MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 380 It-Tlieta, 3 ta' Ottubru, 2000 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 380

It-Tlieta, 3 ta' Ottubru, 2000

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-9.09 a.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tlieta, 3 ta' Ottubru, 2000

WERREJ MINUTI 836

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 836

TQEGĦID TA' KARTI 840

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

MOZZJONI DWAR IL-PROGRAMM NAZZJONALI GĦALL-ADOZZJONI

TA' L-ACQUIS - (KONT) 841

AĠĠORNAMENT 860

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 866

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 379 li saret fit-2 ta' Ottubru, 2000 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

SPTAR SAN LUQA - FUND ALLOCATIONS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Michael Farrugia) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid fil-każ ta' l-Isptar San Luqa kemm kienu l-fund allocations per line item - fejn jidħlu operational and maintenance expenses - fil-bidu tas-sena 2000?

L-allocations ġew mibdula jew aġġustati sa l-1 ta' Settembru, 2000?

X'bidliet saru?

Kemm minn dawn il-fondi allokati ntnefqu sa l-1 ta' Settembru, 2000?

Kemm hu l-valur ta' xogħol li diġa' sar jew inxtara u li fuqu l-Isptar San Luqa għadu ma rċeviex talba għal ħlas?

Fl-1 ta' Settembru, 2000 kemm kien il-bilanċ fuq kull item?

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni) (f'isem il- Ministru tas-Saħħa): L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant hija kif ġej:

|21-UTILITIES 2110| | |Fuel (non Trans) |Lm110,000 | | | | |2130 Electricity |Lm47,500 | | | | |2140 Water |Lm47,500 | | | | |2160 |Lm40,000 | |Communications | | |Serv. | |

|22-Materials & |Lm160,0| |Supplies 2110 Oper.|00 | |Mat. & Supp. | | | | | |2220 Clean.

Mat. & |Lm30,00| |Supp. |0 | | | | |2230 Uniforms |Lm80,00| | |0 | | |Lm380,0| |2240 Sundry Mat. & |00 | |Supp. | | | |Lm160,0| |2250 Spare-parts |00 | | | | |2260 Protective |Lm30,00| |clothing |0 |

|23 - Repair & Upkeep |Lm80,00| |2330 Office |0 | |Furniture | | | |Lm250,0| |2340 Plan & Equip. |00 | | |Lm70,00| |2360 Sundry Repairs |0 | | |Lm70,00| |2370 Other rep. & |0 | |upkeep | |

|24 - Rent 2420 |Lm239,8| |Rent Govt. property |50 |

|26 Office Service |Lm27,00| |2610 Printing |0 | | |Lm48,70| |2620 Stationery |0 | | |Lm1,800| |2630 Subscription | | | |Lm6,000| |2650 Postage | | | |Lm1,000| |2670 Other office | | |service | |

|27 - Transport 2710 |Lm10,00| |Maint. to vehicles |0 | | |Lm2,000| |2720 hire of | | |transport | | | |Lm2,000| |2730 hire of | | |self-drive | | | |Lm10,00| |2750 Fuel |0 |

|29 - Information |Lm100 | |Services 2910 P.R. | | |Agency Costs | | | |Lm200 | |2940 Advertising | |

|30 - Contractual |Lm500 | |Services 3040 Waste| | |disposal | | | |Lm529,| |3060 Other contr. |500 | |services | |

|31 - Profess. |Lm119,| |Services 3190 Other|000 | |Support Service | |

|32 - Training 3230 |Lm20,0| |Course Subs.

Emp. |00 | | |Lm10,0| |3240 Fees training |00 | |abroad | | | |Lm2,00| |3250 Fees local |0 | |training | |

|33 - Hospitality |Lm200 | |3310 Entertainment | |

|34 - Incidental |Lm500 | |Expenses 3410 | | |Incidental Expenses | |

TOTAL: Lm2,585,350

MEDIĊINI - BENDROFLUAZIDE

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Michael Farrugia) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm ilhom out of stock il- pilloli Bendrofluazide?

Meta hu mistenni li din il-mediċina terġa' tingħata lill-pazjenti?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru tas-Saħħa): Informat li l-pilloli Bendrofluazide 5mg kienu out of stock fl-ispiżerija ta' l-isptar tal-gvern mit-22 ta' Awissu, 2000 minħabba li l-kuntrattur lokali abbanduna l- kuntratt li kellu mad-dipartiment tas-saħħa.

Is-servizzi farmaċewtici tal- gvern kellhom għal din ir-raguni jimportaw il-mediċina direttettament mill- Ingilterra.

L-istock wasal fil-14 ta' Settembru, ġie ċċertifikat tajjeb l-għada u beda jitqassam fit-18 ta' Settembru, 2000.

UE - MIC - FULJETT

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew jiswew il-fuljetti li ntbagħtu lill-familji Maltin mill-MIC bl-isem: "Unjoni Ewropea - Xi Tfisser Għalija"?

ONOR.

JOE BORG (Ministru għall-Affarijiet Barranin): Il-fuljetti ġew jiswew b'kollox Lm9,380.

Qed jintbagħtu 150,000 kopja ta' dan il-fuljett fid-djar kollha ta' Malta u Għawdex.

EDUKAZZJONI - ELECTRONIC SERVICING RADIO & TV

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li m'hemmx għalliema għall-kors ta' electronic servicing radio & TV ta' filgħaxija kif jidher fil-pubblikazzjoni tad-diviżjoni ta' l-eżamijiet fi ħdan id-diviżjoni ta' l-edukazzjoni numru 087?

Jaf il-Ministru li dan il- kors jikkonsisti f'erba' snin u hemm min għadu wasal biex jibda it-tielet sena?

Jista' jgħid x'se jsir biex dan il-kors ikun jista' jitkompla mill- istudenti li bdewh mingħajr il-biża' li jkunu tilfu sentejn studju għal xejn?

Jista' jgħid x'soluzzjonijiet se joffri lil dawn l-istudenti?

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni): Informat li d- dipartiment ta' l-istudji ogħla u edukazzjoni għall-adulti f'April ta' kull sena joħroġ applikazzjonijiet għall-għalliema biex jgħallmu fil-korsijiet ta' filgħaxija.

Hu fatt magħruf li f'ċerti suġġetti hemm diffikulta biex jinstabu għalliema li jagħtu s-servizz tagħhom mad-diviżjoni ta' l- edukazzjoni.

Sfortunatament din is-sena ma applika ħadd għall-kors ta' electronic servicing radio and TV City and Guilds 2240 Part II Year II u Part III.

Minħabba li kien hemm diġa' numru ta' studenti li bdew il-kors, id- dipartiment se jkompli bl-isforzi tiegħu sabiex jinstabu l-għalliema meħtieġa.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Noel Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, meta l-Ministru jgħid li d-dipartiment qed jagħmel l-isforzi tiegħu jfisser li se jagħmel kuntatt ma' universitajiet barranin li huma fir-reġjun tal-Mediterran, jew se jagħmel kuntatt ma' istituzzjonijiet privati li forsi jistgħu jipprovdu dawn it-tip ta' għalliema meħtieġa għal dan is-suġġett partikolari?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Naħseb li l-ħabib tiegħi japprezza li d-diviżjoni ta' l-edukazzjoni trid tuża l-proċeduri stabiliti.

Qed nitħaddtu fuq dipartiment tal-gvern li se jingaġġa personnel li barra li jrid ikun kwalifikat akkademikament u teknikament, irid jiġi ngaġġat bil-proċeduri stabiliti taħt ir-regolamenti tas-servizz pubbliku.

Barra minn dawn ir- regolamenti hemm ukoll affarijiet oħra, bħal rati ta' remunerazzjoni, pagi, allowances u rati ta' ħlas bis-siegħa, kollha affarijiet li ma tiddeterminahomx id-diviżjoni ta' l-edukazzjoni.

Issa hemm ċerti suġġetti, wieħed minnhom it-tagħlim tat-teknoloġija ta' l- informatika, fejn is-suq jibda jeħodlok in-nies available sew biex jaħdmu f'setturi ta' produzzjoni kif ukoll biex jaħdmu f'impriżi ta' taħriġ f'kumpanniji li jħarrġu lin-nies u li jħallsu aktar mill-gvern, u allura jkollok diffikulta' għax in-numru ta' dawk in-nies kwalifikati huwa limitat.

Meta niġu f'din is-sitwazzjoni l-ewwel ħaġa li rridu nagħmlu hu li neżawrixxu l-possibbiltajiet kollha fis-settur pubbliku.

Sfortunatament din hija proċedura twila u jiena bħala ministru li ilni naffaċċja din il- proċedura, dejjem ngħid li jekk irridu nirreaġixxu għal ċerti sitwazzjonijiet irridu noħolqu miżuri li ma jkunux reattivi imma proattivi.

Aħna nafu li f'dawn l-oqsma regolarment niltaqgħu ma' diffikultajiet biex insibu l-għalliema.

Mela rridu nsibu l-manjera kif id-diviżjoni ta' l- edukazzjoni jkollha s-saħħa amministrattiva li tingaġġa dawn is-servizzi.

Jekk id-diviżjoni mhux se tkun empowered mill-awtoritajiet kompetenti biex tkun tista' tmur fuq bniedem, tipprova tinnegozja miegħu u tħajru jaħdem magħha, dan m'huwiex se jitħajjar jekk ma toffrilux ħlas b'ċerta rata.

U safejn tista' tinnegozja?

Jiġifieri jeżistu diffikultajiet bħal dawn li min ikun fis-settur pubbliku jiltaqa' magħhom u naturalment huwa importanti li jkollok kontroll fuqhom.

Biex aħna ningaġġaw ċertu personnel ta' speċjalizzazzjoni huwa tajjeb li jkollna l-approvazzjoni tad-dipartiment tal-finanzi għax jekk id-dipartiment jaqbad u jiftiehem minn jeddu nidħlu f'ħafna kwestjonijiet bla bżonn.

Issa f'dan ir-rigward se nieħdu l-miżuri li l-ewwelnett il-call dejjem tibqa' miftuħa, u t-tieni d-dipartiment jibda jagħmel dak li ngħidulu headhunting għal dawk in-nies tad-dipartiment - naturalment dawn diġa' jkollhom il-load tagħhom fi skejjel oħrajn - u wieħed jipprova jiftiehem ma' dawn l-għalliema biex jara jistgħux jagħtu servizz ukoll wara l-ħin ta' l-iskola.

Ovvju li hawnhekk qed nitkellmu fuq korsijiet ta' filgħaxija u lil dak li jkun ma tistax tobbligah li jmur jgħallem, sakemm ma tkunx ingaġġajtu għal dak l-iskop partikolari.

(Interruzzjonijiet)

Mr Speaker, tajjeb li fejn ikollna diffikultajiet inqanqluhom fil- parlament għax aħna għalhekk qegħdin, pero' rridu ngħidu wkoll li 95% ta' l- oqsma għandhom għalliema kompetenti, kwalifikati u motivati, u tant qed jagħtu riżultati tajbin dawn il-korsijiet li jagħtu li d-domanda għalihom qiegħda tiżdied u mhux tonqos.

MR SPEAKER: L-Onor.

Abela, domanda supplimentari.

ONOR.

CARMELO ABELA: Mr Speaker, jekk qed nifhem sew jeżistu għalliema għal dawn it-tip ta' korsijiet imma l-problema hi li forsi m'hemmx x'jattirahom biżżejjed biex jidħlu għal din il-ħidma.

Jista' l-Ministru jgħid jekk hux qed jiġi diskuss xi pakkett aħjar - il-Ministru aċċenna għal ċerti negozjati - biex lil dawn l-għalliema inħajruhom jidħlu għal dawn il- korsijiet?

X'taħriġ qed isir?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Speaker, nista' ngħid li d-diviżjoni ta' l- edukazzjoni u anke jiena bħala ministru nsegwuha din is-sitwazzjoni, pero' aħna konxji wkoll ta' l-effetti l-oħra li jsegwu.

Għax tiġi f'pożizzjoni fejn għandek qasam li qed jisforza s-suq u allura s-suq jisforza l- kondizzjonijiet u r-remunerazzjoni, imma malli tasal f'ċertu livell li tibda tattira lil dak li jkun - fejn tagħmel ċerti negozjati għal dak is- suġġett biss u għal dawk in-nies hekk kwalifikati biex inti tagħti dak is- servizz partikolari - dak jibda jitteħidlek bħala standard.

Imbagħad jiġi xi ħadd li jkun jgħallem suġġett differenti fl-istess livell li forsi ma jkunx hemm daqshekk nuqqas ta' għalliema għalih, u jippretendi li m'għandekx tistmah inqas minn ħaddieħor.

Ċertament li jeżistu dawn il-komplikazzjonijiet u allura bilfors irid ikun hemm qafas fejn l-organizzazzjoni ċentrali tkun qiegħda b'xi mod tiggwida u tirregola.

Per eżempju, fil-qasam tat-teknoloġija ta' l- informatika mhux l-ewwel darba li d-diviżjoni ta' l-edukazzjoni kellha tmur għand in-nies li jgħallmu fi skejjel privati biex jitolbuhom jagħtu l- lezzjonijiet lill-istudenti tagħna f'dan il-kamp, avolja l-ispiża tiġik aktar minn dak li huwa fil-pakkett normali tar-remunerazzjoni.

Dwar il-kwestjoni l-oħra nikkonferma li qed isir taħriġ.

Kieku wieħed kellu jara kemm sar taħriġ ta' ċertu livell ta' għalliema fil-qasam tat- teknoloġija ta' l-informatika jsib li għalkemm forsi ma sarx biżżejjed, sar mhux ħażin.

Il-fakulta' ta' l-edukazzjoni ta' l-universita' bdiet dawn il- korsijiet numru ta' snin ilu imma l-frott issa bdejna naħsduh.

Id- deċiżjoni ttieħdet numru ta' snin ilu fejn l-istudenti bdew japplikaw u bdew ħerġin bil-mod il-mod.

M'ilux li beda jkollna l-ewwel grupp ta' nies li għandhom dan training ta' kif jgħallmu t-teknoloġija ta' l-informatika, pero' dan mhux f'pajjiżna biss.

Pajjiżi bħall-Ġermanija, l-Ingilterra u Franza, kollha kemm huma għandhom diffikultajiet kbar.

Għax illum l- iżvilupp tat-teknoloġija ġera b'pass li ħarab mir-realta' ta' x'jista' jipprovdi l-pajjiż f'dak ir-rigward.

Ftit ilu minħabba l-istitut ġdid li rridu nwaqqfu tat-teknoloġija ta' l- informatika u l-komunikazzjoni, morna l-Ingilterra biex nippruvaw insibu xi nies.

Fil-postijiet fejn morna waslu l-Ġermaniżi qabilna u tista' tgħid li xorbu lil kulħadd.

Jiġifieri pajjiżna, li huwa daqs naqra, qed jaffaċċja problema li qed jaffaċċjawha pajjiżi li r-riżorsi tagħhom huma ħafna akbar minn tagħna.

U filwaqt li dawn għandhom possibbiltajiet ikbar milli għandna aħna, issib li dan in-naqra pajjiż m'huwiex f'xi pożizzjoni daqstant lura f'dan il-kamp.

Iva nista' ngħid li x-xogħol biex inħarrġu aktar nies miexi.

Imma meta tiġi biex tittrejnja għalliema, lectureres u nies li jgħallmu t-teknoloġija ta' l-informatika, issib problema akbar milli kieku kellek tħarreġ bniedem biex jgħallem lil ħaddieħor kif iħaddem computer, għax dik kważi kważi hija l-inqas ħaġa.

Il-problema kbira li l-edukaturi jaffaċċjaw f'dan il-kamp hija problema ta' kultura u ta' mentalita'.

Jiġifieri mhux li tara t- teknoloġija ta' l-informatika bħallikieku hija xi biċċa makna, xi biċċa word processor, ħaġa mekkanika, imma kif tapplikaha bħala għodda ta' tagħlim, ta' kreattivita' u ta' kif inti tpoġġiha għas-servizz ta' l- intelliġenza tat-tfal u taż-żagħżagħ tagħna.

U dan m'huwiex faċli.

Aħna rridu nirrealizzaw li l-massa tat-tfal tal-lum hija servuta mill- massa ta' għalliema tal-lum u l-ogħla perċentwali tagħhom dawn l-għalliema ma kenux esposti għal din ir-rivoluzzjoni.

Jiena ma kontx espost għal din ir-revoluzzjoni imma t-tfal tiegħi llum il-ġurnata huma esposti għaliha.

Jien irrid nagħmel sforz mentali kontinwu biex nadatta l-metodu ta' kif naħseb, ta' kif naħdem u ta' kif nipprova nikkomunika għat-teknoloġija li hija available u li tagħtik possibbiltajiet enormi.

Issa f'din il-linja qegħdin nippruvaw naħdmu.

Nixtieq li ngħaġġlu aktar.

Nassigura lil kulħadd li bħall-ministri ta' qabli ninsab anzjuż u nixtieq nara riżultati aħjar, pero' hemm ċertu momentum li tista' tispinġih imma hemm limitu safejn tista' tispinġih.

SKEJJEL PRIMARJI - FAILURES

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid fis-sena skolastika 1999/2000 kemm kienu l-istudenti mill-iskejjel primarji li weħlu mill- eżamijiet u b'konsegwenza ta' hekk qed ikollhom jirripetu is-sena?

Jista' jgħid mil-liema suġġetti m'għaddewx?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-istatistika mitluba għadha qed tinġabar u t-tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

SKEJJEL PRIMARJI - FAILURES

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid fis-sena skolastika 1999/2000 kemm kienu l-istudenti mill-iskejjel primarji li weħlu mill- eżamijiet?

Mil-liema suġġett m'għaddewx?

ONOR.

Mr Speaker, jekk tippermettili nixtieq ngħid li fil-qasam ta' l- edukazzjoni hawn ċerta statistika li hija dettaljatissima u tikkonsisti f'ċertu tagħrif li jridu jagħtuhulek il-kapijiet u uffiċjali oħrajn.

Wieħed irid japprezza li biex dan it-tagħrif jinġabar irridu nagħtu ftit ċans lill-uffiċjali konċernati ħalli jsibu l-ħin li jiġbru din l- informazzjoni u jiġbruha b'mod korrett.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru Louis Galea.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar nuqqas ta' għalliema fi skejjel primarji, sekondarji u tas-snajja' sad-29 ta' Settembru 2000, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru 19603;

Tagħrif dwar l-għadd ta' studenti fl-ewwel sena fil-junior college, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru19630;

f'isem il-Ministru għat-Turiżmu nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Tagħrif dwar l-għadd ta' lukandi u postijiet oħra ta' akkomodazzjoni liċenzjati f'Malta, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru 19631; u

f'isem il-Ministru ta' l-Intern inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Tagħrif dwar żidiet fit-tariffi introdotti bejn l-1998 u l-2000, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru 19499.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

MOZZJONI DWAR IL-PROGRAMM NAZZJONALI GĦALL-ADOZZJONI TA' L-ACQUIS - (KONT)

Ikompli mit-2 ta' Ottubru, 2000.

MR SPEAKER: Aktar rimarki?

Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT (Segretarju Parlamentari): Mr Speaker, m'hijiex xi ħaġa normali li niddedikaw daqstant seduti parlamentari biex niddiskutu dokument wieħed.

Dan huwa wieħed mill-aqwa dokumenti li jista' jirriferi għalih min irid ikun jaf fuq l-amministrazzjoni tal-pajjiż, fuq is-sistema leġislattiva, fuq in-nuqqasijiet li jista' jkollha u kif din titqabbel ma' liġijiet barranin, partikolarment ma' dawk ta' l-Unjoni Ewropea.

Id- diskussjoni f'din il-Kamra tista' tieħu diversi aspetti, Sur President.

Diġa' kien hawn is-soltu diskors ta' jekk għandniex nidħlu fl-Unjoni Ewropea u jekk qarraqniex bil-poplu fl-argumentazzjoni tagħna.

Jien naħseb li xi ftit minn din id-diskussjoni huwa relevanti, pero' naħseb li jkun aktar relevanti kieku nħarsu lejn l-istess acquis, għax dan huwa snapshot tas-sistema governattiva u leġislattiva tagħna u jista' jservi wkoll ta' mudell biex intejbu din l-istess sistema.

Naħseb li l-aktar diskussjoni relevanti li nistgħu nagħmlu hawn ġew hija li nanalizzaw it-tibdiliet proposti fl-acquis u naraw naqblux fuqhom, jiġifieri naraw jekk naqblux mat- timeframes u mad-derogi li jistgħu jintalbu.

Tajjeb ukoll li wieħed jara x'tibdil se jkollna nagħmlu anke jekk ma nissieħbux fl-Unjoni Ewropea, għax ħafna mit-tibdil propost fl-acquis xorta se jkollna nwettquh.

Biżżejjed insemmu l-miżuri għat-tnaqqis tad-deficit, it-tnaqqis ta' l-impatt tat-tarznari fuq l-istess deficit, il-liġi dwar is- saħħa u s-sigurta' fuq il-post tax-xogħol, il-liġi dwar il-kompetizzjoni, it-tibdil fil-liġi ta' l-edukazzjoni u l-istandards meħtieġa fil-qasam ta' l-ambjent.

Dawn huma miżuri li anke kieku m'għandniex l-acquis fuq xiex nimxu, biex niggvernaw tajjeb xorta jkollna napplikawhom.

It-tajjeb ta' l- acquis communautaire huwa li jagħti l-possibilita' li jsir tqabbil ma' pajjiżi barranin, jgħin lil dak il-pajjiż partikolari biex jissettja l- prijoritajiet tiegħu u jagħti anke ċertu benchmarking.

Issa huwa ovvju li l-aktar diskors faċli li jista' jsir huwa dak ġeneriku, Sur President.

Il-bieraħ l-Onor.

Carmelo Abela tkellem fuq iż-żgħażagħ u l-Ewropa u qal li fis-sentejn li damu fil-gvern, il-Partit Laburista żamm għaddejjin xi skambji taż-żagħżagħ, li jekk m'iniex sejjer żball kienu jammontaw għal disgħa, u għalhekk argumenta li m'hemmx għalfejn nidħlu fl-Ewropa biex ingawdu minn dawn l-iskambji.

L-Onor.

Abela qal ukoll li fl-Unjoni Ewropea hemm rata għolja ta' qagħad fost il-gradwati waqt li hawn Malta l-ogħla rata tinsab fost dawk li m'humiex kwalifikati.

Jiġifieri l-fatt li se nidħlu fl-Unjoni żgur li mhux se jgħin, anzi bil-free movement of workers, il-barranin jistgħu jieħdu l-ftit opportunitajiet li jeżistu għaż-żgħażagħ Maltin.

Din hija waħda mill-kontradizzjonijiet li jeżistu fil-ħsieb tal- Partit Laburista, għax filwaqt li ma jridx li pajjiżna jissieħeb fl-Unjoni, irid igawdi mill-iskambji taż-żgħażagħ.

Jien naħseb li din il-ħaġa ma tistax tiġri, għax jew ikollna kollox jew xejn.

Pero' l-Onor.

Abela ma qalx li fi żmien l-amministrazzjoni qasira Laburista, bħala pajjiż Mediterranju Malta setgħet tieħu sehem anke fil- Euromed youth action programme, u jien nixtieq inkun naf għaliex il-Partit Laburista fil-gvern ma pparteċipax f'dan il-programm.

Dan il-programm huwa simili għall-youth committee action programme u għalhekk naħseb li l-Partit Laburista beża' li bil-parteċipazzjoni taż-żgħażagħ Maltin fil-Euromed youth action programme, iż-żgħażagħ jibdew iħossu li l-opportunitajiet prinċipali huma mblukkati u allura tibda' tinħoloq ċerta skuntentizza fost l-għaqdiet taż-żgħażagħ.

Nixtieq nirrispondi għall-kritika li saret il-bieraħ li ħafna drabi dawn il-programmi edukattivi ta' skambju jkunu miftuħin biss għall-istudenti ta' l-universita'.

Il-programmi taż-żgħażagħ m'humiex miftuħin għall-istudenti ta' l-universita' imma għall-għaqdiet taż-żgħażagħ.

Per eżempju, din is- sena jien ipparteċipajt fil-programm tal-mobility international li sar hawn Malta.

Dan kien programm ta' skambju għal żgħażagħ bi problemi ta' mobilita', ħafna minnhom f'wheelchair, li ġew hawn Malta biex jaqsmu l- esperjenzi tagħhom ma' żgħażagħ bħalhom.

L-għaqda Maltija li pparteċipat f'dan il-programm kienet dik tal-muscular dystrophy, jiġifieri altru minn studenti ta' l-universita'.

F'dak li għandu x'jaqsam maż-żgħażagħ, l-acquis jagħti importanza kbira lill-parteċipazzjoni taż-żgħażagħ fil-programmi Ewropej.

Dan għaliex għall- Unjoni Ewropea, peress li hija Unjoni ta' komunitajiet differenti, il- mobilita' huwa valur importanti.

Il-valur tal-mobilita' huwa mħaddan fil- qasam taż-żgħażagħ, tal-ħaddiema, ta' l-istudenti u tar-riċerkaturi.

Il- mobilita' hija wkoll għodda għall-formazzjoni edukattiva u għodda kontra r- razziżmu.

Hawn Malta, għalkemm m'hawnx minoritajiet etniċi, għad għandna ċerti preġudizzji, pero' naħseb li bil-mobilita' dawn nistgħu negħlbuhom.

Fil-fatt anke l-Unjoni Ewropeja tiddedika ħafna mill-fondi tagħha għall- Mediterran biex proprju jintgħelbu l-problemi tal-bacin Mediterranju, partikolarment l-immigrazzjoni illegali.

Huwa għalhekk li jinħolqu l- programmi bħall-InfoMed u l-Euromed youth action programme, biex kemm jista' jkun il-bacin Mediterranju jgawdi wkoll.

Tajjeb li wieħed jgħid li Malta għandha vantaġġ għax minħabba l- pożizzjoni ġeografika tagħna nistgħu ngawdu kemm mill-Euromed youth action programme kif ukoll mill-programmi prinċipali.

M'huwiex veru li l-istudenti universitarji biss jistgħu jgawdu minn dawn il-programmi u fil-fatt il- bieraħ il-Ministru Galea ħareġ stqarrija ta' kemm ipparteċipaw żgħażagħ.

Kien hemm 100 student universitarju li applikaw għall-mobility project biex iqattgħu sitt xhur f'xi universita' Ewropea taħt il-programm Erasmus u fil- qasam vokazzjonali minn dawn il-programmi se jgawdu 250 student jew għalliem.

Per eżempju, jien naf min qiegħed fil-pre-vocational school u s- sena d-dieħla se jipparteċipa fil-programm Leonardo u qed itella' u jniżżel jagħmilx perjodu jitgħallem in-nursing jew jagħmilx perijodu jipprattika n- nursing.

Naħseb li huwa sabiħ li ż-żgħażagħ tagħna qed itellgħu u jniżżlu fuq għażliet bħal dawn, għall-kuntrarju ta' meta kont student jien, fejn konna niġġieldu mal-ministru tax-xogħlijiet ta' dak iż-żmien għax kellu l- mentalita' li meta student imur fuq skambju f'pajjiż barrani, dan jitlef l- użu tiegħu f'dak il-perijodu tax-xogħol.

Kif qed nitkellem fuq il-mobilita' u l-iskambji, tajjeb li ndur għall- qasam tar-riċerka, fejn anke f'dan ir-rigward l-Unjoni Ewropea temmen li l- mobilita' tista' tkun ta' valur.

Ma jistax isir żvilupp mingħajr ma jkun hemm tkabbir fl-ekonomija, u meta l-ekonomija ta' pajjiż tkun laħqet ċertu livell, ma jistax ikun hemm tkabbir mingħajr innovazzjoni u investiment fit- teknoloġija l-ġdida.

Jekk dan ir-raġunament huwa relevanti għall-Unjoni Ewropea, huwa relevanti wkoll għal Malta.

Jien naħseb l-ikbar investiment meħtieġ għar-riċerka huwa fil-qasam ta' l-infrastruttura, fl-equipment u fil-makkinarju.

Pero' min se jiżviluppa f'xi qasam partikolari u jagħmel ir- riċerka, x'aktarx li jkun hu li jisfrutta l-potenzjal kummerċjali ta' dak li jkun skopra.

Fil-fatt huwa għalhekk li l-Unjoni Ewropea tkejjel kemm ikunu reġistrati patents f'pajjiżi differenti, bħal fl-Istati Uniti u l- Ġappun, għax forsi minn hemm jista' jittieħed l-iktar benchmark relevanti.

Xi ħaġa li taħdem kontra l-Unjoni Ewropea meta titqabbel ma' l-Istati Uniti hija l-frammentazzjoni, jiġifieri li kull pajjiż fl-Unjoni jagħmel ir- riċerka għal rasu biex ma jkunx hemm duplikazzjoni fl-infiq ta' l- equipment.

Konxja minn dan l-aspett, l-Unjoni Ewropea ħolqot programm ta' kollaborazzjoni, u għalhekk jekk il-kollaborazzjoni fir-riċerka hija rilevanti għall-Ġermanja, żgur li hija ħafna iktar rilevanti għal Malta, fejn il-kultura tar-riċerka hija waħda riċenti.

Huwa għalhekk li m'huwiex faċli li nipparteċipaw fil-5th framework programme, il-programm ta' riċerka ta' l-Unjoni Ewropea.

Fil-fatt sa ftit xhur kien għad hawn min jaħseb li kien ikun iktar għaqli kieku bil-flus li jintefqu għall-parteċipazzjoni f'dan il-programm, tinbena xi skola.

Kien hawn min saħansitra staqsa jekk aħniex se nieħdu benefiċċju ta' nofs miljun għan-nofs miljun lira fis-sena li qed nonfqu.

Kien hemm min staqsa wkoll huwiex possibbli li minflok nużaw dawn il-flus biex nipparteċipaw fi programmi ta' kollaborazzjoni ma' pajjiżi oħrajn, nagħmlu riċerka lokalment.

Tajjeb li nispjega x'inhu eżatt il-programm ta' riċerka FP5, Sur President.

Fil-fatt dan jikkonsisti f'erba' thematic programmes, li huma quality of life and management of living resources, user-friendly information society, competitive and sustainable growth u environmental sustainable development.

Kif wieħed jista' jinnota, dawn il-programmi ta' riċerka ma jikkonċernawx biss xi żvilupp nukleari imma jikkonċernaw issues li huma viċin il-poplu.

Jien niftakar li f'wieħed mill-information meetings li kellna xi ħadd kien staqsa jistax per eżempju jagħmel riċerka fuq id-dijabete, għax wara li kien beda din ir-riċerka tela' gvern Laburista u kellu jwaqqaf kollox.

L- esperti li nġiebu apposta mill-Unjoni Ewropea kkonfermaw li riċerka ta' dan it-tip tista' tiddaħħal f'dan il-programm.

Kien hemm kumpanniji oħrajn bħall-Brandstatter u l-ST Microelectronics li bħal din il-persuna li semmejt, hekk kif tela' gvern Laburista kellhom iwaqqfu l-proġetti ta' riċerka li kellhom.

Jien nemmen li r-riċerka tista' tkun dik il-ħaġa li tagħti sostenn lil dawk l-industriji li rridu nattiraw lejn pajjiżna.

Għalkemm saru diversi ħidmiet, naħseb li bħala pajjiż għadna lura biex ikollna kultura ta' riċerka.

Per eżempju, għalkemm minħabba r-raba' protokoll Taljan sar ħafna investiment f'makkinarju li ħafna minnu qiegħed fl-universita', dan m'huwiex qed jiġi sfruttat.

Apparti minn hekk, għandna l-obbligu li lill-istudenti ta' l-inġinerija ta' l-information technology u tax-xjenza nsibulhom openings ġodda.

Mistoqsija rilevanti li naħseb li jagħmilha kulħadd hija jekk bil-5th framework programme hux se jkollna kultura ta' riċerka.

Jien naħseb li dan il-programm biss m'huwiex biżżejjed imma għandna bżonn ta' ħafna capacity- building, istituzzjonijiet li jagħmlu r-riċerka.

Fil-fatt dan kien wieħed mill-argumenti prinċipali li ddiskutejna man-nies minn Brussels meta konna qed ninnegozjaw l-agreement fuq il-5th framework programme.

Argument ieħor li tqajjem waqt in-negozjati ta' dan il-programm kien li peress li Malta kienet se tibda' tipparteċipa min-nofs il-programm, m'aħniex se nieħdu l-benefiċċju kollu tal-flus li ħallasna.

L-uffiċċjali tad-DG fuq ir-research apprezzaw dan l-argument u offrew lil Malta 30% reduction fuq il-fee ta' parteċipazzjoni f'dan il-programm.

Jiġifieri f'sentejn pajjiżna se jiffranka madwar euro2.14 miljun, li pero' jridu jintnefqu fuq capacity-building, jiġifieri indirettament dan il-programm qed jimbuttana biex nibnu l-kapaċita' li nagħmlu r-riċerka.

Jien naħseb li kieku ma konniex għaddejjin bil-proċess għas-sħubija fl-Unjoni Ewropea, la konna nipparteċipaw fi proċess ta' riċerka u lanqas fi proċess ta' capacity-building għar-riċerka, xi ħaġa li l-pajjiż tant għandu bżonn.

Jien naħseb li b'nefqa ta' kważi euro 0.25 miljun, permezz ta' capacity- building f'sentejn għandha ssir bidla enormi fil-kultura tal-pajjiż.

Fid-diskors tiegħu l-Onor.

Abela tkellem fuq l-employability taż- żgħażagħ.

Jien naħseb li kemm il-mobilita' kif ukoll ir-riċerka żgur li se jgħinu l-employability, u dan għaliex il-mobilta' fiha nnifisha hija edukazzjoni informali waqt li r-riċerka twassal għall-ħolqien ta' l- impjiegi.

Pero' l-aktar settur li jgħin - u l-Onor.

Abela ma semmiehx - huwa s-settur ta' l-edukazzjoni vokazzjonali.

Fil-fatt l-acquis jitkellem ħafna fuq l-edukazzjoni vokazzjonali u saħansitra jsemmi t-twaqqif tal- kulleġġ vokazzjonali bħala priorita' ewlenija.

Anke f'dan ir-rigward, minkejja l-kritika li saret mill-oppożizzjoni, qegħdin on track.

Il-fatt li forsi jkun hemm varjazzjoni ta' xahar l'hemm u l'hawn, ma jfissirx li l- affarijiet ikunu sejrin lura imma jfisser li jkun qed isir ħafna groundwork li mhux bilfors ikun qed jidher.

Dawn huma aspetti li l-Unjoni Ewropea ssemmihom ħafna, pero' żgur li aħna mhux se nagħmluhom għax se nissieħbu fl-Unjoni.

Kieku mhux deħlin xorta konna nagħmluhom, u għalhekk il-fatt li deħlin huwa ta' vantaġġ għax permezz tiegħu ħadna ħafna benefiċċji, fosthom l-għajnuna li ħadna mill- European training foundation, l-esperjenzi li jistgħu jieħdu l-għalliema permezz tal-programm Leonardo, is-sħubija eventwali fis-CEDEFOP u l-fatt li l-benchmarking tal-livelli taċ-ċertifikazzjoni huma stabiliti skond id- direttivi ta' l-Unjoni Ewropea.

Jien naħseb li t-tliet aspetti li ttrattajt illum, jiġifieri s-sħubija taż-żgħażagħ fil-programmi Ewropej, ir-riċerka u l-programmi vokazzjonali, juru li fil-qasam taż-żgħażagħ se mmorru ħafna 'l quddiem.

Jien naħseb li l-biża' tal-Partit Laburista hija li tant se jkun hemm żgħażagħ li se jgawdu minn dawn il-programmi, li l-appoġġ favur is-sħubija sħiħa ta' pajjiżna fl-Unjoni Ewropea se jkompli jikber.

Nirringrazzjak.

MR.

SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki.

L-Onor.

Karl Chircop.

ONOR.

KARL CHIRCOP: Mr Speaker, l-Onor.

Mugliett qal li qatt ma ttieħdu daqshekk seduti parlamentari biex jiġi diskuss dokument wieħed.

Lill-Onor.

Membru ngħidlu li għalkemm ġew utilizzati dawn is-seduti kollha, xorta m'humiex biżżejjed biex dan id-dokument tekniku ta' aktar minn 200 faċċata jiġi diskuss bis-serjeta' u bl-onesta'.

Iktar 'il quddiem se ngħid ukoll kif għalkemm dan id-dokument huwa ta' 200 paġna, xorta għad hemm xi dettalji li għal xi raġuni jew oħra tħallew barra.

Jiġifieri jekk wieħed irid verament jeżamina fid-dettal dan id-dokument, żgur li 20 siegħa m'humiex biżżejjed.

Għall-benefiċċju ta' min qed jismagħna, tajjeb li nispjegaw ftit il- mozzjoni li qed niddiskutu llum, li tressqet mill-Onor.

George Vella, u li bla tlaqliq ta' xejn tgħid li l-oppożizzjoni hija kontra l-programm nazzjonali li l-gvern irid jimponi fuq iċ-ċittadini Maltin u Għawdxin biex pajjiżna jiġi konformi mal-liġijiet ta' l-Unjoni Ewropea, l-għaqda mmexxija mill-aktar erba' pajjiżi Ewropej li huma ekonomikament b'saħħithom.

(Interruzzjonijiet) Jien la nħobb inbażża' lin-nies pero' lanqas inħalli lil min jimpressjonani b'ċerta attitudni snob favur l-Unjoni Ewropea, bħalma qed jagħmlu ċerti klikek ta' nies kemm f'pajjiżna kif ukoll barra minn xtutna.

Dan dejjem għedtu bla tlaqliq, anke meta kont kap ta' delegazzjoni parlamentari Maltija fil-Kunsill ta' l-Ewropa, kariga li kont okkupajt matul is-sentejn li l-Partit Laburista dam fil-gvern, u li kontra qalbi kelli nirtira minnha minħabba x-xogħol tiegħi ta' tabib kif ukoll minħabba l-impenji li kelli bħala shadow minister għall-politika soċjali.

Li rrid ngħid hu li fis-sentejn li domt nokkupa din il-kariga kelli l- okkażjoni li niltaqa' ma' diversi politiċi Ewropej u niskambja l- opinjonijiet rigward l-aħjar approach vis-a-vis l-Unjoni Ewropea.

Naturalment mhux kulħadd kien jaqbel mal-pożizzjoni tagħna mill-ewwel, iżda meta imbagħad l-argumenti tagħna kienu jidħlu aktar fil-fond, ħafna minn dawk il-politiċi kien jbiddlu fehmithom.

Mill-ġdid jiena rrid intenni li l-Partit Laburista la huwa kontra l-Unjoni Ewropea u lanqas għandu xi preġudizzju kontra xi pajjiż partikolari, anzi aħna nħossuna kburin li aħna Ewropej u Mediterranji daqs kemm inħossuna kburin li aħna Maltin.

Aħna nħossuna kburin li missirijietna, bil-għaraq ta' xbinhom, irnexxielhom isawru identita' unika għal pajjiżna, għax kieku ma kienx għalihom din ir-roqgħa ta' art li m'għandha l-ebda riżors żgur li m'għadhiex teżisti.

Aħna għandna biex niftaħru li mix-xejn sawwarna nazzjon denju ta' poplu bieżel u bil-għaqal li saħansitra għandu anke l- lingwa tiegħu, xi ħaġa li għalkemm tidher żgħira timpressjona lil ħafna barranin.

Kieku missirijietna kellhom l-atitudni tal-gvern preżenti, li saħansitra qed juri anke nuqqas ta' fiduċja fil-poplu stess, żgur li Malta u Għawdex lanqas għadhom jeżistu fuq il-mappa tad-dinja.

Bl-akbar onesta' jkolli ngħid li s-sogri li qed jieħu dan il-gvern tant huma kbar li jekk ma joqgħodx attent żgur ikollna problemi serji kemm ekonomiċi kif ukoll, agħar minn hekk, problemi soċjali.

Il-logħba li qed jilgħab dan il- gvern qed tqiegħed lill-poplu Malti f'riskji bla bżonn.

Qed ngħid dan għax jien konvint li pajjiżna żgur jixraqlu aħjar, b'mod speċjali jixraqlu li naħdmu aktar bil-għaqal u mhux bil-għaġġla.

Hawn min jipprova jpinġi lill-Partit Laburista bħala xi partit li huwa inward looking, li jibża mill-barrani, imma dan m'hu veru xejn.

Anzi l- Partit Laburista huwa kburi bl-identita' tagħna bħala nazzjon sovran u għalhekk ma jaċċettax li nkunu second-class citizens ta' l-Unjoni Ewropea.

Il-Partit Laburista jaf li aħna ma nistgħux ningħalqu fina nfusna biex naħarbu mir-realtajiet li jseħħu ta' kuljum barra minn xtutna.

Per eżempju, l-industrija u l-kummerċ in ġenerali saru jiddependu dejjem aktar mit- teknoloġija, dik li llum il-ġurnata tissejjaħ technology-based economy u li anke hawn Malta daħlet ġmielha.

Aħna rridu nikkompetu biex naqilgħu l- ħobża ta' kuljum, pero' element essenzjali fil-battalja tagħna bħala nazzjon indipendenti għandu jkun l-identita' tagħna bħala Maltin.

Jiġifieri m'hemmx għalfejn li biex nikkompetu niġu assimilati minn entita' akbar minna.

Biex nikkompetu għandna nfittxu li nżommu l-identita' tagħna bħala nazzjon, biex inkunu nistgħu nqabblu fejn jaqblilna u nispeċjalizzaw fl-oqsma li fihom ikollna vantaġġ.

Nistgħu naraw kif l-industrija ta' l- offshore banking u l-offshore centres, li saħansitra kien hawn diġa' numru sostanzjali ta' firms ta' accountants li daħlu f'dan il-business, ħadet daqqa ta' ħarta minħabba l-pass li ħa dan il-gvern.

Malta bħala nazzjon ma tiggwadanja proprju xejn jekk fit-taqtigħa tagħha biex tifforma parti minn dinja globalizzata, tinsa l-impenn soċjali u tkasbar il-ġustizzja soċjali.

L-impenn tagħna lejn soċjeta' ġusta li verament toffri opportunitajiet ġodda u ndaqs lil kulħadd, għandu jkun arma li jgħinna nikkompetu fid-dinja globalizzata.

Din hija proprju waħda mill-akbar sqarrijiet li hemm fid- dokument ġdid soċjali li l-partit Laburista se jkun qed jiddiskuti l-ġimgħa d-dieħla bħala tiġdid tal-politika soċjali tiegħu.

Imma mmur lura għall- issue tal-lum, Sur President.

L-Unjoni Ewropeja ma setgħetx tirnexxi kieku kienet ibbażata biss fuq il- kummerċ mingħajr protezzjoni, minħabba l-konsegwenzi negattivi li jista' jkollu l-kummerċ ħieles fuq l-individwi.

Il-fondi reġjonali huma ntiżi biex jikkompensaw areas bi problemi strutturali li jkunu jridu jerġgħu jirristrutturaw l-industrija tagħhom.

Il-fondi soċjali huma maħsuba biex jgħinu lin-nies li jkunu displaced u li jkollhom bżonn ta' retraining.

Jien naħseb li dan l-argument japplika ħafna għalina l-Maltin, għaliex aħna qed niġu mġiegħla mill-Unjoni Ewropea biex nirristrutturaw imma mingħajr l- ebda għajnuna, forsi anke minħabba l-ossessjoni tal-Partit Nazzjonalista biex akkost ta' kollox isieħeb lil pajjiżna fl-Unjoni u malajr kemm jista' jkun.

Peress li l-gvern Nazzjonalista b'mod mgħaġġel neħħa l-levies u l- protezzjoni li qabel kienet tgawdi minnha l-industrija Maltija, l-ażjendi Maltin se jkollhom jiffaċċjaw kompetizzjoni qalila ħafna minn kumpanniji akbar li joperaw f'ambjent teknoloġikament aktar avvanzat u huma situated aktar viċin tas-swieq tagħhom stess.

Għalhekk se jkun diffiċli ħafna biex il-kumpanniji tagħna jikkompetu on a level playing-field ma' kumpanniji barranin, għaliex se jkollhom jikkompetu ma' kumpanniji ħafna akbar minnhom li gawdew mill-għajnuna ta' l-Unjoni Ewropeja.

Eżempju konkret ta' dan li qed ngħid jinsab fl-industrija tal-birra, li fost l-oħrajn se jkollha taġġorna ruħha mar-regoli ta' l-Unjoni Ewropeja fir-rigward ta' water recycling, jiġifieri l-waste disposal ta' l-ilma li jintuża biex tiġi manifatturata l-birra.

Kumpanniji kompetituri tagħna fl- industrija tal-manifattura tal-birra, bħal dawk Sqallin, diġa' investew f'din it-teknoloġija permezz ta' l-għajnuna kbira finanzjarja li rċevew mill-Unjoni.

Imma għall-kuntrarju, il-kumpanniji Maltin se jkollhom jagħmlu dan l-investiment minn buthom, għax sfortunatament l-għajnuniet ta' l-Unjoni Ewropea m'humiex jersqu lejn Malta.

Id-diska tal-mitt miljun lira issa ndrat, u minħabba l-fatt li fl-aħħar elezzjoni din il-figura ntużat biex tinganna lill-poplu, issa kulħadd emmen li din ma kienet xejn għajr figura astronomika li żgur mhux se tasal hawn Malta.

Fil-prattika dan kollu jfisser li dawk il-kumpanniji Maltin li huma diġa żvantaġġati minħabba ċ-ċokon ta' pajjiżna u minħabba li qegħdin 'il bogħod mis-swieq li lejhom jesportaw, qed isofru minn żvantaġġ kbir ieħor, li għax għandna anqas poter politiku rridu naċċettaw li niġu ttrattati b'dan il-mod degradanti.

Kull pajjiż Mediterranju li ssieħeb fl-Unjoni Ewropea gawda minn għajnuniet finanzjarji kbar għar-ristrutturar li kien meħtieġ li jsir.

Allura aħna għaliex għandna naċċettaw li niswew inqas mill-Portugal, minn Spanja, mill-Greċja jew Sqallija?

Għaliex dak li japplika għalihom m'għandux japplika għalina wkoll?

Milli jidher, il-gvern Nazzjonalista qed jinnegozja minn pożizzjoni dgħajfa ħafna, u sfortunatament l-Unjoni Ewropea qed tieħu vantaġġ minn dan.

Biex anke nagħti spjega fid-dettal ta' dak kollu li nixtieq ngħid se niffoka issa fuq il-qasam soċjali, b'mod speċjali dak tax-xogħol.

Mill- ewwel ikolli ngħid li konfidenzjalment ninsab informat li mill-impact assessment li ġie fdat f'idejn il-MISCO, il-KPMG u l-Europe Advice, jirriżulta li l-liġijiet kollha li jirrigwardaw il-qasam tax-xogħol se jiġu konformi mad-direttivi ta' l-Unjoni Ewropea u jiddaħħlu fil-prattika sas- sena 2003.

Minbarra din l-għaġġla u minbarra d-diffikultajiet li din se ġġib fil-qasam ta' l-industrija, jien informat li l-gvern Nazzjonalista qed jitlob deroga waħda biss, dik dwar l-EU Directive 93/104, li fost l-oħrajn tesiġi li l-ħaddiema m'għandhomx jaħdmu għal iktar minn 48 siegħa fil- ġimgħa waqt li n-nightshifts m'għandhomx ikunu itwal minn tmien sigħat.

Mingħajr tlaqliq ta' xejn jien ngħid li huwa tajjeb li l-gvern jitlob deroga f'dan il-qasam, u naħseb li kieku l-Unjoni Ewropea ma taċċettahiex, lanqas ikollna għalfejn noħolmu li nissieħbu fiha għax żgur ma jkunux ħafna dawk il-ħaddiema li jaffordjaw li jaħdmu għal mhux iktar minn 48 siegħa.

Ħafna mill-ħaddiema Maltin ikunu ħadmu dak l-ammont ta' sigħat fl-ewwel erbat ijiem tal-ġimgħa, jiġifieri skond ir-regoli ta' l-Unjoni l-Maltin se jispiċċaw jaħdmu a four-day week.

L-oppożizzjoni Laburista taqbel li għandu jkun hemm deroga f'dan ir-rigward, pero' naħseb li hemm bżonn li jintalbu derogi u kondizzjonijiet oħra għal aspetti oħra tal-qasam tax- xogħol.

MR.

SPEAKER: Il-Ministru, bil-permess ta' l-Onor.

Membru.

ONOR.

JOE BORG: Nixtieq nagħmel punt ta' kjarifika rigward dak li qal l- Onor. Chircop.

Kif anke tħabbar fil-press conference li tajt nhar is-Sibt li għadda, ġiet preżentata n-negotiating position fuq il-politika soċjali fejn qed jintalab perijodu transizzjonali fuq erba' direttivi, ċioe' Directive 93/104, organisation of working plan; Directive 86/118, noise at work; Directive 89/655, use of work equipment; u Directive 92/57, temporary mobile construction sites.

ONOR.

KARL CHIRCOP: Kieku l-Ministru tani ftit ċans, kont se nagħmel riferenza għal dawk id-derogi meta niġi biex nitkellem dwar health and safety.

Jiġifieri jien la qed nipprova niżgwida lill-Kamra u lanqas lil kulmin qed jismagħna.

F'dan l-istadju nixtieq nikkrita apertament il-mod ta' kif ġie ppreżentat il-programm ta' ħidma - u nispera li nkun miftiehem tajjeb - l-iktar dak li hemm f'paġni 153 u 154, fejn qed tingħata lista tad-direttivi ta' l-EU u qed jingħad li l-liġijiet tagħna huma parzjalment konformi ma' dawk id- direttivi.

Dan huwa minnu, pero' min-naħa l-oħra l-programm ta' ħidma ma jgħidx x'hemm bżonn isir biex il-liġijiet tagħna jsiru fully compliant ma' l-acquis communautaire.

Jiena ċert li dan kollu sar bl-iskop li nkomplu naħbu r-realtajiet ebsin li se nimponu fuq il-ħaddiema u fuq l-employers kemm-il darba nissieħbu b'pass imgħaġġel fl-Unjoni Ewropea.

Kif jistgħu l- kumpanniji Maltin jirristrutturaw irwieħhom f'dawn l-affarijiet daqshekk sensittivi li qed jinżammu mistura kemm jista' jkun?

Iktar minn hekk, il- ministru stess għadu kif qal li sas-sena 2003 l-liġijiet tagħna jridu jsiru fully compliant ma' dawk ta' l-Unjoni.

Jien nixtieq nistaqsi lill-ministru jekk jaħsibx li t-transition period biex jiddaħħlu dawn id-direttivi għall- industriji tagħna huwiex qasir tant li se joħloq diffikultajiet kbar.

Naħseb li tajjeb li nsemmi tnejn minn dawn id-direttivi ta' l-EU biex min qiegħed jismagħni jkun jaf għaliex qed nagħmel din l-enfasi kollha, Sur President.

Il-Council Directive 95/50 tikkonċerna s-salvagwardjar tad-dritt tal- ħaddiema f'każ li jingħataw xi transfer, waqt li l-Council Directive 91/533 tikkonċerna l-obbligi li għandhom l-employers li jinformaw lill-ħaddiema b'xi tibdil fil-kondizzjonijiet tal-kuntratti tax-xogħol tagħhom.

L-ewwel ħaġa li rrid nikkonkludi minn dan kollu hija li għalkemm f'pajjiżna diġa' jeżistu ħafna minn dawn il-liġijiet, xorta jibqa' l-fatt li jekk se jiġu mposti xi regoli ġodda fuq l-industrija tagħna li sfortunatament diġa' qiegħda agunija, din żgur li se tkompli tinqered.

Ċertament li wieħed mill-aktar oqsma li qed ibeżża' lill-partit Nazzjonalista fir-rigward tat- trattattivi huwa l-qasam tax-xogħol.

L-attentat biex jinħbew il-veritajiet li se jsibu ruħhom fihom l-industrijalisti Maltin u l-ħaddiema, diġa' rajnih iseħħ f'din il-Kamra mill-Onor.

Lawrence Gonzi, il-ministru direttament responsabbli mix-xogħol.

Fil-fatt issa qed nifhem għaliex il- Ministru Gonzi ma riedx iqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra rapport li ġie kummissjonat mill-ETC u kelli nkun jien li niżvela l-kontenut tiegħu.

L-FAS (Ireland) qalet hekk:

"In the eventuality of Malta joining the EU there will be large scale redundancies".

Meta wieħed jara dan kollu u meta jara li f'dan id-dokument li qed niddiskutu llum hemm ċerti direttivi li jridu jiġu adottati imma m'hemmx indikazzjoni ta' x'passi jridu jittieħdu, jibda jinnota li hemm front organizzat mill-membri tal-gvern biex l-affarijiet ebsin li se jiġu mposti fuq l-industrija Maltija ma jiġux żvelati, almenu għalissa.

Għaliex kelli nkun jien li nagħmel din ir-riċerka biex tinkixef il-verita' kollha?

Imn'Alla għad fadal nies min-naħa tal-gvern li ma jaħmlux li l-verita' tibqa' mistura u li għalhekk qaluli b'dawn il-fatti kollha.

Jien nixtieq li l-gvern jispjegali kif il-Ġermanja, pajjiż ferm akbar minna, qed jitlob deroga biex ħaddiema minn Eastern Europe ma jitħallewx jidħlu jaħdmu hemmhekk u aħna, li tant aħna bravi u tant aħna b'saħħitna, lanqas biss inlissnu kelma waħda dwar din it-theddida li se tinħoloq għall-ħaddiema tagħna!

Rigward id-derogi dwar health and safety li għamel riferenza għalihom il- ministru f'dan il-parlament, kienu bosta dawk li stqarrew li l-liġi Maltija diġa hija up-to-date ma' dik ta' l-Unjoni Ewropea, u għalhekk jien skantajt meta l-Ministru Gonzi qal li se jitlob deroga f'dan il-qasam.

Apparti minn hekk, jidher li minflok ma jfittex li jipproteġi l-interessi tal-ħaddiema tiegħu, gvern Nazzjonalista qed jakkomoda f'pajjiżna lil min għandu poter ekonomiku.

Id-derogi li qed jitlob il-Gvern Malti fuq is-saħħa u s-sigurta' fuq il-post tax-xogħol huma maħsuba biex ipaxxu l-aktar lill- industrijalisti u mhux lill-ħaddiema Maltin.

Kif qal tajjeb il-ministru, dawn id-derogi huma tnejn, waħda dwar in-noise levels u l-oħra dwar il- makkinarju skadut li nsibu fl-industrija Maltija.

Ilna nistennew is-second reading ta' din il-liġi sa mill-Għid li għadda imma s'issa għadha lanqas biss ġiet ippreżentata f'dan il-parlament.

Rigward il-free movement of workers, jgħidu x'jgħidu l-membri tal-gvern, dan huwa suġġett jaħraq li żgur li f'20 siegħa m'għandniex ċans li niddiskutuh sew.

Pero' huwa importanti li nagħmel riferenza waħda, li l- professjonisti Maltin u Għawdxin għandhom moħħhom mistrieħ għax per eżempju l-medical council diġa' qed jaqbeż għad-drittijiet tat-tobba, għax se jenforza r-regoli li biex tabib jidħol jaħdem f'Malta jrid ikun jipprattika l-lingwa Maltija.

Dan se japplika wkoll għall-accountants u għall-avukati, imma l-kumplament tal-ħaddiema Maltin se jkollhom dan it-tip ta' garanziji?

Nirringrazzjak.

MR.

SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

Il-Ministru Censu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Speaker, se nipprova nitkellem ftit fuq din il- mozzjoni li għandna quddiemna, anke jekk bil-mod ta' kif inbidlet qed tagħti direzzjoni differenti.

Naturalment se niffoka fuq iż-żewġ setturi li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tiegħi, jiġifieri t-telecommunications u t-trasport.

Fl-acquis dawn iż-żewġ setturi huma ttrattati f'żewġ kapitli differenti u nista' ngħid li filwaqt li l-kapitlu dwar it-telecoms huwa magħluq għax diġa' ġie diskuss, rigward dak dwar it-trasport il-ministeru wasal fl-aħħar fażi tax-xogħol tiegħu biex dan il-kapitlu jkun jista' jingħalaq ukoll.

Jien niskanta meta kelliem bħall-Onor.

Karl Chircop jgħid li l-gvern tal- lum m'għandux fiduċja fil-poplu Malti u li qed jagħmel ċerti affarijiet mhux għax verament il-pajjiż għandu bżonnhom imma għax ninsabu mġiegħla minn ħaddieħor.

Jekk wieħed jagħti daqqa t'għajn lejn l-NPAA jinnota li kapitlu wara l-ieħor mhux biss jgħid x'irid isir illum imma xi jrid isir fix-short-term, fil-medium-term u l-pożizzjoni finali li trid tittieħed aktar 'il quddiem.

Għalkemm l-Onor.

Chircop qal li l-NPAA ma jagħtix pożizzjoni ċara, anzi f'ċertu sens joħloq inċertezza f'diversi setturi, jien naħseb li għall-ewwel darba se jkollna diversi kapitli miġburin f'ħaġa waħda biex jiffurmaw il-pożizzjoni ta' pajjiżna llum, kif inhu maħsub li tinbidel fix-short-term u fit-terminu medju.

Jien konvint li jekk l-Onor.

Membri ta' din il-Kamra raw il-kapitlu dwar it- telecommunications, żgur lli innutaw li fix-short-term period din il-liġi trid tinbidel biex ikun possibbli li s-sistema tal-liċenzjar ta' l- operaturi tkun aktar oġġettiva, inqas diskriminatorja, proporzjonata u fuq kollox trasparenti.

Hawnhekk qed jingħad ukoll li trid tingħata t-tieni liċenzja tal-mobile telephony, irid ikun hemm l-introduzzjoni ta' l-ISDN u r-regolamenti dwar it-telekomunikazzjoni jridu jiġu aktar imsaħħa.

Attwalment wieħed jista' jinnota li dawn l-erba' miżuri li suppost jittieħdu fix-short-term diġa' saru.

Dan għaliex permezz tal-liġi li waqqfet l-awtorita' dwar it- telekomunikazzjoni sar tibdil pożittiv fl-għoti tal-liċenzji, ġiet introdotta l-ISDN u r-regolamenti tat-telekomunikazzjoni ġew imsaħħa.

Jien li għaddejt minn ġimgħat sħaħ ta' diskussjoni dwar il-liġi li tipprovdi għat-twaqqif ta' l-awtorita' tal-komunikazzjoni, nixtieq nistaqsi lil kull membru ta' din il-Kamra jekk b'xi mod jistgħux jgħidu li l-liġi dwar l- awtorita' tal-komunikazzjoni se tiġi fis-seħħ biex taqdi lil xi pajjiż barrani jew lil xi organizzazzjoni mhux Maltija.

Jien lest li nisma' lil kull min jixtieq iqum jgħid li l-introduzzjoni ta' l-ISDN, l-introduzzjoni tat-tieni mobile telephony operator u t-tisħiħ tar-regolamenti tat- telekomunikazzjoni m'humiex qed isiru għall-ġid ta' pajjiżna imma għall-ġid ta' xi pajjiż ieħor jew xi organizzazzjoni barranija.

Jekk wieħed iħares lejn il-bidliet medium-term li jridu jsiru f'dan is- settur, affarijiet li ma jidhrux biss fl-NPAA imma li diġa' dehru fil-pjan nazzjonali għall-bidliet meħtieġa fis-settur tat-telekomunikazzjoni, jinnota li fix-xhur li għaddew kien hawn pressjoni kontinwa mid-diversi organizzazzjonijiet li għandhom l-interess li 'l quddiem imexxu lil pajjiżna f'dan li għandu x'jaqsam mat-telecommunications biex dawn il- miżuri jiġu implimentati.

Il-pożizzjoni medium-term tal-gvern tal-ġurnata hija li mill-1 ta' Ġunju tas-sena d-dieħla jilliberalizza s-settur tal- cable television, ikompli jsaħħaħ l-infrastruttura regolatorja biex parti kbira minnha tiġi fis-seħħ fl-ewwel nofs tas-sena d-dieħla, ikompli jaħdem fuq ir-regolamenti meħtieġa fi framework ta' liberalizzazzjoni, u jintroduċi t-telephone number 112 bħala n-numru internazzjonali li jista' jiġi wżata bħala emergency number mhux biss fl-Ewropa imma f'diversi pajjiżi oħra.

Apparti hekk, il-ħsieb tal-gvern hu li mill-1 ta' Jannar 2000 jilliberalizza s-settur tal-fixed telephony.

F'dan l-istadju jien nixtieq nerġa' nistaqsi jekk hawnx xi ħadd li jaħseb li dawn l-affarijiet huma bżonjużi għall-iżvilupp ta' l-Unjoni Ewropea u mhux għall-iżvilupp ta' pajjiżna.

Jien konvint li kulmin b'xi mod għandu l- iċken konnessjoni ma' dan is-settur jaf li aktar ma' l-affarijiet isiru malajr, aktar ma' l-liberalizzazzjoni sseħħ malajr, aktar inkunu f'pożizzjoni li nżommu l-qasam tat-telecommunications abreast mal-bidliet li jkunu qed iseħħu filwaqt li jkomplu jinħolqu l-impjiegi ġodda.

Il- kritika li kien hawn u li ma kenitx ġejja purament mill-oppożizzjoni imma mill-għaqdiet li jħaddmu u mill-għaqdiet li għandhom interess fl-iżvilupp ta' dan is-settur, kienet li aħna missna ngħaġġlu aktar biex il- liberalizzazzjoni f'dawn is-setturi sseħħ qabel l-1 ta' Jannar 2003, u l- gvern, għax konxju mir-responsabbilta' tiegħu lejn l-operaturi li bħalissa qe jaħdmu fis-settur tat-telekomunikazzjoni, ħabbar pjan nazzjonali biex ibiddel dawn l-affarijiet.

Jien konvint li dan il-pjan nazzjonali li mexjin fuqu, fiż-żmien li ġej mhux biss se jrendi lill-operaturi li b'xi mod jistgħu jibdew jaħdmu fis-setturi differenti tat-telekomunikazzjoni, imma se jkompli jagħti garanzija aħjar ta' mpjieg u ta' kondizzjonijiet ta' xogħol lil dawk kollha li bħalissa qed jaħdmu f'dan is-settur.

Qed ngħid dan għax bit-tneħħija tal-monopolji fis-settur tat- telekomunikazzjoni f'pajjiżi oħra kien hemm żviluppi sostanzjali.

Minn ftit ġimgħat 'l hawn f'Malta bdew jidħlu servizzi ġodda bil-possibilita' ta' ħolqien ta' mpjiegi ġodda.

Jien konvint li 'l quddiem mhux biss se ngħidu li mn'Alla saru dawn il-bidliet imma se nibdew nibku l-fatt li dawn il- bidliet ma sarux qabel.

Dan għaliex irrispettivament minn x'tgħid l-Unjoni Ewropeja, irrispettivament minn dak li jingħad f'pajjiżna, dan is-settur joħloq l-imjiegi.

Permezz tiegħu isir in-negozju u aħna nżommu lilna nfusna aġġornati mal-bidliet li jkunu qed iseħħu madwarna.

Biżżejjed ngħid li n- numru ta' internet users f'pajjiżna żdied bi kważi erba' darbiet aktar minn dak ta' sena ilu, waqt li n-numru ta' mobile phone users f'dawn l-aħħar xhur ukoll żdied b'rata fenomenali meta mqabbel ma' dawn l-aħħar għaxar snin.

Jien konvint li bil-benefiċċji u bis-servizzi ġodda li grazzi għall- acquis communautaire se jkunu qed jingħataw, pajjiżna se jkompli jaġġorna ruħu u se jilħaq il-livelli meħtieġa mhux għall-Ewropa imma għall-iżvilupp soċjali, ekonomiku u politiku tiegħu stess.

Settur ieħor li wkoll jaqa' taħt ir-responsabbilta' tiegħi huwa s-settur tat-trasport, li jista' jinqasam fi tlieta, jiġifieri l-land transport, il- maritime transport u s-civil aviation transport.

Kif kulħadd jaf, bid- diversi mezzi tiegħu u bil-komplikazzjonijiet li qed joħolqu l-270,000 vettura li hawn jiġru fit-toroq, il-land transport huwa l-uniku trasport intern li jeżisti f'Malta u f'Għawdex.

Dan l-ammont esaġerat ta' vetturi reġistrati jqiegħed lil pajjiżna fil-lista tal-pajjiżi bl-ogħla numru ta' karozzi għal kull persuna.

Jien m'iniex qed ngħid dan bi ftaħir imma biex sempliċement nenfasizza l-fatt li peress li hawn daqstant vetturi jiġru fit- toroq waqt il-ħinijiet tax-xogħol, aħna m'għandniex nabdikaw mir- responsabbilitajiet u mid-doveri tagħna.

Jekk wieħed iħares lejn il-miżuri li jridu jittieħdu fix-short u fil-medium-term, jinnota li xi darba jew oħra dawn kienu kollha ssemmew mill-amministrazzjonijiet preċedenti differenti, għaliex dawn il-miżuri huma kollha meħtieġa biex aħna bħala bnedmin nibqgħu fiċ-ċentru ta' l-attivita', fis-sens li mhux biss ikollna faċilita' ta' trasport bl-art aħjar imma fl-istess ħin dan l-istess avvanz fit-trasport ma jwassalx biex iżid il-perikli għal saħħitna.

Qed ngħid dan għaliex għalkemm il-ħin kollu nitkellmu dwar in-numru ta' vetturi li hawn f'pajjiżna, ftit li xejn nitkellmu dwar l-effetti negattivi li jġibu magħhom dawn il-mezzi tat-trasport.

Rigward il-land transport, l-acquis communautaire jgħid li fix-short-term irridu nistabilixxu transport authority waħda, liema ordni diġa' għaddiet minn dan il-parlament fil-ġimgħat li għaddew.

F'dan l-istadju wieħed bilfors jistaqsi kif jista' jkun li t-twaqqif ta' awtorita' waħda għat- trasport qed issir minħabba l-ħtieġa ta' l-UE, għaliex ħlief għal xi punti żgħar min-naħa ta' l-oppożizzjoni, dan l-Att għadda minn dan il-parlament b'approvazzjoni ġenerali.

Rigward il-funzjonijiet ta' din l-awtorita' tat- trasport, l-Att jgħid li l-awtorita' se tkun responsabbli mis-setturi kollha tal-land transport.

Minn hawnhekk jien nixtieq nistaqsi x'hemm ħażin fit-twaqqif ta' din l-awtorita' li apparti mill-fatt li qed tissodisfa l- NPAA fuq kollox qed tagħmel ġid lis-settur tat-trasport ta' pajjiżna.

Bħalissa ħafna huma dawk li qed jgħidu li bħala riżultat ta' l-acquis communautaire se jkollna napprovaw xi 100 liġi ġdida.

Tajjeb wieħed jgħid li numru sostanzjali mid-direttivi jew liġijiet ta' l-acquis diġa' qegħdin fis-seħħ taħt xi forma jew oħra.

F'diversi każi kulma hemm bżonn hu li l- liġijiet preżenti jiġu aġġornati skond il-ħteġijiet attwali ta' pajjiżna li, biex nibqa' fuq is-suġġett tat-trasport, m'għadux pajjiż li jgħaddi bi ftit toroq imma sar pajjiż b'infrastruttura serja li trid tkompli titjieb.

Rigward il-bini tat-toroq, għal bosta snin pajjiżna m'għamilx l-affarijiet b'mod xjentifiku imma qagħad fuq is-suġġeriment ta' xi persuna partikolari.

Fil-fatt jekk wieħed iħares ftit lejn id-daqs u l-forma tar-roundabouts u l- forma tal-junctions, malajr jinduna li numru sostanzjali minnhom ma sarux skond il-ħtieġa tat-trasport ta' dik l-area imma saru għax xi ħadd ried roundabout kbira jew għax xi ħadd ieħor ried roudabout ovali.

Aħna nistgħu niggarantixxu li din is-sitwazzjoni ma terġax tirripeti ruħha għax se jkollna statistika serja u aġġornata skond il-ħteġijiet tat-toroq tagħna.

Regolamenti oħra li jissemmew fl-acquis huma dwar il-VRT.

Anke f'dan ir- rigward, meta sentejn ilu l-oppożizzjoni tal-lum kienet fil-gvern, ukoll kienet qalet li pajjiżna għandu bżonn il-VRT mhux minħabba l-Unjoni imma għal raġunijiet ta' road safety.

Jiena ċert li deep down kulħadd jammetti li biex ikollna kontroll serju tat-traffiku biex jonqos il-periklu kellna bżonn nintroduċu l-VRT.

Jekk sa ftit snin ilu l-ftit trakkijiet li kien hawn kienu kapaċi jġorru jarda materjal, it-trakkijiet tal-lum iġorru 20 u 30 jarda.

U proprju l-acquis communautaire qed jgħid li rridu nfasslu strateġija serja ta' minn fejn u kif jistgħu jgħaddu dawn it-tip ta' vetturi, għax jekk ma jsirx dan ikun inutli li nilmentaw u niktbu fil- gazzetti.

Rigward il-qasam tat-trasport marittimu, għalkemm sa ftit tas-snin ilu l- operazzjonijiet marittimi kienu magħluqa fil-portijiet tagħna, illum ir- responsabbiltajiet f'dan is-settur, partikolarment fil-merchant shipping, huma akbar mill-pajjiż innifsu.

Illum ir-raba' l-akbar tunnellaġġ jinsab reġistrat taħt il-bandiera Maltija.

Dan ma jfissirx biss li din is-sena ġiet reġistrata miljun tunnellata oħra taħt il-bandiera Maltija imma jfisser ukoll li hemm obbligi internazzjonali li rridu nħarsu, u fil-fatt l-awtorita' marittima hija l-entita' responsabbli mill-ħarsien ta' dawn l- obbligi, mhux bħala membru ta' l-Unjoni Ewropea imma bħala membru ta' l- international maritime organisation.

Fil-qasam tat-trasport marittimu se jkun hemm bżonn li tiġi emendata l- Merchant Shipping Act.

Qabel il-vaganzi tas-sajf, wara diskussjonijiet fit- tul ma' min għandu xi konnessjoni mat-trasport marittimu merkanti, kien hemm qbil dwar l-emendi proposti għal din il-liġi.

Fil-fatt illum nistgħu ngħidu li għandna Merchant Shipping Act aġġornata skond il-ħteġijiet u r- responsabbiltajiet li għandna llum.

Issemma' wkoll l-iffinalizzar tal-port regulations, regolamenti li permezz tagħhom se jonqos il-periklu għall- baħħara, jiġifieri regolamenti li se jkunu ta' benefiċċju għalina bħala poplu u bħala organizzazzjoni.

Jekk aħna bħala pajjiż irridu nkomplu nittieħdu bis-serjeta' u rridu nwettqu l-obbligi nternazzjonali tagħna, irridu nieħdu fuq spallejna dawn ir-responsabbiltajiet.

It-trasport bl-ajru huwa settur li ftit li xejn nitkellmu dwaru, pero' huwa fl-interess tagħna li napplikaw il-bidliet li jseħħu fl-Unjoni Ewropea, għaliex Alla ħares jiġri xi inċident minħabba li ma jkunux ittieħdu l-miżuri li suppost kellhom jittieħdu.

Jekk nibqa' nelenka l- miżuri li hemm imfassla li jittieħdu fix-short-term u fil-medium-term ma nispiċċa qatt u għalhekk tajjeb li nitkellem dwar xi ħaġa li bilfors se jkollna nkomplu niddiskutu dwarha fiż-żmien li ġej.

Mr Speaker, rigward l-oqsma tat-trasport u tat-telekomunikazzjoni fost l- oħrajn, ġiet ippubblikata l-pożizzjoni li għada pitgħada rridu nieħdu bħala pajjiż.

Għalhekk aħna għandna l-obbligu li ninformaw lill-poplu Malti dwar dawn il-bidliet.

Jiena konvint li jekk nagħmlu dan imbagħad ikun ferm aktar diffiċli għall-oppożizzjoni biex tidħak bil-poplu.

Għalhekk jiena nappella biex kulmin b'xi mod imiss ma' dawn iż-żewġ setturi jinforma ruħu bis- serjeta' dwar il-bidliet proposti, bidliet li huma fl-interess tas-settur partikolari u fl-interess tal-pajjiż kollu.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Marie Louise Coleiro.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO: Mr Speaker, l-impressjoni li ta l-Onor.

Ċensu Galea hi li se jkollha tkun l-Unjoni Ewropea li tiddisinjalna r-roundabouts u l-junctions adatti għal pajjiżna.

Jekk inhu hekk, jien naħseb li r- residenti ta' Ħal Qormi, bl-esperjenza li għandhom ta' Mdina Road, żgur li huma kontra s-sħubija fl-Unjoni!

Jien nixtieq nappella lill-membri tal- gvern biex ma jinterpretawx l-interventi tagħna l-membri ta' l-oppożizzjoni b'mod negattiv sempliċement għaliex aħna nemmnu li għal pajjiżna teżisti iktar minn alternattiva waħda.

L-oppożizzjoni m'għandha xejn kontra l-Unjoni Ewropea, u fil-fatt, fis- sentejn li l-Partit Laburista għamel fil-gvern ħadem bis-sħiħ biex itejjeb ir-relazzjoni bejn pajjiżna u l-istess Unjoni.

B'daqshekk aħna xorta nibqgħu nsostnu li dak li hu tajjeb għal ħaddieħor mhux bilfors huwa tajjeb għalina wkoll.

F'din id-diskussjoni, il-mira tal-kelliema Laburisti hija li niflu bir-reqqa x'qed jingħad f'dan ir-rapport u x'impatt se jkollu l- acquis fuq pajjiżna biex il-poplu tagħna jkun informat sew dwar dak li deħlin għalih, xi ħaġa li sfortunatament dan il-gvern m'huwiex qed jagħmel.

Għalkemm fl-introduzzjoni tiegħu, l-Onor.

Galea qal li n-NPAA jagħti stampa dettaljata ta' x'hemm bżonn li jsir fuq bażi ta' short, medium u long-term sad-data tas-sħubija, fil-fehma tiegħi m'hemm xejn minn dan.

Per eżempju, għalkemm dan huwa dokument ta' aktar minn kważi 250 paġna, malli wieħed jibda' jifliħ isib li hemm ħafna affarijiet importanti li huma neqsin, bħal ċerta statistika li għadha ma nġabritx jew għadha fi stadju preliminari, bil-konsegwenza li ċerti evalwazzjonijiet li hemm bżonn li jsiru biex per eżempju jiġi stabilit l-impatt soċjali, ma jistgħux isiru.

Dan il-punt diġa' huwa biżżejjed biex jikkonferma li dan id-dokument m'huwiex qed jagħti informazzjoni biżżejjed lill-poplu tagħna.

Biex insaħħaħ dan l-argument, se nikkwota minn paġna 20 - manufacturing - fejn hemm miktub li:

"An industrial policy document will be defined during 2000"

Quddiem dan l-istatement wieħed bilfors jistaqsi għaliex it-tneħħija tal- levies saret daqshekk malajr waqt li d-definizzjoni tal-politika industrijali li għandna nadottaw għadha ma saritx avolja suppost li dan ir- rapport huwa aġġornat.

Jaħseb il-gvern li t-target imsemmi se jiġi miżmum meta għad hawn ħafna xogħol x'jiġi diskuss f'dan il-parlament?

Jew se jibqa' għaddej minn fuq ras kulħadd mingħajr ma jagħti ċans ta' dibattitu serju f'dan ir-rigward?

Jien nistaqsi wkoll xi studju għamel il-gvern dwar kif se jintlaqtu l-impjiegi, kif ukoll jekk għandux xi proġetti għall- ħolqien ta' xogħol ġdid.

Il-gvern kif qed jaħdem biex jattira investiment ġdid, issa li permezz ta' dan id-dokument nafu li l-inċentivi li joffri pajjiżna lill-industrijalisti barranin se jispiċċaw ukoll?

F'paġna 23 - capacity to cope with competitive pressure and market forces - insibu miktub hekk:

"The privatisation programme will continue to be unfolded over the coming years."

Mr Speaker, aħna kif nistgħu nevalwaw id-dimensjoni soċjali tal- privatizzazzjoni jekk ma nafux x'se jiġri, jekk lanqas għamilna diskussjoni bażika imma sempliċement ġie mqiegħed dokument fuq il-Mejda tal-Kamra waqt id-diskors tal-budget?

Kif nistgħu niddisutu bis-serjeta' jekk ma nafux fuq liema linja se jimxi l-gvern?

Il-poplu m'għandux ikun jaf jekk il- gvern huwiex qed jikkontempla li jipprivatizza kompletament is-servizzi essenzjali?

Il-konsumatur Malti m'għandux ikun jaf kif se jiġi affettwat minħabba l-privatizzazzjoni?

Il-ħaddiema taċ-ċivil u tal-parastatali m'għandhomx ikunu jafu kif se jiġi affettwat l-impjieg tagħhom fl- eventwalita' ta' privatizzazzjoni totali?

Paġna 73 - short-term priorities - tgħid hekk:

"Examine the required changes in the teaching of technology-related subjects at the secondary level, to support and complement the function of the new vocational college".

Jiġifieri dan ir-rapport qed jgħid li għalkemm din is-sena stabilejna u ddiskutejna in-national minimum curriculum, it-tibdiliet meħtieġa fit- tagħlim tat-teknoloġija għad iridu jiġu eżaminati.

Fid-dawl ta' dan jista' xi ħadd jgħidilna għandniex nippretendu li l-għalliema tagħna jitgħabbew bl- impenn li qed iwaddab fuqhom il-curriculum, meta l-gvern għad irid jeżamina the required changes fit-tagħlim tat-teknoloġija?

Imma għall-gvern Nazzjonalista minn dan kollu xejn ma jimporta, l-aqwa li ħela kważi sena u nofs biex m'addottax ix-xogħol li kien wettaq il-gvern Laburista preċedenti fuq il-curriculum nazzjonali biex taparsi għamel ix-xogħol hu!

L-aqwa li ma jilqax il-kritika ta' l-oppożizzjoni li 38% ta' dawk li jirreġistaw għax- xogħol huma żgħażagħ ta' inqas minn 30 sena!

L-importanti hu li meta l- oppożizzjoni tgħid dan, l-Onor.

Gonzi jkun pront iwieġeb li ħafna minn dawn in-nies huma illitterati u mingħajr taħriġ.

Silta minn paġna 89 - current taxation status - tgħid hekk:

"The VAT department also commissioned a study to identify any divergences between the acquis and the Maltese VAT regime.

The conclusions of this study are being examined."

Mr Speaker, dan l-istatement m'huwa xejn ħlief konferma ta' l-impatt negattiv li qed tħalli l-VAT fuq il-Maltin.

Kulħadd jaf kemm il-VAT qed taffettwa l-għoli tal-ħajja u b'konsegwenza ta' dan qed jonqos b'mod drastiku il-purchasing power ta' ċerti setturi.

Donnu li kulħadd jaf b'dan minbarra l-gvern, mhux għax ma jafx imma għax ma jridx ikun jaf.

Imma l- agħar ħaġa li qed jagħmel il-gvern hija li qed jippretendi li ngħidulu prosit mingħajr ma jippreżentalna l-istudju li qed jgħid li qed jagħmel biex inkunu nistgħu nagħmlu evalwazzjoni tajba tiegħu.

Dawn il-kuntrasti huma xhieda ta' l-għaġġla li għandu l-gvern biex jissieħeb fl-Unjoni Ewropea.

Mela allura, skond dan ir-rapport, l-oppożizzjoni kellha raġun tikkritika lill-gvern għad-dħul mill-ġdid tal-VAT.

Kwotazzjoni oħra li nixtieq nagħmel hija b'riferenza għax-short-term priorities ta' paġna 91, fejn qed jingħad li:

"As regard the special schemes provided for under the Act, the necessary changes can also be effected through a legal notice.

It is envisaged that changes concerning special schemes could be implemented prior to accession.".

Din il-parti tar-rapport ukoll qed titkellem dwar il-VAT u to add insult to injury qed tgħid ċar u tond li t-tibdil jista' jsir ukoll permezz ta' legal notice.

Per eżempju, tibdil li jista' jsir fis-sistema tat-taxxa se jgħaddi minn dan il-parlament sempliċement permezz ta' legal notice mingħajr lanqas dibattitu wieħed dwar l-effett ta' dan it-tibdil fuq il- poplu Malti.

Waħda mill-ewwel liġijiet li ressaq quddiem il-parlament dan il-gvern kważi sentejn ilu kienet proprju l-liġi ta' l-erarju.

Dak iż- żmien l-oppożizzjoni Laburista mill-ewwel xammet li permezz ta' dik il-liġi il-gvern kien se jkun jista' jgħaddi minn fuq ras kulħadd biex jerġa' jdaħħal il-VAT.

Issa, biex il-poplu iktar jitgħakkes, dan ir-rapport qed jgħid li l-VAT tista' tiġi estiża b'sempliċi legal notice.

Mr Speaker, nikkwota issa minn paġna 104, "social statistics":

"The COS is co-ordinating an inter-departmental working group on income, poverty and social exclusion.

This working group is reviewing the work that has been carried out elsewhere in this area as well as an evaluation of the available data sources for similar work in Malta.".

Sur President, din l-istqarrija turi biċ-ċar x'irresponsabbilta' qed juri dan il-gvern fil-konfront tal-poplu Malti.

Din l-istqarrija tkompli tagħtina raġun meta ngħidu li qabel ma jintroduċi affarijiet ġodda fil- pajjiż, dan il-gvern m'huwiex jagħmel social impact assessment.

X'serjeta' u x'responsabbilta' hi din meta qabel l-aħħar elezzjoni dan il-gvern tant għajjar bil-kuxjenza soċjali?

Se nikkwota issa minn paġna 154, "labour laws":

"The full socio-economic implications of implementing specific aspects of the acquis concerning labour laws are being studied.

It is envisaged that a transitional period will be required in respect of certain aspects.".

Fl-opinjoni tiegħi, din hija stqarrija oħra li tkompli tħawwad il-bejgħa, għaliex kif jista' jkun li għad irid jiġi studjat it-tibdil li jrid isir f'din il-liġi li tmur lura sa l-1952 u li allura żgur ma tirriflettix ir- realta' tal-qasam tax-xogħol tal-lum?

Din id-dikjarazzjoni bilfors iġġiegħelni nistaqsi jekk dan il-gvern għadux qed jistudja t-tibdiliet jew diġa' jaf x'tibdiliet irid jagħmel, għaliex jien nifhem li jekk se jitlob perijodu transitorju allura jaf x'irid jinbidel.

U jekk il-gvern jaf x'hemm bżonn li jsir, għaliex ma jinformaniex biex inkunu nistgħu nagħmlu evalwazzjoni xierqa u korretta!

Ftit xhur ilu waqt waħda mid-diskussjonijiet li fihom kien jipprova jikkonvinċi lill-Maltin li aħna għandna bżonn nissieħbu fl-Unjoni Ewropea, il-Ministru Gonzi qal li ilna disa' snin biex nemendaw il-liġi tax-xogħol u li issa, grazzi għas-sħubija fl-Unjoni, se jkollna l-kuraġġ li nagħmlu dan.

Jiġifieri skond l-Onor.

Gonzi mingħajr big daddy m'aħniex kapaċi nemendaw il-liġi skond il-bżonnijiet tal-ħaddiema Maltin.

Issa min-naħa l-oħra dan ir-rapport qed jgħid li t-tibdiliet ma jistgħux isiru f'daqqa għax se jintalab perijodu transitorju.

Għalhekk jien nixtieq inkun naf ma' liema waħda se nimxu għax dawn huma żewġ affarijiet li jikkuntrastaw ma' xulxin.

Paġna 155 - occupational health and safety - tgħid hekk:

"An assessment of the socio-economic implications of fully adopting the principal occupational health and safety directives is being carried out.

It is envisaged that a transitional period will be required in respect of certain aspects of the health and safety provisions of the acquis.".

Mr Speaker, il-liġi dwar il-health and safety suppost li għaddiet minn dan il-parlament qabel il-vaganzai tas-sajf, imma tant ilha tiela' u nieżla fuq l-aġenda li naħseb li fl-aħħar se nistorduha!

Il-gvern kif jipprentedi li x-xogħol isir bis-serjeta' meta lanqas jgħid kollox, imbagħad jeħodha bi kbira għax niftħu għajnejn il-poplu billi ngħidulu li m'huwiex informat biżżejjed!

Rigward l-employment, f'paġna 156 jingħad hekk:

"Moreover, the Employment and Training Corporation prepared the draft of the labour market background study report and sent it to the Commission at the end of March 2000.

The employment and training corporation is also currently devising new employment and training schemes based on the European employment strategy and guidelines.".

Quddiem din il-kwotazzjoni, jiena ma nistax ma nistaqsix fejn hu dan id- draft u kif qatt ma ngħatat l-informazzjoni dwaru, avolja dan il-gvern il- ħin kollu jitkarrab għal consensus.

Allura l-qasam tax-xogħol m'huwiex concern nazzjonali?

Ma jimmeritahx il-qasam tax-xogħol li jiġi diskuss f'dan il-parlament, u li aħna bħala r-rappreżentanti tal-poplu nkunu informati?

Jaqaw il-gvern ma jridx consensus fuq il-qasam tax-xogħol, għax sa fejn naf jien m'huwiex qed jgħidulna x'feedback kien hemm mill- kummissjoni ta' l-Unjoni Ewropea.

X'inhuma dawn in-new employment and training schemes u meta se jibdew?

Anke rigward il-financial assessment ta' paġna 223, jien nixtieq nistaqsi lill-gvern kif wasal għal dawn il-figuri.

X'analisi jista' jsir ta' dokument ippreżentat half-baked?

Quddiem dan kollu bilfors ikolli nerġa' nistaqsi kif il-gvern għandu l-wiċċ jippreżenta quddiem il-poplu dokument li ma jistax jiġi diskuss bis-serjeta' għax ma fihx l-informazzjoni kollha meħtieġa, meta ilu għaxar snin li applika għal sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea.

Il-Partit Laburista għandu raġun jikkritika lill-gvern għax m'huwiex qed jinforma biżżejjed lill-poplu.

F'dan l-istadju bilfors se jkolli nerġa' nsemmi lill-Onor.

Gonzi, għax peress li hu qiegħed fuq quddiem nett fit-twettiq tal-ġustizzja soċjali f'pajjiżna bilfors ikolli nistaqsi lilu.

Jien nixtieq li l-Viċi Prim Ministru jispjegalna kif il-parti soċjali ta' l-acquis communautaire, bħal per eżempju l-politika ta' l-occupational health and safety, ma ngħatatx ċerta prijorita' bħalma ngħatat il-VAT.

Issa ħadd min-naħa tal-gvern ma jista' jgħid li l-VAT iddaħħlet għax kien hemm bżonn ta' immodernizzar tal- pajjiż, għax issa dan id-dokument kixef ir-raġuni vera wara l-introduzzjoni tal-VAT, u saħasitra paġna 89 tgħid ċar u tond li l-VAT iddaħħlet fuq l- affarijiet essenzjali bħall-petrol, id-diesel u t-telephone proprju biex tkun in line ma' l-acquis.

Il-gvern Nazzjonalista għakkes lill-ħaddiema tiegħu akkost li jogħġob lil Brussels.

Għaliex il-Ministru Gonzi ma trattax l-aspett soċjali bħalma ttratta l-VAT?

Allura mhux bir-raġun l- oppożizzjoni tikkritika bl-aħrax lil dan il-gvern, li biex jiġbor it-taxxi malajr jagħmel il-liġi u jikkonforma ruħu ma' l-acquis, imma biex jagħmel xi ħaġa li għandha x'taqsam mal-welfare tal-poplu jaħdem bil-mod!

Anke rigward l-income tax, malajr għamel dak li kellu jagħmel, għax bis- saħħa tagħha qed jimla' l-ħofra li issa m'għadhiex ħrafa għax saret ta' veru.

F'dan ir-rigward il-gvern ma talab l-ebda perjodu transitorju u malajr ikkonforma ruħu ma' l-acquis.

Il-gvern preżenti qed jaħbi l-fatt li ladarba aħna nissieħbu fl-Unjoni Ewropea, meta din tarmonizza t-taxxi tagħha, aħna jkollna nagħmlu l-istess.

Il-gvern m'huwiex qed jaħbi lill- poplu Malti biss imma anke lill-istess kummissjoni ta' l-Unjoni fi Brussels.

L-amministrazzjoni preżenti, filwaqt li f'paġna 18 spjegat kif qed taħdem biex tenforza l-Att dwar it-Taxxa - u saħansitra qalet ukoll li mponiet l-interessi fuq il-pagamenti tat-taxxa li ma jsirux - ma semmiet xejn dwar l-eluf ta' liri li għandha tagħti f'refunds għall-ħlasijiet żejda tat-taxxa li għamlu l-Maltin matul is-snin li għaddew.

Mr Speaker, anke f'dak li għandu x'jaqsam mal-mediċini, il-gvern m'għandux għaġġla biex jikkonforma ruħu.

Paġna 30 - pharmaceuticals - tgħid hekk:

"The current infrastructure, policies and legislative framework regarding medicinal products in Malta needs significant upgrading to fully comply with the EU directives and regulations governing medicinal products.

However, the health division through the government pharmaceutical services (GPS) has already carried out a number of initiatives in this area which will be sustained over the next few years in order to implement the necessary changes.".

Sadanittant, f'paġna 26 - price control - jingħad hekk:

"Take measures to control prices of certain specific markets such as the market for medicinal products (Directive 89/105/EEC), which have particular characteristics that distinguish them very clearly from markets for other consumer products, within the parameters established by community law.".

Jiġifieri rigward il-mediċini l-gvern m'għandux għaġġla.

M'huwiex mgħaġġel biex iserrraħ lill-anzjani tagħna, lill-familji ta' persuni b'diżabilita' u lill-familji bi dħul żgħir - anzi meta l-oppożizzjoni tkellmet fuq il- bżonn ta' inforzar tar-regolamenti u l-liġijiet tal-kummerċ, ġejna mgħajrin li rridu ndawru l-arloġġ lura - u għalkemm l-Unjoni Ewropea qed tgħidlu biex jagħmel dan, il-gvern xorta qed jimxi bil-mod f'dawk l-affarijiet li jolqtu liż-żgħir.

Sur President, l-istess jista' jingħad għar-rigward tal-politika favur id-drittijiet u l-ħarsien tal-konsumatur.

Basta niftaħru bil-kwantita' ta' liġijiet li għaddejna biex inħarsu lill-konsumatur, imbagħad proprju f'paġna 182 ta' dan ir-rapport insibu hekk:

"(e) Implement a comprehensive educational and informative programme to increase consumer awareness.".

L-ebda consumer policy ma tista' titħaddem tajjeb jekk il-konsumatur ma jkunx mgħallem dwar id-drittijiet tiegħu.

L-ewwel liġi speċifika dwar id- drittijiet u l-ħarsien tal-konsumatur saret fl-1994 taħt gvern Nazzjonalista, li kien jaf li l-konsumatur ma jafx x'inhuma d-drittijiet tiegħu.

Minkejja l-liġijiet kollha li għadda minn dan il-parlament, il- Partit Nazzjonalista xorta m'għamel xejn, u xorta m'għandux għaġġla biex jimplimenta dan il-qasam bażiku għat-twettiq bis-serjeta' tal-politika favur il-konsumatur.

Alla jbierek il-mira tal-gvern għal dak li għandu x'jaqsam ma' l-informazzjoni u l-edukazzjoni li trid tingħata lill- konsumtur hija għal sentejn oħra.

Apparti hekk l-edukazzjoni ma tingħatax mix-xejn u sal-lum, kieku fid-dipartiment tal-konsumatur m'hemmx persuna li hija verament dedikata f'dan il-qasam, kieku ma jsir xejn.

Il-bieraħ l-Onor.

Borg ikkonkluda billi semma' meta kien ġie kkritikat mill-Onor.

George Vella li l-gvern ma kellux mandat elettorali.

Jiena nikkonferma li jgħid x'jgħid, il-gvern m'għandux mandat elettorali, għaliex billi fil-manifest elettorali qal li jirriattivaw l-applikazzjoni ta' Malta għal sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea u wara li jsiru n-negozjati jitressaq referendum, ma qalx li qabel ma l-poplu jkollu ċ-ċans li jgħid iva jew le, ikun diġa' tgħabba bil-piżijiet.

Il-poplu Malti u Għawdxi ma vvotax lill- Partit Nazzjonalista biex għall-ewwel darba fl-istorja jara lill-ħaddiem Malti jmur lura d-dar bil-paga mnaqqsa.

Il-poplu Malti u Għawdxi ivvota lill-gvern preżenti biex imexxi lill-pajjiż f'direzzjoni ta' ġid u ta' progress, u mhux biex il-gvern joqgħod jistenna lill-big daddy jgħidlu x'għandu jagħmel.

Nirringrazzjak.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): Grazzi.

Iktar rimarki?

Is- Segretarju Parlamentari.

ONOR.

GEORGE PULLICINO (Segretarju Parlamentari): Sur President, qegħdin niddiskutu l-programm għall-adozzjoni ta' l-acquis ta' l-Unjoni Ewropea biex pajjiżna jkompli jagħmel il-bidliet neċessarji mhux biss biex inkunu konformi mar-regolamenti ta' l-Unjoni imma fuq kollox biex inkunu konformi mas-seklu l-ġdid.

Anke kieku pajjiżna ddeċieda li m'għandux jissieħeb fl- Unjoni, xorta kien ikollu jadotta dan il-programm ta' ħidma li għandna quddiema biex itejjeb il-kwalita' tal-ħajja tagħna.

Id-differenza bejn il-gvern u l-oppożizzjoni hija li filwaqt li l-gvern irid isir parti mill-Unjoni Ewropea biex dan it-tibdil isir bl-għajnuna ta' l-istess Unjoni, l-oppożizzjoni qegħda kontinwament tipprova tbellagħha lill-poplu Malti li dan it-tibdil xorta jista' jsir, anke jekk ma nidħlux fl-Unjoni, jiġifieri t-tibdil meħtieġ jista' jsir anke mingħajr l-għajnuna ta' l-Ewropej.

Għalkemm il-Partit Nazzjonalista jemmen li l-Unjoni m'hijiex ir-raġuni li għaliha qegħdin ngħixu u naħdmu, pero' jemmen li l-Unjoni hija dak l-istrument li jsaħħaħ il-viżjoni tagħna f'dak li għandu x'jaqsam mal- ħidma li hemm bżonn li ssir biex dan il-pajjiż nagħmluh ħafna aħjar milli hu.

Sur President, fil-ftit ħin li għandi se nitkellem dwar it-tibdiliet meħtieġa fil-qasam ta' l-ippjanar, speċjalment fil-qasam ta' l-ippjanar ta' l-art.

Irrid ngħid li effettivament fil-programm ftit hemm tibdiliet għal dan ir- rigward, anke minħabba l-fatt li fl-1992, meta l-gvern Nazzjonalista ta' dak iż-żmien għamel il-liġi dwar l-iżvilupp ta' l-ippjanar, kien diġa' adotta ħafna direttivi ta' l-Unjoni Ewropea, speċjalment f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-impatt ambjentali.

Fil-fatt paġna 142 tad-dokument li għandna quddiemna tikkonferma dan u tgħid li kulma hemm bżonn huma xi tibdiliet żgħar, li fil-fatt diġa' ħdimna fuqhom.

Bi pjaċir ngħid li l- bord ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar approva x-xogħol li sar mid- direttorat ta' l-ippjanar flimkien mad-dipartiment tal-protezzjoni ta' l-ambjent, li fasslu draft regulations ġodda għall- environment impact assessment regulations, liema regolamenti issa qegħdin għall-approvazzjoni tal-gvern.

Dan l-eżempju juri li fl-1992 il-Partit Nazzjonalista kien diġa' deċiż li fil-qasam ambjentali ta' l-ippjanar ta' l-iżvilupp jimxi f'din id- direzzjoni.

Tajjeb li wieħed jagħti ħarsa lejn x'qed jiġri fl-Unjoni Ewropea f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-ippjanar ta' l-iżvilupp.

L-iktar ħaġa li tispikka hija bla dubju ta' xejn il-European special development perspective, dokument li dam jiġi diskuss sitt snin, imma li fl-aħħar mill-aħħar l- Unjoni Ewropea qablet li dan għandu jibqa' jitqies bħala dokument ta' direzzjoni ġenerali u m'għandux jintuża minn Brussels biex jiġi regolat il- qasam ta' l-ippjanar ta' l-art.

Dan għaliex l-Unjoni temmen li fil-qasam ta' l-ippjanar, kemm jista' jkun għandu jibqa' jkun hemm awtonomija lokali kemm għall-gvernijiet nazzjonali kif ukoll għal areas partikolari, biex kulħadd ikun liberu li jiddeċiedi kif l-aħjar li jsir l-ippjanar ta' l-art.

Qed ngħid dan għax l-oppożizzjoni tagħti l-impressjoni li ladarba pajjiżna jissieħeb fl-Unjoni Ewropea, kollox se jkun regolat minn Brussels.

Dan m'hu veru xejn, anzi f'dan il-qasam pajjiżna se jibqa' jirregola lilu nnifsu, anke għaliex l-Unjoni temmen ħafna fil-kunċett ta' soċjeta' ċivili u fil- kunċett tas-sussidjarjeta', jiġifieri li kemm jista' jkun id-deċiżjonijiet jittieħdu fil-livelli l-aktar baxxi biex żgur tkun tirrifletti l-ħtiġijiet tal-poplu.

Naħseb li l-iktar argument li jinteressa lill-poplu Malti huwa x'inhu mportanti għal pajjiżna.

Għalhekk irridu naraw kif id-direttivi marbuta mal-qasam ta' l-ippjanar ta' l-art se jaffetwaw lil pajjiżna fix-xhur u fis- snin li ġejjin.

Per eżempju, fil-bidu ta' din is-sena l-Unjoni Ewropea stabiliet il-qisien tal-gaġeġ li fihom jitrabbew it-tiġieġ.

Naħseb li bħalissa hawn min qed jistaqsi lilu nnifsu x'għandu x'jaqsam dan ma' l- ippjanar ta' l-art.

Fil-fatt għandu x'jaqsam ħafna għax jekk il-bdiewa u r- raħħala tagħna jridu jkomplu jkabbru t-tiġieġ u d-dundjani, iridu jagħmlu dan billi jużaw gaġeġ adegwati, jiġifieri jekk ir-raħħala jridu jibqgħu irabbu l-istess ammont ta' tjur iridu jaħsbu għal spazju ikbar għax il- gaġeġ iridu jkunu ikbar.

Għalhekk l-awtorita' ta' l-ippjanar se jkollha l- kompitu li tara li l-policies tagħha għar-rigward tal-permessi li jingħataw lir-raħħala jew lill-bdiewa biex ikunu jistgħu jkabbru l-annimali, ikunu flessibbli biex jagħmlu l-ħajja tal-bdiewa aktar faċli u biex dawn il- bdiewa jadattaw irwieħhom għad-direttivi l-ġodda.

Fil-bidu tad-diskors tiegħi tkellimt fuq l-għajnuniet mogħtija mill- Unjoni Ewropea, fejn l-ikbar sors ta' għajnuna li minnu se jgawdi pajjiżna ġaladarba jkun membru sħiħ huwa l-fond strutturali.

Iktar ma jgħaddi ż- żmien, l-Unjoni iktar qed tissorvelja din l-għajnuna biex ma ssirx xi ħsara lill-ambjent.

Anke permezz ta' deċiżjoni li ttieħdet fis-6 ta' Settembru ta' din is-sena, se jkun hemm aktar kontroll fuq l-għoti ta' għajnuniet finanzjarji mill-fond strutturali, billi l-proġetti proposti jkunu eżaminati mill-aspett ambjentali.

Dan għaliex mill-esperjenza tagħha fis- snin li għaddew l-Unjoni ġieli ffinanzjat proġetti li sfortunatament kienu ta' ħsara għall-ambjent.

L-Unjoni qed tgħid bl-aktar mod ċar li hemm bżonn li jkun hemm ippjanar integrat, u għalhekk kull benefiċċju se jkun eżaminat vis-a-vis l-impatt ambjentali.

Naħseb li sfortunatament f'pajjiżna għad hawn il-mentalita', karatteristika ta' soċjetajiet żgħar, li quddiem xi diffikulta' minflok ma niddjalogaw wiċċ imbwiċċ, nagħmlu djalogu dahar ma' dahar.

Jinqalgħu ħafna sitwazzjonijiet fejn dipartimenti jew aġenziji jimxu għal rashom u ma jikkordinawx bejniethom.

Issa l-Unjoni Ewropea qiegħda tisħaq fuq il-ħtieġa li jkun hemm ippjanar integrat fil-qasam ta' l- enerġija, tat-trasport, tal-kwalita` ta' l-ilma, ta' l-agrikoltura u ta' l- immaniġġjar ta' l-iskart.

Huwa importanti li pajjiżna jifhem il-ħtieġa li jmur ħafna aktar lejn proċess ta' koperazzjoni u qsim ta' informazzjoni f'dawk li huma pjani.

L-agħar ħaġa li tista' tiġrilna hija li nibqgħu bis- soltu sistemi li kultant ngħaddu minnhom, min għaddej fuq naħa u min għaddej fuq naħa oħra u ma jkunx hemm koordinazzjoni biżżejjed.

U ma naħsibx li għandna bżonn lill-Unjoni Ewropea biex tgħidilna dan għaliex dan ilna nirrepetuh aħna u qegħdin naħdmu biex iseħħ.

Irrid ngħid li l-pjan ta' struttura li ġie approvat minn din il-Kamra fl- 1992 kien ta dik id-direzzjoni li hemm bżonn ta' integrazzjoni fl-ippjanar imma sfortunatament ma sarx l-iżvilupp mixtieq f'dak li għandu x'jaqsam ma' ippjanar integrat.

Għalhekk anke fit-tibdil li qegħdin nipproponu għall- Att dwar l-Iżvilupp ta' l-Ippjanar li ġie ppubblikat il-ġimgħa l-oħra, aħna qegħdin nikkontemplaw li l-inter-departmental planning commission, aktar milli tara l-appelli minn applikazzjonijiet ta' dipartimenti tal-gvern kif inhi obbligata tagħmel illum bil-liġi, tibda sservi ta' strument fundamentali biex ikollna ippjanar integrat.

Ir-rwol prinċipali ta' din il- kummissjoni se jkun li sservi ta' xprun prinċipali biex naraw li jkollna pjanar aktar integrat.

Minkejja li għadna m'għamilniex it-tibdil fil-liġi, din il-kummissjoni diġa` bdiet taħdem f'din id-direzzjoni anke billi timbotta lill- korporazzjonijiet pubbliċi u dipartimenti tal-gvern sabiex jaħdmu ħalli jfasslu dawk li huma msejħa bħala subject plans fil-pjan ta' struttura, li wħud minnhom saru u oħrajn ma sarux.

Jien nieħu gost ngħid li din il- kummissjoni rnexxilha tikkonvinċi lill-MDC sabiex għall-ewwel darba jitfassal subject plan għal dak li għandu x'jaqsam ma' l-użu ta' l-art għall-industrija, liema subject plan sal-lum għadu ma sarx.

Jien nixtieq ngħid prosit lil din il-kummissjoni u lill-MDC li ħarġet tender sabiex isir dan is-subject plan.

Dan huwa eżempju ta' kif pajjiżna jrid jaħdem biex immorru lejn ippjanar aktar integrat li fuq kollox inaqqsilna l-ispejjeż żejda u l-ħela.

Jekk ma jkollokx koperazzjoni u ippjanar integrat hemm ċans li jkun hemm dupplikazzjoni ta' xogħol li ħafna drabi jfisser pagi żejda.

Allura huwa fl-interess tagħna, irrespettivament minn jekk nidħlux jew le fl-Unjoni Ewropea, li pajjiżna jimxi f'din id-direzzjoni.

Xtaqt issa nsemmi programm ieħor li għandha l-Unjoni Ewropea u li aħna fil-qasam ta' l-ippjanar ta' l-art nistgħu ngawdu minnu b'mod ċar.

Qed nirriferi għall-programm imsejjaħ urban community initiative programme, liema programm konna nkunu diġa` qegħdin ingawdu minnu kieku aħna membri sħaħ ta' l-Unjoni Ewropea.

Fost ħafna postijiet li gawdew minnu hemm il- belt ta' Cork fl-Irlanda u l-belt ta' Malaga fi Spanja.

Dan il-programm iservi ta' għajnuna finanzjarja diretta mill-Unjoni Ewropea lil bliet u rħula sabiex ikun hemm riġenerazzjoni tat-tessut urban, dak li tant għandna bżonn f'pajjiżna, fejn għandna rħula li sfortunatament iċ-ċentri tagħhom qegħdin jew imutu jew jiġu ttrasformati f'arkitettura li ma tagħmilx ġieħ lill-wirt li għandhom dawk l-istess irħula.

Fil-każ ta' Cork, li hija t- tieni l-akbar belt fl-Irlanda u hija belt industrijali, l-Unjoni Ewropea tat Lm3 miljun sabiex ikun hemm proġett li jikkrea ambjent soċjo-ekonomiku tajjeb għall-investiment.

Din hija belt b'popolazzjoni ta' 55,000 ruħ, l- istess daqs dik tal-Kottonera.

Dan ifissser li kieku aħna llum diġa` membri sħaħ fl-Unjoni Ewropea u ppreżentajna domanda sabiex fil-Kottonera nagħmlu proġett ta' riġenerazzjoni, l-Unjoni kienet tkun tista' tassistina kif assistiet lill-belt ta' Cork.

Bit-Lm3 miljun li ħarġet l-Unjoni, il- gvern Irlandiż se joħroġ biss kwart ta' l-ispiża involuta għall-proġett.

Dawn huma eżempji ċari li jagħtu stampa ta' għajnuniet li pajjiżna jgawdi jekk ikun membru fl-Unjoni.

U forsi hawnhekk jista' jkun hawn min jistaqsi jekk hemmx xi ħaġa li żżomm lill-gvern milli jagħmel dawn il-programmi ta' riġenerazzjoni urbana kemm-il darba aħna nibqgħu barra mill-Unjoni.

Jien ngħid li m'hemm xejn xi jżomm lill-gvern milli jagħmel dan, imma kieku kellna nkunu membri ta' l-Unjoni Ewropea, il-gvern iħallas biss kwart ta' l- ispiża.

Fil-każ ta' Malaga mbagħad insibu li l-Unjoni Ewropea permezz ta' dan il- programm tat Lm6.4 miljun għal proġett f'area li għandha popolazzjoni ta' 23,000, l-istess popolazzjoni li għandha Ħal Qormi.

Dan il-proġett kollu għandu jiġi jiswa Lm10 miljun, jiġifieri l-Unjoni Ewropea se tħallas 70% ta' l-ispiża.

Dawn il-flus se jmorru sabiex madwar 60 businesses bħal bars, restaurants u stationeries, ikunu jistgħu jirranġaw il-ħanut tagħhom.

F'pajjiżna għandna ħafna każi bħal dawn, speċjalment fil-belt kapitali tagħna, imma sal-lum għadna nittewbu għaliex pajjiżna m'huwiex membru ta' l- Unjoni u ma jistax igawdi minn dawn l-għajnuniet.

Kieku kelli aktar ħin kont insemmi madwar 50 każ, għax wara kollox minn dan il-programm gawdew madwar 130 proġett f'pajjiżi ta' l-Unjoni.

Jien semmejt dawn iż-żewġ postijiet għaliex għandhom popolazzjoni żgħira bħal tagħna u l-oppożizzjoni spiss tgħidilna li pajjiżna huwa żgħir u m'għandux id-dimensjoni tal- pajjiżi l-kbar.

Id-differenza li sfortunatament l-oppożizzjoni ma tifhimx hija li pajjiżna, anke jekk huwa żgħir, igawdi fi propozjon akbar minn pajjiżi kbar.

Sur President, jien nikkonkludi billi ngħid li huwa importanti li l- oppożizzjoni tifhem ħalli b'hekk igawdi l-poplu Malti.

Il-poplu Malti għandu bżonn jagħmel qabża ta' kwalita`, kif għamilna matul is-snin taħt diversi gvernijiet, u għandna bżonn nagħmlu pass qawwi ta' kwalita`, liema pass tgħinna biex nagħmluh l-Unjoni Ewropea.

L-appell tiegħi lill-Partit Laburista llum huwa biex ma jibqax jgħix fil-passat imma jibda jjgħix fil- preżent u jkollu l-viżjoni tal-partiti u soċjalisti barranin.

Sfortunatament illum il-Partit Laburista spiċċa partit li jixbaħ ħafna iktar lill-partiti Konservattivi tal-lemin tal-pajjiżi ta' l-Unjoni milli jixbaħ lill-partiti Soċjalisti.

Jekk il-Partit Laburista Malti - ma nsejjaħlux soċjalista allovalja tant jagħtu ismijiet differenti lill-partit tagħhom li kultant alnqas tkun taf x'għandek issejjaħlu - irid ikun verament soċjalista bħall-partiti li hemm fl-Unjoni u l-kumplament tal- pajjiżi li għadhom qegħdin iħabbtu l-bieb ta' l-Unjoni biex jidħlu membri ...

J'Alla l-Partit Laburista Malti jimxi mal-lum u jkollu viżjoni għall- futur mhux jibqa' mal-passat.

Kieku l-Partit Laburista jagħmel hekk, igawdi mhux biss hu imma jgawdi wkoll il-poplu Malti kollu.

Sur President, l-aħħar appell tiegħi lill-Partit Laburista huwa sabiex jiftakar li kienu mexxejja soċjalisti Ewropej li dejjem għamlu l-appell matul iż-żmien, wara li anke huma kkonvinċew ruħhom għall-viżjoni ta' Ewropa magħquda.

Dan m'iniex qed ngħidu jien li nimmilita fil-Partit Nazzjonalista, partit demokristjan, imma qed jgħiduh nies bħal John Smith, ex-mexxej tal-Partit Laburista Ingliż, li fil-ktieb tiegħu qal li l- Unjoni Ewropea hija l-akbar tarka li għandu u se jkollu l-ħaddiem fis-snin li ġejjin sabiex jipproteġi l-politika soċjali.

Jien ngħid li hemm bżonn li l-Partit Laburista Malti jinbidel u ma jibqax ikkakkmat ma' politika li tiżolah mill-kumplament ta' l-Ewropa u mill-kumplament tad-dinja.

(Interruzzjonijiet) Aħna qegħdin fil-Mediterran u għandna viżjoni għall- Mediterran, liema viżjoni nistgħu nsaħħuha ferm aktar billi nkunu membri ta' l-Unjoni Ewropea.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Anġlu Farrugia.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Sur President, jien ħsibt li l-Onor.

Pullicino se jagħmel appell differenti milli għadu kif għamel, speċjalment wara d- disfatta li kellha l-Unjoni Ewropea fil-każ tad-Danimarka fejn, f'referendum ħieles, poplu sħiħ - u mhux partit - ivvota kontra li jdaħħal il-euro bħala l-munita ta' pajjiżu.

L-Onor.

Pullicino qal li l-Unjoni Ewropea tat lil Cork - b'popolazzjoni ta' madwar 38,000 ruħ u mhux kif qal hu b'popolazzjoni ta' 50,000 ruħ - Lm3 miljun.

Jien ngħid li m'għandux għalfejn joqgħod jistgħaġeb b'dan għaliex il-partit tiegħu - dak li daqqa jsejħulu demokristjan, daqqa jsejħulu popolari u daqqa jsejħulu Nazzjonalista! - qalilna li pajjiżna se jingħata Lm100 miljun bħala pre- accession funds, liema somma issa niżlet għal Lm3 miljun.

Mela ejjew ngħidu kollox f'ġieħ kemm hemm u mhux tiġi ssemmi r-raħal ta' Cork!

(Interruzzjonijiet)

Sur President, f'Mejju li għadda kont qiegħed Brussels flimkien ma' wħud minn sħabna f'din il-Kamra u waħda mid-domandi li għamilt jien lid-delegati min-naħa tal-Kummissjoni Ewropea kienet dwar x'kalkoli wżaw biex waslu għall-konklużjoni li aħna ningħataw ftit aktar minn Lm3 miljun fis-sena bħala pre-accession funds filwaqt li lil Ċipru tawhom kważi d-doppju.

Issa dan meta nofs Ċipru lanqas biss jirrikonoxxuh bħala parti minn Ċipru, għax meta tneħħi l-popolazzjoni Torka mill-popolazzjoni totali ta' Ċipru, il-figura tiġi kważi daqs dik ta' Malta.

Pero` minkejja dan lil Ċipru tawhom kważi d-doppju ta' dak li taw lil pajjiżna.

(Interruzzjonijiet) Jiġifieri lill-gvern Nazzjonalista ħadd ma jikkalkulah fi Brussels, u mela jiġi jsemmili Cork!

L-Onor.

Pullicino kkwota lil John Smith, li kellu l-isfortuna li jmut qabel ma jsir prim ministru.

Il-verita` hi li kulħadd jara x'inhu fl-aħjar interess ta' pajjiżu, u aħna fil-manifest elettorali tagħna ta' l-1996 lill-poplu Malti għednilu xi rridu nagħmlu.

Li ġara kien li morna għall- elezzjoni u l-poplu Malti, wara disa' snin ta' gvern Nazzjonalista jgħajjat bl-Ewropa, wera biċ-ċar li ried il-politika tal-Partit Laburista u ddeċieda b'ruħu u b'ġismu favur il-politika Laburista.

(Interruzzjonijiet) Dak li ġara fl-1998 ma kellu x'jaqsam xejn mal-kunċett ta' l-Ewropa u huwa għalhekk li l-Partit Nazzjonalista fil-gvern qed jibża' mir-referendum - jien segwejt b'attenzjoni lill-Onor.

Pullicino u kemm-il darba smajtu juża l-frażi "anke jekk Malta ma tidħolx membru" - għaliex diġa` tinħass arja qawwija kontra l-Ewropa, u se ngħid għaliex.

Jien xtaqt nillimita d-diskors tiegħi għal dak li għandu x'jaqsam mal- parti li titkellem fuq il-ġudikatura, fejn ovvjament ladarba nissieħbu fl- Unjoni Ewropea se jkun hemm ċertu aspetti li bilfors se jiġu affettwati.

Kif kulħadd jaf, l-Unjoni għandha struttura mibnija fuq żewġ qrati, jiġifieri l-qorti tal-prim istanza u l-qorti aktar superjuri, fejn meta jkun hemm individwu, soċjeta' jew anke pajjiż li jrid jattakka l- interpretazzjoni ta' xi direttiva, anke għaliex tista' tkun in conflict ma' xi liġi domestika, Brussels tordnalu x'jagħmel.

Illum qegħdin nitkellmu fuq sistema fejn is-supremazija tal-liġi ta' l-Ewropa bil-mod il-mod qiegħda tikber b'tali manjiera li se tiġi kompletament superjuri għal kull aspett legali li aħna ilna nimxu bih.

Jien ma naħsibx li din hija xi ħaġa tajba għal Malta u jien ċert li kulmin jiddelitta bil-Kostituzzjoni ta' pajjiżna, kulmin jiddelitta bl-istorja legali ta' pajjiżna u kulmin għandu għal qalbu l-evoluzzjoni li aħna mxejna matul is-snin fil-qrati tagħna, ma jgħidx li huwa għaqli li nissottomettu ruħna lejn is-supremazija tal-corpus juris Ewropew.

Dan il-corpus juris qed jikber tant li llum hawn ġuristi Ewropej li qed jgħidu li għandu jkollna sovranita` Ewropea, qorti aktar suprema u saħansitra armata Ewropea, ara x'federaliżmu qawwi qed nitkellmu fuqu!

Hemm hu l-lemin, Onor. Pullicino, mhux aħna!

Dik hija l-politika tal- lemin, ta' min jersaq lejn din it-tip ta' politika li kważi tiddisturba l- ħin kollu s-sovranita` ta' kull pajjiż, anke jekk b'mod unaware, u xorta jidħol għaliha, u dan il-gvern dieħel għaliha b'kapriċċ.

Il-pajjiżi b'saħħithom ta' l-Ewropa, bħal per eżempju l-Ġermanja, ma jinbidlux.

U inutli toqgħod tgħid li ġara "hekk" u "hekk".

Meta għandek pajjiż li tradizzjonalment kellu u għad għandu ambizzjonijiet politiċi kbar ...

Per eżempju, sa sena u nofs ilu l-ex ministru tal-finanzi Ġermaniż Lafontaine ħareġ bl-idea ta' politka komuni Ewropea f'dak li għandu x'jaqsam ma' taxxi u VAT - imma mbagħad kellu jirriżenja wara ftit għaliex mill-ewwel tfixkel - u r-raġuni għal din kienet ovvja, għax dawn iridu pajjiż wieħed b'saħħtu u kulħadd joqgħod għal min hu b'saħħtu.

Kulħadd jaf jaf kemm ilu l-President Prodi jmexxi l-Kummissjoni Ewropea x'qed isir rigward il-qrati.

Dan ikkummissjona rapport - jien għandi kopja tiegħu hawn - fejn qalilhom li jrid jispiċċa l-kunċett li kull pajjiż membru bilfors ikollu imħallef sedenti fil-qorti ta' Brussels, u kien qed jgħid għalina għaliex jaf li aħna pajjiż applikant.

Dan qal: B'liema dritt dan joqgħod bil-qiegħda ħdejn it-Taljan jew ħdejn il-Franċiż u jiddeċiedi l-kawżi!

U kkummissjona rappport biex jaraw x'jista' jsir.

Issa qed jgħidu li bi 13-il imħallef jgħaddu, u allura jridu jaraw kif se jtajru tnejn minnhom u pajjiżna min jaf meta jmissu li jkollu imħallef Malti bħalma għandna fil-Kunsill ta' l-Ewropa.

Jiġifieri issa mhux talli ma jistax ikollna kummissarju Malti - din diġa` qed jgħiduha bil-mod il-mod - talli lanqas jista' jkollna imħallef Malti fil-qorti!

U mhux talli hekk, talli f'każ li jkollok kawża fil-qorti superjuri ta' Brussels fejn allura jkollok id-dritt għall-attorney general tiegħek, se jibda jkun hemm uffiċċju bl-attorneys general biex jiddefendu l-każ favur jew kontra l- pajjiż u jkunu huma li dejjem jagħmlu dak ix-xogħol.

U dan m'iniex qed ngħidu jien imma huwa mniżżel f'rapport li kkummissjona Prodi.

Jien riċentement kont l-Ingilterra u biex nikkonferma dan kollu tlabt li jkolli laqgħa ma' Gordon Slynn, wieħed mil-law lords elokwenti ħafna f'dak li qed jiġri fil-qasam tal-ġudikatura fil-European Union.

Dan għamel madwar sitt snin jirrappreżenta lil pajjiżu bħala attorney general u nzerta mill- Partit Konservattiv, Onor. Pullicino.

MR SPEAKER: Onor. Farrugia, ippermettili ninterrompik għaliex sar il- ħin għall-aġġornament.

Se tibqa' in possession?

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Iva, nibqa' in possession.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Nitlob lill-Viċi Prim Ministru sabiex jekk jogħġbu jressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

F'nofsinhar id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal-lejla t-Tlieta, 3 ta' Ottubru 2000, fis-6.00 p.m. b'din l-agenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Mozzjoni dwar il-Programm Nazzjonali għall-Adozzjoni ta' l-Acquis - Kontinwazzjoni;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Kompetizzjoni - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorita` għas-Saħħa u s-Sigurta` fuq il-Post tax- Xogħol - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza tad-Dwana - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Interpretazzjoni - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Proċeduri Legali - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta (Emenda Nru 2) - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Ratifika ta' Trattati (Sant' Anġlu) - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Konservazzjoni u l-Amministrazzjoni tas-Sajd - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar is-Sigurezza Ġenerali u Kwalita` tal-Prodotti - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Protezzjoni u l-Privatezza tad-Data - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Komunikazzjonijiet u Transazzjonijiet Elettroniċi - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' l-Erarju - Tieni Qari (Kont.); u

Riżoluzzjoni mressqa mill-Prim Ministru dwar il-qagħda fil-pajjiż - Kontinwazzjoni.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Affarijiet tal-Konsumatur - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Leo Brincat.

L-ONOR.

LEO BRINCAT: Mr Speaker, x'inhu damage limitation exercise?

Dan ifisser li jkollok xi ħadd - jista' jkun individwu, soċjeta' jew amministrazzjoni - li jipprova mill-aħjar li jista', mhux dejjem b'suċċess, ibenġel l-opinjoni pubblika li kulma tmur tkun qiegħda ddur kontrih.

Il-weekend li għadda, eżattament fid-diskorsi politiċi li jsiru nhar ta' Ħadd, kellna dan it-tip ta' damage limitation exercise min-naħa tal-partit fil-gvern dwar l-issue tal-pensjonijiet, dwar il-kwestjoni tal- prezzijiet taż-żejt għall-konsumatur, dwar il-budget 2001 li qed jinħema u anki dwar l-issue ta' l-armata Ewropea.

Fil-ġurnal tal-Partit Nazzjonalista, il-Prim Ministru ġie rrappurtat li qal biex kulħadd iserraħ rasu għax il-pensjonijiet mhux se jonqsu, anzi se jiġu sostnuti, u li l- prodotti taż-żejt għall-konsumatur mhux se jiżdiedu.

Nibdew minn ta' l- ewwel.

Min jaqra bejn il-linji jintebaħ li l-Prim Ministru ma kien qed jagħti l- ebda garanziji għal dawk li huma pensjonijiet għax la kien qed jagħti garanzija li l-pensjonijiet se jiżdiedu u lanqas kien qed jagħti garanzija li l-pensjonijet se jżommu l-valur tagħhom hekk kif togħla l-ħajja.

Il- Prim Ministru kellu raġun li jkun daqsxejn semi-isteriku fuq dan is-suġġett għax mingħajr ma nidħol fl-issue dwar l-Unjoni Ewropea li qed tiġi diskussa fil-plenarja bħalissa, irrid ngħid li kulħadd jaf li fid-Danimarka kien hemm konferma kemm-il pensjonijiet kienu marbutin ma' l-issue tant li kellhom referendum dwarha.

Il-Prim Ministru Daniż ma ġiex emmnut meta qal lill-poplu li ma kienx se jnaqqas il-pensjonijiet u li ma kienx se jmiss il- welfare state.

Niġu issa għal kwestjoni taż-żejt, Mr Speaker.

Jien insostni li din il-problema xorta għadha hemm.

L-ewwelnett illum iż- żejt qiegħed fl-akkwata ta' $30, jiġifieri ż-żejt reġa' beda jgħolli rasu u fil-fatt mill-weekend 'l hawn iż-żejt reġa' tela' b'xi 4%.

Illum stess, iċ- chairman tax-Shell, li naħseb li jifhem xi ftit iktar minni fuq iż-żejt, ġie kkwotat li qal li l-problema ta' l-għoli fil-prezzijiet taż-żejt hija problema li se tibqa' magħna għas-sena li ġejja, għalkemm fit-tul qed jantiċipa li dan jista' jinżel anki għal $14 il-barmil - dan qal li "for a year or so", jiġifieri jista' jkun iktar minn sena - imma għalissa l- problema se tibqa' magħna.

Il-Prim Ministru joqgħod jgħid li l-konsumatur mhux se jiġi affettwat għax il-prezz taż-żejt se jibqa' mhux mimsus għal dak li għandu x'jaqsam mal-konsumatur imma l-Prim Ministru qed jibni kollox fuq premessa żbaljata għax qed jgħid li l-prezz tal-konsumatur mhux se jintmiss sakemm l-Enemalta tibqa' sostenibbli.

Bħala persuna li kelli għal xi żmien responsabilita' mill-Enemalta - u nista' ngħid li bqajt xorta nsegwi x'inhu għaddej għalkemm ma taqax taħt ir-responsabilita' tiegħi bħala spokesman - irrid infakkar li l-Enemalta diġa' qiegħda fi stat mhux sostenibbli.

Jiġifieri din mhix kwestjoni li l-Enemalta tista' ma tkunx sostenibbli.

Il-Prim Ministru m'għandux jagħti assigurazzjoni finta għax fil-fehma tiegħi dan huwa kollu logħob bil-bżallu.

Jekk hu se jilgħab din il-logħba u se jkompli jgħabbi l-piżijiet fuq l-Enemalta se jkun ifisser biss li se jkompli jitfa' l-piżijiet fuq il-konsumatur li huwa t-taxpayer.

Biex insostni dak li qed ngħid fuq il-prospetti taż-żejt rrid nirriferi għal rapport li għadu kif ġie f'idejja li sar minn analisti Amerikani, l- American enterprise institute f'Ottubru 2000.

It-titlu ta' dan ir-rapport hu "Oil, it could get ugly", jiġifieri s-sitwazzjoni tista' teħżien iktar milli hi.

Dan m'huwiex dokument politiku imma huwa dokument purament ekonomiku u għalhekk ngħid li dak li qed jgħid il-gvern huwa ingann u parti mid-damage limitation exercise li qed jagħmel biex irattab xi ftit ir- reżistenza tal-pubbliku dwar dak li għaddej.

Dan ir-rapport xtaqt inqiegħdu fuq il-Mejda tal-Kamra.

Mingħajr ma nidħol fil-merti tad-dibattitu li għaddej quddiem il-Kamra dwar in-national plan for the adoption of the acquis, se nislet biss żewġ artikli barranin li m'għandhomx x'jaqsmu mad-dibattitu ta' l-acquis, ħalli nuri lejn fejn miexja d-difiża fl-Ewropa llum.

L-ewwel artiklu li se nikkwota - u fil-fatt hemm riferenza għalih f'"The Times" tal-lum - huwa diskors li għamel il-Prim Ministru tal-Belġju fil-21 ta' dan ix-xahar meta indirizza l-European policy centre.

Verhostadt qal li l-politika ta' sigurta' u difiża komuni għadha bil-kemm ħarġet mill-bajda - "it is scarcely out of the egg."

Żied jgħid li għandna bżonn difiża Ewropea awtonoma.

Hu qal li Helsinki kien l-ewwel pass - Helsinki mhux meta ffirmajna s-CSCE aħna imma meta sar is-summit ta' l-Unjoni Ewropea - għax irridu mmorru 'l hinn mit-twaqqif ta' a rapid reaction force.

Il-kliem eżatt kien:

"We need to go much further than the rapid reaction force which was established there."

Fil-fatt Verhostadt qed jaħseb biex fis-sena 2003 meta jkun hemm kemm ir- rapid reaction force u jkun hemm anki l-eurocorps, għandu jkun hemm koperazzjoni rinfurzata bejn dawn iż-żewġ blokki militari li għandhom iservu ta' tarġa biex ikollna sistema ta' difiża li tkun purament Ewropea.

Verhostadt qal li:

"In the relative short term, we must go further than that and create an integrated European defence system with a collective military force ..."

- hawnhekk mhux qed jirreferi biss għal sistema ta' difiża Ewropea imma għal xi ħaġa b'forza militari kollettiva -

"...common equipment and materials and even a common defence industry."

Veru li aħna m'għandniex defence industry, imma dan il-kliem juri f'liema direzzjoni mexjin dawn l-affarijiet.

Biex ħadd ma jaħseb li l-Prim Ministru tal-Belġju hu xi vuċi fid-deżert, nhar il-Ġimgħa kiteb fil-Financial Times Javier Solana - li għal xi żmien kien il-ministru ta' l-affarijiet barranin Spanjol u llum qisu l-foreign minister għall-affarijiet tad-difiża ta' l-Unjoni Ewropea; jekk m'inix sejjer żball it-titlu tiegħu huwa rappreżentant għoli ta' l-EU dwar il- common foreign and security policy - u l-ewwel mistoqsija li staqsa lilu nnifsu kienet: Għaliex l-Ewropa għandha bżonn l-għażla militari?

Dan mhux qed jistaqsi għandhiex bżonn imma qed jgħid li għandha bżonn u għadda biex jagħti r-raġunijiet għaliex qed tagħmel dan.

L-ewwelnett beda biex qal li l-Unjoni Ewropea għandha bżonn tikkommetti l-forzi armati tagħha ħalli jkollha politika barranija u ta' sigurta' li tkun verament effettiva.

Qal ċar u tond li "we must be able to commit our armed forces".

It-tieni nett - u hawnhekk appella lil kulħadd - qal:

"we need the political will to use all the available instruments in a more co-ordinated and coherent way,".

Solana ma kienx kuntent b'dawn id-dikjarazzjonijiet u għamel tliet dikjarazzjonijiet oħra, u nikkwotahom biex inkun leali.

Waħda minnhom kienet:

"We must make the best use of all the resources at our disposal."

Żied jgħid ukoll li kif fl-imgħoddi użajna mezzi diplomatiċi, ekonomiċi, u finanzjarji biex nilqgħu kontra ċerti aggressuri u issa wasal iż-żmien li aħna nirrikorru għall-mezzi militari, flimkien ma' dawk li għadni kemm semmejt:

"We can use our diplomatic, economic and financial muscle to influence aggressors, but until now we have been unable to add military means to the measures available."

Lil dawk kollha fostna li għal xi raġuni jew oħra qed jippruvaw jagħtu l- impressjoni li din hi issue marbuta biss ma' għajnuna umanitarja, jiena mhux se nwieġeb x'naħseb jien.

X'naħseb jien ili ngħidu, imma l-opinjoni tiegħi forsi ma tiswiex ovvjament daqs dak li jgħid Solana, li qal ukoll li l-iskop ta' l-armata hu to allow the EU to tackle crises better kemm permezz ta' a humanitarian response u jekk hemm bżonn anke permezz ta' "a full scale military response".

Dan ifisser li hemm bżonn li din l-armata Ewropea mhux biss tkun qiegħda hemmhekk biex tilqa' għall-affarijiet umanitarji imma għandha tkun hemmhekk biex jekk hemm bżonn tagħti tweġiba militari full scale, mingħajr ebda limiti u mingħajr ebda riżervi.

L-aħħar osservazzjoni tiegħi hi fuq il-budget.

Mhux se noqgħod nispekula fuq x'se jkun fih u x'mhux se jkun fih il-budget, imma ngħid li anke hawnhekk il-gvern Nazzjonalista qed jagħmel damage limitation exercise.

L- ewwelnett il-konsultazzjonijiet li qed jagħmel il-ministru tal-finanzi, fil- fehma umli tiegħi huma konsultazzonijiet finta għax il-gvern diġa' għandu idea ċara ta' x'beħsiebu joħroġ u x'beħsiebu jdaħħal fl-estimi finanzjarji għas-sena 2001.

Dawn il-konsultazzjonijiet qegħdin isiru biss bħala paraventu wara li s-sena li għaddiet il-Ministru Dalli kien ikkonsulta lill- unions u l-korpi kostitwiti sempliċement tlieta jew erbat ijiem qabel il- budget innifsu.

Il-gvern din id-darba nieda dan il-proċess finta biex jilqa' bil-quddiem għall-korla u r-reazzjoni li jista' jkollu minn xi korpi kostitwiti.

(Interruzzjonijiet)

Dażgur, hemm uħud minnhom li jagħmel x'jagħmel ħażin il-gvern Nazzjonalista, ma tantx jinkurlaw malajr!

Min-naħa l-oħra aħna nemmnu li meta wieħed iqis il-ftaħir tal-Ministru Dalli, u b'mod partikolari iktar mill-Ministru Dalli, il-ftaħir tal-Prof.

Josef Bonnici meta jiġi biex jitkellem dwar dawk li huma indikaturi ekonomiċi, wieħed iktar għandu għaliex jistenna budget li se jkun intiż biex itaffi l-piżijiet kiefra tal- budget tas-sena li għaddiet.

Għalhekk dan kollu huwa damage limitation, l- istess kif huwa damage limitation dak li għadni kif semmejt dwar il- pensjonijiet, dwar il-prezz taż-żejt għal konsumatur Malti u dak li semmejt dwar l-armata Ewropea.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Hawn permess biex jitqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra d-dokument li rrifera għalih aktar kmieni l-Onor.

Brincat?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

MR SPEAKER: Iktar rimarki?

L-Onor.

Charles Buhagiar.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Mr Speaker, xi kunsilliera indipendenti tal- kunsill lokali tal-Mosta kellmuni dwar x'qed jiġri fil-kunsill t'hemmhekk.

Skond l-informazzjoni li għandi hemm tentattiv sabiex jitqajjem mill-ġdid il-proġett hekk imsejjaħ tal-pjazza tal-Mosta.

Ta' min ifakkar li qabel l-1996, il-kunsill lokali mmexxi mis-Sindku Nazzjonalista Żaren Vassallo kien iddeċieda li jaqleb it-traffic flow b'tali mod li t-traffiku li jidħol fil-Mosta ma jitħalliex aktar jgħaddi mit-triq ta' quddiem il-knisja, imma biex tidħol ġewwa l-Mosta trid tmur iddur dawra kbira u biex toħroġ tgħaddi minn quddiem il-knisja.

Kulħadd jiftakar, u żgur il-Mostin jiftakru, li dak l-arranġament tat-traffiku kien qajjem ħafna problemi, b'mod partikolari mas-sezzjoni kummerċjali tal- Mosta.

Dan bir-raġun għax il-pjazza tal-Mosta u l-ħwienet li kien hemm kienu fost l-aktar imfittxija f'dik l-area.

Bis-sistema l-ġdida tat- traffiku ġewwa l-Mosta ħafna min-nies li kienu jmorru jixtru mill-Mosta u jiġu saħansitra minn barra r-raħal bdew jaqtgħu qalbhom u ma jmorrux.

B'hekk il-kummerċ li kien inħoloq permezz tat-through traffic minn ġol- pjazza tal-Mosta kollu spiċċa.

Qabel l-elezzjoni ta' 1996, il-Partit Laburista kien ta l-wegħda li din is-sitwazzjoni li ġiet maħluqa fil-pjazza tal-Mosta tiġi rranġata u għaldaqstant kellhom jittieħdu dawk ir-rimedji possibbli ħalli t-traffiku ġewwa l-Mosta jerġa' jinbidel, u għalkemm it-triq ta' quddiem il-knisja tibqa' one-way, għallinqas tkun li l-karozzi jidħlu minnha u mhux joħorġu minnha.

Kif saret l-elezzjoni ta' l-1996 u ntrebħet mill-Partit Laburista, din il-problema waqgħet fi ħdani bħala l-ministru responsabbli mit-toroq.

Mill-ewwel kont għamilt tentattiv mad-direttur tat-toroq biex tinstab soluzzjoni għaliha.

Kien hemm diversi problemi biex wieħed idawwar is-sistema tat-traffiku fil-Mosta.

Waħda mill-problemi kienet li kien hemm triq ġdida li trid tinfetaħ, cioe' parti minnha li trid tinfetaħ, Triq il- Ħtajriet, u li biex tinfetaħ riedet issir xi esproprjazzjoni ta' xi art.

Kien meħtieġ ukoll permess tal-planning authority peress li din it-triq ma kenitx tidher fl-ischeme.

Konna bdejna l-proċeduri biex din it-triq tinfetaħ u b'hekk din il-problema li kienet inħolqot ġewwa l-pjazza tal- Mosta tiġi solvuta b'dan il-mod.

Minkejja li l-gvern Laburista ta' bejn 1996 u 1998 dam biss tnejn u għoxrin xahar għar-raġunijiet li mhux se nidħol fihom hawnhekk, dehrilna li anke f'dawk it-tnejn u għoxrin xahar ridna nsibu soluzzjoni għal din il- problema għax ġaladarba konna għamilna wegħda lill-komunita' kummerċjali ġewwa l-Mosta u n-nies tal-Mosta, aħna ridna nsibu soluzzjoni oħra li ma kenitx trid tieħu daqshekk fit-tul.

Kemm dam fil-gvern, il-Partit Laburista kien ikollu diffikultajiet kbar maħluqa mill-awtorita' ta' l- ippjanar.

Din ma konniex sibniha biss ġewwa l-Mosta imma konna sibniha ġewwa Buġibba u f'diversi postijiet oħrajn fejn konna nkunu nagħmlu x- xogħlijiet tagħna bħala gvern.

Għalhekk ridna nsibu soluzzjoni għal din il-problema mingħajr ma noqogħdu nistennew li tinfetaħ it-triq il-ġdida u effettivament kien ġie nkarigat il- Perit Chris Grech min-naħa tar-roads department biex isib soluzzjoni għal din il-problema mingħajr ma jkun hemm għalfejn jinfetħu toroq ġodda.

Dan il- perit kien ippropona soluzzjoni flimkien mad-dipartiment li t-traffic flow ġewwa l-Mosta kellu jdur cioe' li biex tidħol ġewwa l-Mosta trid tidħol minn quddiem il-knisja u mbagħad toħroġ bil-kontra kif qed isir illum.

Kienet soluzzjoni li wasalna għaliha wara li kkonsultajna ruħna ma' diversi kunsilliera ġewwa l-Mosta li wrew koperazzjoni mal-gvern ta' dakinhar, mas- sezzjoni kummerċjali ġewwa l-Mosta kif ukoll mar-residenti tal-Mosta.

Dawn kollha kienu qegħdin jaqblu ma' dak li konna qed nipproponu aħna.

Fil-fatt it-traffiku ġewwa l-pjazza tal-Mosta kellu jiġi kkontrollat permezz ta' sistema ta' traffic lights.

Ta' min ifakkar li hekk kif bdejna nimplimentaw din is-soluzzjoni kien qam ħafna kjass l-aktar minħabba li l-Partit Nazzjonalista kien ippolitiċizza l-kwestjoni għall-aħħar.

Niftakru ritratti ta' dak li llum huwa l-Prim Ministru u dakinhar Kap ta' l-Oppożizzjoni, l-Onor.

Fenech Adami, jiddendel ma' l-iljun tal-Mosta għax qal li ma jridx ineħħih minn hemmhekk, streamers imwaħħlin, għamlu velja sħiħa ġewwa l-pjazza tal-Mosta, lanqas naf x' m'għamlux u bdew jippruvaw ipinġu l-gvern ta' dakinhar bħala gvern arroganti li jagħmel li jrid u jgħaddi minn fuq id-drittijiet ta' kulħadd.

Kienet kruċjata sħiħa fuq il-pjazza tal-Mosta u dan kollu għax ried li jinbidel il-flow tat-traffiku f'din il-pjazza.

Minkejja li x- xogħol kien inbeda - u fil-fatt bħala parti mix-xogħol veru riedet tinqala' l-funtana ta' l-iljun biex tiġi spustjata ftit ħalli tiġi ddrittata t-triq minħabba l-istallazzjoni tat-traffic lights - it-traffic lights ma kienux laħqu ġew installati fil-pjazza.

Ġara li saret l-elezzjoni, inbidel il- gvern, ix-xogħol twaqqaf, treġġa' kollox għal li kien qabel u l-gvern Nazzjonalista wara l-1998 qal li se jibqa' kollox kif inhu.

Fil-fatt hekk ġara, tħalla kollox kif kien, ħassru l-linji fit-triq li kienu diġa' saru fl-art biex it-traffiku jkun jista' jipparkja fuq naħat oħrajn, tħassar kollox u reġa' mar kollox għal kif kien qabel.

Ħaġa ta' l-iskantament, sentejn wara li din il-kwestjoni ntesiet, issa donnu qed jerġa' jkun hemm moviment fi ħdan il-kunsill lokali tal-Mosta ħalli jsib soluzzjoni għal din il-problema.

Ma tridx tkun għaref wisq biex taħseb għalfejn issa huwa proprju ż-żmien meta se nfittxu din is- soluzzjoni.

F'Marzu li ġej għandna l-l-elezzjonijiet tal-kunsill lokali.

Il-kunsill lokali tal-Mosta mmexxi minn sindku Nazzjonalista - għax in- Nazzjonalisti għandhom il-maġġoranza - m'għamel xejn għas-sempliċi raġuni li l-kunsill lokali ta' qabel immexxi minn sindku Nazzjonalista ieħor, mhux dak li hemm illum, kien fallut.

Dan ħallielu iktar minn Lm0.25 miljun dejn u naturalment mingħajr flus ma tantx setgħu jagħmlu xogħlijiet.

Matul dawn is-sentejn u nofs li għaddew dan il-kunsill m'għamel xejn.

Issa f'daqqa waħda ġejja l-elezzjoni u allura issa jrid jagħmel dan il-proġett tal- pjazza tal-Mosta.

Il-proġett tal-pjazza tal-Mosta huwa ddisinjat mid-ditta ta' periti Sant and Mugliett, jiġifieri l-Onor.

Jesmond Mugliett, segretarju parlamentari ta' l-isports fi ħdan il-ministeru ta' l-edukazzjoni tal-lum.

Dan qed ngħidu mhux għax l-Onor.

Mugliett m'għandux id-dritt li jkun partner f'xi firm ta' periti li jagħmlu x-xogħol, imma rrid ngħid li meta kont partner mill-oppożizzjoni f'firm li tagħmel ix-xogħol għall-kunsilli lokali, in- naħa l-oħra qajmu kjass.

Issa li l-Onor.

Mugliett huwa partner ma' xi ħaddieħor f'firm ta' konsulenza ta' periti li qed jagħmlu xogħol ġewwa l- Mosta qisu ma ġara xejn.

L-Onor.

Mugliett għandu dritt jaħdem bħalma għandi dritt naħdem jien, imma apparti minn dan kollu, il-firm ta' Sant and Mugliett għamlet proposti ġodda ġewwa l-Mosta li b'kumbinazzjoni huma kważi eżatti bħal dak li kien qed jimplimenta u beda jimplimenta gvern Laburista fl-1998.

Allura issa dawn il-proposti saru tajbin, għax qabel dawn kienu ħżiena!

Issa se jmur il-Prim Ministru jiddendel ma' l-iljun biex ma jsirux, kif għamel dakinhar!

Jew issa għax huma proposti minn kunsill lokali Nazzjonalista mmexxi minn sindku Nazzjonalista u ddisinjati minn perit Nazzjonalista allura dawn il-proposti saru tajbin!

Għaliex dawn il-proposti se jsiru issa ftit xhur proprju qabel l-elezzjoni tal-Kunsill Lokali tal-Mosta?

Hija ċara li dan huwa tentattiv biex il-kunsill lokali tal-Mosta mmexxi min-Nazzjonlisti jirbaħ ftit voti għax in-nies tal-Mosta jafu li matul is-sentejn u nofs li għaddew dan il-kunsill m'għamel xejn.

Din hija l-istorja kollha, m'għandekx fejn tmur fiha din.

Il-kwestjoni kollha qiegħda li qed nippruvaw nużaw dan il-proġett biex mingħalina nirbħu ftit voti.

Il-Partit Laburista favur li jsir il-proġett ħalli l-problema ġewwa l- pjazza tal-Mosta tiġi riżolta ħalli dawk kollha li għandhom il-ħwienet ġewwa l-Mosta u ġewwa t-toroq ta' madwar jerġgħu jieħdu r-ruħ.

Imma dan se tagħmluh issa?

Kellkom sentejn u nofs qabel biex tagħmluh dan il-proġett!

Il-kunsill lokali tal-Mosta għandu fondi biex jagħmlu dan il-proġett?

Dan minħabba li jekk il-kunsill lokali ma jkollux il-fondi biex jagħmel proġett ma jistax jagħmlu, ikun qed imur kontra l-liġi u r-regolamenti finanzjarji li jirregolaw il-kunsilli lokali.

Aħna nafu li l-kunsill lokali tal-Mosta m'għandux fondi għal dan il-proġett u mhux se jkollu għax issa meta jasal budget ġdid se jkun inbidel il-kunsill.

Mela mingħajr fondi, kif taparsi f'daqqa waħda, bil-ġiri, irid jimplimenta dan il-proġett tal-pjazza tal- Mosta!

Dan huwa tentattiv biex il-kunsilliera u l-Partit Nazzjonalista ġewwa l-Mosta mingħalihom jitfgħu ftit bżar fl-għajnejn ta' dawk li għandhom il-ħwienet u r-residenti tal-Mosta, ta' dawk in-nies li ilhom is- snin jeqirdu kontra s-sistema tat-traffiku preżenti, kontra dawk kollha, inkluż il-GRTU, li għamlet ħafna protesti fuq din l-issue, ħalli nwaddbu ftit bżar mingħalina qabel l-elezzjoni tal-kunsill lokali tal-Mosta biex nippruvaw nisolħu ftit voti.

Fil-Mosta għandu jsir proġett serju biex din il-problema tiġi solvuta imma mhux b'dan il-mod.

Irrid infakkar ukoll li wieħed mill-argumenti li kienu ntużaw dakinhar meta ried jagħmel il-proġett il-gvern Laburista, kien li t-toroq li jagħtu għal ġewwa l-Mosta inkluż il-pjazza, huma tal-kunsill lokali tal-Mosta.

Dan l-argument konna ċħadnieh għax dawk it-toroq li jagħtu għall-Mosta - it-triq li tagħti għall-knisja tal-Mosta, il-pjazza nnifisha u t-triq li tagħti 'l barra mill-pjazza tal-Mosta - huma toroq arterjali fir- responsabilita' tal-gvern ċentrali, u hekk hu, hekk kien u hekk għadu sal- lum.

Ladarba dawn it-toroq huma fir-responsabilita' tal-gvern ċentrali, b'liema dritt il-kunsill lokali tal-Mosta qed jagħmel xogħol f'area li mhux responsabbli għaliha hu?

Dawn huma affarijiet li meta tagħmilhom flimkien jagħtuna raġun meta ngħidu li dan huwa biss tentattiv biex jintrebħu ftit voti u joħorġu ftit nies jivvutaw għal l-elezzjoni li ġejja.

L-appell tiegħi hu li l-kunsill lokali tal-Mosta, immexxi minn sindku Nazzjonalista b'maġġoranza ta' membri Nazzjonalisti - minflok jipprova jgħaddi din l-issue bil-għaġġla milll-kunsill, għax nafu li din l-issue qed titqajjem apposta ħalli jgħadduha bil-għaġġla u jippruvaw jimplimentawha - għandu jagħmel diskussjoni serja u jinvolvi lil tal- ħwienet, lis-settur kummerċjali, lir-residenti li se jkunu milquta u lir- residenti kollha, u jitkellmu mal-gvern li għandu responsabilita' finali għal din il-problema ħalli toħroġ soluzzjoni serja.

Imma mhux noħorġu b'soluzzjoni taparsi biex mingħalina se nirbħu ftit voti.

Nassigura lill-kunsilliera Nazzjonalisti, lis-Sindku Nazzjonalista tal- Mosta u lill-Partit Nazzjonalista li n-nies tal-Mosta mhux se jinsew li kien il-Partit Nazzjonalista fil-gvern li daħħal sistema ta' traffiku li ma kienet xejn popolari ġewwa l-Mosta u kien il-Partit Nazzjonalista mill- Oppożizzjoni li oppona meta sar tentattiv biex din il-problema tiġi solvuta mill-gvern Laburista preċedenti.

Issa li qegħdin fiż-żmien qabel l- elezzjoni tal-kunsill lokali, se jippruvaw jagħmlu xi ħaġa dwarha.

Hija daħka u jien ċert li n-nies tal-Mosta dan se jagħrfuh bħala tentattiv ieħor maħsub biex jirbħu ftit voti.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għall-lejla t-Tlieta, 3 ta' Otubru 2000, fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fin-12.30 p.m. p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

KONSULENTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jwieġeb il-mistoqsijiet parlamentari numri 18058 u 18383?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt fis-Seduta Nru. 367 fit-22 ta' Settembru, 2000.

SKEJJEL SEKONDARJI - STUDENTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm fis-sena skolastika 1999/2000 ammontaw in- numru ta' studenti fl-iskejjel sekondarji li weħlu mill-eżamijiet u konsegwenza ta' hekk se jkollhom jirripetu is-sena skolastika preċedenti?

Jista' jgħid mil-liema suġġetti m'għaddewx?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-istatistika mitluba għadha qed tinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

KOPERATTIVA TAT-TJUR

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid meta saru l-laqgħat mal-Koperattiva tat-Tjur, kif jidher fl-NPAA, ta' l-avis li tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra f'Settemrbu ta' din is-sena?

X'punti tqajmu mill-koperattiva dwar l- iżvantaġġi rispettivament?

ONOR.

JOE BORG: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel il-mistoqsija tiegħu lill-Ministru konċernat.

KOPERATTIVA TAL-PRODUTTURI TAL-BAJD

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid meta saru l-laqgħat mal-Koperattiva tal-Produtturi tal-Bajd, kif jidher fl-NPAA, ta' l-avis li tpoġġa fuq il- Mejda tal-Kamra f'Settemrbu ta' din is-sena?

X'punti tqajmu mill- koperattiva dwar l-iżvantaġġi rispettivament?

ONOR.

JOE BORG: Nitlob lill-Onor.

INDUSTRIJALISTI TA' L-IMBID LOKALI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid meta saru l-laqgħat ma' l- industrijalisti ta' l-Imbid lokali, kif jidher fl-NPAA, ta' l-avis li tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra f'Settemrbu ta' din is-sena?

X'punti tqajmu mill-koperattiva dwar l-iżvantaġġi rispettivament?

ONOR.

JOE BORG: Nitlob lill-Onor.

SIDIEN TAR-RISTORANTI U LUKANDI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid meta saru l-laqgħat mas-sidien tar- ristoranti u lukandi, kif jidher fl-NPAA, ta' l-avis li tpoġġa fuq il- Mejda tal-Kamra f'Settemrbu ta' din is-sena?

ONOR.

JOE BORG: Nitlob lill-Onor.

RABAT - VJAL IL-ĦADDIEM

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' d-dipartiment jgħid x'qed jikkawża l-ħsarat fis-sistema tad-drenaġġ fi Vjal il-Ħaddiem ir-Rabat, Malta?

Jista' l-Ministru jara li jsiru x-xogħlijiet meħtieġa sabiex ma jkunx hemm aktar inkonvenjent tar-residenti?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li mir-riżultat tas-survey li sar permezz tac-CCTV fi Vjal il-Ħaddiem, ir-Rabat, ma irrużulta li hemm l-ebda ħsara fis-sistema tad-drenaġġ.

Ta' min isemmi illi l-iżbroff ta' dranaġġ li seħħ xi ftit ta' ġranet ilu sar minħabba blockage u mhux għax hemm xi ħsarat.

WIRT RURALI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid fuq liema siti ta' wirt rurali abbandunati saru xogħlijiet ta' tindif u/jew restawr koordinat bejn id-dipartiment tal- mużew, il-kunsilli lokali u/jew xi entitajiet volontarji matul l-1999?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li dan it-tip ta' xogħol ġeneralment ma jaqax fl-aġenda tad-dipartiment, għalkemm dan dejjem lest li jilqa' talbiet għal konsultazzjoni ma' entitajiet differenti.

SERVIZZI EKONOMIĊI - ŻIEDA FIT-TARIFFI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Tista' tagħti lista komprensiva taż-żidiet kollha fit-tariffi li l-gvern nazzjonalista introduċa matul din il-leġislatura s'issa, inklużi xi korporazzjonijiet li jistgħu jaqgħu taħt ir-responsabbilita' tad-dekasteru tiegħek?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

BIEDJA U SAJD - ŻIEDA FIT-TARIFFI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Tista' tagħti lista komprensiva taż-żidiet kollha fit-tariffi li l-gvern nazzjonalista introduċa matul din il-leġislatura s'issa, inklużi xi korporazzjonijiet li jistgħu jaqgħu taħt ir-responsabbilita' tad-dekasteru tiegħek?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ma kien hemm l-ebda żieda fit-tariffi fil-ministeru tiegħi.

ĠUSTIZZJA - ŻIEDA FIT-TARIFFI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Tista' tagħti lista komprensiva taż-żidiet kollha fit-tariffi li l-gvern Nazzjonalista introduċa matul din il-leġislatura s'issa, inklużi xi korporazzjonijiet li jistgħu jaqgħu taħt ir-responsabbilita' tad-dekasteru tiegħek?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba għadha qed tingabar u risposta tingħata f`seduta oħra.

ĠUSTIZZJA - ŻIEDA FIT-TARIFFI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Tista' tagħti lista komprensiva taż-żidiet kollha fit-tariffi li l-gvern nazzjonalista introduċa matul din il-leġislatura s'issa, inklużi xi korporazzjonijiet li jistgħu jaqgħu taħt ir-responsabbilita' tad-dekasteru tiegħek?

ONOR.

AUSTIN GATT: Iż-żidiet fit-tariffi ġew ippubblikati fl-avviżi legali min-numru 138 sa 142 u emendati bl-avvizi legali min-numru 197 sa 201.

L-Onor.

Interpellant jista' jagħmel riferenza għal dawn l-avviżi legali.

INTERN - ŻIEDA FIT-TARIFFI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Tista' tagħti lista komprensiva taż-żidiet kollha fit-tariffi li l-gvern Nazzjonalista introduċa matul din il-leġislatura s'issa, inklużi xi korporazzjonijiet li jistgħu jaqgħu taħt ir-responsabbilita' tad-dekasteru tiegħek?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant hu kif jidher fit-tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

SAĦĦA - ŻIEDA FIT-TARIFFI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Tista' tagħti lista komprensiva taż-żidiet kollha fit-tariffi li l-gvern Nazzjonalista introduċa matul din il-leġislatura s'issa, inklużi xi korporazzjonijiet li jistgħu jaqgħu taħt ir-responsabbilita' tad-dekasteru tiegħek?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li ma saru l-ebda żidiet fit-tariffi eżistenti matul din il-leġislatura anzi naqqasna t- tariffa fuq ir-riċetti ta` 50c.

TRASPORT - ŻIEDA FIT-TARIFFI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Tista' tagħti lista komprensiva taż-żidiet kollha fit- tariffi li l-gvern Nazzjonalista introduċa matul din il-leġislatura s'issa, inklużi xi korporazzjonijiet li jistgħu jaqgħu taħt ir-responsabbilita' tad- dekasteru tiegħek?

ONOR.

ĊENSU GALEA:Ir-risposta tingħata f'xi seduta oħra.

SKEJJEL SPEĊJALI - ŻGĦAŻAGĦ B'DIŻABILITA'

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm għandna żgħażagħ b'diżabilita' fl-iskejjel speċjali li għalqu s-16-il sena?

F'liema skejjel qegħdin?

Kemm hemm minnhom li suppost marru diġa' fl-adult training centres?

Sakemm imorru f'dawk iċ-ċentri x'se jkunu qed jagħmlu dawn iż-żgħażagħ fl- iskejjel speċjali?

B'liema mod qed jitħejjew għaċ-ċaqliqa li trid issir?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-istatistika mitluba għadha qed tinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

SKEJJEL - SKOLA ALFRED BUHAGIAR

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma r-raġunijiet li għalihom il-klassi tar- repeaters (6 klassi) fl-iskola Alfred Buhagiar tar-Rabat hemm fiha 25 tifel u tifla meta s-soltu biex it-tagħlim ikun iżjed effettiv il-klassi tkun żgħira b'14 tifel u tifla?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li il-klassijiet tar-repeaters huma meqjusa bħall-klassijiet l-oħra kollha għal dak li għandu x'jaqsam in-numru ta' tfal li jkun fihom.

Informat ukoll li fl-iskola Alfred Buhagiar tar-Rabat hemm klassi waħda biss li fiha 25 tifel u tifla.

KUMITAT TAL-KUNTRATTI - KUNTRATTI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid liema kuntratti pubbliċi ġew deċiżi mill-Kumitat tal- Kuntratti fl-1999 u fis-sena 2000 s'issa?

B'liema valur f'kull kuntratt u f'liema qasam?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-biċċa l-kbira ta' din l-informazjoni tiġi ppubblikata perjodikament fil-gazzetta tal- Gvern.

SKEJJEL - SIR ADRIAN DINGLI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta se jitkompla x-xogħol tant urġenti tar- riabilitazzjoni sħiħa tal-bini tal-Junior Lyceum, Sir Adrian Dingli?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li d-dipartiment tal-kuntratti rrifjuta l- offerti kollha għal xogħlijiet ta' finitura tal-parti ċentrali ta' l-iskola fl-aħħar ġimgħat.

Madanakollu qed jittieħdu l-miżuri kollha sabiex terġa' toħroġ din l-offerta biex ikun jista' jitkompla x-xogħol meħtieġ.

SKEJJEL - GĦALLIEMA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'nuqqas ta' għalliema għandna fl-iskejjel primarji u sekondarji?

F'liema skejjel?

F'liema suġġetti?

X'se jsir biex tiġi solvuta din il-problema?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

SKEJJEL - BINI PERIKOLUŻ

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Minkejja l-garanzija li ta l-Ministru li l-iskejjel kollha kellhom ikunu lesti mix-xogħol kollu tal-bini bid-dħul tat-tfal fl-iskola, għaliex nhar is-27 u t-28 ta' Settembru 2000 kien għad hemm krejn jaħdem fuq xogħol fuq il-bini ta' l-iskola bil-periklu għat-tfal li jmorru f'dik l-iskola?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li fil-ġranet tas-27 u 28 ta' Settembru, 2000 jekk kien hemm xi krejn jaħdem fuq xi lant tax-xogħol, żgur li dan ma kienx ta' periklu għat-tfal u għall-għalliema f'xi skola partikolari, hi liema hi.

SKEJJEL - JUNIOR COLLEGE

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' studenti ta' l-ewwel sena fil- Junior College?

Jista' jaqsamhom lokal b'lokal?

ONOR.

LUKANDI LIĊENZJATI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jgħid kemm hawn lukandi liċenzjati f'Malta, lokal b'lokal?

ONOR.

MICHAEL REFALO: Informat li l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant hi dik li tidher fid-dokument li poġġejt fuq il-Mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

BARS LIĊENZJATI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn liċenzji għal bars, lokal b'lokal?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nissuġġerixxi lill-Onor.

Interpellant biex jagħmel din il-mistoqsija lill-Ministru konċernat.

CALL BL-OPERATOR - KONT

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li tiġi riżolta l-kwestjoni dwar telephone call tal- persuna li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, li ċemplet l- Ingilterra permezz ta' l-operator u rċeviet kont għall-telephone call il- Marokk?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

Interpellant ġiet mgħoddija lill-Maltacom sabiex isiru l-verifiki meħtieġa u jekk ikun il-każ isir l- aġġustament relattiv.

PENSJONI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid għaliex il-persuna li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, qed jirċievi l-pensjoni li qed jirċievi?

Jista' jgħid jekk hux intitolat għal pensjoni tat-Teżor?

Jista' jgħid jekk hux se jibbenefikaw minn żieda meta jasal għal eta' ta' 61?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-persuna minnu indikata ġiet informata bil-miktub biċ-ċirkostanzi kollha tal-każ mid- Dipartiment tas-Sigurta' Soċjali.

PENSJONI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jara li jkun hemm xi tnaqqis fil-ħlas fix-xahar li qed titnaqqas mill-pensjoni tal-persuna li d- dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, peress li qed tħoss il-ħlas ta' somma ta' Lm48 fix-xahar bħala piż?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-persuna konċernata ġiet infurmata biċ-ċirkostanzi kollha tagħha mid-dipartiment tas- sigurta' soċjali.

WSC - ARLOĠĠ TA' L-ILMA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li jinbidel l-arloġġ ta' l-ilma wara li ġew tliet darbiet ħaddiema tal-korporazzjoni u ma inbidel qatt peress li dawn ir- residenti li d-dettalji tagħhom qed jintbagħtu separatament, qed jirċievu kontijiet esaġerati?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

Interpellant ġiet riferita lill-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma sabiex isiru l- investigazzjonijiet meħtieġa u jekk ikun il-każ tittieħed l-azzjoni neċessarja.