MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 469 It-Tlieta, 16 ta' Jannar, 2001 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 469

It-Tlieta, 16 ta' Jannar, 2001

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-6.10 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tlieta, 16 ta' Jannar, 2001

WERREJ

MINUTI 321

KUNSENS GĦAL ATTI 321

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 321

TQEGĦID TA' KARTI 325

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR SELF LOKALI (IT-TIENI QARI)

LOCAL LOAN BILL (SECOND READING) 326

AĠĠORNAMENT 339

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 345

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 468 li saret fis-16 ta' Jannar, 2001 ġew konfermati.

KUNSENS GĦAL ATTI

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): Ninforma lill-Kamra li l-President ta' Malta għoġbu jagħti l-kunsens tiegħu għal:

Att Nru. I ta' l-2001: Att ta' l-2001 li jemenda l-Att dwar l- Interpretazzjoni.

Att Nru. II ta' l-2001: Att ta' l-2001 dwar il-Konservazzjoni u l- Amministrazzjoni tas-Sajd.

Att Nru. III ta' l-2001: Att ta' l-2001 dwar il-Komunikazzjonijiet u t- Transazzjonijiet Elettroniċi.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

TRAFFIKU - KOLLIŻJONIJIET

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm kienu n-numru tal-kollizjonijiet tat-traffiku rrapportati lill-pulizija matul is-sena 2000 u preferibbilment xahar b'xahar?

Kemm minn dawn kienu inċidenti fatali?

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern): Ninsab informat illi matul is- sena 2000 kien hemm 12,644 kolliżjoni tat-traffiku rrapportati lill- pulizija, li 12 minnhom kienu fatali, fejn tilfu ħajjithom 15-il persuna.

Dawn il-kolliżjonijiet seħħew kif ġej:-

|Sena 2000 |Kolliżjonij| Fatali| | |iet | | |Jannar | 1,024 | Xejn | |Frar | 979| 3* | |Marzu | 1,031 | Xejn | |April | 1,068 | 1 | |Mejju | 1,076 | Xejn | |Ġunju | 1,063 | Xejn | |Lulju | 1,234 | 3 | |Awissu | 1,079 | 1* | |Settembru | 953| 1 | |Ottubru | 1,011 | Xejn | |Novembru | 985| 1 | |Diċembru | 1,141 | 2* | |TOTAL | 12,644 | 12 |

· inċident minnhom b'żewġ vittmi.

Nixtieq inżid ukoll li fis-sena 2000, iċ-ċifri tal-hit and run li qabel ma kenux jiġu kkonsidrati bħala kollizjonijiet tat-traffiku, żdiedu ma' dawn ukoll.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Fid-dawl li qed ikollna madwar 1000 kolliżjoni tat- traffiku fix-xahar, qed isir xi studju biex naraw kif jistgħu jiġu rranġati ċerti toroq?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, evidentement aktar ma jkun kbir in-numru tal-vetturi, aktar hemm iċ-ċans li jkollna kolliżjonijiet tat-traffiku.

Pero' meta tikkompara n-numru ta' karozzi man-numru ta' kolliżjonijiet li kellna din is-sena, issib li ċ-ċifri m'humiex daqshekk għoljin ħdejn is- snin ta' qabel.

Naturalment wieħed dejjem jipprova jsaħħaħ it-taqsima tat- traffiku tal-pulizija f'dik li hija prevenzjoni u naħseb li l-kampanja qawwija ta' pubbliċita' li kienet saret ukoll ħalliet ċertu effett.

Rigward it-toroq, il-pulizija għandha rappreżentanti fit-traffic control board li jilqgħu s-suġġerimenti tal-kunsilli lokali u anke jagħtu l- expertise tagħhom dwar il-konfigurazzjoni tat-toroq u t-toroq li jkunu se jinfetħu, xi ħaġa li proprjament taqa' taħt il-ministeru għat-trasport.

(Interruzzjonijiet) Il-pulizija tieħu interess f'dak li huwa prevention u mhux tirrapporta li tkun saret kolliżjoni biex sempliċement tiġbor statistika, ħafna drabi anke tinforma lil dak li jkun li tkun ġrat kolliżjoni fatali u din m'hijiex ħaġa faċli.

MR SPEAKER: Nifhem li l-Ministru Censu Galea jixtieq iżid xi ħaġa.

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni): Mr Speaker, nista' ngħid li fis-sentejn li għaddew id-dipartiment tat-toroq identifika numru ta' junctions li qegħdin ikunu ta' periklu u jikkawżaw diversi inċidenti.

Uħud minn dawn diġa' ġew irranġati filwaqt li oħrajn qegħdin fi stadju li jiġu rranġati.

Per eżempju, wara li ġiet irranġata r-roundabout ta' ħdejn it-tankijiet tal-gass, in-numru ta' inċidenti li kien ikollna f'dawk l-inħawi naqas sostanzjalment.

Anke fejn hemm id-daħla ta' ħdejn il-Corinthia, ħdejn il-Palazz ta' San Anton, in-numru ta' inċidenti naqas minħabba li sar kontroll fuq it-traffiku permezz tat-traffic lights.

Nista' ngħid ukoll li matul is-sena li għaddiet ġew stallati 29 pelican lights ġodda - fil-fatt kelli domanda parlamentari f'dan is-sens li weġibtha llum - li wkoll jgħinu biex jikkontrollaw it-traffiku u allura jonqsu l-inċidenti f'diversi lokalitajiet, apparti li bħalissa d- dipartiment tat-toroq qiegħed fil-fażi li jibda x-xogħol fil-junction li minn Haz-Zabbar tagħti għal Wied il-Għajn, li fil-preżent qed toħloq diffikultajiet kbar.

Qegħdin isiru wkoll pjanti għall-junction ta' ħdejn id-daħla ta' Paceville u qed tiġi kkontrollata wkoll il-junction ta' ħdejn il-mina ta' Haż-Żebbuġ.

Fil-fatt hemm diversi lokalitajiet oħra li fihom qed isir xogħol ta' upgrading, proprju biex kemm jista' jkun innaqqsu l- possibbilta' ta' inċidenti.

Tajjeb li wieħed jgħid ukoll li toroq li jkunu tajbin, jiġifieri toroq li fihom wieħed jista' jidhirlu li għandu jsuq xi ftit ħaj, aktarx li minflok inaqqsu l-frekwenza ta' l-inċidenti jkunu qed iżiduha.

Fil-fatt, fost il- każi li kien hemm irrapportati mill-ministru ta' l-intern kien hemm ħafna li ġraw f'toroq ġodda għax in-nies isuqu b'mod eċċessiv u allura l- inċidenti jkunu ferm aktar koroh.

Waħda mit-toroq li rranġajna dan l- aħħar hija dik li tagħti għal Ħal Far, u jiena ninkwieta meta niftakar li hemm iċ-ċans li jkun hemm aktar overspeeding f'toroq bħal dawn u li jkun hemm aktar ċans li jsiru inċidenti fihom milli f'toroq oħra.

MR SPEAKER: L-Onor Carmelo Abela, domanda supplimentari.

ONOR.

CARMELO ABELA: Ladarba l-Ministru semma' l-ammont ta' traffic lights li saru matul is-sena li għaddiet, jista' jikkonsidra li jagħmel ukoll dawn it-tip ta' dwal inti u ħiereġ miż-Żejtun biex tmur lejn it-Triq Tal-Barrani?

B'risposta għal mistoqsija parlamentari ntqal li qed tiġi studjata xi ħaġa aktar ikkomplikata.

Ma jaħsibx li jkun aħjar jekk issir xi ħaġa inqas ikkomplikata u aktar effiċjenti?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Speaker, jiena ma nafx għal-liema pjani kkomplikati qed jirriferi l-Onor.

Membru, pero' l-kwestjoni fejn tagħmel u ma tagħmilx traffic lights ma jiddeċidihiex il-ministru jew xi membru parlamentari imma ħafna drabi tkun tiddependi mill-ammont ta' traffiku li jkun għaddej minn dik it-triq partikolari.

Lili jsiruli ħafna talbiet għal traffic lights f'diversi lokalitajiet, fosthom il-junction li tagħti mit- triq tar-Rabat għal Ta' Qali.

Fil-fatt hemmhekk hemm id-diffikulta' li għandek triq prinċipali, li minn Ħ'Attard twasslek għar-Rabat, li fin-normalita' mit-Tnejn sas-Sibt huwa żgħir il-perċentwali ta' karozzi li jiksru lejn Ta' Qali, filwaqt li nhar ta' Ħadd - kif ukoll meta jkun hemm xi logħba football f'Ta' Qali - ikun hemm numru ta' karozzi akbar mis-soltu li jew jiksru minn din it-triq prinċipali għal Ta' Qali, inkella jkunu ħerġin minn Ta' Qali għat-triq prinċipali.

Allura jekk inti tistalla s-sistema ta' traffic lights, minflok tkun qed tgħin l-andament tat-traffiku matul il-ġimgħa kollha tkun qed tfixxklu għal numru kbir ta' ġranet, allavolja dawn jistgħu jkunu jagħmlu sens fil-ġurnata tal-Hadd.

Allura trid tara x'tip ta' kontroll trid tagħmel.

Għar-rigward tal-junction li miż-Żejtun tieħdok għall-bypass ta' Tal- Barrani għandna l-istess tip ta' diffikulta'.

Madanakollu wara rappreżentazzjonijiet li għamel l-istess Onor. Carmelo Abela f'dan il- parlament, id-dipartiment tat-toroq ħa konsiderazzjoni mill-ġdid jekk ikunx aħjar li jsiru traffic lights minflok ir-roundabout li kienet mitluba li ssir - fil-fatt kien diġa' nħareġ il-permess - u safejn naf jien saru diskussjonijiet mal-planning authority biex naraw x'tip ta' dwal se jiġu stallati għall-kontroll tat-traffiku li jkun ħiereġ u dieħel minn u għaż- Żejtun.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Ladarba l-Ministru qed jgħid li f'ċerti toroq qed ikollna speed eċċessiv, jista' jgħid xi żviluppi saru rigward l- istallazzjoni ta' speed cameras?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Speaker, fil-fatt hemm l-approvazzjoni biex dawn il-cameras jiġu stallati, iżda fadal diffikulta' żgħira peress li fil-liġi dwar it-trasport jingħad li qabel ma jiġu stallati dawn l-ispeed cameras irid ikun hemm konsultazzjoni bejn il-ministru u l-awtorita' tat-trasport.

Sal-lum l-awtorita' tat-trasport għadha mhijiex kostitwita, għalkemm qegħdin fl-istadju li nsibu l-personnel neċessarju.

Għalissa din il- konsultazzjoni ma tistax issir, imma malli din tiġi kostitwita żgur li din se tkun waħda mill-affarijiet li trid tagħmel.

DĦUL - ĊITAZZJONIJIET

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' ċitazzjonijiet li ħarġet il-pulizija, inkluż dawk tat-traffiku, matul is-sena 2000?

Kemm minn dawn iċ- ċitazzjonijiet tħallsu u kemm kien il-valur f'ċifra ta' flus?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi matul is-sena 2000 il-pulizija għamlet 102,998 ċitazzjoni.

Dwar it-tieni parti tal-mistoqsija, il-ħlas ta` multi jew ammendi inflitti mill-qorti ma jsirx għand il-pulizija, ħlief għal dawk depenallizati bħalma huma traffic offence tickets.

Fil-każ ta` dawn ta` l- aħħar ninsab informat illi tħallsu għand il-pulizija 4,119 ċitazzjoni, li jammontaw għal Lm51,400.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, fost il-miżuri ta' sigurezza li qed jieħu l-gvern fir-rigward ta' laħam importat minn barra hemm li l-laħam irid ikun ġej minn annimal li ma jkunx ilu aktar minn 18-il xahar maqtul.

Jista' l-Ministru jinformani jekk l-ALE hijiex qed tagħti l-ħidma tagħha bil-għan li din il-proċedura ta' kontroll u verifika tkun tabilħaqq qed tiġi sostnuta?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Jien ma nafx jekk fir-restrizzjonijiet fuq l- importazzjoni tal-laħam hemmx l-involviment ta' l-ALE.

Li naf fiċ-ċert hu li jekk ikun hemm bżonn ta' enforcement daparti tagħhom, din l-iskwadra ta' l-administrative law enforcement tiġi involuta wkoll.

Pero' ma nistax su due piedi ngħidlek jekk humiex diġa' involuti.

Jekk mid-dipartiment tas- saħħa, jew mid-dipartiment tal-biedja u sajd jew minn xi dipartiment ieħor li għandu x'jaqsam ma' l-importazzjoni tal-laħam jintalab xi enforcement u tintalab l-assistenza tal-pulizija, naturalment il-pulizija tintervjeni.

Hemm diversi sitwazzjonijiet fejn l-ewwel pass jieħdu d-dipartiment - f'dan il-każ id-dwana ladarba qed nitkellmu fuq l-importazzjoni - u allura r-responsabbilta' primarja tkun tiegħu jew ta' l-agrikoltura jew tad- dipartiment tas-saħħa u mbagħad ikun hemm l-assistenza tal-pulizija jekk ikun hemm il-bżonn.

Pero' dawn ir-restrizzjonijiet li għandhom x'jaqsmu ma' l-importazzjoni taċ-ċanga m'humiex infurzabbli direttament mill- pulizija.

MR SPEAKER: L-Onor.

Gavin Gulia, domanda supplimentari.

ONOR.

GAVIN GULIA: Jista' l-Ministru jagħtina daqsxejn ta' progress report dwar dak li qed jiġri bħalissa ġewwa l-faċilita' korrettiva ta' Kordin rigward l-istrajk tal-ġuħ, peress li skond l-informazzjoni li għandna s-sitwazzjoni kompliet teħżien?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Fil-fatt il-bieraħ ukoll saritli domanda dwar dan is- suġġett u rrispondejtha.

Ma kienx hemm żviluppi partikolari mill-bieraħ sal-lum, jiġifieri la kien hemm żieda u lanqas tnaqqis fin-numru ta' persuni li qegħdin jieħdu din l-azzjoni.

Kien hemm żvilupp żgur f'dik li hija komunikazzjoni għax kien hemm min ikkomunika magħhom minn barra l-ħabs - naturalment bil-permess ta' l- awtorita' tal-ħabs - ħalli jara x'inhuma l-ilmenti tagħhom u ntalbu li dawn jsiru bil-miktub sabiex wieħed ikun jista' jivverifikahom.

Jiġifieri dan il- pajjiż għandu l-istituzzjonijiet tiegħu mwaqqfa bil-liġi indipendenti mill- ħabs, kemm f'dik li hija bord kif ukoll barra mill-ħabs innifsu, u allura mbagħad dawn l-ilmenti jiġu evalwati biex naraw jistgħux jiġu rimedjati.

Li hu żgur hu li qabel ma dawn l-ilmenti jsiru bil-miktub ma tkunx tista' tittieħed azzjoni għax trid tara x'inhuma dawn l-ilmenti.

Per eżempju, dwar is-sentenzi li jingħataw mill-qorti, la l-ministru ta' l-intern u lanqas il-ministru tal-ġustizzja ma jkun jista' jinvolvi ruħu fihom.

Jien ukoll ġieli naqbel u ġieli ma naqbilx ma' dawn is-sentenzi kemm fil- konfront ta' Maltin u anke ta' barranin, pero' ma jfissirx li għax għandi fiduċja fil-qorti naqbel ma' kulma tagħmel.

Nifhem li wieħed irid jara kif jista' jirrimedja sitwazzjonijiet ġewwa l-ħabs.

Naturalment wieħed li jkun ġewwa l-ħabs barra minn pajjiżu jħossu aktar maqtugħ minn xi ħabsi ieħor li jkun qiegħed f'pajjiżu stess.

Fil-fatt ġieli kellna każi ta' Maltin li jkunu ġo ħabs f'pajjiż Għarbi, pero' irridu naraw jekk dawn il-każi ikunux sempliċement frott ta' illużjoni jew inkella xi ħaġa oħra.

Jiena tlabthom speċifikatament jagħmlu dawn l-ilmenti bil- miktub, permezz tad-direttur tal-ħabs u anke permezz ta' l-uffiċjali ta' l- ambaxxata, u jekk hemm bżonn dawn jiġu ivestigati anke minn nies barra l- ħabs innifsu.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Il-Ministru Michael Refalo.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

MICHAEL REFALO (Ministru għat-Turiżmu): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar akkomodazzjoni għat-turisti liċenzjati sa l-1 ta' Jannar 2001, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Speaker, f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Tagħrif dwar applikanti li magħhom ġew finalizzati offerti taħt skema 8 maħruġa mill-awtorita' tad-djar, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

Tagħrif dwar applikanti taħt skema 8 maħruġa mill-awtorita' tad-djar li kienu applikaw ukoll taħt l-iskema introdotta bejn l-1996 u l-1998, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

Tabella li turi l-għadd u l-lokalita' ta' persuni li qed jirreġistraw għax-xogħol u għandhom is-seaman book, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

22638; u

f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Tagħrif dwar l-għadd ta' studenti li qagħdu għall-eżamijiet tal- MATSEC, Edexcel, London Chamber of Commerce and Industry u City and Guilds fis-sessjonijiet ta' l-1999 u ta' l-2000, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

22586; u

f'isem il-Ministru tal-Finanzi inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Annual audit report tal-kunsilli lokali għas-sena finanzjarja li għalqet fil-31 ta' Marzu 2000.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Tabella li turi l-għadd ta' każi ta' serq, qtil u kuntrabandu rrapportati lill-pulizija matul is-sena 2000, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

22285; u

Tabella li turi l-għadd u n-nazzjonalita' ta' barranin li għandhom permess jaħdmu f'Malta u li isimhom deher fil-lista ppubblikata mid- dipartiment ta' l-informazzjoni fit-2 ta' Jannar 2001, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Louis Deguara.

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa): Mr Speaker, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar sick leave li ttieħed minn security guards li jaħdmu fid- dipartimenti li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħi matul is-sena 2000, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

MR SPEAKER: L-Onor.

Noel Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, nitlob il-permess biex inpoġġi fuq il- Mejda tal-Kamra rapport dettaljat bħala update fuq il-problema tal-BSE u tas-CJD maħruġ mill-ministeru tal-biedja.

MR SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

MR SPEAKER: Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal- Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR SELF LOKALI

LOCAL LOAN BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri Ikompli mis-16 ta' Jannar, 2000 Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet

MR SPEAKER: Aktar rimarki?

L-Onor.

Joe Cilia.

ONOR.

JOE CILIA: Mr Speaker, bħalissa quddiemna għandna l-abbozz ta' liġi dwar is-self lokali pero' wieħed bilfors jistaqsi għalfejn dan qiegħed quddiemna.

Dan l-abbozz ta' liġi mhuwiex xi wieħed ikkomplikat u l- għanijiet tiegħu huma ċari ħafna.

Fil-fatt l-għanijiet tiegħu huma biex jawtorizza li somma ta' mhux iżjed minn Lm100 miljun tinġabar b'self f'Malta sabiex tkopri nefqa akbar mid-dħul fil-Fond Konsolidat matul is- snin 1999 u 2000.

Din in-nefqa mistennija li sseħħ matul is-sena 2001.

Mr Speaker, jien bdejt b'dan il-punt għaliex ikun inutli li jiġi quddiemna dan l-abbozz ta' liġi mingħajr ma nkunu nafu x'wassal għal dan.

Jidhirli li din hija t-tieni darba li tressaq abbozz ta' liġi simili biex jagħmel tajjeb għad-deficit fil-Fond Konsolidat.

Issa hawnhekk ikun tajjeb li wieħed ifakkar kemm kienet issir kritika lill-gvern Laburista preċedenti kull meta dan kien iressaq xi forma ta' abbozz ta' liġi simili biex jagħmel tajjeb għad-deficit u allura hija ħaġa ta' l-iskantament li llum qed niddiskutu dan l-abbozz ta' liġi.

Dak iż-żmien kien hawn kampanja meqjusa fuq kemm kien qed jonfoq u jissellef il-gvern biex imexxi l-pajjiż.

Fil-fatt kienet ingħatat l-impressjoni li kien hawn xi nuqqas ta' kapaċita' min-naħa tal-gvern biex dan jibbilanċja l-kotba tiegħu, biex ngħid hekk.

Jien naħseb li dawn l-affarijiet għandna nistaqsuhom illum għax ma nafx kif il-gvern tal-ġurnata qed jerġa' jirrikorri quddiem dan il- parlament biex jissellef il-flus.

Per eżempju, tan-naħa l-oħra kienu jgħidu li ma kellhom x'jaqsmu xejn mad-dejn li nħoloq qabel l-1996, qisu d-dejn inħoloq f'daqqa u kienu jagħtu l-impressjoni li jekk jerġgħu jitilgħu fil-gvern kollox se jkun ward u żahar.

Pero' sfortunatament jekk wieħed iħares lejn dak li seħħ matul is-sena 2000 u dak li qed jiġri fl- ewwel ġranet ta' din is-sena jsib li din mhijiex ir-realta'.

Għalhekk ikun tajjeb li wieħed jgħid x'jistenna matul il-kumplament ta' din is-sena li għadna kemm bdejna.

Per eżempju, fl-aħħar estimi ġenerali l-gvern ikkalkula li matul din is- sena se jiġbor madwar Lm56 miljun aktar fid-dħul ordinarju tiegħu.

Kieku wara li jiżdied dan id-dħul tonqos il-problema fiha u ma fihiex imma meta wieħed jara li l-morsa fuq il-poplu Malti għas-sena li ġejja se tkun ta' Lm56 miljun aktar naħseb li m'aħniex mexjin fid-direzzjoni li wieħed jixtieq u li tagħmlilna ġieħ.

Jien mhux qed nikkritika lill-gvern għax qed jiġbor it-taxxi imma miżura bħal din ma nistgħux naqtgħuha mill-kumplament tax-xogħol li qed jagħmel il-gvern.

Mela d-dħul ordinarju tal-gvern se jitla' għal madwar Lm666 miljun u d-dħul mill-income tax se jitla' għal Lm163 miljun, jiġifieri se jkun hemm żieda oħra ta' Lm13 miljun.

Id-dħul mill-kontribuzzjonijiet tas-sigurta' soċjali se jiżdiedu b'Lm19 miljun.

Rigward il-VAT nista' ngħid li fis-sena 2000 id-dħul kien ta' madwar Lm105 miljun u għas-sena li qegħdin fiha d-dħul huwa mistenni li jiżdied għal Lm116 miljun, jiġifieri żieda ta' madwar Lm11 miljun aktar.

Qed ngħidu wkoll li d-dħul mid-dwana u sisa se jiżdied b'madwar Lm6 miljun u d-dħul mil-liċenzji, waqt li d-dħul mit-taxxi u l-multi se jiżdied b'madwar Lm6 miljun se jitla' għal Lm75 miljun.

Imbagħad se jkun hemm dħul ta' madwar Lm67 miljun mill-MFSC u l-MIA.

Sur President, jekk wieħed iħares lejn in-nefqa rikorrenti tal-gvern biex jamministra u jagħmel id-day-to-day running isib li matul is-sena li għadha kif spiċċat kien hemm żieda ta' Lm2 miljun fuq l-istima oriġinali, li allura telgħet għal madwar Lm608 miljun.

Matul din is-sena huwa mistenni li din in-nefqa rikorrenti tiżdied b'Lm50 miljun, apparti l-Lm54 miljun f'imgħaxijiet li l-gvern iħallas fuq id-dejn li għandu.

Fil-fatt għandna nefqa ta' Lm54 miljun għall-public debt servicing.

Insibu wkoll li s-somma ta' Lm172 għan-national insurance, allowances u overtime issa se titla' għal Lm199, żieda ta' madwar Lm27 miljun jew 12% tal-GDP.

Imbagħad hemm Lm48 miljun għall-operating expenses tal-gvern.

Min-naħa l- oħra nsibu li għall-programmi u inizjattivi ġodda tal-gvern hemm tnaqqis ta' Lm2.6 miljun.

Naf li mhux kulħadd jieħu pjaċir joqgħod jisma' ħafna statistika, imma mill-banda l-oħra biex tibda targumenta trid bilfors titlaq b'xi forma ta' statistika.

Issa dawn iċ-ċifri li qed nagħti juru li hemm żbilanċ u li fl-aħħar budget il-gvern pinġa stampa differenti minn dak li qegħdin naraw illum.

Per eżempju, il-ġurnali li jissimpattizzaw mal-gvern ġabu t-titlu li dan kien budget bla taxxi pero' jien ma nistax nifhem kif jista' jkollok budget bla taxxi.

Għalhekk ekonomikament din ma tagħmilx sens pero' din kienet l- impressjoni li ngħatat.

Hawnhekk qed joħorġu affarijiet li ma ssemmew fl- ebda budget u fl-ebda diskussjoni f'dan il-parlament.

Rajna żidiet f'taxxi fuq dak li għandu x'jaqsam mal-planning authority u taxxi marbutin mal- permessi tal-bini.

Rajna żidiet fenomenali u taxxi ġodda fuq azjendi fil-qasam tat-turiżmu li sal-lum ma kenux iħallsu taxxi bħat-tourism authority.

Rajna żidiet f'taxxi fuq ħlasijiet u tariffi marbutin ma' affarijiet li jmorru quddiem il-qrati tagħna.

Issa ftit jiem ilu rajna wkoll tassazzjoni ġdida oħra f'dak li għandu x'jaqsam mal-kuntratti.

Per eżempju, dawk in-nies li llum qed imorru quddiem nutar biex jagħmlu kuntratt qed jiġu ffaċċjati minn żidiet enormi minħabba l-ispejjeż marbutin ma' pubblikazzjonijiet ta' kuntratti u riċerki.

Il-gvern kien iddeċieda li jagħti s-sistema tar-riċerki lill-kumpannija privata partikolari b'monopolju għal għaxar snin u fl-istess ħin biddel il- legal notices biex hu jkun inkarigat mill-ġbir tal-ħlasijiet għal din il- kumpannija, għax kif diġa' għedt issa qed naraw żidiet ukoll anke fejn jidħlu r-riċerki.

Hawnhekk forsi wieħed jistaqsi: Ir-riċerki x'inhuma?

Meta bniedem ikun se jixtri xi proprjeta', ikun se jagħmel transazzjoni, ikun se jiddejjen mal-bank jew inkella jkun se jipprova jkabbar in-negozju tiegħu jkunu jridu jsiru ċerti riċerki biex naraw jekk il-proprjeta' li tkun se tinxtara, per eżempju, tkunx ta' dak l-individwu partikolari.

Apparti minn hekk ikun hemm il-liabilities biex naraw jekk bniedem għandux djun jew le ħalli meta wieħed jinnegozja u jittratta ma' persuna jkun jaf il-qagħda ta' dik il-persuna partikolari.

Per eżempju, llum meta l-għarajjes imorru għand nutar għax ikunu se jixtru xi proprjeta' mingħand xi kuntrattur iridu jħallsu l-ispejjeż għal din ir-riċerka, liema spejjeż issa qed nisimgħu li se jogħlew b'mod astronomiku.

Fil-fatt jidher li hemm il-ħsieb li se jkun hemm żidiet oħrajn simili.

Mr Speaker, ħafna drabi l-membri tan-naħa l-oħra jikkritikawna li fil- passat fil-budget konna noqgħodu ngħidu li se jogħla t-tonn taż-żejt u affarijiet simili.

Pero' l-poplu kien ikun jaf fejn hu għax fil-budget kien jingħad kollox.

U hawnhekk jien nistaqsi: Illum wara li jinqara l- budget il-poplu jkun jaf fejn se jkun matul is-sena ta' wara?

Din hija d- direzzjoni li dan il-gvern qed ipoġġi lill-pajjiż fih?

F'daqqa waħda kulma jinteressah il-gvern hija l-ħofra pero' ftit li xejn qed naraw miżuri effettivi biex jonqos l-infiq, il-ħela u l-isparpaljar.

Żgur li aħna ta' din in-naħa tal-Kamra ma nistgħu qatt niġu akkużati li meta kien hemm xi miżuri li jkabbru l-iżvilupp, bħal meta ddiskutejna l-Business Promotions Act ftit ilu, ma tajniex il-kontribut tagħna.

Mhux talli hekk talli aħna għenna biex dawn l-oqsma jimxu 'l quddiem imma mbagħad il-gvern irid ikun kapaċi jikkrea l-inċentivi u l-investiment.

Għalhekk il-miżuri li qed jittieħdu fuq l-oqsma tat-turiżmu, ta' l-ippjanar, tal-qrati u tal- kuntratti se jitfgħu lura l-qasam tal-kummerċ.

Dawn mhumiex affarijiet li jagħmlu kuraġġ lill-businessmen fiċ-ċirkostanzi diffiċli li għaddejjin minnhom.

Issa se ngħid xi ħaġa fuq l-infiq kapitali għax milli jidher se jkun hemm tnaqqis fuq is-sena li għaddiet.

Fil-fatt fuq in-nefqa kapitali se jintnefqu Lm95 miljun li Lm35 miljun minnhom se jintnefqu fuq sussidji u sovvenzjonijiet.

Fost entitajiet oħra dawn is-sussidji jmorru għand il- Malta tourism authority, għand l-MDC, għand il-rreeport corporation, għand il-MIMCOL, għand il-Gozo ferries, għand it-tarzna u għand ix-shipbuilding.

Qed jingħad li dan id-dejn ta' Lm100 miljun se jkun taħt forma ta' stocks.

F'dan il-parlament smajna ħafna kummenti li meta dan ikun f'forma ta' stocks ikollok imgħaxijiet aktar fit-tul milli forsi meta dan ikun f'forma ta' treasury bills.

Għalhekk wieħed irid jaħseb jekk huwiex għaqli li wieħed joħroġ b'din il-forma ta' ġbir għax meta niddiskutu abbozzi ta' liġi simili jkun hawn min igħid li aħjar immorru għat-treasury bills minflok stocks u jkun hawn min igħid ukoll li aħjar immorru għall- istocks.

Nifhem li jrid ikun hemm ċertu leeway u flexibility fil-mod ta' kif jaħdem il-gvern biex jiġbor it-taxxi.

Mr Speaker, jidher ukoll li f'dak li għandu x'jaqsam mal-freeport se jibqgħu għaddejjin il-konsultazzjonijiet sa Ġunju ta' din is-sena, waqt li f'dak li għandu x'jaqsam mal-lottu pubbliku, ma' l-MOBC u ma' l-MIA qed jgħidulna li dawn se jibdew kmieni matul din is-sena.

Għal dak li għandu x'jaqsam mal-25% shareholding tal-Bank of Valletta qed jgħidulna li dan se jibda dalwaqt ukoll, u dwar is-60% shareholding tal-Maltacom qed jgħidulna li dan se jibda din is-sena.

Ta' min igħid li matul is-sena 2001 se jkun hawn il-bejgħ ta' l-assi li qed ngħidu li se jħalli lill-gvern madwar Lm41 miljun.

Minkejja li l-gvern beda b'ċerta rankatura, jidher li f'dan il- qasam waqajna lura għax jekk se joqgħodu jgħidulna li l-konsultazzjonijiet se jibdew dalwaqt imbagħad ma jgħidulniex meta se jispiċċaw naħseb li se jkomplu jkabbru l-inċertezza.

Issa nixtieq insemmi ftit xi miżuri li skond il-budget jingħad li se jibdew jitħaddmu xi sena jew sentejn oħra, Mr Speaker.

Per eżempju, bħalissa qed niftakar fil-kontribuzzjonijiet tan-national insurance li se jitqassmu f'perijodu ta' sentejn u fil-kwestjoni tal- prezzijiet taż-żejt mal-prezzijiet fis-swieq internazzjonali.

Meta titkellem fuq qasam daqstant delikat bħall-qasam taż-żejt u tal-fuel bilfors trid titkellem ċar.

Qed ngħid dan għax mis-sena d-dieħla l-prezz taż-żejt tagħna se jkun marbut mal-prezz fis-swieq internazzjonali.

Pero' hawnhekk nixtieq nistaqsi: Dan ifisser li jekk kien hemm xi sussidji min- naħa tal-gvern għall-Enemalta dawn se jispiċċaw u jiġu marbutin mal-famuż prezz fis-swieq internazzjonali?

Ikun tajjeb li wieħed jiċċarahom dawn l- affarijiet għax meta tibda tara ċerta statistika bilfors titħasseb.

Qed ngħid dan għax minkejja li kien hemm żieda fit-tariffi li għandhom x'jaqsmu ma' l-oqsma tat-turiżmu, tal-planning, tal-qrati u tal-kuntratti dawn mhux talli jgħidu li l-ħajja ma għolietx, talli jgħidu li l-ħajja raħset.

Naħseb li dawn l-affarijiet aktar qed iħawdu l-imħuħ u ma nafx kemm wieħed jista' jippjana ċerti guidelines fuq dawn iċ-ċifri.

Mr Speaker, jekk hawn xi ħaġa li wieħed għandu għalfejn jinkwieta fuqha huwa l-bilanċ tal-pagamenti.

Qed ngħid dan għax filwaqt li fl- esportazzjoni rajna żieda ta' madwar Lm202 miljun li telgħet għal madwar Lm776 miljun, fl-istess nifs qed naraw li fis-sena 2000 l-importazzjoni żdiedet minn Lm805 miljun għal Lm1,079 miljun fis-sena, żieda ta' Lm274 miljun.

Meta tiżdied l-importazzjoni jkollok aktar flus ħerġin milli deħlin fil-pajjiż u dan jista' jikkawża xi problemi f'dan il-qasam.

Wieħed jinnota li t-total fl-iżbilanċ kummerċjali għas-sena li għadha kif għaddiet se jkun ta' Lm303 miljun u l-bilanċ tal-pagamenti se jilħaq id-Lm89 miljun.

Tajjeb li wieħed jgħid ukoll li dawk il-proġetti kapitali li kienu ilhom ippjanati għal diversi snin għadhom lanqas biss bdew.

Ara kemm se tiżdied l-importazzjoni meta proprju jinbdew dawn il-proġetti!

Jien ilni ħafna nsostnih dan il-punt pero' huwa mportanti li jsir progress f'dawn it-tip ta' proġetti.

L-enfasi biex wieħed jilħaq mad-deficit strutturali m'għandhiex tkun fuq id-dħul tal-gvern imma fuq l-expenditure għax ikun tajjeb li wieħed igħid li għas-sena 2000 se jintnefqu madwar 49%, kważi n-nofs ta' dak kollu li nipproduċu fil-pajjiż, jew aħjar Lm706 miljun.

F'ekonomiji moderni l-ħruġ tal-gvern m'għandux ikun aktar minn madwar 35% tal-GDP.

Għalhekk ikun tajjeb li wieħed jagħmel xi paraguni.

Per eżempju, fir-Renju Unit din ir- rata hija ta' 39%, fil-Ġappun 38% u fl-Istati Uniti 29%.

F'ekonomiji iżgħar ir-rata average hija ta' madwar 39% u nsibu li f'Iceland ir-rata hija ta' 33%, fl-Irlanda 30% u fil-Korea ta' Isfel 25%.

Meta mbagħad wieħed iħares lejn ir-rata tagħna li hija ta' 49% wieħed jieħu idea ċara f'liema direzzjoni qegħdin.

Fl-opinjoni tiegħi, il-cost-effectiveness fis-settur pubbliku m'huwiex qed jiġi tackled b'mod san u b'management finanzjarju pubbliku adegwat li jixraq lil dan il-pajjiż.

Aħna nitkellmu ħafna dwar jekk għandniex nissieħbu fl-Unjoni Ewropea jew le, pero' jekk inħarsu lejn ir-ratio li għandhom il-pajjiżi membri f'dan il-qasam insibu li dan huwa ta' 45% jiġifieri din mhijiex xi rata li għandha tilluminana.

Għalhekk il-gvern għandu jissettja t-targets tiegħu.

Naf li fil-bidu ta' din l- amministrazzjoni l-gvern kien issettja target sas-sena 2004, pero' jidher li d-differenza li qed ikun hemm bejn il-ġbir u d-dħul tal-gvern ma tantx qed tiġi kkalkolata.

Fl-opinjoni tiegħi l-gvern irid ikun ta' eżempju f'dak li għandu x'jaqsam ma' cost-effectiveness fil-mod kif hu jamministra l-finanzi.

M'għandux ikun it-taxpayer li jagħmel tajjeb għan-nuqqas ta' amministrazzjoni serja.

Għandna wkoll problemi ta' likwidita' li ħafna drabi joħloqhom il-gvern stess bid-direzzjonijiet li qed jieħu.

Per eżempju, fil-qasam tal- kostruzzjoni hemm ħafna problemi għax qed jittieħdu miżuri biex jispiċċa t- tpartit.

Bħalissa għaddejjin policies mill-bank biex il-gvern jaqta' l- bartering meta dawk involuti f'dan il-qasam diġa' għandhom problemi kbar ta' likwidita'.

Għalhekk qed tkompli tagħfas aktar il-morsa fuq min finalment ikun investa l-kapital tiegħu u fuq ħaddieħor li jkun involut f'dak in-negozju.

Mhux billi toħroġ tgħid li qiegħed fid-direzzjoni t- tajba u tibgħat lil kulħadd b'ħafna graphs biex tipprova tagħti l- impressjoni li mexjin f'xi direzzjoni ta' barra minn hawn jew li għandna nkunu l-għira ta' ħaddieħor meta fir-realta' s-sitwazzjoni hija ferm differenti.

Ċertament li l-government induced costs mhumiex qed jgħinu biex jikber l-investiment fil-pajjiż.

Jien ngħid li wasal iż-żmien li wieħed jibda jagħmel ċerti distinzjonijiet f'dan il-pajjiż.

Ma jistax ikun li grocer żgħir jiġi trattat bħal supermarket kbir, biex ma nsemmix ukoll li llum mexjin ukoll lejn id-direzzjoni tal-hypermarkets.

F'dan il-qasam ma tistax timxi bl-istess riga, bl-istess kejl u bl-istess sistemazzjoni.

Għalhekk nappella lill-gvern biex ifittex iressaq quddiem dan il-parlament l-abbozz ta' liġi li jirrigwarda l-liċenzji.

MR SPEAKER: Onor. Cilia, skadielek il-ħin u għandek bżonn extension biex tkompli tinstema'.

Min qed jipproponi?

ONOR.

GEORGE VELLA: Nipproponi li l-Onor.

Cilia jkompli jinstema'.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

CARMELO ABELA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hija li l-Onor.

Cilia jkompli jinstema'.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

Il-mozzjoni m'għaddietx.

MR SPEAKER: L-Onor.

Carmelo Abela, on a point of order.

ONOR.

CARMELO ABELA: Peress li l-Onor.

Cilia ġie mwaqqaf milli jkompli jitkellem qed insejjaħ quorum.

MR SPEAKER: Hawn talba għal quorum.

Is-seduta hija sospiża għal ħames minuti.

Fis-7.14 p.m. is-seduta ġiet sospiża u rriżumiet ħames minuti wara.

MR SPEAKER: Is-seduta tista' tkompli.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Silvio Parnis.

ONOR.

SILVIO PARNIS: Mr Speaker, quddiemna għandna abbozz ta' liġi li l-għan tiegħu huwa li l-gvern jissellef Lm100 miljun.

Meta qgħadt inqalleb ftit il-gazzetti sibt li darba l-gvern kien wegħedna li jekk nissieħbu fl- Unjoni Ewropea se nieħdu Lm100 miljun.

Jien naħseb li kieku din il-wegħda nżammet, il-ministru tal-finanzi ma kienx ikollu għalfejn iressaq dan l- abbozz ta' liġi.

Il-wegħda tal-Lm100 miljun ma saritx għexieren ta' snin ilu imma saret qabel l-elezzjoni.

Mr Speaker, tan-naħa l-oħra jgħidu li d-dejn sar fis-sentejn li għamel fil-gvern il-Partit Laburista, pero' jien ngħid li f'dawk is-sentejn mirakli saru għax minkejja d-dejn u l-isparpaljar li sibna sar ħafna xogħol bil-għaqal.

Gvern Laburista beda jibni fis-sod u ra kif għamel biex dawk l-areas li jiġbdu t-turisti nagħtuhom dehra aħjar.

Għalhekk saru proġetti f'Buġibba, Wied il-Għajn u Għawdex u fil-fatt it-turiżmu beda jieħu rankatura 'l fuq.

Aħna dejjem emminna li t-turiżmu huwa sors importanti għal pajjiżna u jekk inġibu turisti ta' kwalita' l-pajjiż igawdi.

Pero' minkejja dan kollu llum il-ġurnata hawn staġnar sħiħ fil- pajjiż.

Jekk tan-naħa l-oħra jgħidu li fil-pajjiż miexi kollox sew jew inqatgħu minn mal-poplu jew inkella qed jgħixu f'dinja oħra.

Jien nieħu pjaċir nitkellem ma' nies li ma jaqblux mal-politika tagħna - dawn nieħu gost inkellimhom fuq mejda f'xi uffiċċju għall-kwiet, biex ma jarawniex in- nies, għaliex inkella tan-naħa l-oħra jħarsu lejhom bl-ikrah - li jgħidulna li f'dan il-pajjiż irid isir xi ħaġa għax il-gvern telaq kollox.

Aħna nitkellmu ma' kulħadd għaliex biex tippjana trid titkellem ma' kulħadd; ovvjament trid toqgħod attent li dawk li jkunu qed jitkellmu miegħek ikunu qed ikellmuk b'mod ġenwin.

Żgur li s-self ta' Lm100 miljun se jfisser aktar taxxi fuq il-poplu tagħna.

Meta kien hemm ħafna dejn fuq il- mediċini l-gvern Laburista beda jħallsu bil-mod il-mod.

Dan biex ma nsemmix id-dejn li kien hemm mal-kuntratturi għal xogħol li kienu għamlu fuq it-toroq.

Per eżempju, meta bħala kunsill kien ikollna nagħmlu xi triq il-kuntratturi kienu jgħidulna: Nisperaw li ma tagħmlux bħall-gvern u ma tħallsuniex.

Din hija l-fiduċja li jridu jibnu n-Nazzjonalisti!

Jien dejjem ngħid li lill-poplu rridu niggwidawh fuq il-verita'.

Ara xi ġralhom in-Nazzjonalisti għaliex bnew fuq il-gideb meta qalu li f'pajjiżna se jiġu Lm100 miljun!

Din hija bużżieqa li splodiet f'wiċċhom u n-nies tagħhom stess qed igħidu li ġew ingannati.

Il-poplu mhux Lm100 miljun ħa mill-Ewropa imma spiċċa jħallas aktar taxxi biex jiġi konformi mar-riformi ta' l-Unjoni Ewropea.

U rridu noqogħdu attenti li ħadd ma jaħseb li aħna bħala partit Laburista kontra l-progress għaliex l-istorja tal-Partit Laburista tagħmel unur lilna.

Il-Partit Laburista dejjem emmen fil-prinċipji tal-progress.

Kien il-Partit Laburista li daħħal il-kunċett ta' ħniena, l-kunċett ta' solidarjeta' u l-benefiċċji soċjali.

Kien il-Partit Laburista li daħħal it-tagħlim obbligatorju u li għamel ġlidiet kbar biex ikollna skejjel u sptarijiet b'xejn.

Dawn huma l- ġrajjiet glorjużi tal-Partit Laburista.

Dawn huma żmenijiet li meta niftakru fihom ngħidu li kien il-Partit Laburista li lill-ħaddiem iż-żgħir u lin-nies bi dħul baxx għollihom tarġa.

Għalhekk jien insellem lil dawk il-mexxejja u lin-nies li ħadmu wara l-kwinti b'tant tbatija għall-familji tagħhom - ħafna nies kienu jħarsu lejhom bl-ikrah dawn - biex f'pajjiżna daħlu l-benefiċċji soċjali, l-edukazzjoni b'xejn u l-isptarijiet b'xejn.

Dan huwa kollu mertu tal-moviment tal-ħaddiema u għalhekk nirringrazzja lil dawk li ħadmu qabilna.

(Interruzzjonijiet) Bilfors ikollok tagħti ħarsa ċkejkna lejn l-istorja ta' l-imgħoddi.

Meta titkellem ma' missirijietna li ħadmu ħafna għall-progress ta' pajjiżna jgħidulek kif mix-xejn pajjiżna beda miexi 'l quddiem għax kien hawn il-fiduċja fil-ħaddiema.

Il-Partit Laburista jemmen fil-kunċett li ħadd mhu għar-rimi u li kulħadd huwa importanti f'dan il-pajjiż.

Peress li l-ħaddiema u l-mexxejja tagħhom kellhom fiduċja f'xulxin, f'pajjiżna sar il-progress u bdejna nibnu d-djar għall-ħaddiema.

Mr Speaker, il-bieraħ kont qed nitkellem ma' ħabib tiegħi negozjant u għedtlu jekk kienx hemm xi ċans għal xi mpjieg għal persuna partikolari, pero' dan qalli li bħalissa ma tantx huwa żmien tajjeb biex timpjega n- nies.

Dan qalli biex fil-parlament ngħidu kemm il-poplu Malti u Għawdxi mhux qed ikollu flus biżżejjed biex jonfoq u kemm hawn staġnar.

Per eżempju, dan staqsieni wkoll: Fejn hu l-bejgħ u t-turnover li konna nagħmlu qabel?

Jien lest li nitkellem ma' tal-ħwienet fuq din is- sitwazzjoni.

Issa jien mhux qiegħed ngħid li meta konna fil-gvern aħna l-ħwienet kienu jfuru, imma n-negozjanti u l-industrijalisti ż-żgħar jgħidulek li bejn illum u tliet snin ilu hawn differenza kbira.

Per eżempju, llum stess ġie jkellimni wieħed li qalli li l-lukanda li jaħdem fiha kważi hija falluta għax ma ssib lil ħadd li jidħol fiha.

Dan qalli wkoll li fejn qabel kont issib xi żagħżugħ li kien jagħtih xi Lm1 jew Lm5, illum kulħadd qed jaħsibha darbtejn.

Mr Speaker, hemm bżonn naraw kif nibdew insolvu dawn il-problemi.

Il- problemi ma ssolvihomx billi toqgħod tissellef, bil-konsegwenza li l-poplu jkollu jonfoq il-paga f'taxxi u f'kontijiet tad-dawl, ilma u telefon.

U bir-rispett kollu lejh, l-Onor.

Josef Bonnici għandu rebus fil-kontijiet tad-dawl u l-ilma.

Fejn raħħsu l-kontijiet?

Mur staqsihom lin-nies kemm qed iħallsu!

Din hija forma ta' taxxa li qed iħallas il-poplu u dan huwa parti mill-istaġnar li hawn fil-pajjiż.

Minkejja dan kollu l-gvern qed jgħid lill-poplu li jrid ikompli jiddejjen.

Jien mhux qed ngħid li meta għada pitgħada aħna nkunu fil-gvern se nkunu fil-ġenna ta' l-art, pero' jien persważ li bidla għandha ssir.

U dan iż-żmien li qed nagħmlu fl- oppożizzjoni qed nutilizzawh biex meta nkunu fil-gvern l-affarijiet jimxu 'l quddiem.

Irridu naraw kif se nagħmlu biex din it-telqa li hawn fil- pajjiż nipprovaw nirpiljawha.

Jien niddejjaq noqgħod insemmi l-ismijiet tan-nies li jitkellmu magħna, pero' madwar 15-il ġurnata ilu kont qiegħed nitkellem ma' ħabib tiegħi li qalli li bilfors se jkollu jkeċċi n-nies.

Meta qalli hekk ipprovajt nagħmilha ta' l-avukat tax-xitan u għedtlu li forsi dan huwa konsegwenza ta' ħafna kompetizzjoni, dan weġibni li dan mhuwiex il-każ.

Qed ngħid dan kollu għax il-flus trid iġġibhom mill- istess kummerċ li jkollok fil-pajjiż.

Jien nemmen li hemm bżonn inneħħu l-ħela.

Meta gvern Laburista għamel taxxa ta' 50c fuq ir-riċetti tal-pilloli, kien hemm xi ħadd min-naħa l- oħra li beda jgħajjat: Ara b'50c xi ġbartu!

Pero' l-iskop ta' din il- miżura ma kienx li niġbru l-flus imma li nrażżnu l-ħela żejda għaliex il- flus huma tal-poplu.

Minkejja li l-media u l-propaganda Nazzjonalista ħadmet bil-kbir kontra tagħna, illum kulħadd jgħid li dik kienet taxxa ġusta.

Jien naħseb li kulħadd ikollu kuntatt ma' l-anzjani u meta dawn forsi jmutu u wieħed imur jagħti l-kondoljanzi lill-familjari tagħhom, dawn tarahom ħerġin bil-basktijiet tal-pilloli.

Dawn il-pilloli li jkunu ħarġu minn flus il-poplu mbagħad jispiċċaw expired u jintremew.

Din hija ħela u gvern Laburista jrid jara kif se jaħdem biex l-abbużi fuq il-pilloli jispiċċaw.

Assolutament il-Partit Laburista qatt ma ried idaħħal il-50c biex ineħħi l-mediċini lill-ħaddiema.

Ma rridux ninsew li kien il-Partit Laburista li ġab l-isptarijiet b'xejn, li fetaħ l-ispiżeriji b'xejn u li għamel riformi kbar fl-isptarijiet.

Jien dejjem nikkompara nazzjon ma' familja għax fil-familja huwa l-missier li jmexxi l-finanzi tad-dar.

In- nazzjon huwa ta' kulħadd u allura t-taxxi trid tiġborhom mingħand kulħadd.

Pero' meta tipprova tagħmel xi ħaġa tajba f'dan il-pajjiż iqumu tan-naħa l- oħra biex jipprovaw jieħdu kapital.

Mr Speaker, x'qed jippretendi l-poplu minn dan is-self ta' mhux aktar minn Lm100 miljun?

Naħseb li bħali, kull wieħed u waħda minna għandu kuntatt man-nies għax b'hekk tkun taf x'qed iħoss il-poplu.

Per eżempju, meta jien nagħmel id-door-to-door visits nidħol għand kulħadd mhux għand il-Laburisti biss.

Hawn ħafna familja li għalkemm ma jkunux jaqblu mal- politika tiegħek jaċċettawk ġo darhom u joqgħodu jitkellmu miegħek dwar x'ikunu jixtiequ fil-pajjiż.

Jien dejjem ngħid li kulħadd huwa importanti u kulħadd jista' joħroġ b'ideat.

Per eżempju, kulħadd isemmilek id- diżastru li hawn fit-toroq.

Kif nistgħu nitkellmu fuq dan is-self, per eżempju, u ma nitkellmux fuq Imdina Road f'Ħal Qormi?

Forsi dan m'huwiex xempju tal-pastażati f'pajjiżna?

Jien m'inix se noqgħod nidħol fil-mertu ta' min għamel il-kuntratti, pero' x-xogħol mhux qed isir sew u qed jieħu fit-tul iż-żejjed.

Allura hawnhekk wieħed bilfors jistaqsi: Jista' dan il-pajjiż tagħna jibqa' jagħmel triq wara triq b'dan il-mod?

Dawn huma affarijiet li ma jitwemmnux u l-ħaddiem li jħallas it-taxxi sa l-inqas ċenteżmu ħaqqu aħjar.

Per eżempju, kultant lil dawk li jiġu għandna biex nimlewlhom l-income tax return nitħassarhom għax ħafna drabi dawn ikunu jridu jgħaddu bil-minimum wage u jkollhom xi tlieta jew erbat itfal.

Pero' ovvjament biex dawn ikollhom servizzi tajbin iridu jħallsu t- taxxi.

Il-kritika li qed nagħmlu għandha sservina għal meta għada pitgħada nkunu fil-gvern għax nibqgħu saqajna ma' l-art u ma nkunux 'il bogħod minn dak li jkun qalilna bih il-poplu.

Għalhekk huwa importanti li sakemm nissellfu l-flus ma nkomplux nimlew lil dan il-pajjiż bid-dejn.

Mr Speaker ̧ nixtieq insemmi wkoll il-protesta li għamilna fil-Gudja, eżattament fl-area magħrufa bħala Tax-Xlejli, biex ir-residenti ta' hemmhekk li bnew djarhom bi tbatija kbira, jkollhom toroq diċenti.

Bħalissa qed nara lill-Onor.

Jason Azzopardi, li kien magħna wkoll f'dik il-protesta.

Sakemm is-sitwazzjoni li hemm f'din l-area fil-Gudja tibqa' ma titranġax jien se nkompli nsemmiha għax bin-nies ma tidħaqx.

Spiċċa dak iż-żmien li toqgħod twiegħed ħafna affarijiet lin-nies.

Barra minn hekk aħna mhux qegħdin fl-oppożizzjoni għalxejn u allura rridu naġixxu.

U hawnhekk nixtieq nirringrazzja lill-kunsill lokali tal-Gudja li ħoloq kuxjenza dwar din il-ħaġa.

Meta jien mort indur bieb bieb nista' ngħid li kulħadd laqagħna u kulħadd qalilna li qegħdin nagħmlu biċċa xogħol tajba.

Aħna wegħednihom li bħala oppożizzjoni se nkomplu nirsistu mal-gvern biex it-toroq ta' din l-area jingħataw it-tarmac għax wara kollox ir-residenti diġa' ħallsu l-kontribuzzjonijiet neċessarji.

Jidhirli li l-ispiża involuta tammonta għal madwar Lm140,000.

Mr Speaker, bl-akbar rispett lejn is-segretarju parlamentari responsabbli mill-anzjani, irrid ngħid li minkejja li qed nonfqu madwar Lm8 miljun din m'hijiex l-aqwa istituzzjoni ta' l-anzjani li għandna f'pajjiżna.

Per eżempju, llum stess kont il-Belt u waqqfuni tnejn min- nies li bdew, jilmentaw miegħi dwar in-nuqqas ta' staff li hemm f'St Vincent de Paule.

Lil dawn il-ħaddiema għandna nipprovdulhom aktar ħaddiema.

Mhuwiex sew ̧ per eżempju, li lil dawn il-ħaddiema nnaqqsulhom xi Lm5,000 f'overtime.

Per eżempju, illum stess kellmitni waħda li qaltli li fil-ward fejn hemm ommha m'hemmx lożor.

Fil-fatt din qalulha li liżar tajjeb jerfgħuh f'każ li jmur il-ministru!

Naf ukoll li hemmhekk il-koki li ħafna minnhom huma ħbieb tiegħi jagħmlu minn kollox biex jagħtu l-aqwa ikel u jsajru dak li jgħidulhom.

Per eżempju, din il-ġimgħa stess dawn kienu qed jitkellmu miegħi u ma' l- Onor. Michael Farrugia dwar xi perżut tal-koxxa mielaħ.

(Interruzzjonijiet) Le, gideb ma ngħidx!

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom, inżommu l-ordni.

ONOR.

SILVIO PARNIS: Din mhix gidba imma realta'.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Onor. Parnis, kompli bl-intervent tiegħek.

ONOR.

SILVIO PARNIS: Dawn huma realtajiet u nieħu pjaċir kieku tiġi titkellem magħna madwar mejda.

(Interruzzjonijiet) Tista' ma tiġix, pero' aħna qegħdin noffrulek biex tiġi titkellem magħna ħalli l-affarijiet nirranġawhom għall-aħjar.

(Interruzzjonijiet) Dawn l-affarijiet inti suppost tirranġahom għax bħalissa inti segretarju parlamentari responsabbli għall-anzjani.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI: Inti lanqas taf fejn jiġi St. Vincent de Paule!

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

SILVIO PARNIS: Se noqgħod ngħid lilek meta mmur hemm!

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Onor. Parnis, indirizza lis-Sedja u kompli bl-intervent tiegħek.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI: Dan il-ħafna gideb imisskom tistħu!

ONOR.

SILVIO PARNIS: (Interruzzjonijiet) Mela xi darba npoġġi l-perżut fuq il-Mejda tal-Kamra!

MR SPEAKER: L-Onor.

Parnis huwa in possession!

U aħjar iżomm il-perżut għalih!

ONOR.

SILVIO PARNIS: Mr Speaker, aħna nieħdu pjaċir kieku tan-naħa l- oħra jitkellmu magħna għax l-affarijiet inkunu nistgħu nirranġawhom għall- ġid ta' kulħadd.

Pero' ħalli nkompli nitkellem fuq ir-residenza ta' l- anzjani.

Ta' min jgħid li lill-anzjani llum tlabnihom iħallsu 60% tad-dħul kollu li għandhom.

(Interruzzjonijiet) Meta konna qed nipprovaw nagħmluha din tgħidx kemm kontu xewwixtu.

(Interruzzjonijiet) Issa intom qed titolbuhomlhom lura dawn.

Dan ifisser li t-tberbiq li berbaqtu qed tipprovaw tiġbruh.

Issa jien naf li kien hemm xi membri min-naħa l-oħra li ma qablux ma' dawn l-affarijiet.

(Interruzzjonijiet) Aħna nippretendu li wara dawn il-Lm100 miljun li se jissellef il-gvern il-poplu jmur fl- ispiżeriji li għandna fiċ-ċentri tas-saħħa u jsib dak kollu li jitlob.

Fil-ftit ħin li fadalli nixtieq ngħid xi ħaġa fuq it-turiżmu.

Dan huwa qasam importanti għax iħalli miljuni ta' liri bħala qligħ pero' jien ngħid li mhux qed isiru sforzi biżżejjed.

Jekk naħdmu bil-għaqal u ndaħħlu lejn pajjiżna flus barranin żgur immorru 'l quddiem.

Mr Speaker, ma nistax ma nsemmix ukoll il-problema li għandna fl-industrija tal-bini bħalissa.

Illum il-bennejja u dawk li għandhom x'jaqsmu ma' din l-industrija jgħidulek li bħalissa hawn staġnar sħiħ.

Issa din kienet industrija li dejjem ħalliet il-ġid pero' sfortunatament bħalissa tinsab wieqfa.

Jien persważ ukoll li gvern Laburista żgur li jaħdem fuq l-awtorita' ta' l-ippjanar, Sur President.

Jien m'inix se ngħid li kulma tagħmel l-awtorita' ta' l-ippjanar huwa kollu ħażin pero' żgur li ma tistax tgħid prosit għal ċerti affarijiet fejn biex jinħareġ permess taqlagħlek fwiedek.

Jekk nirranġaw ċerti affarijiet li hemm fl-awtorita' ta' l-ippjanar żgur li l-industrija tal- ġebla timxi 'l quddiem.

U meta timxi 'l quddiem l-industrija tal-ġebla jgawdu wkoll ħafna nies, igawdu ta' l-aluminium, igawdu dawk li jbigħu ċ- ċeramika, igawdu l-bajjada u l-kaħħala u ħafna oħrajn.

Qed ngħid dan għax meta nitkellmu ma' ħafna nies jgħidulna biex naraw x'se nagħmlu biex inqajmu dan il-pajjiż.

J'Alla meta nerġgħu niġu hawnhekk sena oħra nkunu mxejna 'l quddiem għax il-ħajja hija bħar-rota; illum int u għada jien.

U meta jkun hemm gvern Laburista d-dejn se jkun quddiemu wkoll.

Tkun ħaġa sabiħa kieku l-proġetti jsiru mingħajr ma tissellef u aħna rridu nuru li hemm toroq oħra ta' tama għal pajjiżna.

Pero' biex nimxu 'l quddiem hemm bżonn ikollna fiduċja fin-nies tagħna.

Mr Speaker, meta l-Partit Laburista jkun fil-gvern irid jaħdem biex kemm jista' jkun il-poplu tagħna ma jitgħabbiex b'aktar taxxi għaliex dawn ħadd ma jieħu pjaċir bihom.

Aħna nifhmu li bilfors trid tagħmel ċerti taxxi imma l-poplu tagħna jrid li dawn għandhom jintnefqu kif suppost.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): Onor. Parnis, skadielek il- ħin u biex tkompli tinstema'.għandek bżonn extension.

Min qed jipproponi?

ONOR.

JOE MIZZI: Nipproponi li l-Onor.

Parnis ikompli jinstema'.

THE DEPUTY SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

CARMELO ABELA: Nissekonda.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-mistoqsija hija li l-Onor.

Parnis ikompli jinstema'?

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

Il-mozzjoni m'għaddietx.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Joe Mizzi, on a point of order.

ONOR.

JOE MIZZI: Ladarba l-Onor.

Parnis mhux se jingħata extension, allura nsejjaħ quorum.

THE DEPUTY SPEAKER: Peress li m'hawnx quorum is-seduta hija sospiża għal ħames minuti.

Fit-8.00 p.m. is-seduta ġiet sospiża u rriżumiet ħames minuti wara.

THE DEPUTY SPEAKER: Inkomplu bis-seduta.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Sur President, skond l-Onor.

Edwin Vassallo Malta ħadet il-ħajja wara l-bidla fil-gvern fl-1987.

Niftakar li kien hawn xi ħadd li kien qal li ma jimpurtax li nissellfu l-flus għax fil-każ iħallsu wliedna.

L-isfortuna hija li mill-ewwel disa' snin li kien hemm ta' amministrazzjoni Nazzjonalista, il-fondi kollha li kellu l-gvern biex jagħmlu tajjeb għall-iżvilupp li kien qiegħed isir ġewwa pajjiżna bdew jittieklu u wasalna biex illum għandna ħofra li l-Partit Nazzjonalista fl- oppożizzjoni qatt ma ried jaċċetta.

Pero' hekk kif għaddiet l-elezzjoni ta' l-1998 u reġa' tela' l-Partit Nazzjonalista fil-gvern il-lingwaġġ inbidel u bdejna nisimgħu lill-mexxejja tal-Partit Nazzjonalista jgħidu li f'pajjiżna teżisti problema finanzjarja.

Mhux talli hekk talli dawn ipprovaw idaħħlu f'moħħ il-poplu Malti li din il-problema kien ħoloqha l- Partit Laburista fil-gvern.

Issa kif jaf kulħadd, fl-aħħar tliet budgets li saru kien hemm aċċenn għall-fatt li d-deficit finanzjarju ma kienx xi ħaġa li żviluppa f'sena jew f'sentejn imma kien xi ħaġa li żviluppa tul medda ta' snin.

Dan kien ikkawżat għax il-qasam finanzjarju u ekonomiku tmexxa b'mod ħażin.

Naħseb li kif jgħidu bl-Ingliż, hawnhekk we should call a spade a spade, għax ikun għalxejn li wieħed jipprova jagħmel l-almu tiegħu biex jipprova jdur mal-lewża u jara f'min se jwaħħal.

Ta' dan kollu m'għandu jeħel ħadd ħlief il-Partit Nazzjonalista fil-gvern ta' bejn l-1987 u l-1996 u kulma jridu jgħidu hu li l-ħtija hija bażikament tagħhom.

Pero' issa rridu naraw kif se nkomplu mexjin 'il quddiem.

Fl-aħħar tliet budgets ta' gvern Nazzjonalista bdejna naraw żieda fid-dħul tal-gvern mit-taxxi diretti u indiretti u rajna wkoll introduzzjoni ta' taxxi ġodda.

Suppost li bid-dħul tal-VAT kellhom jorħsu 40,000 prodott u allura jkun interessanti li f'dan il-parlament ikollna elenku ta' dawn il-prodotti ħalli għallinqas il- konsumatur meta jmur jixtri jkun jaf min qiegħed jisolħu.

Naħseb li hawnhekk m'għandniex bżonn liġi li tirrispetta mija fil-mija d-direttivi ta' l-Unjoni Ewropea biex il-konsumatur ikun protett.

Qed ngħid hekk għax aktar ma jgħaddi żmien aktar qed niltaqgħu ma' familji li qed jiffaċċjaw problemi finanzjarji.

Issa wieħed jista' jagħti l-impressjoni illi s-sitwazzjoni ġewwa pajjiżna hija waħda feliċi.

Li nista' ngħid huwa li filwaqt li ċerti familji għadhom għaddejjin, għalkemm forsi kellhom inaqqsu minn ċertu stil ta' ħajja illi forsi draw jgħixu fih għal ċertu numru ta' snin, hawn numri konsiderevoli ta' familji illi qed jiffaċċjaw problemi finanzjarji kbar.

Issa wieħed faċli jgħid li dak li jkun għandu jaħdem aktar milli qed jaħdem jew li n-nisa għandhom joħorġu jaħdmu part-time, full-time jew inkella joħorġu jaħdmu bil-moħbi biex jagħmlu tajjeb għall-problemi finanzjarji li qed jiltaqgħu magħhom.

Sur President, parti minn dawn il-problemi finanzjarji qed joħloqhom il- gvern stess u se nagħti xi ftit eżempji ħalli wieħed joqgħod jaħseb ftit fuqhom u forsi jirrimedjahom.

Fuq dawn il-problemi ġew ikellmuni nies anke fl-uffiċċju tiegħi.

Per eżempju, b'riżultat tal-Lm1 żieda fil-ġimgħa li ngħatat fl-aħħar budget, dawk li kienu jieħdu l-benefiċċji tal-mard u li kienu borderline cases, issa qabżu l-livell bi ftit, bil-konsegwenza li marru għall-agħar.

Fil-fatt dawk li kienu jieħdu Lm14 fix-xahar bħala benefiċċju għall-mard, li jammontaw għal madwar Lm170 fis-sena, issa se jitilfu dawn il-flus għax ħadu Lm52 żieda fis-sena.

Ovvjament dawn huma nies li qegħdin fl-istrata ta' isfel nett fis-soċjeta', li jaqilgħu Lm2,400 fis-sena.

Għalhekk dawn il-persuni qed ikomplu jitgħakksu u kważi kważi aħjar ma ħadu xejn żieda għax kien ikollhom dħul finanzjarju aktar milli se jkollhom issa.

Il-ministru jista' jgħidli li ftit huma dawk in-nies li qed jintlaqtu b'dan il-mod imma jien konċernat fuq kull persuna.

Jien inħoss li meta l-gvern jagħti xi forma ta' żieda għall-għoli tal-ħajja għandu jgħolli wkoll is-ceiling ħalli dawk li jkunu qed jieħdu xi benefiċċji soċjali ma jmorrux ħażin.

L-istess sitwazzjoni qegħdin isibu ruħhom fiha dawk li jiggwadanjaw minn ċerti benefiċċji li jirrigwardaw il-housing.

Fil-fatt minħabba ż-żidiet illi ngħataw il-ħaddiema għall-għoli tal-ħajja dawn qabżu ċertu ceiling, bil-konsegwenza li r-rata bħala persentaġġ li jridu jirrifondu lill-banek jew inkella lill-Lohombus togħlielhom.

Dan qed iwassal ukoll biex ir-rata ta' l-imgħax tiżdedilhom ukoll u allura aktar qed jitilfu milli jiggwadanjaw.

Għalhekk jien inħoss li l-gvern għandu jagħti kas dawn l- inġustizzji soċjali, biex ngħidilhom hekk, u jirranġahom.

Nixtieq insemmi wkoll il-mod li bih matul dawn is-sentejn u nofs il-gvern Nazzjonalista żied ir-rata tal-kontribuzzjoni tan-national insurance.

Fil- fatt filwaqt li qabel din kienet 1/12, wara saret 1/11 u issa qiegħda 1/10 tad-dħul gross li jkollu ħaddiem.

Nista' nsemmi wkoll li minbarra l- ħaddiema, anke l-employers u l-gvern joħorġu one tenth tal-paga bażika tal- ħaddiema bħala kontribuzzjonijiet tas-sigurta' soċjali.

Il- kontribuzzjonijiet tas-sigurta' soċjali jitqassmu bejn is-settur tas- sigurta' soċjali, s-settur tas-saħħa u s-settur ta' l-anzjani.

Sur President, la qiegħed insemmi l-anzjani nixtieq inqajjem żewġ punti partikolari.

Issa nispera li ma jiġix l-Onor.

Antoine Mifsud Bonniċi hawnhekk u jgħidilna li dan mhuwiex veru.

(Interruzzjonijiet) Issa xbajna nisimgħu fares min-naħa tal-gvern u dan l-aħħar neħħejt kull dubju li kelli u kkonfermajt il-wiċċ sfaċċat li għandhom ċerti nies min-naħa tal- gvern, min-naħa tal-partit Nazzjonalista u min-naħa tal-media tagħhom.

Illum ma nixtieqx nintilef fuq dawn il-ħmerijiet pero' naħseb li jkun tajjeb li nfakkru ċerti affarijiet.

Per eżempju, qabel l-aħħar elezzjoni lill-anzjani kienu jgħidulhom li jekk jivvotaw lill-Onor.

Alfred Sant dan se jgħollilhom it-tariffi li jħallsu jekk ikunu fid-djar ta' l-anzjani.

Qalulhom ukoll biex Dr. Sant ma jafdawhx.

Pero' llum qed naraw li biex l- anzjani jibqgħu residenti fid-djar ta' l-anzjani dawn qed ikollhom iħallsu 60% u mhux 40% mid-dħul tagħhom, basta jibqagħlhom Lm550 fil-but.

Dan meta qabel l-elezzjoni, l-makna propagandistika Nazzjonalista kienet tgħid illi l-anzjani taħt Dr. Sant se jibdew jiġu ntaxxati aktar biex jibqgħu fid-djar residenzjali tal-gvern.

Issa wieħed jistenna li ladarba dawn l-anzjani qed iħaIlsu kontribuzzjonijiet aktar is-servizzi se jitjiebu pero' fil-fatt qed jiġri bil-kontra.

Ftit tal-ħin ilu qam battibekk żgħir bejn sieħbi l- Onor. Silvio Parnis u l-Onor.

Antoine Mifsud Bonnici fuq il-kwestjoni ta' l- ikel.

Per eżempju, jien ma nistax nifhem kif l-anzjani qed iħallsu kontribuzzjonijiet aktar u mbagħad fil-menu joffrulhom jew perżut tal- koxxa, li kif nafu huwa perżut mielaħ, jew inkella pulpetti.

Qed ngħid dan ħafna anzjani jbatu bil-pressjoni u biz-zokkor u allura wieħed għandu joqgħod attent ħafna x'jippreżentalhom.

(Interruzzjonijiet) Issa mhux se noqgħod nidħol fil-mertu jekk il-pulpetti kenux magħmulin miċ-ċanga jew le għax ma nħossx li din tkun xi ħaġa ġusta, għalkemm jekk inħoss il-bżonn, inqajjem dan il-punt ukoll.

Kif nafu ħafna anzjani lanqas jilbsuha d- dentatura u allura ma nħossx li hija ħaġa tajba li dawn tagħtihom pulpetti ebsin.

(Interruzzjonijiet) Lill-iSpeaker għadni kemm staqsejtu jekk nistax nippreżenta xi pulpetta flok il-perżut mielaħ li semma l-Onor.

Parnis!

Il-punt tiegħi huwa li lill-anzjani m'għandniex nippreżentawlhom ikel iebes għax kif diġa' għidt, ħafna anzjani li għandhom id-dentatura ma jilbsuhiex għax iddejjaqhom.

Apparti minn hekk dawn l-anzjani qed jippreżentawlhom ukoll patata mgħollija u din mhijiex ideali għal min ibati biz-zokkor aktar u aktar jekk matul il-ġurnata dawn jagħtuhom ukoll ħobż, għaġin u affarijiet oħrajn.

Dawn l-affarijiet kollha flimkien ma tantx huma ideali bħala menu għal min ibati b'ċertu mard.

L-argument tiegħi huwa li jekk lil dawn l-anzjani qed niċċarġjawhom iktar għandna nagħmlulhom ħajjithom daqsxejn aħjar.

Issa se ngħid xi ħaġa fuq is-settur tas-saħħa, Mr Speaker.

Dwar dan il-bieraħ għamilt nofs siegħa nitkellem, għamilt xi kwarta oħra l-ġimgħa li għaddiet u ħriġt ukoll tliet stqarrijiet.

Pero' tan-naħa l- oħra gidbu fuq dak li għidt jien.

Issa llum hija l-ħames ġurnata minn meta sfidajt lill-ġurnal ''in-nazzjon'' biex jippubblika kelma b'kelma dak li għedt jien fl-istqarrijiet tiegħi ħalli juri lill-qarrejja fidili tiegħu li dak li ħarbxu fil-gazzetta u li qegħdin ipeċilqu dwaru fuq Radio 101 huwa kollu gideb.

S'issa dawn qatt ma kellhom il-kuraġġ li jitolbu skuża tal-gideb kollu li qalu pero' dan mhux qed nieħdu bi kbir għax issa l- wiċċ sfaċċat tagħhom qed nidrah u ma rridx nagħti kasu.

Naħseb li l- aħjar ħaġa hi li dawk it-tip ta' gazzetti ma nibqax naqrahom ħalli ma nkomplix naħli l-ħin tal-ġurnata tiegħi.

Il-ħin huwa prezzjuż u għandi nutilizzah aħjar.

Jien kemm-il darba semmejt il-kuntratt ta' l-isptar f'Tal-Qroqq li ġie ffirmat fi Frar tas-sena li għaddiet għax il-gvern m'għandux kontroll fuq l- infiq li qed isir fuq dan il-proġett.

Fil-fatt il-gvern ħalla ħafna affarijiet f'idejn il-konsorzju Skanska u jien persważ illi minkejja li l- gvern issettja target fuq kemm għandhom jintnefqu flus fuq dan l-isptar, in- nefqa se tkun ferm u ferm ikbar.

Qed jiġi nnotat ukoll li filwaqt illi qed ikun hemm splużjoni l-ħin kollu tan-nefqa rikorrenti, qed jinħolqu diversi problemi f'dak li għandu x'jaqsam ma' xiri tal-mediċini.

Fil-fatt fiċ-ċentri tas-saħħa hemm nuqqas ta' mediċini u n-nies qed ikollhom jixtru l-mediċini huma.

Naħseb illi ladarba l-poplu qed iħallas aktar kontribuzzjonijiet tas-sigurta' soċjali u aktar taxxi, jixraqlu aħjar.

Qed ngħid dan għax l-istil ta' ħajja taċ-ċittadini Maltin qiegħed dejjem jonqos għax qed ikollu inqas flus x'jonfoq.

Jien ngħid illi kieku jitjiebu s-servizzi li jingħataw mid-dipartimenti governattivi, kieku naraw titjib fl-ambjent ta' madwarna, kieku l-problemi soċjali li għandna jonqsu u kieku jkun hemm aktar għajnuna lil dawk li qegħdin fis-saff ta' isfel tas-soċjeta' tagħna allura wieħed jasal biex jiġġustifika ċerti żidiet li jintalbu mingħand il-poplu ħalli l-gvern ikun jista' jagħmel tajjeb għan-nefqiet li jagħmel.

Sur President, ikun tajjeb li wieħed jistaqsi wkoll: Xi kwalita' ta' ilma, arja u ilma baħar għandna?

Qiegħda tittieħed azzjoni fuq ir-rimi ta' żibel, skart domestiku u skart ieħor ħalli l-ambjent ta' madwarna jitjieb?

Jien naħseb li f'dak li għandu x'jaqsam ma' ambjent mhu qed naraw l-ebda titjib.

Dan bħalma mhu qed naraw l-ebda titjib, per eżempju, f'ċerti lokalitajiet.

Jien ngħid li parzjalment din hija responsabilita' tal-gvern ċentrali wkoll għax hu qed jagħtihom il-fondi lill-kunsilli lokali ħalli dawn ikunu jistgħu jagħmlu ċerti xogħlijiet.

Pero' l-gvern għandu r-responsabilita' wkoll li jara li l-affarijiet qed isiru sewwa u li x-xogħol ikun qed jinqasam madwar il-lokalita' kollha.

Qed ngħid dan għax ċerti kunsilli lokali qed jagħmlu ħafna xogħol fl-istess postijiet imbagħad il-periferiji ta' l-irħula ma jsiru qatt.

Każ klassiku huwa l-Mosta għax matul seba' snin ta' kunsill lokali b'maġġoranza Nazzjonalista ix-xogħol dejjem sar fl-istess postijiet u mbagħad jekk tmur fil-periferija ħlief żdingar, ħmieġ u telqa ma tarax.

Jien mhux se noqgħod nidentifika post post pero' jekk irid il-gvern nidentifikawhomlu wkoll.

Pero' naħseb li mhux sewwa li jkollna din is-sitwazzjoni.

Per eżempju, din is-sitwazzjoni qed narawha tiżviluppa wkoll fin-Naxxar kemm ilu li nbidel is-sindku.

Qegħdin ninnutaw li hemmhekk hemm ċerti postijiet fejn isir ix-xogħol u hemm postijiet oħrajn fejn ma jsirx xogħol.

Għalhekk hemm bżonn li nibdew naraw li ma jkunx hemm preferenzi u x-xogħol isir fejn ikun hemm bżonn.

Issa nixtieq nitkellem ftit fuq dak li għandu x'jaqsam ma' l-Unjoni Ewropea.

Biex niġu in line mar-regolamenti u d-direttivi ta' l-Unjoni Ewropea l-gvern se joħroġ madwar Lm12 miljun.

Huwa interessanti li minflok bħalissa qed nitkellmu fuq il-Lm100 miljun li suppost ġew mill-Unjoni Ewropea qed nitkellmu fuq dan l-abbozz ta' liġi li permezz tiegħu l-gvern se jkun awtorizzat li jiġbor self ta' Lm100 miljun.

THE DEPUTY SPEAKER: Onor. Farrugia, skadielek il-ħin u biex tkompli tinstema' għandek bżonn extension.

Min qed jipproponi?

ONOR EVARIST BARTOLO: Nipproponi li l-Onor.

Farrugia jkompli jinstema'.

THE DEPUTY SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR JOSEPH CUSCHIERI: Nissekonda..

THE DEPUTY SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Onor.

Michael Farrugia jkompli jitkellem.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

Il-mozzjoni m'għaddietx.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Joseph Cuschieri, on a point of order.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Bħala sinjal ta' solidarjeta' ma' l-Onor.

Farrugia nitlob quorum.

THE DEPUTY SPEAKER: Hawn talba għal quorum.

Is-seduta hija sospiża għal ħames minuti.

Is-Seduta ġiet sospiża fit-8.45 p.m. u rriżumiet ħames minuti wara.

MR SPEAKER: Is-seduta tista' tkompli.

Hawn aktar rimarki?

L-Onor.

Carmelo Abela.

ONOR.

CARMELO ABELA: Mr Speaker, dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna għandu jservi biex wieħed jagħmel ċerti riflessjonijiet għax meta jidħol is-self ovvjament jidħlu l-problemi.

Hemm bżonn naraw ftit l-isfidi li għandu pajjiżna llum u li kellu fis-snin li għaddew għax il-problemi li kien hemm qabel l-1996 ma ġewx iffaċċjati bis-serjeta' u allura mal-bidla fil-gvern, il-gvern Laburista kellu jiffaċċjahom hu u sab ħafna ostakli.

Għalhekk l-aspett finanzjarju f'dawn l-aħħar snin kien oġġett ta' kontroversja u allura wieħed bilfors ikollu jitkellem fuqu.

Mr Speaker, l-għanijiet u r-raġunijiet ta' dan l-abbozz ta' liġi huma:

Sabiex il-gvern jiġi awtorizzat jiġbor self f'Malta bl-iskop li jagħmel tajjeb għan-nefqa akbar mid-dħul li sar fil-Fond Konsolidat matul is-snin 1999 u 2000, u għan-nefqa akbar mid-dħul li hi mistennija li ssir fil-Fond Konsolidat matul is-sena 2001.''.

Dan il-ħafna diskors bombastiku jien inqabblu ma' familja li fix-xahar iddaħħal Lm200, per eżempju, u din tonfoq Lm250.

Peress li din ikollha żbilanċ ta' Lm50 trid tara minn fejn se ġġibhom dawn il-flus u l-għażla tkun li jew jagħtuhomlha tal-familja jew tipprova tagħmel xi xogħol ieħor biex tpatti għal dan l-infiq aktar mid-dħul.

Dan ifisser li biex tiekol tkun trid tissellef u llum dan hu li qed jagħmel pajjiżna.

Illum għandna gvern li qed jitlob awtorizzazzjoni biex jissellef għal infiq aktar li kellna matul is-snin 1999 u 2000 u għal dak li qed ikun previst li se jintefaq matul din is-sena.

Mela aħna qegħdin nisselfu biss biex nieklu u biex inħallsu dak li diġa' ttiekel.

Mr Speaker, din il-ġimgħa ntbagħat fuljett ċkejken fid-djar tan-nies li huwa maħruġ mill-uffiċċju informazzjoni tal-Partit Nazzjonalista bl-isem "Fid-Direzzjoni t-Tajba – Budget 2001."

Naturalment dawn kollox fid- direzzjoni t-tajba jagħmlu imma ma jgħidulekx li d-direzzjoni tista' tkun tajba għall-gvern imma ħażina għaċ-ċittadini.

Punt importanti li kien hemm f'dan il-fuljett huwa li issa mhux qed nisselfu biex nieklu imma qed nisselfu biss biex ninvestu.

Issa hekk qed jipprovaw ibellgħuha lill- poplu.

U jien hawnhekk nistaqsi: Fejn hu dan l-investiment f'dan l-abbozz ta' liġi fejn il-gvern se jissellef sa massimu ta' Lm100 miljun?

Fl- għanijiet u raġunijiet ta' dan l-abbozz ta' liġi għandna konferma li dan is- self se jsir biex jagħmel tajjeb għall-infiq aktar mid-dħul għas-snin 1999, 2000 u 2001 jiġifieri dan il-fuljett li ntbagħat mill-Partit Nazzjonalista trid issirlu korrezzjoni għax mhuwiex veru li qed nisselfu biss biex ninvestu imma qed nisselfu wkoll biex inħallsu għal dak li kellna fis-sentejn li għaddew u għal dak li se nieklu matul din is-sena.

Ħafna drabi wieħed isemmi ċ-ċifra ta' Lm100 miljun bħala kritika ta' dak li kien jingħad qabel l-elezzjoni ta' l-1998.

Pero' tajjeb li nagħmluha ċara li filwaqt li l-Partit Nazzjonalista qed ipinġi lill-Unjoni Ewropea bħallikieku din se ssolvilna l-problemi kollha, issa qed nindunaw li l- problemi fil-qasam finanzjarju rridu naraw kif se nsolvuhom aħna.

Iċ- ċifra ta' Lm100 miljun hija familjari għax qabel l-elezzjoni ta' l-1998 esponenti ewlenin tal-Partit Nazzjonalista kienu jwegħduna li malli noħorġu mill-friża l-applikazzjoni tagħna sabiex insiru membri sħaħ ta' l- Unjoni Ewropea, se jagħtuna Lm100 miljun kull sena.

Issa din hija t-tieni sena li gvern Nazzjonalista qed jitlob lill-parlament biex jawtorizzah jissellef sa Lm100 miljun oħra.

Kieku d-diskors li kien jingħad qabel l-aħħar elezzjoni huwa realta' kieku llum l-istorja hija differenti u l-parlament mhux qed jiġi ffaċċjat b'dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna għax il-Lm100 miljun tagħtihomlna l-Unjoni Ewropea.

Huwa tajjeb li nuru bil-fatti li llum il- verita' hija differenti mid-diskors li kien jingħad qabel l-elezzjoni li ntrebħet bl-ingann.

Per eżempju ̧ niftakru żmien meta l-kap tal-Partit Nazzjonalista kien joħroġ jgħajjat u jgħid li huma mhux se jagħmlu bħall- gvern Laburista u joqgħodu jingħu u jibku fuq il-problemi li kien hemm imma se jkollhom il-fiduċja fil-poplu u allura l-problemi jsolvuhom.

Pero' l- istorja issa hija differenti.

Bħala partit dawn ftit li xejn jitkellmu fuq kif bdew dawn il-problemi finanzjarji li għandu pajjiżna imma dawn għandhom makna sħiħa, bħall-gazzetti u esponenti oħrajn li jissejħu l-imsieħba soċjali, li ta' spiss jippriedkaw fuq il-ħofra finanzjarja li għandna f'pajjiżna.

Pero' l-gvern Laburista dan ma sabux u allura kien ikollu bilfors juri lill-poplu x'inhuma l-problemi li għandu pajjiżna.

MR SPEAKER: Onor. Abela, ippermettili nwaqqfek għax sar il-ħin.

Se tibqa' in possession?

ONOR CARMELO ABELA: Iva, se nibqa' in possession.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru jekk jogħġbu jressaq l-Aġġornament tal- Kamra.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

JOHN DALLI (Ministru tal-Finanzi): Mr Speaker, nipproponi l- Aġġornament tal-Kamra għal għada l-Erbgħa, 17 ta' Jannar, 2001 fid-9.00 a.m. b'din l-aġenda:

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Iżvilupp Industrijali - Kumitat (Kont);

Abozz ta' Liġi dwar il-Proċeduri Legali - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza tad-Dwana – Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar Self Lokali - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li Jimplimenta Miżuri ta' l-Estimi - Tieni Qari:

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar it-Ratifika ta' Trattati (Sant' Anġlu) - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta (Emenda Nru 2) - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Amministrazzjoni ta' Art tal-Gvern - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Condominia - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kontroll tal-Pestiċidi - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' l-Erarju – Tieni Qari (Kont.); u

Riżoluzzjoni tal-Prim Ministru dwar il-qagħda fil-pajjiż – Kontinwazzjoni.

Abbozz ta' Liġi dwar is-Sigurezza Ġenerali u Kwalita' tal-Prodotti - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi dwar il-Protezzjoni u l-Privatezza tad-Data – Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Joe Sammut.

ONOR.

JOE SAMMUT: Mr Speaker, se niddedika dawn il-ftit minuti li ġejjin għal tliet punti li personalment jinkwetawni xi ftit.

Nixtieq nitkellem dwar il-wirt storiku, dwar it-tribunal għall-investigazzjoni ta' inġustizzji - dan l-aħħar safa' fil-mira tal-kritika - u dwar xi ħaġa li tirrigwarda d-distrett tiegħi b'mod partikolari, peress li ltqajt ma' diversi persuni li lkoll indikawli dwar jekk fil-ħames distrett għandux ikun hemm berġa jew poliklinika.

Nibda billi nirriferi għall-ewwel punt li aċċennajt għalih, il-kwestjoni tal-wirt storiku, Mr Speaker.

Forsi xi ħaġa li bħala Malti tinteressani u tagħmilni kburi hija li f'Malta hawn diversi monumenti storiċi li jagħmluna uniċi fid-dinja, meta tqis il-kobor tal-pajjiż, l-istorja tal-pajjiż u d-diversi monumenti li għandna.

Imma qabel ma mmur għall-element storiku rrid nagħmel aċċenn għall-wirt li jirrigwarda l-ilsien Malti.

Meta nħarsu lura u mmorru lura fl- istorja naraw kif diversi Maltin iġġieldu, tħabtu u stinkaw ħalli l-ilsien Malti ma jintilifx, ma jispiċċax.

Kien hemm perijodu fejn kien meqjus bħala l-ilsien tal-kċina u ħafna kienu jistħu jużaw il-lingwa Maltija.

Kien hemm gwerra sħiħa bejn l-ilsien Taljan u dak Ingliż dwar min hu l- iktar dominanti minnhom.

Il-kompromess forsi ntlaħaq billi l-ilsien Ingliż spiċċa mhux aħjar mill-ilsien Malti imma kien jintuża ma' ġenbu.

Illum qegħdin naraw attentati sfrenati biex l-ilsien Malti għal darb'oħra jitpoġġa fil-ġenb.

Fil-fatt ħarġet anke ċirkolari mill-universita' biex it- tagħlim jibda jsir bil-lingwa Ingliża.

Jien assolutament m'iniex kontra li l-ilsien Ingliż jiġi mgħallem fl- iskejjel.

Forsi l-poplu Malti għandu vantaġġ fuq pajjiżi oħra minħabba li huwa multi-lingual - dan forsi minħabba l-kuntatt li jkollna ma' diversi popli - imma li l-ilsien Ingliż jieħu predominanza fuq il-Malti ma naqbel xejn.

Ma nafx għalfejn din l-amministrazzjoni tħoss li għandha timbotta dan l-element - u hawnhekk f'din il-Kamra kellna lill-ministru ta' l- edukazzjoni nnifsu jimbotta dan is-suġġeriment - xi ħaġa li fl-opinjoni tiegħi hi stupida u ta' min iwarrabha.

Altru li ma naqbilx li l-ilsien Malti għandu jiġi wara ilsna oħra imma bis-saħħa ta' din id-direttiva issa qed nagħtuhom il-barka.

Hawnhekk nistaqsi: Fil-qrati se nibdew nitkellmu bl- Ingliż ukoll issa?

Niftakar b'mod partikolari l-lectures isiru kollha bl- Ingliż fl-universita' mbagħad nersqu lejn il-qorti u ħadd ma jaf jesprimi ruħu sewwa bil-Malti - povru klijent u povra terminoloġija - għaliex il- lectures kollha jsiru bl-Ingliż.

(Interruzzjonijiet) Jien ma naqbilx miegħek għaliex hemm min fost l-imħallfin li esprima d-diżappunt tiegħu dwar kif il-Malti qed jiġi mkasbar.

(Interruzzjonijiet) Naħseb li llum il- ġurnata l-imħallfin huma l-uniċi nies li qed jipproteġu l-lingwa Maltija u qegħdin jinsistu li d-diskors ikun bil-Malti u li l-atti jsiru bil-Malti.

U għandna nkunu kburin bih dan.

Jien ma nistax għaliha meta mmur ġo xi ristorant u nsib xi barrani li wara li nkunu għamilnielu pjaċir u aċċettajnih fostna, dan jippretendi li nkellmuh bil-lingwa tiegħu u mhux bil-lingwa tagħna.

Mur ġibek ġo xi pajjiż ieħor u tindirizzah bil-lingwa tiegħek ħa tara jekk jirrispondikx!

Nistgħu nsemmu Franza, il-Ġermanja, l-Italja bieb u għatba magħna, dawn ma jirrispondukx jekk tkellimhom bl-Ingliż.

Ċertament li tajjeb li s-servizzi tagħna nestenduhom, imma li issa naslu fl-estremita' li f'istituzzjoni bħalma hi l-awtorita' ta' l-ippjanar il-korrispondenza nibagħtuha bl- Ingliż, huwa inaċċettabbli.

Awtorita' Maltija li qiegħda għall-Maltin tibgħatlek il-korrispodenza bl-Ingliż!

Personalment jien nirrispondi lura bil-Malti għaliex inħoss li jien Malti u mhux Ingliż.

Naħseb li wasal iż- żmien li npoġġu naqra saqajna ma' l-art u fuq din tal-lingwa nidħlu f'ċertu dettall u nqisu sew kif u meta għandha tiġi evalwata l-preferenza fil- lingwi.

Niġi ftit għall-wirt storiku bħala monumenti, Mr Speaker.

Xi ħaġa li impressjonatni u tibqa' timpressjonani hi l-awtorita' ta' l-ippjanar.

Naqbel li għandu jkun hemm awtorita' ta' l-ippjanar biex tippjana kif għandu jsir l-iżvilupp, imma ma naqbilx li din l-awtorita' għandha tispiċċa fl-istess klassi tal-wardens.

Mela għamilna l-wardens u Alla jbierek ħlief biljetti għall-kontravenzjonijiet tat-traffiku ma jagħtux!

L-iktar ħmar faċli, jew forsi ta' ħmir li huma huma wkoll qegħdin jaqgħu għalihom għaliex l-indafa qegħdin jinsewha.

M'aħniex naraw il-mod kif iġibu ruħhom huma stess meta jwaqqfu l-istess vettura tagħhom b'kontravenzjoni tar- regoli tat-traffiku!

Naħseb li aħjar jibdew huma stess dawn in-nies!

L- awtorita' ta' l-ippjanar qed tagħmel l-istess.

Flok qed tara kif tagħmel biex toħroġ il-permessi qed tgħolli t-tariffi u tintaxxa, imma kif se nipproteġu l-wirt storiku tagħna Alla jbierek ma nisimgħu xejn.

Imbagħad nisimgħu li Ħaġar Qim iġġarraf parti minnu, it-tempju ta' Ġgantija ġġarfet parti oħra minnu u nibqgħu sejrin hekk.

Kemm monumenti jiġu meqruda kuljum ma nisimgħux.

Għaliex?

Għax mhux isiru studji u m'għadniex niddedikaw ħin għall-studji hemmhekk.

Għandna lista ta' periti li huma ta' ġewwa u tal-qalba.

Dawn bilfors trid taqa' fuqhom u sfortunatament ma jinteressahomx mill-wirt storiku, u l-ħsara dejjem tikber.

Biss min-naħa l-oħra dan il-pajjiż bħala bażi, bħala sieq ta' l- ekonomija tiegħu, għandu t-turiżmu safejn naf jien.

Illum il-ġurnata sfortunatament spiċċaw il-blue seas, għax naħseb li bil-baħar ikkontaminat kif inhu llum il-ġurnata ftit għandna għalfejn noqgħodu niftaħru bil-blue seas.

Dan diġa' aċċennajt għalih f'diskorsi oħra.

Ir-rimedji li għandhom jittieħdu huma varji, imma l-amministrazzjoni jidher li m'għandiex flus għalihom dawn.

Allura naħseb li issa rridu naqgħu għat-tip ta' turist li jiġi għall-monumenti.

Xi ħaġa li affaxxinatni, kieku l-awtorita' ta' l-ippjanar verament qiegħda hemm biex tippjana, kien meta nbena l-kumpless ta' l-Embassy.

Bħala kumpless sabiħ, proġett kif għandu jkun, biss meta qbadt nieżel bil- lift 'l isfel sular, tnejn u tlieta taħt l-art, bdejt niftakar meta kienu bdew iqattgħuh fil-blata s-safra li l-Kavallieri bnew il-Belt kollha biha.

Anke l-ġebel ta' dan il-Palazz tqatta' minn taħtu u nbena bih.

Il- Kavallieri fi żmienhom m'għamlux il-muntanja tal-Magħtab b'dak li kien jibqa' bl-iskart tal-ġebel.

Għalfejn?

Għax kienu jaqtgħu mill-post u jibnuh.

Jekk inħarsu lejn is-swar tagħna dawn qegħdin jittieklu.

Għandna l- Kavallier ta' San Ġakbu, fejn sar dan il-proġett quddiem Kastilja - pastażata kbira għaliex għandek ġebla antika li ġiet imraqqa b'ġebla bajda, aktarx meħuda min-naħa ta' l-Imqabba jew mill-Qrendi, u din tistona bl- ikrah - u kieku għandna awtorita' ta' l-ippjanar li verament tippjana kif għandu jsir l-ippjanar, naħseb li allura suppost li taf bil-prinċipju tal- ġebla Maltija li fil-post li taqtagħha minnu sservi iżjed.

Tant hu hekk li għandna monumenti l-Belt li ilhom ħames mitt sena, minn żmien il- Kavallieri.

Għalfejn?

Għaliex maqtugħin mill-post u l-ġebla meta taqtagħha u tħalliha fl-istess post, iddum isservi ħafna iktar.

Allura b'massa ta' ġebel bħal dik, fond bħal dak, ma setgħetx l-awtorita' ta' l- ippjanar tesiġi li jitqatta' f'ċnagen biex tbiddel u tagħmel manutenzjoni ta' l-istess monumenti storiċi li għandna ġol-Belt?

Mela naslu fil- konklużjoni vera li l-awtorita' ta' l-ippjanar qiegħda hemmhekk biex tpappija u ċċiċiha u xejn iżjed.

Dan għaliex ippjanar proprju kif għandu jkun mhux qed isir.

Bħal tal-wardens, ħlief għat-traffiku mhumiex qegħdin hemmhekk, u l-ħmieġ Alla jbierek ma' kullimkien u l-karti jiġru mat- toroq!

Niġi għall-punt l-ieħor li aċċennajt għalih fil-qosor, li jirrigwarda t- tribunal għall-investigazzjoni ta' inġustizzji.

Dan hu tribunal li kont involut direttament fih - u għadni involut fih - u hija ħasra, kważi ngħid, oxxenita' t-tip ta' każi li qed jitqanqlu quddiem dan it-tribunal.

Tant hija oxxenita' li qed tiġri d-diċerija li dan it-tribunal ikollu jitneħħa għax il-gvern preżenti irid ineħħih.

Wieħed jistaqsi: Għalfejn il-gvern irid ineħħih?

Ma kenitx l-għajta tal-Partit Nazzjonalista ta' qabel l-elezzjoni ta' l-1987 għal "Xogħol, Ġustizzja u Liberta'"!

It- tribunal għall-investigazzjoni ta' inġustizzji qiegħed hemm biex jagħmel ġustizzja fejn ma saritx ġustizzja, dak li tant kien jippriedka l-Partit Nazzjonalista qabel l-1987.

Għalkemm il-każi quddiem it-tribunal forsi jlaħħqu l-1,600 jew l-1,800 ninsab konvint li hemm eluf ta' każi oħra li ma tressqux, forsi għaliex min kien ma kellux fiduċja fil-ġustizzja - għaliex fil-perijodu li l-Partit Nazzjonalista dam fil-gvern il-ġustizzja marret il-baħar - u ma rrealizzax li dan it-tribunal lest li jagħmel ġustizzja verament.

Illum ir-riżultati qed narawhom.

Hemm każi fejn kien hemm min approfitta ruħu u ressaq l-ilment tiegħu 'l quddiem imma l- ġustizzja kienet għamja vera għaliex ma qatgħethiex favurih, u hemm min il- ġustizzja marret favurih.

Forsi wieħed jgħid li għalhekk il-gvern preżenti jrid ineħħi dan it-tribunal għaliex il-ġustizzja qiegħda taħdem u jixtieqha li tgħolli l-għamad tagħha.

Tkun sfortuna u oxxenita' jekk dan it-tribunal li tant qed jagħmel xogħol sewwa jitneħħa.

Huwa każ ukoll ta' min isemmih hawnhekk u nġibuh għall-konoxxenza ta' kulħadd li fejn dan it-tribunal sab li saru inġustizzji u ngħata r-rimedju, sfortunatament min ħa dak ir-rimedju ġie mneħħi minn fejn kien impoġġi wara ftit ġranet biss.

Għalfejn?

Hemm il-każi tas-sewwieqa ta' l-ambulanza biex insemmi każ wieħed minnhom biss.

Għalfejn tneħħew dawn in-nies?

Tpoġġew u l-għada tneħħew!

X'inhi r-raġuni?

Mela fejn irridu l-għamad tal-ġustizzja nneħħuh?

Naħseb li ta' min wieħed janalizza u verament jibda japplika fit-tmexxija tal-pajjiż dak li jippriedka.

Il-punt l-ieħor fil-qosor - għaliex il-ħin qed jagħfas - huwa punt li niltaqa' ta' spiss miegħu meta niltaqa' mal-kostitwenti tal-ħames distrett.

Hemm il-karba biex fin-naħa taż-Żurrieq, Ħal Safi, Ħal Kirkop, Birżebbuġa u Ħal Għaxaq ikun hemm berġa jew poliklinika.

Ir-risposta għal din il- mistoqsija indirizzata lill-ministru konċernat dwar jekk hux possibbli li jkun hemm poliklinika fin-naħa tal-ħames distrett dejjem kienet fin- negattiv.

Forsi wieħed jgħid: U iva, u jittama li l-iva għad tiġi l-ħin tagħha wkoll.

Imma llum naħseb li kulħadd jinsab konvint li r-risposta negattiva mhux għaliex m'hemmx fondi jew għax qed nistennew li jiġu l- fondi, imma għaliex il-gvern m'għandux f'moħħu li jibqa' jħaddem dawn it- tip ta' sistemi ta' servizzi.

Fil-fatt dan l-aħħar smajna li issa ġiet introdotta miżata anke meta l-ħaddiema jmorru l-isptar u jitolbu li jsiru ċerti testijiet li qabel kienu bla ħlas.

Wieħed bilfors jistaqsi: Għalfejn inħallsu l-kontribuzzjoni tan-national insurance?

Biex sempliċement il- gvern, l-amminstrazzjoni, tieħu donazzjoni indiretta u mbagħad tagħmel biha li trid?

X'inhu s-sinifikat?

Se jitneħħew dawn is-servizzi mediċi li l- Istat kien jipprovdi?

Hawnhekk wieħed jista' jinnota li din hija xi ħaġa li narawha ta' spiss tiġri fuq il-kontinent, fil-pajjiżi membri ta' l-Unjoni Ewropea.

Forsi hemm xi diktat minn hemmhekk?

Forsi hemm xi ordni min-naħa ta' l-Unjoni Ewropea biex nagħmlu bħalhom u nneħħu s-servizzi tagħna?

Inħalli s- semmiegħa tagħna llejla jaħsbu fuq dan il-punt.

X'inhuma l-konsegwenzi?

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Iktar rimarki?

Onor. Charles Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: Mr Speaker, nibda billi ngħid li dalgħodu laqtitni stampa li dehret f'gazzetta ewlenija ta' kuljum, li turi l-miżuri drastiċi li pajjiż bħall-Ġermanja qed jieħu minħabba l-problema tal-mad cow disease.

M'inix qiegħed hawnhekk biex b'xi mod inkun allarmista - ma nħobbx inkun allarmista - pero' jiena wieħed minn dawk li nħoss li d- drittijiet tal-konsumatur huma drittijiet li jridu jiġu ssalvagwardati f'kull żmien iktar, u iktar u iktar meta l-kwestjoni tkun tolqot is-saħħa u l-benessere ta' kull wieħed u waħda minna.

Fil-Ġermanja kellna l-każ - naħseb li tajjeb li nsemmuh għax jagħmel parti mill-istorja politika ta' kull pajjiż - fejn żewġ ministri rriżenjaw għax in-nies dehrilhom li r-reazzjoni tagħhom fil-konfront ta' din l- epidemija kienet pjuttost kajmana u ma rreaġġixxewx daqstant b'mod effettiv ħalli jserrħu moħħ il-pubbliku.

Mela rriżenjaw żewġ ministri ewlenin minħabba l-fatt li fil-perċezzjoni pubblika dawn ma ħadux il-passi neċessarji biex jikkontrollaw - mhux qed ngħid jeliminaw imma jikkontrollaw - u b'hekk iserrħu iktar moħħ il-popolazzjoni.

Naħseb li wieħed għandu jaqta' qalbu milli jaspira li jkollna xi ħaġa hekk f'dan il-pajjiż, pero' ċertament fl-opinjoni tiegħi hija tal-biki li naqraw li għadhom se jibdew isiru xi testijiet fuq dan il-fenomenu fl-aħħar ta' dan ix-xahar.

Hija ħaġa tal-biki li lanqas l-awtoritajiet konċernati ma kienu ppreparati x'tip ta' testijiet iridu jagħmlu u ma jagħmlux, aktar u iktar meta dawn il-każi kienu qegħdin jokkorru barra minn xtutna b'tali mod u manjiera li l-ebda pajjiż ma kien safe, lanqas dawk li huma l-aktar stringent fil-quality control fuq l-ikel, bħall-Ġermanja, l-Awstrija u l-Italja.

Bir-rispett kollu lejn kulħadd naħseb li pajjiżna għadu 'l bogħod milli jkollu l-istess stringent standards fuq dan l-element.

Fil-fatt xi xhur ilu kien hemm allegazzjoni li daħlu containers b'laħam infettat u jidher li dawn daħlu bħala ħaxix u ġobon.

X'kien l-iskop?

Ma naħsibx li l- iskop kien biex jevadu xi dazju, għax safejn naf jien fuq l-ikel m'hemmx dazji.

U jekk verament okkorra dan, iktar u iktar allura jidher biċ-ċar kemm aħna qegħdin ngħixu f'raqda amministrattiva.

(Interruzzjonijiet) Il- gvern qed jgħix f'raqda amministrattiva għax f'sitwazzjoni bħal din ma tteħdux il-miżuri neċessarji.

U jrid ikun jidher li l-miżuri qed jittieħdu.

Billi ngħidu li hawnhekk m'hawnx każi ta' infezzjoni mhux x'se nserrħu moħħ il-konsumatur, lanqas fil-każ ta' dak il-konsumatur li ftit jew xejn jirraġuna!

Mr. Speaker, xi kultant tisma' entitajiet jgħidu li l-bejgħ taċ-ċanga naqas.

Fl-opinjoni tiegħi huwa redikolu li wieħed jargumenta b'dan il-mod.

Jekk ma jkunx hemm iċ-ċanga jkun hemm laħam ieħor li m'hemmx problemi fuqu li jinxtara.

Wara kollox il-konsumatur irid jiekol xi ħaġa.

Il-problema hija waħda.

Li jrid isir hu li nassiguraw li l-miżuri jittieħdu kollha.

U possibbilment irridu nassiguraw li dawn mhux issa jibdew jittieħdu imma imisshom ilu li bdew jittieħdu.

Irridu nassiguraw li l-prodott importat verament ikun ikkontrollat b'rigorożita' u bis-serjeta'.

Jiena nerġa' ntenni li l-gvern ikun irresponsabbli jekk ikun allarmista.

Ikun irresponsabbli jekk issir xi ħaġa li biha tinqered l-industrija lokali taċ- ċanga, żgħira kemm hi żgħira.

Pero' ċertament il-konsumatur għandu dritt li jkollu l-assigurazzjoni sħiħa li kull ċanga, importata jew mhux importata, lokali jew mhux lokali, ġiet ikkontrollata u ċċekkjata.

Intqal li t-testijiet se jibdew isiru fl-aħħar tax-xahar.

Hawnhekk il- mistoqsija tiġi weħidha: Imma kif konna ċerti li sal-lum kellna laħam tajjeb jekk dan ma kienx iċċekkjat?

Din hija mistoqsija loġika li konsumatur daqsxejn intelliġenti jagħmilha.

Hija mistoqsija li fil-ġimgħat u fix-xhur li ġejjin tirrikjedi li jittieħdu prekawzjonijiet mill-iktar serji dwarha.

Għandhom isiru testijiet mill-iktar estensivi u jsir kontroll assolut mid-dwana, u għandna nassiguraw li l-ebda forma ta' ċanga ma titpoġġa fuq l-ixkafef biex tiġi kkonsmata jekk ma tkunx ġiet iċċekkjata minn qabel Dan huwa każ ta' emerġenza, każ li jirrikjedi li jittieħdu passi drastiċi.

Huwa obbligu ta' gvern responsabbli li jieħu dawk il-miżuri kollha neċessarji biex il-konsumatur iserraħ moħħu.

Il-liġijiet li ngħaddu hawnhekk dwar il-konsumatur, fejn nagħmlu awtorita' biex tikkontrolla, ma jkunu jfissru xejn jekk amministrattivament l-affarijiet ma jkunux qed isiru b'mod serju u jkunu jidhru li qed isiru b'mod serju.

U dan isir billi jekk ikun hemm l-iċken dubju fuq xi ħadd li jkun importa xi ħaġa li ma kenitx iċċekkjata, din tiġi kkonfiskata u dak li jkun jiġi ppenalizzat.

Għax dak mhux biss ikun qed jisraq lill-konsumatur imma fejn jidħol l-ikel, fejn jidħol il-kwalita' ta' l-ikel jew inkella l-kwalita' tal-mediċini dak ikun qed jipperikola s-saħħa tal-konsumatur.

Hemmhekk ċertament ma jistax ikun hemm kompromess.

Punt ieħor li xtaqt insemmi llum f'dan l-aġġornament huwa dwar il- problemi tal-gwardjani lokali.

Aħna bħala partit ikollna laqgħat mal- kunsilliera Laburisti.

Fil-kunsilli kollha, fejn hemm kunsilliera Laburisti, dawn jaqblu mal-prinċipju taż-żamma tal-bonordni u jagħmlu ħilithom ukoll biex jikkoperaw.

Fil-laqgħa tal-bieraħ effettivament ħarġu ċerti difetti fis-sistema kif introdotta li naħseb li llum qegħdin jinħassu minn kulħadd.

Fost l-iktar affarijiet li jidhru biċ-ċar huma li s-sistema sal-lum hi xi ħaġa redikola.

Il-wardens qed ikunu xprunati biex litteralment ikejlu jekk tyre tar-rota ikunx ħareġ pulzier 'il barra mill- kaxxa jew mis-slot li tkun impinġija ma' l-art biex lis-sewwieq jagħtuh ticket.

Fil-każ tal-parking insibu dawn il-kontrolli kollha, imma mbagħad ma nistgħux ngħidu l-istess fuq aspetti importanti tal-ħajja ta' kuljum bħalma hu t-tindif, bħalma huwa l-ambjent u bħalma huwa l-ħmieġ li qed jiżdied u jikber madwarna u li jħalli effett mhux biss fuqna li ngħixu hawn imma anke fuq it-turisti li jiġu jżuru pajjiżna u li jmorru bl-impressjoni li pajjiżna huwa pajjiż b'potenzjal kbir imma ttraskurat.

Kull min jiltaqa' mal-barranin jgħidlek li Malta huwa pajjiż li għandu l-potenzjal pero' ttraskurat.'

Dan l-aħħar kien hemm ukoll mistoqsija parlamentari dwar kemm ingħataw ċitazzjonijiet mill-wardens dwar littering u rriżulta li kien hemm average ta' xi ċitazzjoni waħda jew tnejn fil-ġimgħa.

Dan meta mbagħad kien hemm dawk l-eluf kollha fuq dawk li huma infringements tar-regolamenti tat- traffiku!

Mhux qed ngħid li min jikser ir-regolamenti tat-traffiku m'għandux jiġi ppenalizzat.

Mhux qed ngħid li m'hemmx bżonn li jkun hemm dixxiplina iktar iebsa fit-toroq tagħna.

Jekk hemm bżonn nerġgħu nirrevedu l-kontravenzjonijiet u l-penali li jkunu marbutin magħhom għax dawk huma kontravenzjonijet serji, pero' mill-banda l-oħra l-warden irid jifhem li l- irwol tiegħu mhux rwol punittiv, mhux inkwiżitorjali.

Donnu li l-wardens ġew imħarrġa apparentement kif jagħmlu ċitazzjoni imma ma ġewx imħarrġa li l-irwol tagħhom mhux wieħed punittiv.

L-irwol tagħhom hu iktar edukattiv.

Ma jistax ikun li għax wieħed jaqbeż il-linja ta' fejn jipparkja tagħmillu ċitazzjoni, imbagħad ikun għaddej trakk, dħaħen bl-addoċċ, ma jkunx mgħotti - u ħafna minnhom, to add insult to injury, ikunu trakkijiet ta' l-entitajiet pubbliċi wkoll - u dan ma jwaqqfu ħadd!

Ma tagħmilx sens li jkollok warden fil-kantuniera u jaqbad u jagħti ticket lil kull min jidhirlu.

U dan li qed insemmi ġara f'lokalitajiet diversi.

L-iskop tas- sistema, ta' l-inqas kif fhimtha jien, nagħtih l-appoġġ sħiħ.

Jien wieħed minn dawk li nemmen fil-bżonn tal-bonordni fil-pajjiż, pero' dawn minflok qed iġibu lill-poplu favur tagħhom li jappoġġjahom, qed iġibu lill-poplu jirreaġixxi kontra tagħhom.

Barra minnhekk kien hemm difetti oħra li rriżultaw.

Hemm nuqqas ta' servizz effiċjenti li qed tagħti d-Datatrak.

Il-fatt hu li l-enforcement mhux daqstant b'saħħtu daqs kemm wieħed kien qed jistenna.

Dawn huma kollha elementi li jekk ma jiġux irregolati u kkontrollati, effettivament din is-sistema' se tiġi mminata bid-difetti tagħha stess u minflok tipproduċi l-ġid li kien maħsub għaliha effettivament tkun biss negattiva.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada l-Erbgħa, 17 ta' Jannar 2001 fid-9.00 a.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

PULIZIJA - REATI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' każi ta' serq, qtil u kuntrabandu rrapportati lill-pulizija matul is-sena 2000?

Kemm minn dawn il-każi ġew solvuti, kemm qed jiġu nvestigati u kemm minnhom jinsabu quddiem il-qrati ta' Malta.

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant għal matul is-sena 2000 fuq każi ta` serq, qtil u kuntrabandu hu kif jidher fit-tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra iktar kmieni f'din is-seduta.

PULIZIJA - ABBUŻI SESSWALI FUQ TFAL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' kazi ta' abbużi sesswali fuq tfal taħt l-eta' rrapportati lill-pulizija matul is-sena 2000?

Kemm minn dawn il- każi ġew solvuti, kemm qed jiġu nvestigati u kemm minnhom jinsabu quddiem il-qrati ta' Malta?

ONOR.

TONIO BORG: Rigward it-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant għall-perijodu bejn l-1 ta` Jannar u t-30 ta` Settembru 2000, nirriferih għat-tweġiba li tajt għal mistoqsija parlamentari nru.

Għall-kumplament tas-sena 2000, cioe` bejn Ottubru u Diċembru, ninsab informat illi f`dan il-perijodu l-pulizija kellha erba' każi ta` abbuż sesswali fuq persuna taħt l-eta`.

Ninsab informat ukoll li dwar 19 mill- każi kollha li seħħew matul is-sena 2000 tressqu persuni quddiem il-qorti, fejn każ minnhom ġie konkluż.

L-investigazzjonijiet fil-każi l-oħra għadhom għaddejjin.

PULIZIJA - SWAT FUQ ANZJANI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' każi ta' vjolenza fuq l-anzjani matul is-sena 2000?

Kemm minn dawn kienu fatali u kemm qed jittellgħu persuni l- qorti akkużati b'dawn il-każi?

ONOR.

Interpellant għall-perijodu bejn l-1 ta` Jannar u l-31 ta` Ottubru 2000, nirriferih għat- tweġibiet li tajt għal mistoqsijiet parlamentari nri 20024 u 21064.

Għall-kumplament tas-sena 2000, cioe` Novembru u Diċembru, ninsab informat illi n-numru ta` każi ta` offiża fuq persuni anzjani, inklużi feriti ta` natura ħafifa, li ġew rapportati kien ta` erbgħa.

Ninsab informat ukoll li dwar dawn il-każi tressqu quddiem il-qorti erba' persuni.

PULZIJA - DROGI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' każi ta' traffikar ta' droga rapportati lill-pulizija matul is-sena 2000?

X'passi ttieħdu u x'kienu r- riżultati?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi matul is-sena 2000 ġew rapportati lill-pulizija 128 każ ta` traffikar ta` droga.

Il-persuni nvoluti f`dawn il-każi kollha tressqu l-qorti u ninsab informat illi 121 każ għadhom sub- judice, filwaqt li s-seba' każi oħra ġew deċiżi u sentenzi mogħtija mill- qorti kienu kif ġej:

|Sentenza |Numru ta` | |tal-Qorti |persuni | |Ħabs |2 | |Ħabs u multa |1 | |Sentenza |4 | |sospiża | |

AFFARIJIET BARRANIN - KARTI BLA WATERMARK

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid fid-dekasteru tiegħu, cost centre, b'cost centre, kemm kienet in-nefqa għax-xiri ta' karti bla watermark fis-sena 2000?

Kemm inxtraw riżmi ta' karti bla watermark għal kull cost centre?

Minn fejn inxtraw

ONOR.

JOE BORG: Risposta tingħata f'seduta oħra.

ĠUSTIZZJA U GVERN LOKALI - KARTI BLA WATERMARK

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid fid-dekasteru tiegħu, cost centre, b'cost centre, kemm kienet in-nefqa għax-xiri ta' karti bla watermark fis-sena 2000?

Minn fejn inxtraw

ONOR.

AUSTIN GATT: In-nefqa għax-xiri ta' karti bla watermark fis-sena 2000 kienet hekk:

Segretarjat tal-Ministru:

Cost Centre 001:- 268 riżma (Lm 455.71) Dawn inxtraw hekk:

83 riżma mingħand Palmyra 4 riżmi mingħand Giov.

Muscat Co. Ltd 100 riżma mingħand Galaxy Ltd 5 riżmi mingħand E.Masitre Firm 76 riżmi mingħand L.Pullicino

Uffiċċju tas-Segretarju Permanenti:

Cost Centre 002 - 103 riżmi (Lm 193.21)

Dawn inxtraw hekk:

65 riżma mingħand L.Pullicino 38 riżma mingħand 'Palmyra'

Uffiċċju ta' l-Avukat Ġenerali - NIL Qrati tal-Ġustizzja - NIL Dipartiment tal-Kunsilli Lokali - NIL

INSTITUTIONAL HEALTH CARE MCH - ITEM 10

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm kien il-valur tal-kontijiet pendenti taħt Item 10 - institutional health care MCH - fl-1 ta' Jannar 2001?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant qed tinġabar u tingħata risposta f'xi seduta oħra.

GĦAWDEX - KARTI BLA WATERMARK

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid fid-dekasteru tagħha, cost centre, b'cost centre, kemm kienet in-nefqa għax-xiri ta' karti bla watermark fis-sena 2000?

Minn fejn inxtraw

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Qiegħda nagħti hawn taħt l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant.

|Numru |Numru |Nefqa |Minfejn | |tal-Cos|ta' |Lm |inxtraw | |t |Riżmi | | | |Centre | | | | |02 |50 |100.63|Arrowswift| | | | |Contracts | | | | |Ltd | | |25 |62.50 |Office | | | | |Equipment | |03 |55 |69.58 |Strand | | | | |Electronic| | | | |s |

INSTITUTIONAL HEALTH CARE SPBH - ITEM 11

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm kien il-valur tal-kontijiet pendenti taħt Item 11 - institutional health care SPBH - fl-1 ta' Jannar 2001?

ONOR.

PRIMARY CARE - ITEM 12

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm kien il-valur tal-kontijiet pendenti taħt Item 12 - primary care - fl-1 ta' Jannar 2001?

ONOR.

PENSJONANTI TAS-SERVIZZI INGLIŻI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk huwiex se jkompli l-proċess li kien inbeda minn gvern Laburista sabiex dawk il- pensjonanti tas-Servizzi Ingliżi jkunu jistgħu jibbenefikaw mill-miżura dwar il-pensjonijiet?

Jekk fl-affermattiv, jista' jgħid meta se jitkompla dan il-proċess?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba tiegħi għal mistoqsija parlamentari nru.

FGURA - TRIQ HOMPESCH

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta hemm il-ħsieb li jsir ix- xogħol biex Triq Hompesch, Fgura tinqala' u tinbena mill-ġdid?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta mogħtija għal mistoqsija parlamentari nru.

FGURA - RESURFACING

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid liema huma dawk it-toroq fil- Fgura li se jsirilhom resurfacing din is-sena?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Ix-xogħol ta' resurfacing isir mill-kunsill.

BIRGU - RESURFACING

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid liema huma dawk it-toroq fil-Birgu li se jsirilhom resurfacing din is-sena?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta mogħtija għal mistoqsija parlamentari nru 22449.

ISLA - RESURFACING

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid liema huma dawk it-toroq fl-Isla li se jsirilhom resurfacing din is-sena?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li d-dipartiment tat-toroq ser jagħmel wiċċ ġdid f'dawn it-toroq: Pjazza Gorġ Mitrovich; Triq l-Arċisqof Mattei; Pjazza Papa Benedittu XV; Triq il-Vitorja; Misraħ 4 ta' Settembru u Pjazza Franċesco Zahra.

ŻABBAR - RESURFACING

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid liema huma dawk it-toroq f'Ħaż- Żabbar li se jsirilhom resurfacing din is-sena?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għal mistoqsija parlamentari nru 22449.

DJAR - SUSSIDJI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Peress li l-persuna li d-dettalji tiegħu qed jintbagħtu separatament, għandu martu toqgħod fid-dar li għandha soqfa u gallerija fi stat perikoluż, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk huwiex intitolat għal xi għajnuna/sussidji biex issir il-manutenzjoni meħtieġa?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab informat li l-awtorita' tad-djar ħadet passi biex tibgħat għall-persuna indikata jew rappreżentant tagħha biex jiġi stabilit jekk tissodisfax il-kundizzjonijiet biex tikkwalifika għal sussidju jew għajnuna taħt xi waħda mill-iskemi ta' l-awtorita'.

SKEJJEL - SIR ADRIAN DINGLI - FENCE

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jara jistgħux jittieħdu passi biex jinfetaħ bieb fil- fence ta' l-iskola Sir Adrian Dingli f'Pembroke min-naħa tal-ground t'isfel biex l-istudenti ma jkollhomx għalfejn jimxu distanza twila jqandlu basktijiet tqal biex jaslu fil-klassijiet tagħhom?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ser issir il-konsultazzjoni meħtieġa ma' l-iskola konċernata dwar is-suġġeriment ta' l-Onor.

Membru.

FAĊILITA KORRETTIVA TA' KORDIN

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid bħalissa x'inhuwa n-numru ta' residenti fil-faċilita korrettiva ta' Kordin?

Kemm huma priġunieri sentenzjati?

Kemm mit-total huma barranin?

Kemm minn dawk sentenzjati huma barranin?

Fil-faċilita' dawk li huma sentenzjati huma miżmuma separatament minn dawk li qed jistennew sentenza mill-qorti jew li ma ngħatawx il-liberta' proviżorja?

Kemm f'kull każ huma nisa?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi fil-11 ta` Jannar 2001 in-numru ta` residenti fil-faċilita` korrettiva ta` Kordin kien ta` 256.

Dawn huma mqassma kif ġej: Barranin hemm 78 li minnhom hemm 33 sentenzjati.

Maltin hemm 178 li minnhom hemm 132 sentenzjati

Total ta` dawk sentenzjati - 165

It-total tan-nisa huwa 9 li huma mqassma kif ġej:-

Maltin - 6 sentenzjati u 1 taħt arrest Barranin - 1 sentenzjata u 1 taħt arrest

KUNSILL GĦAWDXI GĦALL-EDUKAZZJONI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: B'riferenza għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru 22175, tista' l-Ministru tgħid min huma l-persuni li s'issa ġew maħtura fuq il-Kunsill ta' l-Edukazzjoni għal Għawdex?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Il-Membri maħtura s'issa fuq il-Kunsill ta' l- Edukazzjoni għal Għawdex huma dawn :

Is-Sur Anton Farrugia President Is-Sur Ġorġ N Cassar Viċi President Is-Sur Michael Cassar Segretarju Eżekuttiv (ex-ufficio)

Membri

Is-Sur Carmel Attard Kap ta' l-Iskola Ninu Cremona (ex-ufficcio) Is-Sinjorina Josette Buttigieg Kap ta' l-Iskola Agius de Soldanis (ex- ufficcio) Is-Sur Anton Portelli a/Kap ta' l-Iskola Sir Arturo Mercieca (ex-ufficcio) Is-Sur Paul Scicluna Rappreżentant tal-Gozo Tourism Association Is-Sur Joseph Borg Rappreżentant tal-Gozo Business Chamber Is-Sur Marvic Cassar Rapprezentant tal-Korporazzjoni tax-Xogħol u Taħriġ ETC

FAĊILITA' KORRETIVA TA' KORDIN

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid fil-Faċilita' Korrettiva ta' Kordin, bħalissa, kemm hemm nies li qegħdin hemm għaliex ma ngħatawx il-liberta' proviżorja mill-Qorti?

Kemm huma nisa?

Kemm huma barranin u mil-liema pajjiż?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi fil-Faċilita` Korrettiva ta` Kordin fil-11 ta` Jannar 2001 kien hemm 91 persuna li ma ngħatawx il- liberta proviżorja mill-Qorti.

Dawn huma mqassma kif ġej:

| |Irġie|Nisa | | |l | | |Maltin |45 |1 | |Sudaniżi |1 | | |Libjani |33 |1 | |Iraqini |2 | | |Eġizzjani|3 | | |Niġerjani|1 | | |Olandiżi |1 | | |Alġerini |1 | | |Taljani |1 | | |Tuneżini |1 | | |TOTAL | 89|2 |

SKEJJEL - STUDENTI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk qattx sar studju dwar il-fatt li ħafna tfal ta' l-iskola huma eħxen milli suppost?

X'kontroll qed isir fuq l-ikel/snacks li qed jinbiegħu fil-canteens/tuck shops fl-iskejjel?

Jintużaw esperti fl-ikel tajjeb biexjgħallmu t-tfal x'inhu l-aħjar għalihom

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li s-sena l-oħra sar survey mid-Dipartiment għall-Promozzjoni tas-Saħħa u d-Dipartiment ta' Servizzi għall-Istudent u Relazzjonijiet Internazzjonali).

Is-survey hu msejjaħ "Imġieba għall-Ħajja Aktar b'Saħħitha fi Tfal ta' l-Iskola".

Dan sar fid-29 ta' Marzu 2000 ma' tfal ta' 11, 13 u 15-il sena u ħadu sehem madwar 5,000 tfal.

S'issa ma waslulniex konklużjonijiet jew rakkomandazzjonijiet.

Dwar it-tieni parti tal-Mistoqsija informat li kull kuntrattur li jmexxi Tuckshop fl-iskejjel għandu jimxi mar-regoli tal-kuntratt para 6, "X'għandu u x'Mgħandux jinbiegħ mit-Tuckshop".

Jintalbu jsiru spezzjonijiet ukoll mid-Dipartiment tas-Saħħa.

Fejn jinsabu xi irregolaritajiet dawn jiġu rranġati mill-kuntrattur u/jew mill-kap ta' l- iskola.

FISH FARMS

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet il-produzzjoni ta' ħut mill-fish farms Maltin matul is-sena 2000?

Kemm minn dan it-total ġie esportat?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninsab infurmat illi l-Fish Farms Maltin matul is- sena 2000 hu kkalkulat li produċew madwar 1,745 tunnellata metrika u esportaw madwar 1,658 tunnellata metrika.

TRAFFIC LIGHTS

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn postijiet f'Malta fejn it- traffiku qed jiġi regolat minn sistema ta' traffic lights?

Kemm minn dawn bdew jitħaddmu matul din is-sena?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li f'Malta u Għawdex hemm seba' u erbgħin lokalita' li t-traffiku fihom hu regolariżżat bit-traffic lights jew pelican lights.

Matul is-sena 2000 il-programm ta' dan ix-xogħol kien aktar indirizzat lejn l-istallazjoni ta' pelican lights li twaħħlu f'29 lokalita'.

EŻAMIJIET - STUDENTI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm studenti qagħdu għal eżamijiet: (a) tal- MATSEC; (b) Edexel tal-London University; (c) tal-London Chamber of Commerce and Industry; u (d) City and Guilds fl-aħħar sentejn, jiġifieri kull sena?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-informazzjoni mitluba qed titpoġġa fuq il-Mejda tal- Kamra.

UNIVERSITA' - STUDENTI BARRANIN

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien l-għadd ta' studenti barranin fl- Universita' ta' Malta, kull sena, fl-aħħar tlitt snin?

Kemm minnhom iggradwaw f'Malta kull sena?

F'liema fakultajiet?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li fl-aħħar tlett snin in-numru ta' istudenti barranin kien dan:

1998 - 323 student 1999 - 414 student 2000 - 531 student

Ħadd minn dawn l-istudenti għadu ma gradwa peress li ebda kors li jwassal għal grad ma hu anqas minn tlett snin.

MEDITERRANEAN CONFERENCE CENTRE

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm saru konferenzi fil-Mediterranean Conference Centre, kull sena, fl-aħħar tlitt snin?

Jistgħax jgħid kemm kien il-profit jew telf li ġie reġistrat minn dawn l-attivitajiet kull sena?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li fl-aħħar tlitt snin saru dawn il- konferenzi:

1998 - 39 konferenza 1999 - 63 konferenza 2000 - 116 konferenza

L-informazzjoni li ntalbet fit-tieni parti tal-mistoqsija hija ta' natura kummerċjali u għalhekk ma' nistax nirrispondiha.

GĦAXAQ - TRIQ IL-MILLIERI - TOROQ

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta din l-amministrazzjoni se tirranġa u tagħti wiċċ ġdid lil Triq il-Millieri, Ħal Għaxaq?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nirreferi l-Onor.

Interpellant għar-risposta għal Mistoqsija Parlamentari Nru 22588.

GĦAXAQ - TRIQ TAL-MILLIERI - DAWL

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li Triq Tal-Millieri, Għaxaq, tingħata aktar dawl?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onorevoli Interpellant ġiet mgħoddija lill-Korporazzjoni Enemalta sabiex tiġi kkunsidrata flimkien ma' talbiet simili oħra.

BIRZEBBUGA - TRIQ IL-MERZUQ - DAWL

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jieħu passi sabiex Triq il-Merzuq f'Birzebbuga tiġi mdawwla peress illi minħabba d-dlam din it-triq spiċċat post ta' l- ispaccar tad-droga, serq ta' karozzi u abbuż ta' karozzi in segwitu għal serq?

ONOR.

Dwar l-abbużi li qed jirreferi għalihom l-Onorevoli Membru, nissuġġerilu li jinforma b'dan lill-awtoritajiet kompetenti.

SAJJIEDA

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid fiex wasal l-arranġament ta' ħlasijiet ta' nofs bolla għas-sajjieda f'Marsaxlokk peress li ormai jinsabu sena u nofs b'lura?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nispjega lill-Onor.

Interpellant illi l-għajnuna fuq il-bolla mħallsa mill-bdiewa u s-sajjieda tingħata f'forma ta' rifużjoni ta' nofs dak li tkun tħallas mill-individwu f'dik is-sena.

Għaldaqstant hija ħaġa loġika li l-applikazzjonijiet għal din ir-rifużjoni jintlaqgħu wara li tispiċċa s-sena 'in kwestjoni'.

L-applikanti kollha li applikaw għas-sena 1999 tħallsu fis-sena li għaddiet.

BENGHAJSA - TINDIF

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jara li l-akkwati ta' Benghajsa tingħata tindifa peress li ġiet trasformata f'miżbla?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li t-tindif tat-triq u l- inħawi ta' Bengħajsa ilu għaddej għal dawn l-aħħar tliet ġimgħat u mistenni li jitlesta fi żmien qasir.

BIRZEBBUGA - DAWL

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid xi pjani hemm sabiex il-vultaġġ tad-dawl elettriku fi Triq tal-Ġebel f'Birzebbuga, jiżdied sabiex ir-residenti ma jibqgħux ibatu l-inkonvenjent li għaddejjin minnu preżentement?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninsab infurmat li fil-preżent qiegħed isir xogħol ta' tisħiħ fuq is-sistema ta' vultaġġ baxx fl-inħawi msemmija.

Dan ix- xogħol mistenni li jitlesta fi żmien qasir.

ĦADDIEMA BARRANIN

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid: (a) Kemm huwa n-numru ta' ħaddiema barranin jaħdmu f'pajjiżna? (b) Mil-liema pajjiżi ġejjien? (ċ) Ma' liema kumpanniji jew xorta oħra qed jaħdmu? (d) Xi professjoni jew sengħa qed jipprattikaw fil- ħidma tagħhom? u (e) jista' jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista dettaljata b'din l-informazzjoni kif wkoll bl-ismijiet ta' dawn il-ħaddiema?

ONOR.

TONIO BORG: Ngħarraf lill-Onor.

Membru li l-informazzjoni mitluba minnhu tiġi ppubblikata kull l-ewwel Tnejn ta` kull xahar f`lista maħruġa mid-Dipartiment ta` l-Informazzjoni.

L-aħħar lista ġiet ippubblikata nhar it-Tlieta 2 ta` Jannar 2001 (minħabba li t-Tnejn inzertat Festa Pubblika).

Din il-lista ma tinkludix il-pajjiżi minn fejn ġejjin dawn il-ħaddiema barranin.

Din l-informazzjoni tinsab fil-lista li qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra.

WIED IL-GĦAJN - TOROQ

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta hu maħsub li ssir Triq il- Kavallieri ta' Malta, Wied il-Għajn li hi fi stat ħażin ħafna u minkejja li hi ferm abitata għadha qatt ma saret?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li d-Dipartiment tat-Toroq qed jaħdem fuq il-ħruġ ta' tenders ta' 10 toroq f'Wied il-Għajn.

REĠISTRAZZJONI - SEAMAN BOOK

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hemm persuni jirreġistraw li għandhom is-seaman book jew AB licence?

X'inhi l-IC Card tagħhom jew il-lokalita'?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab infurmat li l-Korporazzjoni tax-Xogħol u t- Taħriġ ma għandiex informazzjoni dwar dawk li għandhom AB licence.

Qiegħed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra Tabella bl-informazzjoni mitluba fil- kumplament tal-Mistoqsija.

PRODOTTI LI RAĦSU

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena ċert li l-Onorevoli Interpellant tapprezza li prattikament mhux possibbli li tingħata l-informazzjoni mitluba dwar tibdil li kien hemm fil-prezzijiet tal-prodotti li kienu qed jinbiegħu fis-suq Malti matul dawn l-aħħar sentejn.

Tajjeb jingħad li kien hemm numru sostanzjali ta' prodotti li l-prezz tagħhom raħas b'riżultat ta' l-introduzzjoni tal-VAT u t-tneħħija tal- levies.

WSC

L-ONOR.

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-informazzjoni mitluba mill-Onorevoli Interpellant għadha qed tinġabar u għaldaqstant din tingħata f'xi Seduta oħra.

FOOTMAN MAL-PRESIDENT

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid għaliex il-persuna li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament li kien sa riċentement jaħdem bħala footman mal-President, ingħata biss s-somma ta' Lm2,439 meta kien ilu jaħdem mal-gvern għal 45 sena u lil ħaddieħor li jkun ilu jaħdem daqshekk jingħata circa Lm12,000?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onorevoli Interpellant li l-persuna msemmija qatt ma kienet impjegata mal-gvern.

Għaldaqstant, ma ħaditx Pensjoni tat-Teżor.

PA - IMPJEGAT

L-ONOR.

ALFRED SANT staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm ilu appuntat chairman ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar, kemm huwa minnu li l-persuna appuntata bħalissa kienet wkoll project manager għal żewġ proġetti turistiċi kbar?

Jekk iva, liema huma dawn il- proġetti?

Jekk iva, ic-chairman ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar daħal bħala project manager wara li sar chairman ta' l-Awtorita'?

Jekk iva, tista' jekk jgħoġbok tindika d-dati relevanti għall-ipproċessar tal-proġetti involuti mill-Awtorita', mad-data ta' l-ewwel talba li saret għalihom u data ta' l- aħħar permess li ħareġ?

ONOR.

TONIO BORG: Ic-Chairman ta` l-Awtorita` ta` l-Ippjanar ġie appuntat fl-l ta` Novembru, 1998.

Mall-ħatra tiegħu huwa ddikjara l-interessi tiegħu skond il-Kodiċi ta` Etika għal Diretturi ta` Bordijiet fis-settur pubbliku.

Din id- dikjarazzjoni tindika li huwa kien impjegat bħala General Manager (Properties) mad-ditta L. Farrugia & Sons u s-sussidjarji tagħha.

Fit-8 t`Awissu 2000, ġie ddikjarat li l-persuna ġiet imqabbda f`dik id-data bħala Structural Consultant fil-Hyperion Hotel Project f`Buġibba.

Fit-12 ta` Settembru 2000, ġie ddikjarat li l-persuna ġiet appuntata f`dik id-data bħala Structural Engineering u Management Consultant lil La Salita Hotel Project fil-Mellieħa.

Fis-7 ta` Novembru 2000, ġie ddikjarat interess professjonali fil-proġett Villa Cassar Torreggiani, San Ġiljan, peress li min dik id-data l-persuna ġiet imqabbda biex tagħti s-servizzi tagħha fi Project Management.

Id-dati rilevanti għall-ipproċessar tal-proġetti involuti mill-Awtorita` ta` l-Ippjanar huma hekk:

Hotel Hyperion

PA 3882/00 Għall-estensjoni u alterazzjoni tal-Hotel Hyperion, Qawra li ġiet sottomessa fil-21 ta` Lulju 2000, u ġiet deċiża mill-Bord ta` l- Awtorita` ta` l-Ippjanar fis-26 ta` Ottubru 2000.

La Salita Hotel

PA 2825/98 Outline application biex tinbena La Salita Hotel, Mellieħa, ġiet sottomessa fl-14 ta` Mejju 1998, u ġiet deċiża fl-1 ta` Settembru 1999.

PA 5588/99 Full development ta` La Salita Hotel skond PA 2825/98 ġiet sottomessa fit-23 ta` Novembru 1999, u ġiet deċiża fis-16 ta` Ottubru 2000.

Talba għal rikunsiderazzjoni ta` waħda mill-kundizzjonijiet ġiet sottomessa fil-15 ta` Novembru 2000, u ġiet rifjutata fl-10 ta` Jannar 2001.

PA 5365/00 Biex isiru alterazzjonijiet fuq id-disinn tal-faċċata u alterazzjonijiet żgħar oħra nterni.

Ġiet sottomessa fid-9 t`Ottubru 2000, u deċiża fis-6 ta` Novembru 2000.

PA 5452/99 Biex jitwaqqa` bini eżistenti u tinbena lukanda.

Ġiet linked ma` PA 5588/99 u ġew deċiżi flimkien fis-16 ta` Ottubru 2000.

PA 6467/00 Biex jiġu emendati l-pjanti approvati.

Ġiet sottomessa fid-19 ta` Diċembru 2000, u qed tiġi pproċessata.

Villa Cassar Torreggiani

PA 2360/92 Outline application PA 2360/92 ġiet sottomessa fl-1 ta` Frar 1993, u ġiet deċiża fl-1 ta` Lulju 1999.

PA 0654/00 Full Development Application skond PA 2360/92, ġiet sottomessa fit-8 ta` Frar 2000, u deċiża fit-13 ta` April 2000.

F`kull każ imsemmi, ic-Chairman iddikjara l-interess tiegħu fl- applikazzjoni u ma ħa ebda sehem fit-trattativi ma` l-Awtorita`, u lanqas ħa sehem fil-kunsiderazzjoni ta` dawn l-applikazzjonijiet mill-Bord ta` l- Awtorita` ta` l-Ippjanar.

UNIVERSITA' TA' MALTA

L-ONOR.

ALFRED SANT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu l-istatus ma' l-Universita' ta' Malta tal-persuna li bħalissa qed iservi bħala Segretarju Ġenerali tal-PN?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li bħal f'każi simili fl-imgħoddi s-sur Joe Saliba għandu l-istatus ta' Precincts Officer u qiegħed fuq leave mingħarj ħlas wara li talba għaldaqstant ġiet approvata mill-Kunsill ta' l- Universita`.

KIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid jekk tinżammx statistika dwar kiri ta' karozzi minn Maltin barra minn Malta permezz ta' rappreżentanti lokali ta' aġenziji ta' care hire internazzjonali?

Jekk fl-affermattiv, kemm kien hemm sena b'sena f'dawn l-aħħar għaxar snin?

ONOR.

MICHAEL REFALO: Il-Ministeru tat-Turiżmu ma jżommx statistika kif mitluba mill-Onor.

Interpellant.

Iżda ma neskludix il-possibilta' li din l- istatistika tinżamm mill-Ministeru għat-Trasport u Komunikazzjoni.

VETTURI - REĠISTRAZZJONI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari nru.

22471 li oriġinarjament saret lill-Ministru ta' l-Intern u li ġiet riferuta lilu u cioe': jgħid kemm-il vettura reġistrata f'pajjiżna ġiet misruqa barra minn xtutna, sena b'sena f'dawn l-aħħar għaxar snin?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li d-Dipartiment tal-Liċenzji u Testijiet ma jżommx din it-tip ta' statistika.

PULIZIJA

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid meta l-kummissarju tal-Pulizija ser iħallas is-somma ta' Lm 4,500 lill-persuna li isimha qed jiġi ndikat separatament stante li hu ġie kkundannat iħallas fil-proċeduri li wkoll qed jiġu ndikati separatament?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi qed tittieħed proċedura amministrattiva sabiex dan il-każ ikun finalizzat.

PTA - BIRKIRKARA

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jinvestiga għaliex fil-11 ta' Jannar 2001 fit-3.30 p.m. xarabank li kienet qed taħdem ir-rotta 42, telqet in-nies kolha fil-venda fi Pjazza Santa Liena, Birkirkara?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li dwar il-każ li rrifera għalih l- Onor. Interpellant jidher li ma sar l-ebda rapport uffiċjali.

Għaldaqstant, nitlob li jekk l-Onor.

Membru għandu aktar informazzjoni dettaljata dwar dan il-każ jgħaddiha lili u b'hekk tkun tista' ssir investigazzjoni dwar x'ġara eżatt.

COMMERCE DIVISION

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nfurmat li kien hemm impjegata wieħed fil- grad ta' messaġġier li baqgħet Santa Venera.

Postha f'Lascaris ħadu mpjegat fil-grad ta' "operative".

Dan sar peress li dan l-aħħar impjegat, li jinsab fi skala ta' salarju 18, jagħmel ix-xogħol relatat għall-grad ta' messaġġier li jokkupa skala ta' salarju 17.

Barra minn hekk l-impjegat fil- grad ta' "operative" jagħmel ukoll xogħol ta' sewqan li l-impjegata fil- grad ta' messaġġier ma tagħmilx.

Kien hemm messaġġier fi skala ta' salarju 16 li xtaq jibdel il-post tax- xogħol tiegħu ma' "General Hand" fi skala ta' salarju 20.

Peress li x- xogħol relatat għal dawn iż-żewġ skali ta' salarju mhux daqshekk kompatibbli, it-talba ma ġietx approvata.

LUKANDI

L-ONOR.

DOLORES CRISTINA staqsiet lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn lukandi liċenzjati fil-pajjiż?

Xi klassifikazzjoni huma?

Fil-preżent kemm hemm lukandi ġodda li qed jinbnew u kemm hemm oħrajn fi stadju ta' ristrutturazzjoni jew tkabbir?

ONOR.

MICHAEL REFALO: Ninsab infurmat li fil-preżent hawn 123 lukanda, 53 kumpless turistiku, 54 guest houses u 4 hostels liċenzjati mall-Bord tal- "Lukandi u Stabbilimenti li Jipprovdu l-Ikel".

Il-klassifikazzjoni tagħhom hija kif tidher fil-lista li qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra.

Dwar it-tieni parti tal-mistoqsija, l-informazzjoni qed tinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

ĊIMITERJI

L-ONOR.

DOLORES CRISTINA staqsiet lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm hawn ċimiterji reġistrati fil-pajjiż u liema minnhom qegħdin fi stadju ta' estensjoni?

Kemm hemm oqbra disponibbli f'kull ċimiterju?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Infurmat li l-Gvern għandu għaxar ċimiterji rreġistrati fuqu li minnhom hemm ħsieb li ssir estensjoni fiċ-ċimiterju ta` l-Addolorata, il-Mosta, Burmarrad, ta` Braxia, u l-Mellieħa.

Preżentament fl-ebda ċimiterju tal-Gvern ma hemm xi oqbra disponibbli.

SECURITY GUARDS

L-ONOR.

DOLORES CRISTINA staqsiet lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm ittieħed sick leave minn kull security guard individwalment li jaħdem fid-dekasteru tiegħu matul is-sena 2000?

Liema roster jaħdmu dawn l-impjegati?Kemm minn dan is-sick leave ittieħed fil-festi u fil-Ħdud?

ONOR.

LOUIS DEGUARA:

Infurmat li s-sick leave li ttieħed minn kull Security Guard assenjat mad-Diviżjoni tas-Saħħa huwa kif spjegat fit-Tabella li qed titpoġġa fuq il-mejda tal-kamra.

Ir-roster li jaħdmu dawn l-impjegati huma kif indikat hawn taħt.

A. 148 (Mija u tmienja u erbgħin) fuq Day, Night, Rest u Off Roster

B. 24 (Erba' u għoxrin) fuq Day In, Day Out Roster

C. 4 (Erbgħa) fuq Night In, Night Out Roster

D. 1 (Wieħed) fuq Day, Day, Off u

E. 2 (Tnejn) fuq 5 day week.

In-numru ta' sick leave li ttieħed fil-Festi Pubbliċi huwa dak ta' 47 ġurnata minn total ta' 3,166 ġurnata sick leave, kif dettaljat fit-Tabella li qed titpoġġa fuq il-mejda tal-kamra.

In-numru ta' sick leave li ttieħed fil-Ħdud huwa dak ta' 240 ġurnata minn total ta' 3,166 ġurnata sick leave kif dettaljat fit-Tabella li qed titpoġġa fuq il-mejda tal-kamra.

AIR MALTA - PAZJENTI FUQ KURA MEDIKA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid jekk l-Air Malta jikkonsidrax li pazjenti li jkunu sejrin l-Ingilterra fuq kura medika jingħatalhom skont għal-passaġġ ta' l- ajru meta juru prova li vera sejrin fuq kura medika?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Tajjeb jingħad li hija "policy" stabbilita' ta' l- Air Malta li tgħin lil pazjenti u l-"escorts" tagħhom li jintbagħtu mill- Gvern għal kura medika fl-Ingilterra billi jinħarġulhom biljetti bl-orħos prezz possibbli u mingħajr ma jiġu applikati l-kundizzjonijiet restrittivi li normalment japplikaw fuq dawn il-biljetti, bħal, fost l-oħrajn, tul ta' safar, ħin u ġranet tat-titjira.

Barra minn hekk il-Kumpanija qatt ma naqset li tikkunsidra talbiet oħra mertevoli għall-għajnuna f'każi oħra ġenwini ta' safar għal skopijiet ta' kura medika.

XOGĦLIJIET PUBBLIĊI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid jekk l-eżerċizzju li kien sar xi snin ilu fejn ittejbet l- effiċjenza tal-ħaddiema tad-diviżjoni tax-xogħlijiet pubbliċi hux se jirrepeti ruħu?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ikun apprezzat jekk l-Onorevoli Membru jipprovdi dettalji aktar speċifiċi rigward l-eżerċizzju li qed jirreferi għalih fil-mistoqsija tiegħu.

XOGĦLIJIET PUBBLIĊI - BALLUTA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid meta se jitħallsu l-ħaddiema tad-divizjoni tax-xogħlijiet pubbliċi għal-overtime li għamlu fil-proġett tal-Ministeru tat-Turiżmu li jirrigwarda upgrading tal-bajja tal-Balluta?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li l-ħaddiema msemmija ser jitħallsu dalwaqt.

GWARDJANI LOKALI - ĊITAZZJONIJIET

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: B'riferenza għar-risposta mogħtija għall-mistoqsija parlamentari nru.

22492, jista' l-Ministru jgħid jekk dawn iċ-ċitazzjonijiet jistgħux jiġu preskritti?

Jekk fl-affermattiv, x'inhu n-numru li sal-lum ġew preskritti?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-informazzjoni fuq in-numru ta' 10,669 kontravvenzjonijiet li ġew preskritti kienet annessa ma mistoqsija parlamentari 22492

VIREMENTS

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nirreferi l-Onorevoli Interpellant għat- tweġiba li tajt għall-Mistoqsija Parlamentari numru 22357 (Seduta 465).

KUNSILL LOKALI - TARXIEN

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid x'qiegħed iżomm l-approvazzjoni sabiex il- Kunsill Lokali ta' Ħal Tarxien ikun jista' jieħu self mill-bank sabiex jinxtara post għall-użu ta' uffiċini ġodda?

It-talba saret lid-dipartiment fl-1 ta' Novembru, 2000

ONOR.

AUSTIN GATT: Biex Kunsill Lokali jissellef xi flus jenħtieġ 'l awtorita' bil-miktub tal-Ministru bi ftehim mal-Ministru responsabbli għall- finanzi.

L-applikazzjoni tal-Kunsill Lokali Tarxien bħall-kull applikazzjoni simili oħra, qed tiġi eżaminata minn dawn iż-żewġ Ministeri kemm fuq jekk il-post il-ġdid hux addattat bħala Uffiċċju Amministrattiv ta' Kunsill Lokali kif ukoll jekk il-Kunsill hux f'qagħda finanzjarja tajba biex jidħol għal din l- ispiża mingħajr ma jiġu traskurati l-funzjonijiet delegati lill-Kunsilli Lokali skond il-liġi.

GĦAJNUNA SOĊJALI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-każ tal- persuna kkonċernata qiegħed għad-deċiżjoni ta' l-Arbitru maħtur skond l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali (Kap 318).

FAĊILITA' KORRETTIVA TA' KORDIN

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid meta ser jieħdu l-appointment l-apprendista TCO fil- Faċilita' Korrettiva ta' Kordin?

Jista' l-Ministeru jgħid x'kumpens ser jieħdu meta dawn diġa' ilhom hemm tmien xhur?

ONOR.

TONIO BORG: Dwar l-ewwel parti tal-Mistoqsija, nirreferi lill- Onor. Interpellant għat-tweġiba li jien tajt għall-Mistoqsija Parlamentari Nru. 22273.

Dwar il-kumplament tal-Mistoqsija, ninsab infurmat illi fil-preżent dawn it- Trainee Correctional Officers qegħdin jirċievu s-salarju minimu kurrenti, inkluż kumpens għall-għoli tal-ħajja u l-bonus (pro. rata), u dan skond kif deher fl-avviż fil-Gazzetta tal-Gvern tat-23 ta` Novembru 1999.

SOMMA TAS-SERVIZZ

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari nru.

22416 li oriġinarjament kienet saret lill-Viċi Prim Ministeru u li issa ġiet riferuta lilek u ċioe': jista' jara l-każ ta' pensjonant li d-dettalji tiegħu qed jintbagħtu separatament min din il-mistoqsija li kien ilu jaħdem mal-Gvern mill-1959 b'waqfa mill-1981 sa 1986 jekk għandux dritt għal somma tas-servizz peress li huwa kien mal-Gvern qabel 1979?

Jista' dan l-anzjan jiġi infurmat bil- miktub

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onorevoli Interpellant li huwa minnu li l-persuna kkonċernata kienet fis-Servizz tal-gvern, iżda għal raġunijiet dixxiplinari kienet tkeċċiet u b'hekk tilfet id-dritt għall-Pensjoni tat- Teżor.

Mhix proċedura tad-dipartiment li jgħarraf lil xi individwu bir- riżultat ta' Mistoqsija Parlamentari li tkun saret dwaru.

IMPJIEGI - FTEHIM KOLLETTIV

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onorevoli Interpellant li m'għandi xejn x'inżid mar-risposta li tajt fil-mistoqsija parlamentari nru.

22494 f'seduta 466.