MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 598 It-Tlieta, 18 ta' Settembru, 2001 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 598

It-Tlieta, 18 ta' Settembru, 2001

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-9.04 a.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tlieta, 18 ta' Settembru, 2001

WERREJ MINUTI 91

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI 91

TQEGĦID TA' KARTI 96

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IS-SERVIZZI VETERINARJI (IT-TIENI QARI)

VETERINARY SERVICES BILL (SECOND READING) 97

AĠĠORNAMENT 117

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 121

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 597 li saret fis-17 ta' Settembru, 2001 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

BAĦRIJA - ĠNIEN IL-MARĠA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jgħid x'passi ttieħdu sabiex jiġi kkontrollat il-fawran tad- drenaġġ fl-inħawi ta' Ġnien il-Marġa fil-Baħrija, limiti tar-Rabat?

Jista' jara li s-sitwazzjoni tiġi għan-normal billi jiżdiedu l-bowsers f'dawn l- inħawi?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (Ministru għall-Ambjent): Ninsab informat li minn nhar it-Tnejn, 16 ta' Lulju, beda jsir it-tbattil tal-fossa tal- Baħrija minn kuntrattur ġdid peress li l-kuntratt l-antik spiċċa.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Meta beħsiebu jagħmel l-estensjonijiet li hemm bżonn id-dipartiment biex il-fawran tad-drenaġġ jinqata' darba għal dejjem?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-Onor.

Interpellant irid japprezza li l- area in kwestjoni hija koperta b'masterplan u kwalunkwe estensjoni trid issir fuq medda ta' snin.

Sadanittant se jkun hemm servizz adegwat biex jitbattlu l-fosos.

TUNA PENNING - GĦALF

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: X'kontroll qed isir fuq l-għalf tat-tonn li qed jitkabbar fil- pennings?

Jista' jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tar-regoli li jikkontrollaw l-għalf?

Jista' jassigura lill-Kamra li l-kontrolli huma biżżejjed biex ma jinxterdux viruses u mard gdid fil-ħut?

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni) (f'isem il- Ministru għall-Agrikoltura u Sajd): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l- għalf li jintuża għat-tkabbir tat-tonn huwa magħmul minn ħut iffriżat li jiġi importat bl-istess kondizzjonijiet li jiġi importat ħut ieħor for human consumption.

Fil-fatt dan il-ħut ikun iċċertifikat li hu tajjeb għall-konsum.

Dan huwa l-istess tip ta' għalf li ilu żmien twil jintuża bħala lixka.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Peress li pajjiżi barra minn Malta li jipprattikaw it-tkabbir tat-tuna penning, inklużi dawk fil-Mediterran, irriżultawlhom ċerti diffikultajiet ekoloġiċi, jista' l-Ministru jgħidli jekk hux qed isir studju biex tiġi analizzata s-sitwazzjoni preżenti f'pajjiżna?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Speaker, nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel din id-domanda bil-miktub sabiex jingħata risposta aktar preċiża.

SKEJJEL – SCHOOL LEAVERS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid fit-tielet term tas- sena skolastika 2000-2001 kemm kienu l-istudenti li ngħataw permess jitilqu mill-iskola qabel għalqu s-16-il sena u qabel ma spiċċat is-sena skolastika għalkemm għalqu 16-il sena?

Kemm kien hemm talbiet mill-iskejjel ta' l- istat, tal-knisja u tal-privat?

X'kienu r-raġunijiet għat-tluq mill-iskola?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni): Informat li n-numru ta' studenti li ngħataw permess biex jitilqu mill- iskola fit-tielet term tas-sena skolastika 2000-2001 qabel għalqu s-16-il sena u qabel ma spiċċat is-sena skolastika għalkemm għalqu s-16-il sena huwa kif ġej:

| |Taħt | |Għalqu | | | |16-il| |16-il | | | |sena | |sena | | | | | Ma| |Ma | |Skejj|Spiċċ|spiċċa|Spiċċaw|spiċċ| |el |aw |wx |il-kors|awx | | |il-ko|il-kor| |il-ko| | |rs |s | |rs | |Stata|19 | |74 |304 | |li | |198 | | | |Tal-K|3 | |18 |99 | |nisja| |45 | | | |Indip|- | |- |6 | |enden| |8 | | | |ti | | | | |

Fil-każi kollha r-raġunijiet kienu għal xogħol.

MIA – AIR-CONDITIONING – XOGĦOL TA' MANUTENZJONI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm ilha ma ssir il-manutenzjoni meħtieġa u t-tindif tal-filtri tas-sistema ta' l-arja kkondizzjonata fl-ajruport internazzjonali peress li nies li jaħdmu f'dak il-post qed jilmentaw minn uġigħ fil-griżmejn li jaħsbu li ġej mill-ħmieġ tas-sistema msemmija?

ONOR.

JOSEF BONNICI (Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): Ninsab informat li l-manutenzjoni meħtieġa u t-tindif tal-filtri tas-sistemi ta' arja kundizzjonata fl-ajruport internazzjonali jsiru fuq bażi regolari kif titlob is-sengħa.

Dan ilu jsir minn meta nfetaħ l-ajruport fl-1992 u baqa' jsir fuq bażi regolari sal-lum, mill-anqas darba fix-xahar.

Iżjed minn hekk, ta' min jgħid li l-kumpannija għandha r-records kompluti ta' kull meta jsir dan ix-xogħol kif ukoll xi jsir u tiżgura li x-xogħol ikun sar ta' l-aħjar kwalita'.

SKEJJEL - MARIA TERESA NUZZO – PERSUNA B'DIŻABILITA'

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jara li jittieħdu l-passi meħtieġa biex il-persuna li isimha qed jintbagħat separatament u li kienet tattendi l-iskola Maria Teresa Nuzzo u li għalqet 16-il sena f'Diċembru li għadda titħalla tibqa' tattendi din l-iskola, kif studenti diżabilitati bħalha jitħallew fl-iskejjel speċjali sa mill-inqas meta jagħlqu d-19 sena?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni): It- talba msemmija qed tiġi studjata fid-dawl ta' l-implikazzjonijiet kollha tal-preċedenti li l-każ jista' joħloq.

Ta' min jgħid li għalkemm fl-iskejjel speċjali t-tfal jinżammu sa meta jagħlqu d-19-il sena, il-policy applikabbli fl-iskejjel l-oħra li ma humiex post-sekondarji hija mod ieħor.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Peress li dalwaqt tibda s-sena skolastika, jista' l- Ministru jgħid jekk hemmx data stabilita sabiex is-sitwazzjoni tiġi rimedjata kemm jista' jkun malajr?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: M'għandix din l-informazzjoni u għalhekk nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel mistoqsija bil-miktub.

DISABILITY ALLOWANCE

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'inhuma r-raġunijiet li għalihom d-disability allowance tal- persuna li d-dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament ġiet imnaqqsa fl- aħħar ħlas li sar lill-familja?

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjal): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-persuna konċernata ġiet informata bil-każ.

JUM DINJI TA' L-IKEL – NEFQA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa fl-okkażjoni tal-Jum Dinji ta' l-Ikel li ġiet organizzata mill-ministeru għall-agrikoltura u sajd għas-sena 1999 u 2000?

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għall-Agrikoltura u Sajd): Jien informat li n-nefqa fl-okkażjoni tal-Jum Dinji ta' l-Ikel kienet tammonta għal Lm1,270 fl-1999 u Lm1,327 fis-sena 2000, bl-esklużjoni ta' prodotti agrikoli, bħal tiġieġ u fniek li jitrabbew fl-Għammieri, li f'din l-okkażjoni jitqassmu b'xejn lill-istituti tal-karita'.

DJAR - HOS81/93

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jara jekk huwiex possibbli li fiċ-ċirkostanzi tal-problemi li rriżultaw fil-każ HOS81/93, jiġi estiż il-perijodu sakemm il-koppja tirrimedja l-problemi tagħha?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab informat li wara talba mill-benefiċjarju, iż-żmien biex dan jokkupa l-plot ġie estiż mill-awtorita' tad-djar sa l- aħħar ta' Settembru 2001.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, it-tip ta' means test li qiegħed isir sabiex wieħed jingħata post fejn joqgħod qed ikun daqsxejn ikkomplikat, bir-riżultat li numru ta' koppji qed jiġu mċaħħda milli japplikaw.

Per eżempju, jekk dawn ikollhom karozza – din illum hija meqjusa bħala mezz essenzjali fil-ħajja soċjali tagħna – ukoll iridu jniżżluha fl-assessment li jagħmlu.

Barra minn hekk jekk il-karozza tkun stmata li tqum bejn l- Lm10,000 u it-Lm12,000, ma jkollhomx dritt li jiġu allokati post. Jista' l-Viċi Prim Ministru jara li jiġu rrimedjati dawn it-tip ta' problemi?

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, il-kwestjoni ta' valutazzjoni tat-test tal-mezzi, inklużi l-assi kapitali u l-karozza li wieħed jista' jkollu, ilha parti mill-iskemi.

Jiena konxju li kien hemm xi każi fejn xi ħadd iddikjara li l-bank għandu Lm10,000 preċiż, jiġifieri daqs il-limitu li jista' jkollu u mbagħad ikollu wkoll karozza.

Naturalment dak jiġi eskluż u ma jkunx jista' japplika.

Il-fatt li wieħed għandu karozza li tiswa ħafna flus u mbagħad japplika biex ikollu post tal-gvern hija xi ħaġa li wieħed irid jikkonsidraha.

Għalhekk dawn l-affarijiet għandna nitfgħuhom fil- miżinn biex nieħdu d-deċiżjoni li hemm bżonn.

Bħalissa qegħdin inħarsu lejn sitwazzjoni fejn persuna jkollha karozza li l- valutazzjoni tagħha ma tkunx ta' xi ammont sostanzjali, għax bħala prinċipju nsibha ftit stramba li xi ħadd ikun intitolat li japplika għal skema li l-bażi tagħha hija skema soċjali.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, filwaqt li nifhem dak li qed jgħid il- Viċi Prim Ministru, assolutament m'iniex qed nirriferi għal każi fejn xi ħadd ikollu karozza li tkun tiswa xi Lm15,000 jew ikollu xi yacht.

Li qed ngħid jien huwa li peress li llum hija ħaġa komuni li koppja żagħżugha jkollhom karozza kull wieħed, ma jaħsibx il-Ministru li l-awtorita' tad- djar għandha tkun a konoxxenza ta' dawn iċ-ċirkostanzi u tirrikonoxxi dan il-piż?

Mr Speaker, jien żgur mhux qed nirriferi għal dawk il-persuni li jabbużaw mis-sistema, kif qed jgħid il-Viċi Prim Ministru, imma għal koppji żgħażagħ li llum biex imorru fuq il-post tax-xogħol u biex ilaħħqu mal-part-time job bilfors irid ikollhom karozza kull wieħed u meta dawn jiġu biex jagħmlu t- test tal-mezzi tagħhom, qed jinqabdu f'dan l-iżvantaġġ.

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jiena konxju tal-każi li qed isemmi l-Onor.

Interpellant.

Il-koppji li qed jirriferi għalihom jaqbżu t-test tal-mezzi li jistabilixxi l-limitu ta' Lm10,000 bħala valur totali tal-kapital li jista' wieħed ikollu sew jekk ikunu flus depożitati l-bank kif ukoll jekk ikunu assi oħrajn.

Irrid infakkar li dawn huma applikazzjonijiet għal skemi li min jikkwalifika għalihom ikun qed jieħu post ġdid tal-gvern bi prezz issussidjat u b'imgħaxijiet issussidjati.

Kontra dan, jien qiegħed niġbed l-attenzjoni ta' l-awtorita' – fil-fatt qed nistenna r-rakkmandazzjonijiet tagħhom – li l-postijiet li qed jitpoġġew għall-bejgħ fl-iskemi tagħha huma f'shell form u allura dak li jkun bilfors irid ikollu ċertu kapital imġemma biex ilesti l-post minn kollox biex ikun jista' jgħix ġo fih.

Allura rridu nħarsu lejn l-iskema f'dan is-sens biex naraw li tiffunzjona.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jiġifieri l-awtorita' waslet biex tirrevedi l-means test, jew sempliċement għadha għaddejja b'diskussjonijiet biex tasal biex tagħmel valutazzjoni tas-sitwazzjoni?

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, il-proċess huwa kontinwu.

F'dawn l- aħħar tliet snin l-iskemi kollha ta' l-awtorita' ġew riveduti b'mod li ngħataw vantaġġi ħafna ikbar milli qatt kellhom l-applikanti, imma naturalment dejjem jibqa' spazju fejn wieħed itejjeb.

Ma nistax nintrabat b'terminu ta' żmien, pero' possibbilment sa meta nerġgħu niġu biex noħorġu numru ta' postijiet oħrajn bi skema ġdida mill-awtorita' – nittama li fil- viċin – inkunu rrevedejna l-iskema u naraw fejn nistgħu nirfinawha b'mod li nibqgħu niftakru li dan huwa benefiċċju soċjali.

Sakemm naċċerta ruħi li finalment il-piż li qed jerfa' l-gvern qed imur għand dawk li verament l-aktar li għandhom bżonn, nibqgħu ntejbu l-iskemi kollha.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: X'inhu l-pjan tal-gvern biex fix-xhur li ġejjin isir l-upgrading li tant jeħtieġu l-oqsma tad-djar f'diversi lokalitajiet?

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Għandi nifhem li meta l-Onor.

Interpellant qed jgħid li għandu jsir upgrading, qed jirriferi għall-ambjent madwar il- housing estates?

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Qed nirriferi għal ċerti faċilitajiet ta' żvilupp bħal lifts, fejn hemm applikazzjonijiet li ilhom pendenti s-snin.

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Sur President, għal dak li għandu x'jaqsam ma' proġetti ta' tisbiħ, jiġifieri l-upgrading ta' l-ambjent ġewwa d-diversi housing estates li għandna mifruxin ma' Malta u Għawdex, hemm pjan li ilu li ġie stabilit u kull sena jiġi rivedut.

Dan jikkonsisti f'xogħol li d- dipartiment tal-bini u t-tiswija tad-djar huwa responsabbli għalih u għandu vot partikolari.

Dan jinqasam fuq numru ta' proġetti f'diversi postijiet skond pjan li jifrex fuq medda ta' sentejn, kważi tliet snin.

Din is-sena, b'koperazzjoni anke mal-kunsilli lokali, lestejna xi sebgħa minn dawn il- proġetti u dawn jagħmlu differenza sostanzjali u pożittiva fil-lokalita'.

L-aħħar żewġ proġetti li saru kienu dak ta' Ħal Kirkop u Santa Venera, li t-tnejn ġew apprezzati ħafna mir-residenti.

L-istess dipartiment jieħu ħsieb ukoll xogħlijiet oħrajn ta' maintenance fil-blokki tal-bini bħal tikħil u xogħol ieħor.

Dan huwa parti mill- programm normali tad-dipartiment li għandu wkoll servizz ta' emerġenza.

Meta wieħed jinqalagħlu xi ħaġa jista' jċempel u jintbagħtu l-ħaddiema biex jaraw x'hemm bżonn isir.

Għalkemm m'għandix id-dettalji kollha dwar ix- xogħol kollu li sar f'dan is-sens, nista' ngħid li hawn qed nitkellmu fuq eluf ta' biċċiet ta' xogħol li jvarjaw minn xogħol żgħir għal xogħol kbir ħafna.

Għar-rigward ta' programm ta' stallazzjoni ta' lifts, dan irridu nimplimentawh fażi fażi u nistabilixxu x'inhuma l-prioritajiet.

Fil-fatt iddeċidejna li dawn il-prioritajiet ikunu jikkonċentraw fuq il-Belt, il- Furjana u l-Kottonera.

Għal din is-sena, fil-programm tagħna nkludejna wkoll inħawi oħrajn fejn hemm każi ppruvati ta' persuni b'diżabilita' u persuni li għandhom problemi severi ta' mobilita'.

Fil-ġimgħat li ġejjin dan il-programm se jkompli jaqbad il-momentum.

Bi pjaċir ngħid li bdejna bil-Furjana u minn hawn u ftit ieħor se jsiru xi xogħlijiet f'postijiet oħra.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: X'inhu l-pjan tal-gvern biex jirrimedja s- sitwazzjoni li qed jiffaċċja d-dipartiment ta' l-akkomodazzjoni soċjali meta qed ikun maħkum minn tant diffikultajiet kbar biex jirrimedja l-ħafna lmenti li għandu mingħand ċittadini li l-bini fejn joqogħdu jinsab fi stat perikoluż?

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, id-dipartiment għandu madwar 3,300 applikazzjoni quddiemu u fejn jirriżulta li jkun hemm problema ta' periklu, jieħu azzjoni immedjata u jagħmel ħiltu biex isib soluzzjoni għal dak il- każ partikolari.

Naturalment fejn il-bini partikolari jkun ta' sid privat, wieħed irid jara r-responsabbiltajiet ta' dak is-sid.

Biss jien xejn ma naqbel ma' l-Onor.

Interpellant meta jgħid li d-dipartiment huwa "maħkum" b'dawn id-diffikultajiet.

Perċentwali ta' dawn l-applikazzjonijiet li semmejt ikunu ta' periklu żgħir ħafna, peress li dawk li huma kkonsidrati bħala urġenti huma maqsuma f'żewġ kategoriji; waħda fejn jirriżulta li hemm periklu veru – jiġifieri mhux fejn xi ħadd ipinġiha li hemm periklu u ma jkun hemm periklu xejn - u t- tieni, fejn ikun hemm każi ppruvati ta' żgumbrament ordnat bil-qorti wara li jkun sar il-proċess kollu, inkluż l-appell.

F'dak il-każ jekk l- iżgumbrament ma jkunx sar tort ta' l-inkwilin, jiġifieri għax ma jkunx ħallas il-kera, tingħata l-priorita' kollha min-naħa tad-dipartiment biex tinstab soluzzjoni.

MR SPEAKER: L-Onor.

Jean Pierre Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Mr Speaker, filwaqtl li nifraħ lill- awtorita' tad-djar talli bdiet bil-proġett tagħha ta' stallazzjoni ta' lifts, nixtieq nagħmel żewġ domandi.

X'kien ġara dwar ir-rapport tal-liġi tal-kera li kellu jiġi kkummissjonat?

Hemm il-ħsieb li dak li kien hemm imniżżel fir-rapport ta' l-awtorita' tad-djar, u cioe' li kull sena se jibda jkun hemm proġettati mal-120 post għall-kiri, jibda jseħħ?

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Meta saret it-tieni reviżjoni tal-liġi tal-kera u mbagħad wara l-1995 kien hemm l-liberalizzazzjoni totali tal-kirjiet, aħna konna qed nittamaw li din il-libralizzazzjoni tiftaħ is-suq tal-kera privat għall-inkwilini Maltin, imma mhux hekk ġara.

Madanakollu kien beda wkoll il-proċess biex issir reviżjoni tal-kera għall-kirjiet li saru qabel l- 1995.

Fi żmien gvern Laburista kienet twaqqfet kummissjoni li għaliha kien mistieden il-Partit Nazzjonalista biex jipparteċipa fiha u jinnomina rappreżentant fuq dik il-kummissjoni.

F'Lulju li għadda kelli l-aħħar laqgħa ma' din il-kummissjoni, flimkien maċ- chairman u l-membri ta' din il-kummissjoni, li kważi kollha attendew ħlief xi żewġ membri, u ġbidtilhom l-attenzjoni li wara li eżaminajt id- dokumentazzjoni kollha li kien hemm fil-ministeru, inkluż il-minuti ta' l- aħħar laqgħat, jirriżultali li qegħdin fi stadju fejn ir-rapport ikun jista' jiġi konkluż ħalli l-proposti kollha jkunu jistgħu jiġu kkonsidrati min-naħa tal-gvern.

Dakinhar intlaħaq il-qbil - maċ-chairman tal-kummissjoni - li sa l-aħħar ta' Settembru l-kummissjoni tifformola dan ir-rapport biex jien inkun nista' nressqu għall-konsiderazzjoni tal-gvern.

Jekk dan ma jsirx, beħsiebni naqbad il-minuti konfermati ta' l-aħħar laqgħa u nikkonsidrahom bħala l-proposti ta' din il-kummissjoni, u allura mbagħad inkunu nistgħu nimxu minn hemmhekk.

Dwar il-bidla fil-policy aktar milli l-eżerċizzju, aħna rridu li l- awtorita' tad-djar tirriżerva perċentwali mill-bini l-ġdid kollu tagħha biex minflok jinbiegħ, jgħaddi għal kirja soċjali, jiġifieri jingħata b'kera taħt is-sistema ta' akkomodazzjoni soċjali.

Din is-sistema diġa' bdejniha u mill-aħħar żewġ skemi li ġew ippublikati, kien hemm numru ta' postijiet li ġew riżervati u ma ħarġux għall-bejgħ.

Irrid nenfasizza pero' li din tipprovdi sfida kbira għall-awtorita'.

Kull post li ma jitpoġġiex għall-bejgħ ifisser li ġie ssussidjat mill-finanzi ta' l-awtorita' u allura l-awtorita' trid tifdi hi stess il-valur tiegħu.

Wieħed irid jikkonsidra li biex tibni post, lill-awtorita' jiswielha madwar Lm15,000, u allura jekk ikollha 100 post, l-awtorita' tista' ddaħħal somma mhux ħażin tagħhom.

Imma jekk minflok jingħataw għall-bejgħ dawn jingħataw b'kera, tkun kwestjoni ta' sostenibilita' finanzjarja anke għall- awtorita' u allura hija sfida kbira mhux ħażin.

Madanakollu nerġa' ngħid li l-awtorita' bdiet timplimenta dan il-proċess u din is-sena d-dipartiment ta' l-akkomodazzjoni soċjali diġa' kellu numru ta' flats li minflok ingħataw għall-bejgħ ingħataw b'kera.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Viċi Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi ħruġ jew tiġdid tal-kartuna r-roża bejn l-1999 u l- 2001, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Zammit Dimech.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra:

Traffic impact statement in konnessjoni mal-proġett tal-Kottonera, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' dokument li nħareġ mas-sejħa għal offerti għax-xogħol fuq Triq Hompesch/Triq Zabbar, Fgura, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

27999; u

Kopja tal-pjanta ta' Triq Hompesch/Triq Zabbar, Fgura, approvata mill- bord dwar il-kontroll tat-traffiku, flimkien ma' kopja ta' l-ittra mibgħuta mill-istess bord fis-6 ta' Lulju 2001, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Josef Bonnici.

ONOR.

JOSEF BONNICI (Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar impjegati ġodda mal-Port Ħieles bejn l-1998 u l-2001, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern): Mr Speaker, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar xogħol extra li sar minn membri tal-korp tal-pulizija bejn Jannar u Ġunju 2001, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

27980; u

Lista ta' stabilimenti kummerċjali u bini ieħor li ma kellhomx il- permessi meħtieġa jew mhux mibnija skond il-permessi maħruġa mill- awtorita' ta' l-ippjanar, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Ninu Zammit.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, f'isem il-Ministru tas-Saħħa nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja tal-leġislazzjoni sussidjarja S.L. 12.03 dwar iż-żamma ta' l- ordni pubblika fil-qrati tal-maġistrati, flimkien mar-rapport dwar l- istħarriġ li sar fost l-avukati dwar il-problema ta' tipjip passiv fil- qrati u postijiet pubbliċi, maħruġ f'Lulju 2001, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IS-SERVIZZI VETERINARJI

VETERINARY SERVICES BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri Ikompli mis-17 ta' Settembru, 2001 Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet

MR SPEAKER: Rimarki?

L-Onor.

Joe Debono Grech.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Mr Speaker, mill-ewwel ngħid li jekk din il-liġi tiġi implimentata sewwa għandha sservi ta' ġid kemm għall-konsumaturi u kemm għal dawk li jrabbu l-bhejjem u t-tjur.

Ftit żmien ilu ddiskutejna fl- istadju tat-tieni qari ta' l-abbozz ta' liġi dwar il-protezzjoni ta' l- annimali - u l-bieraħ kien hawn kelliema li tkellmu fuqu wkoll – iżda jien ma tkellimtx fuqu għal żewġ raġunijiet.

L-ewwelnett kont naf li, bħal ħafna liġijiet oħra, din il-liġi se ssir biex tibqa' fuq l-ixkaffa għaliex inutli nagħmlu liġijiet biex ngħidu li għandna liġi jekk m'għandniex biex ninforzawhom.

Min iħobb l-annimali bħali u bħal ħafna oħrajn jinsab diżappuntat għax min mar idur fil-kampanja fis-sajf seta' jara klieb marbutin fuq il-bjut fix-xemx u baqgħu ma tteħdux passi kontra ħadd.

Forsi s-Sinjorija Tiegħek tistaqsini dan x'għandu x'jaqsam ma' din il-liġi.

Jien ngħid li għandu x'jaqsam għax meta wieħed iħalli klieb marbutin fuq il- bjut, ħafna minnhom jimtlew b'insetti li jġibu l-mard.

Niftakar li darba ġie kelb fejn l-annimali tiegħi u dan kien imqatta' kollu, għax kien wieħed minn dawk li jġellduhom, u kien mimli qurdien.

Jien ħadt paċenzja bih u kkurajtu u mbagħad, bil-wiċċ tost kollu, meta reġa' ħa saħħtu ġie sidu u qalli: Int għandek il-kelb tiegħi!

Jien għedtlu biex jiġi u jieħdu, imma l-kelb ma marx għax mhux miġnun biex jerġa' jmur ħalli jorbtuh fuq bejt jew biex iġellduh!

Meta rrapportajt ħadd ma ħa passi, qisu ma ġara xejn.

U sal-lum għadu jsir il-ġlied tal- klieb u l-karozzini biż-żwiemel bil-għatx fix-xemx għadna narawhom ukoll.

Ftit ilu jien ħassejtni nistħi meta rajt żiemel ifferoċjat fil-pjazza ta' quddiemna għax bdew juruh l-ilma f'xemx taħraq u jsawtuh, imma ħadd ma ħa passi.

Dan il-każ ġara ħdejn il-parlament, jiġifieri mhux qed insemmi xi post abbandunat.

Jien mort fuq tal-karozzin u għedtlu: Agħtih l-ilma għax indaħħallek il-barmil ġo rasek!

Iva, iddispjaċieni meta rajt dak iż-żiemel fix-xemx u sidu fid-dell.

Veru li t-tinda li kien hawn għaż-żwiemel fil- pjazza kienet eyesore, imma rridu nagħmlu xi ħaġa oħra għax mhux sewwa dan.

Kulħadd jaf x'inhu jsir fuq l-annimali, ma noqogħdux ninħbew wara subgħajna.

Mhux qed nitkellem biss fuq il-klieb, il-qtates u ż-żwiemel għax hawn annimali oħra li qed jiġu maħqura.

Għalhekk jiddispjaċini ngħid li għalxejn tagħmel il-liġi jekk imbagħad ma tinforzahiex.

Jien mhux qed ngħid li n-naħa tal-gvern jew in-naħa ta' l-oppożizzjoni jaqblu li l- annimali għandhom jinħaqru, imma inutli nagħmlu l-liġijiet biex imbagħad ħadd ma jagħti kas x'ikun qed jiġri.

Donnu li jitkellmu fuq l-annimali ħlief fuq il-kaċċa ma jinteressahomx.

Allura ħadd ma jittella' l-qorti għax kien qed jaħqar żiemel jew għax kellu kelb marbut fix-xemx?

Jekk immorru issa nduru Malta żgur insibu mitt kelb marbut fix-xemx.

Ma nistax ngħid li l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna fih innifsu m'huwiex tajjeb.

Niftakar li meta sirt ministru ta' l-agrikoltura jien kien hemm biss tliet veterinarji, wieħed anzjan f'Għawdex, ieħor daqsxejn anzjan ukoll u kien hemm Dr Vella bħala veterinarju tal-gvern li nneħħilu l-kappell għax kien ilaħħaq kollox waħdu.

Minn fuq, kien hawn min jattakkah għax kien jagħmel xogħol privat!

Jekk ma kienx hawn biżżejjed veterinarji, kif tattakkah għax jagħmel xogħol privat minn fuq li qed jagħmlilna pjaċir?

Jien kelli u għad għandi kull rispett lejh għax ħadem biex il-professjoni tal- veterinarji tiġi fuq saqajha.

Meta kont ministru kont inħajjar żgħażagħ biex jistudjaw għal veterinarji, peress li qabel kulħadd kien jidħol l- università biex isir tabib, avukat jew perit.

Bir-rispett kollu lejn kulħadd, ħadd ma kien irid jistudja biex isir veterinarju.

Bil-mod il-mod bdejna nħajru żgħażagħ biex imorru jistudjaw barra minn Malta għaliex hawnhekk m'għandniex katedra biex jistudjaw għal veterinarji.

Hija ħasra li għandna università miftuħa għal kollox u mbagħad irridu nibagħtu l-istudenti barra minn Malta biex jispeċjalizzaw f'dan il-qasam.

Jeħtieġ li nħajru iktar studenti biex jaqbdu l-professjoni ta' veterinarji għax jekk mhux se jkollna nies imħarrġin se nerġgħu niġu għas-sitwazzjoni li kellna fis-sittinijiet u fis-sebgħinijiet.

Jien mhux qed ngħid li fi żmien il-gvern Nazzjonalista tas-sittinijiet kien kollox ħażin u fl-1971 kollox irranġa.

Meta sirt ministru jien kulma kien hawn kienu tliet tobba u mbagħad bdew ġejjin minn barra.

Illum għandna veterinarji tajbin li jħabbtuha ma' dawk ta' l-Ewropa, imma rridu nkomplu nħajru aktar studenti biex jistudjaw f'dan il-qasam għax inkella 'l quddiem infittxu u ma nsibux.

Il-bieraħ l-Onor.

Sammut semma l-iskalora.

Jien dilettant ta' l-għasafar u nista' ngħid li l-ħmieġ ta' ġwież li qed nixtru huwa xi ħaġa tal-biki.

L- iskalora għoliet mas-sema għaliex qalu li għoliet minn barra.

Imma lanqas nippretendi li xkora skalora togħla d-doppju u min jiflaħ jixtri u min ma jiflaħx ma jixtrix.

Lanqas nemmen li minn Lm11-il xkora telgħet għal Lm18 u Lm20 u l-ixkora naqset fil-piż.

Barra minn hekk, l-iskalora u l- ġwież li hawn huma maħmuġin jintnu u min hu dilettant u għandu l-għasafar ikollu joqgħod inaddafhom bil-mod il-mod.

Il-veterinarju tal-gvern imur jara dan il-ġwież li qed inġibu?

Min qed imur jara l-ġwież li qed jiġi hawn Malta?

Min għandu l-ħamiem se jiġġennen għaliex ħafna mill-ful ta' Ġirba u l- qamħirrun li ġie importat huwa maħmuġ.

Mhux qed ngħid li tort tal-ministru għax irid ikun miġnun biex iħalli li dawn l-affarijiet jidħlu Malta!

Imma x'ġara?

Kienu jafu li mhix ġejja skalora jew kien hawn l-skalora moħbija - għax l-iskalora ma ddewwidx jekk tkun għadha ġejja minn barra - għax f'daqqa waħda għebet u mbagħad minn Lm11-il xkora telgħet għal Lm16 u Lm18.

Allura min għandu delizzju ta' l-għasafar issa jkollu jħarrabhom?

Forsi hawn min jgħid li sewwa jagħmlu jħarrbuhom għax dawn għasafar tal- passa, imma jien mhux għal dawn qed ngħid.

Illum hawn għasafar li jiswew ħafna flus.

Hawn min għandu ħamiem li jiswa xi Lm1,000 jew Lm1,500 kull par u hawn min iħallas Lm300 biex iġib żewġ bajdiet tal-ħamiem minn barra minn Malta.

Jiġifieri dawn tjur li jiswew il-liri, allura mbagħad għandna nġibu ġwież ta' dik il-kwalità?

Min se jiċċekkja dawn l-affarijiet?

Nagħmlu liġi biex imbagħad meta tiġi xkora skalora, xkora ful ta' Ġirba, qamħirrun jew ġwież, inwaħħlu l-liġi ma' l-ixkora u ngħidulha li skond din il-liġi ma tistax tkun maħmuġa?

Jekk m'intomx temmnuni għada nġib l-iskalora miegħi u tarawha kollha dud!

Jekk inħallu li tiġi din il-kwalità ta' ġwież, għada x'se jkollna ġo l-irziezet tat-tiġieġ u tal-majjal?

Jien naħseb li jiġġennu kemm il-ministru ta' l-agrikoltura u kemm ix-shadow minister bir- riżultat li jkollna.

M'iniex qed ngħid li l-ministru mhux qed jagħti kas għax jekk ngħid hekk inkun giddieb.

M'huwiex kompitu tal-ministru li jara dawn l-affarijiet, imma suppost li hemm in-nies responsabbli li għandhom ikunu jafu x'inhu jiġri.

Il-bieraħ l-Onor.

Sammut qajjem il-każ tad-demel tal-majjal u tat-tiġieġ li ilu jintuża għar-raba'.

M'iniex qed ngħid li tajjeb għax id-demel tat- tiġieġ jaħraq kollox minħabba l-għalf bilanċjat li jagħlfuhom.

L-istess qed jiġri fil-każ tal-fish farms għax il-baħar qed jikkontaminawh bl-għalf li jagħtuhom.

Nafu x'inhu jiġri, ma noqogħdux ninħbew wara subgħajna!

Jien m'iniex qed ngħid li għandna nneħħu l-fish farms, imma xi ħaġa trid issir.

Per eżempju, l-awtoritajiet m'għandhomx iħallu li d-demel tal- majjal jew tat-tiġieġ jintuża fir-raba' għax illum qed jagħtuhom tip ta' ġwież li meta jsir demel u jintefa' fuq il-ħamrija, dan jaħraq l-uċuh ta' l- għelieqi.

B'dan l-abbozz ta' liġi se nirregolaw il-mod kif jitrabbew it-tiġieġ?

Per eżempju, jekk f'gaġġa suppost ikun hemm sitta m'għandux ikun hemm tmienja jew tnax għaliex dan iġib il-mard.

Min irabbi t-tiġieġ jew il-majjal jinteressah biss kemm se jaqla' flus u jiġi jaqa' jqum jekk indaħħlux il- marda tas-salmonella, il-marda ta' l-ilsien u d-dwiefer jew mard ieħor.

Jien ngħid prosit lill-ministru għall-prekawzjonijiet li ħa fl-ajruport biex f'Malta ma jidħolx dan il-mard.

U meta nkun ġej minn barra u ninzerta lil xi turisti jidħku b'dawn il-miżuri li ttieħdu, jien nispjegalhom - għax imissna nistħu nibżgħu nkellmuhom - li aħna ma rridux il-mard li hemm f'pajjiżi oħra.

Hawnhekk il-poplu Malti jieħu miżuri biex dak li għandna nsalvawh.

U nerġa' ngħid li sewwa għamel il-ministru li ħa dawk il- prekawzjonijiet għax kieku daħlitilna din il-marda aħna konna nieħdu daqqa kbira peress li aħna pajjiż żgħir.

Iżda jeħtieġ li ladarba tgħaddi din il-liġi jkun hemm min jinforzaha verament u ma nħalluhiex fuq il-karta biss.

Iż-żewġ naħat tal-Kamra nafu li jsiru ħafna liġijiet imma ma ninforzawhomx, u ma ninforzawhomx għal żewġ raġunijiet, jew minħabba l-voti jew għax ma jkollniex il-mekkaniżmu jew il- persunal meħtieġ.

Inutli tinkariga lil xi ħadd biex jispezzjona l-irziezet jekk dan ma jkunx imħarreġ f'dak il-qasam u ma jifhimx f'dak il-mard.

Inti ma tistax tagħmel monitoring ta' dak li jkun qed jiġri jekk m'għandekx il- persuni mħarrġa apposta.

Anke fejn tidħol il-problema tad-drogi, nagħmlu ħafna liġijiet u kulħadd jitkellem kontra d-droga u mbagħad insibu min imur jiddefendi lil min jikser il-liġi.

Min se jemminna mbagħad?

Il-bieraħ għalaqt 25 sena fil-parlament u nista' ngħid li dejjem għamilna l- liġijiet biex ngħidu li għandna liġi.

Niftakar li meta darba konna qed niddiskutu liġi biex nikkontrollaw it-traffikar u t-teħid tad-droga fi żmien il-gvern Laburista, jien stħajt minni nnifsi għax dakinhar, minflok bdejna nfittxu kif nistgħu nagħlqu l-bibien biex naqbdu lil dawk li jittraffikaw id-droga, kellna avukati miż-żewġ naħat li bdew jivvintaw mhux ventilatur, tieqa jew bieb imma bieb ta' garaxx biex min jinqabad ikollu minn fejn joħroġ!

Dawn x'affarijiet huma!

Issa f'din il-liġi se nagħmlu l- istess?

Il-veterinarji se jkollhom saħħa biex jaraw li l-affarijiet isiru skond il-liġi?

Jekk mhux se jsir hekk inutli li noqogħdu niġu naħlu l-ħin hawnhekk ngħaddu l-liġijiet.

Punt ieħor li rrid nagħmel huwa li m'hemmx bżonn insiru membri ta' l-Unjoni Ewropea biex nagħmlu liġijiet dwar is-saħħa ta' l-annimali li minnhom tiddependi wkoll is-saħħa tal-bniedem.

Il-veterinarji ta' l-Ewropa daħku bil-poplu għax kienu jafu li l-mad cow disease kienet ilha tiġri fl-Ewropa, imma mbagħad daħħlu l-politika fin-nofs.

Il-Franċiżi riedu jeqirdu lill- Ingliżi għax kellhom ħafna cattle on the hoof li riedu jesportawh.

Meta mbagħad daħlet il-marda fi Franza, f'laqgħa li attendejna għaliha rappreżentanti miż-żewġ naħat tal-Kamra, il-Franċiżi qalu li mhux veru għax huma qatt ma temgħu ħmieġ lill-bhejjem.

U meta ħsibna li din il-marda spiċċat, feġġet fil-Ġappun.

Issa l-Amerikani qegħdin jgħidu li huma m'għandhomx din il-marda.

Jien mhux qed ngħid dawn l-affarijiet biex inbeżża' lin-nies imma biex l-affarijiet isiru sewwa.

Illum li għandna bniedem responsabbli bħala veterinarju tal-gvern nafu li jmexxi b'serjetà.

Konna għaddejna l-liġi dwar il-kwarantina tal-klieb għax kulħadd jiġi jaqa' u jqum, basta jġib kelb minn barra!

Nafu li hawn klieb li jiswew l-eluf tal-liri u jekk indaħħlu kelb li jkollu r-rabbja, ara xi ħsara jista' jġib, u għalhekk ridna ċerta serjetà biex ikollna protezzjoni.

Kienu jiġu ħafna nies għandi u anke għand kollegi tiegħi taż-żewġ naħat biex jitolbuna nħalluhom idaħħlu dawn il-klieb.

Imma jekk il-veterinarju kien jgħidli li ma jistgħux jidħlu, jien kont ngħidilhom li ma jistgħux għax il-liġi hekk tgħid.

Aħna għandna nagħtu support u niddefendu lill- veterinarji tal-gvern f'dawn l-affarijiet għax jekk tidħol din il-marda tista' tinxtered għax aħna pajjż żgħir.

Meta kien hawn ċerta marda qerrieda fuq il-klieb kienu se jiġġennu dawk li kellhom l-annimali għax b'din il-marda l-kelb jittiekel minn ġewwa.

Dan huwa x-xogħol ta' din il- liġi.

Forsi s-Sinjorija Tiegħek tgħidli li qed noħroġ barra mis-suġġett, imma jien qed nitkellem fuq kif iħoss the man in the street dwar din il-liġi.

Jien inħobb inrabbi l-annimali u kull min hu bħali jiddispjaċih meta jmutlu xi għasfur jew xi annimal ieħor.

Hawn dejjem nitkellmu fuq ir-raħħala, il- bdiewa u dawk li jrabbu t-tjur u l-bhejjem bħala l-għajxien tagħhom, u ma nitkellmux fuq dak li huwa dilettant.

Jien qed nitkellem kontra tiegħi stess, imma l-liġi għandha tagħti l-poter lill-veterinarju tal-gvern biex ikun jista' jmur ukoll għand min hu dilettant ħalli jeżamina l-annimali tiegħu.

Għax wieħed dilettant jista' jkollu xi annimal marid ukoll u nafu l-vizzju li għandna li flok naħarqu annimal marid nitfgħuh barra.

Bħalma jkun hemm il-liġi għal dawk li jrabbu l-annimali bħala l-għajxien tagħhom, il-liġi għandha tkopri wkoll lil dawk li huma dilettanti.

Hawn min huwa dilettant li jrabbi l-mogħoż, allura għaliex m'għandux ilaqqamhom?

Fiż-żmien meta kien hemm il-health inspectors, niftakar li kont immur ma' missieri nhar ta' Sibt biex jiċċekkjaw il-mogħoż u kienu jieħdu kampjun tal- ħalib u tad-demm biex jaraw jekk il-mogħoż humiex morda.

Imma kienu jmorru għand dawk li kellhom il-liċenzja biss, għax dak iż-żmien kienet li jrid ikollok liċenzja jekk tkun qed trabbi iktar minn ħamsa, imma dawk il-ħamsa xorta jistgħu jimirdu.

Aħna qegħdin ngħidu li għandna nieħdu ħsieb dawn ukoll.

Jien nixtieq li mhux biss tgħaddi l-liġi mill-parlament u niftaħru biha fil-gazzetti taż-żewġ naħat, imma li tiġi inforzata bis-serjetà u mhux jgħaddi ż-żmien u tintesa bħalma ntesew liġijiet oħra u ma jinbidel assolutament xejn.

Bir-rispett kollu lejn l-avukati, sfortunatament il- liġijiet qed nużawhom biss biex meta mmorru l-qorti kulħadd joqgħod jikkwota minnhom!

Jien niftakar li meta kont il-ministru responsabbli mill-agrikoltura kelli każ quddiemi fejn kien instab li l-ħalib kien qed jitħallat ma' l-ilma, u m'huwiex faċli biex taqbad lil min ikun qed iwettaq dan l-abbuż.

Il- ministru jaf x'qed ngħid.

Minn hawn u minn hemm irnexxieli nitkixxef x'kien qed isir, pero` ma nistax ngħid dan pubblikament, imma meta morna l- qorti fuq dan il-każ min kien akkużat li qed iwettaq dan l-abbuż ġie lliberat.

Niftakar li wara li nqatgħet dik il-kawża, kien ġie l-avukat ta' l-akkużat fl-uffiċċju tiegħi u meta tajtu tazza te` bil-ħalib, kont staqsejtu: Jiġifieri skond inti, dan il-ħalib huwa tajjeb għax-xorb?

Qalli: Iva.

Għalhekk jien għedtlu: Mela mil-lum 'il quddiem ibda ixrob dan il-ħalib inti għax hawnhekk il-prodotti tal-Malta Dairy Products m'humiex se jidħlu iktar, u fil-fatt żammejt il-kelma tiegħi.

Kien hemm ħafna li qaluli li b'hekk se nkissru lir-raħħala, pero` allura biex ma nkissrux lir-raħħala jibqa' kulħadd jagħmel li jrid u nibqgħu bla dixxiplina ta' xejn?

Jekk irridu din is-sitwazzjoni fil-pajjiż, inħallu lil kulħadd jagħmel li jrid u ma noqogħdux niġu hawn naħlu l-ħin nagħmlu l- liġijiet.

Dan l-abbozz ta' liġi għandna nagħmluh b'tali mod li jgawdi minnu kemm il- konsumatur kif ukoll ir-raħħal.

Bla ebda dubju, hemm bżonn li r-raħħal jiġi edukat, u dan jiġi edukat mhux billi noqogħdu ntellgħuh il-qorti.

Billi ntellgħuh il-qorti u nwaħħluh Lm250 jew kemm qed jistabilixxi dan l- abbozz ta' liġi, għalija ma jiswa xejn.

Per eżempju, għaliex m'għandux jittieħed kampjun tal-ġwież, u jekk ma nsibuhx up to standard, nieħdu l- passi neċessarji?

Kulħadd jaf x'tip ta' skalora qed tinbiegħ illum, u terġa' min ibigħhielek jgħidlek li se jagħmillek pjaċir li jbigħhielek ukoll!

Jekk ma tarmix minnha l-iskalora li llum hawn fis-suq, l-għasafar jispiċċaw biex jimirdu.

Dawn huma l-affarijiet li rridu nitkellmu fuqhom.

Per eżempju, nafu x'periklu jkun hemm li l-ħamiem tagħna jlaqqat xi marda meta norganizzaw it-tiġrijiet tal-ħamiem għal xi pajjiżi oħra.

Kulħadd jaf kemm kien hemm mard tal-ħamiem fl-Ewropa.

Issa naf li fid-distrett tiegħi min jaf kemm hawn minn se jgħajjarni li qed ngħid dan, pero` jekk ma nitkellmux hawnhekk fuq dawn l-affarijiet fejn irridu nitkellmu?

Mela ma nafux xi gwaj isib ruħu fih min jiġi l-ewwel u jieħu t-tazzi fil- kompetizzjonijiet tal-ħamiem, u mbagħad tiġi ħamiema marida minn barra u tmarradlu l-ħamiem kollu li jkollu?

M'iniex qed ngħid li dan qed isir b'vendikazzjoni, pero` rridu naraw x'qed isir.

Mr Speaker, ma nixtieqx nieħu iktar ħin għax naħseb li dejjaqt lil kulħadd, pero` jien inħobb nitkellem kif inħoss.

Biss qabel ma nagħlaq dan id- diskors nixtieq nirringrazzja lill-membri taż-żewġ naħat tal-Kamra li matul dawn il-25 sena li ili membru ta' dan il-parlament ħadu ħafna paċenzja bija.

Matul dawn il-25 sena din il-Kamra għaddiet minn ħafna affarijiet u kellha kemm żminijiet sbieħ kif ukoll oħrajn koroh.

Minn kemm ilni membru f'dan il-parlament, mietu diversi membri parlamentari jew ex-membri parlamentari, u lil dawn nixtieq insellmilhom minn hawnhekk.

F'pajjiżna l- politika hija iebsa għax hawnhekk kulħadd huwa esiġenti.

Nixtieq nirringrazzja wkoll lill-iSpeaker preżenti u lill-iSpeakers kollha li kien hawn f'dan il-parlament, speċjalment dawk li kien hawn meta dħalt f'dan il- parlament l-ewwel darba, għax min jaf kemm ħadu paċenzja bija.

Qabel kienu jsiru diversi teatrini, biex inkunu għidna kollox, pero` kienu żmenijiet sbieħ ukoll.

Mr Speaker, nixtieq li l-poplu Malti u Għawdxi jkun konxju tas-sagrifiċċju li jkollu jagħmel membru parlamentari għax jiddispjaċini ngħid li llum il- membru parlamentari m'għadu jgawdi r-rispett ta' ħadd.

Fil-fatt ħafna min- nies jaraw lill-membru parlamentari bħala xi ktieb tal-bank; jaraw biss x'jistgħu jieħdu minnu, u dan m'huwiex sew.

Kull wieħed u waħda minna hawn ġew għandu jżomm l-unur tiegħu.

M'iniex qed ngħid li aħna qatt m'għamilna żbalji fix-xogħol tagħna.

L-iżbalji jsiru minn kulħadd għax kulħadd huwa bniedem, pero` ħafna mix-xogħol li sar hawnhekk, sar għall-ġid tal-poplu Malti u Għawdxi.

Huwa veru li t-triq tagħna, bħala Partit Laburista, hija differenti mit-triq li għażel li jieħu l-Partit Nazzjonalista, pero` fl- aħħar mill-aħħar il-membri kollha taż-żewġ naħat tal-Kamra għandhom il-ġid tal-poplu Malti u Għawdxi f'moħħhom.

Jien nammira lill-membri parlamentari l-ġodda għall-kontribut li qed jagħtu u nirringrazzja wkoll lil dawk il- membri parlamentari li issa ilhom mhux ħażin f'din il-Kamra, bħall-Ministru Ċensu Galea.

Fil-fatt jien u l-ministru sirna membri parlamentari fl-istess żmien, u t- tnejn li aħna rridu nkomplu nagħtu x-xogħol tagħna għall-poplu Malti u Għawdxi.

Jekk hawn xi ħadd minna li qed jaħseb li fl-aħħar se jkun hawn xi ħadd li se jgħidilna "grazzi", qed imur żbaljat.

Wara li mmutu kulħadd jibda jfaħħarna, pero` meta mmut jien nippreferi li ma tgħidu xejn fuqi.

Dak li għandkom tgħiduli, għiduhuli issa u mbagħad wara li mmut għidu: Hawnhekk kien hawn wieħed li miet u nirringrazzjaw lil Alla li ħlisna minnu!

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Nirringrazzjak.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Silvio Parnis.

ONOR.

SILVIO PARNIS: Mr Speaker, min-naħa tiegħi ningħaqad ma' l-Onor.

Debono Grech biex nirringrazzja lill-membri kollha ta' din il-Kamra.

Jien wieħed mill-membri l-ġodda ta' dan il-parlament u nemmen li dan il- parlament għandu jkun il-mezz kif jgħaqqad lill-poplu tagħna u kif iwassal il-leħen ta' l-istess poplu.

Ħafna min-nies jaħsbu li kulma nagħmlu f'din il-Kamra huwa li niġġieldu.

Huwa veru li jkun hemm waqtiet fejn ma naqblux, pero` jkun hemm ukoll waqtiet fejn naqblu.

Hawnhekk se noħroġ xi ftit 'il barra mis-suġġett, pero` ma nistax ma ngħid xejn fuq nhar il-Ħadd li għaddew, li kienet ġurnata ddedikata lit-tfal li jbatu mid-Down's syndrome.

Bla ebda dubju, il-priorita` tagħna bħala membri parlamentari għandha tkun dik li hawnhekk inwasslu l-leħen ta' min huwa batut u ta' min ma jista' joffri xejn lis-soċjeta` tagħna.

Minn hawnhekk nixtieq nirringrazzja wkoll lil dak id-diving club li ta l-kontribut tiegħu biex l-attivita` li saret nhar il-Ħadd li għadda għad-Down's syndrome tkun suċċess.

F'paġna 33 ta' "l-orizzont" hawn xi ritratti li ttieħdu dakinhar, u nnotajt li minkejja t- tbatijiet li jkollhom jgħaddu minnhom it-tfal li għandhom din il- kondizzjoni, xorta waħda kellhom tbissima fuq fommhom u wrew rikonoxximent għal min qed jaħdem għalihom.

Fl-istess gazzetta li semmejt hemm ukoll tagħrif sħiħ dwar il-massakru li sar nhar it-Tlieta fl-Istati Uniti, u forsi l-attivita` li saret nhar il-Ħadd li għadda wriet li fid-dinja ma jsirux biss affarijiet koroh, imma jsiru wkoll affarijiet pożittivi.

Issa ħalli ngħaddi biex nitkellem fuq l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna.

L-għanijiet u raġunijiet ta' dan l-abbozz ta' liġi jgħidu hekk:

"L-għanijiet ta' dan l-Att huma biex jiġu stabiliti u kkonsolidati l- ħteġijiet fil-qasam veterinarju, prodotti mediċinali veterinarji, ħteġijiet dwar l-għalf u żoo-tekniċi, biex tiġi rregolata l- professjoni veterinarja u biex tiġi rrevokata u sostitwita leġislazzjoni eżistenti.".

Matul din id-diskussjoni tkellmu persuni li ħadmu f'dan il-qasam, bħall- Onor. Noel Farrugia u l-Onor.

Joe Debono Grech, u bla ebda dubju, dawn l- Onor. Membri huma intiżi f'dan is-suġġett iktar minni, pero` jien xorta waħda se nagħti l-kontribut tiegħi.

Kull abbozz ta' liġi li jitressaq quddiem dan il-parlament, jitressaq għall-ġid tal-poplu Malti u Għawdxi.

Qabel ma spiċċa d-diskors tiegħu, l-Onor.

Debono Grech qal li filwaqt li jkun hemm waqtiet fejn il-membri tal-gvern u ta' l-oppożizzjoni jaqblu, ikun hemm waqtiet fejn ma jaqblux, imma jien nistaqsi: Forsi dan huwa riżultat tas-suppervja u ta' l-injoranza tagħna?

Forsi x-xogħol li għandna ma jagħtiniex ċans noħolqu diskussjoni kif għandha tkun f'dan il-parlament?

Meta, per eżempju, tressqu liġijiet li kienu jirrigwardaw lill-annimali, ilkoll qbilna li għandna nagħtu l-aħjar kura lill-annimali u li m'għandniex naħqruhom għax l-annimal ukoll għandu qalb li taf tħoss, imma ħafna drabi aħna, bħala gvern u oppożizzjoni, ma nersqux lejn xulxin lanqas f'abbozzi ta' liġijiet bħal dawn.

Għaliex qed ngħid dan?

Għax il-gvern Laburista diġa' kien ressaq abbozz ta' liġi fuq l-annimali, pero` l-gvern Nazzjonalista ressaq abbozz ta' liġi ieħor biex issa spiċċajna f'sitwazzjoni fejn donna qed naħdmu kontra xulxin.

Li nixtieq inkun naf mill-ministru huwa x'hemm wara dan l-abbozz ta' liġi.

Bħalissa f'pajjiżna għaddejja kontroversja sħiħa dwar jekk għandniex nidħlu fl-Unjoni Ewropea jew inkella għandniex insegwu l-politika tal-Partit Laburista, cioe` dik li nagħmlu minn pajjiżna Svizzera fil-Mediterran.

Kulħadd qed jgħid tiegħu, u mbagħad min-naħa tiegħu l-poplu tiegħu qed jagħżel liema politika jaħseb li għandha tkun l-aħjar politika għal pajjiżna.

Pero` jien nerġa' nistaqsi: X'hemm wara dan l-abbozz ta' liġi?

Jaqaw hemm iktar taxxi?

S'issa ma jidhirx li qed jiġu mposti xi taxxi f'dan l-abbozz ta' liġi, imma allura x'hemm wara dan l-abbozz ta' liġi?

Jien u nipprepara dan id-diskors kont qed nitkellem ma' sieħbi l-Onor.

Noel Farrugia, li huwa s-shadow minister għall-biedja u s-sajd f'pajjiżna, u qbadnieha fuq il-qagħda li jinsab fih il-qasam tal-biedja bħalissa.

Min jitkellem mal-bdiewa u s-sajjieda jaf li l-affarijiet m'humiex sejrin tajjeb daqskemm wieħed jaħseb jew irid.

Jien nemmen li kull wieħed u waħda minna hawn ġew ikun jixtieq li jirnexxi u li jkun jista' jaqdi lil dawk kollha li jirrikorru għandu.

Il-bieraħ waqt li kont qed indur il- kostitwenza tiegħi, in-nies kollha bdew jgħiduli x'jixtiequ li jsir jew inkella minn xiex inhuma mweġġgħin - per eżempju, kien hemm min kien imweġġa' għax il-politiċi ma tawhx widen - u kulħadd wera x-xewqa tiegħu li jien nipprova naqdihom.

Kieku l-ideal tiegħi hu li jien naqdi lil dawk kollha li jiġu quddiemi, u jien persważ li kull wieħed u waħda minna jipprova jagħmel mill-aħjar biex dan isir, pero` kif nafu, hemm ċerti limitazzjonijiet u xi kultant ma jkunx possibbli għalina li naqdu lil kulħadd.

Il-politika li l-gvern Nazzjonalista jemmen li hija l-fidwa ta' pajjiżna, jiġifieri dik ta' l-Unjoni Ewropea, qed timponi fuq il-poplu tagħna taxxi ġodda, liema taxxi żgur u bla dubju ta' xejn qegħdin inaqqsu l-livell ta' l- għajxien tal-ħaddiema tagħna, u nkunu qegħdin nonqsu jekk f'dan il- parlament ma nitkellmux dwar il-verita`.

Meta l-familja tiegħek tkun sejra l-baħar, imma biex ma turix li tkun sejra l-baħar ma titkellimx tkun qed tagħmel iktar ħsara milli ġid, u jien naħseb li f'dan il-pajjiż wasalna f'punt fejn qed naraw x'inhuma l-iktar problemi kruċjali li għandna f'pajjiżna biex dan il-pajjiż ikun jista' jimxi 'l quddiem.

Jien nerġa' nistaqsi: B'dan l-abbozz ta' liġi hemm lok li jiġu imposti iktar taxxi?

Jekk iva, il-gvern għandu jitkellem u joħloq diskussjonijiet f'dan ir- rigward għax bil-kriżi finanzjarja li għandu pajjiżna, liema kriżi qed tinħass ukoll fis-settur tal-biedja u s-sajd, irridu naraw li l-affarijiet ma jibqgħux sejrin hekk.

Naħseb li lkoll niftakru meta f'dan il-parlament tkellimna dwar is-sajjieda fejn kien tqajjem il-punt li minħabba l-politika tal-gvern Nazzjonalista favur sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea, qed jiġu imposti diversi regolamenti li għas-sajjieda jfissru telf ta' eluf ta' liri.

M'hemmx għalfejn ngħid li b'din il-politika tajna daqqa ta' ħarta lill-industrija tas-sajd.

Jien persważ li s-sajjieda, meta jiltaqgħu mal-ministru, dawn qed jgħarrfuh bil- piżijiet ġodda li qed ikollhom jerfgħu minħabba l-politika tal-gvern tiegħu.

Huwa veru li kull xogħol fih tiegħu, pero` ta' min jirrikonoxxi t- tbatijiet li jkollu jgħaddi minnhom is-sajjied li, sew jekk xita kif ukoll jekk xemx, ikun irid joħroġ diversi mili 'l barra minn pajjiżna.

Huwa importanti li aħna, bħala membri parlamentari, ma naħsbux li aħna qegħdin iktar 'il fuq minn dawn il-ħaddiema.

F'dan l-abbozz ta' liġi jissemma wkoll l-għalf.

Sieħbi l-Onor.

Debono Grech, li tkellem qabli, semma l-iskalora.

Fil-fatt dawk li jrabbu l- għasafar spiss qed jilmentaw li ħafna mill-iskalora m'hijiex ta' kwalita` tajba.

Hawn ta' min isemmi wkoll li wara li kien hawn skarsezza kbira ta' l-iskalora, din għoliet fil-prezz.

Anke ssemmiet l-ispezzjoni fuq l- annimali, li hija xi ħaġa li ta' min jinkoraġġieha.

Jien wieħed minn dawk li nħobb ħafna l-annimali - fil-fatt naħseb li l-maġġoranza tal-poplu Malti u Għawdxi jħobbu l-annimali - għax fihom nara l-ġmiel tan-natura u l-kobor t'Alla.

Madanakollu sfortunatament mhux l-annimali kollha jinsabu miżmuma sew, u dan jista' jwassal biex jiddaħħal il-mard f'pajjiżna.

Għalhekk huwa tajjeb li dan l-abbozz ta' liġi qed isemmi wkoll li għandha ssir spezzjoni fuq l-annimali biex naraw jekk dawn humiex morda u humiex miżmuma tajjeb.

Min-naħa tagħna, aħna għandna ngħinu wkoll lill-prodottur biex dan ikun jista' jżomm ċertu standard ta' ndafa fl-irziezet tiegħu jew inkella fejn ikun qed irabbi l-annimali u t-tjur.

Illum il-laħam abjad qed ikun iktar imfittex minn dari.

Il-kuxjenza li daħlet f'pajjiżna dwar id-dieta ta' min ikompli jinkoraġġiha.

Illum il- poplu tagħna qed isir aktar konxju tad-dieta tiegħu u qed ifittex aktar laħam abjad, bħal tiġieġ ̧ fniek u ħut.

Pero' kif jaf kulħadd il-prezzijiet ta' dawn il-prodotti huma għoljin u dawn jinħassu l-aktar mill-anzjani.

Fil-fatt minkejja li f'pajjiżna għandna ħafna fish farms u ħafna huma dawk li jrabbu t-tjur, jien ikolli ħafna ilmenti ta' anzjani li ma jistgħux iżommu mad-dieta minħabba l-prezzijiet.

Issa hawn min ikun irid iżomm mad-dieta biex ikollu figura tajba pero' hawn min ikun irid iżomm mad-dieta minħabba ċertu mard, fosthom id-dijabete, il-pressjoni u cholesterol għoli.

Mr Speaker, aktar kmieni din is-sena kellna l-marda tal-mad cow disease u mhux l-ewwel darba li f'pajjiżna kellna l-marda ta' l-ilsien u d-dwiefer.

Fil-fatt meta kien hawn din il-marda l-produtturi ta' l-annimali kellhom iżarmaw għax is-sussidju li kienu ngħataw bħala għajnuna mill-gvern, kien min kien ̧ ma kienx biżżejjed.

Ħadd ma jieħu pjaċir meta tfaqqa' xi marda imma rridu naraw li meta jkollna din il-problema, nagħtu l-għajnuna kollha li nistgħu lill-produtturi.

Issemmew ukoll is-swieq u dawn huma mfittxija ħafna mill-Maltin.

Meta wieħed imur sas-suq jara bejjiegħa jbigħu il-fniek pero' sfortunatament dawn il-fniek ikunu f'gaġġa jew f'kaxxa flimkien ma' fniek oħrajn.

Dan mhuwiex sew, speċjalment fl-eqqel tas-sajf, għax l-annimali għandu jkollhom id-drittijiet tagħhom ukoll.

Jien mhux se noqgħod nitkellem dwar dan pero' ħassejt li kelli nsemmi dan il-fatt ukoll ladarba qed niddiskutu dan l-abbozz ta' liġi bħal dan.

Hawnhekk ma nistax ma nsemmix lanqas il-ħerba u l-ħmieġ li jħallu warajhom il-bejjiegħa tal-ħut u ta' l-annimali.

Per eżempju ̧ l-kunsill lokali ta' Raħal Ġdid kellu bilfors joħroġ eluf ta' liri fis-sena biex wara li jitilqu l-bejjiegħa mis-suq, il-post jinħasel ħalli l-ambjent jinżamm nadif u nevitaw xi infezzjonijiet.

Għalhekk minn hawnhekk nixtieq insellem lill- kunsilli lokali li daħlu għal din il-biċċa xogħol.

Jien nemmen li għandha tinħoloq diskussjoni biex il-bejjiegħa jagħtu s-sehem tagħhom ukoll ħalli jgħinu biex is-swieq jinżammu nodfa.

Hawn imsemmi wkoll li l-president tal- kunsill tal-kirurgi veterinarji u żewġ membri oħra għandhom jinħatru mill- prim ministru.

Issa jien nittama li l-ħatriet ma jkunux politiċi u nittama wkoll li att bħal dan ma jkunx att biex inkomplu naqdu lin-nies tal- qalba.

Jien dejjem ngħid li tidħol fl-Unjoni Ewropea u ma tidħolx ̧ it-triq tal- progress trid issir.

Il-Partit Laburista għandu l-politika tiegħu ta' Svizzera fil-Mediterran għax jemmen li dik hija l-aħjar triq għal pajjiżna.

Illum il-ġurnata ma nistgħux ngħidu li rridu nagħmlu l-progress biex nidħlu fl-Unjoni Ewropea għax illum id-dinja tant ċkienet li dak li jiġri f'pajjiżi barranin mill-ewwel inkunu nafuh minn fuq it-television jew minn fuq l-internet.

Per eżempju,

din il-ġimgħa kont qed nitkellem ma' erbat iħbieb tiegħi u wieħed minnhom, li huwa anzjan ̧ qalli li meta qabel kien isiefer xi ħadd ̧ dan kien ikun qisu miet għax kien diffiċli li wieħed jikkomunika miegħu.

Per eżempju ̧ dawk li kienu jmorru l-Awstralja qabel kienu jmorru fuq vapur u kienu jdumu xi 60 ġurnata biex jaslu u l-qraba u ma jkunux jafu jekk waslux jew le.

Pero' llum il-ġurnata l-affarijiet huma mod ieħor.

Per eżempju ̧ il-ġimgħa li għaddiet meta seħħet it-traġedja ta' New York rajna li xi air hostesses li kien hemm fuq l-ajruplan wasslu lill-familjari tagħhom x'kien qed jiġri permezz tal-mobile phone.

Dan ifisser li llum għandek dinja waħda flimkien li donnha hija solidali ma' xulxin.

Mr Speaker, jien nemmen li l-politika m'għandniex indaħħluha f'kollox imma għandna nipprovaw indaħħlu l-fiduċja f'kulma nagħmlu.

Qed ngħid dan għax kif diġa' għidt ̧ il-ħatra tal-president tal-kunsill tal-kirurgi veterinarji u ta' żewġ membri oħra m'għandhiex tkun ħatra politika.

Pajjiżna jiflaħ għal aktar firda?

Nistgħu nibqgħu naraw aktar nies jitilfu l-fiduċja fil- politiċi?

Jien il-qatla tiegħi meta niltaqa' ma' xi ħadd u jgħidli li m'għandux fiduċja fil-politiku.

Per eżempju ̧ sieħbi l-Onor.

Joe Debono Grech qal li ilu f'dan il-parlament 25 sena u qal li kulħadd jipprova jagħmel mill-aħjar.

Jien nittama li kull wieħed u waħda minna jerfa' r- responsabilita' ta' politiku u min ma jħossx din ir-responsabilita' aħjar iwarrab.

Fl-opinjoni tiegħi ̧ illum il-politika hija missjoni għax inti tiltaqa' ma' ħafna nies li fik jaraw dik il-persuna li inti se taqdihom u se toħroġhom mill-problemi li jkunu jinsabu fihom.

Xi kultant tiltaqa' ma' familja fejn ikun hemm tlett itfal li ma jkunux jaħdmu u kollha jridu jgħixu mill-paga tal-missier li forsi jkun jgħix bil-paga minima.

Meta wieħed jifhem lil dawn in-nies dawn mill-ewwel jindunaw li l-politiku mhuwiex dak il-bniedem ħalliel u korrott.

Mr Speaker ̧ jien wieħed minn dawk li nħobb ħafna l-ambjent u bħalissa, b'kull rispett lejn il-ministru responsabbli mill-ambjent nista' ngħid li f'pajjiżna għandna telqa kbira.

Ovvjament sforzi dejjem isiru imma dawn mhux qed isiru kemm suppost.

Per eżempju ̧ din il-ġimgħa kont għaddej minn triq ħdejn il-bypass li hemm in-naħa tan-Naxxar u l-Mosta u nnotajt central strip li fiha ħaxix m'għola metru li kienet mimlija karti.

Allura jien nistaqsi: Minn kemm ilha li għaddiet il-liġi dwar il-ħarsien ta' l-ambjent kemm kien hemm nies li weħlu multi u penali talli kisru din il-liġi?

Jien naħseb li ma tridx tagħmel sforzi kbar biex l-ambjent ta' pajjiżna jimxi 'l quddiem.

Naħseb li kull wieħed u waħda minna mar barra minn Malta u ra kif iżommuhom it-toroq.

Imbagħad aħna m'għandniex il-ħila nżommu triq kif suppost!

Għalhekk jien nappella lill-ministru responsabbli mill-ambjent biex din il-problema neħduha bis-serjeta'.

Niftakar li meta kont sindku dejjem kont noqgħod b'seba' għajnejn ħalli nara x'hemm ħażin fil-lokalita' tiegħi.

Tant hu hekk li kull nhar ta' Tnejn ̧ wara l-weekends ̧ kont ninnota li r-roundabouts ikunu mimlijin bi fliexken u bottijiet tal-birra.

Jien naħseb li problema bħal din nistgħu nsolvuha billi ninkarigaw persuna biex iddur ir-roundabouts kollha tal- lokalita'.

Dawn huma affarijiet żgħar imma importanti.

Issemma wkoll li għandu jitwaqqaf laboratorju u din hija xi ħaġa pożittiva pero' nixtieq li l-ministru jgħidilna jekk saritx xi stima kemm ġej jiswa dan.

Jien nittama li liġijiet bħal dawn jiġu attwati u mhux jibqgħu fuq il- karta.

Biex pajjiżna jimxi 'l quddiem irridu ndaħħlu sens ta' dixxiplina.

Hemm bżonn li ndaħħlu f'moħħna li l-pajjiż huwa tagħna u li dak kollu li hawn fil-pajjiż huwa tal-poplu Malti.

Għalhekk irridu naħdmu flimkien biex nagħtu l-aħjar li nistgħu lill-poplu tagħna li wera fiduċja fina.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Michael Bonnici.

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Mr Speaker ̧ dan huwa abbozz ta' liġi kumplimentari għall-abbozz ta' liġi li għaddejna xi xhur ilu kontra l- moħqrija ta' l-annmali.

Hawnhekk mhux biss qed nitkellmu fuq l-annimali imma qed nitkellmu wkoll fuq il-kura veterinarja tagħhom.

Nafu kemm hemm dilettantiżmu u kemm hawn nies li m'humiex professjonisti jew mgħallma biżżejjed sabiex jieħdu ħsieb l-annimali iżda fl-istess ħin għandna ħafna professuri li m'għandhomx biżżejjed kwalifiki.

Kultant is-servizz u l-parir tagħhom huma utli ħafna, pero` ma rridux nibbażaw is-servizz veterinarju fuq dawn in-nies biss għaliex hawn qed nitkellmu dwar is-saħħa mhux tal- bniedem biss imma ta' l-annimal ukoll u għandna wkoll nieħdu l-ikbar kura għal dan il-ħolqien tan-natura.

Mr. Speaker, qabel kollox wieħed għandu jara' l-pożizzjoni tal-cattle industry.

Irridu naraw kemm hi kbira l-problema u x'jinvolvi biex ikun hemm iktar supervizjoni għaliex, kif qalu kelliema oħra, inkluż l-Onor.

Debono Grech, ma jiswa' xejn li jsiru dawn il-liġijiet mingħajr ma' jkun hemm enforcement.

Hemm bżonn li dawn il-liġijiet ikunu nfurzati biex nipprattikaw dak li qegħdin nagħmlu għall-ġid tal-poplu u għall-ġid ta' l- annimali li nrabbu.

Biex naraw il-pożizzjoni tal-cattle industry għaliex huwa importanti li nkunu nafu kemm għandna rziezet u rjus ta' annimali - se nikkwota minn news release li ħarġet min-national statistics office l-19 ta' Lulju 2001.

F'Malta hawn reġistrati 260 razzett, 25 minnhom f'Għawdex.

Issa minn dawn l- irziezet hemm 38 li għandhom iktar minn 150 ras ta' annimal, 132 għandhom ċirka 50 ras ta' annimal u hemm xi 50 razzett li għandhom bejn 51 u 100 ras ta' annimal.

Huwa kkalkulat li s-sena l-oħra kien hawn iktar minn 6,000 annimal.

Issa f'Malta hawn 34 razzett li huma dairy farms, hemm 83 li huma beef farms u hemm 143 li huma kemm dairy farms kif ukoll beef farms.

Qiegħed nikkwota din l-istatistika biex inkunu nafu x'inhi s-sitwazzjoni ħalli hekk kulħadd jifhem dak li qegħdin nagħmlu permezz ta' din il-liġi.

Issa ma rridux ninsew li dawn l-irziezet iridu jkunu protetti.

Hawn sitwazzjoni li l-ministeru huwa konxju dwarha u qiegħed jieħu passi tajbin ħafna fuqha, li hawn ċerti rziezet li jew m'għandhomx permess ta' l- awtorita` ta' l-ippjanar jew inkella għalkemm għandhom permess, hemm bini addizjonali f'dawn l-irziezet li m'huwiex konformi mal-liġijiet ta' l- awtorita` ta' l-ippjanar.

Issa jekk mhux se nirregolarizzaw il-pożizzjoni ta' dawn l-irziezet se naslu f'sitwazzjoni fejn irridu nneħħu nofs l- annimali li għandna.

Irridu nsibu mezz kif se nirregolarizzaw il-pożizzjoni u fuq dan kiteb tajjeb ħafna l-Onor.

Edwin Vassallo ftit tal-ġranet ilu.

Barra l-irziezet li semmejt hemm dawk tat-tiġieġ u tal-fniek, u hemm oħrajn li huma kemm tal-fniek u kemm tat-tiġieġ.

Il-pożizzjoni tagħhom trid tkun irregolata.

Trid toħroġ xi skeda li l-ewwel tistabilxxi x'inhuma rziezet imbagħad tistabilixxi kif għandhom jiġu strutturati minħabba l- kwestjoni fundamentali ta' l-indafa.

L-irziezet irid ikollhom il-permessi kollha meħtieġa, iridu jkunu konformi mal-liġijiet sanitari u jridu jkun nodfa biex imbagħad ikun jista' jidħol is-servizz veterinarju li jara' x'hemm bżonn li jsir.

Huwa inutli li bniedem iġġiblu tabib għal xi infezzjonijiet li jista' jkollu u meta tidħol ġewwa daru ħlief imbarazz u ħmieg ma taralux.

Lil dan l-ewwel ħaġa li jgħidlu t-tabib hi biex jinħasel u jnaddaf fejn joqgħod għaliex inkella l- mikrobi se jikbru.

Irridu nibdew b'dawn l-affarijiet li għalkemm huma elementari, huma importantissimi.

Biex inkunu nistgħu nagħtu servizz veterinarju, dawk li jrabbu l-majjali, il-baqar, il-barrin u l-mogħoż iridu jifhmu li l-enfasi li qiegħda ssir fuqhom m'hijiex biss biex indejquhom iżda qiegħda ssir għaliex fl-indafa hemm is-saħħa.

Qed issir din l-enfasi kollha biex is-servizz veterinarju jkun professjonali.

Tabib jew spettur sanitarju m'għandhomx jidħlu ġo razzett li jkun maħmuġ għaliex wara, minħabba l-pressjoni tax-xogħol, jista' jkun li jidħlu ġo ħanut tal-merċa u allura rridu noqogħdu attenti.

Mr. Speaker, il-poplu jrid li l-affarijiet li jipproduċu l-annimali jkunu ta' l-aħjar kwalita` u dan il-punt jinsisti fuqu mhux il-gvern biss iżda tinsisti fuqu anke l-Unjoni Ewropea.

Wieħed mill-iktar prinċipji importanti ta' l-Unjoni Ewropea dwar l-agricultural farms hija l-indafa.

Il-poplu jrid ikollu moħħu mistrieħ li kull prodott li joriġina mill-annimal - u aħna mill-annimal nieħdu ħafna bħal ma' nieħdu mill-ħxejjex u mis-siġar - ikun ta' l-aħjar kwalita`.

Dawn il-prodotti ma' jistgħux ikunu ta' l-aħjar kwalita` jekk ikun hemm diżastru sħiħ f'dawn l-irziezet.

Il-bdiewa u r- raħħala jridu jifhmu li l-gvern qiegħed jagħmel dawn l-affarijiet mhux biex jostakolahom jew biex iżidilhom il-ispejjeż iżda għall-ġid tagħhom biex l- irziezet kollha jkunu ta' l-aħjar kwalita`.

Hawn irziezet li huma ta' kwalita` tajba u li għalihom l-indafa tiġi l-ewwel u qabel kollox, iżda hemm oħrajn li minħabba l-ħmieġ u t-traskuraġni qegħdin iġibu mard lil irziezet oħra.

Jista' jkun hemm xi insett, ġurdien jew anke għasfur li jmur minn razzett għal ieħor u minħabba l-fatt li saqajhom qishom għandhom il-kolla, dawn iġorru l-mard magħhom.

Dan il-mard jista' jkun infettiv u jista' jinxtered malajr fil-pajjiż kollu u dak ikun diżastru.

Din il-liġi mhux se tipproteġi lill-irziezet biss iżda se tipproteġi lill- konsumatur ukoll għaliex dan ikun jista' jieħu l-aħjar prodott nadif minn dawn il-irziezet.

Għandi leaflet dwar ir-regolamenti ta' l-Unjoni Ewropea - din se npoġġiha fuq il-Mejda tal-Kamra - u din titkellem fuq li:

"Several measures have been introduced as part of the reforms to protect consumers, including rules on food health and hygene, veterinary and plant health controls, animal disease monitoring and community-wide rules promoting the development of organic farming that does not harm the environment or disregard animal welfare."

Dawn huma l-prinċipji sodi u fundamentali ta' l-Unjoni Ewropea.

Kien hemm min irrifera għall-common agricultural policy u ma' nistax nifhem għaliex hemm min qiegħed imaqdarha.

Din il-policy taffettwa lil Malta wkoll u l- gvern irid li Malta jkollha din il-policy għaliex hija ta' ġid kbir għall- bdiewa u r-raħħala Maltin.

Huwa ħażin li hemm min qiegħed ibeżża' lill- bdiewa, pero` naf li l-bidwi mhux qiegħed jisma' biss dak li qiegħda tgħidlu l-oppożizzjoni iżda qiegħed jara' triqat u opinjonijiet oħra u qiegħed jara' ukoll l-informazzjoni li qed toħroġ mill-MEUSAC fuq il-qasam tagħhom.

Nixtieq issa nikkwota mill-common agricultural policy:

"A modern and competitive farming sector capable of occupying a leading position on the world market whilst safeguarding domestic producers, living standards and income without undermining farmers' living standards."

Għalfejn qegħdin inbeżżgħu l-bdiewa bil-levies?

L-ewwel artiklu, il-vanġelu tal-common agricultural policy jgħid hekk:

"A modern and competitive farming sector capable of occupying a leading position on the world market whilst safeguarding domestic producers, living standards and income. "

Minkejja li nneħħu l-levies - u għalkemm issa qiegħed idawwarha, nafu li hemm commitment anke mill-Partit Laburista biex jagħmel hekk – din is- sistema tiggarantixxi li:

"...direct payments to farmers are being increased to guarantee them a stable income and a fair standard of living."

Jista' jkun hemm dikjarazzjoni iktar ċara minn din?

B'dawn l-affarijiet rridu nserħulhom rashom lir-raħħala u lill-bdiewa?

Jiena nifhmu lill- Onor. Noel Farrugia - u jidher li hu informat għax jaqra ħafna fuq dawn l- affarijiet - imma rridu naraw dak li huwa rilevanti għalina, dak li aħna se nissieħbu miegħu u naraw il-benefiċċji li nistgħu nieħdu minnu.

Din hija l- garanzija, a stable income and a fair standard of living.

Issa min jibbenifika minn din il-common agricultural policy?

Se nerġa' nikkwota:

"The benefits of the common agricultural policy flow to all parts of society.

It guarantees farmers a regular income and ensures that European farming is competitive, markets are stable and that consumers receive a steady supply of quality products."

Għalhekk din il-garanzija m'hijiex biss għall-bdiewa u għar-raħħala iżda hija għall-konsumatur ukoll.

Issa nirriferi għall-finanzjament tal-common agricultural policy u se' naqra sezzjoni mill-guarantee section:

"This section finances most agricultural expenditure via the market regimes in the form of direct income assistance by intervention agencies, funds to cover storage costs and export refunds".

Imma x'tista' tagħti iktar l-Unjoni Ewropea?

Aħna pajjiż żgħir u allura se nibbenefikaw iktar mill-common agricultural policy.

Anke jekk inti għandek ngħidu aħna t-tadam - din is-sena' kellna kwantita` kbira ta' tadam – u trid tippreserva dak il-prodott u allura tpoġġih fil-freezer, l-Unjoni Ewropea stess tagħtik l-għajnuna biex tippreservah u tbiegħu meta ma' jkunx l-istaġun tiegħu u allura l-bidwi jew ir-raħħal jiġbor iktar flus.

Anke biex tesporta, l-Unjoni Ewropea se tagħti export refunds taħt il-common agricultural policy.

Imma nistgħu nmorru aħjar minn hekk?

Naqra l-aħħar ħaġa minn dan il-fuljett:

"The guarantee section also helps to finance four accompanying measures under the common agricultural policy, agri-environmental schemes, afforestation, early retirement and compensatory allowances for less favoured areas.

Finally it finances structural and rural development measures across the whole community except in the less developed regions."

Fuq dan nixtieq ngħid li l-kabinett għadu kemm approva xi tlieta jew erba' postijiet għal afforestation u l-Unjoni Ewropea qed tiffinanzja l-proġett biex inħaddru pajjiżna.

L-Unjoni Ewropea tagħti għajnuna finanzjarja biex jinbnew l-irziezet u biex dawn ikunu up to standard.

In-nies jagħmlu ħafna talbiet lill-Onor.

Ninu Zammit u lid-deputati bħali li ngħixu f'rural areas biex nirranġawlhom it-toroq u jekk nidħlu fl'Unjoni Ewropea, taħt il- common agricultural policy tingħata dik l-għajnuna finanzjarja għal dawn l- affarijiet infrastrutturali wkoll.

Mr. Speaker, Malta żgur takkwista ħafna minn dawn ir-regolamenti li timponi l-Unjoni Ewropea u min isiefer u jara' l-prodotti agrikoli, jistaqsi għaliex f'Malta ma' nkabbrux prodotti ta' l-istess kwalita'.

Għaliex ma nkabbrux dik il-kwalita' ta' ħawh, tuffieħ, larinġ u prodotti oħra?

Dawn għandhom l-għajnuna.

Veru li dawn għandhom l-ilma, għandhom ambjent aħjar u għandhom ukoll klima aħjar minn tagħna, għax tagħna hija aktar sħuna, imma bil-finanzjament li tagħtina l-Unjoni Ewropea aħna nkunu nistgħu nipproduċu dak l-ilma li għandna bżonn biex il-prodotti agrikoli tagħna ma jkunux ta' kwalita' inferjuri għal dawk ta' l-Unjoni Ewropea.

Sur President, "the new common agricultural policy – a policy for the new millennium", li huwa dokument maħruġ mill-Unjoni Ewropea, juri kemm l- Unjoni tagħti importanza lill-qasam agrikolu.

Illum il-ġurnata l-Unjoni qed toffri policy ferm tajba f'dak li jirrigwarda l-agrikoltura u jkun dnub jekk aħna nitilfuha.

Sur President, irrid ngħid li l-awtorita' ta' l-ippjanar għamlet a draft negotiating paper on agriculture u għamlet ukoll ir-rural strategy paper.

Ma rridx ninsa ngħid li l-awtorita' ta' l-ippjanar ma ġietx mistiedna biex tieħu sehem attiv u tagħti l-pariri professjonali fuq planning f'dak li jirigwarda rural development.

Jiena nagħmel appell lill-MEUSAC biex jagħti rikonoxximent lid-draft negotiating paper on agriculture li ħarġet mill- awtorita' ta' l-ippjanar proprju ftit ta' żmien ilu għax l-awtorita' għandna ħafna x'toffri f'dak li għandu x'jaqsam man-negozjati li qed isiru ma' l-Unjoni Ewropea relatati ma' l-agrikoltura u rural development.

Jiena m'iniex qed ngħid li lill-awtorita' ta' l-ippjanar ma tawhiex importanza imma hemm bżonn li nagħtuha aktar importanza li ma mmorrux nikkommettu ruħna fi proġetti li jistgħu jħassru l-ambjent tagħna.

Jiena ngħid li fl-awtorita' ta' l-ippjanar hemm nies professjonali biżżejjed fl- environment management unit li jistgħu jagħtu pariri importanti rigward dan il-qasam.

Sur President, wara li għedt dan kollu nixtieq li ngħaddi biex ngħid xi ħaġa dwar is-servizz veterinarju.

Wieħed jista' jgħid li matul iż- żmenijiet saru ħafna sforzi biex is-servizz veterinarju jitjieb.

Pero' minn statistika li ħarġet minn national statistics office jidher li għadna neqsin wisq minn nies professjonali li jagħtu dawn is-servizzi tant essenzjali.

Jiena ma nafx kemm hawn veterinarji, imma nista' naħseb li hawn numru relattivament żgħir u hemm bżonn li s-servizz veterinarju tad- dipartiment ta' l-agrikoltura jitkompli jitkabbar u jinvesti fil-human resources sabiex ikun jista' jagħti servizz veterinarju adegwat lil min ikollu bżonnu.

Is-servizz veterinarju huwa servizz importanti għal kull min irabbi kull tip ta' annimali.

Mhuwiex servizz li jiġi bżonnu biss dak li jrabbi l-baqar jew xi annimali oħra fl-irziezet imma anke min irabbi xi annimal bħala pet.

Fil-fatt il-liġi tkopri kull tip ta' annimal.

Aħna l-Maltin imdorrijin inrabbu xi fniek u anke tiġieġ u dawn ukoll jiġu bżonn is-servizz veterinarju.

Fil-fatt fil-professjoni tiegħi niltaqa' ma' ħafna nies li jiġu għandi jitolbuni pariri dwar x'mediċina jistgħu jagħtu lil fniek bid-diarrhoea jew lit-tiġieġ li jkunu qed iħarħru.

L-ebda spiżjar u l-ebda bniedem li ma jkunx professjonali f'dan il-qasam ma jista' jagħti pariri fuq dan il-mard jekk l-ewwel ma jiġix ivverifikat minn fejn ikun oriġina dak it-tħarħir fit-tiġieġ jew id-diarrhoea fil-fniek, u biex jiġi vverifikat dan mhux sempliċement tara l-annimal imma trid teżamina d-demm u l-pulmuni.

Ma jistax ikun li aħna nibqgħu għaddejjin bid-dilettantiżmu għax jew se nagħmlu xi ħaġa tajba jew ma nagħmlu xejn.

Kemm ikun hawn nies li għax ikollhom il-fniek jew it-tiġieġ morda jitfgħuhom fil-gaġeġ u jmorru jbigħuhom .

Dnub sagrileġġ dak!

Sur President, din il-liġi qed tgħid li se noħolqu laboratorju imma nispera li issa jkollna laboratorju li jikkompeti on European standards.

Nispera li ma noqogħdux nixxeħħu biex nixtru ċertu makkinarju li permezz tiegħu nkunu nafu minn fejn ġej ċertu mard u b'hekk nieħdu dawk ir- riżultati mixtieqa.

Irridu nkunu serji f'dawn l-affarijiet.

Jiena naqbel li għandu jkun hemm laboratorju nazzjonali, kif qed tistabilixxi din il- liġi, għax b'hekk biss tista' tikseb ir-riżultati mixtieqa.

Pero' fil-liġi jingħad li se jingħata biss servizz veterinarju nazzjonali.

Jiena naħseb li jkun tajjeb li min irid jagħmel servizz veterinarju privat, din il-liġi tkun qed tintitolah li jagħmel dan, bil-kondizzjoni li kull sejba li tista' tkun allarmanti għal pajjiżna dawn iridu jinformaw biha lil-laboratorju nazzjonali.

Hekk jagħmlu l-medical practioners li jikkuraw il-bnedmin.

Jekk tabib waqt li jkun qed jinvista pazjent jinduna li t-tali pazjent għandu xi mard infettiv, dan huwa marbut bil-liġi li jinforma b'dak il-mard infettiv lid-dipartiment tas-saħħa.

Hawn irrid ngħid li hawn xi wħud mit-tobba li ma jirrapportaw xejn u għalhekk l-istatistika li toħroġ dwar mard infettiv wieħed ma jistax jgħid li qed tindika l-mard kollu infettiv li jkun hawn fil-pajjiż.

Apparti li l- istatistika ma' tkunx qed tirrifletti l-verita' jista' jkun li jkun hawn xi marda li wieħed ma jkunux aware minnha.

Dawn huma affarijiet importanti u għalhekk jiena nappella li waqt li hija ħaġa sewwa li jkun hemm servizz veterinarju nazzjonali, għandna nagħtu wisa' wkoll għal servizz veterinarju privat bil-kondizzjoni li kwalunkwe sejba ta' mard infettiv fuq l-annimali tiġi rrapportata lil-laboratorju nazzjonali biex b'hekk flimkien jaħdmu għall-ġid tal-komunita'.

Sur President, rigward il-mard infettiv irrid ngħid ukoll kemm huwa importanti li wieħed jevita l-infezzjonijiet.

Hawn Malta għandna sitwazzjoni fejn ċerti produtturi mingħalihom jifhmu f'kollox u malli jaraw xi ħaġa mhux tas-soltu fuq l-annimal, jaqbdu u jmorru jixtru dik il- mediċina jew dawk il-vitamini li jaħsbu li jistgħu jfejqu lill-annimal mingħajr riċetta tal-veterinarju.

Ma jistax ikun li nibqgħu sejrin hekk.

Dawn is-servizzi veterinarji hemm bżonn li nagħtuhom spinta tajba.

Jekk m'iniex sejjer żball spiżeriji veterinarji hawn xi ħamsa jew sitta.

Għall- ammont ta' annimali li għandna fil-pajjiż dawn huma ftit.

Qed inħarrġu lil xi ħadd b'mod professjonali jew almenu semi-professjonali li jiggwida lil dak li jkun u jpoġġi aware lil dak il-bidwi li dak l-antibiotiku li qed jitlob - u qed jitolbu għax it-tabib ordnah lill-bidwi tal-farm ta' maġenbu - mhux tajjeb għall-mard li għandhom l-annimali tiegħu.

Illum il-ġurnata, bħalma qal l-Onor.

Evarist Bartolo, l-antibiotiċi għalina qishom m'huma xejn, qisna qegħdin nixtru t-toffee jew xi biċċa ċikkulata.

L-antibiotiċi daqs kemm huma ħżiena għall-bniedem huma ħżiena għall-annimal ukoll, u jista' jkun li l-ġisem jiġi immune għalihom u allura jkunu qed jittieħdu għal xejn, u mbagħad il-prodott li jkun ġej minn dak l-annimal għall-konsum tal-bniedem jista' jkun li jibqa' infettat.

Veru li n-nar jeqred kollox imma aħna konna nistudjaw li ċerti mikrobi jirreżistu anke għal temperatura ta' 'l fuq minn 100(C aħseb u ara għal dik in-naqra ta' togħlija waqt it-tisjir.

Għalhekk jiena ngħid li s-servizz veterinarju għandu jkun iktar professjonali.

Naf li d-dipartiment tas-saħħa jikkontrolla ħafna d-dħul ta' ċerti mediċini, pero' imbagħad irridu nikkontrollaw ukoll l-użu tagħhom, u dan jista' jsir biss jekk ikollna nies professjonali li jiggwidaw lil dak li jkun dwar x'inhu tajjeb għalih.

Sur President, nixtieq ngħid xi ħaġa wkoll dwar il-health inspectors.

Bħalissa l-farms qegħdin jiġu spezzjonati mill-health inspectors.

Safejn naf jien ma jidhirx li l-kunsill li se jitwaqqaf b'din il-liġi se jkun jista' jagħti warrants speċifiċi lill-health inspectors biex jispezzjonaw il-farms, u hekk għandu jkun.

Jekk mhux se jkollna spetturi apposta li jagħmlu superviżjoni fuq l-indafa ta' dawn il-farms u min jikkkontrolla x'tip ta' għalf qiegħed jingħata lill-annimali se jkollna rebus.

Qegħdin naħdmu tajjeb u mexjin f'direzzjoni tajba ħafna.

Ta' l-oppożizzjoni jgħidulna li dawn huma affarijiet imposti fuqna mill-Unjoni Ewropea u jien ngħidilhom li meta qed nikkuppjaw lil ta' l-Unjoni Ewropea nkunu qegħdin nistabilixxu lil pajjiżna għax dawn qegħdin jiftħulna għajnejna biex inżommu standard tajjeb Ewropew.

Spiċċa ż-żmien tad-dilettantiżmu u ma jistax ikun li biex issir spezzjoni fuq farm inkomplu ninqdew bl-ispetturi sanitarji tal-health department li jmorru jispezzjonaw xi kċina f'xi lukanda jew f'xi restaurant.

Din hija xi ħaġa ħażina.

Jekk aħna mhux se nagħmlu spetturi apposta biex jispezzjonaw il-farms mhu se nkunu qed nagħmlu xejn.

Jista' jkun li hemm xi ftit minn dawn fid-dipartiment ta' l- agrikoltura imma dawn huma ftit għall-kwantita' ta' rziezet li għandna.

Sur President, nagħlaq billi nappella li għandu jkun hemm spetturi apposta li xogħolhom ikun li jispezzjonaw l-indafa fl-irziezet, li jkun hemm il-private laboratories għall-analisi tal-mard u xi infezzjonijiet oħra li jista' jkun hemm u naraw ukoll li l-ispiżeriji veterinarji jkunu attrezzati tajjeb b'nies speċjalizzati li jistgħu jagħtu pariri f'dan il- qasam tant vitali għal pajjiżna.

Ma ninsewx x'epidemja kellna u kemm kienu mietu meta laqtitna l-marda tad-deni rqiq.

Hawnhekk ta' min isemmi lil Sir Temi Zammit u lil Sir David Bruce li flimkien ħadmu biex jiskopru minn fejn kien ġej dan il-mikrobu tad-deni rqiq li kien qed joqtol ħafna nies.

Min se jikkontrolla l-mard jekk allaħares qatt jiġrilna xi ħaġa simili?

Irridu niedħu l-prekawzjonijiet u din il-liġi qed tagħti l-prekawzjonijiet kollha, imma rridu ninforzawha bi sħiħ.

Hemm bżonn li nkunu aware minn dak li jista' jiġrilna għax l-annimal jagħtina l-prodott u fl-aħħar jagħtina lilu nnifsu wkoll.

Per eżempju, it-tiġieġa tagħtina l-bajd u mbagħad fl-aħħar nieklu lilha.

Għalhekk irridu nikkuraw lilha wkoll biex hi wkoll tkun tajba għall-konsum.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Carmelo Abela.

ONOR.

CARMELO ABELA: Mr Speaker, qed nitkellmu fuq liġi li hija marbuta b'mod dirett mas-saħħa tal-bniedem.

L-Onor.

Michael Bonnici għadu kif qal li l-annimal qed jissagrifika ħajtu biex ngħixu aħna, u għandu raġun.

Għalhekk, ġaladarba dak l-annimal qed jissagrifika ħajtu għalina, għandna nikkurawh għax fl-aħħar mill-aħħar inkunu qed inħarsu s-saħħa tagħna l- bnedmin.

Jiena ma rridx ninftiehem li l-kura ta' l-annimali għandha tkun biss għax fl-aħħar mill-aħħar se jispiċċaw jittieklu minna l-bnedmin.

Kif qal tajjeb l-Onor.

Joe Debono Grech fid-diskors tiegħu, qabel waqafna għall-vaganzi tas-sajf konna ddiskutejna t-tieni qari ta' l-abbozz ta' liġi dwar il-protezzjoni ta' l-annimali, fejn konna għedna kemm huwa importanti li l-annimali wkoll jingħataw il-protezzjoni u l-istima bħala ħolqien t'Alla.

Allura filwaqt li dan l-abbozz ta' liġi se jirregola u jikkonsolida l-ħteġijiet fil-qasam tal-veterinarji, prodotti mediċinali veterinarji, ħteġijiet dwar l-għalf, kif jinżammu l-annimali u jirregola l- professjoni veterinarja, fl-aħħar mill-aħħar qed jipprovdi regolamenti proprju biex tiġi protetta s-saħħa tal-bnedmin.

Jien smajt b'interess lill-kollega tiegħi, l-Onor.

Michael Bonnici, li f'ħinijiet minnhom kien pjuttost fanatiku fuq dak li tgħid fuq il-karta l- Unjoni Ewropeja.

Ċertament li wieħed ftit li xejn jista' jikkritika l- kitba u l-prinċipji sbieħ li jeżistu bħalma nafu li għandna ħafna liġijiet f'pajjiżna li fil-maġġoranza tagħhom huma bżonnjużi biex ikun hemm ċerta ordni fil-pajjiż.

Però dejjem tqum il-mistoqsija ta' kemm qed jiġu osservati u kemm qed ikunu inforzati.

Minn meta l-Partit Nazzjonalista applika biex jissieħeb fl-Unjoni Ewropea, mill-1999 sal-lum għadu jpinġi u jippriedka li l-Unjoni hija s-salvazzjoni u s-soluzzjoni ta' kollox.

Anke l-Onor.

Michael Bonnici għadu kif qal li dawn se jagħmluna nies.

Kważi, kważi qisna aħna barbari u nies mhux ċivilizzati u mn'Alla se nissieħbu fl- Unjoni biex jagħmluna nies u nibdew ngħixu ta' nies!

Alla fine din hija s- sustanza tad-diskors kollu li ilu jingħad mill-1990 sal-lum.

Din hija l- fiduċja li għandu l-Partit Nazzjonalista fil-poplu Malti, li aħna m'aħniex nies u li bi sħubija sħiħa fl-Unjoni se nsiru nies għax permezz ta' din il- myth f'daqqa waħda se ninbidlu mil-lejl għan-nhar.

Minn poplu mhux ċivilizzat, minn poplu injorant, minn poplu li m'hu kapaċi jagħmel xejn se nsiru ċivilizzati u kollox se jimxi fuq ir-rubini!

Ċertament li mhux il- każ.

Il-mod kif il-Partit Nazzjonalista jpinġi l-Unjoni Ewropea bħala s- salvazzjoni ta' kollox huwa ħażin għax fl-aħħar mill-aħħar jiddependi minna li ngħixu f'dan il-pajjiż li lkoll kemm aħna nħobbu.

Ilkoll kemm aħna nixtiequ li nimxu 'l quddiem, min bi triq u min b'oħra, imma l-għan huwa, għallinqas hekk nittama, il-ġid nazzjonali.

Uħud mill-prinċipji sbieħ li nsibu miktubin fil-liġijiet u r-regolamenti ta' l-Unjoni Ewropea nistgħu nadottawhom anke jekk ma nsirux membri sħaħ.

Ġaladarba l-poplu jeleġġi lil min jirrappreżentah, lill-gvern li jrid imexxih għall-perjodu taż-żmien, ċertament li l-istrutturi qegħdin f'posthom biex aħna bħala pajjiż nagħmlu dawk ir-regolamenti, dawk il-liġijiet li nħossu li huma tajbin għalina.

Illum qed nitkellmu fuq liġi marbuta mas-saħħa ta' l-annimali, kif wieħed jieħu ħsieb li dawn ikunu ħielsa mill-mard u li l-għalf tagħhom ikun tajjeb.

Jiġifieri nistgħu ngħidu li din il-liġi hija marbuta indirettament mas-saħħa tal-bniedem.

Allura għandu jkun ħaddieħor li qisu qed ipoġġi obbligu fuqna biex aħna nagħmlu xi ħaġa?

Din mhix serjetà.

Jien kemm-il darba għedt, u nibqa' nirrepeti, li hija l-ikbar sfiduċja fina l-Maltin - speċjalment fil-politiċi Maltin li ilhom imexxu dan il-pajjiż snin sħaħ - li ngħidu li m'aħniex kapaċi nidentifikaw dak li hu tajjeb għalina u bilfors irridu lil xi ħadd jgħidilna biex nagħmluh.

Jiddispjaċini nisma' dawn l-affarijiet, kif smajt fis-seduta ta' dalgħodu stess.

Imbagħad noqogħdu ngħidu li l-oppożizzjoni m'għandhiex fiduċja fil-poplu Malti, li m'hu veru xejn, għax jekk niġu għas-si u n-no nindunaw li iktar hemm fiduċja fil-poplu Malti min-naħa tal-Partit Laburista milli mill-Partit Nazzjonalista.

Il-Partit Nazzjonalista kontinwament jgħid li biex insiru nies, biex insiru ċivilizzati u biex inkunu kapaċi ndaħħlu r-regolamenti, hemm bżonn li nissieħbu.

Hawnhekk qed nitkellmu dwar id-dħul ta' regolamenti u liġijiet, imma l-problema mhijiex biex iddaħħal ir-regolamenti jew il-liġijiet li hemm bżonn iżda biex tinfurzahom.

Aħna nafu li jekk indaħħlu liġi jew regolament mingħajr ma ninforzawh inkunu qed nidħku bina nfusna, bina nfusna qed nidħku u b'ħadd iktar.

Irridu nkunu aħna li ninforzaw dawn ir- regolamenti.

Se nsemmi eżempju li m'għandux x'jaqsam direttament ma' dan l- abbozz ta' liġi li għandna quddiemna.

Ftit taż-żmien ilu smajna li l-Unjoni Ewropea neħħiet il-multi li kienet qed timponi fuq il-Greċja minħabba li kellhom xi miżbla.

Dawn kienu qed jeħlu multi kuljum għax ma kenux qed josservaw ċerti regolamenti li ġustament l-Unjoni Ewropea tesiġi fil-qasam ambjentali.

X'għamlet l-Unjoni Ewropea?

Daħlet tintervjeni hi jew bagħtet lil min jintervjeni, jew ġiegħlet lil xi pajjiż ieħor li jmur isolvi din il-problema?

Le, imma qaltilhom li ladarba kienu qed jiksru dak ir-regolament, iridu jħallsu multa.

Jiġifieri fl-aħħar mill-aħħar il-pajjiż konċernat irid isolvi l- problemi tiegħu, u anke f'pajjiżna.

Jiġifieri din l-idea li l-Unjoni Ewropeja hija s-salvazzjoni ta' kollox hija żbaljata.

Mill-banda l-oħra jien inkun qed nonqos jekk ngħid li l-Unjoni Ewropea m'għandhiex regolamenti tajbin li jgħoddu għalina f'dan il-qasam.

U ħadd minna mill- bankijiet ta' l-oppożizzjoni ma jpinġi lill-Unjoni Ewropea bħala għaqda li għandha kollox ħażin.

Min qed jgħid li aħna qed ngħidu dan id-diskors lanqas biss qed jisma' x'aħna ngħidu.

Irrid insemmi eżempju ċar ta' kemm il-prinċipji huma sbieħ fuq il-karta, ta' kemm ir-regolamenti jistgħu jkunu hemmhekk imma l-osservanza tagħhom hija 'l bogħod mir-realtà.

Ftit xhur ilu l-mad cow disease kienet fuq fomm kulħadd u kulħadd kien qed jibża' jiekol il-laħam u kulħadd qabdu ferħ ta' ġenn.

Issa l-kwestjoni tal-mad cow disease kważi kważi ntesiet - għallinqas fil-ġurnali tagħna ntesiet – allavolja l-konsegwenzi li qed ibatu pajjiżi direttament milquta mill-mad cow disease huma kbar.

Hemm problemi ekonomiċi kbar u l- produtturi u r-raħħala f'dawk il-pajjiżi għadhom qed isofru.

Apparti l- Ingilterra, kienu ntlaqtu b'din il-marda numru ta' pajjiżi oħrajn, fosthom il-Belġju u l-Olanda.

It-Taljani kien jagħtihom ferħ ta' ġenn meta kienu jisimgħu li l-marda qed tkompli tinfirex.

Forsi dawn m'humiex pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea?

Ilhom pajjiżi membri ta' l-Unjoni.

Mid-dehra din il- marda ġiet ikkawżata minn għalf li kien qed jingħata lill-annimali li ma kellux jingħata.

Għalhekk b'dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna, se nagħtu poter lill-ministru li jirregola dawn l-affarijiet għax din hija enabling law, però dan nidħlu fih aktar tard.

Jiġifieri l-problema tal-mad cow disease ċertament hija problema serja u għandha konsegwenzi anke fuq il- bniedem.

U min jaf sa ftit snin oħra - għax mid-dehra din il-marda tiżvilippa bil-mod il-mod - kemm għad irridu nisimgħu b'nies li jimirdu b'din il-marda qerrieda li fl-aħħar mill-aħħar twassal għall-mewt.

Sur President, l-argument tiegħi huwa li l-prinċipji sbieħ u r-regolamenti kulħadd jaqbel magħhom u ċertament li ċerti standards għandhom jinżammu.

Ħadd m'hu jgħid li għandna nħallu kollox kif inhu, kulħadd jagħmel li jrid u mbagħad naraw.

Ħadd m'hu qed jgħid hekk, imma lanqas imbagħad ma rridu mmorru fl-estrem l-ieħor li ngħidu li aħna m'aħniex kapaċi ndaħħlu ċerti standards.

Ma nafx għaliex f'dawn l-aħħar snin donnu li d-dinja saret tikkonsisti biss fl-Unjoni Ewropea.

Lanqas l-Ewropa kollha imma l-Unjoni Ewropea saret id-dinja tagħna!

Niftakarni snin ilu nsegwi d-dibattiti tal- budget minn fuq it-televiżjoni.

Fost dawn kien ikun hemm id-dibattitu fuq l-affarijiet barranin, li kont tieħu gost tisimgħu għax għallinqas wieħed kien jitkellem fuq relazzjonijiet bejn Malta u diversi pajjiżi - ejja ma ngħidx tad-dinja kollha - fosthom l-Amerika, iċ-Ċina, il-Libja, il-Ġappun u l-Ewropa.

Żgur li ma nistgħux ninjoraw l-Ewropa għax qiegħda qrib tagħna – grafikament aħna qegħdin fl-Ewropa - imma ma jagħmilx sens li niffokaw biss fuq l-Unjoni Ewropea u xejn aktar u kulma joħroġ minn hemm nittrattawh qisu vanġelu.

Nerġa' ngħid li ħadd mill-oppożizzjoni m'hu qed jgħid li m'hemmx regolamenti li nistgħu nadottaw.

Anke l-politika tal-Partit Laburista tinkludi relazzjonijiet mill-qrib ma' l-Unjoni però mhux sħubija, għax b'mod ġenerali sħubija taffettwa ħażin lil pajjiżna.

Aħna ma qomniex darba filgħodu u għedna li ma naqblux għax il-Partit Nazzjonalista qed jgħid hekk u allura aħna ngħidu bil-maqlub.

Aħna għamilna u għadna nagħmlu l-istudji tagħna minkejja l-kliem dispreġġjattiv li xi kultant jingħad minn esponenti ewlenin tal-gvern.

Però minn ċerti nies tidra kollox u tieħu kollox with a pinch of salt, kif jgħidu l-Ingliżi.

Anke fit-triq tal-Partit Laburista, ċerti standards żgur li m'humiex esklużi u bħala eżempju nsemmi li fi żmien gvern Laburista kien beda jiġi ttestjat u ċċertifikat il-laħam abjad.

Dan huwa importanti biex il- konsumatur iserraħ rasu li dak li jiekol mhux se jagħmillu deni.

Il- kwestjoni tal-mad cow disease uriet li minkejja r-regolamenti kollha li jeżistu, li fil-maġġoranza tagħhom huma tajbin, xorta għad hemm problemi ta' infurzar.

U hawnhekk qed nitkellmu fuq pajjiżi kbar u pajjiżi li ilhom snin twal membri fl-Unjoni Ewropea.

Jien ngħid li m'għandniex nagħmlu disservizz lill-poplu Malti li npinġu l-Unjoni Ewropea bħala s- salvazzjoni tagħna, u agħar minn hekk imbagħad noqogħdu ngħidu li m'aħna kapaċi nagħmlu xejn waħedna.

M'hu veru xejn dan.

Trid tkun id- determinazzjoni tagħna l-Maltin, tagħna l-politiċi b'mod partikolari, li trid twassal biex dak li għandu jsir għall-ġid tagħna jsir.

Fl-aħħar mill- aħħar aħna li nkunu qed ngħixu f'dan il-pajjiż u aħna rridu mmexxu l- pajjiż fis-snin li ġejjin.

Ħadd m'hu se jidħol għal din il-biċċa xogħol jekk ma nagħmluhiex aħna.

Dak li ġara meta nqalgħet il-problema tal-mad cow disease juri biċ-ċar li minkejja dawn ir-regolamenti kollha li jeżistu u li aħna qed nippjanaw biex indaħħlu - u huwa tajjeb li ndaħħluhom - xorta waħda għad hemm diffikultajiet ta' infurzar.

Ejja nammettu li fejn jidħol l-enforcement qegħdin on shaky ground, imbagħad wara li tiġri l-froġa naturalment kulħadd għaref!

Issa aħna qed nitkellmu fuq pajjiżi kbar, fosthom l- Ingilterra, l-iktar pajjiż milqut, il-Belġju, l-Olanda u sa ċertu punt l- Italja wkoll.

Jekk m'iniex sejjer żball anke f'ċerti rziezet fi Franza nstabet din il-marda li apparti li ġennet il-baqar, ġennet lin-nies għax kulħadd attent x'jiekol.

F'pajjiżna rridu noqogħdu aktar u aktar attenti għax aħna m'għandniex il-lussu li għandhom ċerti pajjiżi, lussu mhux biss fl-ammont ta' rziezet u kemm għandna bhejjem, imma la għandna l-lussu ta' riżorsi finanzjarji u lanqas għandna riżorsi umani.

Dan iwassalni għall- punt dwar kemm hu diffiċli li aħna bħala pajjiż fil-preżent insibu nies esperti biex dawn il-provvedimenti li hemm il-ħsieb li jiddaħħlu permezz ta' dan l-abbozz ta' liġi, fl-aħħar mill-aħħar jiġu osservati u nfurzati.

Għalhekk nixtieq li pari passu li jgħaddi dan l-abbozz ta' liġi, l-enabling law li se tagħti l-poter lill-ministru jagħmel regolamenti li nittama li għallinqas fi stadju ta' kumitat ikollna ħjiel ta' wħud minnhom.

Sfortunatament f'dawn l-enabling laws li qed jgħaddu minn dan il-parlament sempliċement nagħmlu l-qafas u ejja ħa mmorru u mbagħad jagħmel Alla, kif ngħidu.

Lanqas biss qed jagħtuna tweġibiet meta nistaqsu fiex jikkonsistu dawn ir-regolamenti fi stadju ta' kumitat.

Allura nittama li jingħataw aktar dettalji fi stadju ta' kumitat, mhux bilfors dettalji sħaħ - għax ċertament ikun hemm min għadu qed jaħdem fuq dawn l-affarijiet - però għallinqas jagħtuna ħjiel x'jistgħu jkunu dawn l-imberkin regolamenti.

Ma nistgħux ngħidu li ġaladarba pajjiżna miexi lejn sħubija sħiħa rridu nagħmlu l-qafas legali biex indaħħlu regolamenti għax ħaddieħor hekk qed jitlob minna, u l-pjan nazzjonali għall-adozzjoni ta' l-acquis jsemmi dawn il-punti kollha.

Pari passu ma' dan l-abbozz ta' liġi rridu nħarrġu nies biex ikollna nies esperti ħalli jwettqu dak li l-liġi tagħtihom il-poter li jagħmlu, jiġifieri li jmorru u jiċċekkjaw l-irziezet, jiċċekkjaw il-bhejjem u jaraw li jiġu osservati l-istandards meħtieġa biex inħarsu kemm is-saħħa ta' l-annimal innifsu kif ukoll is-saħħa tal-bniedem.

Sur President, huwa importanti wkoll li jkunu magħrufa l-obbligi li nsibu f'dan l-abbozz ta' liġi fuq min irabbi.

Jeħtieġ ikun hemm komunikazzjoni sħiħa bejn min qed irabbi u bejn min se jkun responsabbli, kemm jekk huwa l- kunsill tal-veterinarji li se jitwaqqaf permezz ta' dan l-abbozz ta' liġi u kemm jekk huwa d-direttur tad-dipartiment għas-servizzi veterinarji.

Naħseb li għandu jkun hemm effort ta' kull min hu involut kemm fil-qasam tas-servizz veterinarju kif ukoll fil-qasam tas-saħħa, peress li b'dan l- abbozz ta' liġi se nkunu qed inħarsu wkoll is-saħħa pubblika.

Irid ikun hemm xi body biex jara li dawn l-obbligi fuq min qed irabbi ikunu magħrufa sew u jara li dawn qed jiġu osservati.

Mill-banda l-oħra rridu nżommu l- bilanċ, fis-sens li rridu ngħinu lil min ikollu diffikultajiet finanzjarji.

M'iniex qed ngħid li għandna nagħmlu kompromessi ma' l- istandards li jridu jintlaħqu - dik qatt! - għax inkella nkunu qed nagħmlu disservizz lill-konsumatur li mbagħad irid jiekol il-laħam u l-prodotti ta' dawn l-annimali.

Jiġifieri qatt m'għandu jkun hemm kompromess fejn jidħlu standards u regolamenti stretti u tajbin, imma d-dipartiment irid jagħti l- għajnuna lil dak il-produttur li jkollu problemi finanzjarji biex ikun jista', per eżempju, jimmodernizza r-razzett u jdaħħal miżuri oħrajn biex itejjeb il-produzzjoni tiegħu.

Ma' din nixtieq norbot ukoll l-importanza ta' l-edukazzjoni għax kważi f'kull abbozz ta' liġi jidħol il-qasam edukattiv, fis-sens ta' edukazzjoni lill-produtturi ta' kif għandhom jieħdu ħsieb aħjar l-annimali tagħhom.

Ħafna minnhom għandhom amor proprju għal xogħolhom u jifhmu l-importanza tiegħu, pero` sfortunatament hemm xi wħud fil-minoranza li m'għandhom l- ebda skrupli u basta jeħilsu mill-annimal u jdaħħlu l-flus tiegħu.

Issemma bħala eżempju min irabbi l-fniek u għax ikunu morda joħroġhom għall-bejgħ.

Jista' jkun li dawn huma nies li ma jkunux qed jifhmu biżżejjed x'qed jagħmlu u għalhekk importanti l-edukazzjoni fost il-produtturi ta' kif jistgħu jieħdu ħsieb aħjar l-annimali u x'konsegwenzi jista' jkun hemm jekk ma jiġux attwati dak li l-leġislatur qed jipproponi lil din il-Kamra biex tapprova.

Għalhekk flimkien ma' dawn ir-regolamenti u l-abbozz ta' liġi li l-parlament ser jadotta, irid ikun hemm sforz ieħor biex naraw li l- obbligi tal-produtturi jitwettqu u jekk ikollhom diffikultajiet finanzjarji jew tekniċi jiġu mgħejjuna.

Irid ikun hemm taħriġ fost l-impjegati tal- gvern jew persuni karigati minn dan ix-xogħol li jridu jkunu nies esperti u mhux dilettanti biss.

L-Onor Evarist Bartolo semma' l-fatt li l-universita` ma tipprovdix studju li jwassal biex wieħed jilħaq veterinarju professjonali u allura wieħed ikun irid imur jistudja barra minn Malta.

Pero` ma nafx kemm wieħed jista' jkun korrett li jgħid li bi sħubija sħiħa jkunu jistgħu jmorru jistudjaw barra b'xejn.

L-universitajiet f'pajjiżi barranin m'humiex b'xejn għax it- tuition fees jeżistu u jridu jitħallsu.

Nifhem li wieħed minflok iħallas ħamest elef iħallas erbat elef, imma lanqas l-istudenti tal-pajjiżi membri stess ma jmorru l-universita` b'xejn.

Dan huwa argument li jrid jiġi affrontat hawn Malta jekk il-gvern jibqa' miexi lejn sħubija sħiħa.

Apparti s-suq żgħir li għandna f'pajjiżna, hija ċertament diffikulta` li fl- universita` ta' Malta m'għandniex kors li jwassal għal degree fil- professjoni tal-veterinarji.

Forsi minħabba dawn ir-raġunijiet ma jkunx hemm min jitħajjar li jieħu din il-professjoni.

Ta' min iħajjar aktar żgħażagħ biex jidħlu bis-serjeta` għal din il-professjoni li hija importanti daqs il-professjonijiet l-oħra kollha.

Huwa essenzjali li din il- professjoni tiġi rikonoxxuta daqs kull professjoni oħra mill-pubbliku inġenerali għax naturalment il-professjonisti bejniethom jirrikonoxxu dawn il-professjonijiet.

Tajjeb li bħala membri f'din il-Kamra nirrikonoxxu l- ħidma tal-veterinarji f'pajjiżna u għandna nħeġġu biex ikun hemm iktar veterinarji għax hu neċessarju li jkollna iktar nies professjonali.

Importanti wkoll li jsiru l-kontrolli b'mod regolari u ta' spiss.

Is- sitwazzjoni preżenti hija li jsiru l-kontrolli pero` mhux b'mod regolari u ta' spiss kif għandhom isiru.

Dan jista` jagħti lok fejn ċertu mard li jista` jiżviluppa minn żmien għall-ieħor u aħna żgur li m'aħniex 'il barra mill-possibbilta` li jkun hemm xi tip ta' mard, idum aktar biex jinqabad b'detriment li l-marda tinfirex jew ikun hemm diffikultajiet biex tiġi meqruda.

Hawn nerġa' nagħmel mistoqsija li aċċennajt għaliha qabel, dwar jekk hemmx xi ħsieb min-naħa tal-gvern għal għajnuna li tista' tingħata f'każ li jkun hemm xi produtturi li ma jistgħux ilaħħqu ma' xi spejjeż.

Jien mhux qed ngħid li l-gvern għandu jħallas kollox hu, pero` m'għandux jaħsel idejh u jgħid li m'għandux x'jaqsam u li hija problema tagħhom li jdaħħlu ċerti affarijiet neċessarji biex ikollhom livell għoli f'dan il- qasam.

Il-gvern għandu jaħseb li jkun hemm ċertu ammont ta' flus biex min ikollu bżonn l-għajnuna bis-serjeta` tingħatalu.

Għandu jkun hemm il- kontrolli neċessarji biex l-għajnuna tmur għal dak li jkun intenzjonat u mhux għal affarijiet oħra.

Apparti l-kontrolli li għandhom isiru fl-irziezet fuq l-annimali b'mod dirett, huwa essenjali wkoll li l-għalf li jingħata lill-annimali jkun taħt kontroll il-ħin kollu.

Jiddependi mhux biss mill-ambjent nadif u ħieles mill-mard li l-annimali jgħixu fih imma wkoll minn dak li jieklu għax jikkunsmawh huma stess.

L-għalf għandu jingħata attenzjoni biex ikun tajjeb.

Nerġa nagħmel riferenza għall-mad cow disease fejn ċertu għalf bħal dak li ngħata l-baqar jidhirli li ddaħħal ukoll f'pajjiżna u għalhekk irridu noqogħdu attenti mill-konsegwenzi li jista' jħalli.

B'mod ġenerali qed nitkellmu fuq abbozz ta' liġi li hu direttament marbut ma' l-agrikoltura u sajd.

Fid-dawl tan-negozjati li qed jagħmel il-Gvern Malti ma' l-Unjoni Ewropea, l-istess gvern u l-istess Unjoni jirrikonoxxu li dan hu wieħed mill-kapitli l-aktar diffiċli għall-Gvern Malti.

Huwa diffiċli għax hemm il-problemi.

Għalhekk aħna bħala Partit Laburista f'dan il-qasam nippruvaw niftħu għajnejn min hu f'dan ix-xogħol għax id- diffikultajiet qegħdin hemmhekk.

L-istess gvern u Unjoni Ewropea qed jammettu dawn id-diffikultajiet.

Nafu li bħalissa hawn ċertu inċertezza fost min jaħdem fil-qasam tal-biedja u tas-sajd dwar il-fatt li pajjiżna jkollu jadotta l-common agricultural policy kif inhi sakemm ma jkunx hemm xi żmien ta' transizzjoni li finalment dik il-liġi trid titneħħa.

Fil- preżent jeżisti nuqqas ta' qbil fost min hu nvolut f'dan is-settur.

Dan ħareġ ċar minn dak li ġie diskuss fil-MEUSAC fejn il-gvern ipprova jifformula l-pożizzjoni tiegħu għan-negozjati kif għamel f'kapitli oħrajn.

Il-gvern impona l-pożizzjoni tiegħu meta ma kienx hemm qbil bejn dawk konċernati fil-MEUSAC.

Għalhekk hemm ċerti diffikultajiet fin-negozjati minħabba dan in-nuqqas ta' qbil.

Il-gvern baqa' għaddej minkejja l- oġġezzjonijiet li kien hemm minn dawk konċernati f'dan il-qasam.

Sur President, inti kkwotajt diversi affarijiet mill-common agricultural policy li fil-prinċipju suppost jaħdmu hekk pero` meta naraw il-fatti huma differenti.

Tajjeb li ngħidu li ċertu affarijiet li jkunu magħmulin għall- pajjiżi l-kbar mhux bilfors jgħoddu għalina.

L-argument ta' one size fits all li r-regolamenti kollha li jeżistu huma tajbin għal kull pajjiż ma jreġix.

Kull pajjiż għandu l-problemi tiegħu.

L-istess pjan li għandu l- gvern ta' l-adozzjoni ta' l-acquis isemmi dawn id-diffikultajiet li għandna bħala pajjiż żgħir.

Huwa ċert li fis-settur tal-biedja u s-sajd jeżistu problemi għax qed nheddu l-futur tal-biedja u s-sajd f'pajjiżna, Dan mhux qed ngħiduh biex inbeżżgħu għax huwa stat ta' fatt. Nies li qegħdin f'dan is-settur jiġu jkellmuna u issa huma wkoll qegħdin iwassluh lill-gvern u ppruvaw iwassluh fil-MEUSAC.

Il-gvern baqa' għaddej bil-pożizzjoni tiegħu biex jinnegozja ma' l-Unjoni Ewropea u minkejja li kitbu fil-ġazzetti s'issa jidher li ħa jibqa' għaddej bit-triq tiegħu.

Jiġifieri jadotta l-politika komuni fil- qasam ta' l-agrikoltura mingħajr ebda distinzjoni ta' xejn u din se toħloq problemi serji lill-biedja u s-sajd f'pajjiżna.

Per eżempju, il-produzzjoni lokali f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-agri-industrija ċertament tinstab mhedda.

Qed indaħħlu leġislazzjoni, enabling law, biex indaħħlu regolamenti li jirregolaw dan is-settur, u mill-banda l-oħra nafu li jekk nibqgħu sejrin b'din il-politika lanqas se jkollna x'nirregolaw.

Inkunu qed indaħħlu liġijiet li se jkunu fuq il-karta, imbagħad mhux ser insibu industrija li timxi ma' dawn ir-regolamenti.

Din il-kwestjoni li anke aħna ħa nneħħu l-levies hija gidba tal-Partit Nazzjonalista.

M'hu veru xejn li gvern Laburista ser ineħħi l-levies minn fuq affarijiet li għandhom x'jaqsmu ma' l-agrikoltura jew mal-biedja.

Kemm il-darba għidna li s-settur tal-biedja f'pajjiżna għandu bżonn il- protezzjoni mhux għax aħna m'aħniex kapaċi jew m'għandniex prodotti tajbin.

Xi kultant naraw affarijiet ta' barra, per eżempju għeneb li jkun kbir imbagħad tmur tieklu u jkun togħma t'ilma.

L-għeneb tagħna għandu togħma u huwa tajjeb.

Aħna għandna prodotti tajbin imma l-art ta' pajjiżna hija dik li hi.

L-ilma ma ssibux kullimkien.

Nonfqu spejjeż kbar biex nipproduċu ilma li jkun tajjeb għal biedja u nonfqu iktar spejjeż biex ilma mielaħ nagħmluh tajjeb għalina.

Għandna ċerti limitazzjonijiet mhux għax m'aħniex kapaċi imma d-daqs ta' pajjiżna huwa dak li hu.

B'mod partikolari fil-qasam tal-biedja ma nistgħux nikkompetu ma' ħaddieħor mingħajr protezzjoni.

Fejn jidħol l-għeneb, per eżempju, biex forsi nkunu nistgħu nikkompetu ma' pajjiżi oħrajn irridu nżidu l-art li għandna llum għal aktar minn tliet darbiet.

Qed nitkellem fuq l-għeneb biss u mmaġina fuq prodotti oħrajn ukoll.

Il-ħtieġa li nipproteġu dan il-qasam ġejja wkoll mill-fatt li aħna pajjiż żgħir.

Kieku konna l-Ġermanja, Franza jew l-Italja nitkellmu b'mod differenti.

Ma nistgħux napplikaw il-politika komuni ta' l-agrikoltura ta' l-Unjoni Ewropea fuq pajjiż żgħir bħal tagħna.

Minkejja li l-Unjoni Ewropea tagħat sussidji lil ċertu bdiewa u ndustriji fil-qasam agrikolu, u dan huwa stat ta' fatt rappurtat f'rapporti uffiċjali ta' l-Unjoni, dawn xorta waħda fallew wara ċertu żmien.

Irriżulta minn dawn l-istess rapporti li punt prinċipali li wassal biex dawn minkejja l- għajnuna u s-sussidji li ngħataw ma rnexxewx kien proprju dak ta' l-art.

Dan il-lussu f'pajjiżna m'għandniex.

Issa tgħidli li għandna art li tista' tintuża u tiġi mtejba u li tingħata għajnuna biex forsi niżviluppawha aħjar.

Iva hemm bżonn li jsir sforz kollettiv, kulħadd jingħaqad flimkien u ċertu artijiet mitluqin jinġabru.

Pero` anke jekk nagħmlu dan kollu xorta waħda jkollna diffikultajiet għax artna hija dik li hi.

Qed naraw proprju ċ-ċirkostanzi li qed ngħixu fihom.

Dan l-abbozz ta' liġi se jagħti l-poter lill-ministru li jdaħħal regolamenti biex ikun hemm standards li huma tajbin biex inħarsu s-saħħa mhux biss ta' l-annimali nfushom, imma s-saħħa tagħna wkoll.

Pero` jiftħilna għajnejna wkoll fuq ir- relazzjoni futura ma' l-Unjoni Ewropea.

Se nilleġġislaw xi ħaġa llum pero` għada pitgħada nistgħu nispiċċaw li ma nsibux settur tal-biedja f'pajjiżna li jkun jista' jħalli fis-seħħ dak li qed nilleġġislaw.

Għalhekk jiena nappella lill-gvern biex mingħajr passjoni politika naraw x'inhu l-interess nazzjonali.

M'għandniex noqogħdu npoġġu fl-imħuħ tan-nies li l-Unjoni Ewropea se tagħtina l-flus u li kollox se jimxi tajjeb.

Il-verita' hi li f'pajjiżi oħrajn dan ma kienx il-każ.

Jekk wieħed jitkellem ma produtturi Ingliżi dawn huma jgħidulek li marru lura ħafna.

Il-Gvern Ingliż stess lill- biedja ma tantx jagħtiha importanza.

Jiena kelli okkażjoni li niltaqa' ma' bidwi li għandu medda art kbira għax qed igawdi s-suċċess minħabba li ħaddieħor spiċċa, pero' anke dan qed ikollu jillapazza biex jibqa' kompettitiv f'dan is-settur.

Dan qed ngħiduh mhux biex inbeżżgħu imma għax nixtiequ l-ġid lil pajjiżna.

Grazzi.

MR.

SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Joseph Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Mr Speaker, ftit qabel ma' l-parlament aġġorna għall-vaganzi tas-sajf konna ddiskutejna l-liġi dwar id-drittijiet ta' l- annimali, liġi li qajmet interess partikolari.

Qajmet interess partikolari anke f'dan il-parlament għax diversi membri tkellmu dwarha u issa nittama li tibda tiġi attwata għax il-liġijiet m'għandhomx ikunu biss fuq il-karta imma jrid ikollok ukoll l-inforzar u t-tħaddim tagħhom.

Ikun aħjar jekk ikollok liġi waħda li tiġi attwata u mħaddma milli jkollok mitt liġi fuq xkaffa.

Irrid ngħid ukoll li minħabba l-politika tal-gvern li akkost ta' kollox isieħeb lil Malta fl-Unjoni Ewropea, aħna ġejna kostretti li fil-maġġor parti tal-ħin parlamentari niddiskutu liġijiet li għandhom l-iskop ewlieni li niġu in line mal-politika u mar-regoli ta' l-Unjoni Ewropea li jinsabu fl-acquis communautaire.

Minħabba f'hekk, sfortunatament f'diversi każi qed jiġri li liġijiet li ma jiġux quddiem il-parlament għax il-gvern tal- ġurnata jemmen li għandhom ikunu fuq quddiem ta' l-aġenda fl-interess ta' pajjiżna, imma jiġu diskussi għax l-uniku twemmin li għandu l-gvern huwa li jirregola ruħu mar-regolamenti u l-liġijiet ta' l-Unjoni Ewropea.

Din kont diġa' għedtha u nerġa' nirrepetiha li din hija żvintura għal dan il- parlament u għalina d-deputati.

Spiċċajna f'sitwazzjoni redikola li flok niddiskutu dak li verament naħsbu li huwa l-iktar prioritarju u ta' ġid għal pajjiżna, qed nispiċċaw niddiskutu liġijiet li l-gvern huwa kostrett li jwettaq imma li m'humiex fl-interess tal-pajjiż.

Mr. Speaker, jiena ma rridx ninftiehem li qed immur kontra ċerti regoli u liġijiet li jkunu tajbin imma qed immur kontra l-fatt li l-gvern mhux qed iressaqhom għax iħoss li huma ta' interess għall-pajjiż imma sempliċement biex jirregola ruħu ma' dak li tgħidlu l-Unjoni Ewropea.

Issa quddiemna għandna liġi oħra minn din is-sensiela ta' liġijiet li huma solament intiżi biex niġu in line mar-regolamenti u l-liġijiet ta' l-Unjoni Ewropea.

Appuntu għandna quddiemna liġi li din id-darba tirrigwarda l-ħtiġiet fil- qasam veterinarju, il-prodotti mediċinali veterinarji u ħtiġijiet dwar l- għalf.

Aħna nafu bid-diffikultajiet u bin-nuqqas ta' dixxiplina li teżisti f'diversi oqsma fejn tidħol l-iġene mhux biss fis-settur tal-industrija ta' l-ikel imma anki fejn l-annimal jiġi mrobbi.

Jiena naħseb li f'pajjiżna huwa meħtieġ li tintwera' ċerta dixxiplina, pero' għalkemm din il-liġi b'xi mod jew ieħor timponi ċerta dixxiplina u kontroll fuq l-għalf, l-annimali u l-prodotti tal-annimali li jidħlu f'pajjiżna jiddispjaċini ngħid li ma tantx jiena konvint li dan se jiġi attwat.

Mr Speaker, qed ngħid hekk għax f'dawn l-aħħar tliet snin għaddew ħafna liġijiet minn dan il-parlament – u ta' min jgħid li wħud minnhom kienu pożittivi – pero' madankollu xorta waħda baqa' ma sar xejn.

Jiena nittama li din il-liġi li għandna quddiemna mhux sempliċement tiġi approvata imma tiġi attwata wkoll.

Grazzi.

MR.

SPEAKER: Grazzi.

Nitlob lill-Ministru biex jekk jogħġbu jressaq l- Aġġornament tal-Kamra.

F'nofsinhar id-diskussjoni kienet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal- lejla t-Tlieta 18 ta' Settembru 2001, fis-6.00 p.m. b'din l-agenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar is-Servizzi Veterinarji - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar il-Liċenzji tal-Kummerċ - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar is-Sigurta' fl-Ikel - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Uffiċċju tal-Posta - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Patrimonju Kulturali - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kunsill Nazzjonali għall-Kultura u l-Arti - Tieni Qari;

Riżoluzzjoni tal-Prim Ministru dwar il-qagħda fil-pajjiż - Kontinwazzjoni; u

Riżoluzzjoni dwar it-Tneħħija ta' Mħallef - Kontinwazzjoni.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Kriminali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar Soċjetajiet Koperativi - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Probation - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Ratifika ta' Konvenzjonijiet dwar Proċeduri Legali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Inbid - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Protezzjoni u l-Privatezza tad-Data - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Amministrazzjoni ta' Art tal-Gvern - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi dwar it-Trattament Xieraq ta' l-Annimali - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Michael Asciak.

ONOR.

MICHAEL ASCIAK: Mr Speaker, meta tiġi biex tagħmel aġġornament bħalissa diffiċli li ma titkellimx fuq dak li qed jiġri fid-dinja madwarna.

Qed nirriferi għall-attakk sfrenat li sar fuq l-Istati Uniti u jien, flimkien mal-Kamra u kif għamlu wkoll diversi kelliema l-bieraħ, nixtieq li mhux biss inwassal il-kondoljanzi tiegħi lill-familji ta' dawk kollha involuti, imma nikkundanna mingħajr riżervi dan l-att kodard li qered tant nies innoċenti u ħoloq tbatija bla sens għal ħafna familji.

Żgur li l-effetti ta' din l-azzjoni se jibqgħu jinħassu għal żmien twil u naħseb li d-dinja qatt ma hi se terġa' tiġi kif kienet qabel.

Wieħed jista' jifhem l-imrar u l-anzjeta' li każ bħal dan jikkawża lill-komunita' internazzjonali.

Minbarra li nitolbu għall-vittmi u għall-familji tagħhom, nistgħu biss nistaqsu x'lezzjonijiet nistgħu nitgħallmu minn sitwazzjonijiet bħal dawn.

L-ewwel lezzjoni naħseb hi li fil-ħajja tippjana kemm tippjana, dejjem se jinqalgħu ċirkostanzi li ma tkunx ħsibt għalihom u li jwasslu biex ibiddlu l-pjani li tkun għamilt.

Bl-Ingliż jgħidu man proposes and God disposes, jiġifieri l-affarijiet fl-aħħar mill-aħħar m'huwiex f'idejna.

Lezzjoni kbira oħra li naħseb li ġiet f'moħħ kulħadd f'din il-ġimgħa hija li l-iżolament fid-dinja tal-lum ma jwassal imkien.

L-iżolament ta' pajjiż, kbir kemm hu kbir, żgur li jwassal pajjiż biex jinqata' minn pajjiżi oħra madwaru u mill-ekonomija globali.

Wieħed qatt m'għandu joħloq illużjoni ta' safety jew illużjoni li l-bniedem huwa salv fit-torri tiegħu meta ċ-ċirkostanzi u r-realta' huma differenti.

Jien naħseb li l-aħħar gwerra dinjinja uriet b'mod ċar li l-ebda pajjiż, lanqas pajjiż kbir bħall- Istati Uniti ta' l-Amerika, ma seta' verament jiżola ruħu mill-avvenimenti ta' madwaru.

Qed ngħid dan għax dan il-pajjiż kien ipprova jibqa' barra mill-gwerra imma l-esperjenza qarsa ta' Pearl Harbour wasslitu biex jibdel fehmtu u malajr daret l-opinjoni pubblika Amerikana.

Dan il-kunċett li ħadd ma jista' jgħix f'iżolament jgħodd ħafna iktar għal-lum minħabba l- kunċett ta' globalizzazzjoni li qed naraw iseħħ fid-dinja.

Dan huwa kunċett li warrab il-barrieri tal-kummerċ u warrab il-barrieri tat- trasferiment ta' popli u ta' għerf grazzi għat-teknoloġija l-ġdida ta' l- informatika.

Mr Speaker, dan huwa proċess partikolari li qed iseħħ madwar id-dinja kollha.

Beda ftit tas-snin ilu pero' ma jistax jitwaqqaf.

Aħna gżira żgħira li ninsabu f'nofs dan il-proċess ta' globalizzazzjoni u rridu naraw kif se nirreaġixxu għalih.

Naħseb li l-proċess fih innifsu huwa wieħed tajjeb.

Naħseb li meta wieħed iħares lejn il-vantaġġi li wieħed jikseb minn dan il- proċess żgur li wieħed irid ikun sodisfatt bil-potenzjal tiegħu.

Għalkemm jista' jwassal biex ikun hemm ċerti effetti ħżiena fuq ċerti sezzjonijiet ta' popolazzjoni mad-dinja kollha, dan il-proċess huwa fil-fatt mutur qawwi biex jiġġenera l-ġid.

Dan qed ngħidu għax meta toħloq sistema kompletament libera ta' kummerċ ikollok aspetti tas-soċjeta' li jinqabdu fuq sieq waħda mhux minħabba li jkun tort tagħhom imma minħabba fiċ-ċirkostanzi li jinsabu fihom.

Minħabba f'hekk f'ħafna pajjiżi tad-dinja daħal il-kunċett tas-social market economy, fejn dawk responsabbli mill-pajjiż ħassew li flimkien mas-sistema tas-suq liberu kellhom jidħlu responsabbli għall-aspett soċjali.

Din il- policy sservi bħala speċi ta' safety net intiża biex taqbad lil dawk li mingħajr tort ta' xejn jaqgħu mit-toqob tas-suq liberu minħabba fiċ- ċirkostanzi tal-ħajja.

Qed ngħid dan biex nuri kemm dan l-aspett ta' globalizzazzjoni għandna neħduh in konsiderazzjoni u nilqgħu għalih billi tibda ssir leġislazzjoni u ssir forma ta' solidarjeta' mhux fuq skala nazzjonali imma fuq skala internazzjonali biex jipproteġi lil dawn in-nies u lil dawn il-pajjiżi.

Ir- realta' hi li l-ebda pajjiż ma jgħum waħdu, l-ebda pajjiż ma jista' iwaqqaf l-avvanz u allura wieħed irid jadatta ruħu għaċ-ċirkostanzi.

Id-differenza hi li fejn qabel nazzjon u poplu seta' billi jaħtar il-gvern u l-gvern jaħtar il-politika tiegħu jikkontrolla sa ċertu punt dak li jkun qed jiġri f'pajjiżu, illum dan huwa ħafna iktar diffiċli meta l-kummerċ qed isir bla burduri fuq skala globali.

Minħabba f'hekk pajjiżi li jaħsbu l-istess u kapaċi jifthiemu joħolqu forom ta' relazzjoni politika, reġjonali u internazzjonali li fiha tkun tista' tibda tibni din is-safety net.

Irrid ngħid ukoll li kull darba li jsiru laqgħat internazzjonali qed ikun hemm vjolenza qawwija u protesti.

Għalkemm jien ma naqbilx mal-vjolenza, wieħed irid jifhem li l-vjolenza - u nirrepeti li nikkundanna l-vjolenza taħt kwalunkwe forma – tkun organizzata minn ftit li jkunu anarkisti, imma ħafna minn nies li jipprotestaw ikunu hemm biex juri t-tħassib tagħhom għall-problemi li jistgħu jinqalgħu minħabba ċerti aspetti negattivi tal- globalizzazzjoni.

Fl-opinjoni tiegħi wieħed irid jilqa' għal din l-isfida minn tliet aspetti separati.

L-ewwel aspett li rridu nilqgħu għalih huwa dak tas-solidarjeta'.

Bis- solidarjeta' bejn il-pajjiżi rridu noħolqu ftehim reġjonali u internazzjonali li għandu jwassal biex dawk li jinqabdu fuq sieq waħda jew jinqabdu ħażin ikunu f'pożizzjoni li jiġu mgħejjuna.

Għandhom jiġu mwarrbin ċerti flejjes li jistgħu jingħataw biex dawk il-partijiet u żoni li jkunu nqabdu fuq sieq waħda u jibqgħu lura apparagun mal-kumplament tar-reġjun, ikunu jistgħu jingħataw palata 'l quddiem.

Huwa tajjeb li tintwera din it- tip ta' solidarjeta', pero' meta jsir dan jeħtieġ li jiġi rrispettat il- prinċipju ta' l-awtonomija ta' dawn il-pajjiżi, liema prinċipju jiġi salvagwardat taħt il-prinċipju tas-sussidjarjeta'.

Dan huwa t-tieni prinċipju li fl-isfond tal-globalizzazzjoni wieħed irid iżomm biex jissalvagwarda l-interessi ta' pajjiż nazzjon u l-awtonomija tiegħu.

Dan il- prinċipju tas-sussidjarjeta' jiggarantixxi li poplu jibqa' awtonomu f'dawk l-affarijiet li jħoss li għandu jibqa' awtonomu fihom

Prinċipju ieħor importanti biex jgħinna niżviluppaw il-globalizzazzjoni fuq termini internazzjonali huwa fil-fatt il-kunċett ta' prinċipju politiku.

Hawnhekk qed nirriferi għall-ġid komuni.

Tajjeb li kull pajjiż u kull partit politiku, hu ta' liema kulur hu, jirrealizza li jekk ma timxix b'forma ta' etika li taqa' almenu taħt forma ta' etika ispirata mil-liġi naturali, se jispiċċa ħażin.

Il-politika llum trid tkun ispirata minn dan il-ġid komuni, mill-etika fil-politika li twassal wieħed ifittex lejn dak li hu ta' l-akbar ġid għan-nazzjoni tiegħu.

Jekk wieħed ifittex biss l- interess personali mingħajr ma jħares lejn il-ġid komuni ta' nazzjon sħiħ żgur li huwa ddestinat li jfalli jew almenu jmexxi n-nazzjoni f'tarf ta' preċipizzju li minnu wieħed jista' jara fondoq enormi li minnu mhux dejjem ikun jista' jirritorna minnu.

Jiġifieri kull partit politiku u kull pajjiż għandu jkollu s-sens u l-foresight li jagħżel dak li huwa ta' l- ikbar ġid għall-pajjiż u ta' l-ikbar ġid għall-komunita' li qed jgħix fiha.

M'għandux ifittex biss il-ġid għal sezzjoni żgħira ta' komunita', m'għandux ifittex biss l-interessi partiġġjani immedjati li jistgħu jwassluh biex forsi jerġa' jikseb il-poter imma jrid iħares lejn dak li huwa l-ġid komuni veru fit-terminu immedjat u anke fit-tul.

Tajjeb li meta wieħed jitkellem fuq solidarjeta' u fuq il-kunċetti soċjali li bihom għandna nilqgħu għal dawk li jkunu fqar - u hawn qed nirreferi kemm għall-faqar tal-flus kif ukoll għat-tip ta' faqar modern - wieħed iwessa' l-vista tiegħu biex jinkorpora l-problemi ta' l-ambjent ta' madwaru għaliex fl-aħħar mill-aħħar il-problema ta' l-ambjent hija problema essenzjalment soċjali.

L-ambjent jolqot lill-bniedem li huwa ħlejqa li qed jgħix fih.

Fl-aħħar mill-aħħar jekk ma tibżax għall-ambjent ta' madwarek il-problema se tiġi fuqek u tolqot ċerti setturi tal-poplu, speċjalment dawk fqar.

Mr Speaker, fejn sejjer b'dan l-argument u għalfejn qed ngħid dan kollu?

Pajjiżna llum reġa', bħal f'ħafna okkażjonijiet oħra fl-istorja tiegħu, qiegħed f'salib it-toroq u l-poplu Malti għandu għalfejn jirringrazzja lil Alla li f'dan is-salib it-toroq li qiegħed fih għandu jmexxi lill-pajjiż il- Partit Nazzjonalista.

Kien il-Partit Nazzjonalista li dejjem kien kapaċi jagħraf is-sinjali taż-żmenijiet, iħares lejn il-ġid komuni tal-poplu, japplika l-prinċipju tas-sussidjarjeta' u juri wkoll is-sussidjarjeta' f'ċerti okkażjonijiet li nqalgħu matul iż-żmenijiet, bl-indipendenza, bil- liberalizzazzjoni tal-kummerċ eċċ. Ma rridx nidħol fid-dettalji kollha, imma kieku għamilna kif riedet l-oppożizzjoni ta' dak iż-żmien u ta' dan iż- żmien, kieku żgur li kien ikollna l-falliment tal-poplu li jkun f'pożizzjoni ħafna agħar milli qiegħed fiha llum.

Illum x'inhi l-għażla tagħna?

L-għażla tagħna hija ċara.

Malta għandha tendenza li tkun iżolata mingħajr wisq sforzi, hija gżira miftuħa għall- effetti li jiġu fuqha mill-kumplament tad-dinja, qegħda wkoll tiġi milquta u se tiġi milquta mill-effetti tal-globalizzazzjoni u minħabba f'hekk ma tistax tiżola ruħha.

Allura x'inhi s-soluzzjoni ta' pajjiżna?

Aħna ninsabu f'din ix-xmara tal-globalizzazzjoni li fiha miexja d-dinja u allura rridu nagħrfu fejn huma s-saħħiet tagħna.

Allura kif se nagħmlu biex nibdew napplikaw dawn it-tliet prinċipji li jiena semmejt, dak tas-solidarjeta', dak tas-sussidjarjeta u dak tal-ġid komuni?

Jien m'għandi l-ebda dubju, mingħajr ma noqgħod ninżel fl-ebda argument banali jew settorali li l-ġid komuni ta' pajjiżna jista' jintlaħaq vera billi nsalpaw biex pajjiżna jintrabat f'rabta reġjonali ma' pajjiżi oħra li jaħsbuha bħalu politikalment u kulturalment u jżomm l-aħjar relazzjoni mal- ġara tiegħu kollha billi jipparteċipa minn dan ir-reġjun f'sistemi ta' koperazzjoni mal-kumplament tal-Mediterran.

Bla dubju ta' xejn qed nirriferi għall-Unjoni Ewropea.

Jekk inkunu membri ta' l-Unjoni nkunu nistgħu nilqgħu għall-isfidi ta' globalizzazzjoni ħafna u ħafna iktar milli jekk nibqgħu nimirħu waħedna.

Il-Partit Laburista jgħid: Never say never!

Din hija vista qasira ħafna li żgur li ma twassalx il-pajjiżna fejn għandu jasal.

Nafu li l-Unjoni Ewropea tapplika l-prinċipju tas-solidarjeta' u huwa fi ħdan din l-entita' politika ta' l-Unjoni li aħna nistgħu l-iktar nagħmlu użu tajjeb ta' dan il-prinċipju.

Qed ngħid hekk għaliex nafu li r-riżorsi tal-pajjiżi kollha kbar fl-Unjoni jintużaw ukoll biex jgħinu lill-pajjiżi li huma iktar dgħajfin u iktar fqar.

Ma nista' nara l-ebda forma oħra akbar ta' solidarjeta'.

L-Unjoni tagħti miljuni ta' kbar għall-iżvilupp ugwali u biex lil min jibqa' lura tgħinu jilqa' għall-isfidi tal- globalizzazzjoni li jitħaddmu wkoll fil-prinċipju tas-sussidjarjeta'.

Rigward il-prinċipju tas-sussidjarjeta' nafu li l-Unjoni tagħti lil kulħadd il-jedd u d-dritt li jżomm l-awtonomija tiegħu fuq il-moralita' u fuq kunċetti u aspetti oħra li jirrigwardjawh mill-viċin waqt li fl-istess ħin tagħtih platform politiku u ekonomiku ħafna iktar qawwi billi tħalli l- pajjiżi ż-żgħar, fosthom Malta, li wasslu leħinhom politikament u ekonomikament ġo fora internazzjonali.

Dan ngħidu wkoll mill-aspett tal- ambjent.

Jiena dejjem għedt u nibqa' ngħid li jekk veru jrid iġib l- ambjent tiegħu pariġġ dak li hemm fl-Unjoni Ewropea - u dan irid jagħmlu almenu f'dawn il-15-il sena li ġejjin mhux xi 40 jew 50 sena oħra - pajjiżna m'għandu l-ebda triq oħra għajr li jaċċetta l-għajnuna teknika u finanzjarja li tagħti l-Unjoni Ewropea għal dan il-għan.

Mr. Speaker, dan hu salib it-toroq li qegħdin fih illum.

Issa jew nagħżlu dan kollu li għadni kif semmejt jew inkella nagħżlu d-dinja liberali mingħajr dawn il-prinċipji li jrid il-Partit Laburista, dinja ta' bla solidarjeta', dinja ta' bla sussidjarjeta' u dinja ta' mingħajr il-ġid komuni.

Il-Partit Laburista jrid jinqata', jiżola ruħu mill-kurrenti ewlenin li hemm internazzjonalment għaddejjin fid-dinja imma l-Partit Nazzjonalista jrid jintegra ruħu ma' din il-globalizzazzjoni billi jilqa' għaliha.

Il-Partit Laburista jrid joħloq ekonomija liberali, parti mill- world trade organisation fejn ma jkunx f'pożizzjoni li jikkrea safety net għall-Maltin.

Irid joħloq dinja fejn ikun hemm suq ekonomiku liberu li ma jkollux is-safety net tas-solidarjeta' u ta' kunċett soċjali li aħna dejjem iġġelidna għalih.

Din hija r-realta' li jrid joħloq il-Partit Laburista bil-free trade area.

Dan huwa kunċett ta' kummerċ liberali li ma jħallix lok li inti toħloq safety net għal pajjiżek u għall-oqsma kummerċjali li jinqabdu ħażin f'dan is-suq globalizzat.

Mill-banda l-oħra, il-Partit Nazzjonalista jrid is-solidarjeta' u s- sussidjarjeta' billi jaqsam dawn il-ħsebijiet ma' dawk li jaħsbuha bħalu, u din tfisser biss li Malta ssir membru ta' l-Unjoni Ewropea.

Frott tat- tieni gwerra, il-pajjiżi kollha bdew juru solidarjeta' iktar ma' xulxin u nħolqot l-Unjoni Ewropea.

Jiena nemmen li ċ-ċirkostanzi li ġraw il-ġimgħa l- oħra għad iwasslu biex din is-solidarjeta' internazzjonali tikber u tinfirex iktar malajr għaliex kif nafu u kif nemmnu aħna, Alla biss huwa f'pożizzjoni li mid-deni tad-dinja joħroġ il-ġid.

J'Alla jkun dan il-ġid li joħroġ.

Grazzi.

MR.

SPEAKER: Grazzi, Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal-llejla t-Tlieta, 18 ta' Settembru 2001 fis- 6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Ministru.

Fin-12.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

WTO - TARIFFA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jispjega l-fatt għaliex meta 37 pajjiż membru tad-WTO għandhom 1.371 tariffa u kwota sabiex jipproteġu l-biedja ta' pajjiżhom, inkluż pajjiżi sinjuri bħal Amerika, Svizzera, Norveġja u pajjiżi applikanti għas-sħubija fl-Unjoni Ewropea bħal Polonja, Malta ma għandhiex l-istess trattament sabiex tipproteġi l-biedja u dan skond il- parametri ta' l-istess WTO?

ONOR.

JOE BORG: Minħabba li din id-domanda hija ta' natura teknika u tikkonċerna il-WTO u in partikolari s-settur ta' l-agrikoltura, nissuggerixxi li l-Onorevoli Interpellant iressaq id-domanda tiegħu lill- Ministru konċernat.

TARIC

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jinformana kif is-sistemi tat-TARIC se jaffettwaw is-soċjeta' tagħna meta minkejja li importaw 8% ta' dak li ikkonsmaw u meta skond l-NPAA il-biedja bir-regoli tal-CAP mhux se tkun ekonomikament viabbli, il-Gvern Malti se jdaħħal dawn is-sistemi ta' dazji, kwoti u kontrolli fuq l-importazzjoni ta' l-ikel minn non EU members?

Xi studji saru dwar dan l-impatt matul l-1999 u s-sena 2000?

Jista' l- Ministru jpoġġihom fuq il-Mejda tal-Kamra?

ONOR.

JOE BORG: Nitlob lill-Onorevoli Interpellant jagħmel il-Mistoqsija tiegħu lill-Ministeru konċernat.

SIGURTA' SOĊJALI - KARTUNA ROŻA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: B'riferenza għal mistoqsija parlamentari nru.

5230, jista' l-Ministru jaġġorna l-informazzjoni mogħtija dakinhar sal-lum?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-Ammont ta' Kartuna Roża maħruġa fis-snin 1999, 2000 u sat 30 ta' Lulju, 2001 lill-familji lokal b'lokal huma skond l- iskeda li qiegħed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra li turi kemm Kartuni Roża saru ġodda jew iġġeddu fil-perjodu msemmi.

PULIZIJA - GĦASES

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid liema huma l-għases li bħalissa jinsabu magħluqa?

ONOR.

TONIO BORG: Filwaqt li nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat- Tweġiba li jien tajt għall-Mistoqsija Parlamentari Nru. 25196, ninsab infurmat illi minn dan is-sajf il-Pulizija bdiet tagħmel użu minn Mobile Police Station f`Wied il-Għajn.

ŻGĦAŻAGĦ

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hemm żgħażagħ minn 16 sa 25 sena minn Ħal Tarxien li qed jirreġistraw għax- xogħol?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab infurmat li il-Korporazzjoni għax-Xogħol u Taħriġ ma żżommx l-istatistika dwar il-persuni li qed jirreġistraw għax- xogħol fil-grupp ta' eta' bejn 16 u 25 sena iżda bejn 16 u 24 sena u minn 25 sena 'l fuq.

In-numru ta' persuni bejn 16 u 24 sena li kienu qed jirreġistraw għax- xogħol f'Ħal-Tarxien fl-aħħar ta' Ġunju 2001, kien 40.

REGISTRAR

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hemm nies ta' aktar min 25 sena minn Ħal Tarxien li qed jirreġistraw għax-xogħol?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Filwaqt li nirreferi lill-Onor.

Interpellant għall- ewwel parti tat-Tweġiba li jien tajt għall-Mistoqsija Numru 27931 f'din l- istess Seduta, ninfurmaħ li n-numru ta' persuni minn 25 sena 'l fuq li kienu qed jirreġistraw għax-xogħol f'Ħal-Tarxien fl-aħħar ta' Ġunju 2001, kien 92.

UNKNOWN FATHER

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari nru.

10446 u ċioe: jgħid kemm twieldu tfal fl-Isptar Karen Grech taħt unknown father għas-snin 2000-2001.

Jista' jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra dan it-tagħrif li jinsab fir-Reġistru Pubbliku?

ONOR.

TONIO BORG: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-Tweġiba li jien tajt għall-Mistoqsija Parlamentari Nru. 3820.

PORT ĦIELES - IMPJEGATI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: B'riferenza għal mistoqsija parlamentari nru.

5351, jista' l-Ministru jaġġorna l-informazzjoni li ngħatat dakinhar għal-lum?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

UFFIĊĊJU NAZZJONALI TA' L-ISTATISTIKA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Uffiċċju Nazzjonali ta' l-Istatistika jgħid f'Mejju 2001 kemm għandna żgħażagħ fl-eta' ta' 15, 16, 17, 18 and 19 sena b' sena?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Tajjeb jingħad li l-istatistika għall-popolazzjoni imqassma skond l-eta' teżisti biss għall-aħħar ta' kull sena u mhux xahar b'xahar.

Għaldaqstant l-informazzjoni mitluba tirreferi għall-aħħar ta' Diċembru 2000.

|ETA' |IRĠIE|NISA |TOTAL | | |L | | | | | | | | |15 |2,871|2,696|5,567 | | | | | | |16 |2,929|2,727|5,656 | | | | | | |17 |3,001|2,805|5,806 | | | | | | |18 |3,039|2,955|5,994 | | | | | | |19 |2,895|2,793|5,688 |

Tajjeb jingħad ukoll li l-popolazzjoni Maltija fl-aħħar ta' Diċembru 2000 kienet tikkonsisti f'189,720 irġiel u 192,805 nisa - total ta' 382,525.

PARTIES

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid x'passi ħadet il-pulizija dwar rapporti regulari li qed isiru dwar storbju u ħsejjes fis-sigħat bikrin ta' filgħodu li qed jiddisturbaw lill-ġirien u li jsiru waqt parties organizzati mir-Russu li jgħix f' appartament nru.

6 f'Romina Flats, Triq il-Ġogi, Swieqi?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi l-Pulizija ta` San Ġiljan ma kellhiex rapporti kif imsemmija mill-Onorevoli Interpellant.

Madankollu l-Pulizija tad-Distrett ingħataw struzzjonijiet biex jinvestigaw dawn l-ilmenti u ninsab infurmat illi l-persuna li toqgħod f`dan il-flat ġiet imwissija mill-Pulizija sabiex ma tagħmilx storbju u ħsejjes li jdejqu l-ġirien.

KORP TAL-PULIZIJA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm kien l-ammont (f'siegħat u flus) ta' xogħol 'extra' li sar mill-membri tal-Korp tal-Pulizija mill-1 ta' Jannar 2001?

Kemm-il pulizija se jibbenefika minn dan il-ħlas?

Hemm pulizija li għad iridu jitħallsu ta' xogħol li għamlu qabel 1 ta' Jannar 2001?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi t-tagħrif disponibbli huwa kif jidher fuq it-tabella li qiegħed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra.

Dwar l- aħħar parti tal-Mistoqsija, ninsab infurmat illi għad hemm dovuti Lm16,425 bħala ħlas ta` extra duty on payment li nħadem qabel Jannar 2001.

PA - REĠISTRI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm hemm lukandi (stabbilimenti) kummerċjali u bini ieħor li huwa inmiżżel fuq ir-reġistri tal-Awtorita' tal-Ippjanar li inbnew mingħajr il-permessi meħtieġa?

Jista' jelenka liema huma dawk li nbnew mingħajr il-permessi meħtieġa jew li parti mill-proġett ma kellux permess u fejn saret din il-kostruzzjoni fl-1999 - 2000 u 2001 s'issa?

X'passi ttieħdu/se jittieħdu f'kull każ?

ONOR.

TONIO BORG: Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista li turi li bejn is-snin 1999 – 2001 kien hemm 2,263 bini li huma mniżżla fuq ir- reġistri tal-Awtorita` ta` l-Ippjanar u li kellhom xi ħaġa irregolari.

Meta wieħed iqis il-permess maħruġ, uħud minn dawn inbnew bla permess.

Uħud, għalkemm meta nbew ma kellhomx permess, inħareġ permess wara peress li l-iżvilupp kien wieħed li għalih jista` joħroġ permess.

Lista oħra turi sena b`sena mill-1999 sa 2001 dawk l-istabbilimenti kummerċjali li ma kellhomx il-permess meħtieġ jew mhux mibnija skond il-permessi maħruġa, fejn sar il-proġett u x`azzjoni ttieħdet.

PULIZIJA - XOGĦOL EXTRA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid jekk id-ditti/banek/individwi eċċ kollha ħallsu għax-xogħol extra li għamlu l-pulizija magħhom mill-1 ta' Jannar 2001?

Minn dak li tħallas, kemm diġa' għadda lill-memrbi tal-Korp tal-Pulizija?

Jista' jelenka dawk li għadhom ma ħallsux għax-xogħol extra li sar fl-ewwel sitt xhur tas-sena u kemm għandu jagħti kull wieħed?

ONOR.

TONIO BORG: Nirreferi lill-Onorevoli Interpellant għat-Tweġiba li jien tajt għall-Mistoqsija Parlamentari Nru. 27980.

DIPARTIMENT TA' L-ARTIJIET - BATTERIJA FERRETTI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li d-Dipartiment ta' l-Artijiet irrifjuta talba mill-Kunsill Lokali ta' B'Buġia sabiex propjeta' magħrufa bħala Batterija Ferretti fil-Qajjenza tgħaddi f'idejn l-istess Kunsill Lokali?

X'inhi r-raġuni li l-istess dipartiment dam madwar sena u nofs sabiex irrisponda l-ittra mibgħuta mill-Kunsill Lokali ta' B'Buġia?

Hemm xi ħadd ieħor li qed juri xi nteress f'din il-Batterija?

Jekk iva, min?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi t-talba tal-Kunsill Lokali ta` Birżebbugia għad-devoluzzjoni favur tiegħu tal-Batterija Ferretti ġiet rifjutata wara li d-Dipartiment għat-Tmexxija tal-Proprjeta` ikkunsidra l- valur tal-istess proprjeta`, il-potenzjal kummerċjali tagħha u l-ispiża li hemm bżonn biex l-istess Batterija tiġi restawrata u tinżamm fi stat tajjeb.

Infurmat ukoll li ma jirriżultax li d-dipartiment qatt dam sena u nofs biex jagħti risposta lill-Kunsill Lokali għal xi talba tiegħu; infatti jirriżulta li kull talba da parti tal-Kunsill ġiet mogħtija risposta għaliha fi ftit ġranet.

Rigward l-aħħar parti tal-mistoqsija, kien hemm sitt talbiet oħra minn individwi għal kiri tal-Batterija fosthom waħda mill-Iscouts Group ta` Birżebbugia, liema talbiet ġew kollha rrifjutati.

Peress li sejrin jissejħu offerti biex din il-Batterija tiġi mogħtija b`ċens, mhux prudenti li jissemmew l-ismijiet ta` l-individwi li diġa` wrew interess.

TIPJIP PASSIV

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: B'referenza għat-tweġiba għall-mistoqsija tiegħi 26297, jista' jgħid x'kien l-istħarriġ li sar fost l-avukati maltin dwar il-problema ta' tipjip passiv?

F'liema stadju waslet it-tħejjija tal-liġi biex jkun hemm projbizzjoni tat-tipjip f'postijiet pubbliċi?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninsab infurmat li l-istħarriġ li sar fost l-avukati Maltin dwar il-problema ta' tipjip passiv fil-qrati w postijiet pubbliċi ġie miġbur f'rapport dettaljat li jagħti konklużjonijiet u rakkommandazzjonijiet konkreti bbażati fuq riċerka xjentifika.

Dwar il-liġi biex jiġi projbit it-tipjip fil-Qrati nixtieq nagħmel referenza għall-liġi sussidjarja 12.03 li tgħid li m'għandux isir tipjip fl- inħawi tal-Qrati tal-Maġistrati.

Abbozz ta' liġi ġdida qed tiġi diskussa mill-awtoritajiet kkonċernati.

Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra kopja tar-rapport kif ukoll kopja ta' SL 12.03.

PA - STABBILIMENTI KUMMERĊJALI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jikkonferma dak li qal is-Sindku Nazzjonalista, is-Sur Paul Buġeja u li ġie irrapurtat fil-gazzetti fis-26 ta' Awwissu li fid-distrett tiegħi San Pawl il-Baħar/Qawra/Buġibba hemm 1025 stabbilimenti Kummerċjali li 700 minnhomm biss għandhom il-il-permessi meħtieġa bies joperaw?

Għaliex l- Awtorita' tal-Ippjanar ma tieħux passi biex tara li dawn l-istabbilimenti jkollom il-permessi kollha?

ONOR.

TONIO BORG: Ma nistax nikkonferma iċ-ċifra li ngħatat mis-Sindku ta` San Pawl il-Baħar minħabba li m`għandix informazzjoni ta` kif inħadmet iżda nagħmel referenza għat-tweġiba li jien tajt għad-domanda Parlamentari Nru. 27981 tas-Seduta tal-lum stess.

FGURA - TRIQ HOMPESCH

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq l-Mejda tal-Kamra kopja tal- pjanti ta' Triq Hompesch, Fgura bl-approvazzjoni tad-dipartiment tas- servizzi kollha, bħal dawk ta' street furniture, telecom, storm water, cables tad-dawl, drainage system u oħrajn?

Meta nħarġet bid-data ta' l- approvazzjoni?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' dokument li ħareġ mas-sejħa għall-offerti u li jinkludi l-proposti kollha għal xogħol meħtieġ mill-entitajiet konċernati.

TRAFFIC CONTROL BOARD

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal- pjani ta' Triq Hompesch, Fgura bl-approvazzjoni tat-traffic control board?

U meta nħareġ 'id-data' ta' din l-approvazzjoni?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-pjanta mitluba mill-Onor.

Interpellanta.

Jien infurmat li l-Bord għall-Kontroll tat-Traffiku kien tal-parir li din il-pjanta tiġi addottata b'ittra li ġġib id-data 6 ta' Lulju 2001 li kopja tagħha hi ukoll annessa.

FGURA - TRIQ HOMPESCH

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid b'liema mod intagħżel il-perit li ismu qiegħed jinbagħat separatament biex iħejji l-pjanti ta' Triq Hompesch, Fgura

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li l-pjanti tal-proġett ta' Żabbar Road saru mid-Dipartiment tat-Toroq b' konsultazzjoni mal-Kunsill Lokali.

Il- perit li qiegħed jieħu ħsieb it-twettieq tal-proġett ġie nominat mill- kuntrattur li tefa' t-tender bħala parti mill-proċess ta' tendering, u għalhekk ġie appuntat awtomatikament hekk kif il-kuntratt ingħata.

TAX COMPLIANCE UNIT - INLAND REVENUE DEPT.

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jikkonferma rapporti li uffiċjali tat-Tax Compliance Unit qed jingħataw aċċess għall-files tal-Inland Revenue Dept, mingħajr l- awtorizazzjoni meħtieġa, sempliċiment billi jirriproduċu kopja tal-ittra uffiċjali li tkun inħarġet mit-TCU lit-tax payer/s li jkunu qed jiġu investigati?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onorevoli Interpellant li l-files li għalihom qed jingħata aċċess mid-Dipartiment tat-Taxxi Interni għal uffiċċjali tat-Tax Compliance Unit huma biss dawk il-files fejn tkun qed issir investigazzjoni bl-awtorita' tal-Kummissarju tat-Taxxi Interni.