MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 11 It-Tnejn, 16 ta' Novembru, 1998 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 11

It-Tnejn, 16 ta' Novembru, 1998

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.08 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 16 ta' Novembru, 1998

WERREJ MINUTI 536

MISTOQSIJIET -TWEĠIBIET ORALI 536

TQEGĦID TA' KARTI 540

MOZZJONIJIET

RIŻOLUZZJONI DWAR ĦLASIJIET GĦAL ĦTIĠIJIET SPEĊJALI LIL KUNSILLI LOKALI 541

AĠĠORNAMENT 565

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 570

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 10 li saret fil-11 ta' Novembru, 1998 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET -TWEĠIBIET ORALI

PERSUNI B'DIŻABILITA'

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm fil-fatt huwa n-numru ta' persuni għomja?

Kemm minn dawn huma taħt il-35 sena?

Kemm minn dawn għandhom xi diżabilita' jew mard ieħor?

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Ministru għall-Politika Soċjali): Skond ir- reġistru nazzjonali tal-persuni b'diżabilita', in-numru ta' persuni li għandhom nuqqas ta' vista huwa ta' 435; in-numru ta' persuni b'nuqqas ta' vista taħt il-35 sena huwa ta' 88; u n-numru ta' persuni li minbarra n- nuqqas ta' vista għandhom diżabilita' jew mard ieħor huwa ta' 221.

Skond statistika miġbura mid-dipartiment tas-sigurta soċjali, in-numru ta' persuni li jbatu minn nuqqas ta' dawl huwa ta' 112, jiġifieri dawn qed jirċievu l-pensjoni għad-diżabilita'.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, ilment partikolari li spiss nisimgħu bih huwa li dawn il-persuni m'humiex intitolati għall-eżenzjoni mid-dazju fuq il-karozza privata tagħhom, xi ħaġa essenzjali għal dawn in-nies jekk verament nixtiequhom jintegraw ruħhom fis-soċjeta'.

Jista' allura l- Ministru jgħid jekk għandux il-ħsieb li jinkludi miżuri bħal dawn fil- budget li jmiss ħalli dawn in-nies, li tant ilhom jistennew li xi ħadd jirrealizza li huma għandhom l-istess drittijiet bħal persuni b'diżabilita' oħra, ikunu jistgħu jgawdu minn dan il-benefiċċju huma wkoll?

MR SPEAKER: Il-Ministru Gonzi.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Sur President, naturalment il-konċett ta' sussidju mill-gvern għal xiri ta' karozzi huwa marbut mal-ħsieb li wieħed għandu jinkoraġġixxi l-integrazzjoni u l-aċċessibilita'.

Ċertament li l-mezz tat- trasport huwa element importanti ħafna għal dawn in-nies.

Madanakollu minn dejjem saret distinzjoni bejn dawk il-persuni b'diżabilita' li jistgħu u għandhom huma stess isuqu l-karozzi tagħhom, u dawk il-persuni b'diżabilita' li għal xi raġuni jew oħra ma jistgħux isuqu huma stess.

L- iskemi li eżistew sal-lum dejjem taw għajnuna sostanzjali lil dawk il- persuni b'diżabilita' li jsuqu l-karozza huma stess.

Nista' ngħid li f'każijiet ta' dan it-tip normalment il-karozza tiġi adapted għalihom, xi ħaġa li tinvolvi spejjeż sostanzjali.

Imma mbagħad nerġa' nirripeti li hemm kategorija ta' persuni b'diżabilita' li għal xi raġuni jew oħra ma jkunux jistgħu jsuqu karozza.

Biex nagħti xi eżempji, nista' nsemmi persuni b'diżabilita' mentali, persuni b'diżabilita' li huma taħt it-18-il sena - u allura jiddependu fuq il-ġenituri jew fuq il-carers - persuni neqsin mid-dawl.

Dawn huma kategoriji ta' nies li qatt ma jistgħu jsuqu karozza u allura jingħataw sussidju inqas minn dawk il-persuni b'diżabilita' li jsuqu l-karozza huma stess.

Issa l-Onor.

Interpellant qed jistaqsi jekk nistgħux, jew jekk għandniex, nagħtu dan is-sussidju lill-persuni msemmija f'din it-tieni kategorija.

Issa dwar dan jien nirrikmanda ċerta prudenza u kontroll, fis-sens li filwaqt li kemm jista' jkun wieħed għandu jinċentiva lil ġenituri u lil carers biex jixtru karozza huma stess ħalli dawn il-persuni jkunu jistgħu jintegraw ruħhom iktar fis-soċjeta', fl-istess ħin nifhmu li fil-maġġoranza l-kbira tal-każi l-karozza tibda tintuża għal skopijiet oħra wkoll.

Għalhekk wieħed għandu jifhem li għandha ssir preferenza ma' dawk l- applikanti li jkollhom xi forma ta' diżabilita' u li għalihom il-karozza hija bżonn kruċjali kemm biex imorru x-xogħol kif ukoll biex ikunu jistgħu jgħixu ħajja iktar integrata.

MR SPEAKER: L-Onor.

Marie Louise Coleiro, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO: Mr Speaker, kulħadd jaf li jeżistu kondizzjonijiet ta' natura medika li jwasslu persuna biex titlef id-dawl bħal, per eżempju, id-diabete.

Jista' l-Ministru jgħidilna jekk isirx screening regolari fuq dawk in-nies li jbatu minn dan it-tip ta' mard jew kondizzjonijiet - jien semmejt id-diabete' bħala eżempju - minħabba li l- prevenzjoni tgħin biex dawn il-persuni ma jaslux f'dik il-kondizzjoni?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, jien naħseb li jkun iktar f'loku li din il-mistoqsija ssir lill-Ministru tas-Saħħa.

Il-miżuri ta' screening u miżuri oħra simili jaqgħu taħt il-ministeru tas-saħħa u mhux taħt il- ministeru għall-politika soċjali.

MR SPEAKER: L-Onor.

Rita Law, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

RITA LAW: Jista' l-Ministru jgħidilna kemm hemm għaqdiet ta' persuni neqsin mid-dawl li fil-preżent għandhom xi talbiet pendenti quddiem l-awtorita' konċernata sabiex jiżviluppaw ċerti inizjattivi li jkunu maħsubin biex jintegraw lil dawn il-persuni fl-ambjent modern tal-lum?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, jien ma nistax nagħti din ir-risposta hekk, su due piedi, għaliex inkun irrid nivverifika mar-records li għandna.

Pero' jekk l-Onor.

Interpellant tagħmilli din il-mistoqsija bil-miktub inkun nista' nagħtiha risposta wara li nkun ivverifikajt mad-dipartimenti kollha li jaqgħu taħt il-ministeru tiegħi.

MR SPEAKER: L-Onor.

Joe Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, bħalissa qed titħaddem il-policy li l- familjari ta' persuna li tkun qiegħda f'wheelchair ikunu jistgħu japplikaw biex jingħataw permess għal reserved parking space.

Jista' l-Ministru jgħidli jekk hemmx xi ħsieb li din il-policy tinbidel jew jekk sarux xi talbiet biex jiġi kkonsidrat jekk anke dawk il-persuni b'diżabilita' li m'humiex qegħdin f'wheelchair jingħataw id-dritt li japplikaw għall-permess ta' reserved parking space?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, din il-kwestjoni tar-reserved parking space hija waħda li ħafna nies huma interessati fiha u jixtiequha - għax naturalment isibuha komda - pero' aħna rridu nifhmu li m'għandniex infasslu l-policies għall-kumdita' iżda għandna nfassluhom għall-bżonn.

Sal-lum il- ħsieb wara s-servizz tar-reserved parking space kien indirizzat lejn dawk il-persuni b'diżabilita' fiżika li jagħmlu użu minn karozza biex jittrasportaw lilhom infushom, jew inkella biex jittrasportawhom.

Imma issa qed ikollna talbiet - u fil-fatt ilu jkollna dawn it-tip ta' talbiet - ta' ċirkostanzi oħrajn li filwaqt li wieħed jifhem il-ġenwinita' tagħhom, ma nistgħux nikkonsidrawhom minħabba ċerti limitazzjonijiet.

Għaliex qed ngħid dan?

Għax jekk inkomplu nwessgħu dan il-konċett se nispiċċaw bit- toroq ta' pajjiżna mimlijin b'reserved parking spaces, bil-konsegwenza li mbagħad jekk jinqala' każ ta' bżonn veru ma nkunux nistgħu nwieġbu għall- bżonn ta' dak il-każ għax ma jkunx possibbli għalina li nneħħu xi reserved parking space ta' xi ħadd li jkun joqgħod fl-istess triq.

Sal-lum il- policy kienet - u naħseb li hija policy tajba - li reserved parking space jingħata lil dik il-persuna li minħabba d-diżabilita' fiżika li jkollha tkun qiegħda f'wheelchair, u li tagħmel użu minn karozza biex tkun tista' tmur fuq il-post tax-xogħol tagħha jew biex tkun tista' tintegra ruħha fis- soċjeta'.

Sur President, ma jidhirlix li din il-policy għandna nbiddluha.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mario Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

MARIO GALEA: Mr Speaker, meta l-Ministru Gonzi kien chairman tal- kummissjoni nazzjonali persuni b'diżabilita', l-istess kummissjoni kienet ħadet l-inizjattiva li taħtar kumitat, biex insejjaħlu hekk, li kien jikkonsisti f'rappreżentant minn kull naħa tal-Kamra.

L-idea kienet li dawn iż-żewġ rappreżentanti jiltaqgħu mal-kummissjoni minn żmien għal żmien ħalli hi min-naħa tagħha tkun tista' tinforma lill-Kamra tar-Rappreżentanti dwar il-problemi li tkun qed tiltaqa' magħhom.

Il-Ministru ma jaħsibx li din kienet inizjattiva tajba li għandha terġa' tidħol fis-seħħ?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, biex inkunu aktar preċiżi naħseb li jkun tajjeb li ngħid li kien taħt l-amministrazzjoni preċedenti li ttieħdet id-deċiżjoni li jiġu nnominati żewġ deputati minn kull naħa tal-Kamra fuq din il-kummissjoni.

Ċertament li jien ma nsib l-ebda oġġezzjoni li nibqgħu nħaddmu din il-policy, għalkemm niftakar li oriġinarjament il-ħsieb tal-kummissjoni kien li r-rappreżentanti tal-Kamra m'hemmx għalfejn ikunu jifformaw parti mill-kummissjoni imma minflok ikun hemm speċi ta' kumitat konsultattiv, kif qed jgħid l-Onor.

Mario Galea, li jkollu fih iż-żewġ rappreżentanti taż-żewġ naħat tal-Kamra.

Fil-fatt dawn iż-żewġ rappreżentanti kienu jiltaqgħu maċ-chairman tal-kummissjoni, kienu jikkonsultaw bejniethom, kienu jirċievu kopji tad-dokumentazzjoni tal- minuti tal-laqgħat kollha li jsiru, kienu jagħmlu r-rakkmandazzjonijiet tagħhom u kienu jkunu huma l-ispokespersons tal-qasam tal-persuni b'diżabilita' f'dan il-parlament.

Sur President, naqbel perfettament li deputati miż-żewġ naħat tal-Kamra għandhom jipparteċipaw fix-xogħol tal-kummissjoni nazzjonali persuni b'diżabilita'.

Naħseb li kull wieħed minna f'din il-Kamra għandu jħossu responsabbli għall-fatt li l-qasam tal-persuni b'diżabilita' jittratta issues ta' integrazzjoni fis-soċjeta'.

Ilkoll kemm aħna għandna d-dmir li kull inizjattiva li tittieħed f'din il-Kamra tiġi eżaminata wkoll fid-dawl tal-prinċipju ta' l-integrazzjoni ta' persuni b'diżabilita' fis-soċjeta'.

MR SPEAKER: L-Onor.

Louis Buhagiar, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Mr Speaker, billi issa fil-liġi se nibdew nirriferu għal persuni għomja bħala "persuni b'viżjoni batuta", jista' l- Ministru jgħid x'inhi d-definizzjoni ta' "persuni b'viżjoni batuta", ħalli ma jkunx hemm diżgwid jew abbuż fis-servizzi li jingħataw lil dawn in-nies?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, fil-fatt ma nafx jekk il-kliem eżatt huwiex "persuni b'viżjoni batuta" jew inkella "persuni b'nuqqas ta' dawl", pero' hija l-liġi stess li tistabilixxi x'inhu l-livell ta' nuqqas ta' vista li jintitola lil dak li jkun għall-benefiċċji.

MR SPEAKER: L-Onor.

Noel Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, minkejja li ta' spiss nitkellmu dwar kemm hu importanti li persuna nieqsa mid-dawl, jew inkella persuna għamja - biex b'hekk inkunu qed ninkorporaw id-definizzjonijiet kollha - tintegra ruħha fis-soċjeta', sal-lum dawn il-persuni għadhom ma jingħatawx taħriġ mill-awtoritajiet konċernati, inkluż mill-għaqdiet, biex ikunu jistgħu jgħixu ħajja indipendenti.

Jien qed ngħid dan għax ġieli jinqalgħu ċirkostanzi fejn dawn il-persuni jispiċċaw ikollhom jgħixu weħidhom.

Fil-verita' nemmen li biex wieħed ikun konsistenti ma' dak li jgħid għandu jara kif jista' jutilizza l-aħjar riżorsi li għandu sabiex dawn il-persuni jkunu jistgħu tabilħaqq jintegraw ruħhom fis-soċjeta' tagħna u l-Ministru għandu jikkonsidra li f'pajjiżna jkun hawn appartamenti maħsuba għal persuni għomja sabiex dawn ikunu jistgħu jgħixu f'ambjent soċjali indipendenti.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, ma nafx jekk fhimtx lill-Onor.

Interpellant tajjeb.

Fhimtu tajjeb li semma l-kelma "appartamenti"?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Iva.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, jien nemmen li persuni neqsin mid-dawl jistgħu jintegraw ruħhom f'ambjenti ta' akkomodazzjoni bla ebda diffikulta' ta' xejn.

Huwa veru li għad fadlilna ħafna x'nagħmlu f'dan il-qasam u li għad irridu naħsbu għal iktar faċilitajiet għal dawn il-persuni, pero' ma jidhirlix li għandu jkollna xi tip ta' policy fejn aħna nibnu appartamenti li fihom ikunu jistgħu joqogħdu biss persuni neqsin mid-dawl.

Jien ma nafx jekk fhimtx lill-Onor.

Interpellant tajjeb, biex inkun fair miegħu, pero' jekk dan huwa s-suġġeriment li qed jagħmel jiddispjaċini ngħid lu li ma naqbilx miegħu.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, huwa fatt li ma jista' jinnegah ħadd li biex inti titgħallem taħdem fuq computer, l-ewwel trid tgħaddi minn ċertu background edukattiv u jkollok lil xi ħadd jgħallmek u jiggwidak, u jekk, per eżempju, trid li jkollok il-liċenzja tal-karozza l-ewwel trid issib lil min jgħallmek issuq.

Li qed nipprova ngħid huwa li persuni neqsin mid-dawl għandhom bżonn xi tip ta' edukazzjoni u support ħalli għada pitgħada jkollhom biżżejjed know-how sabiex, jekk jiżviluppaw ċirkostanzi familjari fejn dawn ikunu jridu jgħixu ħajja indipendenti u jiltaqgħu ma' xi periklu bħal, per eżempju, xi gas jew water leakage, dawn il-persuni, permezz ta' l- edukazzjoni li jingħataw, ikunu jafu kif jindunaw b'dan u x'għandhom bżonn jagħmlu.

Jien qed inqajjem din l-awareness għaliex safejn naf jien s'issa din it- tip ta' edukazzjoni m'hijiex qed tingħata lil persuni neqsin mid-dawl u nemmen li aħna m'għandniex nintegraw lil dawn il-persuni biss permezz tad- definizzjonijiet u ta' l-artikli tal-liġi imma f'kull qasam tal-ħajja għax dawn il-persuni b'hekk biss ikunu qed jintegraw ruħhom verament fis- soċjeta'.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, jien naħseb li l-Onor.

Membru mhux qed ikun korrett meta qed jgħid li m'hu qed isir xejn f'dan il-qasam.

Naf li kemm il-Korporazzjoni tax-Xogħol u Taħriġ kif ukoll diversi aġenziji oħrajn li l-gvern jixtri s-servizz mingħandhom, jinkludu bħala parti mit-taħriġ tagħhom dak li jissejjaħ life skills sabiex persuna nieqsa mid-dawl tkun tista' tgħix ħajja iktar indipendenti.

Li kieku l-Onor.

Membru poġġa l- osservazzjoni tiegħu f'sens differenti - jiġifieri li għad fadal ħafna iktar x'nagħmlu f'dan il-qasam - kont ċertament naqbel miegħu, pero' li jgħid li m'hu qed isir xejn naħseb li m'huwiex qed ikun korrett għax naf persuni neqsin mid-dawl li saħansitra spiċċaw jaħdmu f'post produttiv - fil-fatt naf anke min qed jaħdem fil-qasam tat-traskrizzjoni tad-dibattiti ta' dan il-parlament stess fuq il-computer - u ċertament li għandna bżonn nisimgħu b'ħafna iktar stejjer ta' suċċess f'dan ir-rigward għax dawn juru li bi ftit kuraġġ u kreattivita' dawn il-persuni mhux biss huma kapaċi jgħixu indipendenti ġewwa darhom imma huma kapaċi saħansitra jaqilgħu l- għajxien tagħhom u ma jirċevux il-benefiċċju soċjali li jagħtihom il-gvern biss imma wkoll ikunu kontributuri huma stess għall-iżvilupp ta' l- ekonomija.

Jien naf li l-Onor.

Interpellant jaqbel ma' dan li qed ngħid.

Aktar kmieni jidher li fhimt ħażin dak li kien qed jgħid, għaliex jien ħsibt li hu kien qed jissuġġerixxi xi tip ta' appartamenti għal dawn il- persuni.

Issa qed nifhem il-punt tiegħu, jiġifieri li għandna naħdmu iżjed biex inħarrġu persuni neqsin mid-dawl b'mod intensiv ħalli dawn ikunu kapaċi jiffaċċjaw ir-realtajiet ta' kuljum.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI (Prim Ministru): Mr Speaker, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' rapport datat 31 ta' Marzu 1997 dwar varjazzjonijiet bejn l- audited financial statements u r-rapport amministrattiv (Kunsill Lokali Marsa); u

Lista ta' vakanzi fil-kariga ta' diretturi fis-servizz pubbliku li dehret maċ-Ċirkolari OPM 13/98 flimkien ma' lista' ta' vakanzi oħra li kien hemm fl-istess gradi qabel Marzu 1998, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 946.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Gonzi.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista li turi l-kategorija ta' diżabbilta' ta' persuni reġistrati fir- reġistru nazzjonali ta' persuni b'diżabbilta' fil-11 ta' Novembru 1998, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 1084;

u f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru. 245 ta' l-1998 - Regolamenti ta' l-1998 tal-Kors għall-University Undergraduate Certificate in the Education of Children with Learning Difficulties - Cert.

ECLD; u

Avviż Legali Nru. 246 ta' l-1998 - Ordinamenti għall-Grad ta' Doctor of Philosophy - Ph.D. - fil-Fakulta' tal-Mediċina u l-Kirurġija, 1998.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Dalli.

ONOR.

JOHN DALLI (Ministru tal-Finanzi): Mr Speaker, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra: Avviż Legali Nru 248 ta' l-1998 - Regolamenti ta' l-1998 li jemendaw it-Tielet Skeda li tinsab ma' l-Att dwar it-Taxxa tad-Dwana u tas-Sisa (Emenda Nru. 2); u

Exemption Order skond is-subartiklu (2) ta' l-artiklu 12 ta' l-Att dwar it-Taxxa fuq l-Income in konnessjoni ma' capital gains fuq trasferiment ta' proprjeta' bejn il-Malta Government Investments Limited u Maltacom public limited company.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Zammit Dimech.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (Ministru għall-Ambjent): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 250 ta' l-1998 - Avviż ta' bidu fis-seħħ ta' l-Att dwar il-Professjoni ta' l-Inġinerija; u

Avviż Legali Nru 251 ta' l-1998 - Regolamenti ta' l-1998 dwar l- Assigurazzjoni għal Indennizz fil-Professjoni ta' l-Inġinerija.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Bonnici.

ONOR.

JOSEF BONNICI (Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): Inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Kopja tal-kuntratt iffirmat fis-17 ta' Frar 1998 bejn Maltacom p.l.c. u s-Sur Tony Mejlaq bħala Chief Executive tal-kumpannija, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 734.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Deguara.

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa): Inqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra:

Avviż Legali Nru 249 ta' l-1998 - Regolamenti ta' l-1998 dwar il- Formuli tat-Trabi u l-Formuli tal-Prosegwiment; u

Kopja ta' ittra mibgħuta mid-Dipartiment tas-Saħħa lill-Kunsill Lokali ta' l-Isla fid-29 ta' Ottubru 1998 dwar użu tal-post Nru. 2, Triq Santa Katerina, l-Isla, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 939.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet.

L-Onor.

Austin Gatt.

MOZZJONIJIET

RIŻOLUZZJONI DWAR ĦLASIJIET GĦAL ĦTIĠIJIET SPEĊJALI LIL KUNSILLI LOKALI

ONOR.

AUSTIN GATT (Segretarju Parlamentari): Mr Speaker, għandi Messaġġ mingħand il-President.

MR SPEAKER: Se naqra l-Messaġġ tal-President.

UGO MIFSUD BONNICI PRESIDENT

Il-President wara li kien informat dwar is-suġġett tal-Mozzjoni Nru. 21 hawn mehmuża, skond l-artikolu 58 ta' l-Att ta' l-1993 dwar Kunsilli Lokali, jirrakkomanda l-imsemmija mozzjoni għall-konsiderazzjoni tal- Kamra.

4 ta' Novembru 1998

L-Onor.

Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Speaker, f'isem il-Prim Ministru nipproponi:

Billi l-artikolu 58 ta' l-Att ta' l-1993 dwar Kunsilli Lokali (Att Numru XV ta' l-1993) jipprovdi illi ''Ħlasijiet għal ħtiġijiet speċjali ta' lokalita' jew lokalitajiet għandhom isiru biss b'eċċezzjoni u wara Riżoluzzjoni għal hekk mgħoddija mill-Kamra tad-Deputati''; u

Billi huwa xieraq li din il-Kamra talloka somma flus sabiex tagħmel tajjeb għal żbilanċi soċjali u demografiċi ta' xi Kunsilli Lokali; u

Billi fl-Estimi għas-sena 1998 il-Kamra tad-Deputati approvat taħt Vot Rikorrenti Numru 32 l-infiq tas-somma ta' mhux iżjed minn żewġ miljuni u ħames mitt elf liri Maltin (Lm2,500,000) għall-ħtiġijiet speċjali lill- Kunsilli Lokali;

Għalhekk qiegħed jiġi b'dan riżolut li s-somma ta' żewġ miljuni, erba' mija u ħamsa u għoxrin elf, disa' mija sitta u disgħin liri Maltin (Lm2,425,996) tiġi allokata lill-Kunsilli elenkati fil-Memorandum mehmuż*, bħala fondi għal ħtiġijiet speċjali għas-sena finanzjarja tal-Kunsilli Lokali li tagħlaq fil-31 ta' Marzu 1999.

Il-ħlasijiet lil kull Kunsill (kif muri fil-Memorandum mehmuż*) qed jingħataw għall-ħteġijiet speċjali li ġejjin:

(i) minħabba l-ħtieġa ta' tqegħid ta' pavimenti speċjali f'toroq u mogħdijiet f'ċentri storiċi;

(ii) minħabba l-ħtieġa ta' tagħmir speċjali f'toroq storiċi;

(iii) minħabba l-bini ta' playgrounds għat-tfal f'lokalitajiet fejn m'hemmx dawn il-faċilitajiet;

(iv) minħabba pjani biex jinbnew jew biex ikunu jistgħu jiġu wżati grawnds tal-futbol f'lokalitajiet fejn ma jeżistux dawn il-faċilitajiet;

(v) minħabba nuqqas ta' faċilitajiet jew tagħmir meħtieġ fuq ix-xtut;

(vi) minħabba l-ħtieġa ta' faċilitajiet u tagħmir għal postijiet ta' rikreazzjoni fil-kampanja;

(vii) minħabba żbilanċ ikkawżat mill-ispiża għaż-żamma u manutenzjoni ta' ċerti faċilitajiet pubbliċi li teċċedi n-nefqa per kapita li tkun daqs jew iktar minn 10 fil-mija ta' l-allokazzjoni totali;

(viii) minħabba żbilanċ li jirriżulta meta l-medja ta' numru ta' residenti għal kull dar tkun ta' anqas minn jew daqs 2.0;

(ix) minħabba żbilanċ ikkawżat bil-frekwenza ta' nies minn barra l- lokalita' għaliex fil-lokalita' jkun hemm għadd kbir ta' ċentri ta' negozju;

(x) minħabba spejjeż li jridu jagħmlu Kunsilli li għandhom ''surface area'' u popolazzjoni żgħira, liema spejjeż ma ħasbitx għalihom il- formula li tinsab fl-Għaxar Skeda ta' l-Att;

(xi) minħabba toroq li jkunu ser jingħataw wiċċ mill-ġdid (resurfaced) bħala parti mill-Programm għat-Tiġdid tat-Toroq;

( xii) minħabba funzjonijiet u obbligazzjonijiet speċjali tal-Belt Valletta;

(xiii) minħabba funzjonijiet speċjali ta' l-Imdina u l-Birgu;

(xiv) minħabba l-introduzzjoni ta' l-iskema pilota ta' Servizzi ta' Gwardjani Lokali.

Biex jintlaħaq l-iskop fl-ewwel kriterju, s-somma allokata għas-sena finanzjarja li tagħlaq fil-31 ta' Marzu 1999 għandha tkun ta' mhux aktar minn wieħed u ħamsin elf, erba' mija u tmienja u disgħin liri Maltin (Lm51,498);

Biex jintlaħaq l-iskop fit-tieni kriterju, s-somma allokata għas-sena finanzjarja li tagħlaq fil-31 ta' Marzu 1999 għandha tkun ta' mhux aktar minn sitta u ħamsin elf, tliet mija u disgħa u ħamsin liri Maltin (Lm56,359);

Biex jintlaħaq l-iskop fit-tielet kriterju, s-somma allokata għas-sena finanzjarja li tagħlaq fil-31 ta' Marzu 1999 għandha tkun ta' mhux aktar minn ħamsa u għoxrin elf, disa' mija u disgħa u għoxrin liri Maltin (Lm25,929);

Biex jintlaħaq l-iskop fir-raba' kriterju, s-somma allokata għas-sena finanzjara li tagħlaq fil-31 ta' Marzu 1999 għandha tkun ta' mhux aktar minn wieħed u tletin elf, ħames mija u tmienja u ħamsin liri Maltin (Lm31,558);

Biex jintlaħaq l-iskop fil-ħames kriterju, s-somma allokata għas-sena finanzjarja li tagħlaq fil-31 ta' Marzu 1999 għandha tkun ta' mhux aktar minn sebgħa u tletin elf, u erbgħa u tletin liri Maltin (Lm37,034);

Biex jintlaħaq l-iskop fis-sitt kriterju, s-somma allokata għas-sena finanzjarja li tagħlaq fil-31 ta' Marzu 1999 għandha tkun ta' mhux aktar minn ħamsa u erbgħin elf, mitejn u tnejn u tletin liri Maltin (Lm45,232);

Biex jintlaħaq l-iskop fis-seba' kriterju, s-somma allokata għas-sena finanzjarja li tagħlaq fil-31 ta' Marzu 1999 għandha tkun ta' mhux aktar minn għoxrin elf, mija u tlieta u disgħin liri Maltin (Lm20,193);

Biex jintlaħaq l-iskop fit-tmien kriterju, s-somma allokata għas-sena finanzjarja li tagħlaq fil-31 ta' Marzu 1999 għandha tkun ta' mhux aktar minn mija u tmienja u tletin elf disa' mija u erbgħin liri Maltin (Lm138,940);

Biex jintlaħaq l-iskop fid-disa' kriterju, s-somma allokata għas-sena finanzjarja li tagħlaq fil-31 ta' Marzu 1999 għandha tkun ta' mhux aktar minn mitejn u disgħa u tletin elf, mitejn u tlieta u ħamsin liri Maltin (Lm239,253);

Biex jintlaħaq l-iskop fl-għaxar kriterju, s-somma allokata għas-sena finanzjarja li tagħlaq fil-31 ta' Marzu 1999 għandha tkun ta' mhux aktar minn mitejn u ħamsa u sittin elf liri Maltin (Lm265,000);

Biex jintlaħaq l-iskop fil-ħdax-il kriterju, s-somma allokata għas-sena finanzjarja li tagħlaq fil-31 ta' Marzu 1999, għandha tkun ta' mhux aktar minn miljun u erba' mitt elf liri Maltin (Lm1,400,000);

Biex jintlaħaq l-iskop fit-tnax-il kriterju, s-somma allokata għas-sena finanzjarja li tagħlaq fil-31 ta' Marzu 1999 għandha tkun ta' mhux aktar minn tletin elf liri Maltin (Lm30,000);

Biex jintlaħaq l-iskop fit-tlettax-il kriterju, s-somma allokata għas-sena finanzjarja li tagħlaq fil-31 ta' Marzu 1999 għandha tkun ta' mhux aktar minn erbgħin elf liri Maltin (Lm40,000);

Biex jintlaħaq l-iskop fl-erbatax-il kriterju, s-somma allokata għas-sena finanzjarja li tagħlaq fil-31 ta' Marzu 1999 għandha tkun ta' mhux aktar minn ħamsa u erbgħin elf liri Maltin (Lm45,000).

Kopja tal-memorandum imsemmija fil-mozzjoni ġiet imqiegħda fuq il-Mejda tal- Kamra fis-seduta 5 tat-2 ta' Novembru.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

MARIO GALEA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Rimarki?

L-Onor.

Austin Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Speaker, quddiem il-parlament illum għandna riżoluzzjoni li tipprovdi għal ħlasijiet li jridu jsiru lill-kunsilli lokali għal ħteġijiet speċjali tagħhom.

Tajjeb li forsi nibda biex ngħid li skond is-sistema adottata mill-parlament - tidher li hija maqbula bejn iż-żewġ naħat għaliex iż-żewġ naħat ipprattikawha - il-fondi għall- kunsilli lokali huma maqsuma fi tnejn, u ċioe' fondi ordinarji u l-fondi speċjali.

Il-fondi ordinarji huma dawk il-fondi li huma maħduma fuq formula ta' area u ta' popolazzjoni, u huma maħsuba biex jissupplixxu lill- kunsilli lokali bi flus biżżejjed biex jilħqu l-ħteġijiet ordinarji, jiġifieri dawk li ġew devoluti lilhom bħala parti mil-liġi.

Il-fondi speċjali, liema fondi qegħdin nitkellmu fuqhom illum, huma ntiżi għal żewġ skopijiet:

L-ewwelnett meta saru l-fondi ordinarji, il-gvern sab li ċerti poteri devoluti lil dawk il-kunsilli ma kenux qegħdin koperti tajjeb biżżejjed bil- funds ordinarji, u allura l-ewwel skop tal-fondi speċjali huwa li jkun hemm aġġustament fil-quantum tal-fondi biex jagħmlu tajjeb għal dawk id- diskrepanzi li nstabu; u t-tieni nett sabiex tingħata opportunita' lil kunsilli lokali li jkunu jistgħu jagħmlu tajjeb permezz ta' dawn il-fondi għal ċerti attivitajiet speċjali tagħhom.

Kif qrajt fil-mozzjoni, il-fondi provduti huma varji u diversi u jmorru minn reinstatement ta' toroq - li huwa l-ikbar fond u fil-fatt hemm provduti Lm1.4 miljun għalih - għal tqegħid ta' pavimenti speċjali f'ċentri storiċi u upgrading ta' playgrounds.

Għandna wkoll numru ta' fondi li jieħdu ħsieb jaġġustaw l- iżbilanċi li ħarġu mill-fond ordinarju.

Per eżempju, għandna fond li jikkonsidra l-lokalitajiet żgħar u jittoppjalhom l-ammont li huma jirċievu in vista tal-fatt li ċerta amministrazzjoni hija bżonjuża kemm f'postijiet żgħar kif ukoll f'postijiet kbar.

Mr Speaker, li hemm komuni bejn iż-żewġ fondi huwa li m'hemmx l-użu tad- diskrezzjoni governattiva kif il-flus jitqassmu bejn kunsill u ieħor, prinċipju li jidher li qed jaqblu fuqu ż-żewġ naħat tal-Kamra.

Kemm il- fond speċjali kif ukoll il-fond ordinarju jitħaddmu fuq il-bażi ta' ċerti formoli pre-stabiliti u la d-dipartiment u wisq inqas il-ministri konċernati ma qatt kellhom xi say biex jiddeċiedu kemm għandhom jieħdu l- kunsilli individwali.

L-użu tad-diskrezzjoni governattiva hija limitata biex jiġi stabilit l-ammont globali li jkun se jiġi destinat biex jitqassam, jiġifieri bażikament l-użu tad-diskrezzjoni jidħol meta jsir il- budget u allura hemmhekk il-gvern jiddetermina kemm se jivvota bħala somma globali, bħala fondi ordinarji u bħala fond speċjali, u meta jiġi biex isir il-fond speċjali, il-ministru wkoll jiddeċiedi l-ammont ta' kull sub-fond f'dak il-fond speċjali.

Irrid ngħid ukoll li meta wieħed jiġi biex jara kif ġiet użata d- diskrezzjoni fir-riżoluzzjoni li għandna quddiemna, u allura kemm ġie, per eżempju, deċiż li jiġi vvotat għal pavimentar fiċ-ċentri storiċi jew għat- toroq, isib li l-ministru uża d-diskrezzjoni tiegħu bażikament fuq l-istess linja li ssegwi mill-bidu li bdew isiru dawn il-fondi.

Tajjeb li ngħid li filwaqt li d-diskrezzjoni hija bażikament limitata, hemm użu ta' diskrezzjoni fl-ammont globali li kull gvern jivvota għall-kunsilli lokali biex jintnefqu matul is-sena.

Meta ngħid dan, irrid nikkonstata ovvjament il-fatt li matul l-aħħar sentejn rajna tnaqqis fil-fondi allokati lill- kunsilli lokali.

Waqt li fl-1996 il-kunsilli lokali kellhom għad- dispożizzjoni tagħhom Lm9.75 miljun, fl-1998 dawn niżlu għal Lm8.3 miljun, tnaqqis ta' Lm1.5 miljun li jirrappreżenta madwar 16% ta' dak li kellhom available għalihom il-kunsilli lokali.

Bi tnaqqis hekk drastiku wieħed ma jistgħaġibx li kien hemm effett negattiv fuq il-ħidma li setgħu jagħmlu l- kunsilli lokali.

Tajjeb li fil-bidu nett ngħid ukoll li r-riżoluzzjoni li għandna quddiemna u l-mod kif tqassmu l-fondi, kif ukoll l-ammont globali allokat għal kull fond, huma deċiżjonijiet li ttieħdu mill-gvern preċedenti.

Din ir-riżoluzzjoni hija bbażata fuq dak li ġie vvotat fil-budget f'Novembru tas-sena l-oħra - fejn kienu ġew ivvotati Lm2.5 miljun - u qed tittressaq minn dan il-gvern minkejja li kienet ġiet ippreparata mill-gvern preċedenti.

Din ir-riżoluzzjoni ma tbiddel assolutament xejn minnha ħlief li fil-fund tal-local wardens il-ħsieb tal-gvern preċedenti kien li l- Lm45,000 ivvotati jiġu allokati lil tliet kunsilli differenti filwaqt li l- ħsieb ta' dan il-gvern huwa li ma jiġux allokati speċifikament lil tliet kunsilli imma jintużaw b'mod aktar wiesa' u aktar tard nispjega għaliex għamilna din is-slight difference.

Mill-bqija, nerġa' ngħid, li din hija riżoluzzjoni li mill-bidu sa l-aħħar ġiet ippreparata mill-Gvern ċentrali preċedenti u aħna ħallejniha hekk, mhux għaliex kienet ippreparata hekk imma għaliex naqblu mal-ħsieb li hemm espress fiha u allura jien nistenna li jkun hawn consensus ċertament fuq il-vot għaliha.

Irrid nosserva pero' li jidher li dieħla tendenza bil-mod il-mod li din ir-riżoluzzjoni tiġi ppreżentata kemmxejn tard.

Il-financial year tal-kunsilli lokali jibda fl-1 ta' April u tispiċċa fil- 31 ta' Marzu, u llum qegħdin f'nofs Novembru u waqt li wieħed jifhem li ċ- ċirkostanzi li għadda minnhom il-pajjiż din is-sena setgħu affettwaw xi ftit id-data tal-preżentazzjoni ta' din ir-riżoluzzjoni, irrid ngħid li anke s-sena ta' qabel ir-riżoluzzjoni ġiet ippreżentata fl-aħħar ta' Ottubru.

Ma naħsibx li huwa tajjeb li riżoluzzjoni bħal din tiġi ppreżentata sitt xhur wara li tkun bdiet is-sena finanzjarja tal-kunsilli lokali u naħseb li għandna nimmiraw li wieħed jippreżenta din it-tip ta' riżoluzzjoni almenu qabel ir-recess tas-sajf - dejjem jekk insibu ħin f'dan il-parlament - sabiex il-kunsilli lokali jkollhom il-fondi available għalihom kemm jista' jkun malajr.

Xtaqt ukoll nissofferma ruħi ftit fuq il-punt dwar jekk il-formola preżenti hijiex adegwata jew le.

Sur President jien nistieden lill-membri li se jitkellmu f'dan id- dibattitu sabiex iħarsu ftit lejn jekk huwiex opportun li naraw wasalx iż- żmien li nbidlu l-mod ta' kif qed isir il-funding u naraw x'alternattivi hemm.

Qed ngħid hekk għaliex jekk wieħed, per eżempju, iħares lejn il-fond għaċ-ċentri storiċi u jara l-proġetti li kienu ġew approvati, isib li għadna qed nipprovdu fondi għall-proġetti li ġew preżentati fl-1995 - fil- fatt mill-1995 'il hawn ma ġewx aċċettati proġetti ġodda - u li hu preokkupanti huwa li filwaqt li tajna Lm346,000 bħala fondi għal proġetti li approvajna fl-1995, għad baqgħalna nagħtu Lm673,000 ħra.

Bir-rata li konna mexjin biha rridu sitt snin oħra biex naslu biex napprovaw il- proġetti li kellna fl-1995.

Ovvjament li ġara wkoll kien li l-agreement mal-kunsilli lokali kien li dawn kellhom jimmeċċjaw lira b'lira l-fondi li jagħtihom il-gvern għall-proġetti speċjali u dan huma m'għamluhx.

Fir- realta' jien ma tantx nista' nlum il-kunsilli lokali li m'għamlux dan għaliex f'dawn l-aħħar sentejn dawn sabu tnaqqis ta' 16% fil-fondi ordinarji tagħhom u ma naħsibx li kienu f'pożizzjoni li jimmeċċjaw lira b'lira dak li kien qed joħroġ il-gvern.

L-istess jista' jingħad għall-fond li jipprovdi għal bini ta' playgrounds.

Hawnhekk ukoll qed nitkellmu fuq proġetti li ġew sottomessi fl-1995 għax wara l-1995 ma ġie aċċettat xejn iktar.

S'issa tajna Lm125,000 u baqgħalna nagħtu Lm217,000.

Jiġifieri bir-rata li għaddejjin biha baqgħalna erba' snin oħra biex nipprovdu fondi fi proġetti li approvajna fl-1995.

Rigward il-fond li jipprovdi għal faċilitajiet u tagħmir għal postijiet ta' rikreazzjoni fil-kampanja, il-proġetti again imorru lura għall-1995, tajna Lm150,000 u baqgħalna nagħtu Lm383,000, b'liema rata baqgħalna seba' snin oħra sakemm naslu.

Dwar il-fond għar-resurfacing tat-toroq naħseb li l-formola adottata sentejn ilu qatgħet id-diskrezzjoni min-nofs u żgur li ħadd mill-kunsilli lokali ma jista' jgħid li qed jiġi favorit xi kunsill iktar minn ieħor.

Pero' hawnhekk ukoll ir-realta' hi li biex isir resurfacing tat-toroq li ġew individwati fl-1995 baqgħalna seba' snin oħra.

Jien ma naħsibx li hemm xi soluzzjonijiet faċli għal din is-sitwazzjoni u għalhekk qed nistieden lill-Kamra tara toħroġx b'xi proposti partikolari.

Jien naħseb li l-fondi kif qegħdin illum qed iħarsu wisq 'il bogħod u ma jistax ikun li proġett li jkun ġie approvat fl-1995 nispiċċaw nagħtuh il-fondi seba' snin jew tmien snin wara.

Irridu xi tip ta' tibdila li b'xi mod tfondi proġetti li huma vijabbli f'temp qasir.

Hawn tajjeb li forsi nirriferi għar-raġuni tal- bidla għall-fond (G).

Kif għidt, is-sena l-oħra l-gvern preċedenti kien alloka Lm45,000 f'dan il-fond sabiex imorru għall-pilot project tat-traffic wardens system.

Dawn il-Lm45,000 tqassmu hekk: Lm15,000 għall-Belt Valletta, Lm15,000 għal Tas-Sliema u Lm15,000 għal San Pawl il-Baħar.

Fir-realta' dawn il-fondi ma ntnefqux imma baqgħu għand il-kunsilli għaliex ma sar xejn mil-lat amministrattiv biex jimplimenta b'xi mod is-sistema.

L-uniku post fejn kien hemm ftit wardens temporarjament kien f'Tas-Sliema pero' dawn ma ġewx funded minn dawn il-Lm15,000 u għalhekk il-fondi għadhom f'idejn il- kunsill.

Kif kelli okkażjoni diġa' nispjega, dan il-gvern qiegħed jaħseb b'mod differenti ħafna fuq l-introduzzjoni tal-wardens u aħna deherilna li f'dan l-istadju, filwaqt li naqblu li għandu jkun hemm vot ta' Lm45,000 fuq il- wardens, ma jidhrilniex li huwa ż-żmien li nallokawhom b'mod partikolari lil xi kunsill lokali partikolari imma sejrin nużawhom bħala funds għal meta jidħlu l-wardens u t-tribunali lokali.

Fil-fatt aħna qed ngħidu li l- allokazzjoni għal dawn il-flus għandha ssir skond kriterju, b'modalitajiet determinati mid-dipartiment tal-kunsilli lokali, wara konsultazzjoni ma' l- assoċjazzjoni tal-kunsilli lokali, u dan għamilnieh għaliex aħna qed naħsbu b'mod differenti ħafna fuq it-traffic wardens u fuq it-tribunali lokali milli kien qed jagħmel il-Gvern preċedenti.

Fl-opinjoni tiegħi hemm hemm tliet differenzi bażiċi bejn il-gvern preżenti u l-gvern preċedenti.

L-ewwel waħda hija li filwaqt li l-gvern preċedenti kien qiegħed jaħseb biex il-kontroll u l-impjieg tal-wardens isir b'xi mod ċentralizzat, aħna jidhrilna li dan għandu jsir mill-kunsilli lokali nnifishom.

It-tieni waħda hi li filwaqt li l-gvern preċedenti kien ried idaħħal bilfors lill-kunsilli reġjonali u jimponi kunsill reġjonali fuq il-kunsilli lokali, aħna jidhrilna li s-sistema għandha tkun li jkun hemm tribunal lokali u jekk iridu l-kunsilli lokali jistgħu jingħaqdu bejniethom u jagħmlu r-reġjonalita' huma mingħajr ma din tiġi mposta fuq il- gvern.

It-tielet waħda hi li filwaqt li l-gvern preċedenti kien qed jaħseb biex id-dħul mill-multi minn kawżi lokali jmur prinċipalment għand il-gvern ċentrali, aħna qed ngħidu li wara li jinqatgħu l-ispejjeż amministrattivi li jista' jkollu l-gvern ċentrali, id-dħul mill-multi għandhom imorru kollha kemm huma għall-kunsilli lokali.

Given dawn id-differenzi sostanzjali, aħna jidhrilna li f'dan l-istadju m'għandniex nallokaw dawn il- fondi direttament lil xi kunsill lokali partikolari imma l-ewwel irridu naraw liema kunsilli se jibdew iħaddmu s-sistema qabel l-oħrajn u għalhekk ikun iktar xieraq li nallokaw dawn il-fondi meta jkollna l-ewwel kunsilli lokali up and running b'din is-sistema.

Mr Speaker, hawnhekk ikun tajjeb jekk ngħid li f'din il-Kamra dejjem kien hemm qbil fuq il-prinċipju ta' l-eżistenza tal-kunsilli lokali u sa ftit taż-żmien ilu l-uniku nuqqas ta' qbil kien dwar jekk il-partiti politiċi għandhomx jipparteċipaw fl-elezzjonijiet tal-kunsilli lokali.

Jien ma naħsibx li dan, b'xi mod jew ieħor, jista' jattakka l-prinċipju tal- kunsilli lokali, pero' jidher li fil-Partit Laburista hemm rethinking.

Jien dan nilqgħu bil-ferħ għax naħseb li se jiffaċilita ħafna affarijiet, fosthom xi emendi fil-liġi li kienet qed tikkonsidra l-amministrazzjoni preċedenti - u li għandha tibqa' tikkonsidra din l-amministrazzjoni - u naħseb li meta jittieħed dan il-pass inkunu qed nersqu iktar lejn ir- realta'.

Fl-opinjoni tiegħi d-differenza li kien hemm u li forsi għad hemm bejn din in-naħa u n-naħa l-oħra tal-Kamra m'hijiex tant fuq l- eżistenza tal-kunsilli lokali jew kif dawn għandhom jaħdmu imma fuq l- importanza li għandhom jingħataw il-kunsilli lokali fis-sistema demokratika u amministrattiva ta' pajjiżna.

Jien naħseb li d-differenza kbira bejn iż-żewġ naħat kienet li l-gvern immexxi mill-Partit Laburista kien pjuttost lukewarm lejn il-kunsilli lokali u ma kellux xi ħeġġa partikolari biex jinvolvihom fl- amministrazzjoni.

Jien ma ngħidx li l-Gvern Laburista ried joqtol lill- kunsilli lokali assolutament, anzi jien naħseb li kien hemm difensuri kbar, fosthom wieħed mill-ex-ministri li kellu r-responsabbilta' tal-kunsilli lokali, pero' naħseb li bħala thinking ma tantx kien hemm ħeġġa biex il- kunsilli lokali jiġu featured fiċ-ċentru amministrattiv tal-gvern.

Sfortunatament b'riżultat ta' dan wieħed ikollu jikkonstata li ġraw ċerti affarijiet li bagħtu l-ħidma tal-kunsilli lokali lura.

Hawnhekk irrid nerġa' nenfasizza li dan ma sarx konxjament imma sar għaliex il-messaġġi li kienu ħerġin miċ-ċentru kienu qed jindikaw li m'huwiex importanti li l- amministrazzjoni tal-gvern tagħti kas lill-kunsilli lokali u, kif għidt diġa', dan ġara minkejja li ċerti individwi kienu difensuri kbar tal- kunsilli lokali.

Fil-fatt x'ġara minħabba din is-sitwazzjoni?

Ġara li sparixxew il-liaison officers li kien hemm fid-dipartimenti u fil- korporazzjonijiet tal-gvern, li xogħolhom kien li jgħaqqdu l-bżonnijiet tal- kunsilli lokali u tad-dipartimenti individwali u jsibu s-soluzzjonijiet flimkien, u għalkemm dawn baqgħu jeżistu fuq il-karta fir-realta' ma baqgħux jeżistu.

Sfortunatament jien sibt li dawn kienu saru qishom iħirsa għax filwaqt li huma baqgħu jeżistu fid-dipartiment, xogħolhom ma kellu x'jaqsam xejn mal-kunsilli lokali.

Fil-fatt ġara li s-servizz li bdew jagħtu xi dipartimenti u korporazzjonijiet lill-kunsilli lokali mar għall- agħar sew, u hawn bilfors ikolli nsemmi - għax isemmihom kull kunsill lokali - lill-Korporazzjoni Enemalta u lill-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma.

Fil-fatt l-istatistika li teżisti fil-files tal-gvern turi li r- rata li biha l-Korporazzjoni Enemalta kienet qed tlaħħaq mat-talbiet għal bdil ta' bozoz tat-toroq marret lura konsistentement u minkejja li sar intervent kemm mid-dipartiment tal-kunsilli lokali u saħansitra mill- ministru li kien responsabbli mill-kunsilli lokali dak iż-żmien, din il- korporazzjoni xorta baqgħet tmur pass lura.

L-istess jista' jingħad għall- Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma għax ħafna drabi, minkejja l-isforzi kollha li saru mid-dipartiment tal-kunsilli lokali u mill-ministru preċedenti anke personali, il-livell tas-servizz li tat din il- korporazzjoni fir-reinstatement tat-toroq kien totalment inaċċettabbli.

U xi ngħidu għal dawk il-ħafna talbiet li l-kunsilli lokali kienu jagħmlu lid- dipartiment ta' l-artijiet?

Sal-lum hemm mijiet ta' talbiet li saru min-naħa tal-kunsilli lokali quddiem id-dipartiment ta' l-artijiet, u r-risposta li dejjem ħadna għaliex dawn ma ġewx ipproċessati hija għaliex dawn qed jistennew li ssir policy.

Sadanittant it-talbiet baqgħu hemmhekk minkejja li wħud minnhom huma sempliċi ħafna.

Per eżempju, fost dawn it-talbiet nistgħu nsemmu t-talba tal-Kunsill Lokali ta' l-Isla biex ikollu uffiċċju għalih fi Triq San Ġużepp ġewwa bini tal-gvern.

Fil-fatt din it-talba baqgħet ma ġietx proċessata minħabba li ma kellhomx direzzjoni minn fuq.

Mr Speaker, bażikament din hi d-differenza bejn il-gvern preżenti u l-gvern preċedenti għax dan ta' l-aħħar ma tax importanza biżżejjed il-fatt li biex il- kunsilli lokali jkunu jistgħu jittieħdu bis-serjeta' hemm bżonn li s- sistema amministrattiva taqdi l-bżonnijiet tal-kunsilli lokali.

Dan biex ma ngħidx ukoll li matul dawn l-aħħar snin il-kunsilli lokali mhux biss tnaqqsulhom il-flus imma wkoll ma sar l-ebda pass lejn id-devoluzzjoni u ma ttieħdet l-ebda inizjattiva ġdida, bil-konsegwenza li l-kunsilli lokali spiċċaw f'pożizzjoni fejn filwaqt li minn naħa kienu qed jiġu magħfusa finanzjarjament, min-naħa l-oħra kienu qed jiġu magħfusa b'tali mod li ma setgħux jiċċaqalqu.

Forsi l-apice ta' kollox intlaħaq meta l-kabinett, li huwa l-ogħla istituzzjoni tal-gvern, iddeċieda li lill-Kunsill Lokali ta' San Pawl il- Baħar jeħodlu daqs nofs il-parti li għandu u jistatalizza lil Buġibba għax qal li billi Buġibba hija a tourist area, ikun jaqbel li jneħħiha minn taħt ir-responsabbilta' tal-Kunsill Lokali ta' San Pawl il-Baħar u jagħmilha taqa' taħt parti mir-responsabbilta' tal-gvern ċentrali.

Jien nimmaġina li hekk kif ittieħdiet din id-deċiżjoni fil-konfront ta' Buġibba, hekk ukoll kien se jiġri fil-konfront ta' Wied il-Għajn, ta' Paceville, ta' Marsalforn u ta' kull fejn il-gvern jiddeċiedi li jagħmel xi proġett; li jneħħiha mir- responsabbilta' tal-kunsill lokali, jitfagħha fuq ir-responsabbilta' tiegħu u jonfoq il-flus hu.

Mr Speaker, realta' li ma nistgħux naħarbu minnha għax tissemma fil-laqgħat li jkolli ma' kull kunsill lokali, indipendentement mill-maġġoranza li għandu, hija li kellna sentejn ta' waqfien.

Ir-rappreżentanti Laburisti kienu jgħidu li dan kien dovut għall- ħofra li ħalla l-Partit Nazzjonalista warajh fl-1996 - issa jekk fl-1996 aħna ħallejna ħofra, fl-1998 sibna barriera - pero' żgur li l-barriera li llum għandna quddiemna m'hijiex se żżommna milli flimkien mal-kunsilli lokali nimxu 'l quddiem lejn triq li trid twassal l-ewwel u qabel kollox għal iktar finanzjament.

Bla ebda dubju, il-bażi tal-ħidma tal-kunsilli lokali għandha tkun tikkonsisti f'finanzjament aħjar u dan il-gvern huwa kommess li jħares lejn il-finanzjament tal-kunsilli lokali bis-serjeta' u jiżgura li jkollna l- finanzi adegwati għalihom.

Bla ebda dubju, il-messaġġi li jiġu miċ-ċentru jolqtu ħafna dak li jiġri fl-apparat statali u l-mod kif jitkellmu l-prim ministru u l-ministri fuq suġġett partikolari, f'dan il-każ il-kunsilli lokali, jaffettwa l-mod kif il-kapijiet tad-dipartimenti u tal- korporazzjonijiet jaħdmu fil-konfront tal-kunsilli lokali.

Il-messaġġ illi aħna dejjem qegħdin nibagħtu huwa wieħed sempliċi, li l-kunsilli lokali mhux qegħdin hemmhekk biex sempliċement jibqgħu hemmhekk imma biex jitpoġġew fiċ-ċentru tal-ħidma amministrattiva tal-gvern.

Aħna qegħdin ninsistu li kull dipartiment u kull korporazzjoni għandhom jerġgħu jwaqqfu minnufih il-local council desk office li jrid jaħdem biex jikkordina kemm l- inizjattivi tad-dipartiment li jolqtu lill-kunsilli lokali kif ukoll biex jittratta t-talbiet tal-kunsilli lokali f'dak id-dipartiment.

Aħna rridu niżguraw li t-talbiet tal-kunsilli lokali, speċjalment dawk li jinvolvu xi tip ta' proġettar jew xi tip ta' talbiet li m'humiex fil-kors ordinarju, għandhom jittieħdu bis-serjeta' fid-dipartimenti u ma rridux li dawn jaqgħu fil-mare magnum ta' karti li jeżistu ġewwa d-dipartimenti tal-gvern.

Fil-fatt kien proprju għalhekk li aħna ddeċidejna li fejn ikun hemm involuta xi tip ta' inizjattiva li m'hijiex fil-kors ordinarju tal-ħidma tal-kunsilli lokali u m'hijiex parti mir-responsabbiltajiet devoluti b'mod ġenerali lilhom, il-kordinazzjoni għandha ssir minn fuq u mbagħad tinżel 'l isfel u mhux naqbduha minn isfel u mbagħad jekk issib in-nifs, tipprova titla' 'l fuq.

Mr Speaker, ta' min isemmi wkoll l-impenn li qed isir mhux biss fuq livell dipartimentali imma wkoll fuq livell ministerjali ħalli l-ewwel l- affarijiet jiġu deċiżi fil-prinċipju u mbagħad nidħlu fid-dettall wara.

Impenn ieħor li għandna huwa li jsir programm sħiħ ta' devoluzzjoni u mhux kif ġara f'dawn l-aħħar sentejn, meta d-devoluzzjoni kienet saret bħall- ħares.

Fil-fatt għandna programm għal żewġ tipi ta' devoluzzjoni, dik ġenerali u dik lokali.

Jien nista' nsemmi ħafna affarijiet li huma ppjanati pero' se nsemmi biss erba' affarijiet li naħseb li jeffettwaw ħafna lill-kunsilli lokali.

L-ewwelnett ta' min jgħid li aħna qed nimmiraw li sas-sena d-dieħla se jkollna s-sistema kollha tal-wardens, tat-tribunali lokali u tal-multi lokali mdaħħla fuq livell ta' kunsilli lokali; jew jekk mhux se tkun imdaħħla s-sistema kollha se jkollna parti minnha sew imdaħħla.

Qed ninkludi din il-possibbilta' minħabba raġunijiet ta' timing pero' jien ċert li jekk nibdew naħdmu fuqha, sa Frar, jew l-iktar sa Marzu tas-sena 2000, żgur li l-kunsilli lokali kollha se jkunu qed jaħdmu b'din is-sistema.

It-tieni nett irridu nikkonkludu malajr kemm jista' jkun id- delega tar-reinstatement of roads, wara x-xogħlijiet li jsiru mill- Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma, għax ma jistax ikun li l-kunsilli lokali jibqgħu jonfqu eluf kbar ta' liri biex jagħmlu t-toroq u l-bankini biex imbagħad tmur tagħmel xi xogħlijiet hemmhekk il-Korporazzjoni għas- Servizzi ta' l-Ilma u tagħmel ir-reinstatement ta' kafkaf.

F'dan il-każ irridu naslu għal delega - u qegħdin viċin ħafna biex naslu għaliha - sabiex il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma tħallas management fee lill-kunsilli lokali ħalli b'hekk ix-xogħol ta' reinstatement isir mill- kunsilli lokali a spejjeż ta' din il-korporazzjoni.

Mr Speaker, aħna rridu naslu wkoll għal delega ta' bdil ta' bozoz mill- Korporazzjoni Enemalta.

Fil-fatt konna ilna nitkellmu ma' l-Enemalta dwar dan minn Marzu ta' l-1996, pero' mill-file li għandi jirriżulta li d- diskussjonijiet ikkumplikaw ruħhom b'mod enormi tant li minn sempliċi bdil ta' bozoz u fanali tat-toroq spiċċajna nitkellmu fuq min se jħallas għall- istreet lighting u f'xi żmien kien hemm anke l-ħsieb min-naħa ta' l- Enemalta u min-naħa tal-ministru responsabbli mill-Enemalta li jibda jiġi ċċarġjat l-istreet lighting.

Ta' min iżid jgħid ukoll li minn bdil ta' bozoz spiċċajna nitkellmu wkoll fuq bdil ta' substations u affarijiet oħra u spiċċajna biex tlifna l-iskop oriġinali.

Aħna kulma rridu huwa li jekk tinħaraq bozza, il-kunsill lokali jkollu l-possibbilta' u l-faċilita' li jaqbad u jbiddilha u mhux imur għand l-Enemalta u jdum jistenna xi xahrejn jew tlieta biex ibiddel bozza.

Mr Speaker, aħna qegħdin naħdmu wkoll fuq devoluzzjoni sħiħa tal-liċenzji li jeżistu fi ħdan il-pulizija.

Illum il-kunsilli lokali huma aġenti ta' parti mil-liċenzji li għandhom il-pulizija, jiġifieri dik tat-trading licences, u aħna qed naħdmu fuq proġett li jrid jagħmel migration tal- liċenzji tal-Pulizija fl-awtoritajiet rispettivi li għandhom x'jaqsmu ma' dawk il-liċenzji u, at the same time li ssir din il-migration, issir delega mid-diversi dipartimenti lill-kunsilli lokali sabiex jagħmluha ta' aġenti tad-diversi dipartimenti.

Dan kollu jrid joħloq one-stop shop għal min irid jieħu liċenzja u ċertament ma jistax ikun li nibqgħu nħaddmu s- sistema li jekk wieħed ikun irid jiftaħ ħanut tat-te', ikollu bżonn xi sitt liċenzji minn xi erba' dipartimenti differenti; jew li sid ta' restorant ikun irid imur iħallas lill-HCEB u jekk ikollu l-imwejjed barra jkun irid imur iħallas lid-dipartiment ta' l-artijiet, apparti li jkun irid iħallas ukoll lill-pulizija u lis-sanita'!

Dan kollu huwa ħela ta' ħin għan- negozjant u għalhekk għandna naħdmu biex nagħmlu liċenzja waħda li titħallas għand il-kunsill lokali.

Aħna qegħdin naħdmu wkoll biex ċerti liċenzji żgħar, bħal-liċenzji tal-kiosks waqt il-festa u tal-luna parks, imorru mal-ewwel għand il-kunsilli lokali.

Fil-fatt preżentement dawn it- tip ta' liċenzji jitħallsu lill-pulizija u lid-dipartiment ta' l-artijiet imma aħna qed nagħmlu minn kollox biex neliminaw din is-sistema billi dawn jibdew jitħallsu lill-kunsilli lokali.

Mr Speaker, hemm ħafna affarijiet oħra li qed naħdmu fuqhom pero' fil- ftit ħin li baqagħli nixtieq nitkellem fuq id-devoluzzjoni lokali.

Aħna jidhrilna li dan il-gvern għandu jagħti l-backing neċessarju lill- inizjattivi tal-kunsilli lokali biex dawn jamministraw proprjeta' tal-gvern jew tal-joint office li tkun qed tiġi wżata ħażin mill-gvern.

Per eżempju, il-Kunsill Lokali ta' San Ġwann għandu talba quddiem id-dipartiment ta' l- artijiet biex mitħna antika, illi preżentement hija wżata bħala store minn dipartiment tal-gvern, jeħodha f'idejh hu ħalli jkun jista' jirriabilitaha u jżommha bħala parti mill-heritage.

Din hija inizjattiva li għandha tiġi nkoraġġita u l-gvern għandu jidħol direttament biex jagħmel l-arranġamenti neċessarji ħalli dan ikun jista' jseħħ.

Ħalli nsemmi eżempju ieħor, li forsi huwa xi ftit estrem.

Peress li ġewwa Santa Luċija m'hemmx banek, xi żmien ilu l-kunsill lokali ta' dan il-lokal ftiehem mal-Mid-Med Bank biex almenu hemmhekk issir ATM ħalli n-nies tal-lokal ikunu jistgħu jiġu moqdija; u ta' dan il-kunsill lokali kien se jieħu madwar Lm100.

Għalhekk dan il-kunsill lokali għamel talba lid-dipartiment ta' l-artijiet biex jingħata biċċa ħajt imma Alla jbierek id-dipartiment ta' l-artijiet mhux talli ċaħad din it-talba talli qalilhom li la kienu se jdaħħlu Lm100 ta' dan, l-agreement mal-Mid Med Bank jagħmlu hu u l-flus idaħħalhom il-gvern ċentrali.

Din l-attitudni aħna ma ninkoraġġuhiex.

Ħalli nagħti eżempju ieħor.

Il-Kunsill Lokali tal-Munxar ried jagħmel tabella bil-kliem "Welcome to Munxar", liema tabella kienet se tkun funded mill-Mid-Med Bank.

Imma meta l-kunsill lokali talab il-permess lid-dipartiment ta' l-artijiet sabiex ikun jista' jwaħħal din it-tabella, dawn ġew informati li biex jitħaffru żewġ toqob ħalli tkun tista' titwaħħal din it-tabella kien jenħtieġ il- permess tad-dipartiment u tkun trid tinħareġ tender.

Dawn huma attitudinijiet li ma nistgħux nibqgħu sejrin bihom.

Issa hawn ta' min jirrimarka li dawn l-attitudinijiet ma kenux ġejjin mid-diretturi tad- dipartiment - minkejja li kienu d-diretturi tad-dipartiment li kienu qed jieħdu din l-attitudini - imma kienu ġejjin minn fuq u għalhekk aħna rridu nagħfsu fuq dawn it-tip ta' inizjattivi.

Mr Speaker, meta dan l-aħħar kont qed naqra d-diskorsi li saru fuq il- kunsilli lokali sibt li bħal-lum sena l-Onor.

Mangion kien qal - u naqbel miegħu dwar dan - li kull kunsill lokali jagħmel talba għal civic centre u rridu nirrealizzaw li jekk ikollna naċċettaw it-talba ta' kull kunsill lokali, lil kull kunsill lokali se jkollna nagħtuh Lm0.5 miljun u nispiċċaw biex ikollna xi 60 sports centre ġewwa Malta u Għawdex.

Aħna naħsbu li m'huwiex neċessarju li jsiru dawn il-proġetti l-kbar għaliex la jagħmlu sens mil-lat finanzjarju u wisq inqas jagħmel sens li f'kull lokalita' jkollna sports centre mgħammar b'kollox; dawn it-tip ta' proġetti għandhom ikunu reġjonali iktar milli lokali.

Pero' imbagħad hemm ċerti proġetti lokali li jistgħu jsiru mill-kunsilli lokali u li ħaqqhom is-sostenn tal- gvern ċentrali.

F'dan il-każ il-gvern ċentrali għandu jħeġġeġ lill-kunsill lokali biex jagħmel dawn it-tip ta' proġetti u jekk hemm bżonn jipprovdilu l-flus biex ikun jista' jagħmilhom, ħalli mbagħad dawn jiġu mmexxija mill- kunsilli lokali, anke bl-għajnuna ta' interessi privati.

Mr Speaker, fl-istess seduta sieħbi l-Onor.

Mangion enfasizza wkoll il- ħtieġa - u hawnhekk jien naqbel miegħu wkoll - li jkollna politika li tħeġġeġ il-koperazzjoni bejn il-kunsilli lokali - sfortunatament għad għandna wisq kunsilli lokali li ma jikkoperawx flimkien fuq ċerti inizjattivi - pero' b'mod li ma nimponux għaliex dak kien il-ħażin li għamilna fil-konċett tat-tribunali reġjonali.

Jien konvint li finanzjarjament ikun jagħmel sens lil kull kunsill lokali li jikkoopera, u hawnhekk se nġib eżempju żgħir biex nuri dan.

Hekk kif twaqqfu l-kunsilli lokali kien hemm tliet kunsilli lokali ġewwa Għawdex li bdew jikkoperaw flimkien fuq l-iskart imma, għal xi raġuni jew oħra, wara sena jew sentejn kunsill lokali minnhom ma qabilx li jkompli miexi fuq dan il-konċett ta' koperazzjoni u għalhekk ftehmu biex kulħadd jimxi għal rasu.

Fil-fatt malli dawn ma baqgħux jikkoperaw flimkien, kull kunsill lokali spiċċa biex kellu jħallas madwar Lm2,000 żejda fuq il-ġbir ta' l-iskart.

Għalhekk hemm bżonn li noħolqu politika fejn il-kunsilli lokali jieħdu proġetti flimkien.

Per eżempju, għandna numru ta' widien li jaqsmu diversi kunsilli lokali u hawnhekk nista' ngħid b'sodisfazzjon li l- Kunsilli Lokali ta' San Ġwann, ta' Tas-Sliema u dak tas-Swieqi qegħdin jikkoperaw fuq il-wied li jġonġihom, pero' għad hemm ħafna oħrajn li m'humiex qed jikkoperaw flimkien.

Aħna m'aħniex se nwaqqfu ċentri sportivi f'kull kunsill lokali imma se nwaqqfuhom fuq il-bażi ta' reġjonalita'.

Din in-naħa trid li jkun hemm koperazzjoni bejn il-kunsilli lokali pero' ma naqblu qatt li din it-tip ta' kooperazzjoni tiġi b'xi mod imposta miċ- ċentru.

Aħna nemmnu li t-triq li twassal lill-kunsilli lokali 'l quddiem trid tibbaża ruħha fuq il-fiduċja fin-nies li hemm fil-kunsilli lokali, liema fiduċja jien ma ngħidx li hija għamja imma tiġi mill-esperjenza li ggwadanjajna f'dawn il-ħames snin.

Dan ix-xahar il-kunsilli lokali se jagħlqu ħames snin imwaqqfa.

Ċertament ħdejn pajjiżi oħra għadna fit-tfulija tagħna pero' naħseb li ħames snin jgħallmuna x'għandna nibqgħu nżommu u x'għandna nbiddlu.

Żgur li l-esperjenza ta' ħames snin ta' kunsilli lokali ma kenitx tajba kollha u ċertament għad fadal ħafna x'wieħed jitgħallem.

Fil-fatt jista' jkun li s- sena d-dieħla jkun hemm lok li din in-naħa tipproponi xi emendi għall-Att dwar Kunsilli Lokali, u jien nawgura li dawn l-emendi jkunu jistgħu jagħmluhom iż-żewġ naħat flimkien għaliex ma naħsibx li jekk naqblu fuq il- prinċipju tal-kunsilli lokali u fuq ħafna affarijiet oħra f'dan il-qasam, nistgħu ma naqblux fuq il-mod ta' kif inħarsu lejhom jew kif ħdimna fuqhom.

Mr Speaker, jien ngħid li aħna għandna nkomplu nagħtu l-fiduċja tagħna lill-kunsilli lokali għaliex l-esperjenza wriet li minkejja l- limitazzjonijiet kollha li kellhom, speċjalment dawk il-limitazzjonijiet finanzjarji kbar li kellhom, iktar u iktar in vista l-fatt li din kienet esperjenza ġdida, ir-riżultat huwa wieħed pożittiv ħafna.

B'mod ġenerali nistgħu ngħidu li l-kunsilli lokali mhux biss irnexxielhom jaqdu l- funzjonijiet li għalihom twaqqfu b'mod effiċjenti, talli ħafna drabi qdewhom b'inqas flus mill-gvern ċentrali.

Ċertament hemm diversi inizjattivi li nistgħu ninkoraġġixxu li jittieħdu.

Jien persważ li jekk kull wieħed minna juri fiduċja lejn il-kunsilli lokali nkunu nistgħu nsaħħulhom il-poteri, ngħabbuhom b'iktar responsabbiltajiet kif ukoll nagħtuhom iktar flus għaliex fl-aħħar mill-aħħar il-benefiċċju ta' dan kollu la se jieħdu partit u lanqas se jieħdu ieħor imma se jieħdu l-poplu Malti u Għawdxi kollu.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Nirringrazzjak.

Aktar rimarki, jekk jogħġobkom ?

L-Onor.

Charles Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: Mr Speaker, donnu fl-aħħar illejla bdejna nitkellmu xi ftit bis-sens u qed ngħid dan għax illum spiċċat il-kantaliena li dak kollu li għamel il-Gvern Laburista matul is-sentejn li għaddew kien kollu ħażin u negattiv.

Fil-fatt ir-riżoluzzjoni li għandna quddiemna llum hija bbażata fuq l-istess prinċipji li kellha r-riżoluzzjoni li għamel il- gvern preċedenti.

Għalkemm intqal - u dan jien naqbel miegħu - li wieħed għandu jħares ukoll lejn kif il-fondi speċjali għandhom ikunu amministrati, jien naħseb li l-prinċipju tar-riżoluzzjoni li ressaq il-Gvern Laburista ġie aċċettat, ħlief ovvjament għar-rigward tas-servizz ta' gwardjani lokali fejn il-gvern qed jamministra jew jestendi iktar fid-dawl tal-politika tiegħu.

Nista' ngħid b'sodisfazzjon illi ġie aċċettat ukoll il-konċett tar- reġjonalita' - fil-fatt dan beħsiebni nitkellem fuqu iktar fid-dettall - jiġifieri li jkun hemm kollaborazzjoni sħiħa fost il-kunsilli lokali flimkien.

Hawnhekk qed jingħad li m'aħniex se nimponu fuq il-kunsilli lokali sabiex dawn jikkollaboraw flimkien imma jien naħseb li l-gvern ċentrali għandu jkun il-mutur li jippromwovi din il-kultura ta' kollaborazzjoni.

Kif se nuri iktar 'il quddiem, din it-tip ta' kollaborazzjoni mhux biss hija fl-aħjar interess ekonomiku u finanzjarju tal-kunsilli lokali - għax ovvjament il-fondi tal-kunsilli lokali qatt m'huma se jkunu biżżejjed - imma wkoll se tagħti dak is-sens ta' koperazzjoni fuq livell reġjonali, li ċertament se jservi ta' ġid kbir għan- nies li jkunu joqogħdu f'dik il-lokalita'.

Mr Speaker, il-poplu li qed isegwi dan id-dibattitu, kemm permezz tar- radju kif ukoll permezz tal-ġurnali, għandu jifhem hu wkoll il- funzjonijiet, il-poteri, il-limitazzjonijiet u dak kollu li l-kunsill lokali tiegħu jista' jagħmel.

Mill-esperjenza tiegħi kemm ta' ministru responsabbli mill-kunsilli lokali kif ukoll ta' shadow minister tal- kunsilli lokali, naf li l-poplu jħares lejn il-kunsilli lokali b'mod pożittiv minkejja li tisma' ħafna tgergir fejn, min jgħidlek kontrihom, min jgħid li qegħdin għalxejn, min jgħidlek li m'huwiex moqdi xorta waħda u min jgħidlek illi ma jagħtux kasu.

Imma bħal f'kull ħaġa oħra dejjem se ssib lil min jgħidlek favur u lil min jgħidlek kontra.

Madanakollu wara li issa għaddew ħames snin minn mindu twaqqfu, ma nistgħux ngħidu li m'hemmx bżonn issir ri-evalwazzjoni għax il-problemi li dehru fl-1994 baqgħu jidhru fl-1995, fl-1996, fl-1997 - għax ma rridx ngħid li dawn spiċċaw fl- 1997 u reġgħu bdew issa - u anke fl-1998 għadhom hemmhekk.

Kif qal b'mod ċar l-Onor.

Gatt, jeżistu korporazzjonijiet u dipartimenti tal-gvern li ma jagħtux kas u ma jirrispondux għat-talbiet li jsirulhom mill-kunsilli lokali.

Huwa veru li llum qed nerġgħu nintroduċu d-desk officer li kien ġie introdott bejn l-1994 u l-1995 - aħna konna nsejħu lil dan l-uffiċjal fl-isem ta' liaison officer - pero' xorta jibqa' l-fatt li l- istruttura governattiva tal-gvern, li hija l-makna tal-gvern, hija iebsa biex tiċċaqlaq u forsi minħabba t-tradizzjoni li żviluppat fuq għexieren ta' snin din baqgħet taħdem bis-sistema ta' karti kontra karti, ta' ħafna riferimenti għar-registry, ta' files li jgħaddu minn id għall-oħra u ta' ħafna kitba ta' minuti.

Ir-realta' hija li għalkemm kulħadd jaf li l- amministrazzjoni ċentrali hija tqila ħafna, donnu m'hemm ħadd li huwa responsabbli verament sabiex iwassal l-affarijiet minn stadju għal ieħor.

Din hija l-isfortuna tal-gvern ċentrali.

Meta kont ministru n-nies lili dejjem kienu jgħiduli li l-iktar dipartiment li kienu jsibu effiċjenti u koperattiv kien proprjament dak tal- kunsilli lokali.

Jien m'iniex qed ngħid dan biex infaħħar lill-uffiċjali ta' dan id-dipartiment, li huma preżenti hawnhekk, imma biex naraw x'inhi r- raġuni.

Forsi r-raġuni għal dan ġejja mill-fatt li dan huwa dipartiment ġdid, bħalma huwa l-land registry, fejn hemmhekk ukoll kulħadd jgħid li jinqeda malajr.

Jien naħseb li meta dipartiment ikun ġie reformed u ma jkunx mgħobbi bil-konswetudni li żviluppat fuq għexieren ta' snin, dan iktar ikun lest li jikkopera u allura r-riżultat finali joħroġ aħjar.

Per eżempju, nistgħu ngħidu li l-land registry hija lesta li tikkopera mal- kunsilli lokali biex dawn ikunu amministrati aħjar, billi jkollhom iktar informazzjoni fuq l-artijiet, anke fid-dawl ta' dak li l-joint office għandu taħt il-pussess u l-kontroll tiegħu.

Xi rrid ngħid b'dan kollu, Mr Speaker?

Illum, wara li għaddew ħames snin minn mindu twaqqfu l-kunsilli lokali jenħtieġ li nagħmlu ri-evalwazzjoni oġġettiva - u hawnhekk irrid nerġa' nenfasizza l-kelma "oġġettiva" - għax jista' jkun hemm ċerti dettalji u punti li wieħed ma jaqbilx kif għandu jimplimentahom u kif għandu jwassalhom.

Jien naħseb li kulħadd jaqbel li l-kunsilli lokali huma pass pożittiv u li biex dawn jiġu apprezzati iktar mis-soċjeta' huwa importanti li s-servizz illi jkunu qed jagħtu jkun wieħed tajjeb u li jintlaħaq minn kulħadd biex finalment kull ċittadin jirrealizza li bl-eżistenza tal- kunsilli lokali jkun mar aħjar.

Issa ħalli nispjega fiex jikkonsistu l- fondi speċjali li għandna quddiemna llum.

Mr Speaker, l-ewwelnett ta' min jgħid li l-fondi speċjali huma dawk il- fondi li jwarrab id-dipartiment tal-kunsilli lokali wara li jingħata l-vot annwali mħabbar fil-budget, biex permezz tagħhom jiġu indirizzati ċerti inizjattivi u obbligi tal-kunsilli lokali.

Jien dejjem għidt illi għalkemm il-kriterju li jintuża biex dawn il-fondi jitqassmu bejn il-kunsilli lokali m'huwiex perfett, huwa oġġettiv biżżejjed għax jieħu in konsiderazzjoni kemm il-popolazzjoni kif ukoll l-area li jkollha l-lokalita'.

Li kieku ma jkollniex dan il-kriterju jien naħseb li l-ewwel tentazzjoni ta' kull ministru tkun li jalloka l-ikbar ammont ta' fondi lid-distrett fejn jikkontesta għax b'hekk almenu jnaqqas it-tgergir taċ-ċittadini tad- distrett tiegħu.

Matul l-1997, jiġifieri f'dak iż-żmien li jien kont ministru responsabbli mill-kunsilli lokali, aħna konna qed nagħmlu analisi biex naraw x'nistgħu nagħmlu biex filwaqt li nwessgħu l-kriterju li bih jitqassmu l-fondi, naċċertaw ruħna li t-tqassim ta' dawn il-fondi jkun qed isir bl-iktar mod ekwu.

Minkejja li l-fondi tal-kunsilli lokali kienu limitati minħabba r-realta' finanzjarja li l-gvern ċentrali ma setax jaħrab minnha, aħna ridna naċċertaw ruħna li kull kunsill lokali għandu l-fondi neċessarji biex ikun jista' jamministra s-servizzi li huwa fid-dmir li jagħti bl-iktar mod effiċjenti.

Dak iż-żmien aħna konna enfasizzajna l- ħtieġa tal-value for money concept - għax huwa veru li l-liġi tal-kunsilli lokali timponi dan il-konċett imma aħna ridna wkoll nattwawh - u ridna nattwawh billi l-ewwelnett nistmaw kemm jiġu jiswew is-servizzi li huma fir- responsabbilta' tal-kunsilli lokali f'kull lokalita' u t-tieni nett billi naċċertaw ruħna li kull kunsill lokali għandu l-fondi neċessarji biex ikun jista' jaħdem, għax ovvjament iktar ma inti tgħabbi lill-kunsilli lokali b'responsabbiltajiet iktar ikollok iżżidilhom fondi.

Issa ħalli niġi biex ngħid xi ħaġa fuq l-allokazzjoni ta' l-ispecial funds, illi kif għidt diġa', huma fondi li jingħataw lill-kunsilli lokali għal skopijiet speċifiċi.

Mr Speaker, ta' min jgħid li dawn l-ispecial funds ma jingħatawx bl- addoċċ, jiġifieri sempliċement biex wieħed ikun qassamhom, imma jkun hemm għan marbut magħhom.

Per eżempju, fl-1996 jien kont ħassejt li waħda mill- ikbar problemi li jiffaċċjaw il-kunsilli lokali hija proprjament ir- resurfacing tat-toroq u għalhekk kont issuġġerejt lid-dipartiment tal- kunsilli lokali li persentaġġ kbir minn dawn il-fondi għandu jmur għar- resurfacing tat-toroq.

Fil-fatt imbagħad dan id-dipartiment kien ħadem ħafna biex jara x'inhu l-aħjar mod li bih isir it-tqassim.

Ikun tajjeb jekk wieħed jinnota li filwaqt li f'Jannar ta' l-1997 kienu ngħataw xi Lm1.1 miljun għat-toroq - fil-fatt dawn kienu fondi li l-Gvern Nazzjonalista kien diġa' ddeċieda li għandu jgħaddihom lill-kunsilli lokali pero' dawn kienu ġew approvati mill-Parlament biex jitqassmu f'Jannar - matul l-istess sena, permezz tal-budget ta' l-1997, kienu tqassmu Lm1.4 miljun u matul din is-sena ġew ivvotati Lm1.4 miljun oħra.

Jiġifieri nistgħu ngħidu li matul dawn is-sentejn il-kunsilli lokali ngħataw madwar Lm3.9 miljun biex jagħmlu r-resurfacing tat-toroq.

Ċertament hawnhekk wieħed jista' jistaqsi kemm minn dawn il-fondi ġew użati, imma jien naħseb li fil-maġġoranza l-kbira tal-każijiet fejn dawn il- fondi ma ġewx użati, ir-raġuni ma kenitx minħabba li l-kunsill lokali ma riedx jutilizzahom imma minħabba li meta kunsill lokali jiġi biex jagħmel resurfacing ta' triq, jiltaqa' ma' diversi problemi li jinqalgħu minħabba n- nuqqas ta' kordinament li jeżisti bejn il-Korporazzjoni Enemalta, il- Maltacom, il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma, il-Melita Cable Television u d-dipartimenti tal-gvern.

Fil-fatt jien diġa' semmejt din il- problema s-sena li għaddiet għax kienet l-aktar problema li kienet iddejjaqni.

Ma jagħmilx sens illi wara li jintnefqu tant flus biex tiġi resurfaced triq, imbagħad lanqas jilħaq jgħaddi xahar li ma terġax tinqala' minn xi korporazzjoni jew minn xi entita' oħra, bil-konsegwenza li mbagħad ir-reinstatement isir b'mod diżastruż.

Ikun tajjeb jekk wieħed jgħid li dan id-dewmien isir minħabba li meta kunsill lokali jiddeċiedi li jagħmel resurfacing ta' triq u jistaqsi lil xi korporazzjoni jew lil xi entita' oħra jekk għandux bżonn jgħaddi xi cable minn dik it-triq, din jew tibqa' ma tirrispondih qatt jew il-kunsill lokali jirċievi acknowledgement u kollox jaqa' fil-bir tas-skieken.

Inkella tgħidlu li m'għandhiex pjanijiet għal dik it-triq partikolari biex imbagħad wara xi ġimgħatejn li jkun sar ir-resurfacing, tarahom ġejjin iħaffru t-trinek u jkissru l-bankini biex jgħaddu l-cable.

Hawnhekk joħroġ ċar li jeżisti nuqqas ta' ippjanar miċ- ċentru, liema nuqqas ta' ippjanar imbagħad jirrispekkja ruħu fuq il-lokal u n-nies tal-lokal jibdew jgħidu: Ara x'inhu jagħmel il-kunsill lokali, l- ewwel irranġa t-triq u issa reġa' qalagħha!

Dawn huma każijiet li ġraw u li għadhom jiġru u għalhekk huwa importanti li naraw kif se nsolvu l- problema ta' relazzjoni li hemm bejn l-amministrazzjoni ċentrali u dik lokali.

Jien naf li l-ebda gvern m'hu se jirnexxielu jsolvi din il- problema malajr, pero' huwa fl-aħjar interess tal-lokalita' u tal-pajjiż kollu kemm hu li jinbeda programm biex il-fondi pubbliċi jintnefqu bl-iktar mod effiċjenti u ekonomiku għax, wara kollox, waħda mill-evalwazzjonijiet li wieħed irid jagħmel meta jkun qed jistudja l-konċett tat-twaqqif tal- kunsilli lokali hija appuntu kemm l-amministrazzjoni pubblika tkun qed titjieb u kemm l-infiq ikun qed jiġi esegwit b'mod iktar effiċjenti bit- twaqqif tal-kunsilli lokali.

Per eżempju, hawn wieħed bilfors ikollu jistaqsi jekk hijiex qed issir dupplikazzjoni ta' xogħol minn mindu twaqqfu l-kunsilli lokali - fil-fatt din hija xi ħaġa li dejjem sħaqt fuqha u li se nkompli nisħaq fuqha - jew inkella kemm jagħmel sens li filwaqt li r-riżorsi tal-gvern ċentrali ma jintużawx, imbagħad ċertu xogħol jagħmluh kuntratturi privati.

Fil-fatt dan ta' l-aħħar huwa punt xi ftit delikat u ċertament m'għandniex inħarsu lejh mil-lenti politika imma rridu nħarsu lejh bl-iktar mod prattiku, bl- iktar mod prammatiku u bl-iktar mod finanzjarju li jaqbel.

Issa biex niftehmu, jien m'iniex qed ngħid li kunsill lokali m'għandux jagħmel kuntratt jew inkella li m'għandux joħroġ tender imma qed ngħid li huwa importanti ħafna li d-dipartimenti tal-gvern u l-korporazzjonijiet jagħmlu x-xogħol tagħhom sew ħalli jkunu kapaċi jikkompetu.

Meta waqt li kont ministru kienu jiġu nies mid-dipartimenti tal-gvern jgħiduli li t-tali tender ma ħaduhiex u jien kont nara x'diskrepanza hemm bejn it-tender li tefgħu huma u t-tenders l-oħra, kont insib li jekk id-dipartiment jibqa' bl- istess perception ta' kif jagħmel tender qatt m'hu se jkun kapaċi jagħti l- iktar tender vantaġġuża lill-kunsilli lokali.

Issa dan huwa aspett wieħed biss ta' din il-problema għax imbagħad hemm aspett ieħor ukoll.

Irridu naċċertaw ruħna li meta ċerti tenders jingħataw lil kuntrattur privat fuq livell lokali, jintlaħaq kemm il-value for money kif ukoll il- livell tas-servizz.

Ħafna drabi ssib li bejn offerta mitfugħa minn dipartiment tal-gvern u oħra mitfugħa minn kuntrattur privat, dik ta' l- aħħar tkun ħafna irħas u allura ovvjament imbagħad il-kunsill lokali jagħżel lill-kuntrattur privat, bil-konsegwenza li, per eżempju, jekk it- tender ikun jirrigwarda l-latrini, is-servizz tal-latrini tant imur lura li jew jispiċċaw jingħalqu jew inkella ma jkunx hemm min jieħu ħsiebhom u ssibhom dejjem maħmuġin.

Naturalment hawnhekk jien qed nagħti biss eżempju għax dawn it-tip ta' problemi ma jinqalgħux biss fis-servizz tal-latrini imma wkoll f'diversi servizzi oħra.

Għalhekk huwa importanti ħafna li naraw li l-livell tas-servizz ikun assigurat.

Ngħid għalija, jien dejjem ngħid li huwa aħjar li nonfoq Lm10 u jkolli servizz tajjeb milli nonfoq Lm9 u s-servizz ikun ħażin għax fl-aħħar mill- aħħar l-ispiża tispiċċa biex tiġini ogħla.

Għaliex qed ngħid dan?

Għaliex imbagħad ikolli nerġa' nħallas għal dak is-servizz u jekk ma nagħmilx hekk in-nies tibda tgerger li qed jintnefqu ħafna flus għalxejn.

Għalhekk il- bilanċ għandu jsir bl-iktar mod miftuħ u trasparenti, imma mbagħad irridu nkunu realistiċi wkoll u min jagħżel it-tender m'għandux jara biss il- bottom line ta' kemm hu l-prezz, għalkemm dak huwa importanti wkoll, imma għandu jara wkoll li ma' dak il-prezz hemm l-obbligi kollha u li dawk l- obbligi li jiġu assunti fit-tender ikunu verament esegwiti waħda wara l- oħra fil-lokal.

Din hija waħda mir-responsabbiltajiet li għandhom il- kunsilli lokali, u fil-fatt huma għalhekk għandhom il-managers.

Jien qed ngħid dan bl-iktar mod miftuħ għax mhux darba u tnejn li nisma' li manager japprova xogħol mingħajr ma lanqas biss ikun mar fuq il-lant.

(Interruzzjonijiet).

Sieħbi qed jistaqsi fejn sar dan li qed ngħid.

Fil- fatt kien hemm każ ġo skola fejn il-manager jew il-perit approva ċertu xogħol - issa jien m'iniex qed ngħid għal xi manager partikolari għax wara kollox l-għażla ssir permezz ta' tender ukoll - u wara li nħarġu l-flus, għax hekk hi l-proċedura, instab li x-xogħol ma sarx.

Issa nispera li ħadd ma jieħu l-impressjoni li jien qed ngħid li qed isir hekk kullimkien.

Jien qed nitkellem b'dan il-mod biex nuri lil kulħadd il-problemi u r-realtajiet li jeżistu f'dan il-qasam għax jien naħseb li jekk ma ssirx din l- evalwazzjoni l-kunsilli lokali ma jkunux jistgħu jkomplu jiżviluppaw.

Mr Speaker, intqal li s-sentejn li għaddew kienu sentejn ta' waqfien.

Jien naħseb li jkun tajjeb jekk wieħed jara kemm ħdimna mal-kunsilli lokali.

Nerġa' ntenni li l-gvern kellu bilfors jindirizza u jaċċetta d- deficit li kellu l-pajjiż u sfortunatament wieħed mis-setturi li ntlaqtu kien proprjament dak tal-kunsilli lokali, imma fl-istess waqt saret ħidma sħiħa biex il-kunsilli lokali jingħataw l-appoġġ kollu neċessarju ħallu jesegwixxu u jagħmlu l-proġetti tagħhom u aħna offrejnielhom diversi inizjattivi ġodda li taw frott tajjeb.

Wieħed mill-proġetti ewlenin li sar, li jista' jitqies bħala proġett pilota - meqjus proġett pilota għax l- istess proġett jista' jiġi trasmess f'oqsma oħrajn - huwa proprjament dak tal-manutenzjoni ġewwa l-iskejjel tal-gvern.

Fl-1996 xi ħadd kien qal li kulma kien hemm nieqes fl-iskejjel tal-gvern kienet ħġieġa waħda, imma fil- fatt meta xahrejn wara sieħbi l-Onor.

Evarist Bartolo qabbad lil xi periti biex jagħmlu rapport dwar il-manutenzjoni ta' l-iskejjel irriżulta li tista' tgħid li fil-lokalitajiet kollha l-manutenzjoni ta' l-iskejjel kienet waħda diżastruża.

Pero' dan mhux kollox għax, minkejja li l- iskejjel ma kienu qed jiġu rranġati qatt, il-fondi għal dan il-għan baqgħu jiġu allokati minn sena għall-oħra u l-ħaddiema li jaħdmu fuq il- manutenzjoni ta' l-iskejjel baqgħu għaddejjin bil-pagi b'mod regolari, jew inkella, meta kienet issir xi manutenzjoni, din kienet issir waqt iż-żmien ta' l-iskola, bil-konsegwenza li kien jitħarbat il-proċess edukattiv kollu ta' l-iskejjel tagħna.

Din kienet is-sitwazzjoni reali, liema sitwazzjoni ma setgħetx tibqa' u b'inizjattiva bejn id-dipartiment ta' l-edukazzjoni, id-dipartiment tal-kunsilli lokali u l-kunsilli lokali nfushom - fil-fatt nista' naċċertakom li l-maġġoranza kbira tal-kunsilli lokali daħlu b'interess għal din il-biċċa xogħol - tfassal pjan li ta riżultati pożittivi.

S'intendi dan il-pjan ma kienx perfett 100% u fil-fatt meta esegwejnieh sibna li kien hemm ċerti difetti, pero' nerġa' ngħid li dan il- pjan ta riżultati pożittivi għax biżżejjed ngħid li matul l-ewwel sajf li kien hemm wara li lħaqna dan il-ftehim ġew irranġati madwar 23 skola u mbagħad dan il-proċess baqa' għaddej sajf wara sajf.

Mr Speaker, kif qed naraw il-kollaborazzjoni bejn l-amministrazzjoni ċentrali u l-amministrazzjoni fuq livell lokali tista' tiġi attwata u fl- aħħar naħseb li rnexxielna nkissru t-taboo li dipartiment tal-gvern ma jaħdimx ma' kunsill lokali.

Għaliex qed ngħid dan?

Għax waħda mill-ikbar diffikultajiet li jkollok fid-dipartimenti tal-gvern hija proprjament li jew ikun hemm konflitt ta' personalitajiet, jew inkella li għal xi raġuni jew oħra l-amministrazzjoni ċentrali u l-kunsilli lokali ma jaħdmux flimkien.

Aħna konna fiduċjużi li jekk jirnexxielna nidentifikaw l-areas li jeħtieġ li jsir xi tibdil fihom, nippjanaw x'għandu jsir u nwettqu proġett naslu.

Tant hu hekk li konna saħansitra kważi wasalna biex f'dawk li huma estensjonijiet ta' skejjel, jiġifieri proġetti kapitali, ikun hemm l-involviment dirett tal-kunsilli lokali, għalkemm naturalment fil-qafas ta' dan kollu mbagħad dejjem jibqa' jkun hemm l-awditur, in-nies tat-teżor, in-nies tad-dipartiment ta' l-edukazzjoni u n-nies ta' dipartimenti oħrajn li jissorveljaw ħalli x-xogħol isir aħjar u b'hekk mill-esperjenza nitgħallmu wkoll kif intejbu dak il-proċess.

Issa ħalli nerġa' ndur biex ngħid xi ħaġa fuq l-istat tat-toroq.

Mr Speaker, aħna tant konna konxji li l-istat tat-toroq huwa ħażin li allokajna parti sostanzjali mill-fondi speċjali għar-resurfacing.

Sieħbi l- Onor. Gatt kkritika l-fatt li l-proċess tar-resurfacing tat-toroq jieħu tmien snin biex jitlesta.

Imma jkun tajjeb li hawnhekk wieħed ifakkar li dan il-framework ta' tmien snin inħadem fuq l-allokazzjoni ta' Lm1.4 miljun kull sena u aħna ħadna konsiderazzjoni tal-fatt li l-prezz ta' l-asfaltar per square metre ivarja xi ftit.

Imma wieħed ikun qiegħed jipproġetta biss, jiġifieri jekk imbagħad jiżdied l-ammont ta' fondi - u hawnhekk ikun tajjeb jekk ngħid li aħna konna qegħdin naħsbu wkoll kif insibu skemi ġodda biex il-fondi jiġu pprovduti lill-kunsilli lokali ħalli jkomplu għaddejjin bil-proċess ta' resurfacing - u minflok ikun hemm allokati Lm1.4 miljun kull sena jiġu allokati Lm2.8 miljun, ovvjament iż-żmien jitnaqqas.

Mr Speaker, ta' min jgħid li aħna konna waqqafna wkoll ir-road coordinating unit u wara xi xhur nitkellmu ma' l-entijiet rispettivi ħsibna biex niżviluppaw il-konċett tal-one-stop shop, anke f'dan il-qasam daqstant importanti, għax biex kunsill lokali joħroġ tender ħalli jkun jista' jagħmel resurfacing tat-triq ried ikollu l-informazzjoni neċessarja mill- Korporazzjoni Enemalta, mill-Korporazzjoni Telemalta, mill-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma, mill-Melita Cable, mid-dipartiment ta' l- artijiet, mill-awtorita' ta' l-ippjanar u minn diversi entitajiet oħra.

Imma dan mhux kollox għax, kif diġa' ntqal, sfortunatament sa llum għadna f'sitwazzjoni fejn ir-risposta ta' l-entijiet pubbliċi u tal-gvern ċentrali ma tasal qatt.

Ta' min jgħid li r-road coordinating unit kien jiġbor fih rappreżentanti minn kull entita', inkluż mid-dipartimenti konċernati, u l- iskop ta' dan il-unit kien li jfassal u joħroġ tenders flimkien mal- kunsilli lokali.

F'Awissu ta' l-1997, jiġifieri meta kont għadni ministru jien, inbdiet skema fejn qabel ma ssir triq id-dipartiment kien jagħti l- fondi lill-kunsill lokali biex dan jagħmel ix-xogħol infrastrutturali kollu li jkun hemm bżonn għax s'intendi, imbagħad ikun diffiċli li din terġa' tinqala'.

S'intendi kif bdiet titħaddem din l-iskema ltqajna ma' diversi problemi, pero' permezz tagħha rnexxielna noħorġu madwar 50 u 60 tender ta' toroq madwar Malta u Għawdex kollha.

Madanakollu milli nista' nifhem, peress li dan ir-road coordinating unit kien qiegħed marbut mad-dipartiment għax-xogħlijiet pubbliċi u issa d-dipartiment tat-toroq ġie jaqa' taħt ministeru ieħor, dan il-unit sfaxxa kompletament biex issa morna pass lura u erġajna ġejna f'sitwazzjoni - almenu hekk naħseb għax nista' nkun sejjer żbaljat ukoll - fejn minflok ma l-kunsilli lokali qed jirriferu għall-one- stop shop issa jridu jerġgħu jibdew jikkuntattjaw numru ta' entitajiet u dipartimenti biex ikun jista' joħroġ tender għar-resurfacing tat-toroq bir- riskju li wara ftit li din it-triq titlesta terġa' tinqala' biex isirulha xi xogħlijiet infrastrutturali.

Mr Speaker, ta' min jgħid li aħna konna qed naħsbu kif nistgħu nintroduċu l-idea tal-wardens gradatament, billi l-ewwel tiġi introdotta f'ċerti siti fejn għandek il-konċentrazzjoni tat-traffiku u fejn għandek popolazzjoni densa bħall-Belt, tas-Sliema u Buġibba.

Imma f'din il-Kamra ma jidhirx li kien hemm qbil dwar dan għax il-Gvern preżenti jrid jintroduċiha fil-pajjiż kollu f'daqqa.

Aħna kellna wkoll il-ħsieb li d-dipartiment jiċċertifika lill-wardens u mbagħad ovvjament dawn jiġu ingaġġati mill-kunsilli lokali.

Imma l-ikbar problema li sibna ma kenitx dwar min se jingaġġa lill-wardens imma dwar kif se tinġabar il-multa li jkun weħel dak l-individwu li l- warden ikun qabdu jikser ċerti regolamenti li jirrigwardaw, ngħidu aħna, il- parking u l-littering.

Kif kulħadd jaf, ir-realta' hija li fil-qrati tagħna n-numru ta' multi jiżdied minn xahar għal xahar u minn sena għal sena mingħajr ma jinġabru.

Għalhekk, flimkien mal-qorti, mal-pulizija u mad-dipartiment tal-liċenzji bdejna naħdmu fuq skema għall-qasam tat- traffiku - fil-fatt bdejna b'dan il-qasam minħabba li fih sibna l-ikbar numru ta' problemi - fejn min jaqla' ticket u wara li jikkontestaha fil- qorti jeħel il-multa xorta waħda, jinstab mezz kif din il-multa effettivament tkun tista' tinġabar.

Fil-fatt dan il-pjan kien se jibda jiġi attwat matul din is-sena imma kien se jkun iktar in place matul l-1999 u fis-snin ta' wara.

Din il-ħidma ma kenitx faċli għax minbarra li kienet tinvolvi tliet dipartimenti differenti, kienet tinvolvi wkoll li jkun hemm ċertu software u hardware tal-computer li jgħaqqad lil dawn id-dipartimenti kollha.

Ovvjament ġaladarba kien ikollna l-istruttura in place mill-aspett ta' informatika u minn dak ta' l-amministrazzjoni, kien ikun iktar faċli li l- enforcement isir iktar effiċjenti, kemm fuq livell lokali kif ukoll fuq dak reġjonali.

Madanakollu aħna ddeċidejna li għandna nħarsu iktar lejn l- enforcement fuq livell reġjonali u dan wara li kellna diskussjoni sħiħa mal- kummissarji tal-ġustizzja, fejn dawn issollevaw il-problemi li jiltaqgħu magħhom minħabba li jkunu jridu joqogħdu jduru ma' Malta u Għawdex kollu biex jiġbru l-multi, liema proċess normalment kien qed isir mill-qorti.

Fil-fatt l-ikbar problema li tqajmet matul din id-diskussjoni kienet li meta xi multa ma tinġabarx, kien jispiċċa joqgħod jiġri s-segretarju tal- kunsill lokali biex jara li din il-multa tinġabar.

Aħna lkoll naqblu li l- wardens, li jinforzaw il-liġi f'affarijiet li m'humiex ta' natura kriminali, għandhom jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tal-kunsilli lokali.

Pero' mbagħad irridu noqogħdu attenti li ma naħsbux li għax ngħaddu din il- problema minn taħt ir-responsabbilta' tal-gvern ċentrali għal taħt ir- responsabbilta' tal-kunsilli lokali, ikunu solvejna xi ħaġa jew li b'hekk inkunu qed ngħinu lill-kunsilli lokali.

Għax x'jagħmel il-kunsill lokali jekk jiġi ffaċċjat bl-istess problema minħabba li l-enforcement tant huwa weak li ma jafx kif se jinforzah?

Huwa faċli u hija xi ħaġa sabiħa li wieħed jitkellem fuq devoluzzjoni tar-responsabbiltajiet, pero' huwa iktar importanti li qabel wieħed jagħmel il-preparazzjonijiet kollha neċessarji biex effettivament dik id-devoluzzjoni tiġi amministrata tajjeb.

Mr Speaker, jekk wieħed jaqra artiklu 33 ta' l-Att dwar Kunsilli Lokali jsib li l-kunsilli lokali għandhom diversi responsabbiltajiet, pero' llum huwa importanti li nagħmlu evalwazzjoni fuq dan li qed ngħidu għax, per eżempju, jekk nieħdu l-qasam tal-ġbir ta' l-iskart u ta' l-indafa nsibu li matul dawn il-ħames snin kien hemm lokalitajiet fejn ir-riżultat deher li huwa tajjeb ħafna u kien hemm oħrajn fejn ir-riżultat ma deherx daqstant tajjeb.

Jien naħseb li kieku r-riżultat deher tajjeb f'kull lokalita' ta' Malta u Għawdex, il-Ministru Zammit Dimech ma kienx jagħżel bħala waħda mill-missions tiegħu li sa nofs Diċembru ta' din is-sena jrid inaddaf lil Malta kollha għax, ngħid il-verita', meta smajt lill-Ministru jagħmel dik l- istqarrija, għidt bejni u bejn ruħi li dan żgur qed jgħid li l-kunsilli lokali kienu ineffiċjenti matul dawn il-ħames snin.

Bla dubju ta' xejn Malta għandha bżonn tindifa sewwa għax wieħed ma jistax jgħid li ma jarax ħmieġ ġewwa pajjiżna, pero' għandna naraw li kemm dak li qed jagħmlu l- kunsilli lokali kif ukoll dak li qed jagħmel il-gvern ċentrali f'dik li hija ndafa tħalli r-riżultat mixtieq.

Veru li kull tant żmien aħna nevalwaw lill-kunsilli lokali u jsir rapport fuq kif dawn jamministraw ix- xogħol tagħhom imma anke fuq dan irridu nkunu iktar esiġenti għax id- dipartiment tal-gvern ukoll għandu funzjoni importanti f'dak li huwa tindif tal-lokal.

Per eżempju, aħna qed nagħmlu assessment biex naraw jekk dan id- dipartiment huwiex qed jaqdi dmiru sew u jekk hemmx kollaborazzjoni sħiħa bejn il-kunsilli lokali u bejnu ħalli d-diversi lokalitajiet jinżammu nodfa?

S'issa l-Ministru kkonferma li hemm bżonn li tingħata spinta biex pajjiżna jitnaddaf, pero' biex jitnaddaf irid ikun hemm proċess kontinwu u mhux issir xi ħaġa sal-Milied u mbagħad għall-1999 ninsew kollox.

Hawnhekk irrid nerġa' nenfasizza li jenħtieġ li bejn id-dipartiment u l-kunsilli lokali jkun hemm kollaborazzjoni sħiħa għax inkella r-riżultat bilfors li ma jkunx dak li wieħed jixtieq jew jistenna.

Problema oħra li jien iltqajt magħha kemm-il darba tirrigwarda l- manutenzjoni ta' ċerti soft areas minħabba li qisu ħadd ma jaf jekk din taqax taħt ir-responsabbilta' tal-kunsilli lokali.

Fil-fatt aħna pprovajna nittekiljaw x'inhuma eżattament ir-responsabbiltajiet tal-kunsilli lokali u dawk tal-gvern ċentrali.

Dawn huma kollha problemi li żviluppaw matul il- ħames snin li ilhom imwaqqfa l-kunsilli lokali u jien naħseb li qabel ma jkun hemm devoluzzjoni addizzjonali ...

Għalkemm fl-erba' items li semma s- Segretarju Parlamentari jidher li ma tantx se jkun hemm xi devoluzzjonijiet partikolari u għalhekk il-problemi amministrattivi se jibqgħu jinħassu.

MR SPEAKER: Onor. Mangion, skadielek il-ħin u għandek bżonn extension.

Xi ħadd jipproponi li l-Onor.

Membru jkompli jinstema'?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nipproponi li l-Onor.

Mangion ikompli jinstema'.

ONOR.

FRANCIS AGIUS: Nissekonda.

MR SPEAKER: Hawn talba biex l-Onor.

Mangion ikompli bl-intervent tiegħu.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ONOR.

CHARLES MANGION: Nirringrazzja lill-proponent, lis-sekondant u lill- Kamra.

Jien inħoss li ġaladarba dan huwa proċess li lkoll naqblu fuqu hemm bżonn li nieħdu approach li tkun realistika u down to earth.

Pero' issa ħalli niġi biex insemmi xi ħaġa li l-Gvern Laburista kien u għadu jemmen fiha, ċioe' l-bżonn li jkollna kollaborazzjoni sħiħa bejn il-kunsilli lokali fuq bażi reġjonali.

Huwa tajjeb li jkollok nies li jaħsbu għall-bżonnijiet tal-lokal tagħhom, pero' lokal "A" jista' jkollu iktar bżonnijiet minn lokal "B" u għalhekk huwa essenzjali li jkun hemm liaison kontinwu bejn kunsill lokali u ieħor ħalli l-inizjattivi jittieħdu flimkien.

Fil-fatt jidher li hemm qbil li wieħed għandu jiżviluppa iktar ir-reġjonalita' u li jkun hemm kollaborazzjoni fuq bażi reġjonali.

Ma narax għaliex m'għandux ikun hemm qbil għax din is-sistema hija iktar prattika, anke f'dak li huwa użu ta' finanzi.

Naturalment anke f'dan il-qasam, il-gvern ċentrali għandu jħares lejn il-problema tad-deficit li għandu pajjiżna.

Infatti dan kien il-ħsieb tagħna meta ħeġġiġna r-reġjonalita' u spjegajna l-ħtieġa li l-fondi jiġu amministrati mill-kunsill lokali b'mod iktar effiċjenti.

Fil-fatt illum nistgħu naraw li meta kien hemm xi kunsilli lokali li ftehmu u ħarġu b'kuntratt komuni bejniethom, l-ispiża kienet inqas mis-soltu u s-servizz kien iktar effiċjenti.

Wieħed irid jgħid ukoll li filwaqt li s-soltu meta kunsill lokali jitkellem fuq il-bżonnijiet tal-lokal tiegħu jaħseb li dawn il-bżonnijiet huma iktar importanti mill-bżonnijiet li għandha lokalita' oħra, meta jiltaqgħu xi tlieta jew erba' kunsilli lokali flimkien biex jitkellmu fuq il-bżonnijiet tagħhom jirrealizzaw li ħafna mill-problemi li jiffaċċjaw huma komuni u li huwa iktar faċli li jieħdu approach komuni biex jindirizzaw dawn il-problemi.

Jien naħseb li wieħed mill-ikbar proġetti ta' kollaborazzjoni li saru fuq bażi reġjonali matul il-ħames snin li ilhom imwaqqfa l-kunsilli lokali kien eżattament dak ir-rapport jew il-pjan soċjo-ekonomiku li sar fl-1997 għan- nofsinhar ta' Malta, fejn fih ħadu sehem 12-il kunsill lokali bl-assistenza sħiħa ta' diversi dipartimenti tal-gvern.

Permezz ta' dan il-pjan il-Gvern Laburista kien ħares lejn in-naħa t'isfel ta' Malta, li hija industrijalizzata u li hija mgħobbija b'kull tip ta' problemi li industrijalizzazzjoni intensa ġġib magħha - jiġifieri kemm bi problemi soċjali, kemm bi problemi ambjentali kif ukoll bi problemi ta' densita' fil- popolazzjoni - u ntrabat li għandna nagħmlu pjan reġjonali li għandu jaddottah il-gvern ċentrali biex jattwah.

Dan kien ir-riżultat ta' kollaborazzjoni reġjonali bejn il-kunsilli lokali tan-naħa t'isfel ta' Malta li ħadmu flimkien fuq perijodu ta' 12-il xahar.

Naturalment matul dan il-pjan kien qed jikkordina kollox il-gvern ċentrali għax ovvjament dejjem irid ikun hemm xi ħadd li jieħu ħsieb il-kordinament, u fil-fatt hawnhekk tidħol l-importanza li l-gvern ċentrali jkun il-movent biex iħeġġeġ ir-reġjonalita'.

Jien ma nemminx li l-affarijiet isiru weħidhom u nemmen li hemm bżonn li xi ħadd jieħu l-inizjattiva, jagħmilha ta' promotur u juri li qed jittratta lil kulħadd l-istess billi jisma' l-opinjonijiet ta' kulħadd.

Wieħed b'hekk biss jirnexxilu jġib dik il-kollaborazzjoni u dik ir-reġjonalita'.

Jien nemmen li r-rapport li tlesta flimkien mal- kunsilli lokali u ma' entitajiet oħra dwar in-naħa t'isfel ta' Malta oriġina wara inizjattiva sana li, minkejja li s'issa jidher li l-gvern preżenti għadu ma żarmahiex, ma naħsibx li qed jagħtiha l-importanza mistħoqqha.

Għalhekk ikun tajjeb jekk fil-winding-up il-Ministru jgħidilna x'importanza qed jagħti lil dan ir-rapport li sar għax dan huwa rapport li mhux biss irnexxielu jidentifika l-problemi soċjali, ekonomiċi, kummerċjali u ambjentali imma mar pass 'il quddiem iktar minn hekk għax jipproponi xi pjanijiet li bihom dawn il-problemi jkunu jistgħu jiġu solvuti gradatament.

Ta' min jgħid li għall-pjanijiet li kien qed jipproponi, dan id- dipartiment kien kważi qed jinvolvi lid-dipartimenti tal-gvern kollha, speċjalment lid-dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali, lid-dipartiment tax-xogħlijiet u lid-dipartiment ta' l-edukazzjoni, għax kien qed jiġi identifikat li d-dipartimenti tal-gvern kollha kellhom rwol komuni x'jaqdu.

Per eżempju, jekk id-dipartiment ta' l-edukazzjoni jieħu xi inizjattiva, din tkun tista' tingrana perfettament ma' inizjattiva li jkun qed jieħu d- dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali; u jekk f'ċerta lokalita' jkun qed isir investiment strutturali, dan ikun irid jiġi ngranat ma' investiment strutturali ieħor li jkun qed isir f'lokalita' oħra ġo l-istess żona.

Jien naħseb li b'hekk biss nistgħu niżviluppaw kollaborrazjoni sħiħa b'tali mod li naslu biex it-talbiet li kienu u li għadhom qed jagħmlu l-kunsilli lokali għal ċerti proġetti, bħal ngħidu aħna għal sports centres, civic centres, clinics, ...

Fil-fatt jien niftakar li meta konna laqqajna lill- kunsilli lokali mad-dipartiment biex naraw x'inhuma t-talbiet tagħhom, sibna li kull lokalita' kienet qed titlob li jkollha sports centre, civic centre u ground tal-football bil-faċilitajiet kollha li ground jirrikjedi, u dan meta ħafna mill-faċilitajiet eżistenti li għandna lanqas biss jintużaw.

Imma meta l-kunsilli lokali ltaqgħu, tkellmu u ddiskutew flimkien, ħafna minnhom bdew jifhmu iktar b'mod prattiku u reali li jekk se jsir proġett infrastrutturali bħal dan ta' Lm0.5 miljun - fil-fatt din iċ- ċifra ġiet konfermata wkoll - trid tagħmlu f'ċentru li jistgħu jibbenefikaw minnu l-ikbar numru ta' nies.

Madanakollu kien hemm diversi kunsilli lokali li ma setgħux jifhmu dan il-konċett u baqgħu jinsistu li huma jridu jagħmlu dan il-proġett fil-lokal tagħhom.

Issa hawnhekk irrid nagħmel parentesi żgħira u ngħid li kien hemm ċerti konsulenti li kienu jħeġġu lill-kunsilli lokali biex jimbarkaw fuq proġetti li naħseb li kienu jiswew xi 20% tal-fondi kollha li jkollhom allokati għalihom.

Imma ejjew inkunu realistiċi!

Ikun ġenn li wieħed jagħmel dak l- investiment kollu biex imbagħad f'sena sħiħa jużawh biss xi 1,000 ruħ li jkunu joqogħdu f'dik il-lokalita'!

Aħna minn dan irridu nibżgħu u mhux milli nkabbru u nippromwovu l-kollaborazzjoni reġjonali.

Irridu noqogħdu lura milli niżviluppaw mentalita' introverta biex nispiċċaw niżviluppaw repubblika għal kull lokal, jiġifieri 67 repubblika f'pajjiż li fih innifsu huwa żgħir meta tikkomparah ma' pajjiżi oħrajn.

Jien naħseb li meta wieħed iħares mill-perspettiva li qed inħares minnha jien ikun jista' jifhem iktar kemm jistgħu jiġu attwati proġetti fuq livell reġjonali u għalhekk nissuġġerixxi li nibqgħu nimbottaw il-proġett li sar għan- nofsinhar ta' Malta 'l quddiem billi l-pjanijiet tal-gvern ikunu bbażati fuq l-ideat li ħarġu minn dak ir-rapport li għandu ideat validi ħafna.

Fil- fatt anke l-Partit Nazzjonalista kien ipparteċipa meta kien qed isir dak ir- rapport u għalhekk nerġa' nenfasizza li huwa importanti li l-gvern jadotta u jattwa ċerti ideat minnu ħalli mbagħad inkunu nistgħu nestendu l-istess ħsieb f'diversi oqsma oħra ta' pajjiżna.

Mr Speaker, f'dan id-dibattitu sar aċċenn għall-problema li nqalgħet wara li sar ċertu żvilupp infrastrutturali f'lokalitajiet diversi, u ssemmiet l- inizjattiva li ħa l-Gvern Laburista - issa rridu niftakru li l-Gvern Laburista kulma għamel fil-gvern kien perijodu ta' bejn 12 u 15-il xahar, jiġifieri hawn m'aħniex qed nitkellmu fuq perijodu ta' xi għaxar snin - meta wettaq proġett infrastrutturali ġewwa Buġibba.

L-ewwelnett ta' min jgħid li l-gvern kien għażel dik iż-żona għax peress li dik hija żona kummerċjali u turistika, ħass li b'hekk kien se jgħin lill-prodott turistiku, apparti milli naturalment kien se jgħin lil dik il-lokalita' nnifisha.

Fil-fatt meta twettaq dan il-proġett għalkemm kien fih ċerti difetti, kulħadd ħa gost u faħħru tant li kull kunsill lokali esprima x- xewqa tiegħu li jsir proġett bħal dan fil-lokalita' tiegħu u filwaqt li għall-ewwel l-Oppożizzjoni Nazzjonalista kienet ikkritikatu u bdiet issemmi permessi u mhux permessi, imbagħad meta l-proġett tlesta hija wkoll qalet li din kienet inizjattiva pożittiva.

Madanakollu mbagħad inqalgħet problema ta' nuqqas ta' qbil bejn il-kunsill lokali u l-gvern ċentrali dwar kif għandha ssir il-manutenzjoni ta' l-infrastruttura ta' dan il-proġett.

Saru diversi laqgħat bejn il-kunsill lokali u l-partijiet kollha konċernati biex tiġi diskussa din il-problema - fil-fatt jien għamiltha ta' chairman f'iktar minn laqgħa waħda - u l-ħsieb kien li għalkemm il-kunsill lokali għandu jkun responsabbli mill-manutenzjoni, irid ikun hemm ukoll l-input ta' dawk in-nies li għandhom l-ikbar interess li l-manutenzjoni ssir b'mod tajjeb u b'mod regolari.

Ta' min jgħid ukoll li l-gvern kien dispost li jagħti l-għajnuna kollha tiegħu, kemm permezz tar-riżorsi umani kif ukoll permezz tal-makkinarju li għandu biex il-manutenzjoni ssir b'mod kontinwu.

Imma sfortunatament, minkejja l-isforzi kollha li saru dan il-ftehim ma ntlaħaqx, bil-konsegwenza li llum il-manutenzjoni qed tiddeterjora mhux biss għal-lokal imma wkoll għall-pajjiż in ġenerali.

L-istess problema qed tidher ukoll fil-proġetti ta' Birżebbuġa, ta' Marsascala u ta' Marsaxlokk.

Mr Speaker, jien hawnhekk nixtieq nistaqsi lill-gvern jekk huwiex beħsiebu jkompli dawk il-proġetti li kienu nbdew f'Tas-Sliema - fil-fatt dan il-proġett kien maħsub li jitlesta s-sena d-dieħla - u Paceville.

Aħna nħossu li huwa xieraq li dawn l-inizjattivi jeħodhom il-gvern ċentrali għax hu għandu s-saħħa u r-riżorsi neċessarji u minn proġetti bħal dawn ikun jista' jibbenefika l-pajjiż kollu kemm hu.

Wara kollox dan huwa l-iskop ewlieni ta' l-eżistenza tal-kunsilli lokali, li jibbenefika minn dak li jsir il-pajjiż għax, filwaqt li huwa veru li l-kunsill lokali jirrappreżenta lokalita' waħda, fl-aħħar mill-aħħar wieħed irid jammetti li permezz tal-ħidma tal-kunsilli lokali miexi 'l quddiem il-pajjiż kollu, u dan huwa l-konċett li fuqu għandha issir l-evalwazzjoni.

L-inizjattivi li kien qed jieħu l-Gvern Laburista, liema inizjattivi kienu qed jittieħdu minn sena għall-oħra, wara medda ta' snin żgur li kienu se jolqtu lil kull lokalita', jew almenu, lil kull reġjun ta' pajjiżna, u għalhekk wieħed għandu jkompli jmexxi dawn it-tip ta' inizjattivi 'l quddiem.

Dan kien esperiment li rajnieh jiġi implimentat minn Gvern Laburista u r-riżultat kien wieħed pożittiv ħafna.

Issa jekk waqt li kien qed jiġi implimentat dan il-proġett rajna xi nuqqasijiet, aħna għandna r-responsabbilta' li nidentifikawhom, anke flimkien mal-kunsilli lokali, ħalli nkunu nistgħu nibqgħu mexjin b'dawn it-tip ta' inizjattivi.

Aħna rridu nidentifikaw ukoll x'inhu l-aħjar mod li bih il-manutenzjoni tkun tista' ssir bl-iktar mod effettiv u effiċjenti.

Huwa veru li dan jista' jinvolvi spiża ikbar lill-kunsilli lokali pero' fl-aħħar mill-aħħar dan huwa li jippretendi minna l-poplu.

Mr Speaker, kien hemm diversi inizjattivi li twettqu bejn il-gvern ċentrali u l-kunsilli lokali pero' jien xorta waħda nibqa' nsostni li għad fadal ħafna x'isir f'dan il-qasam.

Wara kollox il-kunsilli lokali għadhom trabi fil-proċess demokratiku u soċjali ta' pajjiżna, imma naħseb li m'għandniex noqogħdu lura milli nippromwovu l-inizjattivi u rridu nifhmu li dawn ma jitteħdux biex tinqered l-awtonomija tal-kunsilli lokali imma biex il-kunsilli lokali jagħtu riżultat aħjar lil-lokalita' u lill-pajjiż in ġenerali.

Madanakollu mbagħad meta l-gvern ċentrali jkun qed jagħmel devoluzzjoni biex inaqqas ix-xaħam żejjed li għandu, irid joqgħod attent u jżomm ruħu responsabbli li jassigura li meta jkun qed jagħmel din id- devoluzzjoni l-amministrazzjoni fuq livell lokali tkun effiċjenti għax inkella, fl-opinjoni tiegħi, minflok ma jkun qed jagħti servizz lill- kunsill lokali jkun qed jagħtih disservice.

Għalhekk jien nibqa' ninsisti li l-evalwazzjoni għandha tibqa' ssir regolarment u wieħed għandu jibqa' jagħmel ċerti mistoqsijiet bħal, per eżempju: Il-kunsilli lokali kemm irrealizzaw l-aspirazzjoni tan-nies tal-lokalita'?

U jekk l- aspirazzjonijiet tan-nies kienu għoljin ħafna, x'inhi r-raġuni għal dan?

Jew inkella: Jekk l-aspirazzjonijiet tan-nies ma ntlaħqux, x'inhi r-raġuni għal dan?

U jekk irridu nsibu l-mezzi biex ikunu jistgħu jintlaħqu l- aspirazzjonijiet tan-nies, għalfejn m'għandniex naħsbu biex inwettqu l- inizjattivi li semmejt ħalli finalment dawn l-aspirazzjonijiet ikunu jistgħu jiġu milħuqa?

Mr Speaker, problema oħra li ltqajt magħha jien u li naħseb li llum qed jiltaqa' magħha sieħbi l-Onor.

Gatt tirrigwarda l-elezzjoni tas-sindki għax sa llum żviluppat il-konswetudini li l-kariga ta' sindku jeħodha - s'intendi, jekk ikun irid - dak li jġib l-ikbar numru ta' voti.

Donnu li din kienet ir-rule of thumb biex ħadd ma jieħu għalih.

Sa ċertu punt jien lill-kunsilliera ma nagħtihomx tort għax peress li l-liġi ma tagħti l-ebda direzzjoni dwar dan, din hija l-iktar sistema loġika.

Pero' qed naraw li hemm diversi kunsilli lokali li minflok m'huma qegħdin jaħdmu fl-aħjar interess tal-lokalita', qegħdin jinħlew f'piki personali billi jorganizzaw il-laqgħat u joqogħdu jippjanaw kif jistgħu jtajru lis-sindku.

Hawn wieħed irid jerġa' jistaqsi: Dawn il-konflitti ta' personalitajiet qed jagħmlu ġid lill-kunsill lokali?

Wasal iż-żmien li nindirizzaw din il-problema u naraw kif nistgħu nintroduċu sistema fejn is-sindku wkoll ikun elett mir- residenti ta' dik il-lokalita'?

U jekk sindku jkun ġie elett mir-residenti tal-lokalita', kif ikun jista' jitneħħa minn dik il-kariga?

Dawn huma l- problemi li għandna quddiema bħala riżultat ta' l-esperjenza ta' ħames snin li kellna ta' kunsilli lokali.

Huwa tajjeb li l-konflitti personali li jkun hemm bejn kunsillier u ieħor inħalluhom jesternalizzaw ruħhom b'tali mod li dawn jispiċċaw anke fuq livell lokali?

Jien qed nitkellem mill- esperjenza għax rajt ħafna kummiedji fejn il-bżonnijiet tal-lokal kienu qishom ma jeżistux u l-kunsill lokali beda jikkonċentra iktar fuq xi konflitt personali.

Issa jekk il-kunsilli lokali jiġu ridotti għal dawn l- affarijiet, it-twaqqif tagħhom mhux se jibqa' iktar xi ħaġa pożittiva anzi se jkunu huma stess li jeqirdu lilhom nfushom.

Jekk se noqogħdu lura milli ngħidu li affarijiet bħal dawn huma self-destructive u jeqirdu l-funzjoni u l-proġettazzjoni tal-kunsill lokali fil-komunita', wisq nibża' li nkunu qed ninnegaw jew innaqqsu l-eżistenza tal-kunsilli lokali.

Jekk wieħed jemmen li l-kunsill lokali huwa l-bażi tad-demokrazija jeħtieġ li dawn il-problemi li jeżistu fl-amministrazzjoni interna jiġu solvuti.

Mr Speaker, punt ieħor li nħoss li għandna nenfasizzaw u ninkoraġġuh huwa t-taħriġ tal-kunsilliera.

Jien konvint li d-dipartiment għamel l- isforzi neċessarji biex iħarreġ lill-kunsilliera preżenti u lil dawk prospettivi imma hija sfortuna li min ikun se jidħol għal din il-kariga, li għandha l-importanza tagħha fil-ħajja pubblika ta' pajjiżna, ħafna drabi lanqas biss ikollu idea ta' kif jiffunzjona kunsill lokali.

Allura ngħid jien, meta jsiru xi programmi ta' taħriġ mid-dipartiment dawn in-nies għaliex ma jipparteċipawx?

Meta kont ministru konna għamilna diversi programmi ta' taħriġ li kienu organizzati tajjeb biex kemm jista' jkun nakkomodaw lill-kunsilliera bi kwalunkwe mezz.

Imma sfortunatament l- attendenza kienet tkun miżera u għalhekk nixtieq nieħu l-okkażjoni biex nawgura lil sieħbi l-Onor.

Gatt, li jien konvint li se jagħmel diversi programmi ta' taħriġ, li l-kunsilliera jippreparaw ruħhom b'mod serju għar- responsabbilta' li qegħdin jġorru billi jipparteċipaw f'dawn il-programmi.

Mr Speaker, naħseb li f'dan id-diskors irnexxieli nagħti overview ta' kif aħna nixtiequ li jkunu l-kunsilli lokali.

Apparti mill-flus li hemm diġa' allokati, illum ir-riżoluzzjoni li għandna quddiemna qed talloka Lm2.5 miljun oħra biex jiġu mħaddmin mill-kunsilli lokali u għalhekk l-importanza tal-kunsilli lokali qiegħda anke fuq livell ekonomiku.

Jidher ċar li l- kunsilli lokali għandhom rwol siewi f'pajjiżna li huma qed jiżviluppawh fuq livell lokali u jien nemmen li jistgħu jiżviluppawh ukoll fuq livell reġjonali.

Għalhekk huwa importanti ħafna li nsibu mezz kif il-problemi li ilhom jipprevalu u li għadhom hemmhekk, bħal ngħidu aħna l-problema tar- relazzjoni li teżisti bejn il-gvern ċentrali u l-kunsilli lokali, jibdew jitnaqqsu u finalment ikunu eliminati kompletament.

Ċertament irid jinstab il-bilanċ tal-poter bejn il-gvern ċentrali u l-kunsilli lokali, u qed ngħid li għandu jinstab dan il-bilanċ mhux biex wieħed jagħti l-veto u l-ieħor ma jkunx jista' jimxi.

Irid jinstab anke bilanċ biex il-ħidma tal-kunsilli lokali tkun sorveljata u huwa importanti li l-kunsilli lokali jkunu jafu li tkun qed issir din is-sorveljanza.

Naturalment dan ma jfissirx li l- kunsilli lokali għandu jkollhom il-pulizija l-ħin kollu fuqhom imma għandha ssir dik it-tip ta' sorveljanza li jkollha l-istess strutturi li jkollhom sorveljanzi oħrajn li jsiru fuq kwalunkwe amminstrazzjoni oħra.

Irridu nifhmu li l-għan tas-sorveljanza huwa li l-affarijiet isiru aħjar u mhux biex ikun hemm il-kastig.

Ovvjament min jabbuża għandu jieħu l-punizzjoni li ħaqqu pero' s- sorveljanza tfisser iktar minn hekk u ssir biex l-affarijiet jitjiebu, biex ix-xogħol isir aħjar u biex id-devoluzzjoni tal-poter, li aħna tant nitkellmu fuqha, tkun qed issir u tkun qed tinħass li qed ssir għax huwa biss b'dan il-mod li nkunu nistgħu ngħidu li qed nagħmlu xi ħaġa verament ta' ġid liċ-ċittadini Maltin u Għawdxin.

Wara kollox jien naħseb li dan huwa l-għan ewlieni ta' kull kunsill lokali u għalhekk aħna rridu naħdmu lkoll f'dik id-direzzjoni.

Grazzi, Sur President.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki, jekk jogħġobkom?

L-Onor.

Anġlu Farrugia.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Sur President, din il-mozzjoni qiegħda tiġi diskussa f'dan il-parlament grazzi għax-xogħol li għamel il-gvern preċedenti.

Kważi mn'Alla għandna din il-mozzjoni għaliex il-gvern preżenti għad m'għandux aġenda preparata għax-xogħol parlamentari.

Din hija mozzjoni importanti għax qegħdin nitkellmu fuq ħteġijiet speċjali li kellhom jorganizzaw matul din is-sena l-kunsilli lokali pero' tajjeb naraw dawn minn fejn bdew u kif inhuma mexjin.

L-introduzzjoni tal-kunsilli lokali kienet xi ħaġa li l-poplu Malti u Għawdxi aċċetta.

Tant hu hekk li fl-ewwel elezzjonijiet tal-kunsilli lokali kien hemm perċentaġġ ta' votanti konsiderevoli li nkoraġġixxa lil dawn il-kunsilli lokali jitilqu jimxu.

Imma f'dan il-perjodu qasir - għax il-ħajja tal-kunsilli lokali għadha ma qabżitx sitt snin - diġa' kellna setbacks li, fl-opinjoni tiegħi, wieħed għandu jaħseb fuqhom.

U ma naħsibx illi nkun skorrett jekk ngħid illi f'ċerti kunsilli lokali hemm ċertu ħela ta' ħin u piki bejn il-kunsilliera, u dan ma jagħmel xejn ħlief inaqqas il-fiduċja tal-poplu fl-istess kunsilli.

Sur President, quddiemi qed nara lill-Onor.

Michael Asciak (Interruzzjonijiet) Le, le, ma kontx se nistaqsih kemm damu l-membri tal- Kunsill Lokali ta' Birkirkara sakemm iddeċidew li jaħtruh sindku!

(Interruzzjonijiet) Imma fil-verita' dawn huma l-affarijiet li jdejqu lill- poplu Malti.

Iva, jien nemmen li wieħed għandu jindirizza din il-problema bis-serjeta'.

(Interruzzjonijiet) Issa jekk ikollniex lill-partiti politiċi kollha jipparteċipaw fl-elezzjonijiet tal-kunsilli lokali hija ħaġa oħra.

Dik tista' titkellem favur jew kontra tagħha għalkemm idealment aħjar ma jkun hemm l-ebda partit jipparteċipa imma l-Partit Nazzjonalista bdiha u l- poplu rrisponda.

Pero' iktar minn hekk din hija kwestjoni ta' fiduċja, fis- sens li rridu naraw li l-kunsilli lokali verament jispiraw il-fiduċja tal- poplu kollu.

Sur President, waħda mill-affarijiet li tinkwetani hija l-kwestjoni ta' kif jintnefqu l-flus mill-kunsilli lokali.

Kif qal tajjeb l-Onor.

Austin Gatt, għandna kunsilli li għandhom popolazzjoni żgħira u territorju kbir u żgur li dawn ikollhom bżonn jidħlu f'investimenti kapitali ikbar minn kunsilli oħra.

Il-mozzjoni taħseb għal dan f'artiklu 10, imma wieħed irid jgħid ukoll li fejn jidħlu l-flus il-liġi li għandna hija daqsxejn zoppa.

Prattikament ma ssib l-ebda sistema ta' kontroll fin-nefqa tal-flus.

Għaliex?

Il-Prim Ministru għadu kif poġġa fuq il-Mejda tal-Kamra rapport tal-Kunsill Lokali tal-Marsa li s-sindku tiegħu kien qed jiġi investigat dwar allegazzjoni imma jidher li kollox huwa korrett.

Jiena naf li l- kunsill lokali jaħtru awdituri huma stess, imma m'għandux l-awditur tal- gvern jinvestiga kif qed jintefqu l-finanzi fil-kunsilli lokali?

Għaliex dan isir biss meta jkun hemm xi allegazzjonijiet?

Fil-leġislatura l-oħra kont staqsejt lill-Onor.

Mangion fil-kapaċita' tiegħu ta' ministru fuq liema kriterju l-Kunsill Lokali tal-Mosta kien nefaq eluf ta' liri iktar mill-budget li kellu allokat għalih mingħajr ma informa lil ħadd.

Skond il-liġi, dan il-kunsill lokali kellu jadotta ċerta proċedura imma mhux hekk għamel.

Hemm bżonn pero' li din ma terġax tiġri, la mill-istess kunsill u lanqas minn xi kunsill ieħor.

Irid ikun hemm ċerta dixxiplina u ċerta armonjia kif isiru l-affarijiet.

Iżda l-arroganza li torħoġ mill-kunsilli lokali li, bir-rispett kollu, inzertaw għandhom dominanza Nazzjonalista - xi ħaġa li tirrifletti proprju l-arroganza Nazzjonalista ....

Dawn huma affarijiet li jirriflettu kif kien imexxi l- Gvern Nazzjonalista.

Ħalli naraw issa kif se jmexxi.

Għalhekk qed ngħid li għandu jkun hemm kontrolli serju fuq l-infiq ta' flus.

Nixtieq issa ngħid xi dwar il-prijoritajiet tax-xogħlijiet li saru.

Sur President, huwa veru li l-kunsilli lokali għandhom lista limitata ta' x'jistgħu jagħmlu imma huwa veru wkoll li ntnefqu ħafna flus f' xogħlijiet li ma kien hemm l-ebda skop ta' urġenza jew prijorita' għalihom meta tikkomparahom ma' xogħol iktar urġenti.

Dawk il-vaski fi Triq il- Kostituzzjoni ġewwa l-Mosta, per eżempju, barra li estetikament iweġġgħu l- għajn, huma mibnija b'mod skorrett, anke f'dak li għandu x'jaqsam mar- regolamenti tat-traffiku.

Għalhekk nistieden lill-Kunsill Lokali tal-Mosta sabiex jara bis-serjeta' fejn jista' jirranġa s-sitwazzjoni.

Ma fiha xejn billi kunsill jirrivedi ċerti proġetti biex jara rnexxewx.

Din bħall- kwestjoni tal-one-way system tat-traffiku.

Jeħtieġ naraw x'inhuma l- ħtiġijiet tal-Mosta u naraw ukoll li dawn ikunu jirriflettu l-interessi kemm tar-residenti ta' Triq il-Kungress Ewkaristiku u kemm tas-sidien tal- ħwienet.

Il-Mostin għandhom għal qalbhom l-affarijiet tagħhom u żgur li ma jiġġildux fuq politka.

Għalhekk m'għandux ikun il-kunsill lokali li huwa dominat min-Nazzjonalisti li jifred il-Mostin fuq affarijiet illi huma ta' importanza għal kulħadd.

Sur President, jiena ma rridx ngħid li l-Kunsill Lokali tal-Mosta m'għamel xejn tajjeb.

Per eżempju, xi ħaġa pożittiva li għadha ma ssemmietx f'din il-Kamra hija l-parteċipazzjoni ta' dan il-kunsill fi programmi internazzjonali ta' l- Unjoni Ewropea. bħalma hu l-Med Urbs, biex permezz ta' finanzjament minn barra jkunu jistgħu jagħmlu l-manutenzjoni tal-wirt kbir li għandna fl-area tal-Mosta.

Din hija xi ħaġa pożittiva u ta' min jirrakkmandaha.

Dan l- aħħar ġie f'idejja l-ktieb "Birkirkara fis-Seklu Dsatax" ta' Wistin Żammit, ippublikat mill-Kunsill Lokali ta' Birkirkara.

Din ukoll hija inizjattiva tajba għaliex b'hekk il-kunsilli lokali jżidu d-doża fl-interess letterarju u kulturali.

Jiena ngħid ukoll li l-kunsilli lokali għandhom ikabbru dan l-interess billi huma stess - forsi anke flimkien u mhux kull kunsill individwalment - joħorġu b'ideat li jgħinu lill-gvern ċentrali.

F'dan is-sens, l-idea li ssemmiet kemm min-naħa tal-Gvern Laburista u jidhirli anke min-naħa tal- Gvern Nazzjonalista preċedenti dwar li jkollna a national trust act - jiġifieri li naraw illi jkun hemm trust li jkun jista' jirregola dawn l- għaqdiet volontarji biex verament jieħdu ħsieb il-kultura u l-wirt storiku ta' pajjiżna - hija idea verament tajba.

Ovvjament waħda mill-għaqdiet l- iktar importanti u li qed tagħmel ħafna ġid fil-pajjiż hija "Din l-Art Ħelwa" imma tajjeb naraw x'għamlu għaqdiet Ingliżi li ħadmu ħafna biex jaraw kif jevolvu aħjar l-idea ta' l-involviment tal-kunsilli lokali f'dawn it-tip ta' proġetti.

U kien hemm ideat tajbin li ħarġu mill-kunsilli lokali.

Il-Kunsill Lokali tan-Naxxar, per eżempju, kien ħareġ bl-idea li jkun hemm rotta għall-periferija tan-Naxxar għaliex nafu li t-trasport pubbliku mhux dejjem ilaħħaq mat-toroq kollha f'areas kbar.

Niftakar ukoll li meta konna qegħdin niddibattu l-voti li jaqgħu taħt il-ministeru tal-ġustizzja - din diġa' semmiha l-Onor.

Austin Gatt qabli - ħareġ il-punt li l-kunsilli lokali għandhom iwaqqfu tribunali lokali b'kompetenza żgħira.

Tliet mitt sena ilu kellna anke l-qrati lokali u jekk din l-idea ta' tribunali lokali taqbad l-art, forsi l-kunsilli lokali jkunu jistgħu jidħlu fit-tfassil tagħhom ukoll.

Tajjeb nenfasizza pero' li kollox irid isir bil-ħsieb u jrid ikun hemm value for money.

Xi ħaġa li ma nistax ma nsemmix hawnhekk hija li meta tkun ġejja l- elezzjoni tal-kunsilli lokali, dawn jorganizzaw ħafna parties u ikliet għall-anzjani minn flus il-poplu, li fl-istess ħin iservu ta' propaganda għal xi kunsillier jew ieħor.

Meta tara l-mod sottili, disinjat u sistematiku kif isiru għall-ewwel ma jokkorrilekx li dawn qed isiru għal dan il-għan, imma żgur li dawn l-affarijiet rajnihom.

Din m'hijiex kwestjoni ta' ħofor imma s-serjeta' titlob li jrid ikun hemm value for money, li r-riżultat ikun dak mistenni u li verament ikun fl-interess tal- poplu Malti.

Ftit ilu semmejt l-għaqdiet volontarji, u kif dawn jistgħu jaħdmu flimkien mal-kunsilli lokali.

Niftakar li way back fl-1993/94, meta kont għadni fil-korp tal-pulizija, b'mod speċjali l-Kunsilli Lokali ta' San Pawl il-Baħar, Santa Venera, Ħal Tarxien, San Ġiljan u oħrajn, interessaw ruħhom ħafna biex jorganizzaw neighbourhood watch.

Sur President, f'dan il-pajjiż ħadd m'hu qiegħed jgħix f'xi spazju għalih u għalhekk kulħadd irid jagħti l- kontribut tiegħu.

U m'hemmx biss il-problema tas-serq imma hemm ukoll il- problema tar-rave parties, il-problema tad-drogi, il-problema tal- kriminalita' eċċ. Li rrid ngħid huwa li l-kunsilli lokali m'għandhomx jinħlew f'affarijiet illi m'humiex daqshekk importanti għax hemm ħafna affarijiet x'jistgħu jagħmlu.

Għalhekk tajjeb li l-idea tan-neighbourhood watch, per eżempju, tiġi avvanzata u ameljorata.

Barra minn hekk din ma tinvolvix flus.

Xi ħaġa oħra li jistgħu jagħmlu l-kunsilli lokali hija li jlaqqgħu n-nies tal-lokal u jorganizzawlhom laqgħat dwar il-kriminalita' għaliex il-kriminalita' hija xi ħaġa li tista' tattakkaha biss billi kulħadd jipparteċipa dak id-daqsxejn.

Għalhekk in-neighbourhood watch hija xi ħaġa pożittiva għall-kunsill lokali.

Din l-istess bħad-droga.

M'huwiex biżżejjed li kultant nagħmlu xi seminar għaliex din hija biss xi ħaġa preliminari għalkemm hija tajba.

Barra minn Malta, speċjalment fl-area tan-naħa ta' fuq ta' l-Ingilterra u Skozja, il-kunsilli lokali jaħdmu ħafna fil-kwestjoni tad-droga u huma stess għandhom kumitati speċjali biex jaraw in-novitajiet f'dan il-kamp illi qed jagħmel ħafna ħsara lit-tfal u żagħżagħ tagħna.

Fil-fatt il- bieraħ smajna b'mewt oħra waqt rave party.

Il-gvern ċentrali għandu l-korp tal-pulizija u affarijiet oħra li qegħdin hemmhekk biex jiġġieldu din il- problema imma l-kunsilli lokali jistgħu jidħlu f'postijiet u jilħqu ċerti points bin-nies kif jorganizzahom hu illi ma jilħaqhomx ħaddieħor.

U xorta tkun qed tasal għall-istess riżultati.

L-Onor.

Austin Gatt semma l-kwestjoni dwar il-liċenzji li qegħdin jiġu mħallsin u organizzati within the local councils.

Dan ifisser li dan il- piż tneħħa minn fuq il-korp tal-pulizija, imma jiena nistaqsi: Għaliex meta wieħed imur iħallas liċenzja ta' ħanut li għal xi raġuni jew oħra ma kenitx qed titħallas - forsi bi traskuraġni jew għaliex ikun miet is-sid u l-werrieta ma segwewx il-proċedura - jgħidulu li jrid jerġa' jibda kollox mill-ġdid?

Għaliex min irid jibda business ta' ħanut li diġa' kellu liċenzja imma kellu l-armatura magħluqa, isib li ma jistax awtomatikament iħallas l-arretrati u jkollu l-liċenzja?

Dawn huma affarijiet li jagħmlu ħsara lil pajjiżna, jagħmlu ħsara lil dawk in-nies li jridu jinvestu flushom f'investimenti żgħar imma li huma healthy.

F'dan is-sens hawn ħafna x'isir bejn il-kunsilli lokali u d-dipartimenti.

Fil-fatt aħna konna diġa' bdejna naħdmu fuq dan.

Nistgħu nsemmu, per eżempju, il-proġett tat-triq ta' Raħal Ġdid u Ħal Tarxien, fejn kien hemm problema kbira tat-traffiku ħdejn iċ-ċimiterju ta' l-Addolorata.

Id-dipartiment tax-xogħlijiet flimkien mal-kunsill lokali għamlu l-isbaħ sistema ta' traffic flow bit-traffic lights f'qasir żmien, grazzi għall-koperazzjoni bejn id-dipartimenti u l-kunsilli lokali.

Nistgħu nsemmu wkoll il-proġett f'Ħaż-Żabbar u l-embellishment projects f'Bugibba, Marsacala, Marsaxlokk, Għajnsielem u Birzebbuga.

Dawn kollha saru fil-perjodu qasir li konna fil-gvern u f'kull proġett kien hemm ir- rappreżentanza tal-kunsill lokali.

Din hija l-idea li kellna, li noħolqu spirtu ta' koperazzjoni.

Għalhekk il-Partit Laburista fil-gvern daħħal lil kulħadd fid-diskussjoni dwar il-proġett għan-nofsinhar ta' Malta.

Jekk nieħdu l-qasam ta' l-agrikoltura u nieħdu l-area minn fejn ġej jiena, kien hemm l-idea li l-APS Bank - bank lokali żgħir imma b'qalb kbira - jiffinanzja serra fejn jiġu kkoltivati pjanti u siġar biex il-kunsill lokali flimkien mad-dipartiment ta' l-agrikoltura jifformaw green belt.

Dawn it-tip ta' proġetti jeżistu kemm f'pajjiżi Ewropej u kif ukoll f'pajjiżi Meditteranji, u tajjeb li naraw x'jista' jsir għaliex dawn huma proġetti li jagħtu dehra isbaħ lil pajjiżna.

Huwa veru li wieħed mit-tliet kunsilli lokali f'Għawdex li kienu qegħdin jaħdmu flimkien fuq proġett ta' l-iskart ħareġ 'il barra mill-proġett minħabba xi disgwid, u għalhekk li jrid isir huwa li ssib xi ħaġa li żgur jaqblu fuqha d-diversi kunsilli.

Jiena għadni kemm semmejt l-agrikoltura imma wieħed jista' jsemmi wkoll proġetti filantropiċi u l-konċett tan-neighbourhood watch li jista' jkun organizzat b'mod iktar wiesa' u mhux bejn xi kunsill jew tnejn.

Sur President, huwa importanti li dawn l-ideat jiġu attwati u mhux insemmuhom biss fil-Parlament.

L-Onor.

Gatt qal li qed jiltaqa' mal- kunsilli biex jara kif jistgħu jaħdmu flimkien.

Jien naħseb li hemm bżonn ukoll isiru seminars b'temi speċifiċi dwar management bejn kunsilli lokali u ieħor fuq ċerti proġetti.

Huwa importanti li they air their views u mbagħad naraw x'riżultat joħroġ.

Tajjeb ukoll li meta niġu biex nattwaw xi proġett ikollna ċerti kriterji u mhux kunsill ikollu kriterji mod u kunsill ieħor ikollu kriterji oħra.

Għalhekk f'dawn is-seminars wieħed jista' joħroġ bi standard recommendations u kulħadd jimxi fuqhom.

Xtaqt nagħmel riferenza wkoll għall-elezzjonijiet tas-sena d-dieħla.

Naf li se ssir anke elezzjoni għall-Kunsill Lokali ta' l-Iklin - u minn hawn lil dan il-kunsill nawguralu għax għamel ħafna xogħol tajjeb f'dawn l-aħħar snin - u nista' ngħid li reċentement għamilt mistoqsija parlamentari li tirrigwarda l-bypass li minn Ħal Lija tieħu għall-Imsida, mingħalija jisimha Triq Dun Karm.

Jiena naf li l-kunsill lokali ta' l-Iklin kien ilu jitħabat biex din it-triq tiġi regolata bit-traffic lights u issa jiena nformat li dan il-proġett ġie approvat u se jsir.

Jien inħoss li kull min is-sena d-dieħla ħiereġ għall-elezzjoni jrid jara li x-xogħol tal-lokal isir b'dedikazzjoni u mhux nagħmlu x-xogħol biex noqogħdu nagħmlu ċ- ċerimonji.

Wieħed ma jridx joħroġ għall-kunsill għax xi ħadd ikun qallu biex joħroġ biex forsi jwassal l-interess ta' ħaddieħor.

Hawnhekk nitkellmu ħafna fuq jekk il-kandidati għall-kunsilli lokali għandhomx jikkontestaw taħt il-kappa tal-partiti politiċi.

Jiena wieħed minn dawk li naqbel li idealment il-kunsilli lokali għandhom ikunu above party level, imma jekk kemm-il darba l-Partit Nazzjonalista għoġbu jipparteċipa f'dawn il-kunsilli fuq livell ta' partit mhemmx x'tagħmel.

Ġaladarba l-poplu mhux qed jirrealizza li idealment il-kunsilli lokali aħjar ikunu komposti minn nies indipendenti biss u mhux min-nies li jirrappreżentaw il-partiti politiċi, allura bilfors ikollna nitkellmu dwar li jista' jkollok il-partiti politiċi kollha jipparteċipaw.

L-Onor.

Austin Gatt diġa' għamel kumment dwar dan u qal li l-Partit Laburista qiegħed jerġa' jagħmel rethinking dwar dan.

Ir-rethinking kien proprju li ladarba l-partiti ż-żgħar u l-Partit Nazzjonalista deherilhom li għandhom jipparteċipaw fl-elezzjonijiet tal-kunsilli lokali allura l-idea intelliġenti li ma jkollokx ip-partiti jipparteċipaw ma tistax tinforzaha, la l-poplu għadu ma mmaturax sew f'din il-ħaġa.

Jiena naħseb li anke dawk il-kandidati li se jikkontestaw l-elezzjonijiet li ġejjin, għalkemm se joħorġu taħt it-tikketta ta' partit - it-tikketta se tkun hemm għax hija kważi an evil necessity - għandhom jaraw li jaħdmu b'dedikazzjoni biex dejjem imexxu fl-aħjar interess tal-lokal.

Qed nigħid dan għax l-ideal huwa li l-pajjiż ikollu l-aħjar nies li jirrapreżentawh kemm fil-gvern ċentrali kif ukoll f'dak lokali.

Sfortunatament kultant il-qasam lokali jirrifletti l-qasam ċentrali.

Din hija xi ħaġa li ħadd minna ma jixtieq.

Kull ċittadin onest irid dejjem l- aħjar fost l-aħjar.

Jiena nemmen li għandna ħafna nies kompetenti, nies serji, li lesti li jagħtu ħafna xogħol lil dan il-pajjiż bl-inizjattivi tal- kunsilli lokali.

Il-fiduċja, kif diġa' għidt, tiġi kemm min-nies kif ukoll mill-mod ta' kif jaħdmu l-kunsilli lokali.

Per eżempju, jiena ma nistax nifhem kif ix-xogħol li jsir mill-kunsilli lokali dejjem ikun dominat mill- istess nies.

Jiena ma rridx nsemmi nies imma rrid ngħid li perit partikolari huwa mdaħħal fil-proġetti kważi kollha tal-kunsilli lokali, għalkemm illum forsi ma tantx jista' jaħdem ħafna.

L-istess nista' ngħid f'dak li jirrigwarda t-tenders, għax dawn dejjem jeħduhom l-istess kuntratturi.

Dawn il-kuntratturi jitfgħu tenders li jkunu rħas - u tajjeb li l-ministru responsabbli jismagħha din - u allura jeħduhom u mbagħad magħhom iħaddmu tfal li jkunu taħt l-eta' biex dak ix- xogħol jagħmluħ bi profitt akbar.

Dan qed ngħidu għax il-GWU għmlet rapport dwar xogħol mill-kunsilli lokali li ttieħed b'tender u ġew impjegati tfal taħt l-eta'.

Mela hawnhekk issa għandna anomalija fejn għandek nies li qed jieħdu xogħol tal-kunsilli lokali - li allura huma maħluqin b'liġi biex isir xogħol skond il-liġi, li jagħmel ġid lill-pajjiż - imbagħad noħolqu sitwazzjonijiet fejn soċjetajiet u kumpanniji jieħdu xogħol għall-kunsilli lokali u jiksru l-liġi dwar iċ-child labour.

Din mhux biss hija liġi tal-pajjiż imma llum hija n-norma internazzjonali.

Dan huwa sfruttament dirett fil-kamp tax-xogħol u għalhekk il-GWU waslet biex għamlet anke rapport u naf li hemm rapport f'idejn uffiċjal għoli tal-GWU f'dak li għandu x'jaqsam ma' xogħol li qed isir mill-kunsilli lokali, liema xogħol huwa meħud b'tender u dan a skapitu ta' nies li jridu jaħdmu bl- ikktar mod onest.

Allura anke f'dak li huma proġetti n-nies involuti fil- kunsilli lokali jridu jaraw illi qabel ma jagħtu l-go ahead għat-tender jaraw ukoll il-lista' ta' l-impjegati li huma nvoluti f'dik il-kumpannija li se tieħu x-xogħol.

Qed ngħid dan għax naf li diġa' qed isiru l-abbużi u dawn huma abbużi serji.

Barra minn hekk, f'dak li għandu x'jaqsam ma' proġetti oħra tal-kunsilli lokali, naħseb li hemm fejn wieħed ukoll javvanza l-ħsieb illi fejn se jkun se jsir proġett kbir - fis-sens li kunsill lokali waħdu ma jkunx jista' jagħmlu tajjeb biżżejjed, jew il-proġett ikun ta' vantaġġ għal iktar minn kunsill lokali wieħed; ngħidu aħna, ikun hemm proġett li se jolqot tajjeb kemm l-area tal-Mosta kif ukoll dik ta' l-Imġarr - il-kunsilli jaħdmu flimkien u jinvestu l-istess kapital li jkollhom għad-dispożizzjoni tagħhom.

Sur President, nagħlaq billi nagħid li hemm ħafna x'wieħed jista' jagħmel fil-kunsilli lokali.

Il-kunsilli lokali fihom infushom huma proġett importanti għal pajjiżna u żgur li flimkien nistgħu nagħmlu ħafna iktar.

Imma żgur ukoll li issa rridu naraw lill-Partit Nazzjonalista, li tant kien jattakka lill-Gvern Laburista dwar ix-xogħol li kien jagħmel fil-kunsilli lokali, li fis-snin li ġejjin iżomm il-wegħdi li għamel qabel l-elezzjoni.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Issa nistieden lill-Ministru Gonzi biex, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal għada t-Tlieta, 17 ta' Novembru fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Riżoluzzjoni dwar ħlasijiet għal ħtiġiet speċjali lil Kunsilli Lokali - Kontinwazzjoni;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali - it-Tieni Qari (Kontinwazzjoni);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Ħabs - it-Tieni Qari; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Pensjonijiet - it-Tieni Qari.

MR SPEAKER: Rimarki?

L-Onor.

Jason Azzopardi.

ONOR.

JASON AZZOPARDI: Mr Speaker, f'dawn il-ftit minuti li għandi għad- dispożizzjoni tiegħi waqt dan l-aġġornament nixtieq ngħaddi kelmtejn dwar l- importanza tal-wirt kulturali ta' pajjiżna, b'aċċenn partikolari għal dak tar-raba' distrett, li jien għandi l-unur li nirrappreżenta.

Dan il- pajjiż, bħal kull pajjiż ieħor, għandu l-identita' kulturali tiegħu, liema identita' hija msawra minn diversi esperjenzi tal-passat, monumenti, plakek, niċeċ, kappelli u ħafna affarijiet prezzjużi bħal dawn.

Iżda l- biża' tiegħi hija li pajjiżna mhux dejjem ta l-importanza mistħoqqa lil dawn ir-rikordji li ħallewlna missirijietna.

Ħalli nagħti xi eżempji biex wieħed jifhem iktar għaliex illum iddeċidejt li nitkellem proprjament fuq dan il-qasam.

Per eżempju, ġewwa Raħal Ġdid hemm il-knisja ta' Sant'Ubaldeska, l-Ipoġew kif ukoll it-tempji ta' Għajn Dwieli li nstabu ftit tas-snin ilu.

Issa jien persważ li ftit huma dawk in-nies li jafu b'dawn it-tempji li jinsabu proprjament ħdejn il-kunvent tal-kapuċċini ta' Għajn Dwieli, minkejja li kif għidt diġa', dawn instabu biss ftit snin ilu.

Għalhekk hawn jien nistaqsi: X'sar minnhom dawn it-tempji?

Qed jiġu indukrati u mħarsa?

Ċikku l-poplu jaf bihom?

Kull min jgħaddi minn quddiem il-knisja ta' Sant'Ubaldeska, li semmejt diġa', żgur li tiġih ħasra jaraha fl-istat ta' abbandun li qiegħda fih.

Imbagħad xi ngħidu għall-ġojjell ta' palazz li għandna ġewwa l-Gudja, liema palazz huwa magħruf bħala l-Palazz ta' Bettina u li kien mibni mijiet ta' snin ilu?

Ta' min jgħid li dan il-palazz enormi kienet bnietu ċerta "Bettina", li kellha affiljazzjonijiet aristokratiċi ma' l-aqwa nobbli ta' l-Ewropa, sabiex toqgħod fih, u llum dan il-ġojjell arkitettoniku, li partijiet minnu ilhom mibnija 500 jew 600 sena, huwa proprjeta' privata.

Wieħed irid isemmi wkoll il-kappella ta' Santa Luċija li minnha oriġina l-isem tar-raħal ta' Santa Luċija, liema kappella tinsab inti u dieħel il-Gudja fuq in-naħa tax-xellug.

Mr Speaker, ġewwa Ħal-Tarxien hemm madwar 25 niċċa flimkien ma' diversi kappelli u tempji oħra.

Riċentement konna smajna li saret inizjattiva bejn il-Kunsill Lokali ta' Ħal-Tarxien u l-Bank of Valletta International biex dan ta' l-aħħar jgħaddi somma ta' madwar $40,000 lill-kunsill lokali ħalli jiġi mniedi proġett għat-tempji neolitiċi li hemm fl-istess lokal.

Jien ma rridx ngħid li $40,000, li bejn wieħed u ieħor jiġu Lm10,000, m'huma xejn; huma bidu, imma bla ebda dubju hemm ħafna u ħafna iktar xi jsir f'dan ir- rigward.

Hawn ta' min ifaħħar il-proġett tar-Re-Birth 2000 li jikkonsisti fis-sehem ta' 12-il kunsill lokali, li ħafna minnhom huma min-naħa t'isfel ta' Malta u li l-għan tiegħu huwa proprjament li jiġu identifikati dawk il- postijiet li għandhom bżonn jiġu repaired u kkonservati kemm għall- benefiċċju tan-nies tal-lokal kif ukoll għat-turisti għax ma rridux ninsew li t-turiżmu huwa l-iktar settur li jrendi f'pajjiżna u l-ekonomija tagħna ma timxix mingħajr l-introjtu mit-turiżmu.

Mr Speaker, aħna għandna nħossuna fortunati li għandna patafjun ta' monumenti u storja li hija interessanti li wieħed ikun jaf dwarha.

Per eżempju, jekk m'iniex sejjer żball xi sitt snin ilu, f'Tal-Barrani, limiti ta' Ħal-Tarxien, instabu xi oqbra puniċi li għandhom eluf ta' snin, u hawn nixtieq nieħu l-opportunita' li nistaqsi x'sar minnhom dawn l-oqbra għax minkejja li dawn huma importanti ħafna għall-wirt kulturali tagħna, la nafu ġewx mirduma bil-konkos, la nafu għadhomx miftuħa u jekk stess għadhom miftuħa ma nafux minn fejn huwa l-aċċess għalihom.

Issa kif nafu, dawn huma ġojjelli u għalkemm huma affarijiet żgħar, għandhom importanza kbira għat-turiżmu għax it-turist ma jiġix biss biex jara l-Kattidral ta' l- Imdina, il-Kattidral ta' San Ġwann jew iċ-Ċittadella imma jiġi wkoll biex jara dawn l-affarijiet u għalhekk huwa importanti li nieħdu ħsiebhom.

Ta' min isemmi wkoll it-tempju ta' Tas-Silġ ġewwa Marsaxlokk li jinsab fi stat ta' abbandun totali.

Mr Speaker, fatt li ta' min ifaħħru u jinkoraġġih huwa li f'pajjiżna għandna ħafna ħaddiema li jifhmu fir-restawr u jagħtu l-kontribut tagħhom u per eżempju, xiehda ta' dan hija n-niċċa ta' Santa Marija li tinsab ġewwa Ħal-Tarxien u li riċentement kienet sofriet danni kbar wara inċident tat- traffiku li kien hemm fi Triq tal-Barrani.

Għal min ma jafx, ikun tajjeb jekk ngħid li din in-niċċa nbniet fl-1762, jiġifieri hawn qed nitkellmu fuq niċċa li għandha 'l fuq minn 200 sena u x-xogħol ta' restawr sar mir- restoration unit tad-dipartiment tax-xogħlijiet flimkien mal-Kunsill Lokali ta' Ħal-Tarxien.

Fil-fatt dan ix-xogħol huwa ta' min ifaħħru għax ir- restawr ta' din in-niċċa sar verament b'għaqal kbir u għalhekk jien ma nistax nifhem kif ma jistgħux jiġu identifikati niċeċ u kappelli oħrajn li għandhom bżonn jiġu restawrati.

Dan m'huwiex xi xogħol li għalih għandna għalfejn noqogħdu nġibu l-esperti barranin ġaladarba n-nies tagħna huma kapaċi jagħmluh b'tant dedikazzjoni.

Hawn wieħed ma jistax ma jsemmix ukoll il-knisja ta' San Bert, il-knisja ta' Santa Marija, Villa Le Fevre, Villa Aspinall u d-Dar tal-Kejka li jinsabu kollha ġewwa Ħal Tarxien.

Dawn huma riżultat tal-wirt li ħallewlna missirijietna, imma sfortunament ħafna drabi m'humiex qed jiġu apprezzati, anzi pjuttust qed jiġu minsija, u jekk ma nqajmux il-kuxjenza tal-poplu fuq dan il-wirt storiku, dawn qatt ma jistgħu jiġu apprezzati.

Per eżempju, dwar id-Dar tal-Kejka kienet saret proposta mill-Kunsill Lokali ta' Ħal- Tarxien biex din issir mużew kulturali u għalhekk għandna nagħtu mbottatura lil din il-proposta.

Għal min ma jafx, din id-dar ġiet irrestawrata mill- ħaddiema tad-dipartiment tax-xogħlijiet, jiġifieri kif għidt l-ewwel, kienu l-ħaddiema lokali stess li taw il-kontribut tagħhom biex xi ħaġa Maltija tkun tista' titgawda mill-Maltin ukoll.

Bħalissa qed niftakar f'dawk is-slaleb li nsibu fuq kolonna mdawra b'xi tlieta jew erba' tarġiet, li ġeneralment insibuha f'nofs ta' raħal jew viċin il-qalba tar-raħal.

Hija ħasra li ħafna drabi ninsew l-importanza li kellhom dawn is-slaleb tal-ġebel meta nafu li huma daqstant tipiċi.

Per eżempju, hawn ta' min isemmi s-salib tad-Dejma li hemm ġewwa Ħal-Tarxien, liema salib inbena bejn wieħed u ieħor f'nofs is-seklu 16 biex ifakkru li meta t-Torok kienu ġew jattakkaw lil Malta fl-Assedju l-Kbir kien waslu sal- punt fejn illum huwa mmarkat b'dan is-salib u mbagħad peress li l- kavallieri ta' San Ġwann kienu ffortifikaw din l-area u sejħu l-għassa li kienu qed jagħmlu "dejma", dan is-salib baqa' magħruf bħala s-salib tad- Dejma.

Hemm ukoll is-salib tal-Marsa li ħafna minna lanqas nafu x'jirrappreżenta, u jien sirt naf b'dan meta kont qed nagħmel ir-riċerka u naqra fuq dan is-suġġett.

Fil-fatt għal min ma jafx, is-salib tal-Marsa, li għall-grazzja t'Alla huwa ppreservat tajjeb ħafna, għandu mijiet ta' snin u kien jikkommemora l-punt minn fejn il-Belt kienet tinqata' minn mal- parroċċa ta' Ħal Qormi għax oriġinarjament il-parroċċa ta' Ħal-Qormi kienet testendi sal-peninsula ta' Sciberras li llum hemm mibnija fuqha l-Belt, jiġifieri s-salib tal-Marsa kien proprju l-punt li jindika sa fejn tasal il- Belt u minn fejn tibda lokalita' oħra.

F'pajjiżna għandna ħafna minn dawn is-slaleb u naħseb li wasal iż-żmien li jkollna liġi li tirregola n- national trust, dak li l-Ingliżi jsejħu a national trust act.

Qed ngħid dan għaliex għalkemm għall-grazzja t'Alla f'pajjiżna għandna madwar tmien organizzazzjonijiet li qed jiġġieldu u jikkompetu bejniethom dwar min minnhom se jagħmel l-ikbar biċċa xogħol għall-ġid ta' l-ambjent u ta' l- istorja, li minnha nnifisha hija ħaġa tajba, sfortunatament ma teżisti l- ebda koordinazzjoni bejniethom.

Għalhekk hawn jien nistaqsi: Għalfejn ma ssirx liġi tan-national trust sabiex tirregola u tikkoordina l-inizjattiva u x-xogħol ta' dawn l-għaqdiet volontarji li kieku mhux għalihom, ħafna mit- torrijiet li għandna madwar il-kosta tagħna llum jinsabu fi stat ta' abbandun?

Hawnhekk ta' min wieħed isemmi lil "Din l-Art Ħelwa", li tant għamlet xogħol fit-Torri l-Aħmar u f'torrijiet oħra, bħal ngħidu aħna, fit-torri ta' Għajn Tuffieħa.

Għalhekk jien inħoss u nibqa' nsostni li wasal iż- żmien li ż-żewġ naħat tal-Kamra għandhom jaqblu fuq din il-proposta għaliex hija xi ħaġa li minnha se nibbenefikaw aħna lkoll.

Fil-fatt ġewwa l- Ingilterra din il-liġi ilha li saret is-snin u llum hemm madwar 26 organizzazzjoni involuti f'dan in-national trust.

Għalhekk ejjew inħarsu l- identita' kulturali tagħna u nagħtuha l-importanza li jixirqilha għax daqskemm huwa importanti l-ġid ekonomiku għall-pajjiż daqstant ieħor huwa importanti l-ġid kulturali.

Hija ħasra li żagħżugħ li għadu ħiereġ mill- iskola ma jafx kemm batew missierijietna biex bnew xi monument jew għamlu xi opra oħra.

Mr Speaker, illum nixtieq nisħaq ukoll fuq l-importanza li ndaħħlu iktar l-audio-visuals fil-postijiet kulturali.

Per eżempju, fil-Knisja ta' Sant'Ubaldeska, li semmejt iktar kmieni u li tinsab ġewwa Raħal Ġdid, għaliex m'għandux ikun hemm audio-visual fuq l-istorja tagħna?

U għalfejn m'għandux ikollna wkoll audio-visual fuq l-Ipoġew, li huwa daqstant uniku u imprezzabbli u li llum huwa rikonoxxut saħansitra mill-UNESCO?

Għalfejn l- audio-visual m'għandhomx isiru iktar regolari u frekwenti?

Ngħid għalija jien tgħidx kemm nieħu gost meta mmur f'xi pajjiż barra minn Malta fejn ikollhom is-son et lumière li jispjegalek b'mod sempliċi u viżwali tant li tibqa' tiftakar aktar.

Għalhekk jien inħoss li l-gvern flimkien mal- kunsilli lokali kif ukoll mal-privat, għax il-privat ukoll għandu rwol f'dan il-qasam, għandhom iniedu proġetti li permezz tagħhom jiġu identifikati siti, monumenti, niċeċ, kapelli u affarijiet oħra ta' ċerta importanza kulturali biex filwaqt li jiġu ssorveljati, jiġu mogħtija aktar rikonoxximent, jintwerew iktar u jitpoġġew fuq il-vetrina ta' pajjiżna biex meta jiġi t-turist ma jsibx biss il-baħar tagħna, li tant huwa sabiħ u nadif, ma jsibx biss ix-xemx imma jsib ukoll dawn ir-rikordji u l-fdalijiet ta' wirt missirijietna u permezz tagħhom ikun jista' jgawdi u japprezza iktar l-istorja ta' pajjiżna.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Nirringrazzjak.

Iktar rimarki, jekk jogħġobkom?

L-Onor.

Cristina.

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Mr Speaker, l-ewwelnett nixtieq nirringrazzjak minn qalbi tal-paċenzja tiegħek li tismagħni nagħmel dan l-ewwel diskors qasir tiegħi f'din il-Kamra.

Fil-fatt sa ftit sigħat ilu jien kont beħsiebni nitkellem fuq suġġett totalment differenti imma wara r-rapporti li dehru fil-gazzetti ta' dalgħodu dwar il-mewt li seħħet il-bieraħ kmieni filgħodu fejn intemmet ħesrem il-ħajja ta' żagħżugħ, jien ħassejt li kelli nkun fidili lejn is-sentimenti istintivi tiegħi ta' mara u ta' omm, li nħoss li huma sentimenti ta' sogħba, ta' ħasra kif ukoll ta' biża' li qed naqsam mal-Maltin u l-Għawdxin kollha.

Kif għidt diġa', il-mewt kiefra ta' żagħżugħ li seħħet kmieni dalgħodu żiedet isem ieħor mal-lista ta' dawk iż-żgħażagħ li ħarġu minn djarhom biex jiddevertu għal ftit sigħat u li sfortunatament qatt ma reġgħu rritornaw lura fi ħdan il-familja tagħhom.

Hawnhekk nixtieq nagħmilha ċara li jien illejla ħadt l-ispunt li nitkellem minn dak li qrajt fuq il-gazzetti, liema rapporti kienu bbażati biss fuq indikazzjonijiet li laħħqu lil dawn il- gazzetti sakemm ġew ippubblikati l-bieraħ filgħodu.

Jien, u naħseb li ħafna ġenituri oħra, waqt li konna qed naħsbu fuq il-familja ta' dan iż- żagħżugħ, għaddielna ħsieb minn moħħna u b'ċertu egoiżmu li wieħed jista' jifhmu għidna: There but for the grace of God go I. Dalgħodu aħna qajjimna lil uliedna għal ġurnata oħra ta' skola jew ta' ħidma b'ċerta tama u ħerqana għall-futur sabiħ għalihom, pero' sfortunatament il-jum ma bediex għal kulħadd l-istess.

Illum ir-rave parties saru parti mix-xena lokali u għalkemm jista' jkun li wieħed ma japprovahomx, ir-realta' qed turina li r-rave parties huma popolari ħafna maż-żgħażagħ tagħna li jattenduhom bi ħġarhom.

Fil-fatt kulħadd jaf li hemm mijiet, u xi drabi anke eluf, ta' żgħażagħ li jmorru għal dawn il-parties, imma sfortunatament dawn it-tip ta' parties joħolqu ambjent li donnu huwa conducive għat-tmexxija tad-droga.

Mr Speaker, kif taf is-Sinjorija Tiegħek permezz tal-ħajja parlamentari twila li għandek, kienu ħafna dawk id-deputati li tul is-snin tkellmu fuq is-suġġett tad- droga qabli u jien m'għandi l-ebda dubju li ħafna minnhom kienu esperti fuq dan is-suġġett u taw il-kontribut siewi tagħhom, pero' jidhirli li llum kelli nerġa' nħares lejn dan is-suġġett għaliex inħoss li qatt ma nistgħu nitkellmu biżżejjed fuq dan is-suġġett għas-sempliċi raġuni li fin-nofs hemm il-ħajja ta' wliedna kif ukoll il-well-being ta' bosta familji Maltin u Għawdxin.

Hemm ħafna issues li jien nixtieq narahom imneżżgħin totalment mill- politika partiġġjana imma l-aktar wieħed fosthom huwa l-issue tad-droga.

Jien nixiteq bis-sinċerita' kollha li meta nkunu qed nitkellmu fuq dan is- suġġett kulħadd iqatta' l-iscore-cards politiċi tiegħu u naħdmu flimkien sabiex inkunu nistgħu nsaħħu dejjem iktar din il-ġlieda li għandna quddiemna.

Mr Speaker, jien naħseb li huwa f'waqtu li ngħid li nhar l-Erbgħa li ġej il-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali sejjer jiltaqa' sabiex jiddiskuti l-kondizzjonijiet u r-regolamenti għaż-żamma ta' discos u parties ħalli jsir minn kollox biex il-ħidma għall-protezzjoni taż-żgħażagħ tagħna tiġi inforzata iktar.

Ta' min jgħid li għal din il-laqgħa ġew mistiedna ħafna għaqdiet, fosthom is-Sedqa, il-Caritas, il-Kunsill Nazzjonali taż-Żgħażagħ, il-Forum Żgħażagħ Laburisti, il-Moviment Żgħażagħ tal-Partit Nazzjonalista, l-Alternattiva Żgħażagħ kif ukoll il-GRTU u l- Malta Hotels and Restaurants Association.

Jiena nittama u nispera li hemm ħafna għaqdiet oħra u ġenituri li kemm fuq bażi individwali kif ukoll fuq bażi ta' gruppi lesti li jagħtu l-kontribut tagħhom f'dan il-qasam.

Hawnhekk irrid ngħid - għalkemm intqalet diversi drabi - li wieħed ma jistax jinjora l-fatt u ma jsemmix ix-xogħol siewi u ferm diffiċli li dejjem għamlet l-għaqda Caritas f'dan il-qasam tul is-snin, kemm għall- ewwel sforzi tagħha biex titqajjem awareness fil-pajjiż f'dan ir-rigward kif ukoll għall-għajnuna prattika u sħiħa li tagħti lill-vittmi tad-droga u lill-familjari tagħhom.

Hawnhekk wieħed irid isemmi wkoll lill-aġenzija Sedqa, liema aġenzija qed tagħti l-kontribut sħiħ tagħha f'dan il-qasam.

Nixtieq ukoll nerġa' nenfasizza l-fatt li pajjiż żgħir bħal tagħna ma jaffordjax li jkollna overlapping ta' ċertu xogħol.

Aħna ma rridux ninsew li aħna pajjiż żgħir u r-riżorsi tagħna, kemm dawk umani kif ukoll dawk finanzjarji, huma limitati u għalhekk jidhirli li għandu jkun hemm iktar liaison u iktar kooperazzjoni u koordinazzjoni bejn kull għaqda u aġenzija li tista' tgħin f'din il-problema għax b'hekk biss nistgħu nimxu 'l quddiem f'dan il-qasam.

Mr Speaker, inkunu qed niżbaljaw meta nassumu li l-vittmi tad-droga ġejjin biss minn dawk il-familji li għandhom ċerti problemi, jew aħjar li għandhom ċerti problemi kbar, għaliex filwaqt li ovvjament ċerti backgrounds joħolqu ambjent iktar vulnerabbli, madanakollu d-diversi studji li saru fuq dan is-suġġett juru li m'hemm l-ebda strata tas-soċjeta' li m'hijiex milquta mid-droga.

Bla ebda dubju, ħadd ma jista' jsejħilhom drug addicts lil dawk iż-żgħażagħ li waqt li jkunu qegħdin fil-kumpannija ta' sħabhom, iktar u iktar waqt xi rave party, b'ċertu nuqqas ta' għaqal u ħafna drabi wkoll b'ċertu nuqqas ta' ħsieb biżżejjed jiddeċiedu li jesperimentaw id-droga, speċjalment id-droga ecstasy.

Għalhekk hawn jien ninsisti fuq il-ħtieġa imminenti ta' parametri ċari li fihom għandhom jinżammu dawn it-tip ta' parties, kemm f'dik li hija sorveljanza kif ukoll f'dawk li huma kondizzjonijiet u f'każ ta' bżonn l-ewwel għajnuna għandha tkun dejjem preżenti.

Mr Speaker, hawnhekk nixtieq inwassal suġġeriment li qrajtu f'ġurnal - jiġifieri ma rridx nieħu l-kredtu għalih jien, pero' qed inwasslu għax inħoss li jistħoqqlu ċerta konsiderazzjoni - fejn ġie suġġerit li bħalma għandna l-breathalyser biex l-awtoritajiet jaraw jekk sewwieq ikunx xorob iktar mil-limitu jew inkella bħalma għandna r-road-blocks biex l- awtoritajiet ikunu jistgħu jagħmlu tfittxija għad-droga, l-awtoritajiet għandu jkollhom ukoll il-fakulta' li jagħmlu test għad-droga fuq min ikollhom suspett ġustifikat waqt li jkun għaddej xi rave party jew disco.

Biex niftehmu, jien bl-ebda mod ma jien qed ngħid li l-awtoritajiet għandhom jaqbdu lill-ġuvintur u lit-tfajliet at random u jġegħluhom jissottomettu rwieħhom għat-test, pero' qed ngħid li fejn ikun hemm suspett ġustifikat, l-awtoritajiet għandu jkollhom il-fakulta li jaġixxu, għax apparti l-fatt li b'hekk tista' tissalva l-ħajja ta' xi ħaddieħor, fl- istess ħin il-fatt li l-awtoritajiet qed imorru hemm u jistgħu jieħdu passi legali kontrihom jista' jservi ta' deterrent għal min ikun qed jitħajjar jibda jesperimenta bid-droga.

Ngħid għalija, l-ikbar ħasra li tiġini għall-imwiet ta' dawn iż-żgħażagħ li qed imutu bl-effett ta' l-ecstasy hija li ħafna drabi esperiment wieħed b'din il-pillola qed tiswielhom ħajjithom.

Nixtieq ngħid ukoll li llum filwaqt li kont qed nitkellem ma' xi ġenituri oħra, ilkoll kemm aħna qsamna l-ħsieb li l-edukazzjoni fuq l-użu ta' l-ecstasy għadha m'hijiex aggressiva biżżejjed u ma naraw xejn ħażin jekk nibdew kampanja li tbeżża' u tixxokkja fuq l-użu ta' din id-droga.

Fil-fatt ikun tajjeb jekk ngħid li ġewwa l- Ingilterra, qabel ma mietet tfajla li kienet ilha f'coma għal żmien twil minħabba l-effett tad-droga ommha tat il-permess li jittieħed ir-ritratt ta' bintha fuq is-sodda tal-mewt ħalli dan isir poster u jintuża biex juri l-istat kiefer li jwassal fih l-użu ta' pillola waħda biss tad-droga.

Jien hawnhekk nerġa' ngħid li fl-opinjoni tiegħi l-ġenituri m'għandhomx biżżejjed faċilitajiet u għalhekk anke l-kunsilli lokali għandhom ikunu minn ta' quddiem biex jgħinu f'din il-kampanja aggressiva.

Ta' min jappella wkoll lill-media biex timxi b'ċerta sensittivita' fuq dan il- qasam.

Jien iddeċidejt li nagħmel l-intervent tiegħi fuq dan il-qasam illejla għax minkejja r-regolamenti kollha li qed nagħmlu f'dan ir-rigward, dawn m'humiex qed ikunu biżżejjed biex isalvaw il-ħajja ta' wliedna.

Mr Speaker, nixtieq nikkonkludi d-diskors tiegħi billi nerġa' nġedded il- ġurament li jien ħadt sollenement fl-ewwel seduta ta' dan il-Parlament, eżattament fl-24 ta' Ottubru ta' din is-sena, meta wegħedt solennement li nkun fidili lejn ir-Repubblika ta' Malta, lejn il-Kostituzzjoni u lejn il- poplu tagħha.

Illum jien qed nerġa' nirripeti dak il-ġurament li ħadt bil- qalb u fl-aħħarnett nerġa' ntenni t-tliet kelmiet: Hekk Alla jgħinni.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Nirringrazzjak.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada t-Tlieta, 17 ta' Novembru fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Ministru Gonzi.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

FABBRIKI/KUMPANNIJI - ĦADDIEMA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' fabbriki/kumpanniji li ntalbu mid-Dipartiment tax-Xogħol sabiex itejbu l-faċilitajiet tal-ħaddiema fuq il-post tax-xogħol matul dawn l-aħħar tliet snin sena b'sena?

Kemm kien hemm każijiet fejn id-dipartiment konċernat kellu jieħu passi legali biex isostni d-drittijiet tal-ħaddiema?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Matul is-snin 1995 - 1997 saru numru ta' spezzjonijiet dwar saħħa u sigurta' fuq postijiet tax-xogħol.

Fil-parti l- kbira ta' dawn l-ispezzjonijiet instabu xi nuqqasijiet li l-prinċipali ġew mitluba jirrimedjaw.

Qiegħed nagħti hawn taħt skeda li turi sena b'sena n- numru ta' spezzjonijiet kif ukoll in-numru ta' każijiet fejn id-dipartiment talab lill-pulizija jieħdu passi kontra prinċipali li ma obdewx l-ordnijiet mogħtija lilhom.

Sena Numru ta' Talbiet spezzjonijiet lill-Pulizija biex jitressqu il-Qorti

1995 487 24 1996 489 18 1997 650 12

POSTIJIET TAX-XOGĦOL - INĊIDENTI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' ħaddiema li ġew irrapportati li weġġgħu fuq il-post tax-xogħol matul dawn l-aħħar ħames snin sena b'sena?

F'liema industriji kien hemm l-aktar inċidenti rapportati?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: In-numru ta' talbiet li saru lid-Dipartiment tas- Sigurta' Soċjali għal benefiċċju wara korriment fuq il-post tax-xogħol huwa kif jidher hawn taħt:

1993 - 7,184 1994 - 7,157 1995 - 6,991 1996 - 6,134 1997 - 5,723

L-akbar numru ta' korrimenti fuq il-post tax-xogħol huwa fl-industrija tal- manifattura.

SIGURTA' SOĊJALI - PAGAMENTI PENDENTI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa n-numru ta' kumpanniji li d-Dipartiment tas-Sigurta' Soċjali qed jittratta fil- qrati sabiex jiġu rimedjati l-pagamenti pendenti tas-sigurta' soċjali ta' l- impjegati tagħhom?

Kemm fil-fatt huwa n-numru ta' ħaddiema nvoluti u ċioe' li minkejja li l- ħlas dovut għal bolli tas-sigurta' soċjali ikun tnaqqas mill-paga tagħhom, dan il-ħlas ma jkunx ġie mgħoddi lid-dipartiment mill-kumpannija rispettiva?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Skond Artiklu 116(2) ta' l-Att tas-Sigurta' Soċjali (Kap. 318) meta prinċipal jew persuni oħra jonqsu li jħallsu il- kontribuzzjonijiet dovuti minnhom flimkien mal-kontribuzzjoni addizzjonali fi żmien tliet xhur miż-żmien imsemmi aktar 'il quddiem fl-istess artikolu, id-direttur joħroġ ittra uffiċjali li tiġi notifikata lill-persuna konċernata u jekk fi żmien għaxart ijiem din ma tiġix kkontestata t-talba tad-direttur tikkostitwixxi titolu eżekuttiv.

Bħalissa hemm 7 każijiet ta' kontestazzjoni pendenti fil-qrati.

Dan in-numru ma jinkludix dawk il- każijiet fejn id-dipartiment ħareġ ittri uffiċjali jew mandati.

F'dawn il- każijiet, iċ-ċifri huma kif ġejjin:

Sena Ittri Uffiċjali Mandati

1996 717 481 1997 471 260 1998 123 100

In-numru ta' mpjegati nvoluti ma jistax jiġi stabbilit peress li l- kumpaniji konċernati naqsu li jissottomettu d-dokumenti relattivi u għaldaqstant mhux magħruf in-numru ta' mpjegati f'kull kumpanija.

TRIBUNAL INDUSTRIJALI - KAŻIJIET

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa n-numru ta' każijiet li qed jiġu trattati quddiem it-Tribunal Industrijali?

Kemm kien in-numru ta' każijiet li ġew trattati sena b'sena matul dawn l- aħħar ħames snin?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: In-numru ta' każi li qegħdin jiġu tratti quddiem it-Tribunal Industrijali sal-lum huwa 117.

In-numru ta' każijiet li ġew trattati dawn l-aħħar ħames snin huma hekk:

1993 - 75 1994 - 79 1995 - 73 1996 - 110 1997 - 131

ANZJANI - DJAR TA' L-ANZJANI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa n-numru ta' anzjani li fil-mument għandhom applikazzjonijiet pendenti sabiex jidħlu fid-dar ta' l-anzjani f'Malta u f'Għawdex?

X'inhija l-policy tal-gvern dwar il-bini ta' dar għall-anzjani fil- Mellieħa li kien qed jipproġetta li jiżviluppa Gvern Laburista preċedenti?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: In-numru ta' Anzjani li għandhom applikazzjoni pendenti sabiex jidħlu fid-djar ta' l-Anzjani f'Malta fl-1 t'Ottubru, 1998 kien 564.

Hemm ukoll 45 applikazzjonijiet oħra għad-dar ta' Bormla.

Għar-Residenza San Vinċenz, hemm ukoll 672 applikazzjonijiet pendenti.

Kif jirriżulta mit-tweġiba li l-Ministru konċernat kien ta għad-domanda parlamentari tal-Onor.

Ċensu Galea numru.

15188 tas-16 ta' Ġunju 1998, fejn intqal 'Għalissa m'hemm l-ebda ħsieb li tinbena Dar Għall-Anzjani fil- Mellieħa, kif għedna u weġibna f'mistoqsijiet parlamentari numri 92 u 9081, l-Gvern Laburista preċendenti ma kienx qed jipproġetta li jiżviluppa ebda Dar tal-Anzjani fil-Mellieha.

Il-Gvern ġdid Nazzjonalista qed jerġa' jikkonsidra il-proġett biex tinbena Dar tal-Anzjani fil-Mellieħa.

Ta' min jgħid li f'Għawdex għad ma għandniex dar ta' l-Anzjani pero' ġewwa l-Isptar Ġenerali t'Għawdex jinsabu żewġ taqsimiet ddedikati lil irġiel u lin-nisa anzjani.

Ġewwa it-taqsima tal-irġiel hemm 38 sodda li minnhom hemm 28 okkupati waqt li ġewwa it-taqsima tan-nisa hemm 60 sodda li huma mimlija kollha.

Fil-waiting list hemm seba' nisa li qed jistennew biex jidhlu f'din it- taqsima.

PBS - INTERVISTI

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il darba kienu ntervistati fil-bullettini ta' l- aħbarijiet tat-8.00 p.m. tal-Public Broadcasting Services mill-5 ta' Settembru sal-lum: (a) il-Prim Ministru u kull ministru; (b) il-Kap ta' l- Oppożizzjoni u kull membru tal-Grupp Parlamentari Laburista?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub se jitpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra.

TAXXI - SISTEMA TA' TASSAZZJONI

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jagħti garanzija li l-bidliet li hemm ippjanati fis-sistemi ta' tassazzjoni f'pajjiżna m'huma se jkollhom ebda effett negattiv fuq ir-rata ta' l-inflazzjoni f'pajjiżna?

ONOR.

JOHN DALLI: Meta jiġu ffinalizzati d-dettalji tal-bidliet fit- tassazzjoni jiġi stabbilit ukoll l-impatt fuq ir-rata ta` l-inflazzjoni f`pajjiżna.

Hi l-intenzjoni tal-Gvern li jaħdem biex ma jkunx hemm effett negattiv fuq ir-rata ta` l-inflazzjoni.

Jidher li dan ma tantx inkwieta l-Onor Interpellant fil-leġislatura li għadha kemm intemmet u li ħolqot sistema ta` tassazzjoni li fissret impatt ta` mill-anqas 21% fuq l-affarijiet impurtati kollha.

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l- Ministru tinforma lill-Kamra kemm nies ġew ingaġġati fid-dekasteru tagħha mill-5 ta' Settembru, 1998?

Tista' tagħti l-ismijiet tan-nies li ġew ingaġġati?

X'kariga ngħataw fil-ministeru?

X'karigi kellhom qabel ma ġew ingaġġati?

Min minnhom kien jaħdem mal-Gvern u f'liema dipartiment kien jaħdem?

X'inhuma l-kwalifiki akkademiċi ta' dawn?

X'kondizzjoni ngħataw?

Tista' tpoġġi l-kuntratti fuq il-Mejda tal-Kamra?

Tista' tgħid x'karigi kull wieħed minnhom kellu fil-Partit Nazzjonalista?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Għar-rigward tas-Segretarjat Privat ninsab informat li l-ebda kuntratt jew ftehim m'għadu ġie ffirmat u nkun f'qagħda li nwieġeb għall-mistoqsijiet magħmula f'xi seduta oħra meta jsir ngaġġ formali.

Nirriferi wkoll lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija mill-Prim Ministru b'risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 81.

Għar-rigward ta' mpjegati fid-dekasteru tiegħi li m'humiex fis- Segretarjat Privat, m'hemm ħadd li ġie ngaġġat minn barra s-Servizz Pubbliku mill-5 ta' Settembru 'l hawn.

MINISTERU GĦALL-AGRIKOLTURA U SAJD

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm nies ġew ingaġġati fid-dekasteru tiegħu mill-5 ta' Settembru, 1998?

Jista' jagħti l-ismijiet tan-nies li ġew ingaġġati?

X'karigi ngħataw fil-ministeru?

X'kondizzjonijiet ingħataw?

Jista' l-Ministru jpoġġi l-kuntratti fuq il-Mejda tal-Kamra?

Jista' l-Ministru jgħid x'karigi kull wieħed minnhom kellu fil-Partit Nazzjonalista?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Għar-rigward tas-Segretarju Privat, ninsab informat li l-ebda kuntratt jew ftehim ma għadu ġie ffirmat ma` l-individwi kkonċernati u nkun f`qagħda li nwieġeb għall-mistoqsijiet magħmula f`xi seduta oħra wara li dawn jiġu ngaġġati formalment.

Nirriferi ukoll lill-Onor Interpellant għat-tweġiba mogħtija mill-Prim Ministru b`risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 81.

Għar-rigwaard ta`impjegati fid-dekasteru tiegħi li m`humiex fis- segretarjat, ninforma lill-Onor.

Interpellant li ma ġie ngaġġat ħadd.

MINISTERU TA' L-INTERN

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jinforma lill-Kamra kemm nies ġew ingaġġati fid-dekasteru tiegħu mill-5 ta' Settembru, 1998?

X'karigi ngħataw fil-ministeru?

X'kondizzjonijiet ngħataw?

Jista' jgħid x'karigi kull wieħed minnhom kellu fil-Partit Nazzjonalista?

ONOR.

TONIO BORG:Għar-rigward tas-Segretarjat Privat, ninsab informat li l-ebda kuntratt jew ftehim ma għadu ġie ffirmat ma' l-individwi kkonċernati u nkun f'qagħda li nwieġeb għall-mistoqsijiet magħmula f'xi seduta oħra wara li dawn jiġu ngaġġati formalment.

Nirriferi wkoll lill-Onor.

Interpellant għat-Tweġiba mogħtija mill-Prim Ministru b'risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 81.

Għar-rigward ta' impjegati fid-dekasteru tiegħi li mhumiex fis-Segretarjat, ninsab informat li mill-5 ta' Settembru 'l hawn ġew ingaġġati 19 -il persuna ma' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar wara li kien hemm l-approvazzjoni neċessarja mill-Kumitat tal-Kabinett għar-Reklutaġġ taħt l-amministrazzjoni preċedenti.

MINISTERU GĦAS-SERVIZZI EKONOMIĊI

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm nies ġew ingaġġati fid-dekasteru tiegħu mill-5 ta' Settembru, 1998?

X'karigi ngħataw fil-ministeru?

X'karigi kellhom qabel ma ġew ingaġġati?

Min minnhom kien jaħdem mal-Gvern u f'liema diparitment kien jaħdem?

X'inhuma l-kwalifiki akkdemiċi ta' dawn?

X'kondizzjonijiet ngħataw?

Jista' jpoġġi l-kuntratti fuq il-Mejda tal-Kamra?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Qed nassumi li l-Onor.

Interpellant qed jirriferi għas-Segretarjat Privat.

Ninsab informat li l-ebda kuntratt jew ftehim m'għadu ġie ffirmat ma' l- individwi kkonċernati u nkun f'qagħda li nwieġeb għall-mistoqsijiet magħmula f'xi seduta oħra wara li dawn jiġu ngaġġati formalment.

Nirriferi wkoll lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija mill-Prim Ministru b'risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 81.

DIPARTIMENT TAL-KUNSILLI LOKALI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm ingħataw trasferimenti mis-6 ta' Settembru sat-28 ta' Ottubru 1998 fid-Dipartiment tal-Kunsill Lokali?

Jista' l-Ministru jagħti r-raġuni għalfejn saru dawn it-trasferimenti?

Jista' l-Ministru jgħid jekk huwiex il-ħsieb li jsiru trasferimenti fil- futur qarib fil-post tax-xogħol hawn fuq imsemmi?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab informat li mis-6 ta` Settembru sat-28 ta' Ottubru, 1998 ingħataw żewġ transfers mid-Dipartiment tal-Kunsilli Lokali: wieħed, fil-grad ta` Principal, ġie appuntat Deputat Reġistratur u naturalment mar jaħdem il-Qorti; waħda fil-grad ta` Clerk fuq talba tagħha stess, marret taħdem fis-Segretarjat Privat tal-Ministru tal-Finanzi; persuna oħra fil-grad ta` Senior Technical Officer ġiet lura fid- Dipartiment mis-Segretarjat Privat ta` l-ex Ministru ta` l-Affarijiet Barranin u l-Ambjent.

Għall-futur trasferimenti jsiru skond u jekk jinqala' l-bżonn u skond ir- regolamenti tas-Servizz Pubbliku.

QRATI - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm ingħataw trasferimenti mis-6 ta' Settembru sat-28 ta' Ottubru, 1998 fost l-impjegati tal-Qorti?

Jista' l-Ministru jagħti r- raġuni għalfejn saru dawn it-trasferimenti?

Jista' l-Ministru jgħid jekk huwiex il-ħsieb li jsiru trasferimenti fil-futur qarib fil-post tax-xogħol hawn fuq imsemmi?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab infurmat li mis-6 ta` Settembru sat-28 ta` Ottubru 1998 kien hemm tlett uffiċjali li ġew trasferiti mill-Qrati tal-Ġustizzja u dan wara talba tagħhom stess.

S'issa mhux previst li jsiru aktar trasferimenti mill-Qorti.

F'każijiet ta` trasferimenti dawn jiġu kkonsidrati skond l- esiġenzi tas-servizz.

ANZJANI - DJAR TA' L-ANZJANI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw trasferimenti mis-6 ta' Settembru sat-28 ta' Ottubru 1998 fid-Djar ta' l- Anzjani?

Jista' l-Ministru jagħti r-raġuni għalfejn saru dawn it- trasferimenti?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nirriferi lill-Onor.

Membru għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 281.

Fil-każ tas-16-il impjegat li ġew trasferiti fid-Dipartiment għall-Kura ta' l-Anzjani, tnejn minnhom kienu jinvolvu mpjegati li ġew trasferiti minn jew għal Dar ta' l-Anzjani.

Nassigura lill-Onor.

Membru li kwalunkwe trasferimenti li jistgħu jsiru fil- futur ikunu skond l-eżiġenzi tas-servizz.

ENEMALTA - BOZOZ

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew installati bozoz ġodda fit- toroq mill-Korporazzjoni Enemalta f'Malta u f'Għawdex, lokalita' b'lokalita' mis-6 ta' Settembru sat-28 ta' Ottubru, 1998?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Il-bozoz li ġew installati mis-6 ta' Settembru sat- 28 ta' Ottubru, 1998 huwa kif ġej:

Naxxar 2 San Giljan 1 Valletta 2 Msida 3 Floriana 1

Total 9

ITS - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw trasferimenti mis-6 ta' Settembru sat-28 ta' Ottubru, 1998 fl-Institute for Tourism Studies?

Jista' l-Ministru jgħid jekk huwiex il-ħsieb li jsiru trasferimenti fil- futur qarib fil-post tax-xogħol hawn fuq imsemmi?

ONOR.

MICHAEL REFALO: L-Institute for Tourism Studies flimkien mal- Kumpless tal-White Rocks u l-Martin Luther King Hall f'Pembroke jifformaw parti mid-Dipartiment tat-Turiżmu.

Ninsab informat li, ħlief għal spostament ta' xi impjegati fl-istess dipartiment maħsuba biex dan jitmexxa aħjar, ma saru ebda trasferimenti mill-Institute for Tourism Studies għal xi dipartiment ieħor tal-Gvern.

DIPARTIMENT TA' L-INFRASTRUTTURA

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw trasferimenti mis-6 ta' Settembru sat- 28 ta' Ottubru, 1998 fid-Dipartiment ta' l-Infrastruttura?

Jista' l- Ministru jagħti r-raġuni għalfejn saru dawn it-trasferimenti?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li fi ħdan il-Ministeru għall-Ambjent ma jeżisti l-ebda Dipartiment ta' l- Infrastruttura u għalhekk nitolbu jippreċiża għal liema dipartiment qiegħed jirriferi.

SPTAR SAN LUQA - GENERAL ANAESTHESIA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm ingħataw general anaesthesia fl-Isptar San Luqa tul l- 1997 u l-1998?

F'liema theatres ingħataw u kemm ingħataw f'kull operating theatre?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninsab informat li matul l-1997 saru 23,316-il operazzjoni fl-Isptar San Luqa.

Fil-kaz ta` 14,611, minn dawn gie specifikat li ntuzat il-general anaesthesia (GA).

Minn Jannar sa Lulju ta` din is-sena saru 14,513-il operazzjoni.

Fil-kaz ta' 9,025 minn dawn gie specifikat li ntuzat il-GA.

Id-dettalji li talab l-Onor.

Interpellant fuq il-kazi ta' GA huma dawn:

|Operating |1997|Jannar-Lulju| |Theatre | |1998 | | | | | |SLH Main |5586|3480 | |Theatre | | | |SLH Orthopaedic|1713|1089 | |Theatre | | | |SLH Endoscopy |522 |329 | |Theatre | | | |SLH Burns |* |74 | |Theatre | | | |KGH Paediatric |737 |451 | |Theatre | | | |KGH Gynae |1382|847 | |Theatre | | | |KGH Ophthalmic |444 |280 | |Theatre | | | |KGH ENT Theatre|1352|822 | |KGH Labour Ward|735 |381 | |Theatre | | | |KGH Gynae Ward |2140|1272 | |Theatre | | |

*: It-taghrif minn dan it-theatre beda jintbaghat fl-1998.

SLH = St. Luke's Hospital, KGH = Karin Grech Hospital

MALTCOM - CHAIRMAN

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu l-ħlas u x'inhuma l-benefiċċji taċ-Chairman tal-Maltcom?

Hemm xi klawsola fil-kuntratt tiegħu li jekk jispiċċa minn chairman irid jingħata xi somma ta' flus?

Jekk ir-risposta hi fl- affermattiv, kemm hi s-somma li trid titħallas?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Għalkemm il-kumpanija ma qablitx li l-informazzjoni mitluba kellha tingħata, peress li l-PAC kien qabel li informazzjoni simili dwar kumpanniji pubbliċi kellha tingħata, qiegħed inpoġġi fuq il- Mejda tal-Kamra kopja tal-kuntratt bejn Maltacom plc u ċ-Chairman ta' l- istess Kumpannija.

AIR MALTA - CHAIRMAN

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid x'kuntratt għandu ċ-Chairman ta' l-Air Malta?

Kemm hu l-ħlas li jirċievi?

X'benefiċċji għandu?

F'każ li l-kuntratt tiegħu jiġi terminat, il-kumpannija tkun obbligata li tagħtih xi ħlas?

Billi din hi kumpannija nazzjonali, jaħseb il-Ministru li din l-informazzjoni għandha tingħata?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Is-salarju li qed jirċievi ċ-chairman ta' l-Air Malta huwa Lm15,669, barra l-bonus annwali tal-gvern li jammonta għal Lm220.

Bħal executives oħra ta' dan il-livell, iċ-chairman għandu karozza, inkluż il-fuel, għad-dispożizzjoni tiegħu.

Iċ-chairman jibbenefika wkoll minn assigurazzjoni medika, kemm f'Malta kif ukoll barra minn Malta kemm għalih personali kif ukoll għall-membri tal-familja tiegħu.

Il-kumpanija m'għandha l-ebda obbligu li tagħti xi terminal benefits fil- każ li l-impjieg taċ-chairman jiġi terminat.

ETC - KLASSIJIET TA' FIL-GĦAXIJA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li l- Korporazzjoni ta' Xogħol u Taħriġ terġa' tibda torganizza evening classes fuq panel beating?

Billi jidher li hemm domanda kbira, jaħseb il-Ministru li dawn it-tip ta' courses li kienu jsiru u li issa twaqqfu, għandhom jerġgħu jibdew?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-Korporazzjoni ta' Xogħol u Taħriġ hi impenjata li torganizza dawk il-korsijiet li jolqtu l-aktar bżonnijiet li jiġu identifikati fil-qasam tax-xogħol f'pajjiżna.

Fl-istess waqt il-mira tkun li kull persuna tilħaq livell ta' kompetenza kif mitlub fis-sengħa partikolari.

Għalhekk il-Korporazzjoni ta' Xogħol u Taħriġ tippreferi li tħajjar persuni nteressati fil-panel beating biex jibdew apprendistat u b'hekk jieħdu taħriġ ħafna aktar estensiv li jwassal għal ċertifikat ta' kompetenza u li kapaċi jgħinhom jaqdu dmirhom b'mod aktar professjonali.

SKEJJEL - ŻEJTUN

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jaħseb il-Ministru li inizjattiva li tittieħed ta' kull sena fl-iskola sekondarja taż-Żejtun, fejn għadd ta' għalliema u studenti jorganizzaw pantomine flimkien hi inizjattiva tajba ħafna li għandha tiġi nkoraġġita?

F'dan il-kontest, jaħseb il-Ministru li inizjattivi bħal dawn għandhom isibu kull appoġġ u għajnuna mid-Dipartiment ta' l-Edukazzjoni anke billi jingħataw xi forma ta' għajnuna, possibilment anke għajnuna finanzjarja?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-inizjattiva msemmija hija waħda li għandha tiġi inkoraġġita.

Il-Ministeru u d-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni dejjem taw l-appoġġ tagħhom għal inizjattivi bħal dawn billi fejn jiġi mitlub u safejn hu possibbli tingħata għajnuna teknika u artistika.

Fejn jidħlu finanzi, illum l-iskejjel jimmaniġjaw il-voti finanzjarji tagħhom u għalhekk għandhom miżura ta' spazju fejn jiddeċiedu huma kif jallokaw il-finanzi meħtieġa.

Informat li fil-każ partikulari tal-Junior Lyceum Carlo Diacono, Żejtun, l- attivita' ssir bil-flus li tiġġenera l-istess attivita', u meta meħtieġ bl- għajnuna tal-fondi tal-Kunsill Skolastiku.

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX - BORDIJIET

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l- Ministru tgħid liema bordijiet li jaqgħu taħt ir-responsabbiltajiet tagħha ġew rikostitwiti jew imġedda mill-aħħar Elezzjoni Ġenerali 'l hawn?

In kwantu għal dawk rikostitwiti, tista' l-Ministru tagħti lista tal-persuni u għal kull persuna tgħid x'inhuma l-karigi tagħhom li kellhom fuq dawn il- bordijiet, minn meta ilhom maħtura fuq dawn il-bordijiet u x'inhuma r- raġunijiet għat-tneħħija tagħhom?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: L-ebda Bord/Kumitat li jaqa' taħt il-Ministeru għal Għawdex ma ġie rikostitwit jew imġedded.

MINISTERU TAS-SAĦĦA - BORDIJIET

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid liema bordijiet li jaqgħu taħt ir-responsabbiltajiet tiegħu ġew rikostitwiti jew imġedda mill-aħħar Elezzjoni Ġenerali 'l hawn?

In kwantu għal dawk rikostitwiti, jista' l-Ministru jagħti lista tal-persuni u għal kull persuna jgħid x'inhuma l-karigi li kellhom fuq dawn il-bordijiet, minn meta ilhom maħtura fuq dawn il-bordijiet u x'inhuma r-raġunijiet għat- tneħħija tagħhom?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Inghataw struzzjonijiet liċ-chairmen kollha tal- bordijiet li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tiegħi biex dawn ikomplu jiffunzjonaw skond it-termini oriġinali tagħhom.

OPM - IMPJEGATI

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hemm ħaddiema taħt id-dikasteru tiegħu li mill-aħħar Elezzjoni Ġenerali 'l hawn ġew trasferiti: i) minn dipartiment għal ieħor fl-istess Ministeru; ii) minn dipartimenti f'Ministeru għal xi post ieħor li jaqgħu taħt Ministeri oħrajn?

Jista', f'kull każ, il-Ministru jgħid minn fejn għal fejn saru dawn it-trasferimenti u għal liema raġunijiet?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab informat li mill-aħħar Elezzjoni Ġenerali ġew maħruġa dawn it-transfers bl-approvazzjoni tal-Management and Personnel Office fid-dikasteru tiegħi.

Minn dipartiment għal ieħor fl-istess Ministeru:

|Minn |Ghal | |Private |Department of | |Secretariat |Corporate | | |Services (OPM) | |Department of |Electoral Office | |Corporate | | |Services(OPM) | | |Justice Division |Courts of Justice| |Local Councils |Courts of Justice|

Minn dipartimenti f'dan il-Ministeru għal dipartimenti f'Ministeri oħra jew vice versa:

|Minn |Ghal | |6 Courts of |Roads | |Justice | | |Notary to |Ministry of | |Government |Tourism, | |DSS(Gozo) |Libraries & | | |Archives | |1 Armed Forces |Education | |of Malta |Division | |1 Cabinet |Joint Office| |Office | | |2 Department of|DSS(Gozo) | |Information | | |Ministry for |Licensing& | |Social Policy2 |Testing, | | |Industry | |6 Maltapost, |Civil | | |Aviation | |Courts of |Works | |Justice |Division | |1 Office of | | |Telecommunicati| | |ons | | |Staff |Regulator | |Development | | |Organisation | |

Erbgħa minn dawn it-transfers seħħew qabel is-6 ta' Settembru, 1998 imma ma laħqux dehru fi transfer list qabel l-Elezzjoni.

Tlieta oħra seħħew ukoll qabel is-6 ta' Settembru, 1998 u kienu jagħmlu parti mill-eżerċizzju tat-trasferimenti għal Għawdex tax-Short Term Benefits Section tad-Dipartiment tas-Sigurta' Soċjali.

It-trasferimenti l-oħra saru jew fuq talba ta' l- impjegati stess jew skond l-esigenzi tas-servizz.

MINISTERU TA' L-AFFARIJIET BARRANIN - IMPJEGATI

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Affarijiet Barranin: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hemm ħaddiema taħt id-dikasteru tiegħu li mill-aħħar Elezzjoni Ġenerali 'l hawn ġew trasferiti: i) minn dipartiment għal ieħor fl-istess Ministeru; ii) minn dipartimenti f'Ministeru għal xi post ieħor li jaqgħu taħt Ministeri oħrajn?

Jista', f'kull każ, il-Viċi Prim Ministru jgħid minn fejn, għal fejn saru dawn it-trasferimenti u għal liema raġunijiet?

ONOR.

GUIDO DE MARCO: L-informazzjoni qegħda tinġabar u tingħata risposta f' seduta oħra.

MINISTERU TAL-POLITIKA SOĊJALI - IMPJEGATI

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm ħaddiema taħt id-dikasteru tiegħu li mill-aħħar Elezzjoni Ġenerali 'l hawn ġew trasferiti: i) minn dipartiment għal ieħor fl-istess Ministeru; ii) minn dipartimenti f'Ministeru għal xi post ieħor li jaqgħu taħt Ministeri oħrajn?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nirriferi lill-Onor.

Membru għat-tweġiba li tajt għal mistoqsija parlamentari numru 281.

Ir-raġunijiet għal dawn it- trasferimenti kienu jew talba mill-istess impjegat/a jew minħabba l- eżiġenzi tas-servizz.

MINISTERU TA' L-EDUKAZZJONI - IMPJEGATI

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm ħaddiema taħt id-dikasteru tiegħu li mill-aħħar Elezzjoni Ġenerali 'l hawn ġew trasferiti: i) minn dipartiment għal ieħor fl-istess Ministeru; ii) minn dipartimenti f'Ministeru għal xi post ieħor li jaqgħu taħt Ministeri oħrajn?

Jista', f'kull każ, il-Ministru jgħid minn fejn u għal fejn saru dawn it-trasferimenti u għal liema raġunijiet?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta.

WSC/ENEMALTA - ĦADDIEMA

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm impjegati ġew imċaqilqa minn posthom (transfered or redeployed) fil-Water Services Corporation u fl-Enemalta?

Minn fejn ġew imċaqilqa u fejn ġew trasferiti?

X'kienet ir-raġuni f'kull każ partikolari?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Peress li l-Onor.

Interpellant ma indikax perjodu speċifiku, se nillimita t-tweġiba għall-perjodu bejn is-6 ta' Settembru u l- 24 ta' Ottubru, 1998.

Jien informat li fil-Korporazzjoni Enemalta saru b'kollox 17-il trasferiment u redeployments għar-raġunijiet segwenti:-

8 impjegati ġew lura minn diversi ministeri; 4 impjegati marru jagħtu s-servizz tagħhom f'Ministeri; 3 impjegati wara li ħadu ħatra fi grad għola; 1 impjegat biex timtela vakanza li nħolqot; 1 impjegat fuq talba tiegħu.

Fil-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma saru b'kollox 5 trasferimenti u redeployments għar-raġunijiet segwenti:-

Impjegat irritorna fid-Diviżjoni tax-Xogħlijiet fuq talba tiegħu; impjegat intbagħat minn Raħal Ġdid għal Birkirkara biex jissostitwixxi ħaddiem ieħor li għamel operazzjoni serja; 3 impjegati fuq talba tagħhom stess;

EDUKAZZJONI - EX-GĦALLIEMA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta se jiġu finalizzati d-dettalji dwar l- arranġamenti li saru biex tiġi riżolta l-kwestjoni tad-drittijiet għall- pensjoni ta' dawk li kienu jgħallmu mad-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni qabel Jannar, 1979 u issa huma impjegati ta' l-Universita' jgħallmu l-Junior College?

X'arranġamenti saru biex din il-kwestjoni ġiet riżolta?

ONOR.

LOUIS GALEA: Malli jkolli xi ħaġa ġdida xi nżid mat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru 180 ninforma lill-Kamra.

TFAL BI BŻONNIJIET SPEĊJALI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li l-iStatementing Board biex jeżamina studenti bi bżonnijiet speċjali jingħata saħħa ta' liġi jew avviż legali?

Se jitwaqqaf il-bord ta' l-appell li kien hemm il-ħsieb li jitwaqqaf biex quddiemu jinstemgħu każi li d-deċiżjoni dwarhom tkun kontestata?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-ewwel beħsiebni nwettaq xi tibdil bl-iskop li ntejjeb dak li qed isir, inkluż it-twaqqif ta' bord ta' appell, imbagħad ngħaddi għall-konsiderazzjoni ta' l-istruttura legali adatta.

UNIVERSITA' - KORS TAL-MASTERS

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid fiex wasal ix-xogħol tal-Ministeru ta' l- Edukazzjoni ma' l-Universita' biex jibda l-kors tal-Masters tant meħtieġ tal-psikologi edukattivi?

Meta mistenni jibda dan il-kors?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-kwestjoni ġiet diskussa bejn dawk kollha nvoluti, inkluż fis-Senat ta' l-Universita', u issa hu deċiż li l-kors imsemmi jibda fi Frar, 1999.

SKEJJEL - ISTITUT M A SAPIANO

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'passi qed jittieħdu biex jinstabu min jgħallem is- suġġetti fil-branka ta' l-Inġinerija Teknika u fis-suġġetti assoċjati mal- computers li tagħhom hemm għalliema nieqsa f'disa' klassijiet ta' l-Istitut M A Sapiano?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li filwaqt li ġie reġistrat progress fis- sitwazzjoni tan-nuqqas ta' għalliema fis-sens li issa ntbagħat għalliem ġdid tal-computers, għad fadal xi nuqqasijiet u d-dipartiment konċernat għaddej bl-isforzi tiegħu sabiex jinstabu l-għalliema neċessarji.

Għal dan l-iskop, barra mill-proċeduri normali, għaddejjin trattativi biex possibilment kumpaniji statali, parastatali u anki privati, jipprovdu servizz ta' lectures fl-oqsma ta' speċjalizzazzjoni.

Saru wkoll avviżi fuq Channel 22 fejn saret stedina lil dawk bil-kwalifiki neċessarji biex japplikaw għal post ta' Supply Teachers'.

Lest nikkonsidra kull proposta li tista' twassal għal akkwist tas-servizzi meħtieġa.

KUMITAT MINISTERJALI DWAR L-EDUKAZZJONI INKLUSSIVA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta beħsiebu jlaqqa' l-Kumitat Ministerjali dwar l- Edukazzjoni Inklussiva?

Ix-xogħol li kien sar minn dak il-kumitat se jitwarrab jew se jiġi adottat u żviluppat?

Id-deċiżjonijiet li kien intlaħaq qbil dwarhom sa Settembru, 1998 se jerġgħu jiġu kkonsidrati kollha mill-ġdid?

ONOR.

LOUIS GALEA: a) Kif diġa' għidt fit-tweġiba tiegħi għal mistoqsija parlamentari numru 711 beħsiebni nlaqqa' l-kumitat imsemmi fil- futur qrib.

b) Ebda xogħol la ta' dan il-kumitat u lanqas xogħol ieħor m'hu se jitwarrab imma se jiġi żviluppat fid-dawl tal-politika tal-gvern preżenti.

c) Id-deċiżjonijiet imsemmija se jiġu riveduti fid-dawl tal-politika tal- Gvern preżenti li l-persuni b'diżabilita' u l-familji tagħna jkunu parti sħiħa mill-proċess ta' pjanar u deċiżjonijiet li jikkonċernawhom.

TFAL BI BŻONNIJIET SPEĊJALI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'passi konkreti qed jittieħdu biex it-22 tifel u tifla bi bżonnijiet speċjali li sal-bidu ta' Novembru, 1998 kienu għadhom ma bdewx l-edukazzjoni tagħhom, jibdew jieħdu l-edukazzjoni tagħhom b'mod regolari fi skejjel ma' tfal oħra?

ONOR.

LOUIS GALEA: F'dawn il-jiem li ġejjin id-Diviżjoni ta' l- Edukazzjoni se toħroġ sejħa għall-ingaġġ ta' Supply Kindergarten Assistants għal tfal bi bżonnijiet speċjali.

BANEK - MID-MED - IMPJEGAT

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid meta l-persuna, li isimha qed jintbagħat separatament, talab li jerġa' jidħol il-Mid-Med Bank?

Meta ġie aċċettat lura?

Taħt liema ftehim u b'liema kriterji?

Meta l-aħħar li ħadem il-bank qabel reġa' lura?

F'liema grad telaq?

F'liema grad daħal lura?

Kemm-il promozzjoni ħa u b'liema kriterju?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li tweġiba tingħata f'seduta oħra.

GĦAWDEX - NADUR - TRIQ TORRI T'ISOPU

L-ONOR.

CARMELO BORG staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l- Ministru tieħu l-passi kollha meħtieġa sabiex tiġi rranġata l-parti tan- naħa ta' ġewwa ta' Triq it-Torri t'Isopu, fin-Nadur, Għawdex peress li din qiegħda ċċedi u tista' tkun ta' periklu kemm għar-residenti kif ukoll għall- proprjeta' tagħhom?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Jiena nformata li se jittieħdu l-passi meħtieġa biex jitneħħa xi periklu li jista' hemm fit-triq imsemmija.

GĦAWDEX - DIPARTIMENTI GOVERNATTIVI

L-ONOR.

CARMELO BORG staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l- Ministru tgħid: 1) x'kien l-assenteiżmu minn fuq ix-xogħol kawża ta' mard mill-ħaddiema tas-Servizz Ċivili f'kull dipartiment, sena b'sena, matul dawn l-aħħar sitt snin; u 2) f'liema perjodu tas-sena, matul dawn l-aħħar sitt snin, kien ikun hemm l-aktar assenteiżmu minn fuq ix-xogħol kawża tal- mard?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

MINISTERU TA' L-AFFARIJIET BARRANIN - IMPJEGATI

L-ONOR.

GEORGE VELLA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Affarijiet Barranin: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 754, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid min huma dawn l-uffiċjali li ngħataw posting u f'liema missjonijiet Maltin barra minn Malta nħatru?

Dawn żdiedu ma'l-istaff li kien hemm jew ġew replaced lil ħaddieħor?

F'dan il-każ, min ġie msejjaħ lura Malta?

ONOR.

GUIDO DE MARCO: L-uffiċjali li qed jintbagħtu jservu f'ambaxxati Maltin barra minn Malta huma:

1.Is-Sur Bernard Cachia Riyadh 2.Is-Sur John Gatt Rutter Il-Kajr 3.Is-Sur Cajetan Schembri Brussell 4.Is-Sinjorina Michelle Micallef Brussell

L-uffiċjali msemmija kollha bidlu uffiċjali li jew temmew jew se jtemmu t- terminu tal-posting tagħhom.

SPTAR SIR PAUL BOFFA - DIPARTIMENT TAL-ĠILDA

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm kien hemm pazjenti li attendew għal visti fid- Dipartiment tal-Ġilda fl-Isptar Sir Paul Boffa f'din l-aħħar sena?

Jista' l-Ministru jagħti statistika ta' kemm kien hemm pazjenti li ġew operati f'dan l-istess dipartiment fl-istess żmien?

Rigward il-makna tal-PUVA, jista' l-Ministru jagħti rendikont ta' kemm pazjenti rċevew kura b'din il- magna f'din l-aħħar sena?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Il-pazjenti li attendew għal visti fid-Dipartiment tal-Ġilda fl-Isptar Sir Paul Boffa f'din l-aħħar sena, jiġifieri minn Jannar 1998 sa Ottubru 1998, kienu jammontaw għal 13,762 ruħ.

Il-pazjenti li ġew operati f'dan l-istess dipartiment u fl-istess żmien kienu jammontaw għal 810.

Kien hemm ukoll 155 pazjent li rċevew kura bil-makna tal-PUVA f'din l-aħħar sena.

ANZJANI - DĦUL FL-ISPTAR SAN VINĊENZ

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid meta l- persuna, li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, se tkun tista' tidħol f'xi dar ta' l-anzjani wara li ilha madwar sentejn applikata biex tidħol fl-Isptar San Vinċenz de Paule?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-persuna li d-dettalji tagħha ngħataw separatament applikat biex tidħol fir-residenza San Vincenz fis-7 ta 'Awissu, 1997.

Skond rapport mediku l-persuna konċernata ma tistax tiġi kkonsidrata għad-dħul fid-djar residenzjali ta' l-anzjani.

Kif taf l-Onor.

Interpellant hemm waiting list twila għad-dħul f'San Vinċenz.

Il- prijorita' jew le ta' dan il-każ qed tiġi eżaminata mill-ġdid.

SERVIZZI SOĊJALI - CARE WORKERS

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid x'sar mill- applikazzjonijiet li ħarġu f'Mejju jew Ġunju, 1998 għal care workers mid- Dipartiment tas-Servizzi Soċjali?

Jista' jgħid jekk min applika huwiex se jiġi kkonsidrat għax-xogħol?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nippresumi li l-Onor.

Membru qed tirreferi għas- sejħa għall-applikazzjonijiet għall-ħatra ta' care workers fiċ-ċentri ta' taħriġ għall-persuni b'diżabilita' u mhux mad-Dipartiment tas-Sigurta' Soċjali.

Nikkonferma li dan il-proċess ta' għażla se jitkompla iżda peress li l- persuna li kienet inħatret bħala chairman tal-Bord ta' Għażla kienet sussegwentement indikat li ma xtaqitx tassumi din il-ħatra qed jittieħdu passi sabiex jinħatar PSC Selection Board ieħor.

ANZJANI - ASSISTENTI SOĊJALI KAŻWALI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jagħti informazzjoni, sena b'sena, dwar in-numru ta' casual social assistants li ħadmu u li qed jaħdmu mad-Dipartiment ta' l-Anzjani (minn meta ġew ingaġġati)?

Kemm hu n-numru ta' anzjani li għamlu u qed jagħmlu użu minn dan is-servizz, sena b'sena?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Membru qed tinġabar u għalhekk tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

ASSISTENTI SOĊJALI KAŻWALI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid jekk huwiex ippjanat li l-Gvern jingaġġa lill-casual social assistants bħala mpjegati tiegħu?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-Gvern preżenti beħsiebu jwettaq il-wegħdiet elettorali tiegħu anke fil-konfront ta' din il-kategorija ta' mpjegati.

ASSISTENTI SOĊJALI KAŻWALI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu n- numru ta' casual social assistants li kienu u qed jaħdmu f'Għawdex, sena b'sena?

Kemm hu n-numru ta' anzjani li għamlu użu minn dan is-servizz, sena b'sena u lokal b'lokal?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nitlob lill-Onor.

Membru jagħmel il-mistoqsija tiegħu lill-Ministru responsabbli.

ANZJANI - ASSISTENTI SOĊJALI KAŻWALI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx talbiet pendenti minn anzjani, eċċ għas-servizz tal-casual social assistants?

Jista' l-Ministru jagħti l-informazzjoni skond jekk it-talba hijiex ġdida jew inkella żieda, sigħat, eċċ?

Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm anzjani li ġie mnaqqas lilhom il-ħin ta' servizz li kienu jieħdu mingħand is-CSA's u x'inhuma r-raġunijiet?

ONOR.

Membru qed tinġabar u għalhekk tweġiba tingħata f' xi seduta oħra.

IMPJIEGI - PERSUNI LI JISPIĊĊAW BLA XOGĦOL

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi l- pożizzjoni ta' persuna li tispiċċa bla xogħol u li wara jinstab li l- imgħallem ta' qabel tagħha ma ħallasx il-bolol dovuti sakemm din baqgħet taħdem minkejja li mill-paga tal-persuna tkun inqatgħet il-kontribuzzjoni relattiva?

Għaliex f'każi bħal dawn il-persuna bla xogħol tispiċċa ma tieħux il- benefiċċju tal-qgħad, minkejja li ma jkollha l-ebda tort?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-Liġi tas-Sigurta' Soċjali tipprovdi li persuna li tkun tnaqqsitilha l-kontribuzzjoni mill-paga, minkejja li l-imgħallem ma jkunx għadu ħallas il-kontribuzzjoni dovuta lid-dipartiment, ma titlef ebda benefiċċju kawża ta' hekk, sakemm tkun tissodisfa l-kundizzjonijiet tal- kontribuzzjonijiet.

Kontribuzzjonijiet imnaqqsa mill-paga jiġu meqjusa daqslikieku kienu tħallsu lid-dipartiment.

Ovvjament, id-dipartiment aktar tard jieħu passi biex dawn il- kontribuzzjonijiet jinġabru.

MTARFA - GARAXX NRU.

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid jekk garaxx Nru. 62 fl-Imtarfa huwiex se jinħareġ mill-Awtorita' tad-Djar għall-bini jew bejgħ?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jekk l-Onor.

Interpellant qed jirreferi għall- garaxx numru 62 li hemm ġo Binja Buqana, Mtarfa, dan se jinħareġ għall- bejgħ b'sejħa għall-offerti.

DIPARTIMENT TAX-XOGĦLIJIET - IMPJEGATI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-prattika li l-ħaddiema tad-Diviżjoni tax- Xogħlijiet Pubbliċi jiffirmaw l-attendenza, kemm meta jidħlu għax-xogħol kif ukoll qabel ma jitilqu, għadhiex fis-seħħ?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Iva, il-prattika għadha illi l-ħaddiema tat- Taqsima tax-Xogħlijiet jiffirmaw l-attendenza, kemm meta jidħlu għax-xogħol kif ukoll qabel ma jitilqu, għadha fis-seħħ kif kienet fi żmien l- amministrazzjoni preċedenti.

UFFIĊĊJU TAS-SEGRETARJU TAL-KABINETT - INSPECTORATE UNIT

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'sar mill-Inspectorate Unit fi ħdan l-uffiċċju tas- Segretarju tal-Kabinett?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: L-Inspectorate Unit li kien fi ħdan l-Uffiċċju tal-Kabinett ġie xolt u skond kif jien infurmat, it-tliet uffiċċjali li kienu jiffurmaw il-Unit irritornaw fid-dipartimenti rispettivi tagħhom.

WSC - STOCK TA' FITTINGS

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jikkonferma li hemm nuqqas kbir fl-istock ta' fittings li għandha l-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Huwa veru li minn żmien għal żmien ikun hemm nuqqas ta' fittings fl-istorijiet tal-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma , speċjalment fuq dawk li jintużaw ħafna (fast moving).

Matul l-aħħar ftit xhur kien hemm xi diffikultajiet dwar l-ispecifications ta' dawn il-fittings.

Dan wassal biex il-materjal ma kienx ordnat fil-ħin.

Ittieħdu l-passi meħtieġa biex dawn id-diffikultajiet jingħelbu u s- sitwazzjoni tiġi għan-normal.

Sakemm dan isir il-Korporazzjoni ħadet il- passi biex tordna l-fittings u dawn mistennija jibdew jaslu qabel l-aħħar ta' dan ix-xahar.

KULLEĠĠ TA' L-AGRIKOLTURA - INSTRUCTORS

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid min huma l-instructors fil-Kulleġġ ta' l- Agrikoltura u x'inhi l-funzjoni ta' kull wieħed minnhom?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel il-mistoqsija lill-Ministru konċernat.

GUDJA - ASFALTAR

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta se jsir l-asfaltar li ormai huwa neċessarju għall-ħarsien ta' l-inkolumita' tal-ħajja tat-toroq f'Ta' Xlejli fil-Gudja?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jiena nformat li t-toroq imsemmija huma diġa' asfaltati u l-maintenance tagħhom biex jitneħħa kull periklu għall-pubbliku huwa responsabbilta' tal-kunsill lokali.

ENEMALTA - RAPPORT

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra r-Rapport rigward il-ħidma ta' l-aħħar sena ta' training centre li għandha l- Enemalta?

Min huma l-ħaddiema konnessi, f'liema grad, meta tpoġġew u xi programm ta' ħidma qed isegwu?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li risposta tingħata f'seduta oħra.

MARSA - TRIQ IS-SAJJIEDA

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li jinbeda proġett sabiex fi Triq is-Sajjieda, l-Marsa u l-madwar ma jakkumulax dak l-ilma kollu kull meta tagħmel xita bil-qawwi tant li jinġarru n-nies b'periklu manifest għall-ħajja min barra d-drenaġġ li jfur u jidħol fid-djar privati?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 855 (Seduta numru 10).

GUDJA - ĠNIEN TA XLEJLI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma l-pjanijiet għal ġnien f'Ta Xlejli fil- Gudja?

Meta huwa maħsub li dan il-ġnien jitlesta?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel din il-mistoqsija lill-Ministru konċernat.

PULIZIJA - SPETTURI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa n-numru ta' dawk li qed isegwu l-kors ta' Spetturi ta' Pulizija fl-Akkademja tal-Pulizija?

Kemm minnhom se jispiċċaw il-kors s-sena d-dieħla (1999)?

ONOR.

TONIO BORG: Fl-Akkademja tal-Ġustizzja Kriminali hemm 24 uffiċjal kadett li qed jattendu kors ta' taħriġ għal grad ta' Spettur tal-Pulizija.

Dan il-kors, ta' mhux anqas minn 12-il xahar, beda fl-20 ta' April, 1998.

PULIZIJA - RAPPORT

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jikkonferma li r-rapport Muscat Azzopardi dwar każijiet ta' frame-ups ta' qabel l-1987, liema rapport kien tlesta qabel l-1996, ma jistax jinstab?

Kemm-il kopja ta' dan ir-rapport kien hemm u fejn tpoġġew?

X'passi ħa l-Kummissarju tal-Pulizija sabiex jinstab dan ir-rapport u meta ġie kkonstatat li dan ir-rapport intilef?

Jekk ma ttieħdux ebda passi mill- Kummissarju, għaliex u jekk hemmx il-ħsieb li jinbdew l-investigazzjonijiet neċessarji?

ONOR.

TONIO BORG: Fit-8 ta' Ġunju, 1998 fi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari, il-Prim Ministru ta' dak iż-żmien, kien stqarr li l-kopja tar- rapport ta' l-ex imħallef Muscat Azzopardi dwar każijiet ta' frame-ups qabel l-1987, li kienet tinstab Kastilja, kienet tidher li ġiet mislaid u li ma kienet saret l-ebda inkjesta dwar dan.

Ma sar l-ebda rapport lill-pulizija biex jinvestigaw dan il-każ.

Rigward it-tieni parti tal-mistoqsija, nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferiha lill-Ministru konċernat.

ISLA - KUNSILL LOKALI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru, bħala l-Ministru responsabbli mill-kunsilli lokali, jinforma f'liema stadju waslet it-talba tal-Kunsill Lokali ta' l-Isla għall-uffiċċju adegwat fi Triq San Gużepp, l-Isla?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fl-24 ta' Diċembru, 1997 il-Kunsill Lokali ta' l-Isla kien għamel talba formali lid- Dipartiment responsabbli biex post pubbliku fi Triq San Ġuzepp, l-Isla jiġi wżat bħala l-uffiċini amministrattivi tal-Kunsill.

Ma jidhirx li sar wisq progress dwar it-talba mill-amministrazzjoni preċedenti.

Se nara kif it-talba tiġi mistħarrġa f'qasir żmien.

ISLA - BINJA DOCKYARD TERRACE

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jikkonferma li qed tinġabar informazzjoni dwar l-interess ta' residenti tal-Binja Dockyard Terrace fl- Isla, fejn qed jiġu mitluba jekk humiex lesti li joħorġu mill-post tagħhom għal somma ta' flus jew tpartit ta' bini bil-għan aħħari li din tkun trasformata f'lukanda?

X'inhi l-pożizzjoni tal-Ministeru, fl-eventwalita' li jkun hemm talba formali minn xi persuna li tkun trid tagħmel użu kummerċjali minn dan il-post?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-Ministeru għall-Politika Soċjali ma kellu x'jaqsam xejn ma xi inizjattiva tat-tip indikata mill-Onor.

Membru fil- mistoqsija tiegħu.

Rigward l-aħħar parti tal-mistoqsija, ninforma lill-Onor.

Membru li l- Ministeru tiegħi ma jħossx li għandu jieħu pożizzjoni fuq sitwazzjoni ipotetika.

KOTTONERA - KNIS TAT-TOROQ

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jsemmi għal-liema raġunijiet id-Dipartiment għall-Immaniġġjar ta' l-Iskart u Implimentazzjoni ta' l-Istrateġija qed jitfa' offerti għoljin fil-Kunsilli tal-Kottonera għal kuntratti tal-knis tat-toroq u l-latrini pubbliċi?

Jista' l-Ministru jagħti l-figuri għal kull offerta mitfugħa bejn l-1995 u l-1998 minn dan id-Dipartiment għal kuntratti maħruġa mill- Kunsilli tal-Kottonera?

Jista' l-Ministru jsemmi n-numru ta' impjegati ta' dan id-Dipartiment li kienu jaħdmu fil-Kottonera fl-1994 u x'inhi l- pożizzjoni llum u kemm-il kuntratt kellu f'idejh fl-1995 u kemm għandu llum?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-informazzjoni mitluba qiegħda tinġabar.

Tweġiba tingħata f'seduta oħra.

ISLA - TINDIF TA' ĠONNA PUBBLIĊI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jagħti r-raġunijiet għalfejn id-Dipartiment ta' l- Agrikoltura tefa' offerta ta' 320% għola fl-offerta għall-kuntratt tat- tindif u l-manutenzjoni tal-ġonna pubbliċi maħruġa mill-Kunsill Lokali ta' l-Isla?

L-offerta ttieħdet minn dan id-Dipartiment?

U jekk le, hemm xi raġuni oħra minbarra ż-żieda fil-prezz?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Id-Dipartiment ta' l-Agrikoltura tefa' offerta wara li saret evalwazzjoni tax-xogħol involut kif titlob is-sengħa.

L-offerta ma ġietx mirbuħa mid-Dipartiment.

Il-kunsill ħass li l-offerta tad-Dipartiment kellha tiġi miċhuda għax id-Dipartiment għamel xi korrezzjonijiet fid- dettalji tal-offerta kif ħarġet.

Ma nistgħax ngħid jekk kienx hemm xi raġunijiet oħra.

ISLA - BINI TA' APPARTAMENTI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jsemmi f'liema stadju jinsab il-proġett għall-bini ta' appartamenti fi Triq San Filippu, l-Isla?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-proġett fi Triq San Filippu, l-Isla qiegħed fl- istadju li l-Awtorita' ta' l-Ippjanar qed tipproċessa l-applikazzjoni għal permess tat-twaqqiegħ u rikostruzzjoni ta' dan il-bini.

ISLA - TRIQ SANTA KATERINA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid jekk hemmx xi ħsieb li post magħluq fil-pussess tad- Dipartiment tas-Saħħa Pubblika, fi Triq Santa Katerina, l-Isla, huwiex se jinfetaħ mill-ġdid għall-pubbliku wara li dan kien ingħalaq fl-1993 u jekk fl-affermattiv, meta?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Huwa l-hsieb ta' dan id-Dipartiment li l-post indikat mill-Onor.

Interpellant jinfetah bhala Ufficcju Distrettwali tas- Sahha kemm jista' ikun possibbli fil-vicin futur.

Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fid-29 ta' Ottubru, 1998 dan il- Ministeru, tramite id-Dipartiment tas-Sahha Pubblika, kien informa lis- Segretarju tal-Kunsill ta' l-Isla li l-post Nru. 2, fi Triq Santa Katerina, Senglea, ghandu jigi wtilizzat bhala Ufficcju Distrettwali tas-Sahha ghall- popolazzjoni ta' l-Isla.

Kopja ta' l-ittra bid-data tad-29 ta' Ottubru, 1998 mibghuta lis-Segretarju tal-Kunsill Lokali ta' l-Isla tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta.

XOGĦLIJIET PUBBLIĊI - ĦADDIEMA

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: B'riferenza għall-mistoqsijia parlamentari numru 572, huwa aċċettabbli għad- dipartiment li jħalli individwu bħala watchman fiċ-Ċimiterju ta' Sant'Andrija meta din il-kategorija taqa' taħt skala anqas minn dik l- iskala li għandu dan il-ħaddiem?

Ma jidihirlux il-Ministru li dan huwa ħela ta' man-power?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Qed ninvestiga dan il-każ partikolari.

SERVIZZ ĊIVILI - MILI TA' POSTIJIET

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Prim Ministru: Billi riċentement intqal minn Uffiċjali għolja tal-Gvern li dawk li applikaw biex jimlew karigi għoljin fiċ-Ċivil m'għandhomx il-kwalifiki meħtieġa, jista' l- Prim Ministru jgħid: (a) Kemm hemm postijiet (posts) ta' segretarji permanenti, diretturi ġenerali u diretturi fis-Servizz Pubbliku; (b) Kemm minn dawn il-postijiet huma mimlija b'mod permanenti u kemm huma vakati u liema huma f'kull każ; (c) X'inhuma l-kwalifiki li qed jistenna u l- kriterji li beħsiebu japplika fl-għażla tagħhom f'kull kariga u f'kull każ; (d) X'inhuma l-kwalifiki li, fl-opinjoni tal-Gvern, dawk li applikaw għal headship positions fl-aħħar ta' Marzu li għadda jonqoshom?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jien informat li n-numru ta' Segretarji Permanenti, Diretturi Ġenerali u Diretturi fis-Servizz Pubbliku huwa ta' 14, 14 u 108 rispettivament - total ta' 136.

In-numru ta' postijiet li mhumiex mimlija huma: Segretarju Permanenti - 1, Diretturi Ġenerali - 2, u Diretturi - 31.

Dawn il-postijiet qed jiġu riveduti biex jirriflettu l-ħtiġijiet tal- Ministeri tal-lum.

Is-sejħa għal 21 minn dawn il-postijiet battala kienet saret permezz taċ-Ċirkolari OPM 13/98 li ħarġet fit-30 ta' Marzu, 1998 u għalqet fl-24 ta' April, 1998.

Saru 343 applikazzjoni minn 165 applikant għal dawn il-21 post. Kopja tal-lista tal-vakanzi li kien hemm maċ- Ċirkolari hija annessa ma' din it-tweġiba bħala Anness A. Lista tal- postijiet l-oħra hija annessa bħala Anness B.

Il-ħatriet għal dawn il-postijiet isiru skond u fuq il-kriterji li hemm fil- provedimenti tal-Kostituzzjoni u fir-Regoli tal-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku.

Dwar l-aħħar parti tal-mistoqsija, nirriferi l-Onor.

Interpellant għat- tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 194 tat-2 ta' Novembru, 1998.

SERVIZZ ĊIVILI - IMPJEGATI

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'inhija l-politika tal-Gvern rigward l-ingaġġ ta' impjegati mas-settur pubbliku, kemm maċ-ċivil u kemm mal-korporazzjonijiet u kumpanniji parastatali u tal-Gvern u kemm mal-Korpi statutorji indipendenti?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Kif weġibt għall-mistoqsija parlamentari numru 286 fit-2 ta' Novembru, il-politika tal-Gvern rigward l-ingaġġ fis-Settur Pubbliku kollu hija li dan l-ingaġġ jiġi ristrett għal dak biss li hu essenzjali għax-xogħol tal-Gvern u l-funzjonijiet strateġiċi.

KABINETT - SEGRETARJI

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien hemm segretarji tal-Kabinett mill-Indipendenza 'l hawn, x'responsabbiltajiet oħra kellhom fis-Servizz Pubbliku u xi kwalifiki kellhom f'kull każ?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jien informat li kien hemm 11-il uffiċjal pubbliku li serva bħala Segretarju tal- Kabinett mill-Indipendenza l hawn.

Qiegħed nagħti l-ismijiet u l-kwalifiki akkademiċi tagħhom kif ukoll ir- responsabbiltajiet uffiċjali oħra li wħud minnhom kellhom waqt li okkupaw din il-kariga:

Hon Edgar Cuschieri CBE u Official Secretary u wara Segretarju Amministrattiv

Chev Edgar Cassar

Mr Maurice Abela BSc Econ MBE

Mr Joseph Camilleri BPharm - u Segretarju Privat tal-Prim Ministru

Mr Albert Agius Ferrante LP - u Segretarju Amministrattiv

Mr Edmond Micallef - u Segretarju Amministrattiv

Mr Joseph Sammut BA (Hons) Econ DPA - u Segretarju Amministrattiv

Mr George W Borg - u Segretarju Ġenerali u wkoll Segretarju Amministrattiv

Mr Joseph R Grima - u għal xi żmien Segretarju Permanenti u Segretarju Amministrattiv

Mr Alfred Fiorini Lowell

Mr Joseph Zammit MA BA(Hons) Econ ACISA DInst M HCN CPAA

WIED IL-GĦAJN - TRIQ SAN GWAKKIN

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jara li minħabba l-istat perikoluż li tinsab fih bħalissa Triq San Ġwakkin, f'Wied il-Għajn, meta se jitkompla x-xogħol fiha?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li x-xogħol imsemmi mill- Onor. Interpellant mistenni li jitkompla fil-ġranet li ġejjin.

POLITIKA SOĊJALI - IMPJEGATI

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jagħti l-ismijiet tal- persuni li hemm jaħdmu fil-ministeru tiegħu, il-grad tagħhom, ix-xogħol li qegħdin jagħmlu u fejn kienu jaħdmu?

Jista' jgħid ukoll kemm minnhom huma seconded u min minnhom ġie impjegat b'kuntratt?

Jista' l-Ministru jippreżenta kopja tal-kuntratt ta' impjieg kull fejn hu l-każ?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nirriferi lill-Onor.

Membru għat-tweġiba li diġa' tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 291.

TAL-ĦAWLI - TINDIF

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jinforma l-Kamra jekk fil-futur qarib hemmx il-ħsieb li l-ambjent madwar il-bini tal-Gvern ġewwa Tal-Ħawli jiġi mnaddaf sewwa u rranġat b'mod aħjar mid-dipartiment konċernat?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tindif u l- irranġar ta' l-ambjent huma r-responsabbilta' tal-kunsill lokali.

Dan japplika wkoll fil-kaz tal-Housing Estates.

ISLA - DOCKYARD TERRACE

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jinforma l-Kamra jekk fil-futur qarib hemmx il-ħsieb li Dockyard Terrace ġewwa l-Isla jiġi rranġat mid-dipartiment ta' l-Akkomodazzjoni Soċjali sabiex il-post ikun denju fejn joqogħdu l-bnedmin u t-tieni li jerġa' jirkupra ftit mill- isbuħija tiegħu?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Għalkemm f'dan l-istadju m'hemmx ħsieb li jsir xi xogħol qawwi ta' restawr f'Dockyard Terrace, il-Kunsill Lokali ta' l-Isla qed jgħin lid-Dipartiment tal-Bini u Tiswija ta' Djar fi studju ta' xi spiża jenħtieġ li ssir biex tiġi restawrata l-faċċata.

Ta' min isemmi li ftit tas-snin ilu d-Dipartiment kien bidel diversi soqfa perikolużi tal- verandi ta' dan il-blokk u b'hekk elimina problema li r-residenti kienu ilhom jilmentaw dwarha għal diversi snin.

ISLA - DAWL FIX-XATT

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jinforma l-Kamra jekk hemmx il-ħsieb li x- Xatt tal-Belt Senglea jiġi mdawwal ferm aħjar milli huwa sabiex wieħed jħajjar aktar nies jinżlu jieklu hemm fil-għaxija anke fix-xhur tax-xitwa?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nitlob lill-Onor.

Membru jagħmel il-mistoqsija tiegħu lill-Ministru responsabbli.

BEACH CLEANERS

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid jekk kemm-il darba hemmx il-ħsieb li l-ħaddiema impjegati taħt l-isem ta' beach cleaners jingħataw numru ta' lezzjonijiet fuq l-importanza tal-kultura u l-ambjent ta' pajjiżna u dan sabiex japprezzaw aħjar ħidmiethom?

ONOR.

MICHAEL REFALO: Napprezza s-suġġerimenti ta' l-Onor.

Membru u se nara x'jista' jsir f'dan ir-rigward.

Nittama wkoll li l-Onor. ħabib tiegħi jaċċetta kull eventwali stedina li lest nagħmillu biex igħin fil-proċess li qed jissuġġerili nħejji.

BORMLA - ĊENTRU TAS-SAĦĦA

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jinforma l-Kamra meta l-Poliklinika ta' Bormla mistennija li tkun lesta billi x-xogħol fuqha jidher ċar li tul dawn l-aħħar ġimgħat ingħata attenzjoni speċjali u għaddej b'pass tajjeb?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Bhalissa kollox jindika illi x-xoghol strutturali tal-kuntrattur jitlesta sa l-ahhar tas-sena u c-Centru tas-Sahha jinfetah fi zmien xahrejn wara.

FGURA - ĊENTRU TAS-SAĦĦA

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jinforma l-Kamra jekk hemmx il-ħsieb li fil-futur viċin tiġi nstallata jew mibnija poliklinika ġewwa l-Fgura billi l-maġġornaza kbira tan-nies ta' hemm għandhom diffikulta' biex jużaw dawn is-servizzi billi jridu jitilgħu Raħal Ġdid?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: M'hemm l-ebda hsieb bhalissa li fil-futur vicin tigi nstallata jew mibnija poliklinika gewwa l-Fgura.

ĊIMITERU MARIA ADDOLORATA - OQBRA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm hemm applikanti għall-oqbra taċ-ċimiterju ta' Marija Addolorata, Raħal Ġdid?

Jekk bħalissa huwiex isir tħaffir?

Il-Gvern għandu oqbra xi jqassam?

Jekk hux beħsiebu jkompli jħaffer u meta?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li hemm 1,295 applikant ghall-oqbra fic-cimiterju ta' Santa Marija Addolorata f'Rahal Gdid u li ma hemmx oqbra x'jitqassmu f'dan ic-cimiterju.

Nifhem li l-Onor.

Interpellant dwar it-tieni u r-raba' talba fid-domanda tieghu qed jirreferi ghal xi estensjoni futura ta' tkabbir tac-ċimiterju ta' Santa Marija Addolorata f'Rahal Gdid.

Ninforma lill-Onor.

Interpellant li bhalissa mhux qed isir thaffir ghalkemm hi l-intenzjoni ta' dan il-Gvern li espansjoni ta' dan ic-cimiterju tigi attwata, wara li jigu ffinalizzati l-proceduri necessarji ma' l-awtoritajiet kompetenti.

FORZI ARMATI - SULDATI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li jiftħu l-applikazzjonijiet għal suldati fil-Forzi Armati ta' Malta, regolari?

Jekk iva, kemm huwa n-numru u meta?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Għada kif ħarġet sejħa għall-applikazzjonijiet għall-Kadetti li tagħlaq fl-20 ta' Novembru, 1998.

Hemm wkoll il-ħsieb li toħroġ sejħa għall-applikazzjonijiet għal suldati fil-Forzi Armati fl-1999.

M'hijiex il-prattika li jiġu ddikjarati ċ-ċifri tar-reklutaġġ minn qabel li jsir.

DJAR - APPARTAMENTI TAL-GVERN

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li jsiru lifts tal-flats tal-Gvern fi Blocks I,II,III, IV u V, fi Triq Ħal Luqa, Tarxien?

Hemm il-ħsieb li daħla komuni tingħata ż-żebgħa?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Rigward l-istallazzjoni ta' lifts f'bini tal- Gvern, nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari numru 409.

Rigward it-talba li d-daħla komuni tinżebaħ, għaddejt il-każ lid-Dipartiment tal-Bini u Tiswija ta' Djar għall-azzjoni meħtieġa.

ĊIMITERJU TA' L-ADDOLORATA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li fiċ-Ċimiterju Marija Addolorata, Paola, isir vit ta' l-ilma f'Section Q peress li bħalissa ma hemmx?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li l-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma qatt ma rċeviet applikazzjoni biex jiġi nstallat servizz ta' ilma fil-post imsemmi.

Sabiex jingħata dan is-servizz ġdid huwa meħtieġ li ssir l-applikazzjoni lill-Korporazzjoni.

RAĦAL ĠDID - VJAL STA.

LUĊIJA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid jekk hux lest li jitfa' ħamrija f'għalqa f'St Lucia Avenue - ħdejn it-Tyre Service, Paola - ta' l-individwu, li ismu qed jintbagħat separatament, li wara li sar il-proġett ta' daħla taċ- ċimiterju tellgħu ċint fl-għalqa u lanqas ħallew ħamrija biżżejjed b'dannu li l-inkwilin ma jistax jaħdem l-għalqa li ilu jagħmel għexieren ta' snin?

ONOR.

NINU ZAMMIT: It-talba ta' l-Onor.

Interpellant qed tiġi kkonsidrata.

ANZJANI - SERVIZZ TA' CSA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid kemm huma l-anzjani li qegħdin jistennew is-servizz ta' CSA?

Kemm inqdew mill-5 ta' Settembru 1998 sal-lum?

Jista' l-Ministru jipprovdi l-ismijiet ta' dawk li nqdew?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: In-numru ta' Anzjani li qed jistennew is-servizz tas-CSA huwa 55.

Mill-5 ta' Settembru, 1998 sal-lum (11/11/98) ingħataw is- servizz 119 persuna.

Mhux etika li tingħata lista bl-ismijiet kif mitlub fil-mistoqsija.

MDC - ALLOKAZZJONI TA' ART

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid fiex waslet l-allokazzjoni ta' art lill- kumpannija CAR Limited li kellha ssir mill-Malta Development Corporation fl- inħawi ta' Ħal-Far?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nixtieq niforma lill-Onor.

Interpellant li risposta tingħata f'seduta oħra.

UE - FONDI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Affarijiet Barranin: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm huwa stmat li Malta se ddaħħal fi pre-accession funds mingħand l-Unjoni Ewropea fis- snin li ġejjin?

ONOR.

GUIDO DE MARCO: Minħabba li għadha qed tiġi diskussa t-talba ta' Malta għar-rijattivazzjoni ta' l-applikazzjoni għal sħubija fl-Unjoni Ewropea, li twassal biex Malta terġa' tinserixxi ruħha fil-proċess tat- tkabbir, il-forma u l-ammont ta' għajnuna li Malta tista' tieħu mill-Unjoni għad trid tiġi diskussa wara li jibdew it-taħdidiet.

PULIZIJA - SERQ MINN KNEJJES

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm kien hemm knejjes li ġew misruqa mill-elezzjoni ġenerali ta' l-1998 sal-lum?

Kemm insterqu aktar kmieni din is-sena?

Kemm insterqu fl-1996 u fl-1997?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi mill-5 ta' Settembru, sa l-10 ta' Novembru, 1998, ġew rapportati lill-Pulizija 14-il każ ta' knejjes li ġew misruqa, filwaqt li bejn l-1 ta' Jannar, u l-4 ta' Settembru, 1998, kien hemm 9 każijiet.

Matul l-1997, minn April, kien hemm 15-il każ.

Jien informat ukoll li qabel April ma kienitx tinżamm statistika separata dwar dan it-tip ta' reat.

AMBAXXATI MALTIN

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Affarijiet Barranin: Jista' l-Viċi Prim Ministru jikkonferma rapporti li mhux se jinħatru political appointees fl-ambaxxati tagħna barra minn Malta meta jsiru ċerti tibdiliet ippjanati?

ONOR.

GUIDO DE MARCO: Jiena ma nafx għal liema rapporti qiegħed jirriferi l-Onor.

Interpellant.

Pero' li għidt jiena f' ċerti okkażjonijiet hu li nippriferi li l-postings barra jimtlew minn uffiċjali professjonali u mhux minn political appointees.

Għidt ukoll illi sfortunatament il-korp diplomatiku għadda minn fażijiet diffiċli li waqthom ma tkompliex il-proċess tar-reklutaġġ u ta' speċjalizzazzjoni.

Ir-riżultat ta' dan hu illi illum għandna nuqqas serju ħafna fil-livell ta' senior officers.

Għalhekk għall-prezent u sakemm titjieb din is-sitwazzjoni m'hemmx alternattiva oħra milli nikkonsidraw li ninnominaw numru ta' political appointees f'certi gradi.

ĦAMRUN - TOROQ

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 705, peress li din it-tweġiba ilha tingħata għal perjodu ta' madwar sentejn u peress li s-servizzi tqiegħdu b'mod permanenti fit-toroq imsemmija, jista' l-Ministru jagħti time-frame meta hu maħsub li jsiru dawn ix-xogħlijiet tant meħtieġa u li ilhom tant mistennija?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jiena nformat li s'issa għad m'hemmx time frame dwar meta ser jibda x-xogħol f'din it-triq.

GĦARIX - KUMPENS LILL-PERIT MINTOFF

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: B'riferenza għall-mistoqsija preċedenti dwar l-istess suġġett, jista' l- Ministru jgħid jekk sarx diġa' xi ħlas lill-Perit Mintoff bħala kumpens dwar il-kwestjoni ta' l-Għarix u tal-power station?

Jekk iva, meta sar dan il-ħlas u kemm kien l-ammont tal-ħlas?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat illi s'issa l-Perit Dom Mintoff tħallas is-somma ta' Lm128,000. indikata bħala danni f'paragrafu 2 tal-letter of intent maħruġa mill-Gvern preċedenti.

TFAL - DRITTIJIET

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx xi pjani min-naħa tal-Gvern biex jilleġisla favur id-drittijiet tat-tfal?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Hemm il-ħsieb li tinħatar Kummissjoni biex tistudja kif id-drittijiet tat-tfal ikunu formulati b'liġi.

VALLETTA - TRIQ L-ORDINANZA

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 406 li kienet saret lill-Ministru għall-Ambjent u li issa ġiet riferuta lilek u cioe' jista' l-Ministru jara li jsiru x-xogħlijiet meħtieġa sabiex id-dawl/bozoz maqtugħa taħt il-loġoġ fi Triq Ordinanza, fil-Belt jibdew jiffunzjonaw?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li l-manutenzjoni tal-lampi msemmija mill-Onor.

Interpellant ma taqax taħt ir-responsabbilta' tal-Korporazzjoni Enemalta, iżda taħt ir-responsabbilta' tad-Dipartiment tax-Xogħlijiet.

Għaldaqstant it-talba ġiet mgħoddija lill-imsemmi dipartiment.

DENTAL OUT-PATIENTS - X-RAY MACHINE

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm ilha out of order l-X-Ray machine fid-Dental Out-patients?

Tista' tiġi rimedjata s-sitwazzjoni?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-apparat radjografiku Orthpantomograph ilu bil- hsara mill-ahhar gimgha ta` Settembru, 1998.

Fil-5 ta` Novembru, 1998 id-Dipartiment Dentali gie mgharraf li l-part mehtiega m'ghadhiex tigi manifatturata u li ghaldaqstant l-apparat ikollu jigi skrappjat.

Id-Dipartiment Dentali gharraf lid-Dipartiment koncernat b'din is- sitwazzjoni biex jibda l-process mehtieg biex jinxtara apparat gdid.

FURJANA - DIPARTIMENT TAS-SIGURTA' SOĊJALI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Peress li fil-Furjana joqogħdu ħafna anzjani, jista' l-Ministru jara li jinfetah uffiċċju tad-Dipartiment tas-Sigurta' Soċjali f'din il-lokalita' fejn il-gvern għandu ħafna uffiċini, imqar darbtejn fil-ġimgħa f'ħinijiet ristretti?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Napprezza l-interess ta' l-Onor.

Membru u nifhem li jista' jkun hemm inkonvenjent għall-anzjani mill-Furjana li jkollhom jinqdew mill-Uffiċċju Distrettwali tal-Belt, bħalma jista' jkun hemm f'distretti oħra fejn m'hemmx Uffiċċju Distrettwali.

Il-Politika tal-Gvern il-ġdid hi waħda li fejn hu possibbli jiżdied is-servizz tal-Customer Care li jingħata mill-Ufficcju Distrettwali sew bħala numru ta' lokalitajiet u aktar importanti fil-livell li jingħata f'dan is-servizz.

Inħoss li din il- problema trid tiġi studjata sew biex jiġu stabiliti l-prioritajiet skond in- numru tar-residenti u d-distanza li dawn għandhom biex jaslu sa l-Uffiċċju Distrettwali li jservi dik il-lokalita'.

F'dan l-istudju naħseb li jkun xieraq li fih jieħdu sehem il-kunsilli lokali biex b'hekk wieħed ikun jista' jara wkoll, jekk dawn jistgħux, jagħtu servizz f'dan il-qasam.

ĊENTRI TAS-SAĦĦA - MEDIĊINI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid fuq liema kriterji mediċini ma jitqassmux minn spiżeriji fiċ-ċentri tas-saħħa tal-gvern iżda mill-OPD fl-Isptar San Luqa biss?

Jista' l-Ministru jara li l-mediċina ISTIN tibda titqassam mill- ispiżerija tal-Floriana Health Centre biex jitnaqqas l-inkonvenjent lill- pazjenti anzjani li f'dan il-każ ibatu bl-anġina?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Hemm numru ta` medicini li mhumiex stock items u b'hekk mhumiex inkluzi fuq il-formularju tal-Gvern.

Dawn il-medicini li jinxtraw fuq bazi individwali wara li ssir domanda mill-konsulent ta` l- isptar.

Dawn il-medicini jigu mqassma mill-'Out Patients Dispensary' ta` l-Isptar San Luqa biss minhabba li jesigi li jkun hemm kontroll ta` kif jitqassmu.

Il-medicina Amlodipine (Istin) hi wahda mill-medicini li jaqgħu f'din il- kategorija u ghalhekk titqassam biss mill-'Out Patients Dispensary' ta` l- Isptar San Luqa.

Din il-medicina, fost l-ohrajn, giet irrakkomandata mid-'Drugs & Therapeutic Committee' biex tkun inkluza fil-formularju tal-Gvern meta dan gie irrivedut.

Appena dan jigi approvat, jittiehdu l-passi mehtiega biex Amlodopine u medicini ohra jkunu jistghu jitqassmu mill-ispizeriji fic- centri tas-sahha.

SKEJJEL - VALLETTA

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid għaliex fl-iskola primarja tal-Belt Valletta jirriżulta li hemm nuqqasijiet serji għal dak li jirrigwarda tindif?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat mill-Kap ta' l-Iskola li l-Istaff jiġi mogħti kull tip ta' stationery li jitlob inkluż, blue tack, imqassijiet, gem markers, transparent tape, foolscaps, drawing pins, rubber bands, etc.

Kull membru ta' l-istaff għandu għażla ta' biros ta' erba' kuluri differenti kif ukoll ta' ħxuna differenti.

B'kollox l-iskola tipprovdi sitt tipi differenti ta' biros, li minnhom kull membru ta' l-istaff jista jieħu kemm ikollu bżonn.

Hemm 4 caretakers fl-iskola tal-Belt li normalment ilaħħqu sewwa max-xogħol ta' tindif.

Fil-preżent għaddej xi xogħol ta' manutenzjoni li jitlob aktar xogħol ta' tindif.

Hu maħsub li meta jitlesta x-xogħol ta' manutenzjoni jsir it-tindif li normalment isir wara kull manutenzjoni.

WSC - BOREHOLES

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm boreholes reġistrati f'Malta u kemm hemm f'Għawdex?

Kemm minn dawn ġew reġistrati minn meta ħarġu r-regolamenti l-ġodda tal-Water Services Corporation?

ONOR.

JOSEF BONNICI: In-numru ta' boreholes reġistrati bejn l-1995 u l- 1997 kien ta' 4,648 f'Malta u 2,731 f'Għawdex.

In-numru ta' boreholes ġodda li ġew reġistrati wara li ħarġu r-regolamenti ġodda tal-Korporazzjoni kien ta' 1,632 f'Malta u 898 f'Għawdex.

WSC - SELF

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid hemmx il-ħsieb li l-Water Services Corporation tissellef mill-banek kummerċjali din is-sena finanzjarja?

X'inhuma r-rati ta' interess li se tissellef bihom?

ONOR.

JOSEF BONNICI: M'iniex f'pożizzjoni li nagħti l-figuri sakemm jiġi finalizzat il-Budget Kapitali tal-Korporazzjoni għas-sena 1997-1998.

BORMLA - DAR TA' L-ANZJANI

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid x'xogħol qiegħed isir bħalissa fid-dar il-ġdida ta' l-anzjani f'Bormla?

Jista' l-Ministru jgħid lill-Kamra meta hemm il-ħsieb li din titlesta?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Bħalissa fid-Dar ta' l-Anzjani f'Bormla hemm kuntratturi li qed jaħdmu fuq il-mechanical and electrical services, fuq xogħol tal-bjut, fuq xogħol ta' titjib u tikħil u fuq xogħol ta' main ta' l- ilma u drenaġġ.

Huwa ppjanat li din id-dar titlesta f'nofs is-sena d-dieħla.

ENEMALTA - MAINS

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm inbidlu jew saru ġodda distribution mains u trunk mains, sena b'sena, mill-1995 sas-sena preżenti, 1998?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li risposta tingħata f'seduta oħra.

WSC - SERQ TA' ILMA

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm saru spezzjonijiet minn uffiċjali tal-Korporazzjoni ta' l-Ilma biex jaraw li ma jsirx serq ta' ilma b'dannu għall-Korporazzjoni fl-1997 u fl-1998?

Kemm kien hemm każi ta' serq ta' ilma suspettat jew provat fil-perjodu imsemmi?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li matul l-1997 saru 4,899 spezzjoni filwaqt li matul l-1998 in-numru kien ta' 2,192.

In-numru ta' każijiet ta' serq kien ta' 13 matul l-1997 u 17 fl-1998.

UFFIĊĊJU KONĠUNT - FILE NO.

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid fejn fiex wasal il-każ b'file No. JO/P/877/95 għar-rigward ta' fidi ta' ċens?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li l-Uffiċċju Konġunt ma jistax jiffinalizza l-applikazzjoni għal fidwa taċ-ċens li qed jirriferi għaliha l- Onor. Interpellant qabel ma' l-imsemmi uffiċċju jirċievi l-informazzjoni meħtieġa u mitluba minn terzi.

BIRKIRKARA - KUNSILL LOKALI

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Prim Ministru: Fid-dawl ta' l- avviżi li dehru fil-ġurnali ta' nhar is-Sibt 6 ta' Novembru, 1998 rigward ħruġ ta' tender mill-Kunsill Lokali ta' Birkirkara, jista' l-Prim Ministru jgħid liema tender hu ntiż biex isiru xogħlijiet fi Triq Anthony Sammut, Tal-Qattus, B'Kara?

Jikkonferma li dan imur kontra l-liġi li tirregola l- Kunsilli Lokali?

Jekk le, fuq liema kriterji ntgħażlet din it-triq?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ix-xogħlijiet fi Triq Anthony Sammut, Tal- Qattus, B'Kara, se jsiru minħabba xi ħsara li kienet saret waqt il-bini ta' blokk flats tal-Gvern.

L-ispejjeż għal dan ix-xogħol se jitħallsu mill- Ministeru responsabbli għad-Djar.

Ninsab informat li t-tender li ħareġ il-Kunsill Lokali ta' Birkirkara ma jiksirx il-liġi li tirregola l-Kunsilli Lokali.

PERSUNI B'DIŻABILITA - RESERVED PARKING

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid meta se tiġi sodisfatta l-applikazzjoni tal-persuna, li isimha qed jintbagħat separatament, għal keep clear/reserved parking bay quddiem ir-residenza tiegħu peress li għandu diżabilita' (sieq waħda) u jsuq karozza u qatt ma jsib post fejn ikun jista' jipparkja?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Din il-persuna applikat għall-Keep Clear fit-13 ta' Jannar, 1998.

Fis-16 ta' Ottubru, 1998 saritilha żjara fid-dar tagħha.

Fil-21 ta' Ottubru ktibnilha biex ninformawha li l-każ tagħha jiġi deċiż meta l-bord li jieħu ħsieb dan is-servizz jerġa' jiġi ri-appuntat.

ŻEBBUĠ - ESPROPRJAZZJONI TA' ART

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 568, jista' l-Ministru jgħid kif jista' jiġi spjegat li s-sidien ta' l-art għadhom ma ġewx stabbiliti meta qabel ittieħdet l-art kemm id-Dipartiment tax-Xogħlijiet u d-Dipartiment ta' l-Art ġew avviċinati u ntlaħaq xi forma ta' ftehim mas- sidien direttament?

It-tieni paragrafu tar-risposta huwa korrett?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li għalkemm jista' jkun li diġa' ġew identifikati l-apparent owners, xorta waħda jridu jsiru r-riċerki neċessarji sabiex jiġi aċċertat li dawn huma s-sidien proprji tal-art li qegħdha tiġi esproprjata.

Fi żmien qasir għandha tiġi ppublikata fil-Gazzetta tal-Gvern l- esproprjazzjoni ta' l-art u d-Dipartiment ta' l-Artijiet jkun jista' jibda r-riċerki biex jiġi stabbilit min huma s-sidien attwali.

Wara dan id- Dipartiment ikun jista' jinfurmahom bil-prezz.

Jiena nformat li mill-file tad-Dipartiment ta' l-Artijiet ma jirriżultax li l-apparent owners ġew avviċinati u ntlaħaq xi forma ta' ftehim.

ĊIMITERJI - WATCHMEN

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid f'kemm-il ċimiterju li jaqa' taħt id-Dipartiment tas-Saħħa hemm watchman?

X'inhuma l-ħinijiet li jaħdmu dawn il-watchmen?

Għand min tinżamm iċ-ċavetta tal-katnazz taċ-Ċimiterju ta' Sant Andrija, Ħaż-Żebbuġ?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li erba' cimiterji li jaqghu taht id-Dipartiment tas-Sahha ghandhom il-watchman.

Dawn huma: ic-cimiterju ta' Santa Marija Addolorata - Paola, ic-cimiterju Ta' Braxia - Pieta', ic-cimiterju ta' Santa Margerita - Rabat u c-cimiterju ta' Santa Marija - Ghawdex.

Il-hinijiet li jahdmu dawn il-watchmen huma:

|Cimiterju |Hin | |Santa Marija |7.00am u | |Addolorata, |l-5.00pm (xift| |Paola |ta' bil-lejl | | |5.00pm sa | | |7.00am) | |Ta' Braxia, |7.00am sa | |Pieta' |5.00pm | |Santa Margerita,|7.00am sa | |Rabat (Malta) |2.00pm | |Santa Marija, |6.30pm sa | |Ghawdex |1.10pm |

Iċ-ċavetta tal-katnazz tac-cimiterju ta' Sant'Andrija Haz-Zebbug tinzamm fl- ufficcju amministrattiv tad-dfin fic-cimiterju ta' Santa Marija Addolorata u kopja tac-cavetta tinzamm ghand persuna ta' fiducja ta' l-Arcipriet tal- parrocca ta' Haz-Zebbug.

XOGĦLIJIET PUBBLIĊI - ĦADDIEMA

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 572, jista' l-Ministru jgħidli minn min qiegħed jitħallas dan il-watchman, mid-Dipartiment tax- Xogħlijiet jew mid-Dipartiment tas-Saħħa?

Jaf il-Ministru li dan iċ- ċimiterju jaqa' taħt id-Dipartiment tas-Saħħa?

Dan il-watchman iżomm ċavetta tal-katnazz ta' dan iċ-ċimiterju?

Jista' l-Ministru jirrispondi l- kumplament tal-mistoqsija jiġifieri numri 2 u 3?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li dan il-watchman qed jitħallas mid-Dipartiment tax-Xogħlijiet.

Iċ-ċimiterju jaqa' taħt id- Dipartiment tas-Saħħa.

Dan il-watchman iżomm ċavetta tal-katnazz ta' dan iċ- ċimiterju minħabba li waħda mill-funzjonijiet tax-xogħol tiegħu hija li jiftaħ u jagħlaq l-istess ċimiterju.

Fiż-żewġ ġonna msemmija m'hemm ħadd jaħdem ma' l-Uffiċċju Ċentrali tad- Distretti fi ħdan it-Taqsima tax-Xogħlijiet.

SERVIZZ ĊIVILI - INTERNET

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid f'liema dipartimenti tal-Gvern hemm is-servizz ta' l- Internet?

Għal liema kategoriji ta' uffiċjali/ħaddiema qiegħed jingħata dan is-servizz?

Kemm kienet is-somma ta' flus li ħallas il-Gvern fis-snin 1996-1997 għal dan is-servizz?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab informat li d-Dipartimenti tal-Gvern kollha għandhom is-servizz ta' l-Internet.

Ħaddiema tal-Gvern li għandhom aċċess għan-Network tal-Gvern ta' Malta u li jutilizzaw is-sistema ta' l-E-Mail tal-Gvern, huma eliġibbli awtomatikament għall-użu ta' l-Internet.

Persuni oħra li għandhom bżonn Internet account biex ikunu jistgħu jużaw l- Internet irid ikollhom il-permess meħtieġ mingħand il-Kap tad-Dipartiment ikkonċernat.

Minħabba li dan is-servizz għall-użu ta'l-Internet fid-Dipartimenti tal- Gvern huwa parti minn pakkett ta' servizzi oħra li jingħataw lill-istess dipartimenti, ma hemmx figura eżatta ta' somma li tħallset għal dan is- servizz partikolari.

Madankollu, huwa stmat li dan is-servizz sewa lill-Gvern is-somma ta' Lm76,861 fl-1996 u Lm81,633 fl-1997.

Hija l-intenzjoni tal-MITTS li mill-1999 'il quddiem jinżamm kont speċifiku għal dan is-servizz ta' l-użu ta' l-Internet fid-Dipartimenti tal-Gvern.

REVENUE SECURITY CORPS

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid huwiex se jsir xi tibdil fix-xogħol li qegħdin jagħmlu r-Revenue Security Corps?

Kemm hu l-complement ta' dawn il-ħaddiema?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Il-pjan preżenti huwa li r-rwol u t-tasks tar- Revenue Security Corps jibqgħu skond dawk li huma issa.

Iżda ta' min ifakkar li l-aspetti kollha tal-Forzi Armati huma dejjem taħt review.

Il-complement tar-RSC huwa ta' fizzjal wieħed u 157 suldat.

MĠARR - ART

L-ONOR.

ANTHONY ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jieħu l-passi meħtieġa sabiex l-art li tiġi wara l-Iskola ta' l- Imġarr tingħata lura lis-sidien billi jidher biċ-ċar li mhix meħtieġa għall- użu pubbliku u dan minħabba li l-estensjoni ta' l-iskola ssir billi jinbena sular ieħor?

Dan ġie dikjarat mill-President ta' Malta stess f'memo ta' l-1990 meta hu kien Ministru ta' l-Edukazzjoni.

(Vide acknowledgement 18836 Lands)

ONOR.

TONIO BORG: It-talba għall-esproprjazzjoni ta' l-art li qed jirriferi għaliha l-Onor.

Interpellant, ġiet magħmula mill-Ministru ta' l- Edukazzjoni fit-8 ta' Awissu, 1994.

Id-dikjarazzjoni ġiet ippublikata fit- 8 ta' Ottubru, 1996 (Avviż Nru. 651).

Peress li dan huwa proġett tad-Dipartiment ta' l-Edukazzjoni, niltob l- Onor. Interpellant biex jirriferi l-mistoqsija tiegħu lill-Ministru konċernat.

PA - FILE NO.

PA 4817/96

L-ONOR.

ANTHONY ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jispjega kif ħareġ permess tal-bini fuq File No. PA 4187/96 li jinkorpora fih li jinqala' t-taraġ tal-Gvern li mit-Triq tal-Vecca jinżel sa fuq il-moll u fejn se jintuża taħt it-taraġ u dan meta l-bini mhux proprjeta' tal-persuna li applikat imma li hu mikri u liema sidien ma ġiex riferut lilhom u lanqas hemm il-kunsens ta' l-amministratur ta' l-eredita'?

Oltre dan, jaħseb il-Ministru li l-mod kif inħareġ il-permess ma kienx regolari u li bil-mod kif ħareġ se jkun diskriminatorju u ta' detriment għad-drittijiet tas-sidien tal-bini sovrapost u viċin?

Oltre dan ukoll, se jingħalaq sqaq pubbliku.

ONOR.

TONIO BORG: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

SAĦĦA - PILLOLI DIBENYLINE

L-ONOR.

ANTHONY ABELA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jinforma lill-Kamra liema nies jikkwalifikaw biex jieħdu b'xejn il- pilloli Dibenyline tat-10 mg.?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Il-pilloli tad-Dibenyline huma indikati f'kazi ta' bladder outflow obstruction kagun ta' enlarged prostate.

Jittiehdu b'xejn minn nies li, skond Schedule V, juru sintomi ta' chronic renal failure.

RABAT - TRIQET IL-MERĦLIET

L-ONOR.

ANTHONY ABELA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jieħu l-passi meħtieġa sabiex jirranġa Triqet il-Merħliet, Rabat li għandha bżonn re-surfacing totali speċjalment li partijiet minnha m'għadhomx passabbli b'vetturi (pjanta qed tintbagħat separatament) speċjalment in-naħa msejħa ta' ħdejn il-Ġiebja?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li xogħol ta' resurfacing f'dawn it- toroq huwa responsabbilta' tal-kunsill lokali.

RABAT - TRIQ TA' MAZZARA

L-ONOR.

ANTHONY ABELA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jieħu l-passi meħtieġa sabiex titranġa t-Triq Ta' Mazzara, Chadwick Lakes limiti tar-Rabat?

Jista' jinforma lill- Kamra meta hu maħsub li jsiru x-xogħlijiet?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li dawn it-toroq jagħmel manutenzjoni fihom il-kunsill lokali.

PA - ENFORCEMENT NO.892/98

L-ONOR.

ANTHONY ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra għaliex ħarġet Enforcement No.892/98 kontra s-Sinjuri Galea meta dawn irranġaw biss faċċata flok madum diġa' mkisser u meta din l-użanza tintuża f'Malta kollha speċjalment f'postijiet fejn bini jkun sar bla ebda DPC?

Jidhirlu l-Ministru illi l-azzjoni meħuda mill- persuni nkarigati toħloq diskriminazzjoni kontra s-Sinjuri Galea meta fit- toroq madwar fejn tranġat il-faċċata hemm 'l fuq minn ħamsin post ieħor li sar l-istess tip ta' xogħol?

Jidhirlu l-Ministru li għandu jikkonsidra illi l-ħaddiema tal-Planning Authority għandhom jaċċettaw l-użanzi tan-nies tal-lokalita' qabel ma joqogħdu joħolqu inkonvenjent u diskriminazzjoni fit- trattament tagħhom ta' nies differenti fuq l-istess affarijiet?

Jista' l- Ministru jordna li l-istess enforcement No.892/98 jiġi rtirat minnufih?

ONOR.

TONIO BORG: Is-Sezzjoni ta' l-Infurzar ta' l-Awtorita' ta' l- Ippjanar ġiet mitluba tintervjeni peress illi madum taċ-ċeramika kien qed jiġi mwaħħal maz-zokklu tal-faċċata tal-fond in kwestjoni.

Meta l-Uffiċjal inkarigat mar fuq il-post dan seta' jikkonferma illi ix-xogħol kien qed isir kif allegat.

Dak il-ħin stess il-ħaddiema ġew mitluba jieqfu mix- xogħol.

Peress illi dan it-tip ta' żvilupp ma jikkwalifikax bħala żvilupp permissibbli taħt l-Avviż Legali Nru. 137/97 (GDO) u peress illi dan is-sit jinstab ġo 'area' ta' konservazzjoni urbana, l-Uffiċjal inkarigat kien kostrett illi joħroġ Stop and Enforcement Notice kontra l-persuni msemmija fl-Interpellanza.

L-iżviluppatur seta appella kontra l-Avviż quddiem il- Bord kompetenti skond il-liġi.

Rigward dik il-parti tal-mistoqsija li tirriferi għal żvilupp simili, irid jingħad illi din is-sistema kienet użanza rregolari li kienet tiġri matul is-snin.

Is-sezzjoni ta' l-Infurzar dejjem ħadet il-passi neċessarji, iżjed u iżjed meta persuni jinqabdu fil-fatt jagħmlu dan it-tip ta' xogħol kif ġara f'dan il-każ.

L-Awtorita' ta' l-Ippjanar għanda tibqa' taġixxi kontra dan it-tip ta' żvilupp illi barra li m'għandux jiġi nkoraġġit ma huwiex xieraq f' 'areas' meqjusa mportanti mill-att ta' konservazzjoni.

Il-liġi ma tagħti l-ebda poteri lill-Ministru jordna biex jiġi rtirat enforcement notice.

MARSA - TRACK

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid għalfejn l-ispiża tal-manutenzjoni tat-track tal- Marsa s-sena l-oħra telgħet għal Lm35,000 meta din is-sena n-nefqa kienet ta' Lm6,500 biss?

Jista' l-Ministru jagħti l-breakdown ta' kif intnefqu dawn il-Lm35,000?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li n-nefqa biex saret il-manutenzjoni tat- track tal-Marsa fl-1997 kienet imqassma kif se nsemmi:

Ramel u Zrar Ltd - Ramel Prima 4579 jardi kubi @ Lm4.60 - Lm21063 Red Sand 425 jardi kubi @ Lm2.25 - Lm 956 Sand Granite 1063 jardi kubi @ Lm3.53 - Lm 3753 ETP - Lm 643

Philip Agius Kiri ta' makkinarju Lm 4505

Benet Broberg (espert Svediż) - Spejjez ta' konsultazzjoni Lm 1212

CJP Tarmac Ltd - Kiri ta' scarfing machine Lm 998 Joseph Borg - trasportar ta' ramel Lm 470 Remig Arapa - trasportar ta' ramel Lm 600 Brian Lia - trasportar ta' ramel Lm 415 Emanuel Cachia - trasportar ta' ramel Lm 15

TOTAL Lm34630

Fl-1998 l-ispiża ammontat għal Lm6494 u kient tinkludi materjal, xogħol, kiri ta' makkinarju u ETP.

PULIZIJA - SEAT BELTS

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jagħti informazzjoni kemm saru ċitazzjonijiet bħala kontravenzjoni ta' l-ilbies taċ-ċinturini tas-sigurezza minn mindu bdiet fis-seħħ il-liġi?

Kemm tressqu l-Qorti?

Kemm minnhom instabu ħatja u x'multi ngħataw?

ONOR.

TONIO BORG: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

ŻABBAR - TRIQ LIA

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 263, jista' l-Ministru jgħid meta se tiġi riżolta l-kwestjoni u min hu responsabbli biex isir dan?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jiena nformat li l-pjan neċessarju irid isir mid- Dipartiment tat-Toroq u n-natura tal-problema li nħolqot minn kostruzzjoni privati li ma' antiċipawx is-sitwazzjoni li qed tinħoloq trid iż-żmien biex tiġi riżolta.

SPTARIJIET - IMPJEGATI

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid jekk huwiex biżżejjed in-numru ta' staff fil-kċejjen ta' l- isptarijiet u jekk għandhomx it-training meħtieġ?

Hemm xi ħsieb li jiġu mpjegati jew re-trained staff f'dan il-qasam?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nifhem li l-Onor.

Interpellant qed jirriferi ghall- Isptarijiet San Luqa, Monte Carmeli, l-Isptar Generali t'Ghawdex u r- Residenza San Vinċenz de Paule.

Numru ta` koki ghandhom livelli varji ta` tahrig waqt li numru iehor ta` impjegati li prezentement qed jaghmlu xoghol fil-kcejjen ta` dawn l- istituzzjonijiet iridu jigu mharrga dwar ix-xoghol taghhom f'dawn il- kcejjen.

Dwar zieda fl-impjegati ta` staff ghal dawn il-kcejjen, qed isir stharrig jekk dan huwiex il-bzonn.

SPTARIJIET - MENUS TAL-PAZJENTI

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid min hu responsabbli mit-tfassil tal-menus tal-pazjenti fl- isptarijiet fil-preżent?

Jidhirlu l-Ministru li tista' issir reviżjoni ta' l-affarijiet ta' l-ikel li jinxtraw kemm bħala varjeta' kif ukoll bħala kwalita'?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: It-tfassil tal-menus tal-pazjenti fl-isptarijiet ta' l-Istat f'Malta u Ghawdex inkluz ir-Residenza ta' San Vinċenz de Paul (li llum hija taht ir-responsabbilita' tal-Ministeru tal-Politika Socjali) hija r-responsabbilta' tad-dietician li huwa mpjegat tal-Ministeru tas- Sahha flimkien ma' l-Ispettur tas-Sahha responsabbli mill-operat tal- kcejjen ta' l-isptarijiet ta' l-Istat f'Malta u Ghawdex.

Rigward it-tieni parti tad-domanda, ninforma lill-Onor.

Interpellant li l- provvisti ghall-isptarijiet ta' l-Istat f'Malta u Ghawdex jigu pprovduti skond talba ghalihom permezz ta' tenders li jinhargu mis-sezzjoni tas- Supplies tal-Ministeru tas-Sahha.

Dwar meta ssir revizjoni ta' meta jinxtraw l-affarijiet ta' l-ikel, kemm bhala varjeta' kif ukoll bhala kwalita', jiddependi mit-talbiet tal- pazjenti u l-htigijiet ta' l-istess pazjenti dwar il-bzonnijiet differenti ta' dieta li jkun irrakommandat lilhom mill-ispecjalista/konsulent tal- kazijiet partikolari li jkunu.

Dan id-dipartiment dejjem jara li jilqa' l-bzonnijiet tal-pazjenti skond il- bzonn.

ETC - BDIEWA/SAJJIEDA

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jagħtina lista ta' nies reġistrati part-time fishermen u farmers, minn fejn huma u x'inhuma l- impjiegi l-oħra tagħhom?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-Korporazzjoni ta' Xogħol u Taħriġ ipprovdietli l-parti l-kbira ta' l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Membru.

B'danakollu, naħseb li din m'hijiex informazzjoni ta' natura pubblika u ma nħossx li jkun xieraq li tingħata fi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari.

ETC - PERSUNI B'DIŻABILITA'

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jagħti kemma hemm persuni reġistrati bħala disabled mal-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita', kemm hemm persuni reġistrati f'kull kategorija u kemm minnhom huma nisa?

ONOR.

LAWRENCE GONZI:

Skond l-istatistika miġbura fir-Reġistru Nazzjonali ta' Persuni b'Diżabilita' joħorġu dawn il-fatti:

(a) Numru globali ta' persuni rreġistrati mal-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita: 5,596.

(b) L-informazzjoni dwar in-numru ta' nies irreġistrati skond il- kategoriji ta' nuqqasijiet (impairments) tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta.

(c) Numru globali ta' nisa b'diżabilita' rreġistrati mal-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita': 2,422.

IMPJIEGI - CASUAL WORKERS

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid x'qed isir biex jiġu trattati l-applikazzjonijiet li kienu fetħu fi żmien Gvern Laburista biex jiġu mpjegati aktar casual workers fiċ-Ċentri ta' Taħriġ għall-persuni b'diżabilita'?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien informat li m'hemm l-ebda sejħa għall- applikazzjonijiet għall-ingaġġ ta' casual workers fiċ-Ċentri ta' Taħriġ għal Persuni b'Diżabilita' li kienet ħarġet fi żmien l-Amministrazzjoni preċedenti u li għadha pendenti.

PERSUNI B'DIŻABILITA'

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jagħti n-numru ta' persuni b'diżabilita' li qed jattendu fiċ-Ċentri ta' Taħriġ f'Malta u Għawdex?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: In-numru ta' persuni b'diżabilita' li qed jattendu fiċ-ċentri ta' taħrig f'Malta u Għawdex huwa kif jidher hawn taħt:

Iċ-Ċentru ta' Ħal-Far - 81 Iċ-Centru ta' Wied il-Għajn - 56 Iċ-Ċentru ta' l-Imtarfa - 104 Iċ-Ċentru ta' Fleur-de-Lys - 110 Iċ-Ċentru ta' l-Għomja, Santa Venera - 25 Iċ-Ċentru ta' Għajnsielem, Għawdex - 30

WIED IL-GĦAJN - ĊENTRU TA' TAĦRIĠ

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid jekk huwiex se jissokta fuq il-pjanijiet ta' Gvern Laburista għaċ-Ċentru ta' Taħriġ ta' Wied il-Għajn, jiġifieri li jiżviluppah f'Ċentru ta' Respite, jaħdem biex isiru possibbli exchange visits u sabiex l-impjegati tal-kċina jibdew jaħdmu fuq skema koperattiva?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Iċ-Ċentru ta' Wied il-Għajn hu proġett tal-Gvern Nazzjonalista ta' qabel l-1996.

Dan il-post kien ġie identifikat wara li sar ħafna xogħol mill-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita matul l- 1995 u l-1996.

Tant hu hekk li l-konvenju għax-xiri tal-post kien ġie ffirmat ftit qabel l-elezzjoni ta' l-1996 wara negozjati li ħadu fit-tul.

Kien pass pożittiv li l-Gvern Laburista kompla b'dan il-proġett, anke jekk il-ħsieb oriġinali kien li f'dan iċ-Centru jittieħdu inizjattivi ġodda u innovattivi f'dak li għandu x'jaqsam ma l-integrazzjoni tal-persuni b'diżabilita' f'pajjiżna.

Naċċerta lill Onor. Membru li se jsir l-aħjar użu minn dan iċ-Ċentru b'risq il-persuni b'diżabilita', u dan skond il- pariri li jingħataw mill-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita'.

Dwar l-impjegati tal-kċina, jien informat li kienu nbdew taħditiet mid- Dipartiment tas-Servizzi Korporattivi tal-Ministeru tiegħi u mal-Bord tal- Kooperattivi biex titwaqqaf kooperattiva.

Sar ukoll abbozz ta' ftehim iżda l-ħaddiema konċernati kellhom xi dubbji u għalissa waqaf il-proċess.

DJAR - APPARTAMENT TAL-GVERN

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid kif il-persuna, li d- dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, li toqgħod ġo flat tal-Gvern isfel (taħt il-livell tat-triq) li la għandha bitħa u lanqas shaft, ma ngħatatx permess tagħmel tank ta' l-ilma fuq il-bejt tal-flat tagħha?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li dan it-tip ta' permess jinkiseb mid-Dipartiment ta' l-Artijiet u għalhekk il-mistoqsija għandha ssir lill-Ministru konċernat.

SIGURTA' SOĊJALI - KOPPJI SEPARATI

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jagħti l-istatistika tal- koppji li sseparaw fis-snin 1995, 1996, 1997 u 1998?

Jista' jagħti wkoll statistika ta' dawk li f'Malta huma divorzjati jew annullati fis-snin 1995, 1996, 1997 u 1998?

Jista' jgħid kemm huwa t-total ta' tfal li jikkonċernaw lil dawn il-koppji?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nitlob lill-Onor.

Membru tagħmel il-mistoqsija tagħha lill-Ministru konċernat.

IMPJIEGI - REĠISTRAZZJONI GĦAX-XOGĦOL

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn nies li qed ifittxu x-xogħol?

Mil-liema lokalitajiet ġejjin?

Hemm minnhom li ilhom jirreġistraw għal ħames snin?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: In-numru ta' nies li kienu qed jirreġistraw għax- xogħol fl-aħħar ta' Settembru, 1998 kien ta' 7184.

Dawn kienu ġejjin minn dawn il-kunsilli lokali: MALTA GħAWDEX

Attard 60 Msida 127 Fontana 17 Balzan 38 Naxxar 119 Għajnsielem 57 B'Kara 407 Paola 183 Għarb 14 B'Bugia 171 Pembroke 21 Għasri 6 Cospicua 255 Pieta' 62 Kerċem 29 Dingli 40 Qormi 416 Munxar 17 Fgura 177 Qrendi 56 Nadur 74 Floriana 69 Rabat Malta 169 Qala 30 Għargħur 53 San Gwann 184 San Lawrenz 8 Għaxaq 104 Santa Lucia 73 Sannat 33 Gudja 70 Santa Venera 114 Victoria 110 Gżira 124 Senglea 115 Xagħra 84 Ħal Safi 29 Siġġiewi 127 Xewkija 53 Ħamrun 292 Sliema 142 Żebbuġ 47 Kalkara 68 St Julians 103 Kirkop 45 St Paul's Bay 164 TOTAL 579 Lija 26 Swieqi 33 Luqa 128 Tarxien 130 L-Iklin 25 Ta' Xbiex 36 Marsa 222 Valletta 250 Marsascala 109 Vittoriosa 75 Marsaxlokk 65 Xgħajra 17 Mdina 3 Żabbar 344 Mellieħa 41 Żebbug Malta 218 Mġarr Malta 22 Żejtun 263 Mosta 171 Żurrieq 184 Mqabba 66

TOTAL 6,605

Minn dawn hemm 596 li ilhom jirreġistraw għal ħames snin.

SAĦĦA - PERSUNI MORDA BIL-LEBBRA

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jagħti statistika ta' kemm hawn persuni morda bil-lebbra f'Malta u f'Għawdex, mis-snin 1965 sa l-1998?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ngħarraf lill-Onor.

Membru li bejn l-1965 u l-1998 kien hemm 140 pazjent ibaghtu bil-marda tal-lebbra.

PULIZIJA - ARMI TAL-KAĊĊA

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid meta se titneħħa l-anomalija naxxenti mill-fatt illi l-liġi tipprojbixxi l-kaċċaturi lokali milli jkollhom aktar minn żewġ skrataċ fil-magazine meta min-naħa l-oħra huwa permess l-importazzjoni ta' armi għall-użu tal-kaċċa li huma kapaċi jġorru aktar minn żewġ skrataċ fil- magazine?

Jista' l-Ministru jgħid x'se jsir minn dawk l-armi kollha wżati għal skopijiet ta' kaċċa li għandhom il-magazine tagħhom li jesa' aktar minn żewġt iskrataċ?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi d-Dwana tirrilaxxa snieter semi awtomatiċi kemm-il darba dawn ikunu b' magazine plug insert li bih ikunu jesgħu biss żewġ skrataċċ fil-magazine u ieħor fiċ-chamber.

Dawk il- persuni li jinqabdu bi snieter semi awtomatiċi li ma jkunux jikkonformaw skond dak li għidt, jittellgħu l-Qorti.

TOROQ - ONE-WAY

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'kienet ir-raġuni wara d- deċiżjoni li parti minn Triq iz-Zurrieq gewwa Hal Safi, u dan limitatament għal ftit metri, ġiet dikjarata one-way?

Jista' l-Ministru jgħid kif ittieħdet din id-deċiżjoni?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li d-deċiżjoni ttieħdet mill-Bord għall-Kontroll tat-Traffiku biex jiġi eliminat il-periklu li kien qed jinħoloq mill-volum ta` traffiku li kien jgħaddi mill-qalba tar-raħal.

ŻURRIEQ - TRIQ TA' CIANTAR - ZONA INDUSTRIJALI

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid jekk fi Triq Ta' Ciantar, fiż-Żurrieq hemmx xi area li hija meqjusa bħala zona/area industrijali?

Jista' l-Ministru jgħid x'tip ta' permessi nħarġu f'din it-triq?

Jista' l-Ministru jgħid jekk qatt ġietx liċenzjata f'azjenda sabiex jiġi manufatturat ravjul, tortellini, lasagna u xogħol ieħor ta' l-għaġin?

ONOR.

TONIO BORG: Rigward l-ewwel u t-tieni partijiet tal-mistoqsija, tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

Rigward l-aħħar parti tal-mistoqsija t-tweġiba hija fl-affermattiv.

ŻURRIEQ - TREJQET IN-NIGRET

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li l-vultaġġ ta' l-elettriku fi Trejqet in-Nigret, fiż-Żurrieq ikun wieħed stabbli peress illi r-residenti ta' l-akwata qegħdin ibatu minn preġudizzju u dannu minħabba fit-tlugħ u nżul ta' dan il-vultaġġ elettriku li xi drabi jkun tant baxx illi jinqata'?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Il-Korporazzjoni Enemalta qiegħda tinvestiga l- ilment tal-Onor.

Membru biex tkun tista' tieħu l-passi meħtieġa.

DJAR - AKKOMODAZZJONIJIET ALTERNATTIVI

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' applikanti għall-akkomodazzjoni alternattiva quddiem id-Dipartiment għall-Akkomodazzjoni Soċjali mill-5 ta' Settembru, 1998 'il hawn?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien infurmat illi mill-5 ta' Settembru 'l hawn daħlu 280 applikazzjoni għall-akkomodazzjoni alternattiva.

ŻEJTUN - TRIQ SAN GIRGOR - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

GEORGE VELLA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid jekk ir-residenti ta' Triq San Girgor, Żejtun ġewx mgħarrfin li x-xogħol li kien qiegħed isir fuq main ġdid ta' l-ilma f'din it-triq, jinsab wieqaf, minħabba li l-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma baqgħu ma kkomunikawx is-servizz ta' l-ilma mal-main il-ġdid?

Dan il-waqfien tax-xogħol qiegħed joħloq inkonvenjent kbir lir-residenti.

Jista' l-Ministru jagħti għallinqas ħjiel meta dan ix-xogħol beħsiebu jitlesta min-naħa tal-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Preżentament il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l- Ilma qed twettaq xogħlijiet ta' bdil ta' mejnijiet ta' l-ilma fil-lokalita taż-Żejtun b'koordinazzjoni max-xogħlijiet tal-kunsilli lokali sabiex isir ir-resurfacing ta' toroq.

Ix-xogħlijiet tal-korporazzjoni qed jitwettqu bil-progress mistenni.

Sabiex jiġu ċċertifikati l-mejnijiet il-ġodda riedu jsiru l-proċessi ta' testijiet tal-pressa ta' l-ilma, disinfezzjoni tal-pajpijiet u reconnecting ts-servizz tad-djar.

Matul dan ix-xogħol il-korporazzjoni ħadet ħsieb li l- provvista ta' l-ilma baqgħet titwassal regolarment.

PA - APPLIKAZZJONIJIET PENDENTI

L-ONOR.

GEORGE VELLA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jagħti għal dawn l-aħħar tliet snin xahar b'xahar in-numru ta' applikazzjonijiet pendenti quddiem l-Awtorita' ta' l-Ippjanar, kemm saru applikazzjonijiet ġodda kull xahar?

Kemm applikazzjonijiet ġew deċiżi favur jew kontra kull xahar?

Kemm saru applikazzjonijiet għar- rikonsiderazzjoni u appelli kull xahar u x'kien ir-residual backlog ta' applikazzjonijiet kull xahar?

ONOR.

TONIO BORG: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

PA - SCREEN F6

L-ONOR.

GEORGE VELLA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jikkonferma l-Ministru li Screen F6 li fuqu jiġu elenkati d-deċiżjonijiet tad-DCC tal-Planning Authority, suppost huwa aċċessibbli biss għas- segretarja tad-DCC biex tagħmel entries ġodda u tibdil fih?

Jassigura l-Ministru li matul l-aħħar sitta jew tmien xhur (jew qabel) dan l-iscreen ma sabux mezz kif jidħlu fih nies oħra mill-awtorita', li mhux suppost kellhom il-fakulta' li jagħmlu tibdil fih?

Jekk irriżulta dan, x'miżuri ta' dixxiplina ttieħdu kontra min abbuża u x'kontrolli kien hemm biex min seta' abbuża ma kienx hemm min iggwadanja minn dan l-abbuż?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li s-segretarjat tad-DCC u segretarja fit-Transport Planning Unit (biex iddaħħal dettalji tal-Commuted Parking Pavement Scheme) biss jistgħu jagħmlu tibdil fi Screen 6, li fuqu jiġu elenkati d-deċiżjonijiet ta-DCC tal-Awtorita ta' l-Ippjanar.

Sal-25 ta' Settembru, 1998, dawn li ġejjin setgħu wkoll jagħmlu tibdil minħabba r-raġunijiet elenkati :

* Żewġ uffiċjali fl-Accounts Office biex idaħħlu dettalji fuq multi.

* Segretarja fi Transport Planning Unit, Segretarja fil-Land Survey Unit u Segretarja fl-Uffiċċju t'Għawdex biex idaħħlu dettalji tad-Development Monitoring.

* Segretarji fid-Development Control Unit biex idaħħlu d-Delegated Decisions.

L-Awtorita' ta' l-Ippjanar ma kellha l-ebda rapport ta' abbuż tas-sistema kif indikat mill-Onor.

Interpellant.

PA - DEVELOPMENT CONTROL COMMISSION

L-ONOR.

GEORGE VELLA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jagħti r-raġunijiet għaliex fuq id-Development Control Commission tal-Planning Authority inħatru sitt membri minn sebgħa li huma periti?

Ma jaħsibx il-Ministru li taħlita ta' membri b' background aktar varjat kien ikun aħjar fuq dan il-bord?

ONOR.

TONIO BORG: Kif jaf tajjeb l-Onor.

Membru, il-Prim Ministru jaħtar biss erbgħa mis-sebgħa membri tad-Development Control Commission (DCC), filwaqt li t-tlieta l-oħra jinħatru skond ix-xewqat tal-membri tal-bord ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Sa l-aħħar ta' Ottubru, 1998, sakemm skada t-terminu ta' l-aħħar DCC, mill- erba' membri maħtura mill-Prim Ministru tlieta minnhom kienu periti, filwaqt li llum mill-erba' membri maħtura mill-Prim Ministru erbgħa huma periti.

L-Onor.

Membru japprezza li filwaqt li t-taħlita tal-membri hija fattur ta' min jikkonsidrah, huwa ferm aktar importanti li l-membri maħtura jkunu persuni b'kapaċita' teknika kif ukoll ta' integrita'.

L-għażla li għamlu l-membri ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar għar-rigward tat- tliet membri l-oħra tad-DCC ma jidhirlix li għandi dritt nikkummenta fuqha ġaladarba din kienet l-għażla ħielsa tagħhom.

PA - MEMBRI ĠODDA TAD-DCC

L-ONOR.

GEORGE VELLA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jikkonferma l-Ministru li wieħed mill-membri l-ġodda tad-DCC tal-Planning Authority għandu l-mara tiegħu kap tat-taqsima ta' skemi li huma ODZ (barra miż-żona ta' l-iżvilupp) fin-nofs inhar ta' Malta?

Jaħseb il-Ministru li meta jiġi biex jieħu deċiżjonijiet fuq il-bord, dan il-membru jista' jkollu konflitt ta' interessi stante li jista' jkollu jivvota kontra deċiżjonijiet li tkun ħadet martu stess?

ONOR.

TONIO BORG: Mhux minnu li l-persuna ndikata fil-mistoqsija, impjegata ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar, hija Kap tat-Taqsima ta' Skemi li huma ODZ fin-nofsinhar ta' Malta.

Din il-persuna hija biss case officer fi ħdan wieħed mill-area teams.

Ir-rakkmandazzjonijiet li tkun għamlet din il- persuna jitressqu quddiem id-DCC wara li jkunu vverifikati mill-manager ta' l-area team tagħha.

ŻEJTUN - TRIQ IL-FOSSA TAL-QAMĦ

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li l-persuna responsabbli tara li titwaħħal bozza fl-isqaq wara Triq il-Fossa tal-Qamħ, iż-Żejtun fejn fis- satra tal-lejl qed isiru ċertu abbużi u qed jinħoloq ħafna inkonvenjent għall-ġirien?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Diġa' twaħħlet lampa fl-isqaq msemmi mill-Onor.

Membru.

It-talba għal aktar dawl f'dan l-isqaq se tiġi kkunsidrata flimkien ma' talbiet oħra.

PULIZIJA - KORS TAS-SURĠENTI

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid x'inhu l-eżitu tal-kors tas-surġenti fil-korp tal-pulizija?

ONOR.

TONIO BORG: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għal mistoqsija parlamentari numru 351 f'Seduta Numru 6.

ETC - REVIŻJONI TA' STATISTIKA TAL-GAINFULLY EMPLOYED

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Billi għal mistoqsija parlamentari preċedenti l-Ministru kien wieġeb li l-ETC se tissokkta fil-proċess ta' reviżjoni ta' l-istatistika tal-gainfully employed, jista' l-Ministru jgħid jekk din ir-reviżjoni hijiex se tisskotta fl-istess modalita' li kienet ġiet addottata taħt l-amministrazzjoni preċedenti u ċioe' mill-1997 lura?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-ETC ser tkompli taħdem fuq il-proċess tar- reviżjoni ta' l-istatistika tal-gainfully occupied billi tmur lura fiż- żmien u tirrevedi l-figuri sena b'sena.

PULIZIJA - BĊEJJEĊ TAL-BAĦAR OVERSPEEDING

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm inqabdu bċejjeċ tal-baħar overspeeding bejn l-1 ta' Lulju, 1998 u t-30 ta' Settembru, 1998 fil-bajjiet ta' Malta u ta' Għawdex?

ONOR.

TONIO BORG: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

PULIZIJA - PERMESSI ĠODDA

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm ħarġu permessi ġodda biex nies jarmaw f'open air markets mill-1 ta' Mejju, 1998 sa l-10 ta' Novembru, 1998?

ONOR.

VALLETTA - GĦASSA TAL-PULIZIJA

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid meta se jsir it-trasferiment ta' l-għassa tal-pulizija tal- Belt minn fejn tinsab bħalissa għall-bini fejn kien alloġjat il-parcel post office?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li għalkemm ix-xogħol fil-post jinsab fi stadju avvanzat, għad ma ġietx iffissata data għat-trasferiment.

ATT DWAR L-IMMIGRAZZJONI - TRAFFIKAR TA' PERSUNI ILLEGALI

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Ma jaħsibx il-Ministru li barra li għandhom jiħraxu l-pieni għat-traffikar illegali ta' persuni, għandu jkun hemm provvediment partikolari fl-Att dwar l-Immigrazzjoni li jippenalizza speċifikament it-traffikar ta' persuni mhux biss lejn Malta iżda minn Malta wkoll?

ONOR.

TONIO BORG: Kemm ili ministru diġa' semmejt fil-pubbliku u fuq il- mezzi tax-xandir proposti tiegħi sabiex min jittraffika illegalment fit- trasport ta' nies, jiġi akkużat b'reat speċjali u jekk misjub ħati jingħata kastigi aktar gravi sabiex l-isfruttament għal skop ta' qliegħ fuq dahar nies innoċenti jiġi punit b'mod aktar serju.

Il-problema ta' l- immigrazzjoni illegali, li mhix problema ta' pajjiżna biss, tindika li hemm bżonn li jsiru emendi għall-Liġi dwar l-Immigrazzjoni ta' l-1970.

Malli jitlesta x-xogħol fuq dan l-abbozz jiġi preżentat lill-Parlament fl-iqsar żmien possibbli.

UE - KONTRIBUT TA' MALTA

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk il- Gvern Malti kkalkolax kemm se jammonta approssimattivament il-kontribut ta' Malta għall-Unjoni Ewropea?

ONOR.

GUIDO DE MARCO: Għadu kmieni wisq, f'dan l-istadju, biex wieħed jikkalkola l-kontribut ta' Malta bħala membru dan minħabba li wieħed irid jara kemm se jkun hemm membri ġodda filwaqt tas-sħubija ta' Malta u x'sejrin ikunu l-kriterji ta' kif jiġi kkalkulat il-kontribut ta' kull pajjiż f'dak il-mument

KUMMISSJONI EWROPEA - RAPPORT

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Affarijiet Barranin: Peress li huwa mifhum li l-Gvern Malti bagħat xi rapport dettaljat lill-Kummissjoni Ewropea dwar ir-rijattivazzjoni ta' l- applikazzjoni ta' Malta, jista' l-Viċi Prim Ministru jindika: a) x'inhuma l-kriterji li l-Gvern Malti poġġa quddiem bħala essenzjali għar- ristrutturazzjoni ta' l-ekonomija Maltija; b) x'inhuma l-kondizzjonijiet li l-Gvern Malti għamel dwar is-Settur Pubbliku; c) x'kienet il-pożizzjoni tal- Gvern Malti dwar is-sussidju li l-Gvern jagħti lid-Drydocks u lil korporazzjonijiet oħra; d) x'kienet il-pożizzjoni tal-Gvern Malti dwar il- monopolju mogħti lill-Maltacom qabel ma ġiet parzjalment privatizzata; u e) jekk il-Gvern Malti ndikax x'jistgħu jkunu d-derogi mitluba mill-Gvern Malti fl-interess nazzjonali?

ONOR.

GUIDO DE MARCO: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li l- Ministeru ma bagħat l-ebda rapporti lill-Kumissjoni Ewropea.

TURISTI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien: (a) in-numru ta' turisti li żaru Malta fl-1994, fl-1995, fl-1996, fl-1997 u fl-1998 sa Ottubru; (b) id-dħul mit-turiżmu fl- istess snin sena b'sena; (c) hemm żieda ta' sodod fil-lukandi fl-istess snin u f'liema kategorija ta' lukandi saret iż-żieda relattiva jekk kien hemm fl-istess sena?

ONOR.

MICHAEL REFALO: L-għadd ta' turisti li żaru Malta fis-snin imsemmija kien hekk:

1994 1,176,223

1995 1,115,971

1996 1,053,788

1997 1,111,161

1998 (sa Settembru) 941,288

Dwar it-tieni parti tal-mistoqsija nirreferi lill-Onor.

Membru għat- tweġiba li tajt għal mistoqsija parlamentari numru 513.

L-għadd ta' sodod fil-lukandi fl-ewwel ta' Jannar fl-istess snin li ma jinkludix is-self catering units, kien kif jidher hawn taħt:

5* 4* 3* 2* 1* Unclassified Total

1994 1554 8393 9000 1560 507 - 21014 1995 1674 9688 8099 1836 432 - 21729 1996 1274 9688 8464 2017 372 - 21815 1997 1774 10153 8500 2377 372 - 23176 1998 2878 10179 7587 2014 240 1932 24830

UNJONI EWROPEA

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Affarijiet Barranin: Peress li l-Gvern Nazzjonalista ilu ħafna jsostni u jisħaq dwar l-għajnuna finanzjarja li Malta tirċievi mill-Unjoni Ewropea, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid: (i) kemm tkun l-għajnuna finanzjarja għas-settur agrikolu u qasam tas-sajd taħt ir-regoli preżenti tal-Common Agricultural Policy; (ii) kemm tista' tkun l-assistenza finanzjarja lill-industrija Maltija in ġenerali; (iii) x'għajnuna jistgħu jirċievu t-tarznari Maltin; (iv) liema huma l-oqsma l-oħra ta' l-ekonomija Maltija u tal-ħajja soċjali li jikkwalifikaw għal xi għajnuna finanzjarja u kemm tkun tammonta din l-għajnuna?

ONOR.

GUIDO DE MARCO: Għalkemm huwa fatt illi l-Unjoni Ewropea tipprovdi għajnuna finanzjarja sostanzjali lill-membri tagħha f'diversi oqsma permezz tal-fondi strutturali u cohesion funds, l-għajnuna f'kull settur tingħata abbażi ta' proġetti li jiġu sottomessi mill-pajjiżi membri għal dan il- għan, għalhekk mhux possibbli li wiehed jagħti informazzjoni dettaljata dwar tali għajnuna li Malta tkun tista' tirċievi meta ssir membru ta' l- Unjoni.

Li jistgħa jingħad b'ċertezza huwa li l-iskop ta' dawn il-fondi huwa li jsir titjib ġenerali fis-setturi konċernati b' mod li jiġu avviċinati l-livelli ekonomiċi u soċjali medji fl-Unjoni Ewropea.

Dawn il- fondi jinkludu għajnuna għar-ristrutturazzjoni ta' diversi azjendi sabiex tiżdied il-vijabbilita' tagħhom bil-għan li jsiru aktar kompetittivi.

UNJONI EWROPEA

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Affarijiet Barranin: Peress li l-Unjoni Ewropea qed topponi bi sħiħ għat-twaqqif u eżistenza ta' hekk msejjha low tax zones fl-Unjoni Ewropea, jista' l-Viċi Prim Ministru jindika x'inhi l-pożizzjoni tal-Gvern Malti vis-a-vis r-raġuni fiskali preżenti li joffru tax credits sostanzjali lill-kumpaniji barranin u offshore li joperaw minn Malta?

Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk il-Gvern huwiex beħsiebu li jżomm u jsaħħaħ dan ir-reġim fiskali jew inkella hux dispost li jillimita kemm-il darba jiġi mġiegħel jagħmel dan mill-Unjoni Ewropea?

ONOR.

GUIDO DE MARCO: Il-konformita' tar-reġim fiskali f'Malta mal-linji ta' gwida li għadhom kif tfasslu mill-Kummissjoni Ewropea fir-rigward tal- materja imsemmija mill-Onor.

Interpellant għad trid tiġi evalwata mill- Gvern.

Kull tibdil li jirriżulta li jkun megħtieġ fir-reġim fiskali f'Malta biex dan jiġi armonizzat fuq medda ta' żmien adegwat ma' l-obbligi ta' l-Unjoni Ewropea jiġi ttrattat fil-qafas tad-diskussjonijiet għas- sħubija.

SKART - RIĊIKLAĠĠ

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma l-pjanijiet tal-Gvern rigward il-proċess ta' riċiklaġġ ta' skart?

Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx xi negozjati ma' investituri privati li huma interessati li jgħinu f'dan il-proċess?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Il-pjani tal-Gvern huma li jiġi riċiklat l- iskart organiku permess tas-sistema tal-composting u li jiġu rkuprati l- frazzjonijiet l-oħra li huma utli għal sistema oħra tar-riċiklaġġ.

Qegħdin jiġu kkunsidrati proposti li nirċievu minn investituri privati.

XGĦAJRA - TRIQ DAWRET IX-XATT

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: B'riferenza għal mistoqsija parlamentari numru 832, jaf il-Ministru li fil-post indikat joqogħdu għadd ġmielu ta' familji b'mod permanenti s-sena kollha u numru ferm ikbar matul iż-żmien tas-Sajf u l- uniku aċċess għaliha hu permezz ta' din it-triq indikata?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li peress illi l-fatti msemmija mill- Onor. Interpellant jistgħu jgħinu biex it-triq tkun inkluża fl-arja ta' żvilupp mill-Awtorita' ta' lppjanar, l-Onor.

Interpellant hu mitlub jirreferi l-mistoqsija tiegħu lill-Ministru kkonċernat.

UE - IMPORTAZZJONI LEJN MALTA

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu l-volum u l-valur ta' l-importazzjoni lejn Malta minn pajjiżi barra l-Unjoni Ewropea?

Kif jikkompara mal-volum u l-valur totali ta' l-importazzjoni lejn pajjiżna?

Jista' l-Ministru jelenka breakdown tas-setturi differenti?

Kemm minnhom huma mediċina u mediċinali?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li l- informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar.

UE - KWESTJONARJU

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Viċi Prim Ministru jpoġġi fuq il- Mejda tal-Kamra kopja tal-kwestjonarju mibgħut lilu mill-Unjoni Ewropea kif ukoll ir-risposta tal-Gvern Malti?

ONOR.

GUIDO DE MARCO: Kopja tal-kwestjonarju jitqiegħed meta jkun il- waqt.

ETC - KORSIJIET DWAR L-UE

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid, fid-dawl tar- rapporti tad-diskors li għamel is-Segretarju Parlamentari Edwin Vassallo fuq il-mezzi tax-xandir nhar il-11 ta' Novembru, meta l-ETC beħsiebha tibda l-korsijiet dwar l-Unjoni Ewropea għall-kummerċjanti?

Min se jagħmilhom?

Kemm se jdumu?

Fejn se jsiru?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-ETC beħsiebha tibda l-korsijiet dwar l-Unjoni Ewropea għall-kummerċjanti f'Marzu tas-sena d-dieħla.

Il-korsijiet se jkunu qosra f'forma ta' seminars.

Bħalissa qegħdin isiru arranġamenti biex jiġu identifikati postijiet f'lokalitajiet ċentrali fejn jistgħu jsiru dawn is-seminars.

Bħalissa wkoll qegħdin isiru diskussijonijiet bejn l-ETC, is-Segretarjat Parlamentari fil-Ministeru tas-Servizzi Ekonomiċi u d-Direttorat ta' l- Unjoni Ewropea biex jiġu identifikati persuni kompetenti biex imexxu dawn is-seminars.

SAĦĦA - OPERAZZJONIJIET TA' L-GĦAJNEJN

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid x'kienet ir-raġuni li numru ta' operazzjonijiet ta' l- għajnejn ġew posposti nhar it-Tlieta 3, ta' Novembru 1998?

X'sar min-naħa ta' l-awtoritajiet wara li wħud mit-tlett pazjenti li laħqu dabbru infezzjoni f'għajnejhom waqt li wħud li kellhom operazzjoni f'għajnejhom fil-jiem ta' qabel kellhom infezzjoni wkoll wara l-operazzjoni f'għajnejhom?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Id-Dipartiment tas-Saħħa jikkonferma li matul ix- xahar ta' Settembru u Ottubru seħħew tliet (3) kazijiet ta' panophthalmitis gewwa l-isptar San Luqa.

Gie mlaqqa kumitat ad hoc immexxi mill-Infection Control Officer sabiex jinvestiga dawn il-kazijiet.

Ma kien hemm ebda indikazzjoni li setghet tiddetermina b'mod deciziv u konkret minn fejn setghu gew dawn l-infezzjonijiet.

Ghaldaqstant gew ezaminati l-processi kollha, inkluz l-isterilizazzjoni ta' l-istrumenti li jintuzaw f'dawn it-tip ta' operazzjonijiet.

Bhala mizura ta' prekawzjoni, l- operazzjonijiet ta' katarretti gew posposti sakemm l-isterilizers jigu validati li qed jaħdmu perfettament.

Ġew ordnati strumenti disposable bħala mizura temporanja, biex l-operazzjonijiet tal-katarretti jistgħu jitkomlew mingħajr aktar dewmien.

SPTAR SAN LUQA - SALA TAL-GYNEKOLOĠIJA

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid x'passi ttieħdu biex fis-Sala tal-Ġinekoloġija fl-Isptar San Luqa jkun hemm misħun fil-vit wara li minn nhar il-Ħadd 8 ta' Novembru, 1998 sal-lum ilma misħun fil-vit ma kienx hemm?

Għaliex ix-xogħol ħa s'issa, erbat ijiem, biex isir?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: In-nuqqas ta' misħun fil-vit fis-sala tal- Ġinekologija ġie kkaġunat minħabba ħsara li żviluppat f'pompa li tiċċirkola misħun primarju li jkun maħżun ġo tank.

Minħabba li din il-pompa hija antika u spare parts għaliha diffiċli ssib kellha tinbidel.

Peress li l-pompa li ġiet imwaħħla hija differenti mill-qadima, kien neċessarju li jsiru alterazzjonijiet u għaldaqstant il-ħin biex jitlesta x- xoghol naturalment żdied.

Dan tlesta t-Tlieta wara nofsinhar.

Minn dak il- hin sa l-Erbgha filghodu t-tank kien qed jigi msaħħan u fil-fatt kmieni l- Erbgha s-servizz tal-misħun kien reġa' għan-normal.