta niġu biex naġġornaw il-liġi dwar ix-xogħol nirrelataw maċ-CERA dwar ir- regolamenti li jkunu ħarġu.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Coleiro.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO: Ejja ngħidu li f'post tax-xogħol għandek grupp ta' ħaddiema bil-problema tal-long hours.

Liema liġi se tkun overriding, din jew l-oħra?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Konċettwalment u filosofikament għandha tirbaħ is- saħħa u s-sigurta' fuq dak il-post.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO: It's good that we are on record fuq din.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq is-saħħa ta' l- individwu, fuq is-sigurta' ta' saħħtu u allura dik il-kondizzjoni qiegħda fuq livell ħafna ogħla minn kondizzjoni dwar il-paga, dwar in-notice, dwar il-form of termination u l-form of engagement.

Għall-informazzjoni tal- kumitat, dwar il-liġi taċ-CERA rċevejt proposti mill-kunsill Malti għall- iżvilupp ekonomiku.

Dawn qegħdin nistudjawhom u nittama li s-sena d-dieħla nkun nista' nressaq quddiem dan il-parlament abbozz ta' liġi li jaġġorna l- kondizzjonijiet tax-xogħol skond il-bżonnijiet tal-lum.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Coleiro.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO: Nixtieq inkun naf fuq tad-definite contract.

THE CHAIRMAN: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Għalkemm nifhem il-punt li qed tqanqal l-Onor.

Coleiro, li jkun hemm aspetti ta' saħħa psikoloġika fuq l-individwu, pero' dik hija issue li taqa' definittivament taħt il-liġi taċ-CERA għax hemm il-forma tal-kuntratt li jkun qed jingħata lill-individwu.

Sur President, nitlob il-permess biex nirtira l-Emenda "R" u minflokha ndaħħlu emenda oħra.

THE CHAIRMAN: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva) Il-permess ingħata u l-Emenda "R" ġiet irtirata.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Sur President, klawsola 12 għandha tiġi emendata kif ġej:

"S" (a) fis-subklawsola (1) paragrafu (f), minnufih wara l-kliem "jew inċidenti oħra" għandhom jiżdiedu l-kliem "jew inċidenti li jinvolvu s- saħħa u s-sigurta'";

(b) fis-subklawsola (1) paragrafu (h), minnufih wara l-kelma "materjal," għandhom jidħlu l-kliem "kimika, proċess," u minflok il- kelma "maħuba" għandha tidħol il-kelma "maħsuba";

(c) fis-subklawsola (1) paragrafu (j), minflok il-kliem "mal- protezzjoni tas-saħħa" għandhom jidħlu l-kliem "mas-saħħa"; u

(d) fis-subklawsola (2), il-paragrafu (b) għandu jitħassar u l- paragrafi (c) u (d) għandhom jiġu enumerati mill-ġdid bħala l- paragrafi (b) u (c) rispettivament.

"S"(a) in subclause (1) paragraph (f), immediately after the words "or other accidents" there shall be added the words "or incidents involving health and safety";

(b) in subclause (1) paragraph (h), immediately after the word "material," there shall be added the words "chemicals, process,";

(c) in subclause (1) paragraph (j), the words "the protection of" shall be deleted; and

(d) in subclause (2), paragraph (b) shall be deleted and paragraphs (c) and (d) shall be renumbered as paragraphs (b) and (c) respectively.

THE CHAIRMAN: Nirringrazzjakom.

Għalissa nieqfu hawn għax sar il-ħin.

F'nofsinhar id-diskussjoni fuq Klawsola 12 u l-emenda għaliha kienet interrotta u baqgħet aġġornata

Il-Kamra rriżumiet u l-President tal-Kumitati rrapporta progress u talab il- permess sabiex il-Kumitat jerġa' jiltaqa'.

MR SPEAKER: Nitlob lill-Viċi Prim Ministru biex jekk jogħġbu jressaq l- Aġġornament tal-Kamra.

AGGORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal-lejla l-Ġimgħa, 27 ta' Ottubru fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorita' għas-Saħħa u s-Sigurta' fuq il-Post tax- Xogħol – Kumitat (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar il-Komunikazzjonijiet u Transazzjonijiet Elettroniċi - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Proċeduri Legali - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza tad-Dwana - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Protezzjoni u l-Privatezza tad-Data - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Ratifika ta' Trattati (Sant' Anġlu) - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta (Emenda Nru 2) - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Kompetizzjoni - Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' l-Erarju - Tieni Qari (Kont.); u

Riżoluzzjoni mressqa mill-Prim Ministru dwar il-qagħda fil-pajjiż - Kontinwazzjoni.

Abbozz ta' Liġi dwar il-Konservazzjoni u l-Amministrazzjoni tas-Sajd – Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liġi dwar is-Sigurezza Ġenerali u Kwalita' tal-Prodotti – Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Interpretazzjoni – Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici.

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Mr Speaker, xtaqt bil-permess tiegħek nagħmel riferenza għal-laqgħa li ġejna mistiedna għaliha barra minn Malta u li attendejt għaliha flimkien ma' l-Onor.

Gavin Gulia.

Fil-fatt, fid-9 u l- 10 ta' Ottubru ta' din is-sena konna Brussels għal seminar fuq parliamentary information and relations with the citizens.

Bħas-soltu, f'dawn il-laqgħat kellna jumejn intensivi ħafna, smajna sittax-il diskors fuq diversi aspetti tal-Parlament Ewropew u kif jaħdmu l-mekkaniżmi interni u smajna wkoll fuq diversi suġġetti li għaddejjin u qed jiġu dibattuti f'dak il-post.

Kellna wkoll numru ta' persuni li tawna wkoll dettalji dwar kif jaħdem iċ-ċentru ta' l-informazzjoni biex jinforma liċ-ċittadini Ewropej u dwar x'qed jiġri fil-Parlament Ewropew.

Xtaqt li ma nkunx partiġġjan fuq dan is-suġġett għax nemmen li mir-relazzjonijiet bejna u l- Unjoni Ewropea, speċjalment f'dak li għandu x'jaqsam ma' affarijiet li jiġu dibattuti ġewwa l-Parlament Ewropew, bħala pajjiż għandna ħafna x'nieħdu u x'nitgħallmu.

Naħseb li ż-żewġ naħat tal-Kamra, indipendentement mill-pożizzjoni li qed tittieħed rigward id-dħul jew le tagħna f'din l-għaqda, għandna npoġġu bilqegħda u nsemmu l-vantaġġi li aħna, bħala pajjiż, se jirnexxielna nieħdu, ikun xi jkun l-eżitu tar-referendum li għad irid isir.

Naħseb li wieħed jista' liberament jgħid li pajjiżna qed jibbenefika minn kwalita' aħjar ta' liġijiet.

Il-liġijiet ta' pajjiżna illum qegħdin jingħataw aspett iktar progressiv u qed jiġu perfezzjonati fuq diversi punti li aħna konna għadna m'għamilniex.

Qegħdin nitgħallmu wkoll mill-esperjenza ta' diversi ġuristi esperti, jiġifieri avukati, imħallfin, nies li jipprattikaw il-liġi barra minn Malta, li ġejjin minn esperjenzi nazzjonali differenti.

Bejn wieħed u ieħor hemm żewġ tipi ta' liġijiet, l-Anglo-American legislation bażata fuq il-Common Law u r-Roman Civil Law tradition u dawn l-esperti qegħdin jiltaqgħu u jagħmlu diversi abbozzi ta' liġijiet, li aħna qegħdin indaħħlu bħala parti sħiħa mil-liġi tagħna biex kollna bażi waħda komuni.

Il-pajjiżi mhux se jibqgħu marbutin ma' ċerta tradizzjoni jew oħra ta' liġi imma se jkollhom liġi waħda Ewropea li apparti l-ameljoramenti li qegħdin insemmu, il-finezzi ġodda kif tista' tagħti drittijiet u timponihom fuq iċ- ċittadini tiegħek, imma wkoll toħloq applikazzjoni aħjar tal-liġijiet.

Kull pajjiż għandu liġijiet differenti fuq suġġetti diversi imma kull pajjiż fl- Ewropa għandu l-istess liġi fuq l-istess affarijiet u allura meta ċ- ċittadin Malti jmur f'pajjiż Ewropew isib l-istess pożizzjoni legali bħalma għandu f'pajjiżna u allura ma jsibx ruħu żvantaġġat għax ma jafx il- liġijiet ta' dak il-pajjiż partikolari.

It-tieni esperjenza pożittiva għalina kienet dik umana.

Meta tmur għal dawn il-laqgħat u tiltaqa' ma' dawn in-nies, li llum ilhom membri fil- Parlament Ewropew għal numru ta' snin, tieħu mingħandhom diversi esperjenzi politiċi, soċjali, kulturali u ekonomiċi li tkun tista' tgħaddi lill-poplu Malti in ġenerali.

Illum aħna qegħdin f'pożizzjoni li nieħdu l-benefiċċju ta' l-esperjenzi li għaddew minnhom dawn il-pajjiżi fl-applikazzjoni ta' diversi miżuri u qed nersqu wkoll lejn il-world leadership, jiġifieri lejn l-idea iktar konkreta ta' kif iċ-ċittadini Ewropej qed ikollhom sehem ikbar fil-politika mhux biss Ewropea imma wkoll mondjali.

Hemm bżonn li nibbenefikaw iktar u iktar minn din l-esperjenza.

Jien naħseb li ż-żewġ naħat tal-Kamra għandna naqblu li r-rapport tagħna ma' dawn il-parlamentari għandu jkun dejjem iktar qawwi, kontinwu u frekwenti biex nitgħallmu mill- esperjenzi li għaddejjin minnhom huma.

It-tielet punt ta' dan kollu huwa li finalment għandna naċċettaw li dak li sar fil-Parlament Ewropew li fil-maġġoranza tiegħu huwa frott tal-ħidma ta' żewġ gruppi politiċi, dak demokratiku kristjan li aħna nagħmlu parti minnu bħala partit , u l-allejanza ta' snin twal ta' dan il-partit mal- partiti soċjalisti Ewropej, li l-Partit Laburista jgħid il jifforma parti minnhom.

Dawn iż-żewġ partiti qablu fuq diversi affarijiet u għamlu diversi miżuri ta' avvanz kbir l-aktar fejn tidħol il-protezzjoni tal-ħaddiema fuq il-post tax-xogħol mhux biss dawk ta' l-id imma anke dawk tal-moħħ.

Naħseb li l-vantaġġi jew żvantaġġi li ġew proposti minn dawn iż-żewġ gruppi politiċi għandna neħduhom in konsiderazzjoni u nifhmu li dak li hemm fil- Parlament Ewropew ma ġiex ivvintat minn xi grupp politiku li ma jaqbilx ma' l-opinjonijiet taż-żewġ naħat ta' din il-Kamra anzi huwa proprju l-kontra.

Dak li jagħmlu dawn iż-żewġ gruppi politiċi fil-maġġoranza tiegħu jinsab f'dawn ir-riżoluzzjonijiet u f'dawn id-dibattiti, għax fil-parlament tagħna m'għandniex gruppi politiċi oħra bħal-liberali jew l-ekoloġisti u allura wieħed irid jagħti wkoll kredtu għal dan il-punt.

Mr Speaker, naħseb li bħala żewġ gruppi politiċi għandna wkoll naqblu li m'għandniex inħallu l-materjal kbir li qed jiġi prodott barra minn Malta jmur mar-riħ, fis-sens li bħala deputati u wkoll bħala poplu Malti in ġenerali ma niġux informati bih.

Fil-fatt meta wieħed imur hemm u jaqbad l- aġendi tad-diversi kumitati li hemm fil-Parlament Ewropew mill-ewwel jinduna bil-kwantita' kbira ta' informazzjoni u materjal li hemm għad- dispożizzjoni tagħna.

U mill-esperjenzi li għaddew minnhom diversi pajjiżi Ewropej, mill-ideat li joħorġu minn hemmhekk, bħala parlament u bħala poplu għandna dejjem x'nirbħu u x'nibbenefikaw.

Għalhekk naħseb li wasal iż-żmien li fil-librerija tagħna jkollna mpjegat tal-gvern li jkollu l-inkarigu li jieħu ħsieb li jiġbor l-informazzjoni kollha li toħroġ mill- Parlament Ewropew.

Fost il-laqgħat li kellna ltqajna ma' persuni li għandhom f'idejhom id-dokumentazzjoni parlamentari, is-servizz ta' l- istampa fil-Parlament Ewropew, u minn dak li spjegawlna wieħed jista' jifhem kemm hu faċli għaċ-ċittadini Maltin u għal kull ċittadin fl-Ewropa kollha biex jieħu din l-informazzjoni.

Allura naħseb li wasal il-waqt li wieħed jieħu minn dawn l-esperjenzi.

Sfortunatament ir-rapport tagħna mal- parlamentari Ewropej jidher iktar fid-deher meta wieħed jiltaqa' fiżikament magħhom.

Naħseb li għandha tinġieb din l-informazzjoni u titqiegħed fil-librerija tal-parlament u, possibbilment Mr Speaker, fid-diversi libreriji reġjonali biex il-pubbliku in ġenerali jkollu aċċess għaliha.

Huwa minnu li permezz tas-sistemi tal-computer wieħed jista' jidħol fil-website tagħhom u jieħu din l-informazzjoni, dak huwa mezz tajjeb pero' m'huwiex l-uniku, u ħafna drabi, minkejja t-teknoloġija moderna wieħed isib li l-aħjar mod ta' kif wieħed jieħu din l-informazzjoni huwa billi jaqraha fuq il-karta stampata.

Dan m'għandux ikun diffiċli u naħseb li għandu jinġieb hawn Malta.

M'inix ngħid dan bħala propaganda biex il-poplu jiġi impressjonat bil-Parlament Ewropew u allura jbiddel l-opinjoni tiegħu, pero' għall-importanza tal- materjal li hemm u li qed jiġi prodott, li pajjiżna m'għandux jagħlaq għajnejh għalih.

Jien niddejjaq meta nisma' lil min jgħid li dak li qed jiġri fl-Unjoni huwa negattiv.

Dan huwa kompletament żbaljat.

Mr. Speaker, il-poplu Malti jrid ikollu iktar informazzjoni f'idejh, u kemm-il darba, fl-agħar ipotesi, jagħżel li ma jidħolx, xorta nistgħu nibdew nibbenefikaw minn issa mill-ideat u l-ħsebijiet ta' dawn in-nies.

Aħna m'għandniex biss nieħdu minn dak li jkunu qed jiddiskutu huma imma nkunu parti minnu u anke nagħtu l-kontribut tagħna bħala pajjiż.

Naħseb li ż-żewġ naħat tal-Kamra naqblu li, bħala razza, kull darba li konna rappreżentati barra minn Malta, dejjem tajna l-kontribut tagħna billi tajna ideat u għamilna proposti li ġew segwiti minn diversi pajjiżi oħrajn.

Dan jgħodd mhux biss għall-Kunsill ta' l-Ewropa, fejn jitilgħu spiss u regolari diversi membri minn hawnhekk imma anke fuq livell tal-Ġnus Magħquda.

Mr Speaker, il-Gnus Magħquda wkoll hija għaqda mondjali li fiha aħna bħala poplu nagħtu l-kontribut siewi tagħna.

Iktar ma nkunu preżenti aktar għandna l-possibilta' li nitkellmu, li nieħdu sehem fl-affarijiet; u allura żgur li se nħallu l-impatt tagħna hemmhekk f'dak li għandu x'jaqsam ma' l- affarijiet komuni għall-politika Ewropea sħiħa kif ukoll f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-interess nazzjonali tagħna.

Dan qed ngħidu għax qegħdin ngħixu f'dinja li f'ċertu sens baqgħet l-istess.

Malta qatt ma kienet iżolata mid-dinja u dejjem għarfet li iktar ma tkun parti minn dak li jkun qed iseħħ iktar tista' tagħti kontribut lilha nnifisha u lil pajjiżi oħrajn.

U naħseb Mr Speaker, li wieħed japprezza li hu tajjeb li l- parlament Malti kollu jistabbilixxi rapport dejjem iktar b'saħħtu mal- parlament Ewropew, jiġri x'jiġri.

Hemm bżonn li jkollna delegazzjonijiet iktar frekwenti, li jmorru hemm biex isiru jafu lin-nies li qegħdin hemmhekk, mnejn iġibu l-informazzjoni, u jkunu jafu x'inhu għaddej b'mod regolari u tajjeb.

Jien bqajt impressjonat b'żewġ kummissjonijiet li għandhom kumitat ta' l-ombudsman u ieħor magħruf bħala petitions committee.

F'dak ta' l-ombudsman, jekk ċittadin Ewropew jibgħat dak li jissejjaħ e- mail, jiġifieri ittra minn fuq il-kompjuter, lill-ombudsman, fi żmien sagħtejn ikollu diġa' bejn wieħed u ieħor informazzjoni dwar min se jieħu ħsieb il-każ tiegħu u min daħal fil-kwestjoni.

Dan jintalab l- informazzjoni neċessarja u fi ftit taż-żmien ikollu idea jekk għandux ikollu rimedju jew le.

Punt interessanti ħafna, Mr Speaker hu li l-istess ombudsman ħareġ dokument li fih code of administrative behaviour, li tajjeb li wieħed jarah għall-mod sempliċi ta' kif inhu magħmul, b'attenzjoni kbira, b'direzzjoni kbira lejn iktar effiċjenza fir-rimedju mogħti liċ-ċttadini li aħna, bħala pajjiż, bħala l-istess uffiċċju ta' l-ombudsman u l-istess poplu in ġenerali, fl-amministrazzjoni ċivili għandna kemm jista' jkun naderixxu għaliha.

Il-petitions committee huwa ta' portata ftit ikbar mill-ombudsman għax f'dak għandek il-possibilta' li ċittadin Ewropew jikteb u jgħid li jkun inqaras b'tali leġislazzjoni u jissuġġerixxi mod kif tkun tista' tinbidel.

B'dan il-mod iċ-ċittadin Ewropew għandu direttament il- possibilta' li jinfluwenza d-deċiżjonijiet li jittieħdu fil-Parlament Ewropew.

F'dan il-kumitat li ġbart l-aġenda tiegħu għad-9, 10, 11 ta' Ottubru hemm kwantita' kbira ta' petizzjonijiet li bagħtu nies sempliċi dwar il-problemi tagħhom u hemm persuni inkarigati biex jagħmlu rapport ħalli jekk hemm bżonn jinbidlu l-liġijiet.

Dan qed ngħidu biex nuri li dak li qed jiġri ġewwa l-Parlament Ewropew m'huwiex sitwazzjoni ta' ċentralizzazzjoni fejn hemm erba' min-nies biss li huma biss jafu x'qed jiġri u x'm'huwiex anzi hemm aċċess kbir għaċ-ċittadin Ewropew sabiex dan jista' jbiddel hu stess il-pożizzjoni tiegħu.

Kif għedt, waqt din il-laqgħa mhux biss ġejna nformati fuq din il- kwestjoni ta' l-informazjoni u kif iċ-ċittadin Ewropew għandu għad- dispożizzjoni tiegħu mezzi tajbin ta' kif jista' jasal direttament għaċ- ċentru ta' fejn qed issir din l-attivita' kollha u jingħata importanza, imma wkoll ġew diskussi l-problemi li għaddejja minnhom l-Ewropa fosthom dik ta' l-enlargement ta' l-Unjoni Ewropea kif ukoll il-kwesjtoni tat- tqegħid jew le fis-seħħ tad-dokument tad-drittijiet fundamentali, iċ- charter of fundamental human rights li l-Unjoni Ewropea qiegħda tifformola u tipproponi li ddaħħal biex ikun parti mil-liġijiet tagħha.

F'aġġornament preċedenti l-ħabib tiegħi l-Onor.

Gavin Gulia qal li waqt waħda minn dawn il-laqgħat kien hemm ċertu Herbert Bosch li qal li hu mpossibbli li jkun hemm enlargement.

Forsi wieħed irid jara sewwa sew x'qal Herbert Bosch.

Bosch, kif irniexxieli nsir naf, kien għadu ġej mil-laqgħa tal-kumitat tal-petizzjonijiet fejn kien rapporteur fuq the European ombudsman special report on the procedure for recruiting commission officials.

Kif daħal deher li kellu rabja kbira fuqu - naħseb li kien ħa xi kedda f'dan il-kumitat tal-petizzjonijiet - u dan qal lil kulħadd biex ma joqogħdux jimlew rashom, altru x'jgħidu n-nies fil-politika u altru l- budget requirements ta' l-Unjoni Ewropea.

Ovvjament l-ewwel reazzjoni tan- nies hemmhekk kienet: ''Dan x'qiegħed jgħid?"

Imbagħad matul id-diskors tiegħu huwa spjega x'ried u x'ma riedx jgħid b'din id-dikjarazzjoni.

Ried jgħid li d-dħul ta' ċerti pajjiżi fl-Unjoni Ewropea jiddependi ħafna mill- budget li għandna għad-dispożizzjoni tagħna.

Jekk il-budget fl-Unjoni jonqos, ovvjament ma tkunx tista' tagħti ċerti fondi lil ċerti pajjiżi biex ikunu jistgħu jidħlu.

U tajjeb li wieħed ikun realistiku fuq din, Mr Speaker, għax altru l-pożizzjoni ta' pajjiżna u altru dik ta' dawk li kienu taħt id-dominju tal-komuniżmu.

Hemm differenza kbira fl-istadju ekonomiku, soċjali, politiku u kulturali tagħna u dak tagħhom.

Aħna ma ħadniex id- demokrazija għaxar snin ilu.

Din ilha ġo dan il-pajjiż numru kbir ta' snin.

U bħala ċittadini ilna ingawdu mid-diversi drittijiet fundamentali għal numru ta' snin ferm iktar minnhom.

Barra minn dan, l-infrastruttura tagħna u s-sitwazzjoni ta' pajjiżna hija kompletament differenti minn dik ta' diversi pajjiżi li kienu fuq in-naħa tal-purtiera tal-ħadid.

Dawn il-fatturi huma kollha favur tagħna u jien ma nafx kif il-ħabib tiegħi, waqt li kien qiegħed jirrapporta hawnhekk fil- parlament ma ħax ħsieb ukoll jirrapporta li meta l-għada filgħodu min kien qed jieħu ħsieb dan is-seminar staqsa lil Jose' Maria Gil-Robles - li huwa president tal-kummissjoni ta' l-affarijiet istituzzjonali u li kien ukoll president tal-Parlament Ewropew - dwar x'jidhirlu mill-opinjoni espressa l- ġurnata ta' qabel dan irrisponda li kull pajjiż irid jilħaq ċerti standards u iktar ma l-Unjoni jkollha budget iktar tkun tista' tgħin lill- pajjiżi.

Qal ukoll li altrul-problemi li hemm fil-Polonja u fil-Latvia u altru l-problemi taċ-Ċeki u tas-Slovakki.

U waqt li qiegħed isemmi l- pajjiżi kollha semma wkoll lil pajjiżna, u qal espressament li "Malta has no problem to enter into the European Union".

Dan huwa s-sentiment li qiegħed jinġabar fl-Ewropa fil-konfront ta' pajjiżna, li aħna lesti u għandna l-karti tagħna li qed jiġu in regola bit-trattattivi.

Li għandna għall-mertu tagħna, Mr Speaker, huwa li aħna qegħdin f'pożizzjoni ferm iktar favorevoli milli qegħdin pajjiżi oħrajn.

Mr Speaker, dan qed ngħidu biex nuri kemm huma żbaljati l- impressjonijiet li setgħu ngħataw - forsi mhux b'intenzjoni - mill-parti l- oħra li fl-Ewropa laqgħuna b'xi doċċa kiesħa u li kif wasalna qalulna li nistgħu nerġgħu mmorru lura lejn pajjiżna għax m'aħna se niddaħħlu qatt.

Kuntrarjament għal dak li ntqal min-naħa l-oħra jidher li fil-Parlament Ewropew, skond dak li għadu kif ġara, hemm ħeġġa kbira biex sa l-aħħar sitt xhur tas-sena 2003 l-pajjiżi li għandhom jidħlu jkunu daħlu ħalli jiehdu sehem fil-parlament il-ġdid tas-sena 2004.

Jiġifieri, Mr Speaker, wieħed irid jgħid li s-sħubija tagħna issa tiddependi biss mill-volonta' tal- poplu.

F'din id-dimensjoni wieħed irid jgħid ukoll li s-soltu d-dibattitu fuq l- Unjoni jsir fuq x'se niggwadanjaw u x'se nieħdu ekonomikament meta fil-fatt hemm punti ferm iktar importanti ta' valuri u ta' ideat li l-Unjoni Ewropea tirrappreżenta.

Meta jara dawn il-punti wieħed jifhem iktar u iktar għaliex l-istess Unjoni qegħda tagħmel iċ-charter of fundamental human rights differenti minn dak li hemm fil-Kunsill ta' l-Ewropa.

Din il-ħaġa qajmet ħafna fervent u jekk m'inix sejjer żball, f'din il-Kamra smajt xi deputat min-naħa l-oħra tal-Kamra jgħid li dawn lanqas biss jafu x'inhuma jagħmlu għax qed jippruvaw ukoll idaħħlu dan id-dokument ġdid.

Bir-rispett kollu ma naqbilx ma' din il-ħaġa għax l-ewwelnett dan id-dokument huwa iktar aġġornat minn dak li kien hemm fil-Kunsill ta' l-Ewropa u it-tieni kienet ħaġa żbaljata li fl-Unjoni ma kienx hemm dokument bażi tad-drittijiet fundamentali.

Ovvjament hemm differenza bejn l-Unjoni u l-Kunsill ta' l- Ewropa.

It-tnejn huma Ewropej pero' huma żewġ istituzzjonijiet differenti.

U meta wieħed ġie biex jara x'se jagħmel fil-Kunsill ta' l-Ewropa aħna għamilna charter tad-drittijiet, anke jekk fil-Gnus Magħquda kien hemm diġa' dikjarazzjonijiet ta' prinċipji mportanti tad-drittijiet fundamentali tal-bniedem.

Jiġifieri l-Unjoni kulma qiegħda tagħmel hu li ġġedded iktar dawn id-drittijiet fundamentali u tagħmilhom aħjar.

Ta' min jgħid li l-membri li jiffurmaw din il-kummissjoni, fosthom iċ- chairman Roman Herzog, li kien il-President tal-Germanja, qegħdin ukoll jagħmlu użu mill-informazzjoni li ġabret l-istess Ewropa taħt il- protezzjoni tad-drittijeit fundamentali li kien hemm fil-Kunsill ta' l- Ewropa.

B'hekk id-dħul ta' dan iċ-charter jagħti wkoll dimensjoni iktar importanti lill-Ewropa.

Wieħed qal li xi drabi l-Ewropa tissemma bħala a Europe of traders pero' fil-fatt l-Ewropa m'hijiex hekk biss.

Fiha għandek diversi prinċipji li jagħmlu mill-Ewropa għaqda li tagħti saħħa kbira u dimensjoni sħiħa għall-protezzjonijiet tad-drittijiet fundamentali tal- bniedem.

Jiġifieri l-post fid-dinja, barra l-Amerika, fejn inti għandek il- protezzjoni ta' dawn id-drittijiet huwa proprju l-Ewropa.

Fl-istess ħin wieħed ukoll irid iżomm quddiem għajnejh li fl-Unjoni hemm kumitat li qed jagħmel kostituzzjoni għall-Ewropa.

Issa wieħed ma jistax ikollu kostituzzjoni meta m'għandux ukoll id-drittijiet fundamentali tiegħu.

Għalhekk f'dan il-kuntest wieħed jerġa' japprezza li fil-Parlament Ewropew, l-Unjoni qiegħda terġa' tagħmel pass ieħor 'il quddiem, għax id- drittijiet fundamentali tal-bniedem huma xi ħaġa li tista' timmeljora u tagħmilhom ifjen, aqwa u aħjar milli huma.

Naħseb huwa żball ġenerali li aħna nikkundannaw outright iċ-charter of fundamental human rights ta' l- Unjoni Ewropea.

Tajjeb li bħala pajjiż aħna wkoll naraw x'qiegħed isir, x'se jkun l-abbozz finali li se joħroġ, u naraw ukoll jekk għandniex nerġgħu nemendaw id-drittijiet tagħna.

Dan qed ngħidu għax illum għandna l- Att IV ta' l-1987, u ta' min wieħed jerġa' jara dawn x'qegħdin jemendaw.

Se jdaħħlu diversi emendi u kif smajna, se jerġgħu jċaqilqu s-sitwazzjoni.

Dan kollu għall-benefiċċju taċ-ċittadin, Mr Speaker.

Finalment dan ir- rapport kollu qed isir mhux biex aħna nibbenefikaw bħala deputati parlamentari, imma biex il-poplu Malti ikollu dinjita' ikbar, saħħa ikbar u jkun bniedem sħiħ.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal-lejla, il-Ġimgħa 27 ta' Ottubru, 2000 fis- 6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fin-12.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

CRUISE LINER PASSENGER TERMINAL - CONSORTIUM

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari nru.

20262, li oriġinarjament saret lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni u li issa ġiet riferuta lilU u cioe': B'riferenza għal cruise liner passenger terminal, jista' l- Ministru jgħid: (a) f'liema stadju waslu n-negozjati mal-consortium magħżul għal dan il-proġett; (b) x'kienu t-talbiet ta' garanziji finanzjarji mitluba mill-gvern u/jew mill-awtorita' marittima u jekk dawn ġewx onorati jew le; (c) kien hemm xi bdil fis-set-up ta' l-investituri jew tal-partners barranin għal proġett kif elenkati ma' l-offerta tal-consortium magħżul, għal kif inhu kompost illum; (d) illum, kemm hemm investiment barrani garantit ma' dan il-consortium u x'dokumentazzjoni teżisti biex juri dan l- involviment; (e) dan il-proġett arkitettoniku ta' dan il-consortium jista' joffri tibdiliet sostanzjali, f'każ ta' bidliet ta' din ix-xorta, x'jiġri; (f) x'inhuma t-timeframes u d-dati preċiżi (i.e. critical path analysis) li fuqhom għandu jitlesta dan il-proġett?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ma nħossx li f'dan l-istadju jkun prudenti li nagħti d-dettalji mitluba mill-Onor.

Interpellant peress li n-negozjati għadhom ma għalqux.

TAXXI INTERNI - TAX RETURNS

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jindika meta se jkun f'qagħda li jwieġeb mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li m'għandi xejn x'inżid mar-risposta li tajt f'mistoqsija parlamentari nru.

20310 f'seduta 403.

TAXXI INTERNI - RETURNS

L-ONOR.

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

20312 f'seduta 302.

TAXXI INTERNI - SAJJIEDA FULL-TIMERS

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jindika meta se jkun f'qagħda li jirrispondi mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

20334 f'seduta 403.

TAXXI INTERNI - RETURNS

L-ONOR.

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

20335 f'seduta 403.

TAXXI INTERNI - MANIFATTURA TAL-FOOD & BEVERAGES

L-ONOR.

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

20336 f'seduta 403.

TAXXI INTERNI - INCOME TAX

L-ONOR.

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

20337 f'seduta 403.

IMPJIEGI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti informazzjoni dwar l-impjieg li kellha l-persuna, li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, mal-bord tal-koperattivi mill-1996 u snin ta' qabel?

X'kienet il-kariga tiegħu?

Meta ġie appuntat?

F'liema data l-impjieg tiegħu ġie terminat?

Il-kariga tiegħu kienet fuq bażi full-time jew part- time?

X'kien is-salarju tiegħu, inkluż allowances li kellu?

X'kundizzjonijiet oħra kienu stipulati ma' l-impjieg tiegħu?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-persuna ndikata mill-Onor.

Interpellant kellha l- kariga ta' kap eżekuttiv tal-co-operative support unit, fuq bażi part- time, bejn Diċembru 1994 u Settembru 1996.

Għal din il-ħatra kienet tirċievi Lm1,061 fis-sena u car allowance ta' Lm50 fix-xahar.

Ma kienx hemm kundizzjonijiet oħra stipulati ma' l-impjieg ta' din il-persuna, ħlief dawk li bihom kienu marbuta l-impjegati l-oħra ta' l-imsemmi unit.

FAKULTA' TAL-MEDIĊINA U KIRURĠIJA - PENSJONI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma l-kriterji dwar persuni li jokkupaw pożizzjoni akkademika fil-fakulta' tal-mediċina u kirurġija biex jibqgħu jżommu din il-kariga wara l-eta' ta' 61 sena, meta normalment jirtiraw bil- pensjoni mill-karigi tagħhom fid-dipartiment tas-saħħa?

Kemm hemm minn dawn il-persuni li fil-preżent qed jibbenifikaw minn dan il-privileġġ u x'inhu l-grad tagħhom?

ONOR.

LOUIS GALEA: Peress li t-tagħrif mitluba għadu ma wasallix, tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

STABBILIMENTI TA' L-IKEL - IĠENI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jikkonferma li l-kontroll li għandu x'jaqsam ma' l-iġeni ta' stabilimenti u preparazzjoni ta' l-ikel, partikolarment f'hotels u ristoranti, hux se jibqa' taħt ir-responsabbilta' ta' l-ispetturi tas-saħħa fid-dipartiment?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Iva, nikkonferma.

IMPJIEGI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'impjieg kellha l-persuna, li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, ma' l-Universita ta' Malta?

Meta kien ingaġġat u f'liema pożizzjoni, dipartiment jew fakulta'?L-impjieg tiegħu kien fuq bażi full-time jew part-time?

X'kien is-salarju tiegħu?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-impjieg li kellha l-persuna msemmija ma' l-Universita` ta' Malta kien ta' precincts officer fid-dipartiment ta' l-estates & works.

Kien ingaġġat fis-16 ta' Settembru 1991 fuq bażi full- time.

L-aħħar salarju tiegħu kien ta' Lm6,089.

PA - GĦAR LAPSI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jivverifika jekk ix-xogħlijiet li qegħdin isiru fl-inħawi tal- bajja ta' Lapsi, l/o Siġġiewi, humiex konformi mal-pjani approvati u l- kundizzjonijiet tal-permess ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar?

ONOR.

TONIO BORG: Jidher li l-Onor.

Interpellant qed jirriferi għal dak l-iżvilupp li qed isir mid-dipartiment tax-xogħlijiet pubbliċi in konnessjoni mal-car park, sub station u xogħlijiet oħra ta` tisbiħ fil- lokalita`.

Dan l-iżvilupp huwa kopert b`żewġ permessi separati, PA 1813/98 u PA 2844/00.

Spezzjoni riċenti fil-post tikkonferma illi l- iżvilupp sal-lum huwa konformi mal-permessi maħruġa.