MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 100 It-Tlieta, 18 ta' Mejju, 1999 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 100

It-Tlieta, 18 ta' Mejju, 1999

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-9.09 a.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tlieta, 18 ta' Mejju, 1999

WERREJ MINUTI 862

INFORMAZZJONI TA' MR SPEAKER 862

MISTOQSIJIET- TWEĠIBIET ORALI 862

TQEGĦID TA' KARTI 866

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

RIŻOLUZZJONI DWAR ENFITEWSI TEMPORANJA TA' ART, BINI U DRITT TA' RMIĠĠ FIL- BIRGU, l-ISLA U L-KALKARA LIL PORT COTTONERA LTD U LIL COTTONERA WATERFRONT GROUP PLC.

AĠĠORNAMENT 886

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 889

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 99 li saret fis-17 ta' Mejju, 1999 ġew konfermati.

INFORMAZZJONI TA' MR SPEAKER

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): Nixtieq ninforma lill-Kamra li wasslitli ittra mingħand l-Awditur Ġenerali, bi tweġiba għat-talba li saret mit-tliet Onor. Membri ta' l-Oppożizzjoni li qegħdin fuq il-Kumitat tal- Kontijiet Pubbliċi, in konnessjoni mal-proġett tal-Kottonera.

Qed inqiegħed din l-ittra fuq il-Mejda tal-Kamra.

MISTOQSIJIET- TWEĠIBIET ORALI

COTTONERA REHABILITATION COMMITTEE

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI (f'isem l-Onor.

Marie Louise Coleiro) staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid meta se jinħatar il- Cottonera Rehabilitation Committee?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (Ministru għall-Ambjent): Dan il-kumitat se jinħatar fi żmien qasir.

MR SPEAKER: L-Onor.

Noel Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Imma dan se jieħu l-ġimgħat, ix-xhur jew is-snin biex jinħatar?

Qed ngħid hekk għax naħseb li wasal iż-żmien li t-tweġibiet ikunu aktar fid-dettall.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Hawnhekk qed nitkellmu dwar mistoqsija diretta u tweġiba ugwalment diretta.

Dan il-kumitat kellu jinħatar fi ftit ġimgħat oħra pero' dehrilna li aħjar nieħdu l-opportunita' li naġġornaw il- guidelines dwar kif jaħdmu r-rehabilitation committees.

Ta' min igħid li dawn ir-rehabilitation committees mhux qegħdin għall- area tal-Kottonera biss imma qegħdin ukoll għall-Belt u għall-Imdina.

Il- prinċipju li jkun hemm rappreżentanza diretta tal-kunsilli lokali f'dawn il- kumitati huwa aċċettat u aħna se nkomplu mexjin b'dan il-mod.

Naturalment tajjeb ukoll li jkun hemm ċerti guidelines li jirregolaw aħjar kif il- kunsilli lokali jaħdmu ma' dawn il-kumitati ta' riabilitazzjoni.

Fil-fatt dawn il-guidelines qed jiġu ffinalizzati mill-ministeru responsabbli għall-kunsilli lokali u se jkun hemm laqgħa bejni u l-ministru konċernat.

Għalhekk nista' ngħid li dawn il-kumitati se jinħatru ftit ġimgħat oħra ħalli jibdew jaqdu d-doveri tagħhom.

MR SPEAKER: L-Onor.

Charles Buhagiar, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Mr Speaker, waħda mid-diffikultajiet li spiss jiltaqgħu magħha dawn il-kumitati hija r-relazzjoni li suppost iżommu mal- kunsilli lokali - fil-fatt biex nipprovaw insolvu din il-problema, fi żmiennna aħna konna għamilna sistema li permezz tagħha l-kunsilli lokali jkunu rappreżentati direttament fuq dawn il-kumitati ta' riabilitazzjoni - peress li l-funzjoni tagħhom mhijiex definita biżżejjed u allura dawn jidħlu għal xogħlijiet li strettament ma jkunux tagħhom.

Per eżempju, il-kumitat ta' riabilitazzjoni tal-Belt Valletta kien jiġi mġiegħel - mid-dehra din is-sena ġara l-istess - li jikkontribwixxi għad- dawl tal-Milied fi Triq ir-Repubblika u dan m'għandu x'jaqsam xejn max- xogħol ta' riabilitazzjoni.

Dawn il-kumitati ġieli jispiċċaw jagħmlu sejħa għal offerti biex isir it-tindif.

Peress li l-Ministru għadu kemm qal li qed jirrevedi l-guidelines, naħseb li għandu jara li xogħol dawn il- kumitati jkun ben definit ħalli ebda kordinatur ta' kumitat ta' riabilitazzjoni ma jfettillu jagħmel dak li jiġi għal rasu.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mr Speaker, jien is-suġġerimenti pożittivi nilqagħhom mill-ewwel u ngħid li f'ħafna aspetti l-guidelines jirriflettu dak li qed jgħid l-Onor.

Buhagiar.

Naturalment ikun hemm każijiet ta' diffikulta' partikolari għax, kif għadu kemm qal l-Onor.

Membru stess, il- komunita' kummerċjali tal-Belt drat li d-dawl tal-Milied ikollu sussidju qawwi, jekk mhux kollu sponsorjat mill-gvern.

Wieħed jista' jargumenta li l-attivita' kummerċjali li jkun hawn fil- Milied fil-belt kapitali hija xi forma ta' riabilitazzjoni kummerċjali jew ekonomika pero' b'hekk inkunu qed inġebbdu ħafna d-definizzjoni.

Jekk ngħidu li l-ispiża tad-dawl ma tibqax taqa' taħt dak il-vot - jien intendi li naqbel - probabbilment il-gvern xorta jkollu jsib xi sors ieħor biex jagħti l-għajnuna tiegħu, inkella jgħid li mhux se jgħin għaliex dik hija xi ħaġa li għandha ssir bħalma jsir f'ibliet u f'irħula oħra.

Il-kollega tiegħi, il-Ministru Austin Gatt, qed jaħdem fuq dawn il- guidelines u ċertament 'il quddiem irridu niltaqgħu biex nirriflettu fuq dawn is-suġġerimenti, anke fuq dak li għadu kif qal l-Onor.

Buhagiar.

MR SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Jista' l-Ministru jgħidilna x'say se jkollu l- Cottonera rehabilitation committee fuq il-proġett tal-Kottonera?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Naħseb li iktar minn say dan il-kumitat se jkollu rwol kumplimentari fuq skala daqsxejn modesta.

Bejniethom il- kumitati ta' riabilitazzjoni għandhom vot ta' Lm600,000 u għalhekk jekk dawn il-flus jinqasmu b'mod ugwali, il-Cottonera rehabilitation committee għandu jieħu Lm200,000.

Ċertament li dan il-kumitat għandu jkun konxju ta' l-iżvilupp li jkun qed isir fil-Kottonera.

Per eżempju, jagħmel sens li l-kumitat jieħu ħsieb bini storiku fil- Birgu, li qiegħed in-naħa ta' ġewwa u mhux matul ix-xatt.

Jekk fil-co- ordination unit ikun hemm lok li nirriferu xi aspetti lill-Cottonera rehabilitation committee, m'għandi ebda diffikulta' u dan jista' jkun punt ta' djalogu.

Pero' li se nagħmlu huwa li nibqgħu nżommu kuntatt regolari ma' l-istess kunsilli lokali kollha, apparti li dawn f'kull każ ikunu rappreżentati fil-kumitat ta' riabilitazzjoni.

MR SPEAKER: L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Fi tweġiba li ta l-Ministru qal li hemm il- ħsieb - bħalma kien hemm qabel fuq kollox - li jitwaqqaf kumitat ta' riabilitazzjoni għall-Imdina u r-Rabat.

Issa waħda mid-diffikultajiet li kien hemm biex jitwaqqaf dan il-kumitat ta' riabilitazzjoni kienet kif wieħed jiddefinixxi l-area li taqa' taħtu.

Per eżempju, fil-każ tal- Kottonera u tal-Belt Valletta huwa faċli li tindika l-area, għaliex għandek il-fortifikazzjonijiet li jindikaw safejn għandek tasal, imma fil-każ tar- Rabat huwa diffiċli ħafna aktar minn hekk.

Filwaqt li l-Imdina hija entita' magħluqa, ir-Rabat m'huwiex u allura biex wieħed jiddetermina l- area li taqa' taħt ir-responsabbilta' ta' dan il-kumitat ta' riabilitazzjoni, irid jiddefinixxi ftit aħjar l-iskop tiegħu f'dan l-każ partikolari.

Wieħed jista' jestendi l-boundaries tar-responsabbiltajiet tal-kumitat ta' riabilitazzjoni tar-Rabat prattikament sas-Siġġiewi, sa Ħad- Dingli u sa l-Imġarr għax il-fdalijiet storiċi li għandhom bżonn jiġu riabilitati f'dawk l-areas huma ħafna.

Jien nixtieq nistaqsi lill-Ministru x'inhu jagħmel biex dan il-kumitat jiddefinixxilu b'mod preċiż il-konfini ta' fejn se jkun responsabbli.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Jien naħseb li l-focal point prinċipali huma l-konfini ta' l-Imdina.

Naturalment nifhem li madwar l-Imdina - hawnhekk jidħlu l-konfini tal-kunsill lokali tar-Rabat - jista' jkun hemm bżonn xi xogħol ieħor pero' naħseb li l-punt ta' attenzjoni prinċipali għandha tibqa' l-Imdina.

Dan bħal meta konna aċċettajna li jsiru xi xogħlijiet fil-Furjana.

Jekk nimxu mod ieħor inkunu qed nispiċċaw nagħtu somma irriżorja lil kulħadd u ma jkun sar xejn effettiv.

MR SPEAKER: L-Onor.

Noel Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, għaliex il-Cottonera rehabilitation committee ma ġiex ifformat qabel ma tressaq il-proġett tal-Kottonera quddiem il-parlament?

M'hemmx dubju li dan kien jagħti kontribut biex kemm il-ministeru kif ukoll il-parlament ikunu jistgħu janalizzaw rakkmandazzjonijiet aktar avvanzati.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Kif inhu previst, dan il-kumitat se jkollu rappreżentanza qawwija mill-kunsilli lokali ta' Bormla, il-Birgu, l-Isla u l-Kalkara, biex ma nsemmix ukoll ix-Xgħajra.

Allura l-fatt li l-kumitat ta' riabilitazzjoni ma kienx imwaqqaf, ma ppreżenta ebda diffikulta' għas- sempliċi raġuni li saru laqgħat direttament ma' dawk il-kunsilli lokali.

MR SPEAKER: L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Meta huwa previst li jitwaqqaf il-kumitat ta' riabilitazzjoni tar-Rabat u l-Imdina?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Kif diġa' għidt, din hija kwestjoni ta' ftit ġimgħat oħra.

KALKARA - CLUB TAR-REGATTA - SKAL

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI (f'isem l-Onor.

Marie Louise Coleiro) staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid hux se jsir skal diċenti għall-użu tal-club tar-regatta fil-Kalkara u oħrajn dilettanti tad-dgħajjes, kif kien proġettat li jsir bil-Cottonera rehabilitation project?

Jekk iva, meta se jiġi esegwit ix-xogħol?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Se ngħaddi dan is-suġġeriment lill-kumitat għar-riabilitazzjoni tal-Kottonera meta dan jiġi rikostitwit, li kif diġa' għidt ftit mumenti ilu, din hija kwestjoni ta' ftit ġimgħat oħra.

MR SPEAKER: L-Onor.

Silvio Parnis, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

SILVIO PARNIS: Issa li se jsir il-proġett tal-Kottonera, dawk l- individwi li għandhom id-dgħajjes se jkollhom id-dritt li jkunu jistgħu jorbtuhom max-xatt ta' Bormla, l-Isla u l-Birgu?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Kif spjegajt il-bieraħ sar provvediment għal dan il-għan.

Naturalment jista' jkun hemm ħtieġa ta' xi aġġustamenti żgħar ħafna pero' kulħadd se jibqa' fl-area tal-lokalita' tiegħu.

MR SPEAKER: L-Onor.

Parnis.

ONOR.

SILVIO PARNIS: Jista' l-Ministru jgħidilna fiex jikkonsistu dawn il-bidliet żgħar?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Jekk wieħed ikun qed jorbot ma' post fejn ikun hemm pontoon, dan irid jersaq ħarira la ġenba imma xorta jibqa' fl- area fejn kien qabel.

Dan diġa' ddiskutejtu man-nies konċernati u nibqa' niddiskutih.

SKEJJEL - GUIDANCE TEACHERS

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI (f'isem l-Onor.

Marie Louise Coleiro) staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il każ ittrattaw il-guidance teachers fl-iskejjel ta' tfal bi problemi matul is-sena 1998?

Jista' l-Ministru jagħti t-tagħrif skola skola?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni): Informat li ġie kkalkolat li aktar minn 6832 student fittxu l-għajnuna tal- guidance teachers fis-sena 1998.

Diffiċli taqta' linja u tgħid liema kienu każi kbar għax dak li hu ta' problema għal individwu jista' ma jkun ta' ebda diffikulta' għal ħaddieħor.

Naturalment jekk tingħata statistika skola skola, jista' jiġri li skola tiġi ttimbrata li għandha ħafna problemi.

Għalhekk ikun xieraq li l- informazzjoni mitluba fit-tieni parti tal-mistoqsija ma tingħatax.

EDUCATION WELFARE UNIT - SOCIAL WORKERS

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI (f'isem l-Onor.

Marie Louise Coleiro) staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm social workers jaħdmu fl-education welfare unit tad-dipartiment ta' l- Edukazzjoni?

Ma' kemm skejjel iridu jlaħħqu?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni): Informat li fl-education welfare unit hemm seba' social workers, inkluża l- head tal-unit, li għandha caseload iżgħar iżda b'każijiet aktar diffiċli.

Dawn is-social workers iridu jlaħħqu ma' l-iskejjel kollha ta' l-Istat, li jammontaw għal 130.

Fil-każ ta' l-iskejjel tal-Knisja u skejjel privati, ix-xogħol isir fuq talba tagħhom.

Apparti l-iskejjel, is-social workers ukoll jagħmlu għadd kbir ta' home visits u jaraw il-klijenti fl-uffiċċju.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet issa għadda.

Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru Gatt.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Memorandum u rapport dwar l-effiċjenza milħuqa mill-kunsilli lokali għall-perijodu bejn Jannar u Marzu 1999.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

RIŻOLUZZJONI DWAR ENFITEWSI TEMPORANJA TA' ART, BINI U DRITT TA' RMIĠĠ FIL- BIRGU, l-ISLA U L-KALKARA LIL PORT COTTONERA LTD U LIL COTTONERA WATERFRONT GROUP PLC.

Ikompli mis-17 ta' Mejju, 1999.

MR SPEAKER: L-Onor.

Charles Buhagiar huwa in possession.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Mr Speaker, qabel ma nkompli nitkellem fuq dak li kont qiegħed ngħid il-bieraħ, nixtieq ngħaddi kumment fuq ir-rapport jew ittra - li bagħat l-awditur rigward it-talba li għamilna aħna bħala membri ta' l-oppożizzjoni fuq il-public accounts committee.

Fil-fatt aħna tlabnieh jinvestiga l-mod kif qiegħed jingħata jew qiegħed jiġi propost li jingħata dan il-proġett.

Ta' min ifakkar li meta għamilna t-talba tagħna, aħna konna qegħdin ngħidu li dan huwa proġett differenti ħafna minn dak li kien hemm qabel.

Fil-fatt il-Ministru Zammit Dimech qal li dan huwa proġett b'differenza enormi.

Għalhekk aħna dehrilna li wieħed kellu juża sistemi oħra u mhux jiġi estiż dak li kien sar qabel.

Wieħed irid jiftakar ukoll li l-awditur mhux qiegħed hemmhekk biss biex jivverifika affarijiet li għandhom x'jaqsmu mal-finanzi tal-gvern imma għandu d-dmir li jivverifika wkoll il-mod kif il-gvern jiddisponi mill-art u mill-proprjeta' bħala riżors.

Minkejja dan kollu r-risposta ta' l-awditur, qasira qasira, hi li din hija kwestjoni ta' policy tal-gvern u għalhekk m'hijiex fil- ġurisdizzjoni tiegħu.

Jien nirrispetta l-opinjoni tiegħu imma jiddispjaċini ngħid li ma naqbilx ma' dan, speċjalment meta l-affarijiet saru kif saru.

Pero' qabel ma nitkellem fuq il-mod kif saru l-affarijiet nixtieq nerġa' nitkellem ftit fejn ħallejt il-bieraħ.

Il-bieraħ jien kont qed nitkellem fuq il-mod li bih il-gvern Laburista preċedenti kien qed jippjana l-iżvilupp fil-Kottonera u għidt li aħna dejjem emminna li hemmhekk hemm bżonn li jsiru proġetti serji u sostenibbli, proġetti li verament joħolqu l-ġid u mhux proġetti spekulattivi.

Meta konna bdejna nħarsu lejn il-proġett li jista' jsir hemmhekk, sibna li l-akbar assets li hemm fil-Kottonera huma Dockyard Creek u Kalkara Creek u naturalment il-bini storiku li hemm.

Fil-fatt ipprovajna nikkombinaw il-potenzjal li għandu Dockyard Creek mal-potenzjal li għandu l-bini storiku ħalli dan il-bini ma jkomplix jispiċċa jaqa' fi stat dilapidat u diżutli kif inhu bħalissa.

Wara li għamilna dan kollu saru żewġ rapporti - wieħed mill-Malta maritime authority u ieħor mill- planning authority - fuq marinas u yachting u dawn identifikaw li Dockyard Creek kienet l-aktar site preferenzjali fejn għandha ssir marina oħra.

Allura abbażi ta' dan ir-rapport u abbażi tal-bini storiku li hemm hemmhekk konna tajna bidu għal dik li kellha tkun l-ewwel fażi ta' l-iżvilupp tal- Kottonera.

Jien kont għidt - fil-fatt il-bieraħ ikkwotani l-ministru wkoll - li dan ma kienx il-proġett kollu imma kienet biss l-ewwel fażi.

Għalhekk elenkajt ħames proġetti oħra li kellhom isiru f'din l-area partikolari.

Ta' min igħid li wara li ħarġet is-sejħa għal offerti, minn 30 applikazzjoni li nġabret applikaw madwar 16.

Hawnhekk nixtieq naqra ftit - bħalma qara l-ministru - min-notice of intent li kien ħareġ l-isteering committee.

Peress li dan kien jinvolvi xogħol tekniku, il-gvern ħass li ma kienx kompitu ta' xi ministru partikolari li jmexxi dan il-proġett 'il quddiem u finalment jiġġudikah hu.

Għalhekk kellu jkun hemm steering committee tekniku biex jevalwa u jmexxi 'l quddiem dan il-proġett.

Dan l- isteering committee kien fih membri milll-Malta maritime authority, mill- planning authority, mid-dipartiment tax-xogħlijiet, mil-lands u individwi oħrajn bħall-Avukat Ġenerali tar-Repubblika.

Il-bieraħ il-ministru qara parti min-notice of intent - nimmaġina li ħaseb li kien jaqbillu jaqraha - imma jien issa se naqra mhux dik il-parti li jaqbilli naqra imma l-aktar parti importanti.

Din tgħid hekk:

"Development proposals in line with the brief would only be required from those development groups that are shortlisted by the government on the basis of major development experience and a fine track record in marina-related type projects, to be backed up by sound financial resources, marketing capabilities and operational skills.".

Fin-notice of intent hemm miktub ċar x'inhuma l-parametri li fuqhom kienu se jitkejlu dawk il-consortia li kellhom jiġu shortlisted.

Ħalli nerġa' naqraha:

"Development proposals in line with the brief would only be required from those development groups that are shortlisted by the government ..."

Mela kellu jsir ix-shortlisting.

Issa l-parametri li fuqhom kellhom jiġu ġudikati dawk il-consortia li kienu shortlisted kienu dawn:

"on the basis of major development experience and a fine track record in marina-related type projects, to be backed up by sound financial resources, marketing capabilities and operational skills.".

Il-gvern kien se jiġġudika lill-consortia fuq dawn il-ħames parametri.

Ma jistax ikun mod ieħor għax il-memorandum li kien għamel il-Cottonera waterfront steering committee li kien għadda lill-gvern reġa' semma dawn l- affarijiet kollha li għadni kif qrajt.

In-notice of intent kienet tgħid ukoll li l-proġett kellu jkun:

"an environmentally sustainable and economically viable development for the area.".

Dan ifisser li l-consortia kellhom jiżviluppaw proġett li ma jagħmilx ħsara lill-ambjent, li jkun sostenibbli u ovvjament li jagħmel sens finanzjarju.

Mela min-naħa waħda għandna l-kriterji tal-proġett innifsu u min-naħa l- oħra għandna l-parametri li fuqhom iridu jiġu aġġudikati l-consortia.

Meta gvern preċedenti mexa fuq dawn il-kriterji l-ewwel ġew shortlisted tliet consortia u mbagħad ġew shortlisted tnejn, ċioe' Cottonera Waterfront Group u Port Cottonera Ltd.

Dawn iż-żewġ consortia t-tnejn għandhom il- merti tajbin u kważi m'hemm xejn x'tagħżel bejniethom pero' l-gvern preċedenti ddeċieda li jibda jiddijlja ma' Cottonera Waterfront Group u jekk ma jasalx idur fuq Port Cottonera Ltd.

Dan il-proġett li ried ikun wieħed sostenibbli u vijabbli kellu jkun limitat biss għall-marina fuq in- naħa tal-Birgu u għall-palazzi fuq in-naħa ta' Sant' Anglu.

Żgur li ħadd ma seta' jgħid li dan il-proġett ma kienx se jkun ambjentalment sostenibbli għax il-ħsieb kien li l-ambjent storiku ta' dawk l-inħawi nqajmuh u nżommuh fi stat tajjeb.

Kif spjegajt il-bieraħ, il-ħsieb kien li wieħed jiġġenera ċertu income u joħloq ċertu cashflow ħalli mbagħad ikun jista' jiġi sussidjat il-bini relatat mal-marina li kellu bżonn ċerti faċilitajiet.

Kif jaf kulħadd biex iżżomm palazzi storiċi fi stat tajjeb trid ħafna flus u allura wieħed seta' joħloq dan it-tip ta' bilanċ.

Kieku dan ma kienx se jkun proġett vijabbli, proġett li joħloq ix- xogħol għan-nies ta' dawk l-inħawi mingħajr ma jnaqqsilhom id-drittijiet tagħhom, naħseb li ħadd ma kien se jidħol għalih.

X'wassal biex il-gvern preċedenti l-ewwel iddijlja ma' Cottonera Waterfront Group imbagħad beda jiddijlja ma' Port Cottonera Ltd.?

Meta aħna konna qegħdin naraw il-mod kif kellu jiġu funded, immaniġġjat u operat dan il-proġett, sibna żewġ affarijiet importanti ħafna.

L-ewwelnett aħna ridna operatur internazzjonali tal-marinas għax inkella l- attivitajiet relatati mal-marina ma kenux se jimxu 'l quddiem u finanzjarjament ibatu.

Allura kien jagħmel sens li jkollok operatur internazzjonali tal-marinas f'dan il-consortium.

Aħna minn hemm tlaqna.

Issa biex aħna nkunu ċerti li dak l-operatur verament jimpenja ruħu fil- proġett ridna li dan ikollu mhux inqas minn 40% tax-shareholding tal- consortium u li hu stess ikun il-marina developer.

Aħna konna nemmnu li jekk dan l-operatur ma jpoġġix flusu hemm, l-interess tiegħu jista' ma jkunx tant hemm.

Fil-fatt din kienet kondizzjoni fil-kuntratt u għidna li jekk ma jsirx hekk, ix-xogħol ma kienx se jittieħed.

Kien hawnhekk fejn aħna sibna l-iskoll ma' Cottonera Waterfront Group għax minkejja li dawn kienu jafu li din kienet kondizzjoni tassattiva u minkejja li kienu ilhom iwiegħdu ġimgħa wara oħra - hawnhekk għandi r-rendikont kollu ta' kif żviluppat din l-affari ta' l-investitatur barrani u llum, minkejja li għaddew dawn ix-xhur kollha, dan għadu ma ingħaqadx ma' dan il-consortium - baqgħu sa l-aħħar minuta ma ġewx 'il quddiem b'dan ix-shareholder barrani li kellu jidħol responsabbli għall-parti tal-marina.

Issa peress li aħna konna qegħdin nippernjaw il-proġett tagħna fuq is-suċċess li kellu jkollha l-marina, meta rajna li dan l-operatur li kien essenzjali għal dan is- suċċess ma resaqx 'il quddiem ...

Jien ma nemminx li aħna hawn Malta m'aħniex kapaċi nibnu marinas.

Meta aħna konna fil-gvern u tkellimna mal-Malta maritime authority qalulna li huma kapaċi jibnuha din il-marina, m'hemmx għalfejn inġibu operatur barrani biex jagħmel dan ix-xogħol.

Niftakar li dak inhar konna għidnielhom li konna nafu li huma kapaċi u ma konniex qed niddubitaw mill-kapaċitajiet tagħhom li jibnu marina jew li din il-marina ma jimlewhiex meta għandhom dik il-waiting list għall-berths.

Pero' aħna dehrilna li jekk ikollna operatur internazzjonali tal-marinas hawn Malta nkunu nistgħu nġibu lejn pajjiżna ċertu xogħol li bħalissa żgur li ma jersaqx 'l hawnhekk.

Per eżempju, s-super yachts ħafna drabi jmorru fejn ikollhom il-management tagħhom li jsir mill-yachting operators u mill-marina operators.

Issa jekk ikollok marina operator serju ta' livell internazzjonali, dan jista' jġiblek is-super yachts f'Malta għaliex dawn jagħmlu ħafna charters.

Fil- fatt iċ-charters jagħmluhom il-kumpanniji tal-marinas.

Din hija r-raġuni għalfejn aħna ridna dan operatur internazzjonali.

Bir-rispett kollu, il- Malta maritime authority m'għandhiex din it-tip ta' esperjenza u m'ilhiex f'dan ix-xogħol daqskemm ilhom ċerti operaturi internazzjonali li xogħolhom proprju huwa l-yachting.

Aħna għidna li m'hemm xejn ħażin li minbarra li jkollna l-Malta maritime authority, li tkun qed tippromwovi lil Malta bħala yachting centre, ikollna wkoll marina operator fuq livell internazzjonali li jkun qed jagħmel dan ix-xogħol ukoll.

B'din is-sistema aktar hemm ċans li niġbdu yachts lejn pajjiżna u fuq din il-bażi mxejna 'l quddiem.

Kif diġa' għidt, li ġara kien li l-Cottonera Waterfront Group ma kellhomx manager tal-marinas li kien lest li jieħu shareholding fil-consortium biex jiżviluppa parti mill-proġett tal-Kottonera.

Għalhekk wara li tajnihom iż- żmien kollu neċessarju, aħna dehrilna li aħjar noqogħdu fuq ir- rakkmandazzjoni ta' l-isteering committee u ngħaddu għat-tieni konsorzju li kien Port Cottonera Limited.

Fil-fatt bħala operatur dawn kellhom lill- Abonmarche Investment Inc. u aħna dehrilna li dan il-consortium kien tajjeb - meta ngħid "aħna" nkun qed ngħid li aħna kellna r-responsabbilta' bħala gvern, pero' dan qalu l-isteering committee - għax kellu esperjenza internazzjonali fil-bini u fl-operazzjoni ta' marinas u għalhekk kien jiffittja ma' dak li kien qed jgħid il-gvern.

Dik hi l-istorja kollha u abbażi ta' hekk spiċċajna niddijljaw ma' Port Cottonera Limited.

X'ġara wara kulħadd jafu.

Li naf żgur huwa li tlifna sena biex dan ix-xogħol jinbeda.

Iżda jekk tippermettili, Mr Speaker, nixtieq nitkellem ftit fuq kif kien qed jiġi propost il-proġett tal-Kottonera taħt gvern preċedenti meta konna qegħdin niddiljaw ma' Port Cottonera Limited.

Jekk wieħed jara ftit x'kienu l-kriterji speċifikati fil-kuntratt - wieħed jiftakar li fuq il-Mejda tal-Kamra kien tqiegħed kuntratt li wara kien inbidel - wieħed ikun jaf fiex kien jikkonsisti l-proġett u x'kellhom ikunu l-effetti tiegħu.

Kif għidt qabel, il-proġett li kien jikkonsisti fil-marina u l-palazzi, li fihom kellu jkun hemm marina-related facilities, kellu jkopri area ta' 18,592 metru kwadru.

Għal din l-area, il-consortium kien se jħallas is-somma ta' Lm370,000 fl-ewwel snin u mbagħad b'iskaletta, li nitkellem fuqha iktar 'il quddiem.

Minn dawn it-Lm370,000, Lm25,000 kellhom imorru għall-Malta maritime authority bħala drittijiet tagħha skond il-liġi u Lm25,000 kellhom imorru għall-NTOM sabiex jgħinuha fil-promotion tagħha.

Dan il-ħlas kellu jsir kull sena.

Mela għandna area ta' 18,592 metru kwadru li ngħatat b'ċens ta' Lm370,000 fis-sena.

Il-kuntratt kellu jkun għall-perijodu ta' 99 sena u fuq il-ħlasijiet kellu jkun hemm rebate.

Fil-fatt fl-ewwel sena kellha titħallas somma ta' Lm120,000 bħala ċens, fit- tieni sena Lm170,000, fit-tielet sena Lm270,000 u fir-raba' sena Lm370,000.

Dan ifisser li r-rebate jingħata fuq l-ewwel tliet snin.

Fuq dan il- kuntratt kien hemm taxxa tal-boll li kienet tammonta għal madwar Lm700,000.

Pero' l-gvern kien għamel sistema li permezz tagħha dawn is-Lm700,000 qasamhom u daħħalhom bħala parti miċ-ċens li kellu jieħu lura mingħand il- consortium.

Dan ifisser li element mit-Lm370,000 kien jirriżulta mit-taxxa tal-boll li l-gvern kien ittrasferixxa minn somma globali li titħallas f'daqqa għal parti li titħallas maċ-ċens.

Fil-proposals li għamel l- isteering committee lill-gvern kien hemm - din diġa' għamilt riferenza għaliha - li d-development group kellu jkun backed up by sound financial resources.

Għalhekk biex aħna nkunu ċerti li dan il-consortium għandu sound financial resources tlabna li jkollu paid up share capital ta' Lm1 miljun.

Dik il-parti tal-proġett fejn hemm il-marina u l-palazzi kellha tqum minimu ta' Lm6 miljun.

F'dan il-kuntratt kien hemm ukoll li l-Maltin u kulmin ried imur jippassiġġa fuq il-mollijiet ta' Sant'Anġlu u tal-Birgu seta' faċilment jagħmel dan.

Mhux talli hekk, talli biex dawn il-mollijiet jintużaw b'mod aktar liberu għidna li din l-area għandha tkun pedestrianised, jiġifieri wieħed ma jistax jidħol bil-karozzi imma jista' jidħol hemmhekk bil-mixi.

B'hekk inneħħu l-periklu tat-traffiku minn dik l-area.

Fit-tieni kuntratt kien hemm imniżżel li kull min imur jippassiġġja hemmhekk seta' faċilment juża dawn il-mollijiet.

Barra minn hekk, sabiex dawn il-mollijiet setgħu jintużaw b'mod aktar liberu u b'mod aktar faċli l- area tal-mollijiet tal-Birgu kellha tkun pedestrianised, jiġifieri ma tistax tidħol bil-karozza imma tista' tidħol bil-miexi tippassiġġja għaliex b'dan il-mod tkun qed tneħħi l-periklu tat-traffiku f'dik l-area.

Bażikament dawn kienu l-parametri li kienu mniżżlin fil-kuntratt oriġinali li kien tpoġġa għall-ewwel darba f'Mejju u li mbagħad reġa' tpoġġa f'Lulju tas-sena li għaddiet.

Pero' dak il-kuntratt ma kienx għadda minn dan il- parlament u ftit wara mbagħad kellna l-elezzjoni u tela' l-Partit Nazzjonalista, u issa l-gvern Nazzjonalista qed jerġa' jersaq quddiem din il-Kamra b'kuntratt differenti.

Waqt il-public accounts committee aħna għidna li meta l-Partit Nazzjonalista tela' fil-gvern sab abbozz ta' kuntratt lest u letter of intent li kienet għadha in vigore - cioe' l-letter of intent li kellhom f'idejhom Port Cottonera għall-iżvilupp tal-marina n-naħa tal-Birgu u għall-iżvilupp ta' dawk il-palazzi - u għalhekk staqsejna lill-ministru għaliex il-ftehim fuq dan il-proġett kien qiegħed isir ma' żewġ consortia.

Ir-risposta tal-ministru kienet li huma kienu ħadu deċiżjoni politika.

U l-famuża deċiżjoni politika kienet li dawn kienu se jitkellmu maż-żewġ consortia shortlisted, cioe' Cottonera Waterfront Group u Port Cottonera.

Il-ministru qal li kien tkellem ukoll ma' Camper & Nicholsons u jien kont naf li kien tkellem magħhom għax, kif stqarrejt fil-public accounts committee, kont tajthom xi pariri u din ridt ngħidha minħabba kwestjoni ta' etika.

Kif stqarr il-ministru stess, din kienet deċiżjoni politika pero' jien ngħid li din id-deċiżjoni ma kienet ibbażata fuq l-ebda kriterju tant li l- gvern sab ruħu f'daqsxejn ta' problema għaliex Port Cottonera kellhom f''idejhom letter of intent iffirmata fuq kuntratt preciż - għalkemm ma kienx mgħoddi minn dan il-parlament - u Cottonera Waterfront Group ma kellhom xejn.

Allura lil Port Cottonera ma setax iqaċċathom 'l barra għaliex dawn diġa' kellhom letter of intent iffirmata u allura kellu jara kif b'deċiżjoni politika li ħa - issa jien ma nistax nifhem kif fi proġett ta' marina, xi ħaġa purament teknika, tidħol bil-politika għaliex għalija li tieħu deċiżjoni politika b'dan il-mod tfisser li trid tivvantaġġa lil xi ħadd b'mod partiġġjan - jissodisfa lil Port Cottonera Ltd u jdaħħal lil Cottonera Waterfront Group ukoll.

Allura qabdu dak il- proġett li kien hemm qabel, jiġifieri tal-marina u l-bini storiku, u qasmuh fi tnejn biex ikunu jistgħu jitkellmu maż-żewġ consortia, għaliex marina waħedha ma taħdimx u bini storiku waħdu ma jaħdimx.

Dik kienet l- istorja kollha u bdew id-diskussjonijiet ma' dawn iż-żewġ consortia.

MR SPEAKER: Onor. Buhagiar, ippermettili ninterrompik għaliex skadielek il-ħin u għandek bżonn extension.

Xi ħadd jipproponi biex tkompli tinstema'.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nipproponi li l-Onor.Membru jkompli jinstema'.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nissekonda.

MR SPEAKER: Hawn talba biex l-Onor.

Buhagiar ikompli jinstema'.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Nirringrazzja lill-proponent, lis-sekondant u lill-Kamra kollha għal din l-estensjoni.

Issa jien ma nafx kif ġie deċiż min kellu jieħu l-parti ta' l-iżvilupp tal-marina u min kellu jieħu ħsieb l-iżvilupp tal-bini storiku - forsi għollew is-sold u għażlu huma! - pero' żgur li l-parti tagħhom ma ħaduhiex abbażi ta' marketing capabilities u operational skills għaliex il-consortium li ħa l-marina m'għandu l-ebda operational skills u marketing capabilities f'dan il-qasam u l-consortium li messu l-bini storiku qatt m'għamel xejn fir-riabilitazzjoni ta' bini storiku.

Issa iktar 'il quddiem nerġa' niġi għal dan l-argument.

Il-punt huwa li jien ma nistax nifhem kif qasmu l-proġett fi tnejn, il-parti ta' l- iżvilupp tal-marina tawha lil Cottonera Waterfront Group u l-parti ta' l- iżvilupp tal-bini storiku tawha lil Port Cottonera Ltd u mbagħad qalulhom x'iridu jżidu ma' dak li għandhom ħalli l-proġett jkun feasible.

Fil-fatt iż-żewġ consortia bdew jitolbu ħafna affarijiet - u naħseb li f'ċerti mumenti bdew jitolbu l-istess ħaġa - u nista' nifhem għaliex il-ministru qal li n-negozjati li kellu mal-consortia kienu diffiċli ħafna.

Bilfors li kien diffiċli jekk int tlabthom biex jgħidulek xi jridu!

Jien ċert li, per eżempju, it-tnejn li huma talbu lill-ministru biex jibnu lukanda u huwa min-naħa tiegħu kellu jiddeċiedi lil min se jagħti l-lukanda.

Dik hi l- istorja kollha, imma hekk sew?

Ma rridx ninsa ngħid li meta staqsejna lill-ministru waqt il-public accounts committee lil min kellu jgħinu f'dawn in-negozjati tant delikati u tekniċi qalilna li d-diskussjonijiet għamilhom hu bħala ministru u kellu miegħu biss l-adivisers tiegħu biex jekk ikun hemm bżonn jistaqsihom xi ħadd pero' ma kienx hemm negotiating team.

F'dan il-pajjiż wasalna f'sitwazzjoni fejn l-ewwel kellna l-ministru tal-finanzi jinnegozja bank waħdu u issa għandna l-ministru għall-ambjent jinnegozja l-proġett tal- Kottonera waħdu!

B'dan il-mod qed isiru l-affarijiet!

Għaliex m'aħniex nużaw it-tekniċi li għandna fid-dipartimenti tal-gvern li ħafna minnhom huma tajbin u validi?

Mr Speaker, gvern Laburista ħadem b'mod totalment differenti u waqqaf steering committee li ħallih jaħdem u jagħmel ir-rapporti tiegħu u d- deċiżjonijiet ittieħdu skond il-konklużjonijiet ta' dawk ir-rapporti.

Imma gvern Nazzjonalista sempliċement qabbad lill-Ministru Zammit Dimech - naħseb li din id-darba l-kabinett kien informat u mhux bħal fil-każ tal- Mid-Med Bank u forsi l-ministru jgħidilna jekk il-kabinett kienx informat jew le - u għalkemm għandi rispett kbir lejh, jiddispjaċini ngħidlu li l- affarijiet ma jsirux b'dan il-mod.

Tajjeb li wieħed ifakkar li għalkemm l- isteering committee li kien twaqqaf mill-gvern preċedenti ma ġiex xolt, xorta ma rriferewx għalih.

Jiġifieri l-ministru qabad u ddijlja hu mal- consortia, la kellu negotiating team u wisq inqas uża l-isteering committee li kien hemm qabel.

Kif diġa' għidt, il-consortia bdew jagħmlu t-talbiet tagħhom u min beda jitlob li jiftaħ casino, l-ieħor jitlob biex jagħmel joyride, l-ieħor jitlob ħalli jagħmel darkride, min ried berthing facilities u min ried hard- standing facilitiex for boat repair work.

Xogħol il-ministru kien li jiddeċiedi - għaliex s'hemmhekk seta' jasal - kif se jqassam l-affarijiet bejn iż-żewġ consortia ħalli jżommhom paċifikati bejniethom għaliex żgur li kif lil wieħed mill-consortia tgħidlu li se tagħtih il-bini tal-lukanda, il-consortium l-ieħor se jipprotesta.

Meta taħdem b'dan il-mod dak li tistenna li jiġrilek għaliex ma tistax tiġġustifika d-deċiżjonijiet tiegħek jekk ma tkunx qed teħodhom skond parametri preċiżi.

Sur President, jien nista' nimmaġina li l-ministru verament kellu biċċa xogħol iebsa ħafna biex ġab lill-consortia flimkien u biex ifformola proġett li jogħġob lit-tnejn, pero' dan kien riżultat tal-mod ħażin kif ħadem din il-biċċa xogħol kollha.

F'dan il-pajjiż wasalna fi stat li li ministru jiddeċiedi lil min jagħti casino, lil min jagħti lukanda u lil min jagħti boatyard!

Dawn huma d-deċiżjonijiet politiċi li ttieħdu mill- ministru għaliex ministru deċiżjoni politika jieħu, filwaqt li deċizjoni amministrattiva tittieħed mill-isteering committee.

Wara li saru n- negozjati, il-ministru kellu f'idejh proġett li, kif ammetta huwa stess, m'għandu x'jaqsam xejn ma' dak li kien hemm qabel għaliex huwa ferm differenti.

Fil-fatt aħna naqblu li qegħdin nitkellmu fuq proġett differenti u għalhekk se nipprova noħroġ id-differenzi bejn dawn iż-żewġ proġetti.

Is-sena li għaddiet l-ewwel fażi tal-proġett, li kienet tkopri area ta' 18,592 metru kwadru, kienet tikkonsisti sempliċement fl-iżvilupp tal-marina u faċilitajiet relatati magħha u l-iżvilupp tal-palazzi.

Mentri din is- sena fil-proposta li għandna quddiemna nsibu li flok consortium wieħed għandna żewġ consortia u Port Cottonera, li kienet ingħatat letter of intent għall-iżvilupp tal-marina, issa se tieħu ħsieb ir-restawr tal- palazzi fuq il-Birgu waterfront u l-iżvilupp ta' lukanda, fejn qabel kien hemm il-famużi white buildings.

Dan il-bini li kien inbena mis-servizzi Ingliżi ma kellu l-ebda użu partikolari u l-gvern Laburista preċedenti ddeċieda li jwaqqgħu ħalli jagħmel spazju għall-iżvilupp li ried isir għaliex bħala parti mill-kuntratt li kellu mal-consortium ried jagħmel is- site preparation.

Issa din id-darba minflok il-white buildings se tinbena lukanda.

Port Cottonera qed jingħataw ukoll l-faċilita' li jiftħu casino ġewwa Scamps Palace, ħdejn il-Birgu waterfront, jew inkella ikollhom vapur offshore b'casino fuqu n-naħa ta' l-Isla u għal dan il-għan tawhom anke proprjeta' n-naħa ta' l-Isla.

Barra minn hekk, Port Cottonera ngħataw ukoll il-faċilita' li jagħmlu diversi retail outlets u ngħataw spazju biex ikunu jistgħu jagħmel parking area, fejn illum hemm is-cement stores taħt Couvré Porte ġewwa l-Birgu.

Dan ifisser li b'kollox Port Cottonera se jiżviluppaw area ta' madwar 11,000 metru kwadru.

Lil Cottonera Waterfront Group, li kienu ġew esklużi mill-gvern Laburista - għaliex ma kellhomx marina operator internazzjonali li kien lest li jinvesti flusu fil-proġett - tawhom l-iżvilupp tal-yacht marina u tawhom il- faċilitajiet kollha relatati magħha, fosthom il-famuża boatyard li se tinbena ġewwa l-Kalkara u fuq din nitkellem aktar 'il quddiem għaliex għandha storja warajha.

Lil dawn tawhom ukoll il-faċilita' li jagħmlu pied- a'-terre, li tkun speċi ta' lodging għall-yachtsmen, tawhom ukoll dawk il- ħafna tunnels li hemm taħt il-Forti Sant'Anġlu biex jagħmlu joyride jew darkride u tawhom ukoll il-faċilita' li jagħmlu diversi attivitajiet kummerċjali.

Il-ministru ftaħar li issa l-yacht marina m'hijiex se ssir biss fuq in-naħa tax-xatt tal-Birgu imma se ssir ukoll fuq in-naħa tax-xatt ta' l-Isla, billi l-fairway issir fin-nofs u l-marina tinqasam fi tnejn, parti fuq in-naħa ta' l-Isla u parti fuq in-naħa tal-Birgu.

Jiġifieri tawhom id-dritt li jagħmlu faċilitajiet ta' marina n-naħa ta' l-Isla wkoll!

Ma rridx ninsa ngħid li l-consortium l-ieħor se jibni sitt penthouses.

Imma l-ikbar oxxenita' f'dan il-proġett huwa l-bini ta' 110 appartament residenzjali u ngħid għaliex, Mr Speaker?

Il-Kottonera, li hija l-area l-aktar densely populated f'Malta, mhux appartamenti residenzjali għas-sinjuri għandha bżonn imma social housing.

Kieku l-ministru qalilna li bħala planning gain il-consortium se jiġi mġiegħel jibni 110 appartamenti għal akkomodazzjoni soċjali, kont naqlagħlu l-kappell għaliex ikun għamel biċċa xogħol ta' raġel, imma mhux jiġi jgħidilna li se jinbnew 110 appartament residenzjali fl-aktar post f'Malta li għandu problemi ta' housing!

Għaliex ma jiġux irranġati d-djar li hemm fil-Kottonera minflok ma jinbnew dawn l-appartamenti għas-sinjuri?

Dawn huma affarijiet tal-mistħija!

Mr Speaker, ikolli ngħid li l-prijoritajiet taż-żewġ partiti eletti f'din il-Kamra huma kompletament differenti.

Jien nista' ngħid li filwaqt li l-Partit Laburista għandu biex jiftaħar li wettaq ħafna xogħol fil-qasam tal-housing fil-Kottonera, żgur li l- Partit Nazzjonalista ma jistax jiftaħar li għamel xi ħaġa f'dan il-qasam fil-Kottonera.

Jien nixtieq inkun naf x'kontribut se jagħtu dawn id-djar lill-proġett innifsu għaliex kulma se jiġri huwa li se jagħtu lok għal spekulazzjoni kbira.

Fil-fatt il-consortium li se jibni dawn l- appartamenti mill-inqas se jagħmel qligħ ta' Lm10 miljun.

Il-gvern imissu jistħi li ressaq proġett bħal dan quddiem dan il-parlament.

Jien nappellalu biex lin-nies tal-Kottonera u lill-kunsilli lokali jispjegalhom x'qegħdin jagħmlu hemmhekk.

Per eżempju, il-kunsill tal-Birgu għandu jkun jaf li se jibnu l-appartamenti bil-private beach quddiemhom għaliex il- kunsilli raw biss l-artistic impressions u ma qalulhomx l-effetti li se jkun hemm fuq ir-residenti tal-Kottonera.

Għalkemm il-ministru qal li ż-żewġ consortia ġew ittrattati indaqs, tajjeb li nkunu nafu li filwaqt li Port Cottonera se jiżviluppaw area ta' madwar 11,000 metru kwadru, Cottonera Waterfront Group se jiżviluppaw area ta' madwar 40,000 metru kwadru, erba' darbiet iktar.

(Interruzzjonijiet) Tant ġew ittrattati indaqs li lil wieħed tajtuh erba' darbiet iktar mill- ieħor!

Allura l-proġett kollu llum jikkonsisti f'marina kemm fuq in-naħa tax-xatt ta' l-Isla u kif ukoll fuq in-naħa tax-xatt tal-Birgu, bil- faċilitajiet kollha relatati magħha, jibqa' għaddej minn taħt il-menqa sa ħdejn Sant'Anġlu, idur ma' Sant'Anġlu n-naħa ta' barra u prattikament jibqa' sejjer sal-Kalkara.

Pero' dan m'huwiex biżżejjed għaliex issa daħħlu wkoll l-bajja tar-Rinella u ma nafx kif il-ministru qal li ħadem skond id-development brief tal-planning authority għaliex fid-development brief tal-Kottonera m'hemm l-ebda riferenza għall-bajja tar-Rinella, pero' fuq din il-kwestjoni nitkellem iktar tard.

Jekk wieħed jgħodd l-area kollha nsibu li se jkollna proġett ta' madwar 52,000 metru kwadru fejn qabel konna qed nitkellmu fuq proġett ta' madwar 18,592 metru kwadru.

MR SPEAKER: Onor. Buhagiar, se jkolli nerġa' ninterrompik għaliex skadielek il-ħin u għandek bżonn leave of House.

Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Nirringrazzja lill-Kamra kollha għal din l- estensjoni.

Issa nixtieq nitkellem ukoll x'effett se jkollu dan il- proġett b'mod dirett fuq id-dħul tal-gvern, x'effett se jħalli fuq l- ekonomija tal-pajjiż u x'effett se jkollu fuq ir-residenti tal-Kottonera.

U se nibda fuq l-effett li se jkollu fuq id-dħul tal-gvern.

Fil-fatt il- ministru seta' faċilment jikkalkola r-rata tad-dħul tal-gvern minn dan il- proġett għaliex din kienet stabbilita fil-kuntratt ta' qabel.

Kif diġa' spjegajt, skond il-kuntratt ta' qabel il-gvern kien se jdaħħal Lm370,000 ċens fis-sena fuq area ta' madwar 18,500 metru kwadru, li minnhom Lm25,000 kienu se jmorru għall-NTOM u Lm25,000 għall-Malta maritime authority.

Dan ifisser li l-gvern kien se jdaħħal Lm320,000 ċens ta' l-art fis-sena.

Għalhekk il-ministru faċilment seta', anke permezz tan-nies bravi li għandu fid-dipartiment tiegħu, isib rata ta' ċens kif inħadmet qabel u jaħdem id-dħul tal-gvern.

Huwa veru li ddaħħlu ċerti faċilitajiet li se jkollhom weighting differenti imma hemm sistema xjentifika kif jinħadmu dawn l-affarijiet.

Issa minflok se jħallsu Lm320,000 ċens ta' l-art - għaliex Lm50,000 kienu se jitħallsu lill-NTOM u lill-Malta maritime authority - Port Cottonera se jħallsu Lm250,000, għaliex tnaqqsitilhom l-area li se jiżviluppaw, li minnhom Lm25,000 se jmorru għand l-NTOM, jiġifieri effettivament se jkun qegħdin iħallsu Lm225,000 ċens.

Jien ngħid li f'dan il-każ it-tnaqqis huwa ġustifikat, imma għaliex Cottonera Waterfront Group, li ngħataw 40,000 metru kwadru, se jħallsu Lm250,000 daqs Port Cottonera, li Lm25,000 minnhom se jmorru għand il- Malta maritime authority?

Il-ministru ftaħar fl-istqarrija li għamel f'dan il-parlament li d-dħul tal-gvern minn Lm370,000 se jiżdied għal Lm500,000, pero' meta tqabbel like with like issib li pro-rata d-dħul tal- gvern naqas ħafna għaliex qabel minn għotja ta' 18,592 metru kwadru art konna se ndaħħlu Lm370,000 u issa minn 52,000 metru kwadru art se ndaħħlu Lm500,000.

Aħna jidhrililna li l-ministru seta' faċilment sab rata ġusta taċ-ċens, iktar u iktar meta wieħed jiftakar fl-ispekulazzjoni li se ssir - u fuq din il-kwestjoni nitkellem iktar 'il quddiem - minn ċerti artijiet li qegħdin jingħataw.

Il-ministru qal li l-gvern m'huwiex daqstant interessat kemm se jkun id-dħul tal-gvern minn dan il-proġett imma iktar jinteressah li l-proġett ikun wieħed vijabbli.

Safejn naf jien bir-rata kif kienet qabel, proġett vijabbli kien se jkollna.

Għaliex hemm din id- differenza kollha?

Il-fatt li l-consortia se jħallsu inqas ifisser li m'għandhomx il-fiduċja li kellhom qabel?

Jien naħseb li kieku għandhom fiduċja fil-proġett bħalma kellhom qabel kieku lesti li jħallsu iktar!

Mr Speaker, aħna jidhrilna li din is-somma li qed tiġi mitluba bħala ċens għal din l-art hija baxxa wisq u għaldaqstant nixtieq nipproponi din l- emenda għall-kuntratt:

"B" Fi klawsola 1.1 fil-parti tal-kuntratt li tirriferi għall-"Port Cottonera Emphyteutical Site":

Jitħassar il-kliem fi klawsola 1.1 "two hundred and fifty thousand Maltese liri (Lm250,000)" u minflok jidħol il-kliem "to be worked at pro-rata on the basis of the area being allocated as per rate specified in the draft contract of June 1998".

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

RITA LAW: Nissekonda.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Id-dħul tal-gvern jikkonsisti wkoll mit-taxxa tal-boll fuq id-dokumenti u fil-fatt il-ministru fid-diskors tiegħu rrifera għaliha għaliex kien jaf li se nsemmuhielu.

Kulħadd jiftakar lill-istess ministru u lill-kollegi tiegħu fid-diskussjoni li kellna f'dan il-parlament daqs sena ilu jgħidu li ma kienx sewwa li t-taxxa tal-boll ta' Lm700,000 li kienet dovuta fuq dawk id-dokumenti kienet se tinħafer.

Fil-fatt ma nħafret xejn għaliex, kif diġa' spjegajt, it-taxxa tal-boll kienet ġiet inkluża bħala parti mir-rata taċ-ċens li kien hemm.

Imma meta din id-darba għednielu li r-rata taċ-ċens li għamel kienet relattivament baxxa biex tinkludi wkoll it-taxxa tal-boll qalilna li kien se jaħfirilhom.

Il-gvern b'deċiżjoni politika oħra u b'daqqa ta' pinna ħafer lill-consortia Lm1.65 miljun u qisu ma ġara xejn.

Mela l-ġimgħa li għaddiet kellna lill-Prim Ministru jgħid li billi ma daħħalniex Lm10 miljun oħra mill-bejgħ tal-Mid- Med Bank ma waqgħetx id-dinja u issa għandna ministru ieħor li qed jgħid li billi ħfiernilhom Lm1.6 miljun ma ġara xejn ukoll.

Kieku trid taħdem għalihom tkun taf kemm trid taħdem biex ikollok Lm1.6 miljun!

Mr Speaker, aħna qegħdin fil-parlament biex naċċertaw ruħna li l-gvern iġib l-aħjar flus għall-affarijiet tal-pajjiż.

Aħna m'għandna l-ebda ħsieb li ngerrxu l- investiment imma ma tkunx responsabbli li tiġi f'dan il-parlament u bl- aktar mod serju tgħid li ma ġara xejn għaliex ħfirtilhom Lm1.6 miljun.

Dawn m'humiex flusu biex jaqbad u jaħfirhomlu!

Jiddispjaċini ngħid li dawn m'humiex argumenti validi għaliex fl-aħħar mill-aħħar id-dħul tal- gvern se jbati nuqqas ta' Lm1.6 miljun.

Mr Speaker, waqt il-public accounts committee jien kont għidt lill- ministru li dan il-proġett minnu nnifsu jitlob li jrid isir ċertu xogħol ta' upgrading.

Fil-fatt waħda mill-kondizzjonijiet tal-kuntratt tgħid li - kif kien hemm ukoll fil-kuntratt ta' qabel - li x-xogħol ta' upgrading tas- servizzi infrastrutturali u tat-toroq iridu jsiru a spejjeż tal-gvern.

Pero' fejn qabel kellna proġett within certain boundaries, illum għandna proġett ħafna akbar u allura d-demand li se jkollna fuq is-servizzi infrastrutturali se jkun ħafna ikbar milli kien qabel.

Kif qal il- ministru stess il-bieraħ, il-gvern huwa marbut li jagħmel upgrading tas- servizzi infrastrutturali li m'humiex tajbin biżżejjed biex ikunu jistgħu jiħħendiljaw il-load tat-traffiku li se jkun hemm minħabba l-proġett.

Wieħed mis-servizzi li żgur li jridu jiġu rranġati huwa s-servizz tad- drenaġġ.

Sfortunatament matul dawn l-aħħar snin fin-naħa t'isfel ta' Malta kien hemm problema kbira fis-sistema tad-drenaġġ.

In-naħa l-oħra tħobb tiftaħar li nefqet eluf ta' liri biex għamlet l-upgrading tal-quays ta' Sant'Anġlu pero' ma għamlet xejn biex jiġi rranġat is-servizz tad-drenaġġ, bil-konsegwenza li issa se jkollu jerġa' jitkisser ix-xogħol li sar.

Barra minn hekk, drainage overflows f'Dockyard Creek kemm min-naħa ta' l-Isla u kif ukoll min-naħa tal-Birgu u overflows fil-Kalkara Creek iridu jiġu rranġati.

Is-supply ta' l-ilma fil-Kottonera m'hijiex tajba biżżejjed u għalkemm ġiet upgraded dan l-aħħar għad fadal ħafna xogħol xi jsir.

Mr Speaker, dan il-proġett jirrikjedi wkoll li jkun hemm aċċess aħjar għall-Kottonera nnifisha.

Il-bieraħ il-ministru qal li kien hemm proġett għat-toroq maħsub mill-amministrazzjoni preċedenti li beħsiebu jitkompla.

Jien nemmen li jrid ikun hemm aċċess aħjar għall-Kottonera għaliex ma tistax timmaġina li jkollok proġett - li kif kulħadd jittama għandu jkun suċċess - li se joħloq ċertu attivita' minħabba l-ammont ta' vejikoli li se jkunu deħlin u ħerġin mill-Kottonera u l-uniku aċċess tkun il-mina żgħira ta' Għajn Dwieli u biex tmur il-Birgu trid tgħaddi minn Bormla.

Dawn huma tliet problemi infrastrutturali li nsibu fil-Kottonera u jinvolvu spejjeż kbar biex tirranġahom.

Mr Speaker, din l-istess kondizzjoni li qed nitkellmu fuqha hawnhekk qiegħda fil-kuntratt tal-consortium MIDI għall-proġett ta' Manoel Island, fejn il-gvern irid jonfoq madwar Lm13 miljun biex jagħmel l-upgrading tas- servizzi infrastrutturali f'Manoel Island.

Meta staqsejt lill-ministru kemm se jiswa l-upgrading tas-servizzi tat-toroq li hemm bżonn isir ma tanix risposta u meta staqsejtu jekk kienx hemm xi programm ta' xogħlijiet li jridu jsiru biex jiġu upgraded is-servizzi infrastrutturali u t-toroq qalli li ma kienx jeżisti dan it-tip ta' programm.

Kif tista' tmexxi proġett 'il quddiem meta lanqas taf x'inhi l-ispiża biex isir l-upgrading tas-servizzi infrastrutturali?

Qed ngħid dawn l-affarijiet għaliex se jkun hemm ċerti restraints fuq government spending.

Jien nispera li jiġu upgraded is-servizzi infrastrutturali u t-toroq mhux biss tal-Kottonera imma ta' kullimkien għaliex minn dawn l-affarijiet se jgawdi l-poplu Malti.

Imma huwa importanti li l-gvern ikun jaf għal xiex huwa dieħel għaliex dan il-proġett qiegħed bejn iż-żewġ consortia u l- gvern.

Fil-fatt nafu li ż-żewġ consortia se jonfqu Lm8 miljun kull wieħed, pero' ma nafux kemm se jonfoq il-gvern u għalhekk nippretendu li jkollna risposti għal dawn id-domandi.

Jekk almenu tgħidli li se tonfoq Lm3 miljun u mbagħad tonfoq Lm3.5 miljun naċċettaha imma mhux li ma jkollok l-ebda indikazzjoni ta' xejn!

Il-bieraħ fil-bidu tad-diskors tiegħi għidt li minħabba n-nuqqas kbir ta' informazzjoni ma nistgħux niġġudikaw dan il-kuntratt.

Meta fil-public accounts committee tlabna lill-ministru biex itella' lid-direttur ġenerali tax-xogħlijiet pubbliċi biex nistaqsu lilu ċerti affarijiet ma riedx.

Din il-problema qed toħloq ċertu inċertezza.

Ma rridx ninsa ngħid ukoll li l-consideration li ġew mitluba jħallsu Port Cottonera biex jingħataw liċenzja għal casino fi Scamps Palace jew inkella casino offshore kienet biss ta' Lm100!

Taħt gvern Laburista preċedenti, li skond in-naħa l-oħra qatt ma għamel xejn, tħallsu Lm400,000 għall- consideration tal-liċenzja ta' casino fi proprjeta' privata mentri issa Port Cottonera qed iħallsu Lm100 biss fi proprjeta' tal-gvern.

Mr Speaker, bir-rispett kollu lejn il-ministru, jien ngħid li we have a very bad deal.

Il-ministru għamel deal ħażin ħafna għall-gvern bil-mod kif innegozja maż-żewġ consortia.

Aħna qegħdin f'dan il-parlament biex inħarsu l-interessi tal-poplu Malti u żgur li l-poplu Malti ma ħax a good deal minn dawn in-negozjati.

Issa se nitkellem fuq l-effetti li se jkollu dan il-proġett fuq in-nies tal-Kottonera u se nibda bir-residential development ta' 110 appartament lussuż għall-barranin u għall-Maltin li jaffordjaw iħallsu.

Imma n-naħa l- oħra verament temmen li l-problemi kbar tal-housing fil-Kottonera - u qed nieħu pjaċir li hawn il-Viċi Prim Ministru preżenti li żgur huwa konxju minn dawn il-problemi - se nsolvuhom billi nibnu luxury apartments?

Il- problemi soċjali fil-Kottonera huma kkawżati mid-densita' għolja ta' popolazzjoni li jgħixu f'dawn l-inħawi.

Fl-inner harbour area għandna l- ikbar densita' ta' popolazzjoni u issa se se nżidu xi 300 persuna oħra li se jkollhom ukoll effett fuq is-servizzi infrastrutturali f'dawn l-inħawi.

Mr Speaker, kulħadd jiftakar kemm kellna pampaluni min-naħa tal-gvern - u anke min-naħa tagħna - li riedu jkunu jafu fejn kienu se jmorru jgħumu n- nies tal-Birgu għaliex il-marina kienet se ssir fuq in-naħa tax-xatt tal- Birgu.

Jien nixtieq nagħmel din id-domanda issa: Intom li tant ikkritikajtu u ma nafx x'ma għidtux fuq l-għawm is-sena li għaddiet, tistgħu tgħiduli fejn se jmorru jgħumu n-nies tal-Kottonera issa?

Jien nifhem li la ma setgħux jgħumu qabel in-naħa tal-Birgu waterfront lanqas se jkunu jistgħu jgħumu issa.

Għallinqas qabel setgħu jmorru jgħumu l-Isla għaliex ma kenitx se ssir marina dik in-naħa u aħna ma konniex daħħalna n- naħa tax-xatt ta' l-Isla għaliex konna nafu li n-nies imorru jgħumu hemmhekk.

(Interruzzjonijiet) Fejn se jmorru jgħumu n-nies tal-Birgu li kienu jmorru n-naħa magħrufa bħala tat-Toqba?

Nixtieq inkun naf issa fejn se jmorru jgħumu n-nies tal-Birgu, li kienu jgħumu n-naħa magħrufa bħala Tat-Toqba - għaliex anke din l-area ngħatat lill-consortium - u fejn se jgħumu n-nies tal-Kalkara jekk fir-Rinella se ssir boatyard.

Is-sena l-oħra tal-Partit Nazzjonalista kienu jħambqu ħafna li n-nies tal-Kottonera ma kienx se jkollhom fejn jgħumu mentri issa li għalqulhom il-baħar kollu m'huma jgħidu xejn!

Jien ngħid li n-nies tal-Kottonera mhux talli ma jistgħux jgħumu talli lanqas dgħajsa ma jistgħu jtellgħu għaliex, kif qal il-ministru stess, jillendjaw biss jistgħu.

Dawn l-erba' landing places f'Dockyard Creek kienu se jintużaw biss min-nies tal-lukanda, tal-casino, ta' dawk li għandhom l-iżvilupp hemmhekk u mill-barklori liċenzjati u kienet biss fuq insistenza ta' l-oppożizzjoni Laburista li l-landing places nfetħu għal kulħadd.

Li ma kienx għall-oppożizzjoni, kieku min ikollu dgħajsa u jrid imur il-Birgu ma kienx ikollu fejn jinżel għax il-landing places ma kenux se jkunu miftuħa għal kulħadd.

Peress li x-xatt tal-Birgu u ta' l-Isla huwa kollu meħud, nixtieq inkun naf minn fejn se jtellgħu dgħajsa n-nies tal-Birgu u ta' l-Isla għaliex min-naħa tad-Dockyard żgur ma jistgħux itellgħuha.

Ta' min jistaqsi wkoll minn fejn se tiġi launched ir-regatta għaliex probabbilment hemmhekk tawhulhom ukoll.

Is-sena l-oħra semmewlna l- barbecues u s-sajd pero' jiddispjaċini ngħid li minkejja li dan il-kuntratt ġie diskuss fil-public accounts committee, naħseb li n-naħa l-oħra għada ma tafx x'fih.

Il-Ministru Zammit Dimech ftaħar li issa l-mollijiet m'humiex se jingħataw b'ċens imma se jibqgħu jitgawdew mill-poplu Malti.

Aħna fittixna fil-kuntratt u sibna li l-mollijiet mhux talli mhux se jgawdihom kulħadd talli l-consortia biss jistgħu japplikaw għal encroachment.

Għal min ma jafx, encroachment tfisser li dak li jkun japplika lill-gvern biex jingħata l-art ta' quddiem in-negozju tiegħu biex ikun jista' jagħmel l- imwejjed u s-siġġijiet u fil-Belt Valletta nsibu diversi minn dawn it-tip ta' encroachments, fosthom fi Pjazza Reġina, hawnhekk ħdejn il-Palazz.

Huwa veru li l-consortia m'humiex se jingħataw il-mollijiet imma skond kif hemm imniżżel fil-kuntratt se jingħataw id-dritt esklussiv għall-użu tal- mollijiet.

Imma l-ministru qalilna li ħallew ħames metri tal-foreshore biex igawduh in-nies.

Allura qabel kif għamilniha aħna n-nies setgħu jgawdu l-moll kollu, li kien ġej pedestrianised, u issa ħallew ħames metri biss!

Issa tar-ruġġata jew tal-karawett, kif se jarmaw f'dawn il-ħames metri?

Safejn naf jien il-ħames metri kellhom jitħallew bilfors għax il- gvern intrabat bil-kuntratt ta' Sant'Anġlu li jħalli aċċess għal vetturi deħlin u ħerġi mill-Fortizza ta' Sant'Anġlu.

Għalhekk bilfors ikolli ngħid li l-kuntratt li kien hemm qabel huwa aħjar minn dan il-kuntratt li għandna quddiemna għaliex qabel in-nies setgħu jgawdu kull parti tal-moll mentri issa jistgħu jużaw ħames metri biss.

Barra minn hekk, qabel konna qed nitkellmu fuq spazju ristrett, li kien jibda min-naħa tal-bieb ta' Sant'Anġlu sal-Menqa, imma issa tajna n- naħa tax-xatt ta' l-Isla, taħt Sant'Anġlu u nibqgħu nduru ma' Sant'Anġlu u allura l-firxa tal-mollijiet li ngħatat kibret.

Kif nistgħu ngħidu li għandna a better deal meta n-nies jistgħu jgawdu inqas, għaliex anke l- aċċess ta' taħt il-Mina ta' Sant'Anġlu ngħata lill-consortia?

Jiddispjaċini ngħid li jew jien m'iniex qed nifhem il-kuntratt jew in-naħa l-oħra m'hijiex tifhmu, jew inkella ħadd m'hu qed jifhem xejn għaliex ma nafx kemm jagħmel sens li tgħid li n-nies se jkunu jistgħu jgawdu l-mollijiet iktar meta tajtu kollox lill-consortia!

Effettivament meta qed tagħti iktar lill-consortia qed tnaqqas mid-drittijiet li għandhom in-nies tal- Kottonera.

F'St Lawrence Street fil-Birgu, li m'hijiex wiesgħa iktar minn tliet metri u li tiġi fuq il-palazzi storiċi, kontu se tagħtu d-dritt lill- consortium li jibnew il-penthouses u li kieku ma kienx għall-oppożizzjoni, kieku tajtuhom id-dritt li jibnu l-penthouses hemmhekk.

B'dan il-mod ridtu tipproteġu d-drittijiet tan-nies tal-Kottonera?

Għalkemm il- penthouses m'humiex se jinbnew fuq il-bini storiku, jien ċert li mill-mod kif inhi drafted l-emenda se jinbnew f'postijiet oħrajn f'partijiet oħra ta' St Lawrence Street.

Se nġibuhom sewwa lin-nies li joqogħdu f'dik it- triq!

Imma issa ħalli nitkellem fuq id-drittijiet tan-nies tal-Kalkara.

Fil-kuntratt insibu speċifikat li fil-bajja tar-Rinella se jkun hemm hard-standing facilities fuq area ta' 14-il tomna - u mhux kif qal il- ministru li din se sservi biex jittellgħu xi ftit yachts -, fejn se jsir boat storage u boat repair.

Issa l-bajja tar-Rinella hija l-unika bajja ramlija li hemm fil-Kottonera u fuq naħa waħda sfortunatament hemm it-tank cleaning farm tad-dockyard u issa fuq in-naħa l-oħra se ssir il-boatyard.

Inutli li l-ministru jgħid li din ma tagħmel l-ebda ħsara ambjentali għaliex kulħadd jaf li ż-żebgħa tad-dgħajjes u ż-żjut tal-makni tal-yachts għandhom effett ikraħ fuq l-ambjent.

Naħseb li n-nies tal-Kottonera jistgħu jinsewha l-bajja tar-Rinella għaliex min se jmur jgħum qalb il- yachts deħlin u ħerġin?

Għaliex qed jippermetti l-ministru li ssir boatyard hemmhekk meta jaf li fuq dik is-site hemm il-fdalijiet tal- Palazz antik ta' Bighi?

Jien ma nafx jekk dan il-proġett hux qiegħed isir biex nibżgħu għall-patrimonju storiku ta' pajjiżna jew inkella biex inkomplu nkissruh, bl-iskop li nippermettu li ssir spekulazzjoni sħiħa.

Mr Speaker, irrid nitkellem fuq il-famuża klawsola tal-permuta li nsibu fil- kuntratt.

Fi żmienna, fuq l-isteering committee kien hemm rappreżentant tal- planning authority biex dak kollu li kien ikun qed jiġi propost kien jiġi vetted, anke minn dak l-aspett.

Aħna ma konniex nippretendu li l-isteering committee jgħid li l-permessi kollha kienu se jinħarġu imma għallinqas konna nafu li kien hemm xi ħadd li seta' jgħid jekk konniex qed niksru xi waħda mill-policies tal-planning authority b'mod li stajna nippreġudikaw il- proġett.

Meta staqsejna lill-ministru li ġaladarba m'huwiex qed juża l- isteering committee huwiex qed jikkonsulta ruħu mal-planning authority dwar il-proposti li qed isirulu, qalilna li qiegħed jinformahom.

Issa li tinforma tfisser li tgħidilhom x'se tagħmel u mhux li tiddiskuti u tikkonsulta magħhom għaliex jista' jkun li ma jkunux qed jabqlu miegħek imma xorta tkun qed tinformahom.

Imma l-fatt hu li l-ministru resaq bi proġett quddiem il-Kamra mingħar ma ra jekk dak li qed jipproponi jistax isir b'mod fattibbli billi jinħarġu l-permessi neċessarji.

Per eżempju, naħseb li fuq il-kwestjoni tal-boatyard, il-ministru ma tkellimx mal- planning authority, li żgur li min-naħa tagħha m'hijiex se tagħti l-permess li ssir.

Inutli li noqogħdu nqattgħu s-sigħat f'din il-Kamra u fil-public accounts committee niddiskutu dan il-proġett meta mbagħad il-planning authority tkun tista' twaqqfu għal raġunijiet tajbin tagħha.

Dawn l- affarijiet m'humiex sewwa.

Aħna waqqafna l-isteering committee biex proprju nevitaw dawn it-tip ta' problemi jew inkella nsolvuhom qabel ma l- affarijiet jersqu quddiem il-planning authority, imma ħalli nerġa' niġi għall-kwestjoni tal-boatyard.

Il-ministru tant jaf li l-planning authority m'hijiex se tagħti permess għaliha li daħħal klawsola tal-permuta fil-kuntratt.

Dan ifisser li fil- kuntratt innifsu nsibu d-dritt li jekk għal xi raġuni din l-art ma ssirx boatyard fuqha, il-gvern huwa marbut li jagħti biċċa art lill-consortium ta' l-istess daqs x'imkien ieħor, pero' l-kuntratt ma jispeċifikax fejn tista' tingħata din il-biċċa art.

Issa jekk verament rridu li din l-art isservi bħala hard-standing għall-boat repair jagħmel sens li din tkun viċin l-marina, ladarba hija relatata mal-proġett tal-marina.

Imma fil- proposti li għandna quddiemna ma nsibux li l-art li tista' tingħata b'permuta trid tkun within a radius of so many kilometres 'il bogħod mill- marina imma tant tħalliet b'mod vag li l-consortium jista' litteralment jitlob lill-gvern biċċa art jew f' Pembroke jew f'Għawdex jew fil-Mellieħa biex ikun jista' jpartat ma' dik l-art li fuqha ma jkunx inħareġ il- permess.

Din hija question mark oħra li għandna f'dan id-draft contract li għandna quddiemna u hija xi ħaġa oħra li lilna qed iddejjaqna ħafna għaliex għall-ewwel darba f'riżoluzzjoni tal-gvern qed indaħħlu l- option tal-permuta.

Jien ngħid li dan huwa abbuż mis-sistema parlamentari u mill-policies tal-gvern kif inhuma llum għax jekk se noqogħdu niġu f'dan il-parlament u ndaħħlu l-klawsoli tal-permuta, inkunu qed nivvotaw fuq affarijiet li ma nafux x'inhuma għax għada pitgħada jistgħu jinbidlu.

B'dan il-mod rridu nimxu?

(Interruzzjonijiet) Imma dan xi proġett hu jekk għada pitgħada se nerġgħu hawn biex nivvotaw fuqu?

L-affarijiet iridu jsiru bis-serjeta' mill-ewwel.

(Interruzzjonijiet) Il-fatt hu li 14,000 metru kwadru minn biċċa art ta' 52,000 metru kwadru jġibu 25% ta' l-art li se tagħti u allura jien ngħidlek li huwa diġa' vvizzjat li se nerġgħu niġu hawn biex nivvotaw fuq 25% ta' l-art li se nagħtu.

Jien m'iniex qed ngħid li m'aħniex se nivvotaw fuqha imma l-affarijiet ma jsirux b'dan il-mod.

Din il-klawsola tal-permuta qatt ma messha daħlet f'kuntratt ta' din in-natura, b'riżoluzzjoni mill-parlament, għaliex lilna ġġibna f'sitwazzjoni li ma nafux fuq xiex se nivvotaw.

Għalhekk aħna ma nistgħux naqblu ma' din il- ħaġa inċerta f'dan il-kuntratt u l-affarijiet qatt ma messhom saru b'dan il-mod.

Mr Speaker, irrid nitkellem issa fuq il-mod kif ġie drafted il- kuntratt li fost affarijiet oħra jsemmi r-rebates li ngħataw.

Kif diġa' spjegajt, fil-kondizzjonijiet tal-kuntratt kif tressaq l-ewwel darba konna nsibu li r-rati taċ-ċens kienu ġew rebated fuq tliet snin.

Din id-darba reġgħu ngħataw ir-rebates pero' bid-diferenza li ngħataw fuq erba' snin u allura l-consortia se jħallsu s-somma sħiħa wara erba' snin kif se ngħid Port Cottonera fl-ewwel sena se jħallsu Lm45,000, fit-tieni sena se jħallsu Lm90,000; fit-tielet sena Lm135,000; fir-raba' sena Lm180,000; u fil-ħames sena jħallsu Lm250,000.

Cottonera Waterfront Group fl-ewwel sena se jħallsu Lm40,500; fit-tieni sena se jħallsu Lm81,000; fit- tielet sena Lm121,500; fir-raba' sena Lm162,000 u fil-ħames sena se jħallsu Lm250,000.

Il-ministru qal li dawn iż-żewġ consortia ġew ttrattati l- istess pero' jiddispjaċini ngħid li dan m'hu veru xejn għaliex, kif diġa' rajna, Cottonera waterfront group ingħataw site li hija erba' darbiet ikbar minn tal-consortium l-ieħor u issa qed jingħataw rebates differenti.

Għaliex saret din id-differenza bejniethom?

B'kumbinazzjoni r-rebates favorevoli ngħataw lil Cottonera Waterfront Group, imbagħad il-ministru jiġi jgħid li ttrattahom l-istess!

Jien nifhem li meta tittratta ma' żewġ entitajiet l-istess, f'kollox tittrattahom l- istess u mhux kif ikun jaqbillek għax, meta staqsejnih kif ingħataw l- istess rata ta' ċens ta' Lm250,000 għal daqs differenti ta' art, il- ministru qalilna li hu ttratta magħhom l-istess pero' mbagħad tahom rebates differenti!

Allura fejn jaqbillu jgħid li ttratta magħhom l-istess u fejn ma jaqbillux ma jgħidx hekk.

Ma tistax tkun inkonsistenti fl- argumenti tiegħek u dawn l-affarijiet jew ngħiduhom bis-serjeta' jew inkella ma ngħidu xejn għaliex inkella nkunu qed naħlu l-ħin u nidħku b'xulxin.

Kulħadd jiftakar kemm intqal diskors għaliex aħna konna pproponejna li l-kuntratt jingħata għal 99 sena.

Jien fittixt fil- kuntratt ħalli nara jekk forsi ngħatax għal xi 50 sena pero' sibt li għal 99 sena għadu jgħid.

Issa li spjegajt il-kuntratt u l-effetti tiegħu se nerġa' mmur lura fuq dak li bdejt fuqu, cioe' l-parametri preċiżi li fuqhom ġew magħżula l-consortia.

Fil-fatt, skond l-isteering committee, il-consortia kellhom jilħqu dawn il-ħames parametri li ġejjin:

"The development groups are shortlisted by government on the basis of major development experience.".

Jien naħseb li ż-żewġ consortia għandhom development experience.

Suppost li kellu jkollhom:

"a fine track record in marina-related type projects backed by sound financial resources.".

U hawnhekk mill-ewwel nieqfu għaliex żgur li Cottonera Waterfront Group - għallinqas huwa kostitwit sal-lum, għaliex aħna nafu min huma l-membri pero' m'għandix għalfejn noqgħod insemmihom hawnhekk - m'għandhom l-ebda esperjenza u l-ebda track record f'marina-related type projects.

Li jkun hemm xi ħadd minnhom li għandu yacht ma jfissirx li għandhom esperjenza f'dawn it-tip ta' proġetti!

Fil-każ ta' Port Cottonera tista' tgħid li għandhom track record in marina-related type projects, issa jekk huwiex ''a fine record'' jew le ma nafx!

U issa niġi għall-aħħar parti fejn jidħlu l- finanzi, għaliex din kienet waħda mill-affarijiet li argumentajna fuqha, anke fil-public accounts committee.

Mr Speaker, kif spjegajt qabel, meta ressaqna l-proġett aħna ridna li bħala prova tal-financial resources tagħhom ix-shareholding ikun fully paid up b'Lm1 miljun.

Fil-fatt Port Cottonera għandhom fully paid-up capital ta' Lm1 miljun mentri Cottonera Waterfront Group għandhom Lm250,000 paid-up capital.

Il-ministru ġabilna l-garanziji bankarji għas- Lm750,000 li fadlilhom iħallsu.

Pero' jiddispjaċini ngħid li hawnhekk qed nitkellmu fuq affarijiet differenti għaliex il-garanziji bankarji ma jammontawx għax-shareholding paid-up imma juru biss li dawn għandhom x'jagħmlilhom tajjeb.

Barra minn hekk, ma jfissirx li għandhom dak it- tip ta' kapital biex jagħmlu dan il-proġett għax dawn il-garanziji bankarji jistgħu jkunu marbutin ma' affarijiet oħrajn u allura m'għandhom x'jaqsmu xejn ma' dak li tlabna.

Aħna konna qed ninsistu li 40% minn dan ix-shareholding kellu jkun barrani għaliex konna nemmnu li jekk għallinqas ikun hemm shareholding barrani nkunu nafu min huma l-operaturi minn qabel u ma tkunx tista' ssir spekulazzjoni.

Pero' nista' nassigura lill-ministru li din id-darba se ssir spekulazzjoni, iktar u iktar meta Cottonera Waterfront Group m'għandhomx shareholding barrani.

Kif tridna nivvotaw favur din ir-riżoluzzjoni meta nafu li n-nies li se jagħmlu l- marina lanqas nitfa esperjenza ma għandhom f'dan il-qasam.

Il-ministru qed jgħid li l-consortium qed ifittex dawn l-operaturi għaliex il-metodu ġdid u modern ta' kif isir in-negozju dan iż-żmien huwa li l-investituri permezz tal-marketing capabilities tagħhom ifittxu operatur li jkun jista' jidħol għal dan it-tip ta' xogħol.

Kieku qed nitkellmu fuq xi biċċa art privata forsi nifhmu dan il-konċett imma hawnhekk qed nitkellmu fuq parti mill-patrimonju ta' pajjiżna u l- proprjeta' tal-poplu Malti rridu nittrattawha b'iktar sensittivita'.

Jekk iridu li aħna nivvotaw fuq din ir-riżoluzzjoni jridu jgħidulna eżatt x'se jiġri minn din l-art.

Irridu nifhmu li jekk il-marina ma taħdimx kif suppost, dan il-proġett ma jistax jimxi 'l quddiem għax il-bini ta' yacht marina se jagħti nifs lil dan il-proġett u jekk ikollok marina vojta, inutli li jkollok lukanda u casino.

Għalhekk huwa importanti li nkunu nafu min huma dawn l-international operators li l-ministru qed jgħid li l- consortium wasal biex jikkonkludi magħhom biex għallinqas ikollna ftit inqas inċertezza f'dan il-kuntratt li għandna quddiemna.

Iż-żewġ parametri l-oħrajn li fuqhom kellhom jiġu shortlisted il- consortia kienu l-marketing capabilities u l-operational skills.

Fejn huma l-marketing capabilities u l-operational skills ta' Cottonera Waterfront Group fejn tidħol il-marina?

Kif nistgħu nivvotaw favur dan il-kuntratt meta jidher biċ-ċar li dan il-consortium lanqas jikkwalifika għal erbgħa mill-ħames parametri li semmejt?

Jiddispjaċini ngħid li se ssir spekulazzjoni lampanti minn proprjeta' pubblika.

Aħna konna daħħalna klawsola fil-kuntratt li kienet tgħid li sa ma jispiċċa l-kuntratt ma jidħlux shareholders ġodda u jekk jinbidlu x-shareholders il-40% irid jibqa' shareholding barrani.

Pero' issa f'dan il-kuntratt li għandna quddiemna din ġiet mibdula wkoll u se jagħmlu kondizzjoni sabiex sa 40% tax- shareholding jista' jinbidel mill-consortium oriġinali.

Allura dan ma jfissirx li qed tagħti lok għall-ispekulazzjoni?

Sfortunatament aħna ma nifhmuhomx dawn l-affarijiet.

Mr Speaker, aħna rridu li fil-Kottonera jsir proġett sostenibbli li ma jagħmilx ħsara lill-ambjent, li jkun ta' ġid għan-nies tal-Kottonera billi jġib l-investiment u l-impjiegi, pero' qatt m'hu se naqblu li ssir spekulazzjoni fuq proprjeta' pubblika, wisq iktar meta din il-proprjeta' hija parti mill-partrimonju ta' pajjiżna.

Għalhekk nixtieq inressaq emenda għal klawsola 10(1) b'mod li tiġi taqra l-istess bħalma kienet klawsola 10 (1) f'Ġunju ta' l-1998.

"The Guarantee shall not transfer, grant on lease or otherwise dispose of the emphyteutical land or part thereof, including its right in relation to the quays as described in clause 2 sub-clause (3) before the completion of the project nor shall the individual shareholders constituting the Guarantee transfer any of their holdings or shares before the whole project is complete provided that the shareholders constituting the Guarantee may transfer shares between themselves as long as a minimum of forty per cent (40%) of the equity of the Grantee is held by non-Maltese residents".

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Nissekonda.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Mr Speaker, nagħlaq id-diskors tiegħi billi ngħid li aħna ma naqblux mal-proposti li għandna quddiemna mhux biss għaliex qed nitħaddtu fuq proġett differenti minn dak li kien se jsir qabel, imma għaliex il-mod kif inhu propost se jiftah bieb beraħ għall- ispekulazzjoni, se jagħmel ħsara lil parti mill-patrimonju storiku li għandna fil-Kottonera u se jnaqqas mid-drittijiet reali li jgawdu llum in- nies tal-Kottonera.

Din hija a bad deal għall-gvern - kieku minn dan kollu l-gvern ħa a good deal kieku forsi b'xi mod tista' tgħid xi ħaġa favur - għaliex żgur m'huwiex se jkollu dħul sodisfaċenti minnu.

Aħna ma nistgħux nippermettu dawn l-affarijiet u aktar u aktar ma nistgħux nivvotaw favur proġett li se jagħti lok għall-ispekulazzjoni.

Kieku tressaq quddiemna proġett serju, maħsub tajjeb mingħajr ħafna question marks fil- klawsoli li hemm, kieku konna nivvotaw favur imma aħna ma nistgħux naqblu mal-mod kif inhuwa propost dan il-kuntratt u għalhekk se nivvotaw kontra.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Michael Farrugia.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Mr Speaker, nitolbok tippermettili nagħmel dikjarazzjoni qasira.

B'riferenza għall-kodiċi ta' etika, niddikjara li jien naħdem ma' grupp li huwa membru f'wieħed mill-consortia li ngħataw il- proġett tal-Kottonera.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Michael Asciak.

ONOR.

MICHAEL ASCIAK: Mr Speaker, nibda billi ngħid li għalkemm jien m'iniex mill-Kottonera u ma nirrappreżentax lil dak id-distrett, għandi għal qalbi dan il-proġett għaliex jelenka bl-iktar mod ċar ċerti prinċipji politiċi li nħaddan.

L-ewwelnett irrid ngħid li hija ġustizzja storika li dan il-proġett se jitwettaq taħt dan il-gvern għaliex kienet l- amministrazzjoni Nazzjonalista ta' qabel l-1996 li kienet niediet dan il- proġett, speċjalment għal dak li jirrigwarda r-riabilitazzjoni tal-baċir nru.

Dak iż-żmien il-gvern kien tkellem ukoll mal-kunsill lokali ta' Bormla biex jibda jseħħ dan it-tip ta' proġett.

Jien nemmen li dan il- proġett żgur se jkun ta' ġid kbir għan-nies ta' dawk l-inħawi għaliex jiġġenera titjib sostanzjali fl-ekonomija.

Nerġa' ngħid li huwa ta' unur għalija li se jkun proprju dan il-gvern li se jwettaq dan il-proġett wara li l-gvern preċedenti Laburista ma kienx irnexxielu jirrealizzah.

Mr Speaker, irrid nirrimarka li l-mollijiet qabel kienu se jingħataw b'titolu ta' 99 sena ċens u allura l-poplu Malti kien se jitlef id-dritt aħħari li jkollu aċċess għalihom.

Il-gvern preżenti reġa' nnegozja l- kuntratt u assigura li għal ħames metri kull medda ta' moll li hemm eżistenti mhux se jkun hemm encroachment, jiġifieri d-dritt ta' l- encroachment jista' jasal biss sa ħames metri 'l bogħod minn tarf il-moll.

Issa meta qed ngħidu ħames metru qed ngħidu kważi l-wiesa' ta' din il- kamra, li hija pjuttost distanza aċċettabli biex in-nies ikunu jistgħu jippassiġġjaw u biex ikunu jistgħu jgħaddu inġenji oħra.

Jien naħseb li meta wieħed jitlob iktar minn ħames metri jkun qiegħed jgħix fi stat ta' illużjoni għaliex ħames metri huma biżżejjed mhux biss għan-nies tal- Kottonera imma anke għall-poplu Malti u Għawdxi kollu li jogħġbu jmur lejn dawk l-inħawi meta l-proġett ikun lest.

Grazzi għal dan il-gvern ukoll, l-investiment fuq dan il-proġett żdied minn Lm6 miljun għal Lm16 miljun.

Jiġifieri għandek Lm10 miljun iktar li qed jiġu ppumpjati fuq dan il-proġett, li jinkludi wkoll il-ibliet l-oħra tal-Kottonera - għaliex ġiet inkluża n-naħa l-oħra ta' l-Isla - it-tibdil li se jsir in-naħa ta' Bormla u tibdiliet oħra sostanzjali li għandhom itejbu l-livell ta' għajxien tal-popolazzjoni tal-Kottonera kollha u joħolqu wkoll opportunitajiet ta' xogħol mhux biss għan-nies tal-Kottonera imma għall-poplu ta' Malta u Għawdex kollu.

Taħt gvern Laburista l- ekonomija ta' Malta kienet staġnat għaliex tneħħiet il-liġi tal-VAT u ġiet iffriżata l-applikazzjoni ta' Malta biex nissieħbu fl-Unjoni Ewropea.

Bla dubju ta' xejn dawn iż-żewġ tibdiliet nisslu nuqqas ta' fiduċja fil-poplu Malti u r-riżultat kien nuqqas kbir ta' investiment.

Din tibqa' r-raġuni prinċipali għal dak li fil-fatt ġara xi sena ilu pero' m'iniex se nidħol fid-dettal għaliex kulħadd jaf x'ġara u ma ġarax.

Mr Speaker, xtaqt nitkellem fuq it-tifrix tat-turiżmu f'Malta.

Jien nemmen li l-investiment fis-settur turistiku għandu jinfirex ma' diversi lokalitajiet għaliex s'issa nafu li ħafna mill-income li jiġi mit- turiżmu jmur dejjem fl-istess inħawi, bażikament il-Belt u n-naħat ta' Tas- Sliema, u naħseb li wasal iż-żmien li naraw li t-turiżmu ma jibqax jinbela' biss mill-inħawi tradizzjonali imma jinfirex f'irħula u fi bliet oħra li huma tradizzjonalment konsidrati 'l bogħod minn dan it-tip ta' żvilupp.

Niftakar li meta kont sindku ta' Birkirkara, flimkien mal-kunsill kollu tiegħi, konna stedinna lill-ministru tat-turiżmu, il-prim ministru u l-kap ta' l-oppożizzjoni ta' dak iż-żmien - għaliex kellna proġett simili għal dan il-proġett tal-Kottonera - biex dawk l-inħawi jkunu jistgħu jibdew jirċievu xi ammont ta' dħul mill-investiment turistiku.

Jien sinċerament nemmen li għandu jsir sforz biex proġetti bħal dawn jinfirxu f'partijiet oħra ta' Malta għax jekk taqta' n-naħat ta' San Pawl il-Baħar, il-Belt, Tas- Sliema u l-Mellieħa, tista' tgħid li l-kumplament ta' l-entitajiet kummerċjali tal-gżira ma jgawdux minn dan it-tip ta' investiment, li huwa wieħed mill-pilastri ewlenin ta' l-ekonomija tagħna.

Jekk f'ċerti bliet u rħula jsir investiment ekonomiku li jħalli l-qligħ, ovvjament se jgawdu minnu l-iktar dawk li jkunu joqogħdu f'dik il-belt jew raħal.

Għalhekk wieħed jistenna li l-Kottonera tieħu imbuttatura sew 'il quddiem b'dan il- proġett għal dak li għandu x'jaqsam ma' dħul finanzjarju u jien nawgura li dan it-tip ta' proġett jiġi estiż għal partijiet oħra ta' Malta.

Mr Speaker, nixtieq nitkellem ukoll fuq l-aspett soċjali.

Il-ħabib tiegħi, l-Onor.

Charles Buhagiar, qal li ma jagħmilx sens li jinbnew il-penthouses fil-Kottonera meta għad hemm problemi ta' social housing.

Jien nista' nassigurah li l-kwestjoni ta' social mix tista' tkun waħda mis-soluzzjonijiet għal dak li jirrigwarda l-problemi ta' social housing fil-Kottonera.

Min jistudja s-soċjoloġija jaf li jeżisti fenomenu li jissejjaħ social gravitation.

Dan ifisser li n-nies li jkunu jaġixxu għal klassijiet soċjali għandhom tendenza li jikkonglomeraw u jekk is- sitwazzjoni ma tiġix kontrollata, in-nies tal-flus jispiċċaw jiggravitaw lejn ċerti areas partikolari u dawk li jkollhom inqas income u dawk li jkollhom problemi soċjali jispiċċaw jinqabdu f'poverty trap u jinġabru f'partijiet oħra ta' Malta.

Għalhekk huwa importanti li f'din il-kwestjoni jidħol proprju l-gvern billi jibni housing units u jagħmel proġetti ekonomiċi biex jassigura li dan il-fenomenu ta' social gravitation ma jseħħx u fil-pajjiż ikun hemm dak li nsejħulu social mix.

Jien ngħid prosit lill-gvern għaliex b'dan il-proġett qed jassigura illi f'din l-area jinbnew numru ta' appartamenti lussużi barra l-lukanda u l-yacht marina illi se jwasslu għal taħlit soċjali kbir.

Niftakar li meta kien se jinbena wieħed mill-housing estates ġewwa Birkirkara - li jiġi wara l-kumpless ta' Peresso, f'area sabiħa ħafna fejn hemm ħafna vilel - kienu ġew ħafna nies jgħidulna li bil- housing estate li kien se jinbena - dak iż-żmien jien kont deputat jien u kien ministru tad-djar l-Avukat Joe Cassar - kien se jitħassar l-ambjent.

Pero' dak iż-żmien ir-risposta tagħna kienet li s-social mix kien importanti għal kwalunkwe belt u raħal.

Fil-fatt jien ta' l-opinjoni li t- taħlit soċjali huwa importanti għal kulħadd għaliex aħna qegħdin ngħixu f'dinja waħda u huwa importanti li nitgħallmu mingħand xulxin.

Mr Speaker, l-aħħar punt li nixtieq nagħlaq bih jirrigwarda l-kwestjoni ekoloġika.

Aħna nafu li dan it-tip ta' żvilupp, illi bażikament huwa żvilupp ekonomiku barra li jġib miegħu tibdil soċjali tajjeb, iġib ukoll improvement fl-istandard of living u jġib ukoll titjib ambjentali sostanzjali.

Jekk nagħtu ħarsa madwarna nindunaw li l-ikbar nefqa ta' flus għal dak li jirrigwarda l-ambjent issir f'postijiet frekwentati mit- turisti, bħal, per eżempju, Buġibba, Tas-Sliema u l-Belt.

Issa min iżur postijiet turistiċi bħal Cannes u r-Riviera Italiana jinduna x'attenzjoni tingħata lill-ambjent, kemm fil-mod ta' apparenza kif ukoll fil-mod ta' management.

Jiena ċert li l-proġett tal-Kottonera se jwassal biex l- ambjent naturali f'dawn l-inħawi, fejn insibu wħud mill-aqwa postijiet storiċi f'pajjiżna - għalkemm normalment din l-area hija assoċjata ma' l- industrija tat-tarznari - jingħata spinta 'l quddiem.

B'dan il-mod ir- residenti tal-Kottonera se jkollhom standard of living aħjar minħabba li l- estetika ambjentali se tingħata spinta kbira 'il quddiem.

Jiena nawgura li l-gvern flimkien mal-ministeru għat-turiżmu, wara illi jvaraw il-proġett tal-Kottonera, il-proġett ta' Manoel Island u l-proġett ta' Bieb il-Belt, jagħtu spazju lil irħula oħra storiċi bħaż-Żejtun, Ħal Għaxaq, il-Gudja, Birkirkara, il-Mosta u rħula oħra li għandhom potenzjal turistiku kbir.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Rita Law.

ONOR.

RITA LAW: Mr Speaker, filwaqt li naqbel ma' l-Onor.

Asciak li għandha titqajjem iktar kuxjenza soċjali favur il-Kottonera u n-nies tagħha, ngħid li ta' min jieħu dan id-dibattitu b'aktar serjeta' u naraw l-affarijiet fil-perspettiva tagħhom.

Nista' ngħid li jien qrajt id- debate li kien hawn fuq dan is-suġġett f'din il-Kamra - fejn kien sar ħafna għajjat u żebliħ fuq ir-riżoluzzjoni mressqa mill-gvern Laburista - pero' naħseb li ħadd ma kien jobsor illi eżattament sena u xahar wara kellha titressaq riżoluzzjoni oħra proprju minn dak il-partit illi tant għamel storbju hawnhekk biex dan il-proġett ma jsirx.

Dak iż-żmien l-oppożizzjoni Nazzjonalista ġabet l-iskuża li kien diżunur għal pajjiżina li l-kuntratt jingħata għal 99 sena u saħansitra sħabna tan-naħa l-oħra kienu bdew jitħassru lin-nies tal-Kottonera għaliex ma kienx se jkollhom fejn imorru jgħumu jew fejn imorru jieħdu ġelat!

Illum il-Partit Nazzjonalista fil-gvern qed iressaq proġett quddiem din il-Kamra fejn donnu qed jinsa l-kuxjenza soċjali li qal li kellu sena ilu għaliex mhux talli ma rranġax dawk l-affarijiet li kien jgħid li aħna għamilna ħażin - allavolja dak li għamilna aħna sar biex iċ-ċittadini tal- Kottonera jkunu jistgħu jkomplu jgawdu l-pajsaġġ sabiħ li hemm - talli ried ikisser il-bini storiku illi għandna billi ried jibni fuq il-palazzi li hemm.

Safejn naf jien, meta tersaq applikazzjoni quddiem il-planning authority anke fuq sempliċement bdil ta' tieqa, jaraw jekk din tkunx se tiġi taqbel ma' l-estetika tal-bini eżistenti u għalhekk ma nafx kemm l- awtorita' ta' l-ippjanar kienet se tippermetti li jsiru penthouses fuq palazzi storiċi.

Il-bieraħ il-ministru qalilna li dawn il-penthouses m'humiex se jinbnew kif kien indikat pero' ta' min ifakkar li kieku ma kenitx l-oppożizzjoni Laburista li nsistiet li dan il-proġett jiġi diskuss fil-public accounts committee, kieku l-biċċa xogħol tal-penthouses u tar- Rinella hemmhekk kienet tibqa'.

Huwa ta' unur għall-Partit Laburista illi nsista li l-kuntratt jiġi diskuss fil-public accounts committee qabel ma jitla' għad-diskussjoni quddiem din il-Kamra.

Għalkemm il-gvern Nazzjonalista jaf li ċerti affarijiet huma ħżiena u se jbatu n-nies tal- Kottonera, xorta għadu jwebbes rasu u la jrid jitkellem mal-kunsilli lokali u ma jrid jitkellem ma' ħadd imma ried li jiddeċiedi kollox hu.

Dan kien it-tip ta' dittatorjat u id tal-ħadid li kien hemm waqt il-laqgħat tal- public accounts committee.

Mr Speaker, qed nitkellmu fuq il-wirt storiku ta' pajjiżna, wirt li jappartjeni lill-poplu Malti, u l-Gvern Nazzjonalista jrid li jiddeċiedi hu x'jagħmel minn dan il-ġojjel.

Dawn l-affarijiet qed iħawdu lill-poplu.

Meta tisma' dawn l-affarijiet tinduna li għandna gvern illi lest li jbigħ lil pajjiżu akkost ta' kollox u qed jagħmel affarijiet illi se jġibu d- diżapprovazzjoni tal-ġenerazzjonijiet futuri fil-mexxejja tal-gvern tal- lum għaliex mhux talli qiegħed ibigħ lil pajjiżna talli qiegħed iċaħħad lill-Maltin, speċjalment in-nies tal-Kottonera, milli jidħlu f'dawk il- partijiet li tant huma għal qalbhom, speċjalment il-parti tal-Birgu u ta' l-Isla, li issa qed tiġi mdeffsa wkoll flimkien ma' parti mill-Kalkara.

Huwa ta' diżunur għall-gvern Nazzjonalista li jressaq kuntratt bħal dan quddiem din il-Kamra.

Jien għandi d-dubji tiegħi kemm dan il-proġett se jsir fl-interess tal-poplu in ġenerali, speċjalment tan-nies tal- Kottonera, fl-interess tal-patrimonju storiku u naturali u fl-interess ta' ġenerazzjonijiet futuri għaliex ma nafx kemm se jibqgħalna affarijiet li bihom inħossuna kburin li aħna Maltin.

Pero' l-iktar ħaġa li tiddiżappuntani huwa l-mod kif qed jiġi propost dan il-kuntratt li qed imur kontra kull interess tal-Kottonera.

Mr Speaker, jien nista' ngħid li r-residenti ta' l-Isla, speċjalment dawk li nteressaw ruħhom jiftħu r-radju biex ikunu jafu x'se jiġri, indunaw li ma tantx se jiggwadanjaw minn dan il-proġett għaliex fejn qabel l-Isla tħalliet 'l bogħod mill-irmiġġi biex in-nies ta' l-Isla jkunu jistgħu jinżlu jgħumu u ż-żgħażagħ ikollhom fejn jilagħbu l-waterpolo, issa dan l- aċċess se jispiċċa.

Jien nistaqsi lill-gvern: X'se jagħmlu dawk iż- żgħażagħ illi kienu jqattgħu sajf sħiħ jilagħbu?

X'se jagħmel għal dawk in- nies li għandhom il-frejgatini u kienu jieħdu t-turisti dawra sad-dockyard u mal-kosta tal-Kottonera? .

Hemm uħud minnhom li għandhom familja xi jmantnu.

L-uniku aċċess illi se jkollhom dawn il-persuni huwa li jgħaddu minn qalb il-yachts li se jkun hemm u jaqsmu minn naħa għal oħra.

Din it- tradizzjoni ilha teżisti għal żmien twil u ħafna minn dawn in-nies li jieħdu t-turisti dawra mal-Kottonera huma kważi esperti fuq l-istorja ta' dak il-port pero' issa se jinqatgħalhom l-aċċess kollu, bil-konsegwenza li se jbatu l-familji tagħhom għaliex il-qligħ minn dan ix-xogħol se jispiċċa.

Jien nista' ngħid li waqt il-public accounts committee donnu ħareġ li lanqas kienu jafu bihom dawn l-affarijiet u dan ikompli jikkonferma kemm in-naħa l-oħra ma tafx x'inhu jiġri fil-Kottonera.

F'mistoqsija parlamentari li jien għamilt lill-ministru għall-ambjent staqsejtu kemm-il darba ltaqa' mal-kunsilli lokali u l-Onor.

Francis Zammit Dimech ma steħax jgħidli li mal-kunsill lokali ta' l-Isla ltaqa' darba biss.

Fil-fatt is-sindku ta' l-Isla kkonfermali li l-laqgħa damet biss ħames minuti għaliex il-ministru ma kellux ħin!

Mela f'ħames minuti se tilħaq tiddiskuti l-problemi li jiltaqgħu magħhom in-nies ta' l-Isla?

Kif tista' f'ħames minuti taġġorna ruħek dwar ix-xogħol li huwa tant importanti għal dawn il-familji?

Dawn in-nies kienu jirrakkontaw l-istorja ta' pajjiżna lit-turisti minn fuq il-baħar imma issa addio kollox għax il- ministru lanqas biss kien jaf li jeżistu dawn l-affarijiet!

Nixtieq nistaqsi lill-ministru x'se jiġri mir-regatta li kienet issir darba f'sena.

Il-gvern għandu xi pjan alternattiv għal dawn it-tiġrijiet?

Jien nixtieq inkun naf ukoll jekk sarx xi studju dwar il-wave analysis.

Mr Speaker, kif nafu l-port tagħna huwa magħluq u l-kurrent ta' taħt il- baħar ftit li xejn jiġġenera.

Peress li issa l-yacht marina se ssir kemm fuq in-naħa tax-xatt tal-Birgu u kif ukoll fuq in-naħa tax-xatt ta' l-Isla, sar xi studju biex inkunu nafu l-waste li se joħroġ mill-yachts kemm se joħroġ 'il barra?

Fir-risposta li tani l-ministru l-bieraħ għall- mistoqsija parlamentari li għamiltlu dwar jekk sarx xi studju fuq il-port jew inkella sarx xi studju fuq dawk l-attrezzi illi għandna mgħarrqin fil- port, qalli li ma jeżisti l-ebda studju f'dan ir-rigward.

Dan ifisser li ma nafux kif dawn l-attrezzi li għandna mgħarrqa taħt il-baħar u li huma wkoll parti mill-istorja ta' pajjiżna se jiġu affettwati mill-yachts li se jkun hemm fuq iż-żewġ naħat tal-port.

Mr Speaker, kulħadd għadu jiftakar xi storbju qajmet l-oppożizzjoni Nazzjonalista s-sena li għaddiet meta bdiet tgħid li n-nies tal-Birgu ma kenux se jkunu jistgħu jinżlu x-xatt.

Issa nixtieq inkun naf jekk la ssir il-yacht marina, in-nies tal-Birgu humiex se jitħallew jinżlu.

It- tweġiba tiġi waħedha u n-nies tal-Birgu se jkunu jafu min daħak bihom.

Nixtieq nistaqsi lill-gvern jekk huwiex se jsir xi studju fuq it-trasport illi se jibda jidħol fil-Birgu.

Il-gvern Nazzjonalista żied ħafna affarijiet f'dan il-proġett illi ma kenux ippjanati li jsiru fil-proġett kif kien imressaq mill-gvern Laburista u waqt il-public accounts committee aħna tlabna lill-gvern biex jitkellem ma' l-oqsma konċernati għaliex dan il-proġett jitlob li l-affarijiet isiru bis-serjeta' u mhux bil-għaġġla.

M'għandniex infittxu ngħaddu din ir-riżoluzzjoni ta' malajr imma għandna nieħdu l-ħin kollu neċessarju għaliex dan il-proġett se jaffettwa diversi ġenerazzjonijiet fis-snin li ġejjin.

Fi żmienna domna iktar minn xahar niddiskutu l-kuntratt kif kien imressaq dak iż-żmien u issa l-gvern Nazzjonalista jrid jgħaddi din ir-riżoluzzjoni f'ħames seduti, pero' dan m'huwiex se jsir bil-barka ta' l-oppożizzjoni.

Is-sena l-oħra aħna ma żammejna lil ħadd milli jitkellem mentri issa minn din in-naħa se jkollhom jitkellmu biss sitt deputati għaliex il-ħin huwa limitat.

Per eżempju, is-sena l-oħra l-Onor.

Fenech Adami tkellem erba' darbiet u f'wieħed mill-ispeeches tiegħu, li ħa iktar minn 50 minuta, tkellem biss fuq l-aċċess tal-mollijiet fil-Birgu.

Kieku jitkellem illum irid isemmi l- aċċess għall-mollijiet ta' l-Isla għaliex issa daħlu anke fuq l-Isla.

Dakinhar tgħidx kemm ħarqitu l-kuxjenza u kien tkellem ukoll fuq id- drittijiet tal-proprjeta' privata u ried ikun jaf id-dettalji kollha ta' min kien ġej jaħdem hawnhekk!

Imbagħad meta aħna waqt il-public accounts committee tlabna kopja tal-minuti biex inkunu nafu x'għadda waqt id- diskussjonijiet ma tawna l-ebda informazzjoni.

L-oppożizzjoni Laburista se tibqa' tfakkarhom dawn l-affarijiet għaliex dawn m'humiex affarijiet taċ-ċajt.

L-Onor.

Fenech Adami kien saħansitra tkellem fuq il-bejgħ tal-karawett u kien ried idaħħak meta qalilna li tal-karettun ma kienx se jkollu aċċess biex imur ibigħ fuq il-moll.

Kien qalilna wkoll li l-prim ministru ta' dak iż-żmien, l-Onor.

Alfred Sant ried jagħti dan il-kuntratt għal 99 sena u allura hu ma kienx se jkollu aċċess li jmur bid-deckchair hemm!

Mr Speaker, ma' dawn it-tentufiet kienu jaqbdu għax kien moħħhom biss f'tal- karawett, f'tal-ġelati, f'ta' l-imqaret u fl-għawm.

Jien niskanta kif l- Onor. Asciak, li tkellem qabli, ma tantx sab xi jgħid fuq dan il-kuntratt pero' forsi wieħed jifhimha li issa li hemm il-Partit Nazzjonalista fil- gvern ma tantx isibu x'jikkritikaw!

Aħna nagħmlu argumenti bis-serjeta' u mhux noqogħdu nfettqu fuq tal-karawett, fuq id-deckchairs u fuq l-għawm.

Imbagħad kellna wkoll lill-Onor.

Gonzi, illi fid-debate tas-sena l-oħra ħarqitu wkoll il-kuxjenza għan-nies tal-Kottonera u fost l-oħrajn ħadha bi kbira li Sant'Anġlu kien se jingħata lill-barranin.

Imma issa lil min se jingħata?

Kien qal ukoll li ma kienx jagħmel sens li parti mill-moll tneħħa mingħajr ebda raġuni.

Allura llum jagħmel sens li n-nies tal- Kottonera m'humiex se jkollhom aċċess għall-bini storiku u għall-affarijiet l-oħra kollha?

Irrid ngħid li f'dan il-proġett il-gvern Nazzjonalista ma tantx qed jaħseb fin-nies ta' Bormla, li hija parti integrali mill-Kottonera.

Aħna konna se nneħħu l-ħajt ta' Bormla biex nagħmlu pjazza ħalli n-nies jkollha fejn tirrikrea ruħha għaliex sfortunatament f'Bormla lanqas bandli ma għandhom.

Pero' jiddispjaċini ngħid li f'dan il-proġett li għandna quddiemna Bormla ftit li xejn ġiet inkluża.

Ma rridux ninsew li dawn huma bnedmin umani li għada pitgħada se jgħidu li minn dan il-proġett ma ħadu xejn.

U hawnhekk irrid nistaqsi xi ħaġa: Meta sid ta' yacht jiġi biex imur jagħmel ix-xirja tiegħu, illi normalment jagħmilha in bulk, u jiġi biex imur lura fuq il-yacht, se jgħaddi mill-istess passaġġ li jgħaddu minnu n-nies?

Nixtieq inkun naf meta se jitlestew il-pjanti l-ġodda li se jiġu sottomessi lill-planning authority biex għallinqas inkunu nafu fuq xiex se nivvotaw għaliex aħna m'għandna xejn.

Kulma nafu huwa li se jinbidlu l- pjanti għal dak li jirrigwarda l-penthouses.

Kif nistgħu nivvotaw fuq xi ħaġa li lanqas qed ningħataw informazzjoni dwarha?

Il-gvern jaf x'inhu jagħmel?

Jien inħoss li l-gvern jrid jipprova jgħaġġel ħalli jfittex jgħaddi din ir-riżoluzzjoni ħalli meta nieqfu bil-vaganzi tas-sajf ikun jista' joqgħod rilassat.

Meta staqsejna lill-Onor.

Membri tan-naħa l-oħra x'se jiġri f'dak il-perijodu taż-żmien illi jkun qed isir ix-xogħol fuq in- naħa ta' l-Isla qalulna li sakemm jitlesta l-proġett hemmhekk, se jingħalaq għall-pubbliku.

Jiġifieri n-nies ta' l-Isla għandhom sentejn ma jersqu lejn il-baħar!

Jien tlabt ukoll lill-ministru biex ipoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra t-termini tal-kondizzjonijiet l-ġodda illi għandhom x'jaqsmu mal- proġett tal-Kottonera u l-Onor.

Zammit Dimech qalli li ma sar l-ebda tibdil f'dawn id-dokumenti.

Allura kif fil-public accounts committee jiġi deċiż mod u hawnhekk ma jitressaq xejn?

(Interruzzjonijiet)

Mr Speaker, f'dan l-istadju nixtieq inressaq emenda għal klawsola 12 fil- kuntratt li kienet il-bażi tat-tgħajjir u ta' l-istraġi li nqala' s-sena li għaddiet.

L-iskop ta' din l-emenda huwa biex wara li jgħaddu d-99 sena, il-bini u l-marina jerġgħu jaqgħu f'idejn il-Gvern Malti.

"On the expiry of the Port Cottonera Grant or on prior dissolution of the Port Cottonera Grant, the Port Cottonera Emphyteutical Site, together with any improvements thereon whatever their value, shall devolve to the Government without any obligation on the part of the latter to pay any compensation, and the value of such improvements shall not be taken into consideration in the assessment of any damages which may have been sustained by the Government.".

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

HELENA DALLI: Nissekonda.

ONOR.

RITA LAW: Qabel nagħlaq nixtieq insemmi ftit mill-affarijiet li kien qed jipproponi li jagħmel il-gvern Laburista fil-proġett tal- Kottonera.

L-ewwelnett kien se jagħti spazju għall-irbit mingħajr ħlas lil madwar 250 dgħajsa għaċ-ċittadini Sengleani mentri llum nafu illi l- ispazju illi se jagħti dan il-gvern huwa ferm inqas.

Barra minn hekk, parti mill-kumpless tal-Maċina kien se jiġi kkonvertit f'bini ta' komunita' li kien se jinkludi wkoll l-uffiċċju tal-kunsill lokali, għaliex konna nafu li l-kunsill lokali kien ilu jfittex post biex ikollu l- uffiċċju tiegħu.

Kienet se tinbena skola primarja ġdida fi Triq it-Tarzna minflok dik eżistenti fi Triq il-Ħabs.

Din hi l-kuxjenza soċjali għaliex aħna ma qgħadniex naħsbu fl-interessi tal-consortia imma konna qegħdin inħarsu lejn l-interessi taċ-ċittadini.

Ħaġa oħra li nixtieq insemmi hija li kien qiegħed isir studju biex isir underground parking fil-Kottonera.

Dan kollu juru d-differenza enormi bejn dak li kien qed jipproponi gvern Laburista sena ilu u dak li qed jipproponi llum gvern Nazzjonalista.

Nagħlaq billi ngħid li dan il-kuntratt m'għandux ikun wieħed ta' l- għaġġla għaliex il-proġett tal-Kottonera jrid isir fl-interess nazzjonali u finalment il-gvern Nazzjonalista jrid jerfa' ir-responsabbilta' tiegħu.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici.

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Mr Speaker, fil-ftit ħin li fadal nixtieq ngħid li l-Kottonera hija sabiħa kemm mill-aspett naturali kif ukoll mill- aspett storiku.

Barra minn hekk, il-port innifsu matul is-sekli serva bħala post fejn isorġu l-bastimenti, li ta bidu wkoll għall-proċess ta' kummerċ ġewwa l-Kottonera.

Kellna l-fortuna illi nbnew diversi postijiet sbieħ fi żmien il-Kavallieri u anke fi żmien l-Ingliżi pero' sfortunatament dan il-post storiku ġie mibdul f'wieħed industrijali minħabba t-tarzna, li magħha ġabet overpopulation kbira fit-Tlett Ibliet u dan xeħed lura l-isbuħija naturali illi għandhom Bormla, l-Isla u l-Birgu.

Biżżejjed wieħed jgħid li fil-Kottonera kollox żviluppa bis-sens u t- Tlett Ibliet kienu konsegwenza waħda ta' l-oħra u t-tlieta li huma llum jirrappreżentaw post li jista' jiġi utilizzat aħjar kemm fl-interess tan- nies li joqogħdu hemmhekk u kif ukoll fl-interessi nazzjonali.

MR SPEAKER: Onorevoli, ippermettili ninterrompik għaliex sar il-ħin.

Tibqa' in possession?

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNNICI: Iva, nibqa' in possession.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Nitlob lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politiika Soċjali biex, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

F'nofsinhar id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal-lejla, it-Tlieta, 18 ta' Mejju, fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Riżoluzzjoni dwar Enfitewsi temporanja ta' art, bini u dritt ta' rmiġġ fil- Birgu, l-Isla u Kalkara lill-Port Cottonera Ltd u lill-Cottonera Waterfront Group plc - Kontinwazzjoni;

Abbozz ta' Liġi dwar Servizzi ta' l-Ivvjaġġar u tat-Turiżmu għal Malta - it-Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili – it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Proprjeta' tal-Għadu - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar is-Sekwestru u l-Kustodja ta' Minuri - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Amministrazzjoni tat-Taxxa – it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Atti Nutarili (Provvedimenti Temporanji) – it-Tieni Qari; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' l-Erarju - it- Tieni Qari (Kont.).

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Mario Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Mr Speaker, ftit ġranet ilu kemm fil-public accounts committee u kif ukoll f'din il-Kamra kienet qed issir diskussjoni dwar il- bejgħ tal-Mid-Med Bank lill-HSBC u dak li għamel il-gvern preżenti fil- każ ta' l-HSBC huwa proprju dak li m'għamilx il-gvern preċedenti fil-każ tal-Maltacom.

Meta ġew biex ibigħu t-Telemalta, kulma għamlu kien li biddlulha isimha għaliex naqsu milli jsibu strategic partner li seta' jġib l-esperjenza bħalma ġab l-HSBC.

L-oppożizzjoni targumenta li l- gvern ma messux biegħ l-ishma kollha tiegħu fil-Mid-Med Bank u li almenu kellu jżomm persentaġġ minnhom.

Pero' l-gvern irnexxilu jġib strategic partner li qed jintrabat ma' Malta, u kif qal il-ministru tal-finanzi, bla dubju ta' xejn dan se jagħti spinta 'l quddiem lill-ekonomija ta' pajjiżna.

Ma ninsewx li din il-kumpannija internazzjonali daqet il- kultura tagħna għax diġa' għandha f'idejha l-Midland Bank Malta għall- kuntrarju tal-Midland Bank, l-HSBC se jkun kapaċi jagħti servizz sħiħ u mifrux għaliex il-Midland Bank iktar jittargitja kumpanniji kbar mentri l- HSBC għandu firxa ferm iktar wiesgħa.

Barra minn hekk, qed inġibu f'Malta bank li jsarraf xi ħaġa għax din il-korporazzjoni hija mifruxa fi 80 pajjiż madwar id-dinja.

Jien ngħid li din l-issue kienet politiċizzata żżejjed min-naħa ta' l- oppożizzjoni.

Minkejja t-tixwix tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni li qed imur iwaħħal il-karti mal-bibien tal-banek u qed jikteb lill-HSBC barra minn Malta, il-ħaddiema tal-Mid-Med Bank mill-ewwel aċċettaw il-ftehim.

Ta' min ifakkar li fil-każ tal-privatizzazzjoni tal-Maltacom, l-Onor.

Alfred Sant, dakinhar prim ministru, li din il-kumpannija kien taha d-dritt li tista' tnaqqas sa 500 ħaddiem.

Nafu wkoll li ma kien tressaq xejn quddiem dan il-parlament dwar dik it-transazzjoni, mentri fil-każ tal-bejgħ tal-Mid- Med Bank kellna maratona ta' seduti kemm f'din il-Kamra u kif ukoll fil- public accounts committee.

Issa llum, biex nidħku, xi ħadd qalilna li l- membri ta' l-oppożizzjoni ma ngħatawx ħin biżżejjed biex jiddiskutu l- proġett tal-Kottonera.

Pero' ta' min jgħid li ġew allokati ħames seduti parlamentari fuq il-proġett tal-Kottonera, fuq suġġeriment ta' l-Onor.

George Vella u l-Onor.

Joe Mizzi, u dan barra l-laqgħat maratona fil-PAC.

Mr Speaker, is-sena l-oħra l-gvern Laburista nefaq Lm1.6 miljun biex għamel ir-roadshows f'Londra, u fi New York bl-għan li jbigħ il-bearer shares tal-Maltacom.

Dan ifisser li dawn ix-shareholders lanqas biss nafu min huma!

Din id-darba l-gvern Nazzjonalista ma nefaq xejn għaliex nafu li l-HSBC hija kumpannija internazzjonali serja li bla dubju ta' xejn se tagħti spinta 'l quddiem lill-ekonomija ta' pajjiżna u se tagħmel ġid lill-isem ta' pajjiżna għax, kif qal il-Ministru Dalli, meta qabel kienet tiġi kumpannija barranija biex tinvesti f'pajjiżna kienet tistaqsi x'banek għandna u serji kemm huma serji l-Mid-Med Bank u l- Bank of Valletta, xorta kien jibqa' l-fatt li l-kumpanniji barranin ma kenux jafu min huma.

Għalkemm is-sena l-oħra kellna x'nikkritikaw fuq il-bejgħ tal- Maltacom, l-oppożizzjoni Nazzjonalista fittxet dejjem l-interess nazzjonali u ma ħolqitx issue politika minn din il-kwestjoni.

Fil-fatt l- Onor. Dalli li dak iż-żmien kien shadow-minister għall-finanzi serraħ ras l-investituri barranin u kien għamilha ċara li ma konniex se noħolqu issue politika.

Mentri llum għandna oppożizzjoni li qed tagħmel ħsara lill- pajjiż, bil-Kap ta' l-Oppożizzjoni jikteb lill-HSBC barra minn Malta u jgħidilhom li jekk jitilgħu huma fil-gvern - naħseb li dan għadu daqsxejn 'il bogħod għax dawn lanqas kienu kapaċi jagħmlu l-ħames snin tagħhom u ma nafx kemm huma kapaċi jerġgħu jirbħu elezzjoni! - se jerġgħu jirrevedu l- ftehim u lill-HSBC ineħħilhom il-majority shareholding.

Illum għandna l- Kap ta' l-Oppożizzjoni li qed imur iwaħħal in-notices mal-fergħat tal-banek - kif kien jagħmel Luteru mal-katidrali - u jagħmel it-teatrini bi ftit nies miegħu.

F'din il-ġlieda li l-oppożizzjoni qed tagħmel lill-gvern, ingħaqad ukoll Alfred Mifsud, li sa ftit żmien ilu kien iċ-chairman tal-Mid-Med Bank u llum għandu l-possibbilta' li jkollu f'idejh il-makna tal-propaganda tal- Malta Labour Party - għax qed jiġi propost li jsir chairman ta' Rainbow Productions - u jkollu f'idejh ir-responsabbilta' tas-Super 1 Radio u Super 1 Television.

F'dawn l-aħħar ġranet Mifsud ħareġ tellief fl- extraordinary general meeting tal-bank meta pprova jbiddel l-istatut tal- kumpannija u ma rnexxilux; ħareġ tellief fil-qorti meta pprova jwaqqaf dan il-ftehim; u reġa' ħareġ tellief fl-extraordinary general meeting meta ried idaħħal miegħu lil Toni Abela u d-diretturi tal-bank ma ħallewhx għaliex huma serji u spiċċa biss b'appoġġ ta' 2.945% ta' dawk preżenti.

Hawnhekk irrid nagħmel parentesi żgħira u ngħid li taħt it-tmexxija ta' Mifsud, fil-Mid-Med Bank saru transfers politiċi u ngħataw promotions abbażi tal-politika partiġġjana.

Pero' minkejja li l-Partit Laburista pprova jdaħħal miegħu lil Alfred Mifsud xorta waħda tilef din il-ġlieda.

Kif qalet l-Economist Intelligence Unit dawn huma sintomi ta' l-inkwiet intern li għandu l-Onor.

Alfred Sant biex jipprova jżomm il-pożizzjoni tiegħu ta' leader.

Naħseb li llum l-Malta Labour Party jaqbillu jagħmel studju biex jara għaliex sena ilu taħt it-tmexxija ta' l-Onor.

Alfred Sant ma rnexxilux iżomm il-gvern għal iktar minn 21 xahar.

Mr Speaker, nagħlaq billi ngħid li l-gvern Nazzjonalista se jibda l- millennju l-ġdid b'politika li tagħmel sens mentri l-oppożizzjoni Laburista bit-teatrini li qed tagħmel u bil-politika mmufata tagħha qed tispiċċa dan il-millennju.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Victor Galea Pace.

ONOR.

VICTOR GALEA PACE: Mr Speaker, illum xtaqt nitkellem fuq is-siti storiċi li għalkemm huma landmarks, ħafna drabi ma jiġux apprezzati biżżejjed u se ngħid għaliex.

Waħda mir-raġunijiet hija li qed isir żvilupp madwar dawn is-siti storiċi u ħafna drabi l-pubbliku in ġenerali u t- turisti li jżuru pajjiżna lanqas biss ikunu informati b'dawn is-siti.

Nhar is-Sibt li għadda l-Prim Ministru inawgura il-vapur tas-Sea Malta, "The Maltese Falcon", u dan fakkarni f'binja ġewwa Għawdex li għandha 'l fuq minn 470 sena, magħrufa bħala l-barumbara tal-falkuni.

L-istorja tgħid li meta r-Re ta' Spanja kien biegħ il-gżejjer Maltin lill- Kavallieri ta' l-Ordni ta' San Ġwann, waħda mil-kondizzjonijiet kienet li r- Re jingħata falkun u ġewwa Għawdex kienu jitrabbew dawn il-falkuni f'din il- famuża barumbara, li hija totalment differenti mill-barumbari kif nafuhom aħna fl-għelieqi tagħna.

Sfortunatament din il-barumbara qiegħda tiġġarraf u l-awtorita' ta' l-ippjanar skedat din il-binja u fil-fatt il- proprjetarji ta' din il-barumbara qegħdin jorbtuha biex ma tkomplix taqa'.

Fl-opinjoni tiegħi, minflok inħallu barumbara bħal din u siti oħra bħalha jiġġarrfu, għandna nħarrġu numru ta' nies biex iżarmaw din il-barumbara ġebla ġebla u terġa' tinbena f'post adattat għaliha biex tkun tista' tiġi apprezzata iktar kemm mill-poplu tagħna u kif ukoll mit-turisti li jżuru pajjiżna.

Forsi wieħed issib min jgħid li bini storiku ma tistax tispostjah għax titliflu l-preġju tiegħu imma jiena ngħid li aħjar tispostjah u tpoġġih f'post fejn jista' jiġi apprezzat iktar milli jiġġarraf u jintesa.

Din il-barumbara tal-falkuni hija binja importanti għall-gżejjer Maltin u tista' tiġi allokata fil-Ġonna tal-Lunzjata, li huwa post adattat ħafna għaliha.

Wieħed jista' jagħti l-permess li tinfetaħ xi tearoom maġenbha u l-qligħ li jsir minn dan in-negozju jinżamm għall- manutenzjoni ta' din il-binja.

Qabel nagħlaq nixtieq insemmi wkoll il-famuż ħajt ta' taħt il-baħar li hemm ġewwa r-Ramla.

Dan il-ħajt kien inbena mir-Rumani biex ix-xwieni ma jkunux jistgħu jidħlu ġewwa u jiġġarrfu ma' dan il-ħajt imma llum parti minn dan il-ħajt qed jinħatt biex ikunu jistgħu jidħlu bl-ispeedboats għal fuq ir-ramel, bil-konsegwenza li r-ramla qed timtela biċ-ċagħaq u qed toħloq ħafna inkonvenjenzi għall-pubbliku in ġenerali li jmur jgħum hemmhekk.

Dan il-ħajt ilu skedat mill-awtorita' ta' l-ippjanar mill-1995 u għaldaqstant nitlob lill-awtoritajiet konċernati biex dan il-ħajt jerġa' jinbena u l-bajja titnaddaf minn dak iċ-ċagħaq kollu biex issa li dieħel is-sajf il-pubbliku jkun jista' jgawdi din il-bajja.

U hawhekk nixtieq insemmi wkoll il-bajja tax-Xlendi u l-bajja ta' Marsalforn.

Kif taf is-Sinjorija Tiegħek, meta konna żgħar u konna mmorru ngħumu x- Xlendi, konna noħorġu sa nofs il-bajja.

Illum il-ġurnata, kif tinżel minn quddiem il-lukanda li hemm, mill-ewwel issib il-fond u dnub li ma jitlax speċi ta' ħajt minn qiegħ il-baħar fil-bokka tal-bajja biex iżomm ir-ramel ġewwa, ħalli l-bajja tkun iktar adattata għall-għawm.

L-istess ħaġa qed jiġri f'Marsalforn li bil-mod il-mod qed terġa' timtela' biċ-ċagħaq.

Hija ħasra li dik il-kwantita' kbira ta' ramel 'il barra mill-bokka tal-bajja ma tiġix utilizzata, bħalma sar meta kien qed isir xi xogħol fiċ-Ċirkewwa, fejn ġie ppumpjat kwantita' kbira ta' ramel fil-bajja fejn hemm il-lukanda.

Mr Speaker, nittama li s-suġġerimenti li għamilt, b'mod partikolari tal- barumbara tal-falkuni, jittieħdu bis-serjeta' u jsir studju neċessarju biex naraw kif dawn is-siti storiċi jistgħu jiġu apprezzati iktar mill- pubbliku in ġenerali.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Hamm aktar rimarki?

(Onor. Membri: No)

Il-mistoqsija hi li l-Kamra taġġorna għal-lejla, it-Tlieta, 18 ta' Mejju fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika soċjali.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u fin-12.23 p.m. il-Kamra aġġornat.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

EDUCATION WELFARE UNIT - RAPPORT FINALI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk ir-rapport finali ta' survey li saru mill-Education Welfare Unit, madwar sena u nofs ilu, dwar l- assenteiżmu fl-iskejjel hux lest?

Jista' l-Ministru jqiegħed dan ir- rapport fuq il-Mejda tal-Kamra?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li r-rapport finali tas-survey jinsab lest u l-Welfare Unit qiegħed fil-fażi li jiddiskuti r-rakkmandazzjonijiet mad- Direttur Ġenerali.

AĠENZIJI - PARENTAL SKILLS

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid liema huma dawk l-aġenziji tal-gvern li jorganizzaw fuq bażi regolari korsijiet ta' parental skills?

Kemm regolari?

Fejn isiru dawn il- korsijiet?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jidhirli li l-informazzjoni li qed titlob l-Onor.

Membru diġa' ngħatat fit-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 5432 ta' l-istess Onor. Membru.

PENSJONIJIET - SERVIZZI INGLIŻI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħidilna x'inhi l- pożizzjoni tal-gvern rigward il-pensjoni ta' żewġ terzi fejn jirrigwardja lill-ex-ħaddiema tas-Servizzi Ingliżi u jekk hux se jkompli fuq dak li kien beda l-Gvern Laburista, voldieri li dawn jibdew jieħdu pensjoni ta' 2/3 u bl-ebda tnaqqis?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nirreferu l-Onor.

Interpellant għar-risposta li tajt fil-mistoqsija parlamentari Nru. 6278.

SERVIZZI SOĊJALI - HOME HELP

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jara li l-persuna, li l-partikolaritajiet tagħha qed jintbagħtu separatament, jiżdidilha l-ħin tal-home help peress li għandha 'l fuq minn 80 sena, tgħix waħidha u ma għandha support ta' ħadd?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Fil-laqgħa tal-Bord tal-4 ta' Mejju, 1999, il-Bord approva żieda ta' sagħtejn (2) fil-ġimgħa għas-servizz ta' Home Help lil persuna li isimha ġie mogħti separatament.

RAĦAL ĠDID - DAWL FIT-TOROQ

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li titwaħħal bozza ħdejn il-flats tal-Paola Wolves ġewwa Raħal Ġdid, peress li l-kunsill ilu jagħmel din it-talba mit- twaqqif tiegħu?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onorevoli Interpellant qed tiġi kkunsidrata flimkien ma' talbiet oħra.

MID-MED BANK - HSBC

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid jekk il-proprjeta' tal-Mid-Med Bank tagħmilx parti mill- bejgħ lill-HSBC?

Jekk iva, jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-valur tal-proprjeta'?

ONOR.

JOHN DALLI: Ir-risposta hi iva.

Għall-bqija tad-domanda m`għandi xejn x`inżid mad-dokumenti li poġġejt fuq il-Mejda tal-Kamra.

TARXIEN - ANNETTO CARUANA STREET

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jara li fi Block A, Flat 6, Annetto Caruana Street, Tarxien, isir lift peress li hemm omm żagħżugħa b'diżabilita' u huwa diffiċli li titla' t-taraġ?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Waqt li napprezza d-diffikulta' indikata mill- Onor. Interpellant, ninfurmak li f'dan l-istadju l-iskema ta' lifts b'bini tal-Gvern ser tkun limitata għall-bini tal-Gvern fil-Kottonera.

Eventwalment madankollu, jekk din tirnexxi, hemm il-ħsieb li tkun estiża għall-kumplament tal-bini tal-Gvern imxerred madwar Malta inkluż Ħal- Tarxien.

TARXIEN - TRIQ IL-ĦAĠAR

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jara li Block I, Bieb A, Triq il-Ħaġar, Tarxien, jitkompla x-xogħol ta' tikħil tal-faċċata ta' barra li kien ilu li beda u waqaf ħesrem?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Għaddejt it-talba ta' l-Onor Interpellant lid- Dipartiment tal-Bini u Tiswija ta' Djar għall-azzjoni meħtieġa.

ITS - IMPJEGATI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew impjegati ħaddiema ġodda ma' l-ITS mill-1 ta' Jannar, 1999 sas-26 ta' April, 1999?

Jista' jgħid ukoll jekk ġew impjegati ħaddiema ġodda fl-imsemmi post tax-xogħol meta ħarġu l- applikazzjonijiet għal dawn l-impjiegi?

Jekk jirriżulta li ġew impjegati ħaddiema ġodda mingħajr applikazzjonijiet, jista' l-Ministru jgħid kemm dawk ingaġġati kienu ilhom applikati għall-imsemmi mpjieg?

ONOR.

MICHAEL REFALO: Minħabba li l-Institute of Tourism Studies huwa parti integrali mid-Dipartiment tat-Turiżmu, nirreferi lill-Onor Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-Mistoqsija Numru 6365.

NTOM - IMPJEGATI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew impjegati ħaddiema ġodda mal-NTOM mill-1 ta' Jannar, 1999 sas-26 ta' April, 1999?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll jekk ġew impjegati ħaddiema ġodda fl-imsemmi post tax-xogħol meta ħarġu l- applikazzjonijiet għal dawn l-impjiegi?

Jekk jirriżulta li ġew impjegati ħaddiema ġodda mingħajr applikazzjonijiet, jista' l-Ministru jgħid kemm dawk ingaġġati kienu ilhom applikati għall-imsemmi mpjieg? 26/04/1999

ONOR.

MICHAEL REFALO: Ninsab infurmat li fil-perijodu msemmi fil- mistoqsija, n-National Tourism Organisation - Malta' ngaġġat persuna waħda b'kuntratt definit ta' sitt xhur minn fost tliet persuni li ġew riferiti mill-Employment and Training Corporation.

LOTTU PUBBLIKU - IMPJEGATI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew impjegati ħaddiema ġodda mad-Dipartiment tal-Lottu Pubbliku mill-1 ta' Jannar, 1999 sas-26 ta' April, 1999?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll jekk ġew impjegati ħaddiema ġodda fl-imsemmi post tax-xogħol meta ħarġu l-applikazzjonijiet għal dawn l-impjiegi?

Jekk jirriżulta li ġew impjegati ħaddiema ġodda mingħajr applikazzjonijiet, jista' l-Ministru jgħid kemm dawk ingaġġati kienu ilhom applikati għall- imsemmi mpjieg?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onorevoli Membru li fil-perjodu msemmi ebda mpjegat ġdid ma ġie mħaddem mid-Dipartiment tal-Lottu Pubbliku għajr għall-individwu li ġie trasferit mid-Dipartiment tal-Avjazzjoni Ċivili.

DWANA - IMPJEGATI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew impjegati ħaddiema ġodda mad-Dwana mill-1 ta' Jannar, 1999 sas-26 ta' April, 1999?

ONOR.

JOHN DALLI: B`riferenza għall-Mistoqsija Parlamentari Nru. 6369, it-tweġiba hija Xejn.

TAXXI INTERNI - IMPJEGATI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew impjegati ħaddiema ġodda mad-Dipartiment tat-Taxxi Interni mill-1 ta' Jannar, 1999 sas-26 ta' April, 1999?

Jista l- Ministru jgħid ukoll jekk ġew impjegati ħaddiema ġodda fl-imsemmi post tax- xogħol meta ħarġu l-applikazzjonijiet għal dawn l-impjiegi?

ONOR.

JOHN DALLI: Ninforma l-Onorevoli Interpellant li skond ir-records tad-Dipartiment ma ġewx impjegati ħaddiema ġodda mad-Dipartiment tat-Taxxi Interni mill-1 ta` Jannar 1999 `l hawn, ħlief għal xi ħaddiema li ġew trasferiti minn Dipartimenti oħra.

UFFIĊĊJU TAL-BUDGET - IMPJEGATI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew impjegati ħaddiema ġodda ma' l-Uffiċċju tal-Budget mill-1 ta' Jannar, 1999 sas-26 ta' April, 1999?

Jista' l- Ministru jgħid ukoll jekk ġew impjegati ħaddiema ġodda fl-imsemmi post tax- xogħol meta ħarġu l-applikazzjonijiet għal dawn l-impjiegi?

ONOR.

JOHN DALLI: Ma ġewx impjegati ħaddiema ġodda ma` l-Uffiċċju tal- Budget fil-perijodu msemmi.

AIR MALTA - PILOTI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid għaliex il-persuna, li isimha qed jintbagħat separatament, ma ntgħażlitx għall-pilota ma' l-Air Malta meta għandha l-kwalifiki meħtieġa tant li ntgħażlu studenti tagħha li tgħallem hija stess?

X'inhuma r-raġunijiet li din il-persuna tħalliet barra?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Il-persuna li għaliha qed jirreferi l-Onorevoli Interpellant ma kkwalifikatx għal trainee pilot.

Filwaqt li ma jidhirlix li jkun xieraq li nagħti r-raġunijiet għal dan, nista` ngħid li l-persuna kkonċernata taf x`inhuma dawn ir-raġunijiet.

SKEJJEL - STUDENTI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu stmat li se jispiċċaw mill-iskola (Form V) studenti din is-sena?

Kemm se jispiċċaw mill-iskejjel ta' l-Istat, tal- Knisja u tal-privat?

Kemm minnhom huma bniet?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li din is-sena hu stmat li mill-iskejjel tal- gvern se jispiċċaw 4097 student mill-Form V kif se nsemmi:

Skejjel Sekondarji/Junior Lyceums Subien Bniet Total 1208 2106 3314

Skejjel tas-Snajja' Subien Bniet Total 748 35 783

GĦAWDEX - SIR MA REFALO POST SECONDARY SCHOOL

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta beda x-xogħol tal-bini fuq l-estensjoni ta'l- iskola post-sekondarja Sir MA Refalo f'Għawdex?

Meta tlesta l-bini?

Min tqabbad ilesti t-tenders għax-xogħol li baqa'?

Meta tlestew it-tenders?

Liema ġew pubblikati?

Liema ma ġewx pubblikati?

Għaliex?

Liema tenders ġew deċiżi?

Meta se jitkompla x-xogħol kollu?

Meta hu ppjanat li jkun lest?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nissuġġerixxi lill-Onor.

Interpellant jirreferi din il-Mistoqsija lill-Ministeru għal Għawdex.

UNIVERSITA' - KORSA TA'M.PSYCH

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista'l-Ministru jgħid meta se jiftaħ il-kors M.Psych għall-Educational Psychologist fl-Universita'?

Għaliex għadu ma fetaħx?

Kemm se jiġu aċċettati studenti f'dan il-kors?

B'liema kondizzjonijiet finanzjarji u ta'xogħol mad-Diviżjoni ta'l-Edukazzjoni se jkunu l-istudenti li se jagħmlu l-M.Psych.?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-kors sr jiftaħ f'Ottubru 1999.

Ir- raġuni l-għala l-kors tal-M.Psy ma bediex kif kien skedat hu dovut għall- proċess twil u dettaljat ta' l-għażla tal-kandidati.

Dan il-proċess issa ntemm.

B'kollox 12-il kandidat ser jiġu aċċettati għall-kors: erbgħa sabiex isiru Educational Psychologists, erbgħa sabiex isiru Clinical Psychologists u erbgħa sabiex isiru Counselling Psychologists.

It-trainee psychologists involuti, ġew ingaġġati fit-23 ta' Marzu, 1998 u bdew jitħallsu salarju fuq Skala 9 u fit-tmiem is-sena ta' prova tpoġġew fi Skala 8 fuq bażi personali.

Huma jibqgħu jitħallsu din l-iskala ta' paga sakemm itemmu b'suċċess kors Masters Psychology (M.Psy) kif kien mitlub fis- sejħa oriġinali għall-applikazzjonijiet.

It-taħriġ li jwassal għall-kisba ta' din il-kwalifika huwa għas-spejjeż tal- gvern.

F'każ li ma jtemmux il-kors imsemmi b'suċċess, jerġgħu jitpoġġew fuq salarju skala 9.

Naturalment il-kundizzjonijiet l-oħra tas-sejħa għall- applikazzjonijiet jibqgħu jgħoddu.

ENEMALTA/WSC - KONTIJIET

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Peress li l-persuna "A", li isimha qed jiġi ndikat separatament mietet f'Awissu li għadda, għaliex il-korporazzjoni Enemalta u l-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma għadhom jibgħatu l-kontijiet lill-persuna "B", li isimha qed jintbagħat separatament minkejja li ilhom ix-xhur avżati li l- peruna "A" mietet?

Għaliex il-korporazzjonijiet huma ineffiċjenti anke f'xi ħaġa żgħira bħal din?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li risposta tingħata f`xi seduta oħra wara li l-Korporazzjoni għas-Servizzi ta` l-Ilma tkun stħarrġet il-każ.

SKEJJEL - TAGĦLIM TA' L-INGLIŻ

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk kienx hemm xi talbiet għal ftuh ta' skejjel ġodda biex jgħallmu l-Ingliż lill-barranin minn Settembru 1998 'l hawn?

F'liema lokalitajiet?

Minn min saret kull applikazzjoni?

Meta skola eżistenti tkun trid tiftah oħra (anke temporanja) per eżempju, f'Għawdex, għandu jintalab permess ġdid?

F'Għawdex kemm hemm skejjel liċenzjati biex jaħdmu f'dan il-qasam?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li minn Settembru 1998 sal-lum kien hemm ħames talbiet għall-ftuħ ta' skejjel ġodda:

F'ISEM ISEM TA' SKOLA LOKALITA` DATA

Tom Cusens Customs Language School Sliema 03.12.98

Mercieca Marcel Academy of English Mosta 09.02.99

Bencini John Capital Language School Valletta 01.03.99

Aquilina Joe Club Class Residential Language School Swieqi 10.03.99

Mifsud Damian Atena Language School Attard 14.04.99

Informat ukoll li għal kull talba li jirċievi l-monitoring board ta' l- iskejjel ta' l-Ingliż jibgħat formola għal applikazzjoni ta' l-apposta iżda mhux kull talba li ssir tinbidel f'applikazzjoni.

Meta skola eżistenti jiġifieri diġa` għandha l-liċenzja u għaldaqstant post minn fejn topera jew f'Malta jew f'Għawdex tkun trid topera minn bini ieħor (anke temporanju) għandhom jiġu nformati kemm il-monitoring board tal- Ministeru ta' l-Edukazzjoni li jirregola dawn l-iskejjel kif ukoll l- Awtorita` ta' l-Ippjanar biex jiġu mħarsa l-kundizzjonijiet neċessarji.

B'danakollu din il-fergħa għandha titqies bħala estensjoni ta' l-ewwel skola u għalhekk ma toħroġx liċenzja ġdida, iżda ċertifikat ta' estensjoni tal-liċenzja biex ikopri l-bini li jkun sejjer jintuża bħala fergħa.

L-għadd ta' skejjel liċenzjati f'Għawdex hu ta' tnejn.

RABAT - ĦRUĠ TA' DRENAĠĠ

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm każi ta' fawran tad-drenaġġ fir-Rabat, Malta li żbroffa fl-ispiri tal-lokal matul dawn l-aħħar ħames snin?

X'investigazzjonijiet saru?

X'kienu r-riżultati?

X'qed isir sabiex tiġi rrimedjata din is-sitwazzjoni?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Peress li qiegħed isir research fuq in- numru ta' fawran f'dawn il-ħames snin li għaddew, ir-risposta tingħata f'seduta oħra.

DRENAĠĠ - ĦRUĠ TA' DRENAĠĠ

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jinformani xi programm ħejja d-Dipartiment tad-Drenaġġ sabiex jassigura li ma jkunx hemm fawran tad-drenaġġ fil-Bajjiet ta' San Pawl il- Baħar, Buġibba u l-Qawra?

Jista' l-Ministru jinformani liema huma l-aktar arterji tas-sistema tad-drenaġġ difettużi f'dawn l-inħawi?

X'apparat se jintuża sabiex jiġu sorveljati u rimedjati l-problemi kawżati mill-fawran matul is-sajf li ġej?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-informazzjoni mitluba qiegħda tinġabar.

Tweġiba tingħata f'seduta oħra.

WIDIEN - TINDIF

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' ħaddiema tad-Dipartiment li se jwettqu l-programm ta' tindif ta' widien fil-gżejjer matul is-sajf li ġej?

X'makkinarju se jintuża u kemm huma l-flus ivvotati għal dawn ix- xogħlijiet?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Din ir-risposta tkun tista' tingħata meta l- pjani neċessarji jkunu lesti.

WIDIEN

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jinformani liema huma dawk il-widien f'Malta u Għawdex li se jiġu rijabilitati mid-dipartiment matul ix-xhur tas-sajf?

Kemm saru applikazzjonijiet relatati max-xogħlijiet simili lill-Planning Authority u x'permessi u kondizzjonijiet ingħataw?

Kemm hu n-numru ta' talbiet għal tindif fil-widien li ssottometta d-Dipartiment ta' l-Ambjent mill-5 ta' Settembru 'il hawn?

Meta ġew approvati?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Tlabt lid-dipartimenti konċernati biex iħejju pjan għal dan il-għan.

PULIZIJA - GĦASES

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jikkonsidra li jżid il-pulizija fl-għases tal-Mellieħa, Buġibba, San Pawl il-Baħar, Qawra u Mġarr għall-istaġun tas-sajf li ġej?

Jekk fl- affermattiv, kemm se jkun in-numru ta' pulizija f'kull għassa u x'mezzi ta' trasport se jkollhom aċċessibbli għas-servizz?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi minn dan is-sajf, il-pulizija se timplimenta s-seasonal deployment f'dawk il-lokalitajiet li huma l-aktar iffrekwentati fix-xhur tas-sajf.

In-numru ta' pulizija li se jiżdiedu jiddependi fuq il-ħteġijiet partikolari ta' kull lokalita' u dan wara li jkun ikkonsidrat il-complement attwali f'kull lokalita'.

Ninsab informat ukoll illi, fil-preżent l-għases tal-lokalitajiet li rrifera għalihom l-Onor.

Interpellant għandhom tliet vetturi u żewġ motor scooters għad-dispożizzjoni tagħhom.

Barra minnhekk, hemm ukoll vettura tal-mobile squad li tkun assenjata mill-kwartieri ġenerali għall-patrol duties u assistenza meħtieġa f'dawn il-lokalitajiet.

RESERVIORS TA' L-ILMA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid liema huma dawk ir-reserviors ta' l-ilma tax-xita li jenħtieġu manutenzjoni, tindif, eċċ f'Malta u Għawdex?

Kemm hu l-kalkolu ta' l-ilma globali li jirċievu dawn ir-reserviors ta' l-ilma?

Meta se jsiru dawn il-manutenzjonijiet u kemm hemm flus ivvotati għall-programm ta' manutenzjoni ta' din is-sena?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel din il-mistoqsija lill-Ministru konċernat.