MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 306 L-Erbgħa, 31 ta' Mejju, 2000 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 306

L-Erbgħa, 31 ta' Mejju, 2000

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-6.07 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

L-Erbgħa, 31 ta' Mejju, 2000

WERREJ MINUTI 205

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 205

TQEGĦID TA' KARTI 209

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IL-BASTIMENTI MERKANTILI (IT-TIENI QARI) MERCHANT SHIPPING (AMENDMENT) BILL (SECOND READING) 209

AĠĠORNAMENT 225

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 231

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 305 li saret fil-31 ta' Mejju, 2000 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

UE - PROĊESSAR TAT-TADAM

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra r-regoli u sistemi ġodda tal-CAP li jridu jidħlu fis-seħħ fis-sena 2003, 2005 u 2008 fir- rigward ta' l-ipproċessar tat-tadam?

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għall-Agrikoltura u Sajd): L-Onor.

Interpellant suppost jaf illi s-CAP qiegħda fi tħejjija ta' riforma u l- qafas ikun magħruf fis-sena 2003.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jiġifieri l-Ministru qed jgħid li m'huwiex informat dwar dak li ġie miftiehem fl-aġenda 2000?

Allura l-istatements kollha li għamel matul dawn l-aħħar 20 xahar dwar il-vantaġġi li ġġib l-isħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea kienu finta?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, qed jistaqsuna dwar regoli u sistemi ġodda li jridu jidħlu fis-seħħ fis-sena 2003, 2005 u 2008.

Apparti li m'inix xi forecaster, l-Onor.

Interpellant għandu jkun jaf li s-CAP għaddejja minn fażi ta' riforma u l-qafas kollu jkun magħruf fis-sena 2003.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jiġifieri l-Ministru qed jikkonferma li dawk l- istatements li għamel matul dawn l-aħħar 20 xahar dwar il-vantaġġi li se jgawdu l-bdiewa bl-isħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea kienu finta?

(Interruzzjonijiet) M'għandux għalfejn jipprova jistaħba wara l-iskuża li r-riforma tas-CAP għadha għaddejja.

Bilfors li l-istatements li għamel matul dawn l-aħħar 20 xahar kienu finta għax la l-policy għadha qed tiġi riformata ma setax kien qed jgħid il-verita'.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, nerġa' niġbed l-attenzjoni ta' l-Onor.

Interpellant illi fil-biedja hemm riforma għaddejja kontinwament u żgur li ma nistax ngħid minn issa x'se jkunu l-linji, ir-regoli u s-sistemi fis- sena 2003, fis-sena 2005 u fis-sena 2008.

Dawn se joħorġu fis-sena 2003.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, jien la rrid ngħid li l-Ministru huwa skorrett u lanqas li huwa żbaljat pero' huwa fatt li ma jista' jinnegah ħadd li kif qed jgħid hu stess, fir-riformi li ġew diskussi bejn l-1992 u l- Agenda 2000 kien hemm qbil fuq set ta' miżuri illi għadhom jibdew jiġu applikati fl-2003, fl-2005 u anke fl-2008, liema tibdil ġie kkonfermat lilna mid-delegazzjoni tal-Gvern Ingliż li dan l-aħħar ġiet Malta u anke l- Ministru kellu l-opportunita' li jiltaqa' ma' dawn in-nies.

Lilna dawn qalulna li waħda mill-miżuri ta' Agenda 2000 hi li fl-2005 il-prezzijiet għolja f'din l-industrija tal-pajjiżi ta' l-Unjoni se jonqsu bi 15%.

Issa lili ma jinteressanix jekk il-Ministru jafx jew le, imma hu qed jikkonferma bi kliemu stess illi dak li kien jgħid dwar il-vantaġġi ta' sħubija kien qed jgħidu fl-arja, għax hu stess ma jafx kif se jintlaqtu l-bdiewa.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, ma nafx għaliex l-Onor.

Membru qed ikompli jinsisti u jistaqsini x'se jkunu r-regoli u s-sistemi sas-sena 2003, sas- sena 2005 u sas-sena 2008, jiġifieri tmien snin oħra.

Min jaf x'se jkunu eżattament is-sistemi l-ġodda li se jiġu adottati mis-CAP?

Ħadd ma jaf għax din hija riforma li trid tiġi studjata bir-reqqa mill-pajjiżi kollha msieħba fl-Unjoni u mbagħad isir il-ftehim biex jekk ikun hemm regolamenti ġodda, jiddaħħlu fis-sena 2003, fis-sena 2005 u fis-sena 2008.

Jekk hu diġa' jaf b'dawn ir-regolamenti nitolbu jgħaddihomli għax jiena ma nafx bihom.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, jiġifieri l-Ministru qed jgħid illi Agenda 2000 ma ssemmix bidliet li jridu jseħħu fl-2003 jew fl-2005 għal dak li japplika għall-produzzjoni u l-ipproċessar tat-tadam?

Qed jgħid illi Agenda 2000 ma torbot lil ebda pajjiż ta' l-Unjoni sabiex sew fl-2003 kif ukoll fl-2005 jagħmlu ċerti bidliet, irrispettivament mit-tkomplija tar- riforma illi hemm għaddejja fis-CAP?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Biex inserraħ moħħ kulħadd qed nitlob lill-Onor.

Interpellant li jekk jaf speċifikament ir-regoli u sistemi ġodda tas-CAP li jridu jidħlu fis-seħħ fis-sena 2003, fis-sena 2005 u fis-sena 2008, jekk jogħġbu jgħaddihomli.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Il-Ministru jista' jikkonferma illi fl-2005, per eżempju, se jkun hemm ċertu tibdil fl-industrija tal-ħalib?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Sas-sena 2003, sas-sena 2005 u sas-sena 2008 għad iridu jseħħu ċertu tibdiliet fis-CAP.

Jiena ma nafx fiex se jkun jikkonsisti eżatt dan l-updating u jekk inhu jaf nitolbu jgħidli.

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI (Prim Ministru): Mr Speaker, nixtieq li din il- kwestjoni ta' l-Unjoni Ewropea tiġi ttrattata bis-serjeta'.

Bir-rispett kollu lejn l-Onor.

Interpellant, id-domanda li qed jagħmel xejn mhi serja.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

JOE MIZZI: Safejn naf jien is-Sedja tiddeċiedi hi jekk mistoqsija għandhiex tiġi aċċettata jew le!

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Mr Speaker, jista' jkun li l-Onor.

Mizzi ma qarax id-domanda.

Din tgħid hekk:

"Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra r-regoli u s-sistemi ġodda tas-CAP li jridu jidħlu fis-seħħ fis-sena 2003, 2005 u 2008 fir- rigward ta' l-ipproċessar tat-tadam?"

Jiena qed ngħid li domanda bħal din m'hijiex serja fl-istadju li ninsabu fih bħalissa, fejn għadna se ninnegozjaw il-kapitlu dwar l-agrikoltura.

Min-naħa tal-gvern diġa' ntqal li jrid isir ftehim partikolari ta' transizzjoni jew b'xi mod ieħor kif jintlaqat il-pajjiż.

Meta niġu f'dak l- istat jiena nistieden lill-Onor.

Farrugia, li naf li għandu għal qalbu dan is-settur, biex jipparteċipa fil-MEUSAC, ħalli bl-għerf tiegħu - fis-sens ta' dak kollu li għandu a konjizzjoni tiegħu - inkunu nistgħu niksbu l- aħjar pożizzjoni għal Malta.

Illum hawn dan il-gvern immexxi minni li għandu l-politika li jinnegozja biex nidħlu fl-Unjoni.

Xogħol l-oppożizzjoni, kif kien qal darba l-Kap ta' l-Oppożizzjoni fl-1992, huwa li fl-istadju tan-negozjati, allavolja ma jaqbilx li għandna nidħlu, jgħin biex il-pajjiż jieħu l-aħjar pożizzjoni.

Jiena qed nistieden formalment lill-Onor.

Farrugia biex meta niġu għal dak l-istadju hu jipparteċipa fil-MEUSAC.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sur President, aħna minn din in-naħa dejjem nagħtu l-kontribut tagħna u hekk qed nagħmlu bħalissa.

Issa lilna jirriżultalna illi l-pajjiżi illi llum huma membri ta' l-Unjoni se jkollhom jagħmlu tibdil matul dawn is-snin f'dak li jirrigwardja l-produzzjoni u l- ipproċessar tat-tadam.

Nista' npoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' rapport li deher dwar is-sitwazzjoni fil-Portugal, fejn l-industrija tat- tadam qed tiġi ordnata mill-Unjoni Ewropea biex tnaqqas il-produzzjoni b'20%, li jfisser illi jridu jingħalqu minn 10 sa 16-il-fabbrika.

Issa l-Ministru qed jgħidli biex jien ninformah.

Jekk jgħidli x'jaf hu, jien ngħidlu x'naf jien.

Għalissa qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra estratt minn "The Standard Times" li għandu jkun ta' interess għal sħabna tan-naħa l-oħra għax anke jissemma l-President tal-Portugal.

MR SPEAKER: Hawn permess biex dan id-dokument jitpoġġa fuq il-Mejda?

Il-permess ingħata.

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: L-Onor.

Farrugia għadu kif poġġa fuq il-Mejda tal-Kamra dokument li ġie downloaded mill-internet.

Dan jgħid hekk:

"Portugal is stewing over tomato production plans".

L-ewwelnett din id-data li għandu mniżżla hawn hija t-22 ta' April, 1999.

Issa jien fhimtu li għamel xi dikjarazzjoni dan l-aħħar il-President tal- Portugal dwar it-tadam, li m'hu veru xejn.

Hawnhekk għandna artikolu miktub minn Tony Smith ta' l-Associated Press, li jgħid hekk:

"Mr. Cavacao, a free marketeer, had promised that new high technology industry would substitute absolete sectors ..."

Iva, dawn huma kummenti fuq dak li qed jiġri, imma li jiġi l-Onor.

Farrugia u donnu jrid jgħidilna li hawn xi dikjarazzjoni li l-Portugal se tagħlaq ma nafx kemm-il fabbrika minħabba l-politika ta' l-Unjoni Ewropea fuq it- tadam, naħseb li m'huwiex mod serju ta' kif nagħmlu l-affarijiet.

M'huwiex sew li għandna persuna li llum huwa shadow minister - għal xi żmien biex ministru wkoll - u jiġi jitkellem b'dan il-mod leġġer fuq problema hekk importanti.

(Interruzzjonijiet) Inti qrajtu dan?

Mela almenu aqrah!

Issa nippublikawh fuq il-gazzetti ħalli naraw x'poġġilna fuq il-Mejda tal-Kamra.

Dan jgħid hekk:

"When it comes to defending its farmers, Portugal''s new government ..."

- kien għadu kif laħaq gvern fil-Portugal -

"... has a message for the European Union: No more compliance".

Hawn qed jgħid li l-gvern ġdid Portugiż li ħa over wara l-gvern ta' Cavacao de Silva se jiddefendi aktar lis-settur agrikolu.

Sewwa jagħmel il-Prim Ministru tal-Portugal!

U jien il-Prim Ministru ta' Malta se niddefendi l- pożizzjoni tal-bdiewa Maltin!

U nippretendi li dan il-Parlament jgħinni nagħmilha.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Jekk l-Onor.

Farrugia għandu għal qalbu dan is-settur ma jiġix jpoġġilna dokument bħal dan qisu xi dikjarazzjoni u mbagħad isibu li għandna artikolu minn gazzetta tat-22 ta' April, 1999, meta kien għadu kif inbidel il-gvern tal-Portugal għax din m'hijiex serjeta'!

Lili l-Onor.

Farrugia tani l- impressjoni li kien qed jikkwota xi ħaġa tal-bieraħt lura.

L-affarijiet mhux hekk!

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Naħseb li aħjar taqrah kollu dak l-istatement.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jekk tridni naqrah, naqrah.

Dan jgħid hekk:

"Former EU chief Jacques Delors ..."

- biex tara kemm l-affarijiet huma aġġornati għax wara Delors kien hemm Santer u issa hemm Prodi! -

"... once called Portugal a good pupil for textbook obedience in EU directives, a label which former Premier Hannibal Cavacao de Silva frequently used to reassure voters the country was on the right track.

But now the Socialists, who ended Cavacao de Silva's ten year rule in the elections last October, said the label is out of date".

Jiġifieri dawn qed jgħidu li se jiġġieldu aktar għad-drittijiet tagħhom.

Ħalli nkompli naqra fejn għandu highlighted.

"But in exchange Portugal has designated its traditional sectors which like wine, grain and dairy production were deemed as being in excess in the EU."

- dak li nsejħulu restructuring -

"As a result of our entry in the European Union we have a serious crisis in agriculture, in fishing and in more absolete sectors of industry, outgoing President Mario Soares told the Associated Press".

Hekk qal dan veru, pero' ma niġux nagħmlu l-politika dwar l-Ewropa billi nikkwotaw korrispondent ta' l-Associated Press.

Naħseb li dan il-parlament jixraqlu ħafna aħjar minn hekk.

Jien nirrikonoxxi li l-Onor.

Farrugia veru għandu għal qalbu l-interess ta' l-agrikoltura, pero' nitolbu biex l- affarijiet jitrattahom b'ħafna aktar serjeta' milli jġibilna artiklu ta' sentejn ilu, fejn il-korrispondent Tony Smith ta' l-Associated Press għamel intervista lil xi ħadd u din qisha xi vanġelu.

Mhux hekk l-affarijiet isiru bis-serjeta'!

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sur President, forsi m'iniex niftiehem.

Jiena qed ngħid lin-naħa tal-gvern illi jirriżulta illi fis-sena 2003, fis-sena 2005 u anke fis-sena 2008, se jkun hemm ċertu tibdil fuq diversi setturi varji ta' l-agrikoltura fl-Unjoni Ewropea.

U għaliex se jkun hemm dan it-tibdil?

Se jkun hemm dan it-tibdil għax Agenda 2000, li kif qal il-Ministru ġiet diskussa bejn l-1992 u l-2000, hemm fiha approvati dawn ir-riformi, dawn il- bidliet, dawn is-sistemi ġodda, dawn ir-regoli ġodda, li jridu jiġu fis- seħħ f'dawn is-snin partikolari.

Issa jien qed nitlob lill-Ministru biex jgħid x'inhuma dawn ir-regoli ħalli niċċaraw l-affarijiet u ma noqogħdux noħolqu polemika bla bżonn.

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Nafu li waħda mill-problemi li l-Unjoni Ewropea dejjem kellha - għad għandha u for the forseeable future se jkollha - hija l-common agricultural policy, li tieħu aktar min-nofs il-budget ta' l-Unjoni.

Issa meta kien hemm Agenda 2000, kienet saret analisi ta' x'se jsir jekk l-Unjoni tespandi u tidħol il-Polonja, per eżempju, li għad għandha 20% tal-GDP tagħha ġej mill-agrikoltura.

Imma li niġu hawn, nagħmlu statement bħal dan u ngħidu li hemm Agenda 2000 u allura jridu jgħidulna t-tadam ta' Malta kif se jintlaqat, l-ewwelnett ngħidlek: Ikollok ftit paċenzja, ninnegozjaw, nidħlu, ikollna l-vuċi tagħna, insemmgħu aħna wkoll il-vuċi tagħna fil-ċokon tagħna u naraw.

Imma nixtieq li l-Onor.

Farrugia jirrikonoxxi li hawn gvern elett mill-poplu b'mandat biex idaħħal lil Malta fl-Unjoni Ewropea.

Dan se nagħmluh b'ħilitna kollha u se niġġieldu għalih.

(Interruzzjonijiet) Hemm ir-referendum fin-nofs naturalment.

Issa jekk issirx elezzjoni jew le ma nafx.

Li nista' ngħidlek hu li għall-elezzjoni li tiddependi minni baqgħalna tliet snin u nofs!

(Interruzzjonijiet)

Jien nixtieq li fl-interess nazzjonali - anke jekk l-oppożizzjoni ma taqbilx li Malta tidħol fl-Unjoni Ewropea - u għall-grazzja li nagħtu stima lill-poplu tagħna, għandna nitrattaw l-affarijiet b'aktar serjeta'.

Jiddispjaċini imma li tagħmel domandi bħal dawn m'huwiex il-mod serju kif tittratta.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru Dalli.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

JOHN DALLI (Ministru tal-Finanzi): Mr Speaker, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 95 ta' l-2000 - avviż ta' l-2000 dwar eżenzjoni mit- taxxa fuq l-income (xogħol filantropiku);

Avviż Legali Nru 96 ta' l-2000 - regoli ta' l-2000 dwar il-formola ta' dikjarazzjoni tat-taxxa fuq l-income;

Avviż Legali Nru 97 ta' l-2000 - regoli ta' l-2000 li jemendaw ir-regoli tal-prospett tat-taxxa fuq l-income għal kumpannija, korp magħqud jew intrapriża; u

Avviż Legali Nru 98 ta' l-2000 - regoli ta' l-2000 li jemendaw ir-regoli dwar il-formola tal-prospetti tat-taxxa fuq l-income.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 94 ta' l-2000 - ordni ta' l-2000 li jemenda l-ordni dwar id-delega ta' infurzar mill-kunsilli lokali (emenda nru 6);

K.L.B.L. 21/10/2000 - bye-laws ta' l-2000 dwar l-amministrazzjoni ta' Ġnien Kunsill ta' l-Ewropa ( Gżira); u

K.L.B.L. 21/11/2000 - bye-laws ta' l-2000 dwar reklami fuq l- internet (Gżira).

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IL-BASTIMENTI MERKANTILI

MERCHANT SHIPPING (AMENDMENT) BILL

L-Ordni għat-Tieni Qari ġie moqri Ikompli mit-30 ta' Mejju 2000 Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet

MR SPEAKER: Il-Ministru Ċensu Galea huwa in possession.

ONOR.

CENSU GALEA (Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni):Mr Speaker, il-bieraħ kont bdejt nintroduċi dan l-abbozz ta' liġi li jittratta emendi għal-liġi dwar il-bastimenti merkantili u kont bdejt ngħid xi ħaġa dwar l- għanijiet prinċipali tiegħu.

Dan it-tibdil qed isir wara għaxar snin mill- aħħar emendi li saru, għaxar snin li fihom il-bandiera Maltija, permezz tal- ħidma ta' l-awtorita` marittima, kibret b'mod li minn pożizzjoni ftit li xejn magħrufa waslet biex illum qiegħda tokkupa r-raba' pożizzjoni fi ħdan il-lista ta' flag states li hawn fid-dinja.

Kont qed ngħid ukoll li iktar milli wieħed juri kemm imxejna 'l quddiem u x'għamilna, irridu wkoll naraw li d-direttorat responsabbli minn dan il-qasam fi ħdan l-awtorita` marittima jkun f'qagħda li jerfa' r-responsabbiltajiet tiegħu lokalment u internazzjonalment u jsegwi kontinwament l-iżviluppi li jkun qed iseħħu f'dan is-settur b'mod li l-bandiera Maltija tkompli żżid l-importanza tagħha madwar id-dinja, f'perspettiva ta' regolamentazzjoni iktar ċara u regolata.

Il-bieraħ filgħaxija wkoll għedt li l-emendi li qegħdin jiġu proposti huma numru ta' inizjattivi li matul is-snin li għaddew diġa` kienu qed jiġu pprattikati mill-awtorita` marittima Maltija.

Dan naturalment ma jfissirx li b'xi mod l-awtorita` kienet qed tmur oltre l-liġijiet ta' pajjiżna imma jfisser li kien l-obbligu ta' min imexxi dan il-pajjiż u l-obbligu ta' min hu responsabbli minn dan is-settur li jara li r-regolamenti li kienu qed jiġu applikati mill-awtorita` fil-ħajja ta' kuljum ikunu wkoll inkorporati fil-liġi.

Mela fi kliem ieħor dawn l-emendi jkomplu jaġġornaw il- leġislazzjoni ta' pajjiżna f'dan is-settur.

M'għandix dubju li dan huwa settur ħaj u movimentat.

Hu settur ukoll li fih id-diskussjoni pubblika, b'mod partikolari fil-livell internazzjonali, minn żmien għall-ieħor tkun waħda intensa.

Ikun hemm ukoll diskussjonijiet pubbliċi b'raġunijiet partikolari u l-aħħar darba li ġrat din il-ħaġa kien fil-każ ta' l-inċident li seħħ fuq il-vapur "Erika" ftit tax-xhur ilu u li wassal ukoll għal diskussjonijiet pjuttost kbar kemm fil-livell lokali u iktar fil-livell internazzjonali.

Nistgħu ngħidu li matul is-sitt xhur li għaddew id-diskussjoni pubblika internazzjonali u dik lokali kienet qed tikkonċentra b'mod partikolari fuq diversi miżuri li qed jingħad li hemm bżonn jidħlu fis-seħħ biex kemm jista' jkun jiġi assigurat li fil-futur ma jkollniex aktar inċidenti simili.

Hemm bżonn isir xi ħaġa biex dak li jkun jipprova jevita inċidenti bħal dawk.

Ngħid "jipprova" għaliex ikunu kemm ikunu riġidi r-regolamenti, il-liġijiet u l-konvenzjonijiet, żgur li ħadd la hawn Malta u lanqas fid- dinja m'hu se jkun fil-pożizzjoni li jista' jgħid li se nevitaw mija fil- mija dawn l-incidenti.

Tieħu kemm tieħu prekawzjonijiet, xorta waħda tibqa' l-probabbilta` li jinqalgħu inċidenti.

Li tista' tagħmel huwa li tipprova tiggarantixxi u tassigura li qed twettaq dak kollu li huwa fil-limiti ta' l- uman.

Aħna li qegħdin fil-pożizzjoni tar-raba' flag state fid-dinja rridu nassiguraw li kull pass li nagħmlu jsir bil-għan li dawn ir- responsabbiltajiet ikompli jiżdiedu u jiġu mwettqa bl-aħjar mod possibbli.

Mr Speaker, għedt ukoll li għandna responsabbilta` li naraw li l- attivita` ekonomika li żviluppat f'pajjiżna matul is-snin li għaddew għandha possibilment tkompli wkoll tissaħħaħ, tikber u tifrex l-għeruq tagħha.

Għandu jkun hemm kontrolli u framework leġislattiv li ma jxekkilx l- inizjattivi ekonomiċi imma li jaċċerta li dawn l-inizjattivi ma jkunux qegħdin iseħħu a skapitu tas-sigurta`.

Nemmen li d-diversi miżuri li hawn fl-abbozz se jgħinu wkoll f'dak li huwa l-kontroll ta' dan is-settur.

Irrid ngħid li qabel ma fassalna l-leġislazzjoni u wasalna għad-draft finali saru diversi diskussjonijiet mas-settur marittimu fid-diversi aspetti tiegħu.

Saru diskussjonijiet fit-tul mal-Malta maritime law association, li hija organizzazzjoni ta' persuni legali f'pajjiżna li fl- attivita` ekonomika tagħhom jaħdmu l-ħin kollu f'dan is-settur.

Ħassejna li din id-diskussjoni kienet neċessarja u importanti għaliex ridna nassiguraw li nkunu mexjin mal-passi internazzjonali u li dawn l-iżviluppi jseħħu wkoll fid-dawl tal-ħteġijiet lokali.

Barra diskussjonijiet mal-Malta maritime authority u tal-Malta maritime law association, kellna wkoll diskussjonijiet ma' l-ITF li tirrappreżenta wkoll lill-unions internazzjonali f'dan is-settur u għalhekk il-miżuri li qegħdin nieħdu hawnhekk huma mfassla b'mod li mhux talli nassiguraw li l- inizjattivi li ttieħdu fil-passat ma jiġux imxekkla talli jkomplu jissaħħu biex inkunu f'qagħda li nosservaw id-doveri internazzjonali tagħna.

Mr Speaker, nixtieq nagħmel riferenza għall-konvenzjoni 147 ta' l- international labour organisation li tittratta dwar il-crews li jaħdmu fuq il-vapuri u li anke` l-gvern preċedenti kien qiegħed jipprova jara kif se jdaħħal fil-leġislazzjoni Maltija.

Nistgħu ngħidu li fil-liġi li għandna quddiemna hemm madwar 30 klawsola li b'xi mod jew ieħor huma relatati ma' l- ILO convention 147.

Mr Speaker, għedt li irridu naraw ukoll li l-bidliet li seħħew matul l- għaxar snin li għaddew ikunu wkoll rispekkjati fil-leġislazzjoni li għandna quddiemna.

Jekk tħares lejn klawsoli 5 u 6 ta' l-abbozz tara li hemm bidliet sostanzjali fir-rigward ta' safety at sea.

Nafu li matul ix-xhur li għaddew kien hemm diskussjoni vasta dwar is-sigurta` fuq l-ibħra u reġistrazzjoni, pero` naturalment aħna l-iktar tinteressana għall-mument hija r-reġistrazzjoni tal-bandiera Maltija.

Ngħid "għall-mument" għaliex nafu li huwa importanti li mhux ikollok bandiera partikolari li tkun qed tara li tosserva r-regolamentazzjoni u l-konvenzjonijiet internazzjonali, imma huwa importanti li jekk jista' jkun il-bnadar u l-vapuri kollha tad- dinja jassiguraw li jkun hemm sigurta` fuq il-baħar l-ewwel u qabel kollox għall-crew li jkun qed jaħdem fuqhom kif ukoll għall-vapur innifsu.

Klawsola 6 ta' din il-liġi titkellem dwar is-SOLAS Convention.

Din il- konvenzjoni diġa' ġiet ratifikata mill-Gvern ta' Malta ftit tal-ġimgħat ilu u hawnhekk qegħdin indaħħluha bħala parti integrali mill-leġislazzjoni ta' pajjiżna.

Mr Speaker, fl-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna hemm ukoll inizjattivi li ttieħdu matul iż-żmien li għadda fil-ħidma ta' l-awtorita` marittima li huwa importanti li l-pubbliku Malti in ġenerali jkun konxju tagħhom.

Kuntrarju għall-impressjoni li ngħatat matul ix-xhur li għaddew, il-Malta maritime authority ma taqbadx u tirreġistra taħt il-bandiera Maltija kull vapur li jiġi.

Mhux darba jew tnejn ġew jirreġistraw vapuri u l-awtorita` marittima ma qisithomx li kienu ta' standard aċċettabbli.

Naturalment jista' jkun hemm ħaddieħor li jkun f'qagħda li jaċċetta dawn il-vapuri, pero` mhux darba jew tnejn li l-awtorita` marittima Maltija rrifjutat ir-reġistrazzjoni ta' ċerti vapuri.

Jekk wieħed iħares lejn il-liġi li għandna quddiemna jara diversi emendi li huma ta' portata sostanzjali biex mhux sempliċement naqbdu u naċċettaw lil kulħadd imma nkunu f'qagħda li naċċettaw biss dawk il-vapuri li jilħqu ċertu standard.

L-awtorita` marittima trid tara li aħna bħala stat li jirreġistra vapuri, ma nikbrux sempliċement fl-ammont ta' tunnellaġġ biex imbagħad noqogħdu niftaħru kemm kbirna.

Huwa veru li rridu nagħmlu dak kollu possibbli biex inkomplu nikbru fil-kwantita' pero` rridu nikbru wkoll fil-kwalita'.

Nieħu pjaċir ninnota li hemm numru ta' vapuri ġodda jew li għadhom qegħdin jinbnew li ġew reġistrati mal-Malta maritime authority matul ix-xhur li għaddew.

Naf ukoll li jekk ma jinqala' xejn hemm commitments ta' kumpanniji oħra biex jiġu jirreġistraw il-vapuri tagħhom taħt il-bandiera Maltija.

Mr Speaker, wara l-inċident tal-vapur "Erika" inħolqu diffikultajiet għax kien hemm il-biża' li jista' jkun hemm riperkussjonijiet serjissimi fuq il- bandiera Maltija.

Fir-realta`, bl-inizjattivi li ttieħdu mill-Malta maritime authority, bid-diskussjonijiet li saru mill-istess awtorita` u bid-dedikazzjoni li kien hemm fix-xhur li għaddew irnexxielna mhux biss inneħħu l-biża' li setgħet inħolqot fost l-operaturi u s-sidien tal-vapuri minn xi riperkussjonijiet fuq il-vapuri reġistrati taħt il-bandiera Maltija, imma wasalna wkoll biex komplejna kabbarna r-ritmu tar- reġistrazzjoni taħt il-bandiera Maltija.

L-awtorita` marittima kontinwament fliet b'mod rigoruż il-vapuri reġistrati taħt il-bandiera Maltija u dawk li kienu se jipprovaw jidħlu taħt il-bandiera Maltija f'dan l-istess perijodu u din il-ħidma hija wkoll prova tal-fiduċja li jgawdu s-sidien tal-vapuri li jirreġistraw taħt il- bandiera Maltija.

Mr Speaker, matul ix-xhur li għaddew f'pajjiżna kellna wkoll diversi diskussjonijiet dwar jekk l-awtorita` marittima Maltija tinsabx f'qagħda li tosserva r-regoli internazzjonali, li dak li tgħid li qed twettaq fil-fatt twettqu u li tassigura li kontinwament ikun hemm l-iskrutinju meħtieġ biex il-bandiera Maltija tkun ta' standard li wieħed jistenna.

Sfortunatament id- diskussjoni li kellna f'pajjiżna matul ix-xhur li għaddew iktar ikkonċentrat fuq jekk kienx hemm xi vapur li ġie detained.

Kważi kull darba li vapur jiġi detained għal raġuni jew oħra, numru ta' ġurnali lokali jitkellmu fuq dik id-detention minghajr ma jpoggu dik id-detention fil- perspettiva reali.

Hawnhekk ukoll, Mr Speaker, tajjeb li wieħed jinnota li għalkemm għad baqgħalna ammont ta' detentions, dawn nipprovaw inkomplu nnaqqsuhom matul iż-żmien li ġej.

Irrid ngħid ukoll li f'dawn l-aħħar sitt snin seħħew żviluppi kbar f'dan ir-rigward.

Permezz ta' dawn l-iżviluppi n-numru ta' detentions kompla jonqos.

Meta għandek bandiera bħalma hija l-bandiera Maltija, li għandha mijiet - biex ma ngħidx eluf - ta' vapuri bilfors ikun hemm ċertu numru ta' detentions meta jkun hemm port state inspections, pero' wieħed irid ikun ukoll konxju tat-tnaqqis pjuttost drastiku li seħħ matul il-ħames jew sitt snin li għaddew f'dak li huwa numru ta' detentions.

Bejn wieħed u ieħor illum dawn naqsu b'40% minn dak li kien fl-1995.

Dan juri li f'dan il- perijodu sar ħafna xogħol biex nassiguraw li l-vapuri taħt il-bandiera Maltija kontinwament itejbu l-livell kif ukoll josservaw il-konvenzjonijiet li aħna ninsabu marbutin bihom fil-livell internazzjonali.

Domanda li saritli iktar minn darba matul ix-xhur li għaddew hija "Imma kif tiġġustifika li jkun hemm dan in-numru ta' detentions ta' vapuri?".

Jien dejjem insistejt u sostnejt mhux biss mar-rappreżentanti lokali pero` anke ma persuni minn diversi pajjiżi madwar id-dinja, b'mod partikolari madwar l-Ewropa, li hawnhekk m'huwiex biżżejjed li inti titkellem fuq numru ta' detentions, għalkemm dak huwa wieħed mill-modi ta' kif tikkalkula l- problemi jew in-nuqqas ta' problemi li bandiera jista' jkollha.

Hemm vapuri li jiġu detained minħabba f'affarijiet żgħar u vapuri oħra jiġu detained minħabba problemi ferm ikbar.

Minħabba f'hekk insistejt ma' l-awtorita` marittima biex tagħmel analiżi iktar profonda u aktar dettaljata ta' x'inhuma r-raġunijiet li għalihom ikun hemm id-detentions ta' vapuri taħt il-bandiera Maltija.

L-analiżi li qegħda ssir qegħda turi li mhux biss kien hemm tnaqqis fin-numru ta' detentions imma turi wkoll li r-raġunijiet għaliex qed ikun hemm id-detentions qegħdin ukoll jinbidlu u huma raġunijiet li wieħed jista' wkoll jikkoreġġi b'mod iktar malajr.

Mr Speaker, huwa importanti li hawnhekk nifhmu li l-awtorita` marittima tosserva l-international maritime organisation convention li rratifikajna matul is-snin li għaddew u li huma importanti fir-rigward ta' l-immaniġġjar ta' flotta bħalma għandna f'pajjiżna.

Din l-awtorita' wkoll ilha tipparteċipa wkoll f'dawk li huma laqgħat u seminars ta' din l- organizzazzjoni.

Mhux qed tkun preżenti sempliċement biex tkun preżenti u mhux darba jew tnejn ħadet inizjattivi li tqiesu pożittivi u ġew aċċettati mill-istati membri ta' din l-organizzazzjoni li huma iktar minn 170.

Naturalment dawn il-pajjiżi aċċettaw dawn l-inizjattivi għax dawn mhux biss ifissru ħafna għal pajjiżna imma jfissru wkoll għall-istess pajjiżi oħrajn li huma stati membri ta' din l-organizzazzjoni.

Mr Speaker, l-IMO hija organizzazzjoni rikonoxxuta bħala organizzazzjoni għal dawk li huma stati membri li jinsabu f'ċertu livell ta' parteċipazzjoni fil-qasam marittimu.

Nifhem u nemmen li l-preżenza f'pajjiżna sena wara sena tas-segretarju generali ta' din l-istess organizzazzjoni għal ċerimonji ta' gradwazzjoni hija indikazzjoni wkoll ta' l-istima li Malta u l-Malta maritime authority jgawdu fi ħdan din l- organizzazzjoni.

Dan huwa fattur li fih innifsu għandu jimla bil-kuraġġ lill-istess Malta maritime authority u lil dawk li huma politikament responsabbli mill-amministrazzjoni ta' dan is-settur.

Mr Speaker, fi klawsola 10 ta' dan l-abbozz qegħdin ukoll nitolbu mil-lum 'il quddiem li dawk li huma ċertifikati validi tas-sigurta` ma jkunux biss ċertifikati validi kif aċċettati mill-istess awtorita` marittima sal-lum, imma jkun ċertifikati validi skond konvenzjonijiet internazzjonali, inklużi protokolli, annessi u appendiċi relattivi.

Il-Malta maritime authority diġa' tipprattika din is-sistema u allura b'dan l-abbozz sempliċement qegħdin inpoġġu fil-liġijiet tagħna dak li llum diġa' huwa pprattikat.

Mr Speaker, hemm numru ta' miżuri u inizjattivi li qegħdin jittieħdu biex l-affarijiet isiru b'mod iktar ċar.

Per eżempju meta vapur jiġi reġistrat taħt il-bandiera Maltija sal-lum il-liġi kienet tgħid li dan għandu jinkludi l-partikolarijiet tal-vapuri imniżżla fir-reġistru.

Issa qegħdin ngħidu li għandu jinkludi l-isem u n-numru uffiċjali tal-bastiment u dawk il-partikolaritajiet li r-reġistratur iqis li huma xierqa.

Dan ifisser li minn issa 'l quddiem qegħdin nassiguraw li barra l-isem irid ukoll jiġi mniżżel in-numru uffiċjali tal-vapur biex l-affarijiet ikunu aktar ċari.

Għandna wkoll diversi miżuri li jirrigwardaw il-mod ta' kif tista' tispiċċa r-reġistrazzjoni ta' vapur.

Dawn huma miżuri li fil-fatt diġa' qed ikunu applikati u għalhekk hawnhekk ukoll qegħdin sempliċement naraw li dawn l- affarijiet jidħlu fil-liġi.

Mr Speaker, f'dan l-istess abbozz hemm ipprovdut ukoll li jkun hemm ordnijiet biex reġistrazzjoni ta' vapur tiġi magħluqa.

Hawnhekk qed jingħata l-poter lill-ministru li jkun jista' jordna - u nispera li min- naħa l-oħra ma jkollniex l-akkuża li l-ministru qed jingħata ħafna poteri - li jittieħdu ċerti miżuri f'kas li jkun hemm ċirkostanzi li huma iktar wesgħin minn dawk normali.

Hawnhekk qegħdin ngħidu li l-ministru jista' jordna li vapur li jkun reġistrat taħt il-bandiera Maltija ma jibqax ikun reġistrat jekk ikun fl-interess nazzjonali li jsir hekk.

Forsi wieħed jista' jibda jistaqsi għaliex dan il-poter għandu jkun f'idejn il-ministru.

Jiena konvint li ebda ministru m'hu se juża dan il-poter kapriċċożament.

Dan huwa poter li għandu jintuża biss f'każi li huma f'ċertu sens estremi.

Jiena naqbel li għandu jkun hemm dan il-poter minħabba li jista' jkun hemm il-ħtieġa li ċerti inizjattivi jittieħdu fil-livell politiku li huwa 'l barra mill-parametri ta' l-istess setgħa li jista' jkollha l-awtorita` marittima.

Mr Speaker, qegħdin nieħdu diversi inizjattivi oħrajn li wkoll ħarġu mill- esperjenza ta' numru kbir ta' snin ta' xogħol li għamlet l-awtorita` marittima.

Hawnhekk irrid insemmi s-setgħa li l-qorti tista' tipprojbixxi li jkun hemm trasferimenti.

Dawn huma ċirkostanzi partikolari li fihom il- qrati ta' pajjiżna jistgħu jagħtu d-deċiżjoni li t-trasferiment ta' bastiment ma jkunx jista' jsir.

Hawn diversi dettalji dwar il-mod ta' kif tista' tittieħed din l-inizjattiva.

Dawn huma miżuri li wkoll għal darba oħra saru bħala riżultat ta' esperjenzi li għaddejna minnhom fil-proċeduri legali li ttieħdu minn sidien kontra sidien oħra, mill-crew kontra s- sidien, jew min-nies li jgħidu li għandhom jieħdu flus mingħand is-sidien ta' vapuri partikolari.

Hawn qegħdin nistabilixxu mod iktar ċar ta' kif il- qrati ta' pajjiżna jkunu jistgħu jiddeċiedu f'dan ir-rigward.

Mr Speaker, hawn ukoll diversi emendi li jolqtu l-attivita' kummerċjali lokali.

Dawn huma emendi li qegħdin isiru mill-esperjenzi pożittivi u negattivi li kellna matul iż-żmien ta' amministrazzjoni fil-ħajja ta' kuljum ta' vapuri, ta' chartering jew ta' ownership.

Dawn l-emendi qed isiru biex inkunu f'qagħda li nassiguraw li dak li jkun qed iseħħ ikun f'parametri legali garantiti.

Mill-esperjenza li kellna matul iż-żmien li għadda qegħdin nagħtu wkoll tifsiriet oħra lil dawk li huma r- responsabbiltajiet li joħorġu minn dan l-abbozz.

Nistgħu ngħidu li dan huwa abbozz li jidħol fid-dettall.

Dan qed nagħmluh biex jiġu riflessi l- esperjenzi tal-passat ta' kif nirreġistraw, dwar ipoteki u l-mod ta' kif dawn ikunu validi jew le.

Ridna nagħtu interpretazzjoni iktar ċara lil dawn l-istess regolamenti li għandna quddiemna.

Mr. Speaker, aktar kmieni għamilt riferenza għall-konvenzjonijiet li għandhom x'jaqsmu ma dan is-suġġett.

Semmejt ukoll ċerti strutturi li mhux bilfors ikunu organizzazzjonijiet bħala organizzazzjoni ta' bastimenti anke jekk din tkun f'qagħda li taħdem fil-qasam marittimu ta' pajjiżna.

Hawnhekk insibu elenku ta' attivitajiet li jistgħu jsiru taħt il-klawsola 42 li permezz tagħha qegħdin ngħidu liema huma l-organizzazzjonijiet li jistgħu jiġu rikonoxxuti bħala organizzazzjoni ta' bastimenti.

Qed ngħidu wkoll li hemm diversi modi ta' kif organizzazzjoni ta' bastimenti tkun imwaqqfa f'pajjiżna.

Qegħdin inwessgħu t-tifsira ta' organizzazzjoni ta' bastimenti billi din tista' tiġi mwaqqfa għal xi għan leġittimu kif maħsub fl-artiklu 42(1), jew bħala kumpannija b'responsabbilta' limitata, jew f'soċjeta' f'isem kollettiv, jew inkella soċjeta' li tkun akkomandita.

Hawnhekk għandna sitwazzjoni li kumpannija jista' jkollha status pubbliku jew inkella status privat.

F'dan l-abbozz hawn diversi modi ta' kif wieħed jista' jasal biex għaqda bħal din tkun ukoll rikonoxxuta.

Mr Speaker, qegħdin nagħtu wkoll il-possibilta` li:

"Organizzazzjoni ta' bastimenti tista' tkun ukoll għaqda ta' persuni barranin jew enti ieħor li jkollu personalita` ġuridika skond il-liġi li taħtu n-negozju jkun ġie mwaqqaf jew stabbilit u kostitwit f'pajjiżna."

Għal dan il-għan qegħdin ngħidu wkoll li meta kumpannija tiddeċiedi li taħdem f'pajjiżna, din il-kumpannija jkollha wkoll il-possibbilta` li tagħżel taħt liema regolamenti taħdem, jekk hux skond l-artikolu 8 tal-liġi li għandna quddiemna jew skond l-Att ta' l-1995 dwar il-Kumpanniji.

Hawn ukoll diversi punti li jirrigwardaw informazzjoni li għandu jagħti kaptan ta' bastiment Malti jew basiment li jkun qed iwassal b'xi mod lejn pajjiżna persuni li jkunu ġejjin minn barra minn Malta.

Qegħdin ngħidu wkoll ir-raġunijiet ta' kif kaptan għandu jinforma lill-awtoritajiet Maltin bil-listi ta' passiġġieri.

Jingħad ukoll x'inhuma l-miżuri li jistgħu jittieħdu jekk kemm-il darba jkun hemm xi nuqqas min-naħa tal-kaptan jew inkella xi nuqqas ta' informazzjoni li tingħata lill-awtoritajiet Maltin.

Huwa żgur li f'dan ir-rigward l-affarijiet se jsiru aktar ċari.

Semmejt li għandna numru sostanzjali ta' emendi li huma riżultat ta' diskussjonijiet li kien hemm ma' l-ITF.

Fi klawsoli 46 u 47 hawn diversi punti li jirrigwardaw il-kundizzjonijiet ta' l-impjieg f'dak li huwa personnel li jista' jiġi mpjegat fuq il-vapuri reġistrati f'pajjiżna.

Hawn diversi dettalji x'jiġri f'każ ta' impjieg għal persuni li jkollhom inqas minn 19-il sena, dawk ta' bejn 16 u 18-il sena u dawk ta' aktar minn 18-il sena.

Hawn ukoll dettalji li jkomplu jispeċifikaw min jista' jaħdem u l- kondizzjonijiet li taħthom jista' jaħdem bniedem fuq vapuri reġistrati f'pajjiżna.

Dawn huma kollha punti importanti fl-andament tal-leġislazzjoni li għandna f'pajjiżna, b'mod partikolari għal dak li jirrigwarda l- konvenzjoni 147 ta' l-ILO.

Hawn ukoll indikazzjoni aktar ċara dwar x'inhuma l-kondizzjonijiet għall- kuntratt ta' ekwipaġġ li jkun se jaħdem fuq vapur reġistrat f'pajjiżna.

Fi klawsola 48 ta' dan l-abbozz għandna diversi informazzjonijiet li huma importanti, u fil-fatt jagħtu garanzija li min ikun qed jaħdem fuq vapur reġistrat f'pajjiżna jkollu d-drittijiet tiegħu mħarsa u mqiegħda b'mod aktar ċar.

Għandna wkoll il-mod ta' kif u meta l-ħaddiema li jaħdmu fuq il- vapuri ifittxu għal dawk li huma d-drittijiet tagħhom.

Mr Speaker, hawnhekk, f'dan l-abbozz għandna diversi inizjattivi li huma importanti mhux biss biex inkomplu ntejbu l-kondizzjonijiet ta' l-impjieg tal-ħaddiema ta' fuq il-vapuri reġistrati f'pajjiżna.

Minn żmien għall- ieħor jinħolqu kontroversji fuq l-impiegi fuq il-vapuri.

Ħafna drabi dawn il-kontroversji joriġinaw min-nuqqas ta' informazzjoni dwar x'ikun qed jiġri f'dan is-settur tant importanti.

Aħna rridu nassiguraw li l- kondizzjonijiet marbutin ma' l-impiegi li qed nirreferu għalihom ikunu osservati u dan mhux biss fi żmien il-bnazzi ta' l-attivita' ekonomika li jkun qed jagħmel il-vapur jew il-kumpannija imma anke meta jinqalgħu xi diffikultajiet jew problemi.

Hawnhekk għandna b'mod l-aktar dettaljat il-modi ta' kif se jiġi assigurat li d-drittijiet tal-ħaddiema jkunu wkoll parti mill- kondizzjonijiet kemm-il darba tfalli l-organizzazzjoni li tkun qiegħda tagħmel l-attivita` kummerċjali.

Bl-emendi li għandna quddiemna r-ranking tal-ħaddiema li jaħdmu f'dan ir-rigward qiegħda tiġi ċċarata f'każ ta' fallimenti u l-ħaddiema ma jkunux biss intitolati għal pagi normali imma wkoll għall-ispejjeż ta' repatriation.

Qegħdin inżidu wkoll li l- kontribuzzjoni tas-sigurta` soċjali tkun ukoll imħarsa bħala parti mid- drittijiet li għandhom l-istess ħaddiema li jkunu qegħdin jaħdmu f'dan ir- rigward.

Nistgħu ngħidu li dan il-punt partikolari qiegħed jitqies bħala relazzjoni ma' l-international convention on maritime mortgages.

Din hija konvenzjoni li tagħti ċerti drittijiet lill-crew ta' fuq il-vapuri u b'dan il-mod qegħdin nippruvaw nassiguraw li nkunu f'qagħda li dawk li huma l- kondizzjonijiet tal-ħaddiema jiġu mħarsa mhux biss waqt il-perijodu ta' impjieg imma wkoll jekk kemm-il darba għal xi raġuni jew oħra jkun hemm falliment.

Hawnhekk qegħdin ngħidu li sid ta' kumpanniji ta' vapuri jkun ukoll responsabbli, minbarra l-ħlas normali tiegħu li għandu jagħti lill- ħaddiema, għar-ripatriju ta' l-istess crew lejn pajjiżhom.

Aktar kmieni semmejt il-kumpanniji tax-shipping u hawnhekk qed jiddaħħal ukoll il-prinċipju li r-regolamentazzjoni ta' dawn il-kumpanniji ssir bejn il-ministeru għat-trasport u komunikazzjoni u mill-ministeru tal-finanzi b'mod li nassiguraw li jkunu mħarsa l-punti neċessarji fir-rigward ta' l- inizjattivi li ttieħdu matul iż-żmien li għadda.

Biex inkunu f'qagħda li japplikaw malajr u jsiru wkoll parti mil- leġislazzjoni ta' pajjiżna l-konvenzjonijiet li l-awtorita` marittima jew il-Gvern Malti jidħlu għalihom minn żmien għal ieħor, qegħdin ngħidu li meta pajjiżna jirratifika xi wieħed mit-trattati jew konvenzjonijiet jista' jagħmel regolamenti li jagħtu setgħa li kull provvediment ta' dan l-Att li ma jkunx konsistenti mal-provvediment ta' xi trattat jew konvenzjoni bħal dik m'għandux jibqa' japplika.

B'dan il-mod inkunu qed nassiguraw li l- bidliet li jseħħu kawża ta' iffirmar ta' konvenzjoni isiru mmedjatament applikabbli f'pajjiżna.

Hemm riferenza wkoll għall-kwestjoni ta' inkjesti marittimi.

Sal-lum m'hijiex xi ħaġa obbligatorja li jkun hemm inkjesta marittima jekk kemm-il darba jkun hemm xi inċident imma b'dan l-abbozz qegħdin nintrabtu li ssir inkjesta kull darba li vapur taħt il-bandiera Maltija b'xi mod ikun involut f'xi inċident żgħir jew kbir.

Dan qegħdin nagħmluh biex ma jkun hemm ħadd li b'xi mod jaħrab mir-responsabbiltajiet tiegħu.

Kull darba li jkun hemm inċident marittimu għalhekk trid issir inkjesta marittima li tinvestiga x'ikun wassal għal dak l-inċident u possibbilment tirrakkmanda miżuri.

Mr Speaker, klawsola 93 titkellem dwar numru kbir ta' konvenzjonijiet li huma parti mil-leġislazzjoni u li diġa' huma ratifikati.

Qegħdin ngħidu li dawn il-konvenzjonijiet għandhom jittieħdu bis-serjeta` u bl-entużasmu legali u li wieħed jistenna li konvenzjonijiet bħal dawn mhux biss ikunu ratifikati imma jsiru wkoll parti mil-leġislazzjoni ta' pajjiżna.

Mr Speaker, fl-aħħarnett għandna numru ta' emendi għal liġijiet oħrajn li għandhom konnessjoni ma' l-attivita` marittima f'pajjiżna.

B'mod partikolari hemm emendi li jolqtu l-Att ta' l-1994 ghall-Promozzjoni tas- Saħħa u s-Sigurta` fuq ix-Xogħol.

Hawnhekk qed inwessgħu d-definizzjoni ta' "post tax-xogħol" biex ma jkun hemm l-ebda ekwivoku tal-possibbilta' li b'xi mod vapur ma jitqiesx bħala post tax-xogħol għal dan il-għan.

Għandna wkoll emenda konsegwenzjali għall-Att ta' l-1995 dwar il-Kumpanniji.

Din ukoll hija emenda li tagħti l-possibbilta` li jkun hemm ċerti bidliet dwar kif jiġu amministrati l-organizzazzjonijiet marittimi f'pajjiżna.

Jekk wieħed iħares lejn l-għanijiet ta' din il-liġi fil-qosor ħafna jsib li dan huwa abbozz li għandu jkompli jgħin lis-settur marittimu.

Matul iż- żmien li għadda f'pajjiżna dan is-settur mexa' ħafna 'l quddiem u m'għandix dubju li minbarra l-importanza lokali tiegħu qiegħed ukoll ikollu effetti f'dawk li huwa l-livelli internazzjonali.

Nemmen li permezz ta' l-emendi li għandna quddiemna qegħdin nassiguraw aktar ħeffa fl-applikazzjoni tal- konvenzjonijiet internazzjonali, u qegħdin nippruvaw nassiguraw ukoll li l- konvenzjonijiet li huma ratifikati jkomplu jingħataw is-saħħa ta' liġi aktar f'dan ir-rigward f'pajjiżna.

Qegħdin ukoll naraw li din il-leġislazzjoni li għandna quddiemna tkun tista' tiġi updated f'dawk li huma konvenzjonijiet internazzjonali fil- mument stess li dawn il-konvenzjonijiet jiġu ratifikati.

Qegħdin nippruvaw niggarantixxu wkoll li r-responsabbiltajiet tagħna, sew lokali sew internazzjonali bħala stat li għandu r-raba' pożizzjoni f'dik li hija r- reġistrazzjoni ta' vapuri fid-dinja, ikunu assigurati mhux biss fuq il- karta tal-ħajja ta' kuljum ta' l-attivita` ta' l-awtorita' marittima imma wkoll fil-leġislazzjoni ta' pajjiżna.

Mr. Speaker, jiena konvint li r-rwol importanti li għandu pajjiżna llum fil-qasam marittimu se jkompli jikber fil-mument li Malta ssir membru ta' l- Unjoni Ewropea.

Il-bidliet li qegħdin nagħmlu hawnhekk qegħdin nagħmluhom biex nassiguraw li l-qasam marittimu Malti kemm jista' jkun jibqa' fuq quddiem u jkompli jissaħħaħ.

L-esperjenzi li kellna matul iż-żmien li għadda ssarfu f'din il-leġislazzjoni li tieħu in konsiderazzjoni l-ewwel u qabel kollox l-importanza ta' dan is-settur u l-possibbiltajiet ta' żvilupp li għandu.

Forsi għall-ewwel darba qed joħroġ ċar li Malta, bħala stat membru ta' l- Unjoni Ewropea m'għandux ikollu l-biża' li b'xi mod ikun hemm attakk fuq dan is-settur.

Dan qed ngħidu għax qed jingħad b'mod ċar li Malta għandha bis-serjeta` tkompli tmexxi 'l quddiem l-ewwelnett l-interessi ta' Malta pero` wkoll li tpoġġi fuq il-mappa internazzjonali dak li huwa valur ta' reġistrazzjoni ta' vapuri taħt il-bandiera Maltija.

Jekk din tkun ukoll bandiera ta' stat membru ta' l-Unjoni Ewropea allura l-istat Malti jkun qed jgħin biex ipoġġi wkoll b'mod relevanti l-bandiera Ewropea fuq livell aktar importanti minn dak li japplika sa llum.

Mr Speaker, għal darb'oħra għandna abbozz li jagħtina okkażjoni f'dan il- parlament li niddiskutu dwar suġġett li għandu importanza ekonomika u politika kbira fil-ħajja ta' pajjiżna.

Jekk noqogħdu attenti għandna l- potenzjal kollu biex matul iż-żmien li ġej inkomplu nkabbru u nsaħħu dan is- settur u nkomplu nagħmlu minn pajjiżna u mill-bandiera tagħna ħaġa importanti mhux biss għalina imma wkoll fuq livell internazzjonali.

Jiena nemmen li m'għandux ikun hawn kontroversji dwar dan l-abbozz u nemmen ukoll li dan l-abbozz se jkompli jpoġġi lil pajjiżna fuq il-mappa internazzjonali b'mod l-aktar qawwi, sod u realistiku.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Jose` Herrera.

ONOR.

JOSE` HERRERA: Mr. Speaker, qabel ma nibda nittratta l-liġi xtaqt ngħaddi xi osservazzjonijiet u xi kummenti.

Naturalment din il-liġi qed tiġi proposta llum fi sfond ta' dak li pajjiżna għadu kif għadda minnu fil- kamp marittimu wara l-inċident li ġara ġewwa Franza tal-vapur "Erika" li hu reġistrat taħt il-bandiera Maltija.

L-ispunt li xtaqt nieħu qabel ma nittratta dan is-suġġett hu li nirribatti kritika ġenerali li soltu ssir lil din in-naħa mill-gvern.

Qed jingħad li l-oppożizzjoni dejjem tagħmel kritika negattiva u dejjem tieħu l-pożizzjoni li topponi għal kull ma jgħid il-gvern.

Jingħad ukoll li aħna nagħmlu l-almu tagħna biex dejjem infixklu l-andament tal-gvern u ta' l-amministrazzjoni, li ma jinteressaniex mill-ġid tal-pajjiż imma jinteressana biss li nfixklu, li niskorjaw il-punti billi nilagħbu għall- gallarija u dejjem nopponu u nikkritikaw kollox mingħajr ma nuru interess lejn il-pajjiż.

Din il-kritika hija verament unfair u bl-ebda mod ma hija ġustifikata.

Meta qamet il-kwestjoni ta' l-Erika kienu qabżu fuqna l- Franċiżi, tal-Greenpeace u ħafna assoċjazzjonijiet internazzjonali.

Dakinhar kien sar għagħa kbir.

Anke l-Kummissjoni Ewropea u l-Kunsill ta' l-Ewropa kienu qabżu fuqna dakinhar u Malta sabet ruħha bbumbardjata min- naħat kollha.

Kieku aħna konna oppożizzjoni immatura u li qegħdin hemm biss biex nippruvaw nagħmlu l-ostakoli u nħammġu kieku kien ikollna l-aqwa opportunita` li nagħmlu dan pero` fil-każ ta' l-Erika aħna qgħadna attenti fiha din u wrejna maturita' kbira.

Jien u sieħbi l-Onor.

Joe Debono Grech qagħdna kawti ħafna u apprezzajna d-delikatezza ta' dak li kien qiegħed jiġri.

Dakinhar konna għarafna l-importanza ta' din l-industrija li tiġġenera ammont sostanzjali ta' flus kemm b'mod dirett kif ukoll b'mod indirett u li matul iż-żminijiet iffjoriet, issaħħet u saret industrija ta' min jibża' għaliha.

Bħala oppożizzjoni aħna għandna l-ewwel u qabel kollox l-interess ta' pajjiżna.

F'din il-kwestjoni aħna qgħadna kawti ħafna u qbiżna għall-awtorita` marittima ta' pajjiżna u għall-mod ta' kif din l- aġenzija governattiva tmexxi l-affarijiet.

Ikkritikajna fejn kellna nikkritikaw b'kawtela imma fejn kellna naqbżu għall-awtorita` marittima jien u sieħbi l-Onor.

Joe Debono Grech dejjem għamilna hekk mingħajr riżerva ta' xejn.

Aħna ġejna wkoll esposti għall-kritika minn Franza li kkritikat ukoll il- pożizzjoni li ħadet l-oppożizzjoni imma madanakollu konna maturi biżżejjed li poġġejna l-interessi tal-pajjiż qabel interessi partiġġjani.

Dan huwa punt ta' min jinnotah għax iġib fix-xejn il-kritika kontinwa li ssirilna daparti tal-gvern li aħna dejjem nagħmlu kritika negattiva.

Jiena kont nippretendi li għallinqas il-gvern kien juri l-apprezzament tiegħu għal dan.

Il-gvern dejjem lest imaqdar u jirridikola lill-oppożizzjoni imbagħad jitkellem dejjem fuq rikonċiljazzjoni.

Hawnhekk il-gvern kellu fejn tabilħaqq juri almenu sens ta' gratitudni jew jieħu nota b'mod uffiċjali tal-pożizzjoni li ħadet l-oppożizzjoni.

M'hu veru xejn li kulma nagħmlu aħna huwa ridikolu u li kulma nagħmlu nagħmluh biss biex nikkritikaw il- gvern.

Tajna eżempju ċar bil-pożizzjoni li ħadna f'dan il-kas u wieħed kien jippretendi li l-gvern kien ikun matur biżżejjed u jaċċetta li f'din il- kwestjoni daqstant delikata l-oppożizzjoni m'għamlet ebda tfixkil u qabżet għal Malta.

Dan huwa punt importanti u jiena ħassejt li kelli nibda billi naċċenna fuqu.

Mr. Speaker, m'hemmx dubbju li s-settur marittimu minn dejjem kien industrija ewlenija għal pajjiżna.

L-ewwelnett dan huwa naturali għaliex Malta hija gzira f'nofs il-Mediterran u hija traġitt bejn il-pajjiżi ta' l- Ewropa u l-pajjiżi ta' l-Afrika tat-tramuntana.

Huwa pajjiż li dejjem kien hub tal-vapuri, dejjem kien punt ta' riferiment fil-kummerċ u kien punt ta' riferiment anke` fil-gwerer.

Sa minn qabel żmien il-Kavallieri, sa minn żmien l-Ingliżi, sa meta sirna repubblka, dejjem gvern wara l-ieħor, barrani jew mhux, dejjem għamel l-aċċenn tiegħu sabiex jippromwovi l- interessi marittimi ta' pajjiżna.

Matul iż-żmien, b'aspetti differenti, il- marittimu dejjem kellu importanza monumentali f'pajjiżna.

Qabel, l-aspett marittimu kien minħabba l-kummerċ, minħabba l-gwerer, imbagħad bdejna nibnu l-vapuri, kellna t-tarznari tagħna, id-drydocks tagħna, konna nibnu l- vapuri u nsewwuhom u dan kien l-aspett marittimu ta' Malta.

Naturalment maż-żminijiet l-ekonomija ta' Malta dejjem kibret aktar għal dak li jikkonċerna servizzi u konna intelliġenti biżżejjed li għarafna nisfruttaw aspett differenti tal-marittimu.

Dan kollu beda jiżviluppa fl-aħħar tas- sittinijiet, ħa spinta aktar 'il quddiem fis-snin 70, baqa' jieħu spinta ħafna akbar fis-snin 80 u sal-lum dejjem baqa' jikber u jikber.

Meta ndunajna li l-ekonomija jew tip ta' xogħol ta' industrija ta' bini u servizzi ta' vapuri beda jonqos il-marittimu reġa' beda jilgħab logħba importanti fl-ekonomija ta' pajjiżna għaliex issa bdejna nagħtu servizzi.

Pajjiżna kien kapaċi u għaqli biżżejjed li għaraf jisfrutta din l- ekonomija u aspett ġdid tal-marittimu u bdejna sejrin tajjeb ħafna grazzi mhux biss lill-gvernijiet li aħna għaddejna minnhom imma wkoll lis-sengha ta' professjonisti f'pajjiżna li kellhom kapaċita` jattiraw ċertu xogħol, fosthom u fuq quddiem nett anke` l-professjoni legali li jiena nifforma parti minnha.

Din hija professjoni ta' min isellmilha għax ħafna drabi din tkun under fire.

Huwa veru li hemm ħafna nies oħra li jaħdmu f'dan il- qasam pero` ta' min igħid li n-nies legali dejjem kienu fuq quddiem nett u rnexxielhom jattiraw u jkomplu jiżviluppaw u jisfruttaw din it-tip ta' ekonomija.

Apparti li jħaddmu nies professjonisti oħra bħal accountants dawn jiġġeneraw ukoll profitti indiretti.

Hemm il-profitti diretti li tagħmel il-Malta maritime authority u li jeħodhom il-gvern u imbagħad hemm il-profitti indiretti li jaqilgħu l-avukati stess, li jaqilgħu n-nies li jirreġistraw il-vapuri, il-ħaddiema impjegati magħhom u nies oħra involuti f'dan il-qasam.

Ċertament li din hija liġi ħoxna ħafna, kważi kodiċi għaliha b'aktar minn mitt artikolu.

Hija liġi teknika ħafna u hija liġi studjata u tajba.

Ghalkemm għandha l-aspetti negattivi fiha, l-oppożizzjoni se tivvota favur tagħha, pero` qabel ma nidħol u nikkummenta fuqha huwa importanti li wieħed jistaqsi għalfejn qed nagħmlu dan l-għaġeb kollu fuq dan l-aspett.

Il-merchant shipping directorate huwa wieħed mill-erba' direttorati fi ħdan il-Malta maritime authority u kważi kważi huwa forsi l- aktar direttorat importanti mil-lat ekonomiku.

Meta ddibattejna l-estimi ta' din l-awtorita` waqt l-aħħar budget osservajna li l-merchant shipping directorate kien l-akbar kontributur għas-surplus tal-Malta maritime authority.

Rajna per eżempju li din is-sena kellna żieda ta' 4% fil-qliegħ, jew Lm88,000 aktar mis-sena l-oħra.

Din m'hijiex żieda daqskemm wieħed forsi wieħed kien qiegħed jipprevedi għax iż-żidiet fit-tliet direttorati l- oħra kienu aktar minn 4%.

Huwa veru li s-surplus xorta huwa ferm akbar mill- oħrajn pero` r-rata ta' żieda kien inqas mit-tliet direttorati l-oħra.

Ta' min jinnota wkoll li l-kalkolazzjoni taż-żieda fl-ammont ta' introjtu mir- reġistrazzjoni ma jsirx skond kemm tirreġistra vapuri tirreġistra imma jsir bit-tunnellaġġ.

Din iż-żieda kienet ta' 8%.

U mir-reġistrazzjoni biss din is-sena daħħalna qliegħ ta' kważi Lm3 miljuni.

Issa apparti dawn it-Lm3 miljuni kellna wkoll il-qligħ indirett ta' mijiet ta' nies li jiddependu għall-għajxien tagħhom fuq din l-industrija.

Kif għedt, hemm ħafna nies mill-professjoni legali, hemm ħafna nies li huma accountants, hemm ħafna aġenziji tal-vapuri stess li parti mis-sideline fix- xogħol tagħhom huwa r-reġistrazzjoni ta' vapuri u hemm nies oħrajn li m'humiex professjonisti imma li jimpjegaw ħafna nies.

Mela għandek ukoll mijiet ta' nies oħra li l-għejxien tagħhom jiddependi fuq ir-reġistrazzjoni tal-vapuri.

Mela l-pajjiż qed jagħmel a nice neat net profit u għandek mijiet ta' nies li qed jaqilgħu l-għajxien tagħhom minn din l-industrija.

Jiġifieri hija industrija li mhux ta' min jarmiha, mhux ta' min jittraskuraha u mhux ta' min jagħtiha bis-sieq.

Fil-fatt in-numru ta' vapuri reġistrati taħt il-bandiera fl-1999 kien ta' 3,249 vapur u llum dan in-numru żdied b'202 vapur, jiġifieri b'7%.

Mill-banda l-oħra t-tunnellaġġ żdied b'10% b'tali mod li llum għandek figura ta' kważi 28 miljun f'tunnellaġġ li huwa ammont sostanzjali.

Fil- fatt m'ilux wisq tħabbar fil-gazzetti li Malta laħqet ir-raba' post u qiegħda fl-aħjar postijiet li llum jattiraw dan it-tip ta' kummerċ u negozju.

Dawn huma Malta, il-Greċja, Ċipru, il-Panama u l-Liberja.

Jiġifieri Malta qiegħda r-raba' pajjiż fid-dinja kollha f'dan il-qasam avolja aħna pajjiż daqshekk żgħir.

Naturalment dan iġib l-għira min-nies li huma kompetituri tagħna, fosthom nies li jifformaw parti mill-istess Unjoni Ewropea.

Naturalment dawn ma jeħdux pjaċir li aħna mmorru wisq tajjeb għaliex is-suq huwa wieħed u huma stess għandhom interess li jikkapparraw perċentaġġ ogħla minnu.

Minħabba f'hekk wieħed irid joqgħod attent meta jikkummentaw fuqna ta' l-Unjoni Ewropea fl-acquis communautaire.

Mr. Speaker, irrid ngħid li Malta qed turi ruħha aktar serja u qed taderixxi b'mod aktar sinifikanti għall-konvenzjonijiet Ewropej.

Din hija ħaġa tajba u tagħti kredibbilita` lil pajjiżna.

Huwa veru li in the long term forsi nitilfu ftit vapuri raċanċ imma b'dan il-mod għandna nattiraw ditti u vapuri aktar serji.

Jiena mhux qed ngħid li għandek tieħu l- kritika ta' l-Unjoni Ewropea with a pinch of salt, pero` mbagħad mill-banda l-oħra m'għandekx tagħtiha dik l-importanza li inti allura tbaxxi rasek għal kollox għaliex jista' jkun li min jifforma parti minn dik l-unjoni hu stess ikun kompetitur tagħna u allura jkollu interess li aħna nagħmlu l- liġi tagħna aktar restrittiva u li nitilfu x-xogħol.

Meta janalizza l- kritika li tkun qed issir fil-konfront tiegħu, wieħed irid ikun aware biżżejjed li jżomm bilanċ ħalli jkun jaf kif għandu jimxi.

Dwar ir-reġistrazzjoni tal-vapuri, l-Unjoni Ewropea tgħid li Malta qed tapplika r-regolamenti b'mod laxk iżżejjed.

Fl-opinjoni tiegħi aħna qed nagħmlu upgrading pero` l-liġijiet kif kienu qabel kienu tajbin ukoll.

Għalkemm din il-liġi hija voluminuża ħafna u biddilna aspetti minnha, bażikament il-liġi baqgħet dik li hi.

Huma kienu qed jgħidulna li r- regolamenti tagħna kienu laxki ħafna u dan kien qed iwassal sabiex bastimenti reġistrati hawn Malta kien qed ikollhom livell substandard fejn tidħol sigurta`.

Din il-liġi in all fairness indirizzat mhux ħażin din il- problema tas-sigurta` u jekk ikolli okkażjoni nikkumenta xi ftit fuqha wkoll, fuq l-istess bastimenti kif ukoll fejn jidħlu miżuri kontra t- tniġġiż tal-baħar li issa aħna qed nirratifikaw b'ċerti konvenzjonijiet fl- aħħar parti tal-liġi.

Qed nagħmlu ħaġa tajba fis-sens li qed nagħtu poter lill-gvern li jkun jista' jirratifika ċerti konvenzjonijiet li jolqtu l- kwestjoni ta' tniġġiż.

Nixtieq issa nikkwota mir-rapport ta' l-avis tal-Kummissjoni Ewropea.

Dwar dan il-qasam dan ir-rapport jgħid hekk:

"Maritime transport is a key issue for Malta and full implementation of the acquis is still some distance away.

Conditions for setting up shipping companies in Malta and obtaining the Maltese flag are less stringent than those generally applied by member states.

As far as implementation is concerned, Malta still does not apply certain key safety and pollution standards and progress is urgently needed.

The port safety performance of vessels on the Maltese register is a matter of concern.

The improvement of the flag state administration remains a priority.

A sound strategy needs to be put in place in order to remove substandard shipping from the register.".

Inoltre, l-Unjoni Ewropea għamlitha ċara li hi m'hija se tagħmel l-ebda derogi u kull pajjiż li jissieħeb irid jassorbi dawn ir-regolamenti f'qasir żmien.

Issa x'inhu l-punt li qed ngħid dan kollu?

Dik hija l-kritika ġenerali li toħroġ mill-avis pero` in all fairness m'hijiex kritika gusta.

Hemm parti fl-istess avis fejn jammettu li hemm member states li għandhom għal qalbhom din l-industrija.

Huwa għalhekk li wieħed irid joqgħod kawt fil-kritika li ssir dwar in-numru ta' inċidenti.

Wara kollox in-numru ta' vapuri detenuti barra minn Malta kien qed jonqos u mhux jiżdied.

Mela matul iż-żmien kien qed ikollna inqas inċidenti u konna qed insiru aktar restrinġenti b'mod naturali għaliex kien fl-interess tagħna li ngħollu l- credentials tagħna biex nattiraw vapuri u owners ta' vapuri aktar serji, u mbagħad f'daqqa waħda tiġi din it-tip ta' kritika mixħuta bl-addoċċ, li aħna morna l-baħar u li mhux qed immexxu tajjeb.

In all fairness irrid ngħid ukoll li din il-liġi ma saritx minħabba li f'daqqa waħda kellna dan l-inċident ta' l-Erika u minħabba li fil-Kunsill ta' l-Ewropa ssemmew ukoll żewġ inċidenti oħra.

Lanqas saret biex nidhru sbieħ ma' l-Ewropa jew biex nakkomodaw lill-avis.

Biex inkunu fair din il- liġi kienet ilha in the offing.

Naf jien stess li għal dawk li huma aspetti legali bħall-judicial sales ta' vapuri, mortgages, drittijiet ta' proprjetarji fuq vapuri, eċċ., kien hemm kumitat ad hoc magħmul minn fost oħrajn Max Ganado.

Dan il-kumitat kien iffurmat xi snin ilu u kellu rapport lest dwar problemi li kienu jqumu.

Mr. Speaker, irrid ngħid li fl-antik kellna f'Malta l-admiralty court li kienet qorti famuża fl-aħħar tas-seklu l-ieħor, fejn kienet żviluppat ċerta ġurisprudenza.

Matul iż-żminijiet din it-tip ta' admiralty court kienet spiċċat minn Malta u żviluppat is-sistema kif nafuha llum.

L-admiralty court spiċċat parti mill-qorti tal-kummerċ.

Din l-admiralty court kienet qorti speċjalizzata immens.

Kienet tittratta biss fuq il-vapuri, kellek l- imħallfin ta' dik il-qorti u nies li jaħdmu fuq dan ix-xogħol biss b'mod speċjalizzat ghall-aħħar.

Dak iż-żmien kellek attivita` enormi.

Malta kienet ġeografikament kważi aktar importanti mil-lum u allura kellek din il- qorti speċjalizzata li tikkrea l-preċedenti hi u li kienet taf kif kellhom jimxu l-affariijiet.

Naturalment meta mbagħad din l-admiralty court ġiet assorbita fil-ġurisdizzjoni ġenerali tal-qorti tal-kummerċ, allura l-qorti tal-kummerċ ma baqgħetx aktar il-qorti speċjalizzata f'dak il-kamp.

Il- ġurisdizzjoni tagħha twessgħet immensament, u allura kellek ġudikant li jrid jiddeċiedi fuq dak kollu taħt il-kappa tax-xemx li kellu natura kummeċjali.

Minħabba f'hekk il-ġurisprudenza tagħna forsi ma żviluppatx b'dak il-pass mgħaġġel kif kien imissha.

Kienu qed jikkreaw ruħhom ċerti problemi u l-gvern kien għamel sew li ħatar kumitat kompost minn avukati li l-aktar jaħdmu f'dan il-qasam.

Dawn kienu taw il-kontribut u l-pariri tagħhom ta' x'għandu jsir mill-aspett ġudizzjarju u dak legali għal dan it-tip ta' kawżi.

Jiena rajt dak li kien prospettat f'dawn il-pariri u ħafna minn dawk l-ideat ġew assorbiti f'din il-liġi.

Din hija ħaġa tajba ħafna għaliex issa l-proċedura ġudizzjarja tagħna ġiet upgraded.

Il-liġi tagħna kienet qed tibki għal pass ieħor fl- iżvilupp naturali tagħha.

Kien hemm dan ir-rapport u mbagħad kien hemm ukoll il-kwestjoni ta' l-Erika.

Nimmaġina li l-Onor.

Ċensu Galea ħa nota tal-kummenti ġenerali li kienu qegħdin isiru.

Ix-xewqa tal-gvern sa ċertu punt hija rispekkjata fil-liġi kemm mil-lat ta' sigurta`, kemm mil-lat ta' pollution, kemm mil-lat ta' drittijiet tal-ħaddiema fuq il-vapur kif ukoll mil-lat ta' l-aspetti li issa mhux aktar legali u per se jinteressaw biss lill-avukati, imma li jinteressaw politikament lill-pajjiż.

Fuq kollox vapur bil-bandiera Maltija huwa estensjoni ta' pajjiżna.

Dawn l-ideat ġew espressi b'mod aktar akkanit wara l-inċident ta' l-Erika, u x'uħud minnhom nista' ngħid b'ċertu kawtela ġew ukoll assorbiti f'din il-liġi.

Li hemm stramb hu li kumbinazzjoni din il-liġi qed tiġi proposta fil- parlament eżatt wara li nqalgħu dawn l-inċidenti.

Forsi l-gvern kien fortunat għax f'dan il-kas qed jolqot żewġ għasafar b'ġebla waħda.

L- ewwelnett din kienet liġi li riedet issir għax forsi l-gvern permezz ta' din il-liġi issa qed isodd ħalq ċerta kritika.

Ma naħsibx li se jsolvi l- kritika kollha b'dan l-abbozz għax f'ċerti areas sar aktar faċli li tirreġistra vapur.

F'ċerti areas qed isir aktar faċli li tirreġistra, jiġifieri l-ħsieb ta' min għamel din il-liġi jidher ċar li kien li nkomplu nsaħħu u nkabbru l-industrija tagħna imma mbagħad mill-banda l-oħra biex qisu jagħlaq ħalq dak li jkun il-gvern żied ċerti saving clauses fejn il- gvern, tramite l-ministru, qed jingħata ċerti poteri.

Per eżempju għalkemm on paper vapur jista' jiġi rreġistrat, fil-prattika l-ministru se jkollu l- poter dirett li jaqbad u jagħmel regolamenti u anke jekk vapur ikun jikkwalifika l-ministru jista' jinnega r-reġistrazzjoni u jgħid li din m'hijiex fl-interess ta' pajjiżna li ssir.

Mr. Speaker, aktar milli forsi tkun waħda diretta għal-liġi per se, naħseb li l-kritika tagħna għandha tkun aktar miftuħa fis-sens li ngħidu li issa illi se jkollu aktar poter il- gvern għandu jkun kawt u ma jbaxxix rasu għal xi pressjoni mill-Unjoni Ewropea jew pajjiżi oħra li kif spjegajt qabel jista' jkollhom interessi diretti jew indiretti f'dan il-qasam.

Dan huwa l-kumment tiegħi f'dan is- sens.

Nixtieq issa ngħid xi ħaġa dwar il-kritika tagħna li l-gvern irid European Union membership at all costs.

Naħseb li din hija kritika ġustifikata.

Aħna ma naqblux li nsiru membri ta' l-Unjoni pero' mill-banda l-oħra qed ngħidu li jekk il-gvern idaħħalna f'din l-unjoni almenu jġibilna pakkett tajjeb.

Il-gvern għandu jinnegozja b'daqsxejn aktar saħħa u mhux ġirja sfrenata l-aqwa li jiddaħħal membru akkost ta' kollox.

Jiena naħseb li waħda mill-areas li forsi l-gvern jista' jisfrutta aħjar meta jitratta ma' l-unjoni hija l-area tal-marittimu.

Huma għandhom x'jagħtuna pero' jekk huwa veru li se jkun hemm ship registry ċentrali fi ħdan l- Unjoni l-gvern jista' juża r-registry tagħna bħala bargaining chip.

Mr. Speaker, irrid ngħid ukoll li l-pressjoni fuq Malta minħabba dak li ġara ma ġietx biss minn Franza, li forsi hija l-parti interessata u allura wieħed jifhimha li hija timmira l-kritika tagħha għax għandha interess soġġettiv.

Qisu hemm ukoll lobbying ġej minn Franza u din il-pressure issarfet ukoll fi pressure li toħroġ mill-istess Unjoni Ewropea.

Wara li żewġ bastimenti oħra reġistrati f'Malta reġa' kellhom inċidenti oħrajn, saret mozzjoni fl-assemblea parlamentari tal-Kunsill ta' l-Ewropa dwar is- sigurezza fit-trasport marittimu.

F'din il-mozzjoni saret referenza speċifika wkoll għall-bastiment "Erika" u għal Malta, fejn ġie rakkmandat li jittieħdu passi biex jiġu evitati inċidenti ta' din ix-xorta u sabiex jittieħdu miżuri mir-reġistri marittimi ħalli jitjiebu l-istandards għas- sigurezza fin-navigazzjoni.

Issa m'hemmx dubju li dawn it-tip ta' mozzjonijiet ikunu mħejjija minn politiċi li, bir-rispett kollu, ma naħsibx li jkollhom idea ta' l-aspetti tekniċi u l-mod serju kif titmexxa din l- area ta' industrija f'Malta.

Sempliċement issir pressjoni għax sar l- inċident.

Allura kollox jindika li Malta trid iżżomm ċertu bilanċ, u dan qed ngħidu għax jista' jkun hemm interessi ta' terzi f'din il-biċċa kwestjoni.

Mr. Speaker, nixtieq issa nirriferi ftit għal-liġi proprja.

Din hija liġi teknika u voluminuża ħafna.

Hija liġi li naturalment tkopri l-aspetti kollha tal-kamp marittimu f'pajjiżna, mhux biss il-liġi li kien hemm qabel imma anke` issa aspetti ta' konvenzjonijiet Ewropej.

Ta' min allura jikkummenta fuq xi aspetti minnha li forsi laqtuni xi ftit aktar minn artikoli oħra mingħajr ma nkun tekniku żżejjed.

Tolqotni ħafna klawsola 4 li temenda Artikolu 3 ta' l-Att prinċipali.

Hawnhekk naraw li f'ċertu aspetti l-liġi hija intiża wkoll biex tattira aktar kummerċ u tkabbar is- sigurezza.

Per eżempju, qabel kienet li vapuri li kienu ta' anqas minn 24 metru, jew yachts li l-liġi ssejħilhom vapuri, ma kellhomx għalfejn jiġu reġistrati hawn.

Issa bl-emenda li qed insemmu naraw li vapuri ta' sitt metri, jiġifieri 18-il pied jew aktar, jiġifieri qed nitkellmu sa 24 metru, jekk dawn ma jintużawx biss għan-navigazzjoni madwar Malta - hawnhekk qed nitkellmu fuq cabin cruisers, speedboats jew powerboats, jiġifieri li tmur sa Għawdex jew Kemmuna bihom - u tkun per eżempju se ssiefer bihom, dawn ukoll iridu jiġu reġistrati.

Naturalment ma naħsibx li l-iskop ta' din il- klawsola huwa biex ikollok aktar sigurezza, imma biex inti tkabbar ir- reġistru tiegħek, li hija ħaġa tajba wkoll.

Subartiklu (6) wkoll qed jiġi sostitwit.

Qabel il-ħteġijiet ta' spezzjoni u sigurta` ta' bastiment kienu jiġu sospiżi sakemm jitlesta x- xogħol ta' kostruzzjoni.

Illum għandna klawsola ġdida fejn ir-reġistratur ġenerali, anke` f'dak l-istadju fejn il-bastiment ikun għadu qiegħed taħt kostruzzjoni, jista' jimponi ċerti kondizzjonijiet.

Din hija ħaġa tajba wkoll.

Ħaġa tajba wkoll hija subklawsola (7) fejn hemm ir-restrizzjonijiet għal dak li jikkonċerna sigurta'.

Forsi hawnhekk qed nagħmluha xi ftit aktar diffiċli.

Per eżempju illum naraw li vapur li jkun mibni aktar minn 25 sena ilu ma jistax jaqbad u jiġi reġistrat mingħajr il-kunsens tar- reġistratur ġenerali.

Ir-reġistratur ġenerali b'din il-liġi qed jingħata funzjoni aktar importanti li jiġġudika l-affarijiet u mhux biss jimplimentahom.

Din hija ħaġa tajba wkoll.

Ħafna mill-kritika li ssirilna internazzjonalment hi li nirreġistraw ir-raċanċ, u din hija saving clause li pero' m'hijiex se teffetwa lil dawk il-vapuri li għandhom aktar minn 25 sena li huma diġa` reġistrati.

Vapuri oħra li għandhom aktar minn 25 sena ma jistgħux jiġu reġistrati ħlief bid-diskrezzjoni tar-reġistratur ġenerali.

Dan ifisser li din il-liġi qisha qed tagħti image li qed inkunu aktar diffiċli biex nirreġistraw vapuri imma mbagħad fl-istess nifs il- Ministru qed jerġa' jingħata d-diskrezzjoni li nonostante r-rifjut, jista' juża d-diskrezzjoni tiegħu u jaqbad xorta waħda u jordna li dan il-vapur jiġi reġistrat.

Dan ifisser li if the registration is good for the business xorta m'aħniex se nitilfuh.

Dawn il-klawsoli se nitkellem ftit fuqhom għax għalkemm huma xi ftit tekniċi huma klawsoli ta' min jenfasizza fuqhom fl-ambitu ta' dak li qed jingħad fiċ-ċirkostanzi kollha tal-mument meta qed tiġi ppreżentata din il- liġi.

Klawsola 4 ssemmi ċerti elementi, li jekk bastiment ma jkollux ma jkunx jista' jikkwalifika biex jiġi reġistrat hawn Malta.

Fil-prattika din hija klawsola akkademika.

Naturalment din il-liġi fiha wkoll element ta' contradiction.

Irridu nagħtu l-poteri lill-gvern li jirratifika l- konvenzjonijiet u irridu nagħtu l-image li qed inbiddlu d-dinja meta fil- verita' qed inkunu kawti ħafna.

Huwa proprju għalhekk li aħna se nivvotaw favur din il-liġi.

Jekk hija tajba u għall-ġid ta' pajjiżna u biha se nipproteġu s-suq, aħna nivvotaw favur.

Irrid ngħid li l-kritika minn din in-naħa m'hijiex se ssir rigward għal kif qegħdin ċerti klawsoli għax nemmen li huma tajba, imma għall- eventwalita` kif se jiġu mħaddma.

Jiena mhux qed nindirizza din il-kritika personali lejn il-Ministru Ċensu Galea.

Ninsab persważ li għandu għal qalbu din l-industrija u għandu għal qalbu wkoll li mmorru 'l quddiem f'din l-industrija pero' il-kritika hija indirizzata fis-sens li jkun ħażin jekk dawn il-klawsoli huma biss intiżi bħala window jew bħala saving clauses biex jekk niġu in conflict ma' xi direttivi mill-Unjoni Ewropea jew naqilgħu xi kritika jew xi mozzjoni minn hemmhekk, allura aħna ngħidu li għandna dawn l-enabling clauses li permezz tagħhom nistgħu naqbdu u nwessgħu jew nirrestrinġu.

Jekk nagħmlu hekk inkunu qed naderixxu jew qed inċedu għall-pressjoni internazzjonali.

Dik hija l-kritika ta' l- oppożizzjoni.

Aħna dejjem ngħidu li l-politika tagħna m'għandhiex tkun kritika dominata mid-detti ta' ħaddieħor.

M'għandhiex tkun tailorcut to suit l-interessi ta' pajjiżi oħra, imma għandha tkun tailor-cut biex tippromwovi l-interessi lokali ta' pajjiżna.

Dik hija l-kritika tagħna u nieqfu hemm.

Irrid ngħid ukoll li taħt klawsola 4(1)(c) il-ministru se jkollu l- poteri jagħmel ċerti affarijiet.

Per eżempju se jkollu l-poteri jippreskrivi limiti ta' proprjeta` ta' bastiment jew klassi ta' bastimenti eliġibbli għal reġistrazzjoni taħt dan l-Att.

Għaliex din il-kwestjoni ta' klassi ta' bastimenti m'għandniex ngħidu x'inhi?

Per eżempju dawn jistgħu jkunu bastimenti tal-gwerra, bastimenti magħmulin f'ċerti pajjiżi, jew bastimenti mibnijin b'ċertu mod jew b'ċerta sengħa.

Għaliex m'għandniex ngħidu x'inhi din il-klassi ta' bastimenti?

Mhux qed nagħmlu hekk biex jekk ikun hemm pressjoni politika dwar dawk xi tipi ta' bastimenti l-gvern ikun jista' jagħmel regolamenti accordingly?

Hawnhekk il-gvern qed jerġa' jikkapparra għalih dan il-poter ġdid li ma nafux x'inhu u allura wieħed ma jistax jgħid li se nivvutaw kontra.

Li rrid ngħid dwar dan il-poter hu li aħna nkunu kontrih jekk dan jintuża biex jiġu akkomodati interessi ta' terzi u mhux bies nissalvagwardjaw l-industrija tagħna.

Mr. Speaker, il-gvern se jkollu wkoll il-poter li jippreskrivi kondizzjonijiet oħra li jmorru flimkien mal-ħtiġijiet ta' proprjeta` għal bastiment eliġibbli għal reġistrazzjoni taħt dan l-Att.

Mela għalkemm il- liġi baqgħet kif inhi u kkwalifikajniha xi ftit, qed ngħidu li dik qiegħda hemm imma l-gvern jista' minn għada jbiddel, iżid, inaqqas jew jippreskrivi hu anke` f'area oħra għal dawk li huma ħtiġijiet ta' proprjeta`.

L-istess tip ta' kritika li għamilt qabel tgħodd għal dan ukoll pero` issa qed nagħtu aktar poter lill-ministru.

Mr. Speaker, ta' min igħid ukoll li fi klawsola 4(3) qegħdin innaqqsu l- kontroll tal-ministru.

Jiena għalhekk aktar kmieni għedt li din hija liġi ta' kuntrasti.

Hija liġi intiża biex tiffaċilita' l-burokrazija u l- amministrazzjoni tal-Malta maritime authority, pero` mbagħad mill-banda l- oħra qed nibżgħu li forsi nagħmluha ċara żżejjed għaliex hemm il-kritika kontra tagħna li toħroġ saħansitra minn mozzjonijiet tal-forum tal-Kunsill ta' l-Ewropa.

Hawnhekk qed inżommu t-tieqa miftuħa biex ma niġux kkritikati u qed nakkomodaw ukoll lill-avis.

Qabel il-pożizzjoni kienet li għaqda ta' persuni ma kenitx titqies li tissodisfa lill-ministru affinche` ma ssirx dikjarazzjoni apposita.

Mela qabel trid id-dikjarazzjoni, imma llum the other way round.

Id-dikjarrazzjoni se tkun preżunta a meno che ma ssirx dikjarazzjoni kuntrarja.

Pero` mbagħad nerġgħu nagħtu aktar poteri lill-gvern li qabel jagħmel dikjarazzjoni simili jista' jkun irid ċerti garanziji.

Din hija ħaġa tajba imma jkun tajjeb ukoll jekk inkunu nafu għalxiex hija mmirata din id-diskrezzjoni.

Klawsola oħra li laqtitni u forsi hija importanti hija klawsola 8 li temenda l-artikolu 12 ta' l-Att prinċipali.

Issa ma' l-applikazzjoni wieħed irid iwaħħal ukoll id-dokumentazzjoni u jaderixxi mal-provvedimenti tal-liġi.

Qabel wieħed seta' jirreġistra l-vapur provviżorjament pero' r- reġistratur illum se jingħata ċerti poteri li jagħmel dawk il- kondizzjonijiet li jidhirlu hu biex jirreġistrah temporanjament.

Hawn qed nirfinaw ftit il-liġi.

Bażikament qed tibqa' kif inhi ħlief li qed niftħu t-twieqi biex nagħtu ċerti poteri eżekuttivi lill-gvern.

Ta' min igħid li fost dawk il-kondizzjonijiet li r-reġistratur jista' jirrikjedi huma li l- vapur jiġi spezzjonat mill-ġdid minn spettur idoneu jew surveyor tal- vapuri.

Klawsola 9 temenda artikolu 13 ta' l-Att prinċipali.

Fejn vapur seta' jiġi reġistrat provviżorjament għal sitt xhur issa se tiġi għal xahrejn.

Qabel kien ikollok bżonn iċ-ċertifikat tal-bennej, l-att tal-bejgħ fejn ikun ġie trasferit il-bastiment, u ċertifikat barrani tar-reġistrazzjoni tal- bastiment li jkun ġie legalment ikkanċellat.

Hawnhekk issa qed nerġgħu nagħmluha aktar faċli.

Akkademikament u formalment irridu nagħtu sembjanza li qed inkunu prudenti u serji ħafna imbagħad fejn nidħlu fil-prattika, allura nemendaw ftit biex ma nitilfux ix-xogħol.

Per eżempju trid dawn iċ- ċertifikati kollha li jien semmejt biex tkun tista' tirreġistra vapur.

Qabel il-ministru pero` kellu poteri - li f'dawk iċ-ċirkostanzi kienu xierqa - li jordna li biex jiġi reġistrat xi vapur ma kienx hemm bżonn ta' dawn iċ-ċertifikati u dokumentazzjonijiet.

(Interruzzjonijiet) Dan bħal meta per eżempju jkun hemm xi ordni tal-qorti wara bejgħ bis-subbasta.

Niftakru kemm kienu jsiru subbasti jew judicial sales li jiġġeneraw ammont sostanzjali ta' flus.

Issa qishom qatgħu u ftit nisimgħu bihom.

Forsi għalhekk ġew suġġeriti dawk l-emendi mill-kulleġġ ta' avukati.

Jiena nemmen li b'dan il-mod se jkollna aktar judicial sales għax dawn is- subbasti jsiru b'arranġament.

Ġieli jkun hemm kważi ftehim mal- proprjetarji stess li jsir il-judicial sale.

U dawn l-emendi qed isiru biex inkomplu nattiraw dak it-tip ta' kummerċ legali li nista' nassigura lis- sedja li jrendi ħafna u ħafna flus speċjalment lil dawk li jkunu konċernati direttament ma' dak il-proċess ġudizzjarju.

Mill-banda l-oħra b'dawn l- affarijiet ikollok it-taħwid bħal sidien m'għandhomx interess aktar għaliex fallew il-vapur għalhekk inbiegħ u allura kienet ħaġa tajba li l-ministru kellu l-poter li jaqbad u jissospendi dawn l-affarijiet.

Illum il-kritika li qed issirilna, speċjalment mill-Franċiżi, hi li fl- ownership certificates jitbiddlu l-ismijiet ta' l-owners il-ħin kollu.

Din il-kritika ma saritx biss fir-rigward ta' l-Erika.

Fil-fatt kien hemm 'il fuq minn ħamsin proċess ġudizzjarji fi Franza, konċernanti vapuri reġistrati Malta.

Qed issir ħafna kritika mhux biss minħabba fl-Erika imma għax ħafna nies qed jingidmu.

Qed niġu kkritikati aħna għan-nuqqas ta' serjeta` mhux biss minħabba xi vapur, imma minħabba t-taħwid legali li jkun hawn hawnhekk.

Din hija l-kritika li qed issirilna.

U din hija l-kritika li tnaqqsilna mill-credentials u mis-serjeta` ta' pajjiżna!

Jekk vapur irreġistrat Malta jaħbat xorta ssir il-kritika, pero' m'hemmx x'tagħmel.

Li jkollok vapur li rreġistrajtu kif suppost u jkollu difett forsi fil- ħadid, ukoll m'hemmx x'tagħmel, avolja ssir il-kritika xorta.

Pero` mbagħad ikollok orjentament legali fejn kumpanniji jiġu trasferiti, holding companies u l-isem jinbidel ħafna drabi.

Dan ġieli jinbidel għaxar darbiet f'sena.

Dawn ma jbiddluhx għax jogħġobhom xi isem ġdid.

L-isem ma jinbidilx għax in-new owner irid isemmi l-vapur għall-mara.

Dawn jinbidlu għax din hija parti mil-logħba legali maħsuba biex isir aktar diffiċli biex tittraċċa l-provenjenza ta' min hu dak il-vapur u ħafna kredituri jispiċċaw iċiċċu.

Fejn qabel il-poter mogħti lill-ministru kien ġustifikat jekk ikollok judicial sale din id-diskrezzjoni issa se tagħtiha lill-ministru li meta jidhirlu jista' jaqbad u jgħid li dawn iċ-ċertifikati s-sid ipprova jġibhom imma ma setax.

Hawnhekk il-ministru qed jingħata poter aktar wiesa' li xorta jista' jawtorizza li dak il-vapur jiġi reġistrat, u naħseb li din se ġġib kritika avversa fuqna.

Qed nippruvaw nidhru sbieħ imma meta tagħti dan il-poter ġdid lill-ministru, naħseb li din tista' ġġib kritika ġustifikata daparti ta' min diġa` qed jikkritikana.

Klawsola 11 li temenda l-artikolu 18 ta' l-Att prinċipali.

Artiklu 18 kien jgħid li r-reġistratur kellu bżonn iżomm ċertifikat tas-surveyor, ċertifikat tal-bennej u kull att ta' bejgħ fir-reġistru tiegħu.

Issa fil- klawsola 11(A) ġdida nsibu li r-reġistratur għandu dritt jirrikjedi partikolaritajiet ta' managing owner ta' vapur, u fejn m'hemmx managing owner jista' jirrikjedi partikolaritajiet ta' dik il-persuna li f'idejha jkun fdat il-vapur u dan jirrispondi daqslikieku kien il-managing owner.

Din naturalment tikkrea aktar accountability għax ħafna drabi meta jibda t- trouble, min hu responsabbli, il-kaptan, jew il-master jgħosfor u tispiċċa bil-crew mhux imħallsin bilqegħda ġol-vapur iħarsu lejn ix-xemx.

Min hu responsabbli kriminalment?

Min se jirrispondi?

L-idea hi li biex vapur ikun reġistrat Malta l-awtoritajiet marittimi Maltin il-ħin kollu jkunu jafu persuna partikolari li tirrispondi għal dak il-vapur.

U din hija naturalment emenda lodevoli li jien naqbel magħha perfettament.

Bi klawsola 12 li temenda l-artikolu 19 qed nerġgħu naspiraw għal dik il- fiduċja internazzjonali.

Qabel il-pożizzjoni kienet li biex jingħata ċertifikat proviżorju operattiv, il-bastiment irid ikollu ċertifikati validi dwar sigurta` u l-linja tat-tgħabija, u dawk iċ-ċertifikati l-oħrajn li l-ministru seta' jippreskrivi.

Illum naturalment dawn iċ-ċertifikati saru dawk

"...required by international conventions which have been ratified by the Government of Malta."

Mela fil-liġi se nsibu dawk il-konvenzjonijiet li l-gvern se jirratifika, hemm oħrajn li diġa' rratifika u ċ-ċertifikati issa se jkunu dawk recognised internazzjonalment.

Din hija klawsola importanti ħafna għax ladarba inti issa se jkollok ċertifikati skond dawn il-konvenzjonijiet, jekk għada pitgħada jinqala' l-gwaj ħadd ma jista' jgħid li aħna qed inkunu laxki u nittraskuraw jew nabbużaw biex inġibu r-raċanċ kollu u nżidu x- xogħol.

Issa jekk jinqala' hekk nistgħu noħorġu dan it-tip ta' ċertifikat u bl-ebda mod ma jistgħu jgħidu li qegħdin nimxu mhux kif suppost.

Klawsola 19 hija dik il-klawsola importanti ħafna li jiena semmejt fil- bidu b'mod ġenerali.

Ma naħsibx li huwa l-mument li nidħol fiha fid- dettall.

Spjegajt li parti min dan l-abbozz tittratta dwar l-aspetti ġudizzjarji u legali tal-liġi, immirat għall-kawżi li jsiru l-qorti, għall- mortgages, għax-xogħol legali ġenerali, ġudizzjarju u extra-ġudizzjarju li jsir.

Dawn l-emendi jirrispekkjaw dak li kien ġie rakkmandat mill-aktar nies legali li jifhmu fil-materja għax jgħixuha kuljum.

F'Malta għandna ħafna avukati u nies legali ta' fama anke` internazzjonali li jaħdmu fil- marittimu, nies b'esperjenza mhux biss lokali imma internazzjonali, u bi pjaċir ngħid li ħafna mill-emendi li hemm f'dawn il-klawsoli li jolqtu l- artikoli 37 u l-artikli sussegwenti huma emendi li joħorġu minn dan ir- rapport li sar.

F'emendi oħrajn naraw il-poteri tal-qorti li tinibixxi sa sena, provviżorjament jew b'mod perpetwu.

Il-proċedura hawnhekk qed issir aktar fina, aktar effikaċi, u tolqot l-aspetti kollha ta' tali ordni.

Qed jiġu protetti d-drittijiet aktar aħjar ta' dawk li għandhom xi mortgage.

Dan ifisser li min għandu xi kreditu reġistrat fuq dak il-vapur jirregola aħjar il-bejgħ bis-subbasta ta' dawn il-vapuri, b'mod ġenerali, l-aspetti kollha legali tal-bejgħ tal-vapuri, ta' kawżi fuq vapuri, tar- reġistrazzjoni tal-mortgages, tad-drittijiet tad-debituri, tal-kredituri.

L- aspetti kollha huma kontemplati u dawn l-emendi huma tajbin.

Irrid ngħid li meta ddiskutejt dan l-abbozz ma' nies li jaħdmu f'dan ix-xogħol ma tantx kien hemm kummenti kuntrarji.

Dawk l-aspetti li jirriferixxu għall- proċedura legali u ġudizzjarja, huma emendi tajbin ħafna li kienu ilhom a long time in the making.

Naqbel magħhom perfettament u m'hemmx x'nikkummenta ħlief dwar xi rqaqat żgħar meta nkunu fl-istadju tal-Kumitat.

Mr. Speaker, fi klawsola 46 qed nitkellmu dwar l-ILO convention u fuq il- ħaddiema tal-crew.

Qabel kellek provvedimenti biex jissalvagwardaw lill- ħaddiema imma issa għamilnihom aħjar.

Hawnhekk ma rridux ninsew li ħafna mill-ħaddiema jkunu foreigners u jiġu minn kullimkien fid-dinja.

Issa qiegħda li l-labour supply tagħhom mhux neċessarjament ikun ta' l-istess standard ta' pajjiżi bħal Malta, imma biex l-ewwelnett nissalvagwardaw l- interessi ta' dawn il-ħaddiema se jkollna reġistrazzjoni fir-reġistru ta' persuni taħt it-18-il sena.

Din hija ħaġa tajba għax is-soltu dawk under 16 mhux se nħalluhom jaħdmu fuq il-vapuri.

Hija ħaġa tajba wkoll li l- ministru u l-awtoritajiet se jkollhom ċerti poteri ta' superviżjoni biex ma jkunx hemm abbuż.

Fi klawsoli oħrajn bħal klawsola 65 morna oltre mill-etajiet u qed nitkellmu wkoll dwar saħħet-il ħaddiema u l-baħħara.

Hemm klawsoli ġodda fil-liġi li jassiguraw li jkun hemm provvista ta' l-ilma, medical store regulations u allowances għal provvisti ħżiena.

Il-kollega tiegħi semma' wkoll klawsola 75 li timxi part and parcel ma' dawn l-emendi f'dan il- kuntest għaliex hawn aċċenn dirett għal konvenzjoni.

Din hija ħaġa tajba ħafna għax hawn qed nitkellmu fuq dawn l-aspetti tal-baħħara u dawn it-tip ta' affarijiet li huma elementi pożittivi u intiżi biex nuru serjeta`.

Dawn m'humiex xi elementi dettati minn xi rapport tal-Kummissjoni Ewropea.

Lill- Unjoni Ewropea ma tinteressahiex dawn l-aspetti imma jinteressahom li aħna nagħmluha diffiċli ħafna biex nirreġistraw il-vapuri.

Għandek ukoll li l- ministru jista' jagħmel regolamenti għal safe working conditions.

Hawnhekk naqbel li l-ministru għandu jingħata dawn il-poteri għal dawk li huma structure features of a ship, special safety measures, fire-fighting, fire- prevention, dangerous cargo.

Dawn huma diskrezzjoni ġdida mogħtija lill- Ministru li hija tajba.

Irrid ngħid ukoll li l-pieni fl-artikolu 279 għamilnihom aktar ħorox, u dan ukoll huwa tajjeb għax qed nuru serjeta` u poteri biex niddetjenu vapuri Maltin taħt bandiera Maltija.

Issa se jkollna l-jedd bil-liġi li nissospendu ċertifikati u nwaqqfu vapur milli jivvjaġġa f'liema ibħra jkun b'mod ġenerali.

Nistgħu nżommu mhux biss vapuri li qed ibaħħru taħt il- bandiera Maltija imma anke` vapuri ta' bandiera barranija li jkunu hawn Malta purche' ma jkunux seaworthy.

Dan huwa poter ġdid.

Biex nikkonkludi rrid ngħid li on the whole din il-liġi hija waħda pożittiva u hija liġi li nemmen li in the long run se tkompli tippromwovi l- interessi ta' pajjiżna għal settur daqstant delikat b'ħafna competition internazzjonali.

Jidher li dan is-settur sa ċertu punt se nipproteġuh.

Mill-banda l-oħra pero` l-kritika tiegħi hi fis-sens li f'ċerti aspetti tal- liġi qed inħallu wisq diskrezzjoni f'idejn il-ministru konċernat, li jista' jidher li mhux qed jillimita pero` in the long run hu jista', naturalment biex jakkomoda ċertu interessi, jillimita dan il-kummerċ.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Insejjaħ lill-Viċi Prim Ministru biex, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni kienet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tnejn, 5 ta' Ġunju fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi għat-Twaqqif ta' Awtorita` ta' Malta dwar il-Komunikazzjoni – Kumitat (Kont);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Bastimenti Merkantili - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorita` għas-Saħħa u s-Sigurta' fuq il-Post tax- Xogħol – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorita` Maltija għall-Għemil ta' Standards - Kumitat;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Affarijiet tal-Konsumatur – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza tad-Dwana – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kunsill Malti għall-Artiġjanat – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Interpretazzjoni - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' l-Erarju - Tieni Qari (Kont.);

Riżoluzzjoni mressqa mill-Prim Ministru dwar il-qagħda fil-pajjiż - Kontinwazzjoni; u

xi aġenda oħra li tista' tiġi komunikata aktar tard.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar ix-Xandir – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar it-Trademarks - Kumitat Permanenti; Abbozz ta' Liġi dwar il-Privattivi Industrijali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Rifuġjati - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Awtorita` dwar it-Trasport Pubbliku - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Leo Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Sur President, fil-ftit ħin li għandi xtaqt nitkellem dwar tliet suġġetti, dwar il-politika Ewropea tal-Partit Laburista, dwar dak li għedna fi stqarrija bħala Partit Laburista dwar il-working group tal- financial stability forum dwar is-servizzi finanzjarji f'pajjiżna u xtaqt nagħmel xi rimarki wkoll dwar xi miżuri negattivi li jista' jkun hemm fil- lokalitajiet li jiena nikkontesta fihom b'riżultat ta' l-abbozz tan-north harbour local plan.

Sur President, nibda billi nitkellem dwar il-kwestjoni ta' l-Unjoni Ewropea u ngħid li fil-fehma tiegħi l-għażla tal-Partit Laburista dwar l- Unjoni mhux biss hija tajba minħabba l-merti intrinsiċi tagħha imma hija tajba wkoll għaliex tiftaħ orizzonti ġodda anke 'lil hinn mill-Unjoni nnifisha.

L-għażla tal-Partit Laburista tagħti lil pajjiżna l-opportunita` li nidħlu fi ftehim dwar iz-zoni ta' kummerċ ħieles anke ma' blokki reġjonali oħrajn.

Bħalissa qed jiġini f'moħħi l-blokk tan-NAFTA li fost oħrajn jinkludi fih lill-Istati Uniti u anke l-Kanada.

Barra minn hekk ma jkollniex il-ħtieġa li nintrabtu f'għaqda doganali liema għaqda, fl- opinjoni tiegħi, iġġib biss piżijiet u torbotna mal-pajjiżi l-oħra ta' l- Unjoni dwar kif għandna nagħmlu l-kummerċ u b'liema tariffi għandna nidħlu fil-kummerċ u fin-negozju ma' pajjiżi terzi li m'humiex membri ta' l- Unjoni.

Fl-istess kuntest jiena niskanta għaliex il-Partit Nazzjonalista għadu sal-lum jipprova jagħti l-impressjoni li ma jistax jifhem x'irridu ngħidu meta nitkellmu dwar il-mudell Svizzeru.

Il-bieraħ jiena kelli l- opportunita` li niltaqa' ma' ġurnalist Svediż li fil-jumejn li għamel hawn Malta, mingħajr ma kien hemm bżonn imbottaturi min-naħa tagħna bħala Partit Laburista, minnufih fehem il-paralellismi li għandu f'moħħu l-Partit Laburista meta jitkellem dwar Svizzera fil-Mediterran.

Dan induna li aħna mhux neċessarjament qegħdin nippruvaw nimitaw dak li qed tagħmel l- |svizzera imma sempliċiment irridu ftehim ma' l-Unjoni Ewropea li jagħatina ħafna iktar flessibilita` u spazju fejn nimmanuvraw aktar milli tagħtina l- istrait jacket ta' sħubija sħiħa.

Sur President, peress li din il-ġimgħa kien hawn ħafna, fosthom l-Onor.

Bonnici, li għamlu minn kollox biex iċekknu l-ftehim Svizzeru, huwa tajjeb li nagħmel ftit osservazzjonijiet fil-qosor dwar l-għażla li għamel il-poplu Svizzeru f'dawn l-aħħar jiem.

L-ewwelnett kien hemm ministri Svizzeri stess li huma tal-fehma li b'dan il-ftehim ħadu l-biċċa l-kbira tal-benefiċċju ta' sħubija sħiħa mingħajr ma ssagrifikaw is-sovranita` ta' pajjiżhom.

It-tieni nett, kuntrarju għal dak li qed jingħad mill-Partit Nazzjonalista, il-probabbilta` li l-Isvizzera tingħaqad ma' l-Unjoni Ewropea mhux biss baqgħet remota daqs qabel, talli saret iktar remota milli qatt kienet.

Għalkemm il-Gvern Svizzeru, bħala gvern, huwa favur is-sħubija sħiħa fl-Unjoni, tajjeb wieħed jinnota li meta ġew għar-referundum il-gvern minflok ipprova jinfluwenza l-opinjoni pubblika żamm profil baxx fil-kampanja tar-referendum biex ma jurtax lill- maġġoranza taċ-ċittadini Svizzeri li kulħadd jaf li huma kontra l-idea tas- sħubija sħiħa fi ħdan l-Unjoni Ewropea.

Fattur determinanti għaliex l-Isvizzera llum ma jaqblilhiex ekonomikament li tintegra ruħha fl-Unjoni hija l-ekonomija tagħha.

Jekk inħarsu lejn it- tliet indikaturi, fosthom ir-rati ta' l-imgħax li hemm fl-Isvizzera, ir- rati tat-taxxi u anke l-livell ta' l-għoli tal-ħajja naraw li dawn huma kollha taħt il-medja ta' l-Unjoni Ewropea u dan minkejja li ħafna nies iħarsu lejn l-Isvizzera bħala a high cost country.

Interessanti huwa l- fatt li kien hemm żewġ banek Svizzeri li kkummentaw dwar l-eżitu ta' dan ir-referendum u t-tnejn li huma ħarsu minn perspettiva purament ekonomika.

U naħseb li jkun tajjeb li llum nagħmel riferenza għal dak li qalu dawn iż- żewġ banek Svizzeri dwar l-approvazzjoni tal-ftehim bilaterali bejn l- Isvizzera u l-Unjoni Ewropea.

L-ewwelnett l-istess bank li l-Gvern Malti ġab biex jinnegozja l-privatizzazzjoni tal-management tal-freeport, meta għamel analisi ta' dan ir-referendum ċekken il-possibbiltajiet li l- Isvizzera ssir membru sħiħ ta' l-Unjoni għar-raġuni sempliċi li huma jaħsbu li l-poplu Svizzeru se jgawdi 75% tal-benefiċċji tas-sħubija sħiħa bi prezz ferm aktar baxx, jiġifieri mingħajr ma jħallas il-prezz li ġġib magħha sħubija sħiħa.

It-tieni bank Svizzeru li kkummenta fuq dan ir-referendum kien il-bank prominenti Svizzeru, il-UBS, li saħansitra bassar li l-miżuri Svizzeri li ntlaħaq ftehim dwarhom ma' l-Unjoni Ewropea jistgħu jgħinu biex ir-rata tat-tkabbir ekonomiku tal-pajjiż tiġi aċċellerata b'medja ta' 0.5% jew 1%, jiġifieri se mai l-ekonomija Svizzera hija mbassra minn dawn il- banek Svizzeri li tmur aħjar milli kienet sejra f'dawn l-aħħar żmenijiet.

Għal dawk li qed jgħidu li l-Isvizzeri kellhom jagħmlu ċerti konċessjonijiet, jiena nfakkar - u dan issollevatu anke "The Economist" - li tant kien hemm deals li huma ta' vantaġġ għall-Isvizzera li fejn l- Iżvizzera dehret li qed tagħmel ċerti konċessjonijiet ma kienet qed tagħmel konċessjonijiet xejn, għaliex filwaqt li ħadet ċerti benefiċċji b'seħħ immedjat mill-Unjoni Ewropea li jiġu fis-seħħ fl-2003, ċerti concessions li qed tagħmel l-Iżvizzera bħal fir-rigward tal-freedom of movement, hija xi ħaġa li tiġi fis-seħħ fl-2013, jiġifieri ħadu nifs ta' 13-il sena.

U b'żieda ma' dan irrid ngħid ukoll li l-Isvizzera nnegozjat diversi klawsoli li jippermettulha tinħall minn partijiet tal-ftehim li jolqtu oqsma sensittivi bħalma huma ċ-ċaqliq ħieles tan-nies u anke t-trasport fl-art.

Jiena rrid nagħmilha ċara li dan il-feeling ma jeżistix biss fl-Isvizzera u f'Malta, imma jeżisti anke f'uħud mill-pajjiżi applikanti għall-Unjoni Ewropea.

U dan m'iniex qed ngħidu jiena stess imma qed tgħidu l- publication ewlenija Ewropea, il-"European Voice" li tant tinsab imħassba bil-feeling negattiv li hemm dwar sħubija sħiħa fost iċ-ċittadini ta' diversi pajjiżi applikanti li se tagħmel survey fix-xahar ta' Ġunju biex fost affarijiet oħra tara għaliex prospett ta' sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea qed jitlef il-popolarita` tiegħu fost bosta pajjiżi applikanti għall-unjoni.

Niġi issa għal dak li kkummentajt dwaru fi stqarrija xi jumejn ilu; l- eżitu ta' dak is-survey li sar mill-working group tal-financial stability forum fejn sab li hemm lok għal tħassib serju dwar il-kwalita` ta' superviżjoni fil-qasam tas-servizzi finanzjarji f'Malta.

Jiena nifhem il- preokkupazzjoni tal-gvern u kieku konna fil-gvern aħna naħseb li konna nkunu daqstant ieħor preokkupati, pero` huwa tajjeb li nindirizzaw din il- problema u naraw x'rimedji jistgħu jittieħdu fiċ-ċirkostanzi.

Pajjiżna ġie kklassifikat bħala an offshore financial centre meta l-gvern suppost qed jagħmel minn kollox biex jaqleb minn offshore għal onshore f'dawn l- attivitajiet finanzjari u minbarra hekk poġġewna fit-tieni kategorija fejn dawn qed jgħidu li għalkemm f'Malta jeżistu proċeduri dwar superviżjoni u kooperazzjoni fil-qasam tas-servizzi finanzjarji, xorta hemm ċertu lok għal ċertu titjib sostanzjali.

Din hija rimarka li ovvjament tippreokkupa lil kulħadd u ttappan xi ftit l-image tagħna fil-qasam internazzjonali, b'mod partikolari fil-qasam tas-servizzi finanzjarji.

Jidher li dan il-forum ma waqafx hemmhekk u sempliċement qal li dak huwa l-ġudizzju tagħhom imma saħansitra qalu li sal-Ħarifa tas-sena 2001 is-segretarjat tal-financial stability forum irid ilesti rapport qasir dwar xi progress ikun sar fid- diversi ġurisdizzjonijiet fosthom Malta, dwar l-implimentazzjoni tar- rakkmandazzjonijiet tagħhom.

U aktar preokkupanti huwa l-fatt li dan il- grupp issa qed jibgħat verżjoni pubblikata tar-rapport tiegħu lil dawk il- gruppi varji internazzjonali li huma konċernati dwar l-attivitajiet ta' l- offshore financial centres u dan proprju fir-rigward ta' dawn in- nuqqasijiet li huma qed jelenkaw.

Tajjeb wieħed jgħid li l-fatt li dawn poġġewna fit-tieni grupp ifisser li qegħdin iqisuna bħala grupp fejn iċ-ċentri finanzjarji qegħdin jaħdmu taħt dawk li huma standards internazzjonali.

U qed jgħidu li lil dawn il- pajjiżi, fosthom Malta, se joffrulhom pakkett ta' inċentivi liema inċentivi huma bit-tir li Malta tkun tista' twassal biex ittejjeb il-pożizzjoni tagħha fil-prattiċi attwali ta' dawn iċ-ċentri finanzjarji.

Il-grupp qed jirrikkmanda li l-fond monetarju internazzjonali għandu minn issa 'il quddiem jassumi r-responsabbilta` biex jiżviluppa, jorganizza u jniedi l- proċess ta' assessment ta' dawn iċ-ċentri finanzjarji offshore.

U jiena sinċerament nawgura li din il-problema jirnexxilha tingħeleb min-naħa tal- gvern Malti għaliex aħna nemmnu fl-importanza tas-servizzi finanzjarji u nixtiequ narawhom ikomplu jissaħħu, hemm minn hemm fil-gvern.

L-aħħar osservazzjoni li xtaqt nagħmel tikkonċerna n-north harbour local plan.

Huwa veru li dawn il-pjanijiet huma biss abbozz u jistgħu jinbidlu - u jiena nħeġġeġ li jinbidlu - biss wieħed jista' jgħaddi ċertu ġudizzju preliminari fuq dak li ħejjiet l-awtorita` ta' l-ippjanar għaliex hemm ċerti affarijiet li jistgħu biss jagħtu feedback negattiv għaċ-ċittadini tal-lokalitajiet li se nsemmi.

L-ewwelnett kulħadd jiftakar il- preokkupazzjoni li kien hemm f'San Ġwann meta l-fabbrika Foster Clark kienet ingħatat il-permess li ttella' il-bini tagħha b'diversi sulari u din kienet xi ħaġa li ħolqot ċerta kruha għall-ambjent u anke inkonvenjent għar- residenti ta' San Ġwann.

Issa minn fuq qegħdin nisimgħu li hemm il- possibbilta` li jingħataw permessi lil fabbriki oħrajn ġewwa z-zona industrijali ta' San Ġwann biex dawn jgħollu l-bini tagħhom bl-istess mod.

Nittama li l-planning authority terġa' tikkonsidra din id-deċiżjoni.

Hemm anke l-idea li tiġi mċaqilqa l-polyclinic mill-Gżira - ħaġa li naħseb toħloq inkonvenjent kbir għar-residenti tal-lokal - u hemm anke l- possibbilta` li jista' jiġi effettwat il-pitch tal-boċċi ta' l-Imsida li jkollu jiċċaqlaq minn fejn hu fil-preżent.

Dwar dak li huwa parking jidher li jista' jkun hemm problemi kemm għar-residenti ta' Tas-Sliema kif ukoll għal dawk li joqogħdu fl-inħawi ta' Qui-si-Sana, fis-sens li dawn qed jgħidu li r-residential parking f'Tas-Sliema se jkun jista' jsir biss bil- lejl u fl-istess ħin qed jgħidu jew jimplikaw li mijiet ta' parking spaces se jitneħħew f'Tas-Sliema u fi Qui-si-Sana sabiex jiġu sostitwiti parking lots bi ħlas.

L-aħħar osservazzjoni tiegħi hija osservazzjoni li llum qed jagħmlu mhux il-politiċi imma diversi nies li niltaqa' magħhom fid-distrett stess li qegħdin jistaqsu jekk dawn it-tibdiliet min-naħa ta' l-awtorita` ta' l- ippjanar sarux fl-aħjar interess tar-residenti tal-lokalitajiet ikkonċernati u humiex qegħdin jippruvaw jakkomodaw lill-promoturi ta' Tigne` u Manoel Island project b'ċerti tibdiliet li qed jiġu proposti għax- xatt ta' Tas-Sliema u tal-Gżira.

Jiena iktar milli ngħaddi ġudizzju fuq din l-osservazzjoni, nieqaf hemmhekk imma nittama li jkun hemm riflessjoni fuq dawn il-punti flimkien ma' punti oħrajn li żgur jistgħu jolqtu mill- viċin liċ-ċittadini ta' dawn il-lokalitajiet.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Carmelo Abela.

ONOR.

CARMELO ABELA: Mr Speaker, nibda dan l-intervent qasir tiegħi billi nagħmel rimarka dwar id-differenza li teżisti bejn gvern Laburista u gvern Nazzjonalista f'diversi oqsma.

Fost oħrajn din id-differenza tidher fil-mod kif gvern Nazzjonalista jittratta maċ-ċittadini li joqogħdu n-naħa t'isfel ta' Malta, b'mod partikolari fid-distrett elettorali li nikkontesta jien, jiġifieri t-tielet distrett.

Hemmhekk kienu qegħdin isiru ċerti xogħlijiet li mal-bidla fil-gvern fl-1998 jew twaqqfu jew inkella bdew mexjin bil-mod wisq.

Mr Speaker, gvern Laburista kien impenjat biex in-naħa t'isfel ta' Malta, li huwa mgħobbi b'ħafna servizzi li huma utili għall-pajjiż, jiġi msebbaħ u jingħata daqsxejn ta' nifs bi proġetti, liema proġetti kienu ġew mibdija fi żmien gvern Laburista stess.

Wieħed minn dawn il-proġetti kien jinkludi l- għoti ta' wiċċ ġdid ta' aktar minn 20 triq f'Wied il-Għajn.

Uħud minn dawn it-toroq kienu diġa` bdew isiru u oħrajn kienu anke tlestew, pero` l- maġġoranza tagħhom kellhom isiru imma x-xogħol twaqqaf minħabba l-istorja li ġrat ftit tax-xhur ilu.

Illum ninsabu f'sitwazzjoni fejn dan ix-xogħol huwa kompletament wieqaf u l-gvern qed ikompli jkaxkar saqajh fuq xogħlijiet oħra li kienu diġa` ġew ipproġettati.

Hemm anke toroq fiż-Żejtun li ilhom għal numru kbir ta' snin - hemm minnhom li ilhom anke 15-il sena - biex isiru u minkejja li kemm il-kunsill lokali ta' Wied il-Għajn kif ukoll il-kunsill lokali taż-Żejtun għamlu diversi talbiet biex jinbeda x-xogħol fuqhom - saħansitra saru wkoll interpellanzi mhux biss minni imma anke minn deputati oħra ta' din il-Kamra dwar dawn it-toroq - ir-risposti li jingħataw huma li xi darba dan ix- xogħol għad isir imma għalissa hemm prijoritajiet oħra.

Nista' ngħid li l- proġetti li kienu qed isiru minn gvern Laburista għan-naħa t'isfel ta' Malta ntefgħu lura ħafna u dan b'inkonvenjent kemm għaċ-ċittadini li jgħixu hemmhekk kif ukoll għall-komunita` kummerċjali għaliex huwa fl-interess tagħhom ukoll li dawn il-proġetti jsiru sabiex ikunu jistgħu jiġu attirati aktar turisti barranin u Maltin.

Proġett ieħor li kien inbeda u kien beda jissawwar sew minn gvern Laburista u li dwaru jidher li kien hemm qbil kien proprju l-pjan soċju- ekonomiku għan-nofsinhar ta' Malta li kien se jinkorpora diversi bliet u rħula f'dawk il-lokalitajiet.

Minħabba l-fatt li dan il-proġett kien sar minn gvern Laburista, dan il-gvern iddeċieda li m'huwiex tajjeb u b'hekk dan il-pjan spiċċa fuq l-ixkaffa u anke mormi.

Ikollna ħafna risposti minn diversi ministri tal-gvern li kollha jgħidu li t-tali xogħol m'huwiex responsabbilta` tagħhom u nispiċċaw biex ħadd ma jerfa' ebda responsabbilta` u proġetti li jkunu maħsuba biex itejbu l-kwalita` tal- ħajja ta' nies li qegħdin iħallsu taxxi daqs ħaddieħor jisfumaw fix-xejn.

Għalhekk jiena nappella lill-gvern sabiex jinsa l-piki politiċi u bla sens li ħafna drabi jħalli jmexxuh u bis-serjeta` jkompli jattwa proġetti li kienu diġa` nbdew minn gvern Laburista.

Mr Speaker, biex nagħlaq l-intervent tiegħi xtaqt ngħid xi ħaġa dwar it- tipjip.

Illum huwa proprju l-jum dinji għat-tipjip fejn dawk li jpejpju qegħdin jiġu nkorraġiti sabiex jieqfu jpejpju.

Jien naħseb li f'pajjiżna wkoll wasal iż-żmien li mid-diskussjonijiet ngħaddu għall-fatti.

Kulħadd jaf li t-tipjip jagħmel il-ħsara - m'hemmx għalfejn nidħlu f'ħafna ċifri li joħorġu minn ċerti studji li saru minn esperti - u hemm bżonn li nibdew ninfurzaw il-liġijiet eżistenti li għandna li jipprojbixxu li jsir tipjip f'ċerti postijiet.

Naħseb ukoll li wasal iż-żmien li ngħaddu leġislazzjonijiet li jipprojbixxu li jsir tipjip f'ċerti postijiet pubbliċi.

Hemm bżonn li malajr kemm jista' jkun mid-diskors ngħaddu għall- fatti ħalli b'hekk il-poplu kollu jiggwadanja billi jkun aktar b'saħħtu.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Mr Speaker, jiena wkoll xtaqt nitkellem fuq in- nota li beda biha l-kollega tiegħi, pero` minn aspett differenti.

L-aspett li xtaqt nitkellem dwaru jien huwa ovvjament u bla dubju dwar l- applikazzjonijiet li bħalissa hemm quddiem l-awtorita` ta' l-ippjanar - uħud minnhom diġa` approvati - kif ukoll quddiem il-wireless telegraphy.

Qed nirriferi għal applikazzjonijiet għat-twaħħil ta' mobile masts jew inkella l-antenni tat-telefonija ċellulari f'diversi lokalitajiet.

Fost dawn quddiem il-wireless telegraphy hemm l-applikazzjonijiet biex isir twaħħil ta' dawn il-mobile masts f'lokalitajiet bħal Tas-Sliema, is-Swieqi, Pembroke, f'San Ġiljan u f'diversi lokalitajiet oħra mifruxa f'Malta u Għawdex.

Barra minn hekk quddiem l-awtorita` ta' l-ippjanar hemm ukoll 44 applikazzjoni għat-twaħħil ta' dawn il-mobile masts f'diversi lokalitajiet fosthom f'San Ġiljan, fuq il-Forum Hotel f'St. Andrew's Road is-Swieqi, fuq Villa Val Pariso, Triq Lapsi, San Ġiljan, u tnejn oħra f'Tas-Sliema, waħda fi Triq Rudolph u l-oħra fi Triq Sir Adrian Dingli.

Din l-informazzjoni li għadni kif semmejt tirriżulta minn risposti għal mistoqsijiet parlamentari li għamilt jiena lill-Ministru Tonio Borg.

Il-bieraħ stess minn risposta li ngħatat lill-Onor.

Evarist Bartolo ħareġ ċar illi minn dawk l-applikazzjonijiet s'issa ġew approvati sebgħa, waħda fis-Swieqi, waħda fil-Mosta, waħda fl-Imsida, waħda f'Ħal Għaxaq, waħda fiż- Żebbuġ, Għawdex u waħda fil-Marsa.

Għaliex qed nitkellem dwar dan kollu?

Skond kif jidher f'diversi rapporti fuq gazzetti barranin, hemm suspett qawwi li dawn il-mobile masts jikkawżaw il-kanċer f'moħħ il-bniedem.

Bla dubju din hija xi ħaġa li ta min wieħed jeħodha b'ċerta serjeta' u jekk jirriżulta li hu hekk dawn il-mobile masts ma jiġux aċċettati f'pajjiżna.

Mr. Speaker, naf żgur li l-kunsill lokali ta' Tas-Sliema oġġezzjona li dawn il-mobile masts jitwaħħlu.

Jiena hawnhekk nieħu l-opportunita' biex infaħħar lill-kunsilliera u lill-kunsill lokali ta' Tas-Sliema li ħa din l- istand fil-konfront ta' l-applikazzjonijiet li kellu quddiemu.

Bl-ikbar sorpriża ngħid li d-dipartiment tas-saħħa m'oġġezzjona bl-ebda mod biex dawn il-mobile masts jitwaħħlu f'pajjiżna, anke fosthom f'dawn is-sebgħa li ħarġu l-permessi għalihom.

Wara li ġie rapportat f'diversi gazzetti Ingliżi fosthom fuq The Sunday Mirror tat-23 ta' April, 2000 fejn it-titlu tagħha huwa ''Mobile Masts Fear after Two Friends Die'' u parti minnha tgħid hekk:

"Alistair Phillips, of the pressure group Powerwatch said: These deaths must be investigated.

The microwaves break down the blood brain barrier which keeps out noxious substances.

A powerful mast could also lead to haemorrhaging."

The Surrey tragedy coincided with the death from a brain tumour of phone mast campaigner Neil Clarkson, 65.

He died after a 41⁄2 year fight to get a 16-metre mast near their Leeds home removed."

Meta nara rapporti bħal dawn bilfors ninkwieta.

U nixtieq illi npoġġi din il-paġna tal-gazzetta Ingliża fuq il-Mejda tal-Kamra biex kemm il-ministru tas-saħħa kif ukoll il-ministru responsabbli mit-telekomunikazzjoni u dak responsabbli mill-awtorita' ta' l-ippjanar jaraw dawn l-affarijiet.

MR SPEAKER: Hawn il-permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

Jien nissuġġerixxi li jsiru studji serji qabel naslu għal ċerti konklużjonijiet dwar dawn l-applikazzjonijiet.

Jiena nemmen li saħħet iċ- ċittadin għandha tiġi qabel kull ħaġa oħra anke qabel ċertu modernizzazzjoni f'dan il-pajjiż.

Ma nistgħux naffordjaw li npoġġu ħajjet iċ-ċittadini tagħna fil-periklu.

Fejn jirrigwarda d-distrett tiegħi, jiġifieri Tas-Sliema, San Ġiljan, is-Swieqi u Pembroke se nkun qiegħed kontinwament inġib awareness fir-residenti ta' dawn il-lokalitajiet dwar it- twaħħil ta' dawn il-mobile masts.

Biex nagħlaq irrid inqajjem punt żgħir dwar is-sussidji li tagħti l- awtorita' tad-djar lill-għarajjes u anke miżżewġin li jkunu ħadu l-ewwel residenza tagħhom.

Jirriżulta li meta koppja għarajjes jew miżżewġin japplikaw għas-sussidju dan jingħatalhom fuq ċerti merti.

Jekk issir separazzjoni bejn iż-żwieġ jew inkella l-għerusija titħassar dawk is- sussidji jiġu ritornati lura lill-awtorita' tad-djar.

Huwa sewwa li jsir hekk pero' qed jiġri li koppja jkunu ħassru l-għerusija u jiddeċiedu li jerġgħu jitgħarsu u japplikaw għal post qed tiġi rifjutata lilhom li jingħataw sussidju minħabba r-raġuni li dawn kienu diġa' ħaduh.

Veru li dawn kienu ngħataw is-sussidju imma dan raddewh lura.

Jiena nappella lill- awtorita' tad-djar biex tirrevedi din l-iskema biex min verament ikun mexa b'mod rett ma jsofrix din l-inġustizzja.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it-Tnejn 5 ta' Ġunju, 2000 fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

CAP - INDUSTRIJA TAL-MAJJAL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-allinejament li jrid isir fl-industrija tal-majjal sabiex il-produtturi Maltin u Għawdxin ikunu konformi mar-regoli tal-CAP sabiex wara li nsiru membri jibbenefikaw mis-sussidji u direct aid?

Meta ġie diskuss dan it-tibdil bejn il-ministeru u l-koperattiva tal- produtturi tal-majjal?

Kemm se jiswa flus lill-produtturi dan it-tibdil u kemm se jieħu żmien dan il-proċess?

Min se jagħmel tajjeb għal dawn l-ispejjeż u cioe', kemm se joħroġ il-Gvern Malti?

Kemm se jkun l-ammont li tissussidja l-UE qabel u wara li nsiru membri u kemm irid jonfoq il-produttur u/jew il-koperattiva għal dan it-tibdil sabiex ikun konformi mar-regoli, l-liġijiet u direttivi tal-UE?

ONOR.

NINU ZAMMIT: L-informazzjoni li qed jitlob l-Onor.

Interpellant għad trid toħrog wara li jitlesta l-economic impact assessment li qiegħed isir u li għad irid jiġi vvalutat.

CAP - ĦALIB FRISK

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-allinejament li jrid isir fl-industrija lokali tal-ħalib frisk sabiex il-produtturi Maltin u Għawdxin ikunu konformi mar-regoli tal-CAP sabiex wara li nsiru membri jibbenefikaw mis-sussidji u direct aid?

Meta ġie diskuss dan it-tibdil bejn il-ministeru u l-koperattiva tal- produtturi tal-ħalib frisk?

Min se jagħmel tajjeb għal dawn l-ispejjeż u cioe' kemm se joħroġ il-Gvern Malti?

Kemm se jkun l-ammont li tissussidja l-UE qabel u wara li nsiru membru u kemm irid jonfoq il-produttur u/jew il-koperattiva għal dan it-tibdil sabiex ikun konformi mar-regoli, liġijiet u direttivi tal-UE?

ONOR.

Interpellant għad trid toħroġ wara li jitlesta l-economic impact assessment li qiegħed isir u li għad irid jiġi vvalutat.

CAP - - IPPROĊESSAR TAL-MAJJAL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-allinejament li jrid isir fl-industrija lokali tal-ipproċessar tal-majjal sabiex il- produtturi Maltin u Għawdxin ikunu konformi mar-regoli tal-CAP sabiex wara li nsiru membri jibbenefikaw mis-sussidji u direct aid?

Meta ġie diskuss dan it-tibdil bejn il-ministeru u l-koperattiva tal- ipproċessar tal-majjal?

Kemm se jkun l-ammont li tissussidja l-UE qabel u wara li nsiru membri u kemm irid jonfoq il-produttur u/jew il-koperattiva għal dan it-tibdil sabiex ikun konformi mar-regoli, liġijiet u direttivi tal-UE?

ONOR.

CAP - POULTRY

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-allinejament li jrid isir fl-industrija lokali tal-poultry sabiex il-produtturi Maltin u Għawdxin ikunu konformi mar-regoli tal-CAP sabiex wara li nsiru membri ibbenefikaw mis-sussidji u direct aid?

Meta ġie diskuss dan it-tibdil bejn il-ministeru u l-koperattiva tal- produtturi tal-poultry?

ONOR.

CAP - INBID

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-allineament li jrid isir fl-industrija lokali tal-inbid sabiex il-produtturi Maltin u Għawdxin ikunu konformi mar-regoli tal-CAP sabiex wara li nsiru membri jibbenefikaw mis-sussidji u direct aid?

Meta ġie diskuss dan it-tibdil bejn il-ministeru u l-koperattiva tal- produtturi tal-inbid?

Kemm se jiswa flus lill-produtturi dan it-tibdil u kemm se jieħu żmien dan il-proċess?

Kemm se jkun l-ammont li tissussidja l-UE qabel u wara li nsiru membru u kemm irid jonfoq il-produttur u/jew il-koperattiva għal dan it-tibdil sabiex ikun konformi mar-regoli, l-liġijiet u direttivi tal-UE?

ONOR.

NINU ZAMMIT: L-informazjoni li qed jitlob l-Onor.

FLUS INVESTITI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew investiti flus barra minn Malta, sena b'sena f'dawn l-aħħar ħames snin?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant illi l-figuri mitluba jinsabu ppubblikati fir-rapport annwali rispettivi tal-Bank Ċentrali.

Il-figuri għas-snin mitluba huma dawn:

1995 Lm 7.6 miljun 1996 Lm 4.6 miljun 1997 Lm 4.3 miljun 1998 Lm 5.2 miljun 1999 Lm 18.2 miljun

F`dan ir-rigward wieħed għandu jinnota wkoll li bejn is-snin 1995 u 1998 is-somma li kull resident seta` jinvesti barra kull sena kienet ta` Lm5,000.

Fis-sena 1999 din telgħet għal Lm8,000 fis-sena.

PULIZIJA - MOBILE PHONES

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm inqabdu persuni jsuqu u jużaw il-mobile phone din is-sena?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li din is-sena, sa l-24 ta` Mejju, kien hemm 222 persuna li nqabdu mill-pulizija jużaw il-mobile phone waqt li jkunu qed isuqu vettura bil-mutur.

PULIZIJA - DIVING ACCIDENTS

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm saru diving accidents, sena b'sena f'dawn l- aħħar għaxar snin?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li mir-records disponibbli taħt forma komputerizzata, it-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant hu kif ġej :

1997 1998 1999 2000 (minn April) (sa April)

2 4 5 2

PULIZIJA - KAĊĊATURI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm inqabdu kaċċaturi jiksru l-liġi din is-sena u x'regolament kisru kull wieħed?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li bejn l-1 ta` Jannar u s-27 ta` Mejju tas-sena 2000, il-Pulizija qabdet 126 persuna bi ksur tar-Regolamenti ta` l-1993 dwar il-Ħarsien ta` l-Għasafar u tal-Fenek Selvaġġ; Regolamenti ta` l-1993 dwar l-Għasafar u l-Fenek Selvaġġ (Dikjarazzjoni ta` Speċi Protetti u Riservi Naturali; u l-Ordinanza dwar l-Armi (Kap. 66).