MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 417 It-Tnejn, 6 ta' Novembru, 2000 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 417

It-Tnejn, 6 ta' Novembru, 2000

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-6.12 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 6 ta' Novembru, 2000

WERREJ MINUTI 546

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 546

TQEGĦID TA' KARTI 549

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-KOMUNIKAZZJONIJIET U TRANSAZZJONIJIET

ELETTRONIĊI (IT-TIENI QARI)

ELECTRONIC COMMERCE BILL (SECOND READING) 550

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ORDINANZA TAD-DWANA (IT-TIENI QARI)

CUSTOMS ORDINANCE (AMENDMENT) BILL (SECOND READING) 566

AĠĠORNAMENT 571

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 576

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 416 li saret fl-1 ta' Novembru, 2000 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

TURIŻMU - TOSS - SUQ INGLIŻ

L-ONOR.

KARMENU VELLA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jgħid kemm kien l-ammont li tħallas lis-suq Ingliż bejn l-1996 u l-1999?

Kemm ġew turisti minn dan is-suq fl-istess perijodu?

ONOR.

MICHAEL REFALO (Ministru għat-Turiżmu): Qed inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra tabella bit-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): L-Onor.

Vella, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

KARMENU VELLA: Sur President, il-Ministru jikkonferma li l-iskema tat-TOSS se tinbidel?

Jikkonferma li saru diskussjonijiet ma' operaturi, hoteliers u oħrajn biex tiddaħħal skema ġdida?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL REFALO: Huwa veru li l-iskema li għandna bħalissa se tinbidel, kif qed jgħid l-Onor.

Interpellant, imma għad fadlilha.

Fil-fatt bħalissa għaddejjin b'diskussjonijiet ma' tour operators Ingliżi biex tiġi introdotta skema on a one-to-one basis.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Vella.

ONOR.

KARMENU VELLA: Il-Ministru għandu idea kemm tista' tqum bejn wieħed u ieħor l-iskema l-ġdida?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL REFALO: Sur President, għalissa ma nistax ngħid l-ammont eżatt għax għaddejjin bid-diskussjonijiet.

L-MTA taf bejn wieħed u ieħor x'fondi se ddaħħal mingħand il-gvern għall-erba' snin li ġejjin, x'kontribuzzjonijiet se jkollha mis-settur privat, x'se jkollha tonfoq għall-amministrazzjoni u spejjeż oħrajn u allura l-ftehim li trid tagħmel ma' l-operaturi jiddependi ħafna minn dawn l-ispejjeż.

L-idea hi li l-iskema ma tibqax miftuħa biss għall-operaturi Ingliżi imma tkun miftuħa għal tour operators oħrajn, fosthom dawk Ġermaniżi, Taljani u anke Franċiżi.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Leo Brincat, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

LEO BRINCAT: Sur President, fir-revised version ta' l-NPAA hemm riferenza speċifika għall-fatt li għandu jkun hemm żmien transitorju in konnessjoni mat-TOSS.

Jista' l-Ministru jagħtina ħjiel tat-transitional period li għandu f'moħħu l-gvern?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL REFALO: Din ir-riferenza hija pubblika u anke dehret fil- gazzetti.

L-idea hi li nibqgħu għaddejjin sas-sena 2004.

TURIŻMU - NEFQA PROMOZZJONALI

L-ONOR.

KARMENU VELLA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa ta' promozzjoni fis-swieq prinċipali tagħna u kemm ġew turisti minn kull suq bejn l-1996 u l-1999?

ONOR.

MICHAEL REFALO: Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra żewġ tabelli, waħda li turi n-nefqa fi promozzjoni fil-core markets u l-oħra li turi l- għadd ta' turisti li żaru Malta minn kull suq bejn l-1996 u l-1999.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Vella, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

KARMENU VELLA: Sur President, tista' ssir xi ħaġa, forsi bi ftehim mas-COS, biex in-numru ta' turisti kif ukoll in-numru ta' bednights jibda jidher kull meta tiġi ppubblikata l-istatistika?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL REFALO: Irrid ngħid li l-istatistika fil-fatt għamlet avvanzi kbar f'dak li għandu x'jaqsam ma' produzzjoni u provvista fir- rigward l-industrija tat-turiżmu.

Huwa veru li l-bednights u l-per capita spending jiġu aktar tard mill-arrivals, iżda rrid nirrileva li ħadd ma jista' jagħmel paragun bejn il-bednights ta' din is-sena u l-bednights tas- snin ta' qabel, għas-sempliċi raġuni li huma mfasslin fuq bażi kompletament differenti.

Sas-sena 1999 konna qed nibbażaw il-guestnights fuq l-embarkation u d- disembarkation cards u allura kienu jieħdu ftit aktar żmien - għalkemm forsi kienu jkunu aktar preċiżi - u llum, peress li l-embarkation card m'għadhiex teżisti, il-guestnights qed jiġu kkalkolati abbażi ta' stħarriġ li qed jagħmel is-COS.

Il-ministeru u d-dipartiment għandhom relazzjoni mill-qrib mas-COS u ċertament l-istatistika li qed toħroġ bħalissa hija aktar aċċessibbli minn qatt qabel.

Ġieli konna ndumu anke sa Diċembru biex ikollna l-istatistika ta' Awissu, mentri din is-sena l-istatistika għal Awissu kienet diġa' ħarġet f'Ottubru.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Vella.

ONOR.

KARMENU VELLA: Sur President, qabel ma niġi għall-mistoqsija nixtieq nagħmel kumment żgħir.

Il-Ministru qal li ma tistax tqabbel il- bednights ta' din is-sena mal-bednights tas-snin ta' qabel u nifhimha.

L- unika differenza hi li qabel l-istatistika kienet tinġabar mill-outgoing embarkation card, filwaqt li issa qed tinġabar mill-incoming embarkation card u allura qed tittieħed minn fuq l-average stay tat-turist bil-quddiem.

Fil-fatt is-COS qed jagħmel biċċa xogħol tajba ħafna.

Issa peress li l-informazzjoni mhux se tinġabar aktar permezz ta' l- embarkation card, il-probabbilta' hi li l-arrivals se jkollhom jitkejlu permezz ta' questionnaires u surveys u allura qatt ma jista' jkollna l- preċiżjoni li kien ikollna qabel.

Hemm il-ħsieb li jsir xi ħaġa sabiex l- embarkation card ma tinqatax għal kollox jew inkella biex l-istatistika - li hija l-għira ta' ħafna pajjiżi oħrajn - tkun tista' tibqa' toħroġ eżatta kif qed toħroġ illum?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL REFALO: Sur President, ma nixtieqx nidħol f'polemika għax m'għandix il-karti quddiemi, imma assolutament ma naqbilx ma' dak li għadu kemm qal l-Onor.

Interpellant.

Meta ħarġet l-istatistika ta' Marzu u fl- istatement tas-COS rajt in-nota li l-kalkolu sar fuq bażi ġdida, staqsejt biex nara dan x'kien ifisser u d-direttur ta' l-istatistika ġentilment bagħatli l-workings kollha.

Hu qalli li n-numru ta' bednights fl-ewwel quarter ta' l-1999 ma deherx sempliċement għax is-sistema qiegħda tinbidel.

Qalli wkoll li peress li s-sistema m'hijiex apples for apples, ma tistax tagħmel dak il-paragun.

Fil-fatt lanqas fit-tieni quarter m'għamlu l- paragun mas-sena ta' qabel.

(Interruzzjonijiet)

Il-kwestjoni ta' embarkation cards tiddependi kemm Malta ddum barra mill- Unjoni Ewropea.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Vella.

ONOR.

KARMENU VELLA: Jiġifieri l-Ministru qed jgħidilna li l-preċiżjoni fl-istatistika tagħna se tintilef minħabba l-kondizzjonijiet u r- regolamenti ta' l-EU?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL REFALO: Din m'hijiex kwestjoni li l-preċiżjoni tista' tintilef għax bil-metodu l-ġdid is-surveys jistgħu jkunu aktar eżatti.

Is- sistema diġa' bdiet tnħadem u over a period of time jista' jkollna statistika li kemm l-Onor.

Vella kif ukoll jien nixtiequ li jkollna.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Vella.

ONOR.

KARMENU VELLA: Sur President, bl-umilta' kollha ngħid li m'huwiex korrett il-Ministru meta jgħid li s-surveys jistgħu jkunu aktar accurate mill-actual measurement, għax meta qed tieħu kull turist li jidħol u kemm qed idum, differenti minn meta tieħu sample survey ta' 1,000 turist fix- xahar.

Fil-fatt l-istatistika li kellna aħna dwar is-suq Malti - meta joħroġ, kemm idum barra, eċċ. - diġa' naqqasna ħafna minnha għax filwaqt li għat-turist barrani għadha teżisti l-embarkation card hu u dieħel Malta, għat-turist Malti la għandna l-embarkation card hu u ħiereġ u lanqas hu u ġej lura.

U hawhekk diġa' tlifna biċċa sew mill-accuracy ta' l- informazzjoni u nemmen li bl-istess mod se nitilfu l-għadd ta' turisti barranin.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL REFALO: Fil-bidunett, lill-Onor.

Interpellant għedtlu li ma ridx nidħol f'polemika u forsi l-kelma "polemika" m'hijiex il-kelma ġusta.

Ma nixtieqx nidħol f'diskussjoni dwar dan il-punt għax m'għandix il- karti quddiemi, pero' nistieden lill-Onor.

Membru biex jerġa' jagħmilli d- domanda u nirrispondih f'seduta oħra

SKEJJEL - JUNIOR COLLEGE G.F. ABELA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li l- lift tal-junior college Ġian Franġisk Abela, fl-Imsida, jista' jintuża biss mill-għalliema u mhux mill-istudenti wkoll?

Min ħa din id-deċiżjoni u x'kienet ir-raġuni?

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni): Informat li l-uniċi żewġ lifts fil-bini tal-junior college ilhom snin twal fis-servizz u jenħtieġ li jinbidlu.

Mhux konċepibbli li dan il-lift ikun disponibbli għall-aktar minn 2,700 ruħ.

Il-lift jintuża mill-istaff - kemm akkademiku kif ukoll mhux akkademiku - ta' xi 250 impjegat u l-istudenti li għandhom ċertifikat mediku li jitlob il-bżonn ta' l-użu ta' dan il-lift jistgħu jużawh.

Din id- deċiżjoni ttieħdet mill-amministrazzjoni tal-kulleġġ.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Noel Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sur President, x'investigazzjonijiet saru dwar l- ilmenti li tqajmu minħabba xamma ta' gass fl-iskola ta' l-Imtarfa?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Hemm spetturi li jmorru jispezzjonaw din l-iskola b'mod regolari u jekk jinqala' l-bżonn tingħata attenzjoni akbar.

Meta jsiru diskussjonijiet interni fid-diviżjoni ta' l-edukazzjoni dwar skejjel nirriferu għall-bini b'mod partikolari, pero' fir-rigward ta' l-iskola ta' l-Imtarfa ndaħħluha fost il-lista ta' skejjel li nkunu nixtiequ nieħdu azzjoni kompletament deċiżiva fuqhom.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT (Kap ta' l-Oppożizzjoni): Sur President, intqal li l- lift fil-junior college Ġian Franġisk Abela qed jintuża biss mill-għalliema u minn dawk l-istudenti li jkollhom ċertifikat mediku.

Ma kienx ikun aktar għaqli kieku minflok applikajna dan l-apartheid, il-lift jintuża minn kulmin għandu ċertifikat mediku, anke jekk ikun student?

Ma jagħmilx sens li f'istitut edukattiv bħal dan teżisti din id-diskriminazzjoni!

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Kieku wieħed kellu jkun hu l-amministratur ta' dan il- kulleġġ, m'iniex ċert jekk kienx jagħmel l-istess tip ta' deċiżjoni!

Naturalment naqblu li l-lifts għandhom ikunu aċċessibbli għal dawk li għandhom ċertifikat mediku imma personalment ma naqbilx li nirrestrinġuhom għall-istaff li għandu ċertifikat mediku.

Ma ninsewx li wħud minn dawn l- għalliema għandhom ċerta eta' u allura mhux sew li l-lifts ma jkunux aċċessibbli għalihom ukoll.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsija għadda.

Il-Viċi Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja tad-diskors li għamilt fil-konferenza organizzata mill-ETC fis- 27 ta' Ottubru 2000, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Refalo.

ONOR.

MICHAEL REFALO: Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar karozzi li nxtraw mill-ministeru u mid-dipartimenti li jaqgħu taħti, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 226 ta' l-2000 - regolamenti ta' l-2000 li jemendaw ir-regolamenti dwar it-telegrafija mingħajr fili (ħlasijiet ta' liċenzi dwar xandir).

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 225 ta' l-2000 - regolamenti ta' l-2000 li jemendaw ir-regolamenti dwar il-ħabs; u

Tagħrif dwar l-art akkwistata għall-bini ta' l-isptar f'Tal-Qroqq, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Joe Borg.

ONOR.

JOE BORG (Ministru għall-Affarijiet Barranin): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista li turi l-allokazzjoni ta' fondi sabiex jiġu assistiti organizzazzjonijiet li jkunu jridu jżommu ruħhom aġġornati ma' l- iżviluppi fi ħdan l-Unjoni Ewropea, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-KOMUNIKAZZJONIJIET U TRANSAZZJONIJIET ELETTRONIĊI

ELECTRONIC COMMERCE BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri Ikompli mill-1 ta' Novembru, 2000 Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet

THE DEPUTY SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari huwa in possession.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT (Segretarju Parlamentari): Il-ġimgħa l-oħra kont qed nitkellem fuq dan l-abbozz ta' liġi li jittratta qasam li kif kien hawn min jiddeskrivih, huwa qasam li ġab rivoluzzjoni.

Fil-fatt kien hawn kontestazzjoni jekk din hijiex rivoluzzjoni jew le.

Pero' huwa żgur li dan huwa qasam li biddel ħafna mill-mod kif naħdmu, nistudjaw u ngħixu f'din id- dinja u forsi għalhekk wieħed jazzarda li din isejħilha rivoluzzjoni.

L- aħħar darba għedt li din ir-rivoluzzjoni għexniha mingħajr ma ndunajna u mingħajr ma kellna bżonn indaħħlu xi miżuri ta' awtserita' filwaqt li ma tlifna l-ebda mpjiegi.

Mhux talli hekk, talli l-impjiegi żdedu u kompla jogħla l-livell ta' l-għajxien.

Fid-diskors tiegħu l-Kap ta' l-Oppożizzjoni qal li saru ħafna rivoluzzjonijiet u li m'għandniex inpinġu dawn il-bidliet bħala l-akbar bidliet li qatt saru bil-konsegwenza li nibdew ngħaġġlu biex taparsi nkunu qed nagħmlu xi ħaġa għax nibżgħu li nibqgħu lura.

Fost l-oħrajn il-Kap ta' l-Oppożizzjoni semma rivoluzzjonijiet oħrajn bħal, per eżempju, ir- rivoluzzjoni dwar il-komunikazzjonijiet li saret fis-seklu l-ieħor, u ma nafx jekk semmiex ukoll il-ferrovija.

Ikun tajjeb li hawnhekk nagħmel parentesi żgħira għax għalkemm ħafna minna jaħsbu li din hija rivoluzzjoni li seħħet f'dawn l-aħħar 15-il sena, fil-fatt dan il-proċess li qed ngħixu llum huwa t-tarf ta' proċess li beda 50 sena ilu meta kien hemm l- invenzjoni tat-transistor, imbagħad kien hemm l-iżvilupp tas-semiconductor u wara l-isplużjoni tal-computer u ta' l-internet.

Nistgħu ngħidu wkoll li fi żmien ir-rivoluzzjoni li ġabet il-ferrovija kien hawn interess simili għall-interess li hawn illum fuq l-internet u fuq l-e-commerc.

Tant hu hekk li meta bdew joħorġu bonds bl-addoċċ u l-prezzijiet tagħhom kienu ġew inflated b'mod artifiċjali, kien hemm kumpanniji li fallew u barra minn hekk l-ekonomiji li kienu nvestew f'dik it-teknoloġija xorta waħda baqgħu jikbru.

Sur President, kien hawn min qal li l-internet se jġib il-paċi fid-dinja għax jekk ikun hawn aktar komunikazzjoni, il-popli se jitkellmu aktar bejniethom.

Pero' naħseb li dan l-argument m'huwiex ta' min jorbot fuqu.

Kien hawn min qal ukoll li l-internet inaqqas il-konsum ta' l-enerġija u l-inkwinament, u naħseb li hawnhekk xi ftit tal-verita' hawn.

Fil-fatt hemm statistika li turina li fl-aħħar sentejn l-ekonomija Amerikana kibret bi 8% pero' ma kienx hemm l-istess żieda fid-domanda għall-enerġija.

Għalhekk jista' jkun li veru li l-konsum ta' l-enerġija jonqos b'din it-teknoloġija, għalkemm xi ftit jew wisq tuża xi ftit.

Fil-fatt f'Silicon Valley ġieli jitbaxxielhom il-konsum minħabba numru ta' computers u sistemi li jkun hemm magħhom u minħabba l-air-conditioners.

Hawnhekk tkellimna ħafna dwar id-digital divide pero' fuq "The Economist" qrajt li min hu fqir mhux qed juża l-internet mhux għax ma jaffordjahx imma għax ma jkollux il-ħiliet biex jesplojtjah.

Fil-fatt l-akbar arma li għandna kontra d-digital divide hija l-edukazzjoni.

Għalhekk ikun tajjeb li nelenkaw xi ftit aspetti kif wieħed qed jantiċipa li s-sistema edukattiva se tinbidel fis-snin li ġejjin.

Per eżempju, hawn min qed jipprevedi li fit-30 sena li ġejjin ħafna aktar nies se jfittxu li jkollhom kwalifiki formali f'dan il-qasam u hawn min qed jgħid ukoll li fil- ħames snin li ġejjin, l-edukazzjoni online, jiġifieri l-edukazzjoni permezz ta' l-internet, se tiżdied b'75%.

Huwa kkalkulat ukoll li fis- sentejn li ġejjin 720 milljun ruħ se jkunu qed jużaw l-internet.

Barra minn hekk it-traffiku fuq il-worldwide web qiegħed jirdoppja kull sena.

Dan kollu jwassal għall-argument li jekk inti fl-edukazzjoni ma jkollokx preżenza diġitali tista' tgħid li m'intix f'istituzzjoni moderna u effettiva.

Għal dan il-għan l-Unjoni Ewropea ħarġet paper fuq l-e-commerce u l-e- learning li tgħid li f'dan il-qasam hemm bżonn erba' lines of action.

Fil- fatt l-ewwel waħda tgħid li wieħed għandu jkollu l-aħjar apparat u li l- multimedia computers ikunu integrati u t-tieni waħda titkellem fuq it- taħriġ fil-livelli kollha - per eżempju, il-vocational training iwassal għal taħriġ lejn dawk l-istudenti li forsi jkollhom l-inqas kwalifiki b'mod akkademiku - u fuq l-iżvilupp ta' multimedia services ta' kwalita' tajba u l-iżvilupp ta' ċentri ta' networking biex wieħed ikun jista' jakkwista t- tagħrif.

Din il-liġi hija rilevanti ħafna anke fil-qasam ta' l-edukazzjoni li mhuwiex qasam purament kummerċjali għax fis-sistema ta' edukazzjoni online ikollok, per eżempju, applikazzjonijiet li jkunu online u affarijiet li huma kuntrattwali u allura jkollok firem elettroniċi li jkunu rikonoxxuti.

Dawn kollha huma affarijiet rilevanti.

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni ta x'wieħed jifhem li qegħdin ngħaġġlu u li qabel ma ressaqna dan l-abbozz ta' liġi hawnhekk imissna ħloqna dibattitu.

Pero' jien ma naħsibx li f'dan il-pajjiż għandna nibqgħu nagħmlu l- liġijiet b'reazzjoni.

Għalfejn għandna nagħmlu regolamenti fuq il-ħmieġ tal-klieb, per eżempju, wara li nirrealizzaw li qegħdin inħammġu f'pajjiż?

M'aħniex kapaċi nantiċipaw ftit?

Aħna qed inressqu dan l-abbozz ta' liġi għax irridu li pajjiżna jibda jipparteċipa f'dak li għandu x'jaqsam mal- kummerċ elettroniku.

Din qed insejħulha l-ekonomija l-ġdida u l-akbar benefiċċju ta' din l-ekonomija l-ġdida m'huwiex għall-produttur imma huwa għall-konsumatur.

Meta jitjieb il-passaġġ ta' informazzjoni bejn min ibigħ u min jixtri, is-suq isir aktar effiċjenti u r-riżorsi jintnefqu bl-aktar mod effiċjenti u allura jgawdi aktar il-konsumatur.

Fil-fatt hawn diversi esperti li jgħidulek li l-aqwa effett ta' l-ekonomija l-ġdida hija li din se tagħmel l-ekonomija l-qadima aktar effiċjenti.

U naħseb għalhekk qegħdin ngħaġġlu.

Ħafna ekonomiji Ewropej huma meqjusa bħala ekonomiji qodma.

Issa forsi l-ekonomija ta' pajjiżna aktar nikkonsidrawha bħala emerging economy pero' żgur li din se tibda tipparteċipa f'dawn it-tip ta' proċessi kemm jista' jkun malajr.

Ġeneralment aħna nitkellmu fuq il- konsumaturi jew fuq il-business to consumer transaction.

Per eżempju, ġieli ngħidu kif wieħed għandu jordna l-kotba mingħand istituzzjonijiet u kumpanniji tipo l-Amazon.

Pero' qasam ieħor li għadna ma tantx bdejna nitkellmu dwaru f'dan il- pajjiż huwa dak li nsejħulu l-business to business commerce.

Fil-fatt naħseb li liġi bħal din tħalli aktar effett fuq dan il-qasam.

Huwa maħsub li l-internet se jġib bidla enormi u fil-fatt qed jingħad li se jkun hemm tnaqqis fil-procurement costs, titjib fis-supply chain management u kontroll aħjar ta' l-inventarju.

Tant hu hekk li qed jaħsbu li din it-tip ta' teknoloġija se tkabbar il-business to business commerce b'mod sostanzjali.

Għalhekk din il-liġi se tkun waħda indispensabbli għal ekonomija żgħira bħal tagħna li qed tiżviluppa u li hija magħmula minn numru kbir ta' intrapriżi żgħar.

Din hija tip ta' teknoloġija li l- intrapriżi ż-żgħar tagħmilhom aktar vijabbli għax dawn ikunu jistgħu jipparteċipaw fl-ekonomija mondjali b'aktar faċilita'.

Mhux faċli tippenetra ċerti swieq għanja u nistgħu ngħidu li ħadd mill-emerging economies ma jista' jippenetra dawn is-swieq minħabba li dawn għadhom istituzzjonijiet aktar tajbin u aktar effiċjenti li jmorru qrib il- konsumatur.

Għalhekk din it-tip ta' teknoloġija tqarreb l-intrapriżi ż- żgħar, anke f'pajjiż tat-tielet dinja, lejn dak it-tip ta' konsumatur.

Dawn huma affarijiet rilevanti u naħseb li m'aħniex qed ngħaġġlu meta nagħmlu din il-liġi anzi qed nagħtu messaġġ bil-kontra.

Dan huwa pajjiż li qed iħares lejn dawn it-teknoloġiji li qed jiżviluppaw u li qed ibiddlu dak kollu li nagħmlu u naħseb li b'dan il-mod aħna qed ngħidu li pajjiżna għandu jipparteċipa f'din it-tip ta' dinja.

M'għandniex nibżgħu li din il- liġi forsi ma tkunx l-aktar waħda perfetta.

Naħseb li l-aktar ħaġa importanti f'dan il-qasam huwa li nagħmlu l-qabża fil-mentalita' u li nuru li aħna qed nipparteċipaw.

Aħna rridu nkunu parti minn din id-dinja u minn din l-ekonomija ġdida li qed tinbena għax jekk nibqgħu lura x'aktarx li l-ekonomija ssir ineffiċjenti mhux parteċipattiva u mbagħad meta jgħaddi ż-żmien ikun tard wisq.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Joe Cilia.

ONOR.

JOE CILIA: Sur Presdient, meta wieħed jitkellem dwar il-kummerċ elettroniku bilfors ikollu jħares lejn dak li huwa mistenni li jkompli jiġri fil-qasam tat-teknoloġija, fil-qasam tal-kummerċ dinji u f'dak li għandu x'jaqsam ma' globalizzazzjoni.

Kif ngħidu kemm-il darba f'dan il- parlament m'huwiex biżżejjed li nressqu l-liġijiet hawnhekk imma rridu naraw kif ċerti oqsma, bħal, per eżempju, dan il-qasam li qed niddiskutu se jolqot lis-suq lokali u lis-suq internazzjonali.

Meta nitkellmu fuq l-internet u fuq il-kummerċ elettroniku nkunu qed nitkellmu fuq l-għaqda li hemm bejn il-computer u l-qasam tat- telekomunikazzjoni u t-teknoloġija marbuta magħha.

Dan kollu irrivoluzzjona bis-sħiħ il-mod kif wieħed jakkwista u jaqsam ma' ħaddieħor l-informazzjoni.

Meta wieħed jitkellem fuq dan il-qasam mhux biss jista' jitkellem fuq komunikazzjoni diretta bejn in-negozjant u l-klijent, dak li ngħidulu business to customer, imma jista' jitkellem ukoll fuq negozju u ieħor, dak li ngħidulu l-business to business.

Dan kollu jissejjaħ il- kummerċ elettroniku jew aħjar l-e-commerce.

Sur President, sa l-1996 it-traffiku fuq l-internet fl-Istati Uniti kien qiegħed jirdoppja kull mitt ġurnata.

Fil-fatt fl-1995 kien stmat li fl- Istati Uniti waħedha kien hemm bejn miljun u żewġ miljun persuna li kienet tagħmel użu mill-internet.

Skond id-dipartiment tal-kummerċ ta' l-Istati Uniti, sa nofs l-1997, dan l-ammont qabel l-erba' miljuni u sa l-aħħar ta' l-istess sena, jiġifieri l-1997, din il-figura telgħet għal għaxar miljuni.

Qed ngħid dan biex nuri li f'sitt xhur l-internet users irdoppjaw.

Ir-rata li biha qed jikber il-kummerċ elettroniku juri illi sakemm tibda tinġabar ċerta informazzjoni u tiġi ppubblikata jkollna informazzjoni li diġa' tkun ġiet outdated.

L-avvanz f'dan il-qasam huwa kbir ħafna, qisu kalamita li tiġbed in-nies ġodda magħha l-ħin kollu.

Per eżempju, fl-Istati Uniti ġie pproġettat illi l-bejgħ u l-konsum permezz ta' l-e-commerce, din is-sena kellu jilħaq is-$US 7 biljun, figura li sakemm joħroġ ir-rapport għal din is-sena tkun inqabżet diġa'.

Sur President, jidher ukoll li fl-aħħar quarter ta' kull sena - dan iż- żmien ikun marbut mal-festi tal-Milied - dan it-tip ta' kummerċ ikun akbar mill-bqija tas-sena.

Dan il-qasam espanda minn kull angolu.

Per eżempju, hawn Malta qed jiġi operat ukoll il-qasam tal-banking elettroniku u l- online stock trading fejn ħafna kummerċjanti, filwaqt li joħorġu l-istock tagħhom, ikunu jafu x'jonqoshom biex jerġgħu jordnaw stock ieħor ġdid u xi prospetti tas-suq għandhom għax-xhur li jkun imiss u allura dawn ikunu jistgħu jagħmlu l-kalkoli tagħhom ferm aħjar.

Dan kollu jsir bis-saħħa ta' dawn is-sistemi teknoloġiċi.

Huwa kkalkulat li sas-sena 2003 fl- Istati Uniti biss, l-ekonomija permezz ta' dan it-tip ta' kummerċ se jkun laħaq $ US 1.5 triljun.

Fl-Istati Uniti l-business to business transactions, jiġifieri t-transactions bejn negozju u ieħor, bejn supplier u ieħor li jfornu s-suq u bejn is-small and medium sized businesses u s-suppliers tagħhom qed jiżdiedu b'mod rapidu ħafna.

Dawn il- firms qegħdin jużaw l-internet connections, iċ-chain management u l-after sales support.

Jien semmejt l-eżempju ta' l-Istati Uniti l-ewwelnett għax dan huwa l- front runner f'dan il-qasam u huwa l-pajjiż li ra t-twelid ta' din it-tip ta' teknoloġija u issa qed jara l-iżvilupp tagħha u allura naħseb li għandu jkun xempju għal pajjiżi oħrajn.

Pero' jekk wieħed iħares lejn il- globalizzazzjoni li tant nitkellmu fuqha wieħed jinnota l-famuż digital divide bejn ċerti partijiet tad-dinja u partijiet oħrajn inqas żviluppati f'dan it-tip ta' kummerċ elettroniku.

Biżżejjed ngħidu illi fuq bażi globali l-Istati Uniti u l-Kanada għandhom l-akbar persentaġġ ta' internet users.

Biss biss bejniethom għandhom madwar 56.6% ta' l-internet users mondjali.

Imbagħad insibu li l-Ewropa, li forsi hija eqreb lejna, għandha 23.4% ta' internet users globali li qed jagħmlu użu mill-e-commerce.

Fl- aħħar ta' l-1999 minn madwar 180 miljun internet users madwar id-dinja kollha, kien hemm ftit aktar minn 3% li jinsabu fl-Amerika ta' Isfel, 0.5% mil-Lvant Nofsani, 0.6% mill-Afrika u 15.8% mir-reġjun tal-Paċifiku.

Pero' r-rata li qed jikber bih l-internet use nistgħu ngħidu li huwa darbtejn aktar mgħaġġel fl-Istati Uniti u l-Kanada milli attwalment qed jikber fir-reġjuni l-oħrajn li semmejt.

F'dan il-parlament issemma l-famuż digital divide, jiġifieri d- differenza bejn ċerti negozji u oħrajn, ċerti individwi u oħrajn u ċerti familji u oħrajn, dawk li bl-Ingliż ngħidulhom il-have u l-have-nots.

Jekk aħna rridu verament li l-kummerċ ikun wieħed liberalizzat u aċċessibbli għal kulħadd irridu naraw li dawn id-digital divides internazzjonali jispiċċaw darba għal dejjem.

Kulħadd għandu jkun aċċessibbli għal dan is-suq ġdid.

Ikun inutli li jeżisti dan is-suq jekk ma jkollokx il-businesses tiegħek equipped biex ikunu jistgħu jidħlu fih u jinnegozjaw f'dan il-qasam ġdid ta' negozju.

Id-digital divide għandu jitneħħa mhux biss fl-interess tal-pajjiżi li qed jiżviluppaw imma wkoll fl- interess tal-pajjiżi żviluppati.

Fl-aħħar mill-aħħar jekk il-pajjiżi li qed jiżviluppaw jingħataw aċċess għas-suq ta' l-internet u għas-suq tal- kummerċ elettroniku, jiggwadanjaw il-pajjiżi li huma żviluppati għaliex jiksbu ordnijiet ġodda u jsibu domanda ġdida għall-prodotti li għandhom x'joffru u għas-servizzi tagħhom li qegħdin jirriklamaw fuq l-internet.

Għalhekk huwa obbligu ta' kulħadd li din id-digital divide internazzjonali tinqered darba għal dejjem.

Apparti d-digital divide internazzjonali għandek ukoll id-digital divide bejn pajjiżi differenti, bejn ċerti areas u anke bejn in-nies.

U f'pajjiżna m'għandniex eċċezzjoni.

Kull min għandu foresight għal quddiem jirrikonoxxi l-potenzjal qawwi li għandu l-kummerċ elettroniku pero' biex dan il-potenzjal jiġi rrealizzat irid ikun hemm l-għajnuna teknika u finanzjarja neċessarja biex dawk li m'humiex equipped teknoloġikament u li m'għandhomx il-hardware u s-software addattat biex ikunu jistgħu jidħlu f'dan is-suq, ikunu jistgħu jaddattaw irwieħhom u jkunu aċċessibbli.

Per eżempju, jien nixtieq nara aktar programmi u skemi min-naħa tal-gvern jew mill-organizzazzjonijiet tiegħu, bħalma huma l-IPSE u l-MDC, biex kull tip ta' negozju jkun jista' jaddatta ruħu għalihom.

Jien mhux qed nitkellem fuq affarijiet ta' barra minn hawn imma qed nitkellem fuq expertise li jkun provdut minn dawn l-aġenziji.

Lanqas qed nirriferi għal dawk it-tip ta' skemi fejn dawn l-organizzazzjonijiet jitgħabbew b'ħafna piżijiet biex isiru l-business plans.

Hemm bżonn naraw affarijiet bħal online connections u dawn mhux bilfors ikunu bil-computer imma jistgħu jkunu bil-linja tradizzjonali tat-telephone.

B'hekk bniedem fin-negozju li jixtieq jimbarka fuq sistemi elettroniċi għan-negozju tiegħu jkollu l-possibbilta' li jċempel, isib nies imħarrġa f'dawn l-oqsma, jagħtuh il-pariri u l-guidelines u jgħinuh biex isib software addattat għat- tip ta' negozju li huwa jkun jopera u mhux iħalluh jgħum f'din il-ġungla kbira li huwa l-qasam tal-kummerċ.

Huwa sabiħ li jkun hawn il- liberalizzazzjoni tas-suq imma huwa sabiħ ukoll li dan is-suq ikun organizzat b'tali mod illi jagħmilha possibbli għal kulħadd li javvanza n- negozju tiegħu.

Jien ngħid li minħabba ċ-ċokon ta' pajjiżna u ta' l- intrapriżi tagħna u minħabba l-istat naturali tagħna dan l-element għandu sinifikat kbir.

Aħna għandna ħafna inbuilt hindrances li jtellfu l-operat tan-negozju f'pajjiżna u hawnhekk nista' nsemmi, per eżempju, l-fatt li aħna mdawrin bil-baħar.

Minħabba l-istat ġeografiku ta' pajjiżna, biex nesportaw jew nimportaw il-prodotti ikollna nħallsu l-cost tal-freight u initial costs oħrajn.

Għalhekk huwa importanti li wieħed jipprova jdawwar l-iżvantaġġi li jkollu favurih.

U ngħidu kemm ngħidu dwar sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea u dwar relazzjonijiet speċjali ma' din l-għaqda, hemm bżonn li nkabbru l-esportazzjoni biex inkunu nistgħu navvanzaw, niżviluppaw u nikkompetu ma' ħaddieħor u nittekiljaw id-deficit strutturali li għandna bis-serjeta'.

Is-sistemi li jeżistu llum jistgħu jgħinu biex jingħelbu l- ħafna barrikati li għandna meta niġu biex nikkompetu ma' ħaddieħor għax permezz tagħhom wieħed jista' jikkomunika ma' kullimkien u jista' jsib swieq ġodda madwar id-dinja.

Issa hawnhekk jista' jkun hemm min jaqbeż u jgħid li l-esportazzjoni diġa' qed inkabbruha pero' meta tanalizza x'inhu jiġri ssib li mhux biżżejjed li tkabbar l-esportazzjoni b'5%, per eżempju, u l-importazzjoni tiżdied b'10% għax minflok passi 'l quddiem tkun qed tagħmel passi lura.

Kif diġa' għidt, din it-tip ta' teknoloġija tista' tgħinna biex navvanzaw 'il quddiem pero' mhuwiex biżżejjed li ngħaddu liġi ta' kafkaf biex dawk ta' Brussels iserrħu rashom li dak li jridu jaraw f'pajjiżna qed iseħħ.

Irridu naraw li l-affarijiet isiru bis-serjeta' u li l-groundwork li għandu jsir lin-negozjanti tagħna jsir b'mod effettiv, b'mod li jilħaq l- għanijiet ta' dawn il-liġijiet li qegħdin ngħaddu biex forsi nibdew naraw ir-riżultati li wieħed tant jixtieq jara.

Għalhekk din id-digital divide teżisti wkoll bejn azjendi u oħrajn u bejn sezzjoni kbira tal- popolazzjoni u sezzjoni oħra li tixtieq tinveti f'dan il-qasam.

Per eżempju, jien naf ħafna familji li meta jiġu biex jixtru personal computer għal uliedhom isibu diffikultajiet kbar għax ħafna drabi l- istrutturi li jeżistu fil-pajjiż ma jiggwidawhomx biżżejjed f'dan il- qasam u allura dawn ma jkunux jafu x'għandhom jagħżlu u x'tip ta' software huwa l-aktar addattat għalihom.

Issa jien qed nitkellem fuq l- inqas livell, jiġifieri fuq personal computer għall-familja, imma jidher li anke hawnhekk insibu nuqqasijiet kbar.

Barra minn hekk hemm oħrajn li jixtiequ jagħmlu dan il-pass u ma jistgħux.

Allura x'qed isir dwar dan biex dawn il-problemi nkunu nistgħu nindirizzawhom?

Aħna rridu li l-liġi dwar il-liberalizzazzjoni tispiċċa f'liġi tal-ġungla fejn min hu b'saħħtu jirrenja u min mhux ikollu jaqa' lura?

Jien ngħid li biex ma naqgħux f'dawn id-diffikultajiet irridu naħdmu b'mod għaqli u b'accompanying packages li jgħinu din it-tip ta' leġislazzjoni.

Permezz ta' dan l-abbozz ta' liġi, li nerġa' ngħid huwa pass pożittiv 'il quddiem, qed tinħoloq ċerta infrastruttura elettronika u qed jiġi aspirat li jinħoloq suq virtwali għal prodotti u servizzi li jista' jkun hemm fil-qasam tal-kummerċ.

Jekk inħarsu lejn x'inhu jiġri madwarna nsibu li f'pajjiżi bħalma huma l-Awstralja, ir-Renju Unit u l-Istati Uniti, qed issir riorganizzazzjoni kbira f'dak li għandu x'jaqsam ma' management tas- sistemi, partikolarment ta' public procurement.

Tista' tgħid li f'dawn il- pajjiżi għandek average ta' madwar 10% tal-gross domestic product li qiegħed jiġi mħaddem permezz tas-sistema ta' l-internet.

L-introduzzjoni ta' dan is-suq f'dawn il-pajjiżi - hawnhekk qed nitkellmu l-aktar fuq transazzjonijiet bejn il-gvern u l-qasam tal-kummerċ u n-negozji, mhux neċessarjament biex isir kummerċ imma anke biex issir aċċessibbilta' akbar għall-informazzjoni - fiha nnifisha hija ingredjent għal riorganizzazzjoni sħiħa li jkun hemm bżonn f'kull tip ta' negozju u f'kull tip ta' qasam u hija wkoll channel dirett bejn gvern u konsumatur.

Hawnhekk jidher li qegħdin nimbarkaw ukoll f'dawn id-direzzjonijiet ukoll.

Ovvjament imbagħad għandek il-konvenjenza li tiġi ma' sistemi bħal dawn.

Per eżempju, għal min jidħol f'dan is-suq virtwali, għandek inqas costs - dan huwa attraenti ħafna għall-qasam tan-negozju - u f'dak li għandu x'jaqsam ma' tax compliance, hemm sistemi li jistgħu jagħmluha possibbli illi b'mod aktar effiċjenti, b'mod aktar rapidu u b'mod aktar clear-cut, jista' jkollok aktar titjib u produttivita'.

Huwa importanti wkoll li nsemmi, per eżempju, l-managing ta' l-after sales service.

Dan huwa servizz li jiġi offrut b'mod dirett u b'mod l-aktar rapidu fejn bniedem ikun jista' jidħol f'website partikolari biex ikun jista' jieħu l- after-sales service hu.

Din hija an unlimited area li fiha jkun hemm marketing dirett għall-konsumaturi.

Fil-fatt illum jekk tidħol fl-internet issib ħafna paġni bi prodotti ġodda biex iħajru lill-konsumaturi.

Ikun tajjeb li nsemmi wkoll li f'pajjiżi oħrajn għandek sistemi bħalma hija l- voter registration fejn wieħed jista' jirreġistra ruħu għall-vot minn fuq il-computer.

Jien nixtieq nara din is-sistema f'Malta imma naħseb li hawnhekk tant għandna nuqqas ta' fiduċja f'din il-ħaġa li kważi hija ħolma li wieħed ikun jista' jirreġistra ruħu b'din is-sistema.

Pero' dawn huma affarijiet li jeżistu barra minn xtutna.

Punt ieħor li nixtieq insemmi huwa l-ħlasijiet li jkollhom iħallsu ċerti negozji.

Illum f'pajjiżna diġa' għandna sistemi ta' banking li jkun jista' jsir mid-dar.

Per eżempju, jien nista' ngħid li kull filgħodu nidħol f'sistema biex inkun nista' nittrasferixxi ċerti pagamenti tal-klijenti minn kont għal ieħor jew nagħmel pagamenti diretti f'accounts ta' ċerti public utilities.

Din hija sistema konvenjenti ħafna għal min qiegħed fin- negozju għax li kieku bniedem kellu jqabbad l-impjegati biex imorru jagħmlulu ċerti pagamenti jew ċerti ordnijiet, jinħela ħafna ħin fil- queues.

X'differenza milli bniedem joqgħod fuq il-personal computer tiegħu u bi click ta' mouse jagħmel dan ix-xogħol kollu fi ftit sekondi!

Dawn is- sistemi jkattru aktar effiċjenza u jevitaw ħafna costs lin-negozjant.

Illum anke li tibgħat ċekk biex tħallas kont saret xi ħaġa outdated għax wieħed xorta waħda jkollu jimla l-formoli, jħallas il-bolla u jibgħat l- envelope u sakemm jirċievi l-irċevuti jdum ftit.

Bl-e-commerce in- negozjant jista' jagħmel dawn l-affarijiet f'ħakka ta' għajn u dan huwa dak li rridu naslu għalih.

Pero' hawnhekk nistaqsi: Fejn huma l-programmi u l-iskemi li jista' jsib in-negozjant iż-żgħir u l-konsumatur li jixtieq jagħmel aktar użu minn dan it-tip ta' suq?

Fejn qegħdin dawn il-possibbiltajiet li jakkumpanjaw leġislazzjoni bħal din li tant hi far-reaching?

Minn dan kollu jidher li m'hemm proprju xejn u qed nerġgħu naraw lil kulħadd jitħalla għal riħu u min ilaħħaq ilaħħaq u min ma jlaħħaqx affari tiegħu.

Jien naħseb li mhux dan irridu imma rridu nakkumpanjaw lis-self-employed u lill-SMEs f'dak kollu neċessarju biex dawn ikunu jistgħu jidħlu f'dan it-tip ta' suq.

Fl- opinjoni tiegħi irridu naslu f'sitwazzjoni fejn il-konsumatur jibda jitħajjar juża dawn is-sistemi u mhux jibqa' jaddatta sistemi antikwati li aktar ikun fihom red tape, kemm min-naħa tal-gvern u kemm mid-day-to-day running tan-negozji.

Illum il-ġurnata qed inħarsu wkoll lejn dik li tissejjaħ paperless administration, anke min-naħa tal-gvern.

B'din is- sistema, minkejja li jispiċċaw il-karti jkollok records aktar dettaljati milli jkollok jekk, per eżempju, żżomm volumi ta' dokumenti.

Jien inħares l-aktar lejn l-information economy ta' pajjiżna, pero' naħseb li biex ikun hawn il-bilanċ li wieħed irid jikseb f'dawn l-affarijiet l-information economy u l-information society iridu jimxu id f'id.

Sur President, naħseb li wieħed għandu jqiegħed dan it-tip ta' kummerċ fuq tliet pilastri.

L-ewwel pilastru huwa dak li jissejjaħ il-portal u dan huwa importanti mhux biss għal meta nkunu qed nitkellmu fuq l-e- commerce imma huwa importanti wkoll għal meta nkunu qed nitkellmu fuq gvern u fuq e-government.

Issa l-portal x'inhu?

Il-portal huwa s-sinjal għal aċċess komuni għal kulħadd, bħal meta wieħed jiftaħ il-programm windows.

Fih innifsu l-programm windows huwa portal għal affarijiet oħrajn fejn imbagħad wieħed ikun jista' jagħżel.

Pero' huwa importanti ħafna li meta tidħol fis-sistema għall-ewwel darba jkollok l- authentication rules, id-data protection rules u s-security biex wieħed ikompli jutilizza s-servizz ta' l-e-commerce.

Naħseb li l- liġijiet li jirrigwardaw id- data protection u l-e-government hemm ħafna xi tgħid dwarhom.

It-tieni staffa biex ikollok l-e-commerce u l-e-government hija dik li ngħidulha d-delivery channels.

Dawn huma l-mezz ta' komunikazzjoni biex tasal għat-tranżazzjoni li tkun trid.

Issa dawn jistgħu jkunu mobile phones, webs, internet, digital tv, call centres u anke l-kunsilli lokali, ngħid jien, li għandhom rwol kbir f'dan il-qasam.

Naħseb li jkun tajjeb li fil-winding-up tiegħu l-ministru, li huwa responsabbli wkoll minn dawn il-kunsilli lokali, jgħidilna ftit x'qed isir f'dan il-qasam rigward dak li għandu x'jaqsam mal-kunsilli lokali.

L-aħħar staffa hija dik li tissejjaħ the back-end fejn wara li tkun għamilt l-aċċess u wara li tkun użajt id-delivery channel li trid, isseħħ l-interaction bejn min jipprova jikseb is-servizz ta' dan it-tip ta' teknoloġija u min qed joffri dan is-servizz.

Sur President, wieħed jista' jidħol f'ħafna areas b'mod aktar dettaljat pero' ma tantx fadal ħin.

Per eżempju, biżżejjed insemmu l-oqsma ta' l- electronic signatures li permezz tagħhom wieħed ikun jista' jivverifika l- identita' tas-sistema tal-computer, jikkontrolla l-aċċess jew jawtorizza saħansitra t-tranżazzjoni.

Għandna wkoll dak li jissejjaħ encryption li huwa encoding ta' messaġġi elettroniċi biex wieħed jittrasferixxi ċerti informazzjoni importanti u data li biha l-keys tal-keyboard jiġu utilizzati biex jintbagħtu jew jiġu riċevuti messaġġi f'dan it-tip ta' kummerċ elettroniku.

Jien ma nistax nidħol f'dawn l-oqsma għax ma baqagħlix ħin għad- dispożizzjoni tiegħi pero' nittama li jkun hemm okkażjonijiet oħra fejn inkun nista' nespandi aktar fuqhom.

Jekk irridu li jkollna information economy akkumpanjata minn information society iridu jispiċċaw id-digital divides li semmejt aktar qabel u aktar minn kollox irid ikollok il- kunfidenzjalita' ta' dak kollu li jkun qed iseħħ.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Michael Frendo.

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Sur President, jien nixtieq nitkellem fil-qosor dwar dan l-abbozz ta' liġi għaliex ħafna mill-kelliema diġa' tkellmu fid- dettall dwar x'qed jiġri fis-suq tal-kummerċ elettroniku.

Li nixtieq ngħid huwa li aħna qegħdin fil-bidu ta' rivoluzzjoni fil-qasam tal-kummerċ u naħseb li f'dan l-istadju mhux qed nifhmu eżattament id-dimensjoni ta' dan kollu.

Huwa veru li l-kummerċ elettroniku qed jiżdied imma għad baqa' ħafna u ħafna fejn jiżviluppa.

Per eżempju, filwaqt li fl-Amerika ċerti oġġetti u servizzi qed jinbiegħu bil-mail catalogues, hawnhekk il-kummerċ elettroniku għad irid jiżviluppa ħafna aktar.

M'hemmx dubju li din hija liġi importanti, liġi li ġġib lil Malta fl- istess livell ta' pajjiżi oħrajn li diġa' għamlu liġijiet bħal dawn biex jirregolaw il-kummerċ elettroniku u wkoll liġi li tpoġġina 'l quddiem minn ċerti pajjiżi oħrajn li għadhom ma ħadux ħsieb li jirregolaw dan is-settur.

Meta jkunu qed isiru ċerti żviluppi ma tistax tħalli li jkollok vacuum legali u ma jistax ma jkollokx liġijiet u normi li jirregolaw dan is-settur fis-soċjeta' tiegħek.

Naturalment huwa importanti li meta tirregola tagħmel dan b'mod minimali għaliex ma tridx li b'xi mod toħnoq l-iżvilupp ta' dan is-settur anzi trid li dan is-settur tinkoraġġih u toħloq qafas ta' liġi li jirrifletti l-prinċipji li diġa' jkollok u tapplikahom għal din it- tip ta' realta' differenti.

Illum il-kummerċ elettroniku mhux biss qed jiżviluppa fil-qasam ta' business to business li huwa l-qalba tiegħu imma qed jiżviluppa wkoll fil- livell ta' business to consumer u allura lill-konsumatur aktar trid tagħtih il-protezzjoni neċessarja.

Fil-fatt din il-liġi tħares lejn il-protezzjoni tal-konsumatur billi ssegwi ċerti regoli li qegħdin fid-diversi direttivi ta' l-Unjoni Ewropea u regoli oħrajn minn liġijiet oħra.

Irridu ngħidu li anke l-Unjoni Ewropea qed tagħmel drive kbira biex tirregola, fuq livell armonizzat u fuq il-livell Ewropew, dan it-tip ta' negozju biex b'hekk toħloq common market ta' business elettroniku.

Din hija xi ħaġa importanti ħafna għaliex l-affarijiet li jinqalgħu f'dan is-settur huma ta' natura legali wkoll u dawn jista' jkollhom effett fuq il-mod ta' kif isir il-kummerċ.

Dawn huma affarijiet li jirrigwardaw il-protezzjoni tal- konsumatur u jirrigwardaw ukoll il-liġi li tirregola dawn it-tip ta' transazzjonijiet li jsiru fis-cyberspace u allura huwa importanti li tagħti direzzjoni ċara.

Bla dubju ċerti aspetti minn dan l-abbozz ta' liġi jsegwu dak li għamlu liġijiet oħrajn li ħadu ħafna mill-model law fuq l-electronic commerce li kien għamel l-UNCITRAL li ċertament influwenza l-mod ta' kif żviluppaw ċerti affarijiet.

Pero' dan l-abbozz ta' liġi qed iħares ukoll lejn id- direttivi Ewropej, partikolarment lejn id-direttiva li titkellem fuq il- kummerċ elettroniku nnifsu li riċentement għaddiet mill-proċessi kollha tal-leġislazzjoni fl-Unjoni Ewropea.

Hawnhekk għandna wkoll x'inhi d- definizzjoni ta' kuntratt elettroniku, meta l-kuntratt elettroniku jkun magħluq u kif wieħed jista' jikkonsidra li kuntratt elettroniku jkun ġie konkluż u allura dan għandu l-istess effett li għandu kull kuntratt ieħor.

Sur President, dan l-abbozz ta' liġi jgħid li dak li jsir b'mod elettroniku m'għandux ma jkollux l-effett legali sempliċement għaliex huwa elettroniku.

Dan l-abbozz ta' liġi joħloq dik il-parita' bejn dak li huwa elettroniku u dak li huwa stampat jew miktub.

Hemm ċerti aspetti, bħalma huma, per eżempju, l-kuntratti tan-nutara, li huma esklużi minn liġi bħal din, pero' gradwalment, aktar ma wieħed jitgħallem mill-esperjenza, s- soċjeta' tagħna se tkun qed tagħmel ħafna mit-tranżazzjonijiet tagħha elettronikament.

Per eżempju, l-oqsma tal-banking, l-oqsma tal-business to consumer u l-oqsma tax-xiri tat-tickets ta' l-ajru huma kollha eżempji ta' dan.

Illum l-internet qiegħed jiġi estiż f'kull dar Maltija u Għawdxija u huwa ta' sodisfazzjon kbir għalija li nara dan għaliex meta ġie ntrodott l-internet f'Malta - dan ġie introdott b'mod liberalizzat u b'mod li beda din ir-rivoluzzjoni enormi li qed taħkem lil pajjiżna - jien kont ministru responsabbli minn dan il-qasam.

Dan qed ngħidu għaliex fil- politika tkun sodisfatt ħafna meta tara li l-affarijiet li tkun bdejt int ikomplu mexjin 'il quddiem.

Fil-ħajja politika tiegħi dejjem fittixt l-interess ta' pajjiżi u dejjem rajt li l-affarijiet li nagħmel ikollhom effett pożittiv għas-soċjeta' tagħna.

Jien żgur m'għamiltx dak li għadu jinsinwa sal-lum il-Kap ta' l- Oppożizzjoni li jagħti l-impressjoni li jien dħalt fil-politika biex nagħmel il-korruzzjoni, imbagħad meta pprova jakkużani b'ħafna affarjiet baqa' kollox ma' wiċċu għaliex il-fatti wrew li kien qiegħed joħlom.

Pero' minkejja dan xorta jibqa' jagħmel ċerti dikjarazzjonijiet - bħalma għamel illum f'waħda mill-gazzetti - għaliex ma jaħmilx li jkun tellief.

Fl-opinjoni tiegħi, il-Kap ta' l-Oppożizzjoni huwa a bad loser u n-nies se jibdew jistaqsu x'interess għandu li jkompli jattakka b'dan il-mod.

Naħseb li minn hawn u ftit ieħor meta dawn jibdew jaraw kif jiżvolġu ċerti affarijiet jibdew jistaqsu jekk hemmx xi forzi politiċi jew ekonomiċi li qed jitpaxxew b'dak li qed jgħid hu.

Jien ngħid li għandna nitkellmu fuq affarijiet serji u mhux fuq affarijiet li jagħmlu għajb lill-politika f'Malta u lil min jgħidhom għaliex il-Kap ta' l-Oppożizzjoni jmissu jistħi jsemmi affarijiet bħal dawn u aħjar jagħlaq ħalqu għaliex aktar ma jitkellem, aktar jitlef il-kredibbilta' li forsi baqgħalu f'xi ftit affarijiet.

Huwa importanti li naraw l-effett tax-xogħol politiku li wieħed ikun għamel.

Per eżempju, llum l-internet qed jagħmel rivoluzzjoni sħiħa f'pajjiżna u dan li qed niddiskutu llum huwa żvilupp ieħor li qed joħloq qafas tajjeb biex pajjiżna jkun jista' jimxi ' l quddiem fil-kummerċ elettroniku u jkun jista' jikkompeti għaliex l-għażliet li qed jagħmel il- gvern huma għażliet biex pajjiżna jimxi 'l quddiem u jkun jista' jikkompeti internazzjonalment.

Ikun iblah min jaħseb li sempliċement tmur fuq l- internet, tagħmel webpage u tibda tagħmel il-business.

Huwa veru li inti għandek id-dinja kollha available għalik imma jrid ikollok ukoll il- preparazzjoni kummerċjali neċessarja biex tagħmel business bħal dan.

Per eżempju, f'pajjiżi barranin ċerti kumpanniji, anke fil-qasam ta' l- electronic commerce, ma komplewx u ma rnexxewx għaliex ma fehmux ir-realta' li jridu jkunu organizzati, li jrid ikollhom id-distribution channels tagħhom u li jrid ikollhom il-kapaċita' li jwasslu l-prodotti u mhux sempliċement ikollhom biss website fuq l-internet.

Din hija xi ħaġa li l- kumpanniji tagħna għandhom jarawha fid-dettall.

Filwaqt li l-kummerċjanti għandhom jagħmlu użu minn din il-liġi dawn iridu jieħdu ħsieb li jkollhom il-loġistika kollha f'postha.

Dan qed ngħidu għax din il-liġi tagħti s- saħħa lill-kummerċjanti ta' pajjiżna.

Per eżempju, wieħed mill-kummenti li jagħmlu ħafna nies huwa li llum jekk ikun hemm pajjiż li ma jagħmilx qafas ta' liġi li jirregola l-kummerċ elettroniku jkun qed ipoġġi lill- kummerċjanti tiegħu fi żvantaġġ.

Huwa importanti li jkollna liġi bħal din għall-iżvilupp ta' diversi setturi - inklużi setturi li l-MFSC qed tiżviluppa sal-lum - għax b'hekk ikollna qafas serju fil-mod ta' kif nirregolaw il-liġijiet tagħna.

Sur President, m'hemmx dubju li biex wieħed iwettaq ċerti aspetti minn din il-liġi li jitkellmu wkoll fuq id-digital signatures hemm bżonn ikollna public e-infrastructure u hemm bżonn niżviluppaw ċerti expertise neċessarju biex nibdew naraw li f'pajjiżna dan il-qafas jiġi utilizzat bl-iktar mod tajjeb.

Huwa importanti li jkollna wkoll - dan huwa neċessarju internazzjonalment, mhux biss f'pajjiżna - guidelines ċari rigward kif wieħed għandu jiġi intaxxat fi tranżazzjonijiet bħal dawn.

Wieħed jista' jifhem li ħafna amministrazzjonijiet statali madwar id-dinja kollha qegħdin jinkwetaw li jista' jkun hemm problemi ta' evażjoni ta' taxxa bil- mod kif isir il-business fuq is-cyberspace u allura pprovaw isibu xi forma ta' regoli biex dan jiġi żviluppat.

Naturalment aħna rridu nħarsu lejn dan ukoll pero' rridu nħarsu wkoll lejn il-possibbilta' li nkompli nagħtu s- servizzi tagħna bħala pajjiż li għandu low tax jurisdiction u bħala pajjiż li għandu s-sistema tiegħu.

Fil-fatt din toħloq opportunitajiet oħrajn ta' xogħol.

Meta nara l-iżviluppi li qegħdin isiru, anke b'ċerti kumpanniji tal- betting li qed jistabilixxu ruħhom f'Malta li qed jagħmlu transazzjonijiet kummerċjali u kuntratti u li qed jiġu regolati mil-liġi dwar il-kummerċ elettroniku u nara wkoll kif dawn jorbtu flimkien mal-liġijiet li konna għaddejna minn dan il-Parlament dwar il-financial services, nifhem li f'dan il-pajjiż qed jinħoloq ix-xogħol f'setturi ġodda u attivitajiet li qabel ma kellniex.

Dan ix-xogħol u din l-attivita' kummerċjali qed jinħolqu għaliex il-gvern qed jagħmel għażliet u azzjonijiet tajbin biex jinħolqu impjiegi ġodda.

Meta nitkellmu fuq il-possibbilta' li jkun hawn il-call centres f'pajjiżna u dan ikun marbut mal-fatt li jkollna l-kummerċ elettroniku, li jkollna l-użu ta' l-internet u li jkollna l-liġijiet finanzjarji tagħna nkunu qed ngħaqqdu d-diversi aspetti tal-leġislazzjoni tagħna biex noħolqu politika li verament tagħmel sens.

Din hija politika li tagħmel sens għaliex ma tħarisx lejn il-politika li toħloq affarijiet grandjużi li mbagħad ikunu white elephants - bħalma nħoloq f'ħafna snin ta' gvern Soċjalista - imma tfittex is-servizzi.

U dan li qed nagħmlu llum huwa parti mill-infrastruttura ta' servizzi.

Dan l-abbozz ta' liġi huwa parti mill-infrastruttura neċessarja biex jinħolqu l-impjiegi f'dan is- settur u dan huwa l-valur politiku ta' dak li qed nagħmlu.

Huwa tajjeb li nitkellmu fuq diversi aspetti ta' dan is-suġġett imma ma naħsibx li hawnhekk niġu biex nagħmlu l-lectures imma niġu biex nitkellmu fuq l- effett politiku ta' dak li qed isir biex il-poplu jifhem li l-azzjoni leġislattiva u politika ta' dan il-parlament hija intiża biex f'dan il- pajjiż jinħoloq xogħol ġdid f'setturi ġodda.

Sur President, irridu naraw ukoll kemm kien bil-għaqal u bis-sens l- investiment fl-infrastruttura tat-telekommunikazzjonijiet li sar fi żmien il-Partit Nazzjonalista fil-gvern li lil dan il-pajjiż ippreparah għal affarijiet bħal dawn.

Kieku ma għamilniex dan it-tip ta' investiment, kieku f'pajjiżna mhux possibbli li jkollna l-kummerċ elettroniku, mhux possibbli li nużaw l-internet u mhux possibbli li nkunu pajjiż verament modern u pajjiż li jkun jista' jikkompeti internazzjonalment f'dan il- qasam.

Hawnhekk għandna ħafna x'nagħmlu għaliex l-infrastruttura tagħna tat-telekomunikazzjonijiet trid tiġi upgraded, partikolarment il- kummissjoni internazzjonali u l-international connectivity tagħna bħala pajjiż.

B'hekk ikollna aktar spazju għal aktar żvilupp u għal aktar informazzjoni li tiġi trasmessa fuq is-sistema ta' inter-kommunikazzjoni tagħna.

Huwa veru li l-Istati Uniti qegħda 'l quddiem fil-qasam tal- computer penetration u l-użu ta' l-internet imma l-Ewropa qegħda l-ewwel fid-dinja fil-mobile telephony.

Fil-fatt huwa kkalkolat li l-vantaġġ li għandha l-Ewropa fil-mobile telephony għandha wkoll tikkumpensa dan il-fatt u għandha wkoll tintroduċi l-electronic commerce u l-mobile telephony wkoll.

Irridu nħarsu wkoll lejn dan l-iżvilupp u l-banek tagħna u l- istituzzjonijiet tagħna u l-kumpanniji tagħna tat-telekommunikazzjonijiet tajjeb li jħarsu lejn il-potenzjal enormi li hawn għal kummerċ elettroniku u l-mobile telephony.

Sur President, dan kollu ma jistax isir jekk ma jkollniex liġi li tagħti qafas.

Jien ma ngħidx li din hija l-aħħar liġi li tagħti qafas fuq dan is- settur sempliċement għaliex l-ebda pajjiż m'hu preżentuż daqshekk li jgħid li din hija l-aħħar kelma fuq qasam bħal dan.

Dan huwa qasam dinamiku u qasam li qed jinbidel kontinwament u allura ma rridux inħarsu lejn il- liġijiet li rridu ngħaddu minn dan il-parlament b'mod tradizzjonali mbagħad niġu hawn għaxar snin wara u nirreveduha.

Illum il-liġijiet tant iridu jkunu flessibbli u tant wieħed irid jarahom fil-mixja taż-żmenijiet li jien m'għandix dubju li rridu nkompli nirrevedu, naraw kif qed tiżviluppa d- dinja u naraw x'emendi jkun hemm bżonn nagħmlu f'dawn il-liġijiet biex dejjem nirraffinaw dan is-settur.

Aħna m'aħniex waħedna f'dan għax ħafna pajjiżi jifhmu li tant qed isiru affarijiet mgħaġġla li huwa diffiċli li tilleġisla b'mod li tkun watertight u allura dejjem trid tara l-iżviluppi li qed isiru biex dejjem tirfina l-mod kif tirregola.

Jien nemmen li dan huwa abbozz ta' liġi importanti u jkun tajjeb li jkun hawn il-kunsens taż-żewġ naħat tal-Kamra dwaru.

Dan huwa abbozz ta' liġi li juri li pajjiżna qiegħed fuq quddiem nett biex ikollu regolamentazzjoni serja dwar il-kummerċ elettroniku u huwa wkoll marbut ma' liġijiet oħrajn li jista' joffri opportunitajiet kbar ta' kummerċ u ta' kompetizzjoni internazzjonali għal pajjiżna u għan-negozjanti tagħna.

Dan huwa abbozz ta' liġi li qed ipoġġi lil min jagħmel in-negozju, lil min joħloq il-ġid f'dan il-pajjiż, lill-intrapriżi privati u lill-entrepreneurs tagħna fuq livell ugwali bħall-entrepreneurs ta' pajjiżi oħrajn għax dawn se jkollhom qafas legali li jistgħu jaħdmu fih u li bih jistgħu jikkompetu mhux biss f'pajjiżna imma wkoll ma' pajjiżi oħrajn.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Michael Farrugia.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Sur President, minn meta l-bniedem irrealizza li minn post għall-ieħor hemm ċerta distanza ra kif jiżviluppa l-ivvjaġġar u l- kuntatt bejn post u ieħor.

Per eżempju, fl-aħħar seklu saru żviluppi kbar fis-settur ta' l-ivvjaġġar u fejn qabel kont tieħu jiem sħaħ biex tasal minn post għal ieħor, illum dan sar ħafna aktar faċli, ħalliha li riċentement kien hemm xi ajruplani li twaqqfu milli jiffunzjonaw temporanjament.

Hawnhekk wieħed jista' jsemmi wkoll l-iżvilupp li sar riċentement fis-settur tal-telekommunikazzjoni u fis-settur tal- komputerizzazzjoni.

Sur President, faċli li tiġi f'dan il-parlament tagħmel diskorsi għall- gallerija pero' fl-aħħar mill-aħħar kemm qed nieħdu ħsieb id-diversi setturi essenzjali tal-popolazzjoni?

Qed ngħid dan għax waħda mill- isfortuni li rajna kienet li minkejja li diversi pajjiżi kienu qed jagħmlu passi kbar fil-qasam ta' l-edukazzjoni, hawn Malta konna mexjin b'pass ta' nemlu.

Ħafna drabi wieħed kien qed jingħata x'jifhem li qed tiddaħħal l- edukazzjoni fost iċ-ċittadini Maltin u Għawdxin imma l-isfortuna kienet li meta wieħed beda jara r-riżultati, sena wara sena, ta' studenti li qed jispiċċaw l-iskola konna qed insibu li fil-qasam ta' komputerizzazzjoni ma konniex qed inlaħħqu ma' diversi pajjiżi oħrajn industrijalizzati.

Fil- fatt dawk li qed jitgħallmu ftit li xejn qed jaraw x'ċans għandhom li jiżviluppaw.

Hawnhekk nixtieq infaħħar u nirringrazzja lil dawk iċ-ċentri, anke politiċi, li qed jipprovaw jagħmlu l-almu kollu ħalli aktar ċittadini, irrispettivament mill-eta' u mis-sess tagħhom, jieħdu korsijiet bażiċi li jwasslu biex wieħed jersaq aktar lejn dan l-iżvilupp li għaddej fid-dinja.

Sur President, f'dan il-qasam jidħol ukoll is-settur mediku.

Per eżempju, tliet snin ilu rajna li f'pajjiżna daħal il-konċett tat- telemediċina.

X'inhi t-telemediċina?

It-telemediċina huwa kuntatt minn pajjiż għal ieħor u minn sptar għal ieħor li permezz tiegħu jista' jkun hemm tixrid ta' informazzjoni, tixrid ta' edukazzjoni medika u saħansitra konsulti fejn wieħed ikun jista' jitkellem anke fuq pazjenti.

Per eżempju, fin-Norveġja, minħabba l-problemi tat-temp u minħabba s-silġ li hemm, jekk pazjent ma jkunx jista' jittieħed minn sptar għall- ieħor, jibqa' fl- isptar fejn ikun u fl-istess ħin ikollu kuntatt kontinwu ma' ċentri speċjalizzati mingħajr il-bżonn li jiġi trasportat fi sptarijiet oħrajn.

Bis-saħħa tat-telemediċina wieħed ikun jista' jara wkoll pazjent li jkun qed jiġi operat minn sptar ieħor li jkun ċentralizzat u saħansitra wieħed ikun jista' jagħti anke pariri lill-kirurgu li jkun qed jopera f'dak il- mument.

Hawn Malta t-telemedicina ddaħħlet għal żewġ skopijiet.

L-ewwel skop kien li wieħed jgħin lill-isptar ta' Għawdex.

Nafu li meta jkun il- maltemp ikun impossibbli li wieħed jivvjaġġa bejn Għawdex u Malta u bis- saħħa ta' hekk wieħed ikun jista' jagħti l-pariri mingħajr il-bżonn li pazjent jinqala' minn hemmhekk u jinġieb hawn Malta.

Din is-sistema ddaħħlet ukoll biex ikun hemm kuntatt ma' Great Ormond Hospital li jispeċjalizza fil-pedjatrija u allura ma jkunx hemm il-bżonn li pazjenti żgħar jintbagħtu barra minn Malta biex isiru t-testijiet fuqhom qabel isir xi xorta ta' intervent.

Għalhekk wara li tkun saret konsulta bejn speċjalisti Maltin u Great Ormond Hospital fl-Ingilterra, wieħed ikun jista' jiddeċiedi l-line of treatment li għandu jkun hemm bżonn.

Dan jiffranka ċertu skariġġ mhux biss għall-pazjenti, li f'dan il-każ ikunu t- tfal, imma wkoll għall-ġenituri tagħhom u allura wieħed jitla' fi sptarijiet barra minn Malta biss meta verament ikun hemm bżonn.

Sur President, nixtieq ngħid xi ħaġa wkoll dwar il-kuntatti li jsiru fis- settur tal-kummerċ.

F'dan il-qasam jistgħu jsiru kuntatti bejn importaturi u manifatturi barranin u kumpanniji Maltin ikunu jistgħu jidħlu fil-website u fl-internet biex jirreklamaw il-prodotti tagħhom.

Allura jkun aktar faċli li ċerti negozjanti f'postijiet oħrajn jidħlu fil-website ta' dawn l- industriji u b'hekk dawn ikunu aktar magħrufa.

Tajjeb li wieħed isemmi li f'dawn it-tip ta' setturi mhux dejjem ikun faċli li jkun hemm ċerta ħeffa fil-proċessi.

Qed ngħid hekk għax waħda mill-problemi li dejjem jiġi iffaċċjat biha d-dipartiment tas-saħħa hija t-talba li jkun hemm biex jintbagħtu ammonti ta' samples ħalli jkunu jistgħu jiġu ttestjati.

Minkejja li nipprovaw inħaffu l-proċess kollu l-problema tas-samples żgur li mhux se tinqata' u allura filwaqt li ċerti setturi se jiġu megħjuna bit- tibdil fis-sistema tal-komunikazzjoni, ċerti setturi oħrajn mhux se jitħaffu.

Għalhekk ċertu tibdil mhux possibbli li jsir f'ċerti setturi, speċjalment f'dak li għandu x'jaqsam mat-tfigħ ta' offerti fis-settur tal- mediċina.

Sur President, mhuwiex l-iskop tiegħi li nipprova nidħol f'xi battibekk politiku jew nagħmel diskors għall-gallarija biex nidhru sbieħ u forsi jġibu xi titli fil-ġurnali, kif għamel il-kelliemi ta' qabli.

Li rrid ngħid jien huwa li jien nippretendi li l-liġijiet jiġu aġġornati skond it- tibdil li jkun qed isir.

Pero' t-tibdil m'għandux isir għax ikun impost fuqna minn ħaddieħor imma għax ikun hemm il-bżonn.

Għalhekk ħafna drabi wieħed aħjar iwarrab ċertu paroli fil-ġenb u nkomplu mexjin ħalli nipperfezzjonaw il-liġijiet li jkollna quddiemna.

Ma nistax ngħid li l- abbozz ta' liġi li għandna quddiemna huwa perfett u allura nittama li fl- istadju ta' Kumitat isiru t-tibiliet kollha neċessarji.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) La m'hawnx aktar rimarki nistieden lill-Ministru biex jgħaddi għall-winding- up.

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali): Sur President, kif diġa' għedt fl-introduzzjoni ta' dan l-abbozz ta' liġi dan huwa abbozz ta' importanza kbira għall-futur ta' pajjiżna.

Fil-fatt l- ewwel punt li xtaqt nirribatti huwa punt li ssemma minn diversi kelliema għax donnu li mhux kulħadd fehem preċiż x'qed nagħmlu.

Din hija liġi li toħloq qafas legali biex isiru transazzjonijiet permezz tal-computer u tirregola kuntratti ġodda li qed isiru jiġifieri la hija liġi li tirregola l-e-government u lanqas hija liġi li tirregola kif iżżomm id-data.

Għalhekk min qiegħed iħawwad din il-liġi ma' xi liġi jew xi teknika differenti qiegħed jiżbalja għal kollox kif, fl-opinjoni tiegħi, żbalja bil-kbir il-Kap ta' l-Oppożizzjoni meta qal li għaġġilna ħafna għax ma missniex fridna l-e-commerce mill-e-government.

Jekk għaġġilna ħafna biex fridna l-e-commerce mill-e-government segwejna l-eżempju ta' pajjiżi bħall-Isvezja, Singapore, l-Amerika, l-Ingilterra, l-Irlanda, l-Ġappun, il- Malażja, Bermuda, Hong Kong, il-Ġermanja, il-Fillandja u d- Danimarka.

Dawn l-istess ħaġa għamlu għax l-e-commerce u l-e-government m'għandhom x'jaqsmu assolutament xejn, la bħala konċetti u lanqas bħala strutturi legali.

Fil-fatt biex tagħmel l-e-government bilfors irid ikollok e-commerce legislation - jekk il-Kap ta' l-Oppożizzjoni jifhem x'inhu e-government, għax wara d-diskors li għamel bdejt niddubita jekk jafx x'inhu computer! - għax mingħajr e-commerce legislation la huwa validu li tagħmel applikazzjoni għal skopijiet ta' l-e-government u wisq inqas huwa validu li tagħmel pagament fil-kontest ta' l-e-commerce.

Għalhekk min qed jgħid li aħna spezzettajna xi ħaġa huwa żbaljat mil-bidu sa l-aħħar u aktar u aktar huwa żballjat min qal li qegħdin ngħaġġlu.

Jien naqbel ma' dawk li għamlu l-argument li minbarra dan l-abbozz ta' liġi rridu nieħdu inizjattivi oħra, bħala gvern, biex inkabbru l-awareness fost dawk fis-settur kummerċjali li jibdew jużaw dawn il-mezzi u sieħbi l- Onor. Edwin Vassallo diġa' qal li parti mix-xogħol tad-dekasteru tiegħu se tkun li jkabbar din l-awareness.

Huwa veru li rridu nkunu pro-attivi ħafna fost il-kummerċjanti tagħna biex inkabbrulhom l-awareness tagħhom dwar il- bżonn li huma jmorru online, li jibdew jixtru online, li jibdew ibigħu online, li joħolqu l-istrutturi online u biex ikunu aċċessibbli għall-bejgħ online u dan huwa parti mix-xogħol li jrid jagħmel il-gvern.

Il-gvern ma jridx jagħmel dak li jridu jagħmlu l-kummerċjanti.

Fl-aħħar mill-aħħar il- kummerċjant irid jieħu l-inizjattiva pero' l-gvern għandu jkabbar ċertu awareness u ċertu bżonn.

Wara kollox huwa f'idejn kull kummerċjant individwali li jirrealizza li dan huwa bżonjuż għall-futur kummerċjali tiegħu, li mingħajr dawn l-affarijiet hu ma jasalx biex 'il quddiem ikampa fis-suq kummerċjali.

Li qed noħolqu llum huwa l-qafas legali biex dan ikun possibbli u għalxejn tmur fost il-kummerċjanti u tgħidilhom biex jibdew jikkreaw il-websites u biex jibdew ibigħu meta dak il-bejgħ m'għandux il- qafas legali biex jikkonkludi l-kuntratti.

Għalhekk filwaqt li naqbel perfettament ma' min irraġuna li għandna bżonn inkabbru l-awareness fost il-kummerċjanti tagħna, ma naqbel assolutament xejn ma' min qal li għaġġilna biex ippreżentajna dan l-abbozz ta' liġi.

Tant m'għaġġilniex li qegħdin wara numru ta' pajjiżi oħra pero' llum qegħdin nilleġislaw f'realta' li diġa' teżisti.

Ma naħsibx li għandi għalfejn noqgħod inġib l-eżempji kemm Maltin stess diġa' bdew jużaw l-e-commerce biex jagħmlu kuntratti biex jixtru.

Irridu nkomplu nkabbru dan il-qasam u nkabbruh biss jekk ikun hawn il-qafas legali biex dan isir.

Ma nistgħux nespandu mingħajr ma jkollna qafas legali.

Illum qed nilleġislaw realta' li diġa' teżisti, għalkemm forsi ma teżistix għall-Kap ta' l-Oppożizzjoni li jista' jkun li mhuwiex daqshekk familjari mad-dinja tal-computers.

Pero' din żgur hija realta' li teżisti għall-eluf u eluf kbar ta' Maltin.

Nagħmlu ħażin li nippretendu li aħna għandna nagħmlu liġi, kif ippretendew numru ta' kelliema min-naħa ta' l- oppożizzjoni, mingħajr ma nikkonstataw x'qed isir madwarna.

Ir-realta' kummerċjali tal-lum hija li l-bejgħ permezz tal-computers huwa transnazzjonali u ma nistgħux nibnu sistemi li ma jagħtux kas ta' x'qed jiġri barra minn xtutna u aktar u aktar ma nistgħux infasslu leġislazzjoni li ma teħux dan in konsiderazzjoni.

F'dan il-pajjiż għandna għerf daqs ħaddieħor pero' fil-qasam kummerċjali m'għadniex gżira għal rasna.

Fil- qasam kummerċjali l-attitudni tagħna hija li rridu nikkummerċjaw mad-dinja kollha u r-rivoluzzjoni li qed isseħħ illum hija li permezz ta' l-e- commerce, pajjiżi żgħar bħal tagħna għandhom l-aċċess għad-dinja kollha li qabel qatt ma kellhom.

Sur President, fuq wieħed mill-istazzjonijiet Taljani hemm riklam li verament japplika għalina għax juruk kif mill-Ġappun - naturalment dawn jagħtuk idea ta' ditta kbira tal-karozzi - jistgħu jixtru apparat żgħir minn garaxx fl-Italja.

Jekk il-kummerċjanti tagħna jirrealizzaw dawn l- opportunitajiet allura jirrealizzaw ukoll kemm l-e-commerce tista' tgħinhom.

U aħna għalhekk ma għaġġilniex u għalhekk fassalna abbozz ta' liġi li jieħu in konsiderazzjoni dak li qed jiġri barra minn pajjiżna.

U għalhekk il-Kap ta' l-Oppożizzjoni kien żbaljat meta qal li aħna għaġġilna dan l-abbozz ta' liġi għax qed iġegħluna nagħmlu hekk minn Brussels.

Dan m'hu veru assolutament xejn.

Kemm jekk nidħlu fl-Unjoni Ewropea u kemm jekk ma nidħlux, dan il-pajjiż għandu bżonn din il-leġislazzjoni.

Jien nistgħaġeb kif il-Kap ta' l-Oppożizzjoni joħroġ b'dan l-istatement li ċaħħduh saħansitra kelliema ta' l-oppożizzjoni stess.

Ovvjament li l-liġi tagħna hija kompattibbli mad-direttiva ta' l-Unjoni Ewropea u dan ħadnih in konsiderazzjoni pero' l-liġi tagħna daqstant ieħor hija kompatibbli mad- direttivi li ħarġu mid-WTO u mad-direttivi li ħarġu mill-UNCITRAL.

Dawn bilfors irridu neħduhom in konsiderazzjoni.

Mela aħna nistgħu ninjoraw l- istandards li qed tagħmel l-Ewropa, li qed tagħmel l-Amerika, li qed jagħmlu l-pajjiżi tal-Far East u li qed jagħmlu l-organizzazzjonaijiet internazzjonali?

Mhux bilfors magħhom irridu naħdmu.

Għalhekk jien niċħad bl-aktar mod kategoriku li din hija xi liġi imposta minn Brussels anzi jekk wieħed jara l-leġislazzjoni, li jien konvint li l-Kap ta' l-Oppożizzjoni ma tantx qraha fid-dettall, isib li aħna ħadna l-linja minimalista f'dak li għandu x'jaqsam mad-direttiva ta' l-Unjoni Ewropea.

Aħna rridu naderixxu ma' din id-direttiva għax dawk huma l-istandards li se jkun hemm fl-Ewropa kollha pero' filwaqt li ċerti pajjiżi fl-Unjoni Ewropea ħadu d-direttiva kollha, aħna mxejna fuq il-linja ta' l-Isvezja li ħadet il-linja minimalista fejn tidħol din id-direttiva u applikajna l- istandards minimi għax ridna li jkollna qafas ħafna aktar wiesa'.

Hawnhekk naqbel ma' l-Onor.

Brincat, mingħalija, li qal li filwaqt li b'mod ġenerali l-Ewropa mxiet ħafna aktar mill-Amerika f'dik li hija telefonija, qed tirrestrinġi ruħha wisq fl-istandards li għandhom x'jaqsmu ma' l-e-commerce vis-a-vis dak li qed jiġri fl-Amerika.

Pero' din m'hijiex kwestjoni tagħna biss.

Din hija kwestjoni tad-direzzjoni li mexjin lejha u naħseb li aħna għamilna l-pass għaqli ħafna li ma rristrinġejniex lilna nfusna billi għamilna leġislazzjoni preskrittiva fuq is-sistemi imma ħallejna leġislazzjoni miftuħa li titkellem biss fuq prinċipji għax din tkun ħafna aktar adattata.

Jien għalhekk stagħġibt bil- kbir meta l-Kap ta'l-Oppożizzjoni qalilna li missna għamilna white paper u jmissna kkonsultajna aktar.

Dr. Sant kien qal hekk: "Staqsejt lill-operaturi jekk ħadux sehem f'xi dibattitu u qaluli li lanqas jafu biss li għaddejja din il-liġi.".

Jiena kultant ngħid li l-Kap ta' l-Oppożizzjoni jgħidulu xi ħaġa, jiblagħha u jirrepetiha hawnhekk, pero' jien ma nafx kif tista' tgħid li jmissna għamilna white paper meta din ġiet ippubblikata f'Mejju ta' din is-sena.

Aħna ppubblikajna white paper b'din il-leġislazzjoni u bil-leġislazzjoni l-oħra dwar id-data protection, ressaqniha quddiem dan il-parlament, tlabna għall-kummenti, stedinna lil min ried jiltaqa' magħna u iltqajna maċ- chamber of commerce, ma' l-FOI, mal-MUBE, ma' l-MCBA, mal-MAM - mingħalija dawn kienu bagħtu xi rapport - mas-central bank u mat-terranet.

Barra minn hekk numru ta' ministeri kienu kkummentaw fuq din il-white paper ukoll.

Aħna ltqajna ma' kull min talabna meeting u ma' min ried jeżaminaha sewwa.

Allura min huma dawn l-operaturi li ma jafux biha din?

Jekk dawn huma operaturi bħall-Kap ta' l-Oppożizzjoni, li għalihom il-computer huwa xi ħaġa ta' barra minn hawn, ma nistgħaġibx li lanqas jafu biha.

Pero' li jiġi l-Kap ta' l-Oppożizzjoni u jgħidilna li missna għamilna white paper ifisser li lanqas il-Kap ta' l-Oppożizzjoni ma jaf x'inhu jiġri f'dan il- pajjiż għax mhux biss għamilniha din il-white paper talli għamilna press conference, ippubblikajniha, kellna madwar 1,000 kopja tagħha u bil- kuntrarju ta' white papers oħra din kienet white paper li kellna rispons kbir għaliha.

Imbagħad jiġi l-Kap ta' l-Oppożizzjoni u jistqarr li ma jafx li għamilna white paper, affarijiet ta' barra minn hawn.

Pero' dan ma kienx biżżejjed għax l-isbaħ waħda kienet - din niżżiltha għal tapposta - li filwaqt li l-membri ta' l-oppożizzjoni kollha qalu li din hija rivoluzzjoni, l-Kap ta' l-Oppożizzjoni qal li din mhijiex xi ħaġa fenomenali għax li qed jiġri huwa kif kien ġara meta daħlu l- brigantini fis-seklu XVI.

Dan qal li qabel biex tmur minn post għall- ieħor biex tieħu l-posta u tagħmel il-kummerċ kont trid timxi fuq it-toroq tar-Rumani u kont tieħu sentejn jew tliet snin, imbagħad fis-seklu XVI daħlu l-brigantini u biddlu d-dinja kollha għax kollox beda jsir aktar malajr.

Jien naħseb li meta sabu kif tqabbad in-nar kien hemm rivoluzzjoni, meta skoprew il-ħadid kien hemm rivoluzzjoni, meta bdew jaħdmu t-trains kien hemm rivoluzzjoni, pero' ma nistax nimmaġina kif tista' tqabbel il-mod kif id-dinja qalbet għall-computers u r- rivoluzzjoni tal-komunikazzjoni mad-dħul tal-brigantini fis-seklu XVI!

Bħal dak li qallu li xi ħadd fil-Malawi kien jaf bil-brigantini!

Naħseb illum anke persuna li tgħix f'nofs id-deżert taf li jeżistu l-computers.

Dan kollu juri mhux in-nuqqas tekniku tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni jew l- antipatija li għandu lejn il-computers imma juri n-nuqqas ta' viżjoni ta' dan il-bniedem.

Għax kif jista' jkollok prim ministru potenzjali - u naħseb li potenzjali se jibqa' - li jekwipara l-viżjoni tal-computers mal- brigantini?

Allura l-oppożizzjoni qed toffrilna kap ta' l-oppożizzjoni li jgħidlek li r-rivoluzzjoni tal-computer hi l-istess bħall-brigantini li ġew minn Marsilja għal Malta u li kienu jdumu ġejjin sitt xhur u llum bil- computer f'nofs sekonda mhux minn Franza tiġi imma mill-Ġappun!

Jekk bil- brigantina kont iddum ġej sitt xhur biex iddaħħal erba' xkejjer tadam u timla' l-istiva, illum tbigħ u tixtri t-tadam f'nofs sekonda!

Kif tista' tqabbel dan kollu mal-brigantini meta llum minn fuq il-computer għandek kull biċċa enċiklopedija li teżisti fid-dinja u għandek l-aċċess għal kull mużew, għal kull xorta ta' kultura u għal kull ħaġa li li ġabar il- bniedem matul is-snin!

Dan x'Kap ta' l-Oppożizzjoni għandna?

Jekk il-Kap ta' l-Oppożizzjoni jaħseb b'dan il-mod jiddispjaċini ngħid li għandu nuqqas kbir ta' viżjoni.

Ħafna tkellmu wkoll fuq id-digital divide jiġifieri l-bżonn li ma nħallux sitwazzjoni fejn ikun hawn min jaf il-computer u min ma jafx għax inkella se jkollna ħafna nies li dan il-mezz li dejjem aktar se jsir parti essenzjali mill-ħajja tagħna mhux se jkunu jafu jutilizzawh.

Fl-opinjoni tiegħi rridu noqogħdu attenti ħafna x'infissru b'digital divide.

Jekk bid- digital divide qed infissru n-nies illiterati jew in-nies li m'għandhomx aċċess fiżiku għal computer, naħseb li qed nagħmlu targeting ħażin għax il- computer għandu l-mezz kif jeqred id-diviżjoni li hemm bejn il-litterat u l- illiterat.

Fil-fatt se naslu f'pożizzjoni u f'punt fejn ladarba għandek aċċess għall-computer - l-aċċess jista' jkun b'diversi modi kif se nispjega ktar 'il quddiem - il-fatt li inti illiterat jew għandek xi diżabilita' m'hu se jfisser assolutament xejn.

Per eżempju, illum diġa' jeżistu webpages għal min hu nieqes mill-vista.

F'dak li għandu x'jaqsam ma' webpages min huwa nieqes mill-vista jista' jħaddem il-computer bl-aktar mod faċli u l-avvanzi se jkunu tali li wieħed ikun jista' jħaddem affarijiet oħra wkoll.

Illum jeżistu computers biex min għandu xi diżabilita' - anke jekk ma jkollux dirgħajn - jista' jħaddem il-computer ukoll.

Il-computers se jevolvu - u dan diġa' qed narawh - fuq sistema interattiva fejn jekk ma tafx taqra tista' tkellem lill-computer u dan ikellem lilek għax jagħraf dak li tkun qed tgħid.

Jien mhux qed ngħid affarijiet kbar imma qed ngħid affarijiet li fi ftit snin se jkunu qed iseħħu.

Per eżempju, llum min ma jafx jaqra jew ma jistax jixtri computer għax m'għandux flus jista' jkollu aċċess ukoll.

Fil-fatt il-ġimgħa l-oħra għadna kemm għamilna launching ta' sistema ta' kirjiet fil-kunsilli lokali.

Dan ifisser li wieħed jista' jmur fil-kunsill lokali, jħallas għall-kirja, u jkollu aċċess għall-computer.

Eventwalment irridu nibnu kiosks għall- pubbliku li tkun tista' tħaddimhom b'sistemi interattivi u dan tista' tagħmlu anke jekk ma tkunx taf taqra.

Irridu nibnu wkoll call centres fejn mid-dar tkun tista' ċċempel, tgħid lil persuna oħra x'għandek bżonn u din tħaddem il-computer għalik.

Għalhekk f'dak li għandu x'jaqsam ma' illitteriżmu jew diżabilitajiet fiżiċi, l-computer għandu jnaqqas dan id- divide mhux ikabbru.

Id-delivery systems li tkellem fuqhom l-Onor.

Cilia huma maħsubin għal dan il-għan pero' d-digital divide tibqa' - u hawn huwa l-periklu - jekk ikun hawn dak li tkellem fuqu l-Onor.

Bartolo.

Hemm bżonn li pajjiżna jħarreġ in-nies fit-teknika tal-computer u li t-tfal, minn mindu jkunu żgħar, jifhmu li mingħajr computers m'humiex se jsibu fejn jaħdmu.

Pero' f'dak li għandu x'jaqsam ma' taħriġ ta' nies tekniċi m'għandniex inkunu b'għajnejna magħluqin.

Kien hawn min qal li rridu noqogħdu attenti għax jekk ma nħarrġux biżżejjed nies se jibdew jiġu n-nies minn barra biex jaħdmu fil-qasam Malti.

Inħarrġu kemm inħarġu nies se jiġu nies minn barra biex jaħdmu fil-qasam Malti kif qed imorru l-Maltin barra minn Malta.

Hawnhekk nista' ngħid, per eżempju, li lill-MITTS kumpanniji kbar enormi ħadulhom numru ta' nies.

B'daqshekk m'hu qed ngħid l-ebda sigriet.

Issa jien qed nirriferi għas-Sound Systems għall-Microsoft, għall-Lucent u għas- Sisco.

Dawn huma Maltin li marru jaħdmu ma' kumpanniji multi-nazzjonali.

Per eżempju, nafu Maltin - mhux se noqgħod insemmi ismijiet - li għamlu kumpanniji tas-software fl-Indja, fis-Saudi Arabia, fl-Olanda u f'Pariġi.

Din hija d-dinja tal-lum.

Ma rridux indaħħlu f'moħħna li dawn huma sistemi li se jagħmluhom il-Maltin biss u nagħlqu ruħna għall-Maltin biss imma rridu li jkollna exchanges kontinwi mal-pajjiżi kollha.

M'għandux ikollna l-mentalita' magħluqa ta' l-antik li jien kultant naħseb li telqet pero' kultant terġa' tfiġġ li dan huwa post għall-Maltin u ma nistgħux indaħħlu barranin.

Dan huwa post għall-Maltin u għal kulħadd.

Aħna għandna tfal, nies u kumpanniji li ma jibżgħu minn ħadd f'dan il-qasam u dik trid tkun il-mentalita'.

Ara fejn qed ibigħu s-software companies li għandna f'Malta!

Mela jbigħu għall-Maltin biss!

Dawn qed ibigħu lid- dinja kollha u aħna nixtru mid-dinja kollha.

Dak huwa s-suq, dik hija t- triq u dik hija l-fiduċja.

Hemm bżonn ngħallmu u niftħu aktar.

Kulħadd isemmi l-aċċess għall-internet pero' dan m'għandux ikun make or break.

L-aċċess għall-internet b'mod jew ieħor jiġi.

Il-make or break huwa li jkollok technicians, software developers u hardware technicians tajbin.

Dan huwa l-make or break li għandu bżonn dan il-pajjiż u hemm huwa fejn irridu nħarrġu aktar lit-tfal, mhux kulħadd għadu jrid imur avukat, perit u tabib, dejjem l-istess professjonijiet!

Dan kollu huwa challenge.

U fis-seklu XVI qbadna erba' brigantini u morna naraw fejn se nikkummerċjaw aħseb u ara x'nagħmlu issa bil-computers u b'dawn l- affarijiet kollha.

Għall-ewwel darba aħna għandna sistema ta' kummerċ li ma tiddependix mir-riżorsi fiżiċi imma tiddependi mir-riżorsi mentali ta' pajjiżna.

Dan il-gvern jaf kif inhi t-triq u għandu viżjoni ċarissima ta' fejn se mmorru.

Nafu li l-e-commerce u l-e-government huma differenti u nafu li l- e-commerce u l-e-society huma differenti wkoll.

Għalhekk irridu nibnu pass wara l-ieħor biex ikollna e-Malta wkoll.

Pero' nispera li l-Kap ta' l- Oppożizzjoni jifhem x'aħna ngħidu.

Lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni ngħidlu biex ma jismax minn din in-naħa imma għallinqas jisma' mill-membri tan-naħa tiegħu li tkellmu bis-sens.

Dan kellu bżonn jiftaħ moħħu għal sħabu, mhux għalina, għax għalina żgur mhux se jiftħu daqskemm għandu rasu iebsa.

Naħseb li kulħadd tkellem bis-sens min-naħa ta' l-oppożizzjoni minbarra l- Kap ta' l-Oppożizzjoni.

Hemm bżonn ukoll li l-Kap ta' l-Oppożizzjoni jkollu wkoll ftit aktar fiduċja fil-Maltin u mhux jingħalaq u jgħidilna li jmissna stennejna.

X'missna stennejna meta l-kuntratti qed isiru u meta l- kelma qed tingħata bil-miktub fuq il-computer?

Dan x'ridna nistennew aktar?

Illum il-pajjiżi kollha qed jgħaġġlu biex jilleġislaw għax jafu li meta tiġi biex tinvesti l-ewwel kelma li jgħidulek hija jekk għandekx e- commerce legislation.

Jekk lil dawn in-nies tgħidilhom li m'għandekx e- commerce legislation jitilqu 'l hinn pero' jekk tgħidilhom li għandek din it-tip ta' leġislazzjoni, dawn ikunu jridu jeżaminawha ħalli jibdew minn hemmhekk.

Mela llum jekk jiġi xi ħadd jinvesti l-miljuni hawn Malta se tgħidlu le!

Fejn għaġġilna aħna?

Jien nispera li wara dan id-dibattitu l-messaġġ ħareġ ċar.

Dan huwa gvern li għandu viżjoni ċara fil-qasam tal-kummerċ permezz tat-teknoloġija ġdida.

Dan huwa gvern li ppreżenta liġi studjata.

Naħseb li ħadna l-aħjar mil-liġijiet kollha li jeżistu llum u niddubita jekk ħallejniex barra xi leġislazzjoni li ma eżaminajniex, għalkemm skartajna ħafna.

Pero' huwa żgur li eżaminajna 90% tal-liġijiet kollha li jeżistu.

Aħna studjajna fuq li studjajna u ilna nistudjaw mill-1995.

Pero' meta tela' l-għaref Kap ta' l-Oppożizzjoni waqaf kollox.

Immaġina tmur tkellmu fuq l-e-commerce f'dawk is-sentejn, mhux biżżejjed kellu problemi!

Aħna pproponejna liġi li hija realistika, flessibbli u li tagħti kas il- fatt li 'l quddiem se jkollna nbiddlu l-pożizzjonijiet tagħna għax kif qalu anke l-kelliema tan-naħa l-oħra, t-teknoloġija tant qed titbiddel li rridu nieħdu ħsiebha.

Għandna qafas ta' liġi li toffri lill-Matin l- opportunitajiet li għandhom il-pajjiżi l-kbar kollha fosthom pajjiżi mill- Ewropa u pajjiżi mill-Far East.

Jien nawgura li s-setturi differenti tal- gvern li għandhom x'jaqsmu mal-qasam kummerċjali jagħmlu kampanja fost il- kummerċjant iż-żgħir u anke l-kbir għax naħseb li lanqas il-kummerċjant il- kbir m'għadu irrealizza biżżejjed x'għandu jagħmel, kif għandu jippreżenta ruħu għal dawn l-affarijiet, fejn għandu jinvesti u kif jista' jixtri, jbigħ u jagħmel ċerti kuntatti.

Hemmhekk għandna bżonn awareness campaign qawwija mingħajr ma nissosttitwixxu ruħna għall-kummerċjant.

Il- kummerċjant irid jagħti sehmu għax l-aħħar mill-aħħar il-kummerċ huwa tiegħu u hu jrid iġibu 'l quddiem.

Li jista' jagħtih il-gvern huwa biss il- qafas fejn jaħdem pero' fl-aħħar mill-aħħar id-deċiżjoni tkun tiegħu.

Din m'hijiex liġi li se tagħmel l-e-government jew l-e-society imma hija liġi li qed tilleġisla qafas li mingħajru la jkun jista' jsir l-e- government, la l-e-society u lanqas l-e-Malta.

Jien nemmen li dan il- gvern għandu biex jiftaħar li kien mhux biss il-gvern li daħħal ir- rivoluzzjoni teknoloġika fil-qasam tal-gvern kollu imma kien ukoll il-gvern li ppreżenta l-leġislazzjoni kollha kemm hi biex verament ikollna pajjiż dehen tagħna l-Maltin.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hija li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jipprovdi għar-rigward tal-kummerċ elettroniku u sabiex jipprovdi dwar dak li għandu x'jaqsam ma' dan jew li hu anċillari għalih", ikun moqri t-Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tieni Darba.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Sur President, nipproponi li dan l-istess Abbozz ta' Liġi jitressaq quddiem il-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' l- Abbozzi tal-Liġi.

THE DEPUTY SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

JASON AZZOPARDI: Nissekonda.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-mistoqsija hija li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jipprovdi għar-rigward tal-kummerċ elettroniku u sabiex jipprovdi dwar dak li għandu x'jaqsam ma' dan jew li hu anċillari għalih", jiġi riferut lill-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' l-Abbozzi ta' Liġi.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ORDINANZA TAD-DWANA

CUSTOMS ORDINANCE (AMENDMENT) BILL

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru Dalli.

ONOR.

JOHN DALLI (Ministru tal-Finanzi): Sur President, nipproponi t- Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza tad-Dwana.

THE DEPUTY SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

TONY ABELA: Nissekonda.

THE DEPUTY SPEAKER: Rimarki?

Il-Ministru.

ONOR.

JOHN DALLI: Sur President, dan huwa abbozz ta' liġi qasir li ma jirrigwardax taxxi pero' jirregola aħjar l-organizzazzjoni tad-dwana u jagħti ċerti poteri lill-kontrollur tad-dwana għax mill-esperjenza li nkisbet matul iż-żmien u mit-tibdil li qed isir fid-dinja ta' madwarna jinħass li dawn huma meħtieġa biex l-effiċjenza u l-enforcement fid- dipartiment tad-dwana jkunu jistgħu jissaħħu.

Dan l-abbozz ta' liġi għandu tliet oġġettivi.

L-ewwel oġġettiv huwa li jikkontrolla l-abbużi meta wieħed ikun qed iħott il-containers.

It-tieni oġġettiv jagħti dritt lill-kontrollur tad-dwana biex dan jiddisponi minn affarijiet li jkun qabad u b'hekk jiġu evitati l-problemi li qed jiġu ffaċċjati llum b'oġġetti maqbuda li jkunu parti mix-xhieda fil-qorti.

Nafu li l-qrati tagħna ma jiddeċidux l-affarijiet mil-lum għal għada u allura dawn l-oġġetti jew jitmermru jew jitilfu ħafna mil-valur tagħhom, jekk ma jsirux antikitajiet ukoll.

It-tielet oġġettiv huwa li tingħata bażi legali għall-exchange of information li l-kontrollur tad-dwana u d- dipartiment ikollu bżonn jagħmel bis-saħħa ta' trattati bilaterali li nagħmlu ma' pajjiżi oħra u li bihom il-kontrollur ikun jista' jaqsam informazzjoni biex jiġu kkontrollati abbużi ta' traġitt illeċitu ta' oġġetti

Jien għedt li l-ewwel oġġettiv huwa li l-kontrolur tad-dwana jżid xi ftit il-kontrolli tiegħu.

Dan qegħdin nagħmluh billi qegħdin inżidu l- possibilita' li l-kontrollur jagħfas l-importaturi jew l-aġenti tagħhom meta dawn ma jkunux taw l-informazzjoni kollha meħtieġa meta jiġu biex jirrilaxxaw il-containers.

Illum il-manifest u d-dettalji tal-kontenut tal- containers huwa importanti aktar u aktar minħabba xogħol ta' intelligence li jkun qed isir mid-dwana.

Għalhekk qegħdin ngħidu li permezz ta' din il- liġi l-kontrollur se jkollu saħħa iktar li jżomm il-ħruġ ta' oġġetti mid- dwana sakemm l-aġent tal-vapur jaqdi dmiru u jgħaddi l-manifest li jkun hemm bżonn.

Qegħdin nagħmlu enforcement ukoll fuq is-sistema tar-release at base fejn il-containers jiġu rilaxxati fl-exit gate tad-dwana mingħajr ma jinfetħu għall-eżami - dan huwa l-quick release li qed nagħmlu biex naqtgħu xi ftit mill-burokrazija li għandna f'pajjiżna - u ladarba dawn jiġu rilaxxati l-importatur jew il-burdnar ikollu dritt jiftaħ il-container u jibda l-operazzjoni tal-ħatt tal-merkanzija.

Permezz ta' qafas ta' enforcement li qegħdin nagħmlu permezz ta' din l-emenda l-kontrollur jista' jimponi kondizzjonijiet fuq kif isir dan ir-rilaxx.

Dan huwa importanti għax jista' jkun li tad-dwana jkunu għaddew minn xi esperjenzi ma' nies partikolari u minflok jgħidulhom li m'għandhomx joħorġu l- containers tagħhom release at base jgħidulhom li għandhom joħorġuhom b'ċerti kondizzjonijiet.

Qegħdin nesiġu wkoll li meta jkun hemm dan it-tip ta' release ta' containers il-ħatt ikun jista' jsir biss fl-indirizz prenotat li jkun ingħata qabel ma joħroġ il-container u b'hekk dan m'għandux joqgħod jgħaddi minn xi warehouse għall-oħra biex l-ewwel iħottu biċċa mbagħad iħottu oħra.

Permezz ta' emenda oħra qegħdin inżidu l-possibbilta' li min jikser dawn ir- regolamenti u jħott containers mingħajr ma jkun awtorizzat se jkun liable li jeħel il-pieni u l-multi li hemm stabbiliti fil-liġi.

Il-biċċa l- kbira minnhom dawn huma penali ta' bejn il-Lm100 u l-Lm1,000.

Ħassejna wkoll li permezz ta' din il-liġi nsaħħu l-kontroll li jsir fuq il-baħar, per eżempju, mill-Armata li tkun qed iddur jew tagħmel xi checks fuq yachts jew vapuri.

Per eżempju, ġieli nstab li għalkemm ċerti pakketti li jkunu ġew issiġillati mid-dwana jkunu għadhom fl-ibħra territorjali tagħna dawn ikunu diġa' miftuħa.

Fil-fatt kien hemm każi fejn membri ta' l-armata sabu li l-pakketti oriġinali tas-sigaretti kienu tneħħew, għalkemm ma kien instab xejn nieqes.

Pero' xorta qegħdin nagħmlu provvediment li f'dak il-każ jista' jiġi kkonsidrat li sar ħatt ta' merkanzija mingħajr permess.

Qegħdin insaħħu wkoll idejn il-kontrollur fuq id-dikjarazzjonijiet u deċiżjonijiet li jieħu biex jistabilixxi oġġett f'liema klassifikazzjoni jkun.

Qed ngħidu li meta jkun hemm dikjarazzjonij, id-deċiżjoni tad-dwana li tkun ibbażata fuq analiżi xjentifika jew perizja teknika għandha tiġi aċċettata u ma tistax tkun ikkontestata sakemm ma jkunx raġjonevolment ovvju li d-deċiżjoni ma tkunx waħda raġjonevoli u allura jkun hemm id-dritt li ssir il-kontestazzjoni meħtieġa.

Mill-esperjenza sibna wkoll li jkollna każi l-qorti fejn minkejja li dak li jittella' mid-dwana jiġi misjub ħati, l-qorti tagħtih biss piena ta' ħabs li tkun sospiża u allura minbarra li d- dwana ma tieħu xejn din ma tkunx f'pożizzjoni li tirkupra l-ispejjes li tkun għamlet biex tinfetaħ il-kawża.

Għalhekk qed nagħmlu provvediment biex indaħħlu l-penali monetarji u b'hekk il-maġistrat jew l-imħallef, ikun min ikun, ikun jista' jinkludi dawn il-kundanni penali minbarra s- sentenzi sospiżi ta' ħabs.

Illum il-prattika hija li jekk l-oġġetti konfiskati mid-dwana ma jkunux annimali ħajjin jew affarijiet ta' l-ikel il-kontrollur ikollu jżommhom sakemm tinqata' l-kawża.

Issa kif diġa' għidt, f'Malta l-kawżi jdumu jtawlu għal ħafna raġunijiet u qed niġu f'sitwazzjoni li d-dwana qed ikollha tidħol f'ħafna spejjes biex taħżen dawn l-oġġetti.

Barra minn hekk l-oġġetti nfushom - ġieli jkun hemm karozzi u affarijiet ta' l- elettronika - ssirilhom ħafna ħsara u mbagħad meta tinqata' l-kawża dawn tant ikunu antiki li l-valur tagħhom jispiċċa.

Allura hawnhekk qed nagħmlu provvediment li bih il-kontrollur tad-dwana jkun jista' jbigħ dawn il-prodotti.

Naturalment jekk il-kawża tinqata' kontra l-kontrollur tad- dwana u allura dak li jkun ikun irid il-prodott lura, dan jirċievi mingħand il-kontrollur il-flus li jkun irċeva l-kontrollur għal dak l- oġġett jew inkella jirċievi l-market value fi żmien il-konfiska.

Emenda oħra li qed nagħmlu hija li ntawlu ż-żmien ta' preskrizzjoni l- ewwelnett minħabba li ċerti investigazzjonijiet jieħdu fit-tul u t-tieni nett għaliex ċerti investigazzjonijiet jibdew wara li tkun rilaxxata l- merkanzija.

Hawnhekk qed intawlu ż-żmien ta' preskrizzjoni għal sitt snin kif fil-fatt għamilna f'liġijiet oħra bħal fil-każ tal-liġi tal-VAT u fil- każ ta' meta għaddejna l-liġi biex il-valutazzjoni ta' l-oġġetti ssir skond ir-regolamenti tal-WTO.

Emenda oħra li hija konsegwenzjali għal din l- emenda li għadni kemm semmejt qegħdin nagħmluha biex niġu konformi kemm jista' jkun u konsistenti bejn liġi u oħra.

Kif diġa' għidt, it-tielet oġġettiv huwa li l-kontrollur tad-dwana jkollu l-possibbilta' bil-liġi, mhux bil-prassi biss, li jgħaddi informazzjoni lil dwaniera oħrajn barra minn Malta fuq il-bażi ta' trattati reċiproċi li pajjiżna jagħmel ma' pajjiżi oħra fil-kontest tal- kontroll kontra l-importazzjoni abbużiva ta' affarijiet.

Għalhekk biex ikunu jistgħu jsiru investigazzjonijiet fuq bażi internazzjonali jkollha tgħaddi din l-informazzjoni minn dwanier u ieħor u b'din il-liġi qed nagħtu l-kopertura legali lill-kontrollur biex ikun jista' jgħaddi din l- informazzjoni.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Leo Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Sur President, m'huwiex spiss li din il-Kamra jkollha opportunita' li tiddiskuti l-operat tad-dwana u għaldaqstant, bil- permess tiegħek, nixtieq li apparti milli ngħaddi xi osservazzjonijiet dwar ċerti aspetti tal-liġi li, kif qal il-ministru, hija pjuttost liġi teknika u ta' natura amministrattiva, nixtieq nagħti ftit ħarsa lejn l-operat tad- dwana in ġenerali ħalli naraw kif din evolviet tul is-snin taħt id-diversi amministrazzjonjiet, f'liema qagħda tinstab illum u f'liema direzzjoni tinsab miexja.

Jekk tħares lejn is-settur tad-dwana on paper, anke minħabba l-pjan nazzjonali għall-adozzjoni ta' l-acquis, issib li hemm ħafna x'isir f'dan ir-rigward imma, bir-rispett kollu, mingħajr ma nkun kritiku żżejjed, naħseb li rridu niddivorzjaw daqsxejn dawk it-tibdiliet li huma meħtieġa għall-gvern tal-ġurnata minħabba l-politika tiegħu stess vis-a-vis l-Unjoni Ewropea u anke dwar il-qagħda kif qed tiżviluppa f'termini reali, kemm fuq livell ta' riżorsi umani u anke fuq livell organizzattiv fi ħdan id-dwana nnifisha.

L-ewwelnett ħalli nitkellem ftit fuq dan l-abbozz ta' liġi nnifsu.

Fil- prinċipju aħna naqblu li għandha tiġi regolata t-tneħħija ta' ċerti kondizzjonijiet fuq oġġetti konfiskati waqt li jkunu għaddejjin il- proċedimenti, li għandhom jiġu fis-seħħ ċerti arranġamenti reċiproċi ma' servizzi tad-dwana oħrajn u li wieħed jipprovdi wkoll infurzar aħjar tal- liġi.

Pero' fl-istess ħin wieħed ma jistax jaqbel, forsi fid-dettall, mal- mod kif ġiet abbozzata din il-liġi u ma' ċerti poteri li qegħdin jiġu mgħoddija lill-kontrollur tad-dwana, li fl-opinjoni tagħna, jistgħu jidhru li huma xi ftit drakonjani żżejjed.

Ovvjament jien qed nirriferi għall- kontrollur bħala kariga mhux għall-persuna li hemm illum li hija persuna integra, li ħdimt magħha fl-imgħoddi.

Naħseb li nagħmlu ħażin jekk nippersonalizzaw il-kritika tagħna f'dawn l-affarijiet.

L-ewwelnett filwaqt li qed jingħad li ebda persuna m'għandha tneħħi, tibdel, tikser jew tiddistruġġi xi siġilli jew sokor ieħor imwaħħlin ma' xi container ħlief taħt l-ististruzzjonijiet tal-kontrollur ma jingħad xejn f'dan l-abbozz ta' liġi, per eżempju, dwar x'jiġri f'każ ta' emerġenza bħal meta jkollok ċerti leakages, ħruq, każ ta' container li jkun inqaleb jew inċidenti oħrajn.

Naħseb li kien ikun aħjar kieku dan l-abbozz ta' liġi kien jipprovdi għal dawn it-tip ta' sitwazzjonijiet.

Huwa veru li dawn huma sitwazzjonijiet out of the ordinary imma naħseb li fil-ħajja ta' kuljum dawn l-affarijiet jistgħu jinqalgħu għal għarrieda mingħajr l-iċken mistenni.

Meta jingħad li l-kontrollur jista' jawtorizza lill-importatur jew lill- aġent tiegħu biex jikser xi siġilli jew jikser xi sokor ieħor imwaħħlin ma' xi container wara li dan ikun ġie rilaxxat mid-dwana mhuwiex jingħad jekk dan jistax isir verbalment jew iridx isir formalment bil-miktub biss u anke jekk dan huwiex se jkun soġġett għal kondizzjonijiet partikolari.

Per eżempju, lanqas jogħġobni l-użu tal-kelma ''saħħa'' meta jintqal li l- kontrollur għandu jżomm id-dritt u s-saħħa li jagħmel dawn l-ispezzjonijet u l-kontrolli li jidhirlu li hemm bżonn isiru.

F'dan l-abbozz ta' liġi qed jingħad li ebda container ma jista' jinħatt f'xi indirrizz ħlief dak indikat bil-miktub mill-importatur jew mill-aġent tiegħu u għandu jiżdied ukoll jekk ma jkunx hemm approvazzjoni mod ieħor.

Per eżempju, tissemma multa għall-kaptan tal-bastiment jekk xi oġġetti mniżżlin fil-manifest jinstabu li jkunu tneħħew mill-post fejn ikunu ġew issiġillati mid-dwana jew ikunu tneħħew jew inħarġu

Per eżempju, tissemma multa għall-kaptan tal-bastiment jekk xi oġġetti mniżżlin fil-manifest jinstabu illi jkunu tneħħew mill-post fejn ikunu ġew issiġillati mid-dwana jew ikunu tneħħew jew inħarġu mill-pakkett oriġinali li kienu fih meta ttieħdu abbord qabel l-ispedizzjoni tal-bastiment.

Mela hawnhekk tqum mistoqsija oħra.

X'jiġri jekk dawn jitneħħew illegalment mingħar il-kunsens jew il-konoxxenza tal-kaptan?

Qed nistaqsi dan għax jien ma jidhirlix li hemm xi provvediment għal dan li qed ngħid.

Meta tissemma analiżi xjentifika jew perizja teknika li tkun trid issir sabiex jiġi stabbilit jekk xi oġġetti humiex differenti minn dawk li jkunu jidhru fuq il-fattura tal-fornitur jew dawk li jkunu dikjarati mill-importatur jew mill-aġent tiegħu, tajjeb li wieħed jistaqsi wkoll jekk jistax isir użu mis- servizzi ta' esperti indipendenti.

Fil-fehma tiegħi id-diskrezzjoni assoluta tal-kontrollur tinħass l-aktar fi klawsola 5 fejn jintqal li:

''Minkejja kull dispożizzjoni illi hemm f'dan l-artikolu, il- Kontrollur jista' jagħżel li jagħti lura l-oġġetti kkonfiskati lill- importatur meta dan jaqbel li jħallas dak id-depożitu jew dawk id- depożiti lil, u kif ikun determinat mill-Kontrollur ...''.

Din tidher li se tkun fid-diskrezzjoni assoluta tal-kontrollur u allura jien nistaqsi: Dan se jkun bla dritt għall-appell tal-qrati?

Jien m'inix xi wieħed li nħobb nidħol f'dawn l-affarijiet litigużi tal-qrati imma naħseb li d-dritt għall-appell fil-qrati għandu jiġi kkonsidrat meta nkunu qed nitkellmu dwar diskrezzjoni li tidher li hija assoluta fir-rigward tal- kontrollur tad-dwana nnifsu.

Qed jingħad li d-deċiżjoni tal-kontrollur dwar prezz li jrid jitħallas għall-oġġetti tkun deċiżjoni finali u konklużiva.

Qed jintqal ukoll li l- oġġetti jistgħu jinbiegħu b'ordni tal-kontrollur u jien nistaqsi: Dan għaliex ma jistax isir ukoll fuq talba ta' l-importatur jew tas-sid?

Għaliex m'għandux ikun hemm dritt, per eżempju, għall-kontestazzjoni legali min-naħa tas-sid jew l-importatur jekk dan ma jkunx jaqbel mal-fehma tal-kontrollur?

Ovvjament ir-rikors għall-qorti għandu jitħalla dejjem għaliex għall-benefiċċju tal-ġustizzja l-qorti qatt m'għandha tkun eskluża, fil-fehma tagħna, milli tidħol f'ċerti materji, anke jekk dawn ikunu ta' natura purament amministrattiva.

Meta mbagħad l-abbozz ta' liġi jitkellem dwar kumpens għal oġġetti mhux soġġetti għall-konfiska, il-kontrollur għandu jagħti mhux biss ir-rikumpens immedjat imma għandu jkun responsabbli wkoll, fil-fehma tagħna, għad-danni kollha, inklużi għall-imgħaxijiet li jistgħu jiġu sofferti mis-sid jew mill- importatur minħabba l-konfiska illi forsi ma kellhiex tkun.

Dan qed ngħidu mhux biex tiddgħajjef l-id tal-kontrollur għax għalkemm l-ewwel jien oġġezzjonajt għall-kelma "saħħa" ovvjament dan irid ikollu ċerti poteri u rrid nirrikonoxxi dan kollu fil-ħsieb tal-leġlaturi.

Pero' naħseb li huwa importanti illi f'kulma nagħmlu, għandu dejjem jibqa' ċertu sens ta' bilanċ bejn id-drittijiet u l-obbligi kemm tal-gvern tal-ġurnata kif ukoll taċ- ċittadin, kemm jekk dan huwa konsumatur kif ukoll jekk inhuwa importatur.

F'partijiet oħra ta' l-abbozz ta' liġi ntqal, per eżempju, li l-kontrollur jista' jordna u jien naħseb li għandu jkun hemm limitu għal dan għaliex żgur illi m'għandux ikollu s-setgħa illi jordna, minbarra l-poteri illi tagħtih il-liġi nnifisha.

Dwar l-arranġamenti reċiproċi magħmula ma' servizzi oħra tad-dwana naħseb li dawn huma arranġamenti li għandhom ikunu pubbliċi u għandhom ikunu miġjuba fis-seħħ anke f'forza tar-regolamenti.

Sur President, nhar il-Ġimgħa l-ministru għaddieli xi emendi, li nirringrazzjah tagħhom, li kelli ċans nagħtihom daqqa ta' għajn fil- weekend.

Għalkemm ma jidhirx li dawn huma emendi ta' xi natura daqshekk kontenzjuża nista' ngħid li dwarhom nixtieq nagħmel xi rimarki pero' naħseb li jkun aktar opportun li dawn inħallihom għall-istadju tal-kumitat.

Pero' hemm xi żewġ osservazzjonijiet li xtaqt nagħmel anke f'dan l-istadju.

Per eżempju, f'paġna 4 ta' dawn l-emendi hemm illi d-dritt tal-kontrollur qisu qiegħed għal żmien indefinit u mhux jingħata proviżjoni jew provvediment biex at some stage l-issue ssir a police matter.

Allura jien nistaqsi: F'liema stadju ta' din iċ-chain għandu jkun hemm dan it-tip ta' evoluzzjoni li qed insemmi u mhux inħallu kollox f'idejn il-kontrollur innifsu?

Sur President, f'dan l-abbozz ta' liġi fl-interpretazzjoni tal-kontrollur hemm din ir-riferenza:

''that no reasonable person would have reached them".

Ovvjament dan il-kliem qed jirriferi għall-karatteristiċi ta' oġġetti li jkunu ġew maħtufa mid-dwana.

Jien naħseb li l-kelma "reasonable" - għalkemm jien nemmen li kulħadd għandu sens ta' raġuni f'din il-Kamra - hija soġġettiva għax forsi dak li jidher raġjonevoli għall-ministru, għal din in-naħa jista' ma jkunx jew bil-maqlub.

Pero' l-preokkupazzjoni prinċipali tiegħi hija proprju dik li semmejt aktar kmieni għax jien inħoss li għandu jkun hemm aktar recourse għall-qrati f'diversi proviżjonijiet tal- liġi illi għandna quddiemna.

Osservazzjoni oħra fuq l-emendi hija illi hemm ċerta anomalija jew two weighs and two measures, sejħilha li trid, għax qed jingħad li meta l- kontrollur tad-dwana jkun biegħ oġġett, l-ammont irid ikun ekwivalenti għall-proceeds tas-sale, u meta hu jiddistruġġih, l-ammont irid ikun ekwivalenti għall-market value ta' l-oġġetti fil-mument tas-seizure tiegħu.

Issa jien naħseb li jekk se jkun hemm market value, dan għandu jiġi applikat fiż-żewġ ċirkostanzi.

Osservazzjoni oħra li rrid nagħmel hija dwar l-effetti ta' l- arranġamenti reċiproċi li għandu jkun hemm mad-dwana ta' pajjiżi oħrajn.

Fil-prinċipju aħna naqblu li għandu jkun hemm dawn it-tip ta' arranġamenti għax din m'hijiex kwestjoni ta' EU u mhux EU imma hija kwestjoni ta' kuntatti li jkun hemm mad-dwana differenti madwar id-dinja.

Jien naħseb li l-ebda dwana ma tista' iżżomm ruħha f'iżolament mingħajr ma tipprovdi biex ikollha dawn l-iskambji reċiproċi mal-customs authorities ta' pajjiżi oħrajn.

Pero' jien nixtieq nistaqsi x'tip ta' safeguards qed ikun hemm biex tiġi miżmuma ċerta segretezza kummerċjali.

Jiena din tas-segretezza kummerċjali naraha anke mill-aspett ta' dak li jista' jkun qed jagħmel il- gvern innifsu.

Hawnhekk qed nirriferi għal meta l-gvern, per eżempju, b'mod leċitu, mhux b'mod klandestin, iġib armamenti għall-armata jew għall- pulizija tiegħu.

Min-naħa l-oħra jista' jkollok safeguards ta' segretezza, anke fil-qasam purament kummerċjali, biex inti tilqa' għal dak illi huwa magħruf bħala industrial espionage.

U jiena naħseb illi jkun tajjeb jekk il-ministru, fil-winding-up tiegħu, jgħidilna kif il-gvern qed jaħseb li jżomm, ikabbar u jkattar dawn it-tip ta' arranġamenti reċiproċi, li aħna favur li jkun hemm, mad-dwana ta' diversi pajjiżi oħrajn, kemm fir-reġjun ta' madwarna u anke lil hinn minn xtutna.

Ikun tajjeb li nkunu nafu wkoll x'qed isir biex ikun hemm dawn is-safeguards għal dawn il-provvedimenti sensittivi kemm fir-rigward ta' dak li jista' jkun qed iġib il-gvern bħala procurement għalih innifsu jew għall-aġenziji jew azjendi tiegħu kif ukoll biex iħares l-ispjunaġġ industrijali li jista' jimpinġi b'mod negattiv kontra azjendi kummerċjali Maltin.

Jien nisma' diversi lmenti fuq id-dwana mis-settur kummerċjali.

Fil-fatt jekk m'inix sejjer żball f'xi suppliment li kien hemm mal-ġurnal '"The Times" ta' Ottubru kien hemm illi ċerti complaints li ilhom long-standing - din tismagħha anke minn esponenti tal-kamra tal-kummerċ - ...

THE DEPUTY SPEAKER: Onor. Brincat, nixtieq niġbidlek l-attenzjoni li sar il-ħin.

Se tibqa' in possession?

ONOR.

LEO BRINCAT: Iva, nibqa' in possession.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Nitlob lill-Viċi Prim Ministru biex jekk jogħġbu jressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Sur President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal għada, it-Tlieta, 7 ta' Novembru, fid-9.00 a.m. b'din l-aġenda:

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza tad-Dwana - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar il-Protezzjoni u l-Privatezza tad-Data - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Proċeduri Legali - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Ratifika ta' Trattati (Sant' Anġlu) - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta (Emenda Nru 2) - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Kompetizzjoni - Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorita' għas-Saħħa u s-Sigurta' fuq il-Post tax- Xogħol – Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' l-Erarju - Tieni Qari (Kont.); u

Riżoluzzjoni mressqa mill-Prim Ministru dwar il-qagħda fil-pajjiż - Kontinwazzjoni.

Abbozz ta' Liġi dwar il-Konservazzjoni u l-Amministrazzjoni tas-Sajd – Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liġi dwar is-Sigurezza Ġenerali u Kwalita' tal-Prodotti – Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Interpretazzjoni – Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liġi dwar il-Komunikazzjonijiet u Transazzjonijiet Elettroniċi - Kumitat Permanenti.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Jason Azzopardi.

ONOR.

JASON AZZOPARDI: Sur President, kemm hija sabiħa l-arti tal- politika.

Dan kien il-ħsieb li għaddieli minn moħħi u li għadni nirrifletti fuqu wara ż-żjara li kellna f'dawn l-aħħar jumejn ġewwa l-belt ta' Ruma.

Kelli l-unur u x-xorti li miegħek, Sur President, u ma' l- iSpeaker, Anton Tabone, flimkien mal-kollegi maż-żewġ naħat ta' din il- Kamra nattendu għall-Ġublew tal-parlamentari.

Jiena naħseb li nista' nitkellem b'ċertu mod anke għan-nom ta' sħabi għaliex naħseb li l-fatt li din kienet żjara edifikanti huwa sentiment komuni.

Din kienet żjara memorabbli mhux biss għaliex rajna lill-Papa mill-viċin jew attendejna għall-quddiesa tal-Papa, imma wkoll għax iltqajna ma' ħafna deputati mid- dinja kollha.

Fil-fehma tiegħi kienet żjara sabiħa wkoll għad-diskorsi li saru minn personaġġi ta' ċerta statura internazzjonali.

Ovvjament id-diskorsi tal- Papa għandhom iħallu timbru fuq kull wieħed u kull waħda minna li attendejna għal dawn il-jumejn ta' attivitajiet u ta' inkontri, pero' apparti li ngħid fuq x'ġara u x'ma ġarax matul dawn il-jumejn fil-Vatikan, jien f'dan l-aġġornament xtaqt inħabbar xi ħaġa li permezz tagħha se nipprovaw inpoġġu fil-prattika dak li aħna smajna u dak li aħna qrajna fuqu matul dawn l-aħħar ġranet.

Kien hemm madwar 95 delegazzjoni mid-dinja kollha li bejn wieħed u ieħor kienu jammontaw għal 2000 delegat, fosthom 25 deputat minn Malta.

Fil-fatt tagħna kienet waħda mill-ikbar delegazzjonijiet meta tqis li kważi attendejna terz ta' dan il-parlament.

Kien ġublew interessanti fejn il-Qdusija Tiegħu l-Papa għoġbu jiddikjara lil Thomas Moore qaddis protettur u patrun ta' kulmin huwa involut fil- politika jew b'xi mod huwa mdaħħal fl-arti ta' l-iggvernar.

Kif kulħadd jaf, Thomas Moore għex bejn wieħed u ieħor 500 sena ilu u fl- aħħar kien ġie maqtul minn Henry VIII ta' l-Ingilterra għaliex dan il- bniedem qaddis ma riedx jagħmel kompromessi mal-kuxjenza.

Thomas Moore kien avukat u kien ukoll politiku.

Fil-fatt kien l-Speaker tal-House of Commons fl-1523 u sa xahar ilu kien l-aħħar speaker kattoliku tal-House of Commons.

Ix-xahar li għadda, kif kulħadd jaf, il-parlamentari Brittaniċi eleġġew lil Michael Martin bħala suċċessur għal Betty Boothroyd.

Mr Speaker Martin ukoll huwa kattoliku.

L-aħħar wieħed qabel Martin kien proprju Thomas Moore, kważi ħames mitt sena ilu.

Il-Papa fid-diskors tiegħu rrifera kemm-il darba għall-virtujiet li kellu dan il-bniedem u li kulmin hu involut fil-politika għandu jħares lejh u jipprova jitgħallem xi ħaġa mill-mod ta' l-għajxien tiegħu.

Qabel xejn Thomas Moore kien bniedem li kien jemmen ħafna fil-liberta' tal-kuxjenza u li ħadd u xejn ma kellu dritt jimponi fuqu u fuq il- konvinzjonijiet morali tiegħu.

Sa wasal biex jirrifjuta li jagħti rikonoxximent u jwiegħed il-fedelta' tiegħu lr-Re Enriku VIII, meta dan kien qed jiksirha mal-Vatikan u jipprova jwaqqaf il-knisja tiegħu.

Mingħajr ma nidħlu fl-intriċċi u fid-dettalji ta' x'ġara dawk iż-żmenijiet, l- importanti huwa li dan Thomas Moore kien bniedem li kien lest jieqaf quddiem il-poter tad-dinja.

Ma riedx jagħmel kompromessi mal-kuxjenza.

Naħseb li din hija l-iktar tagħlima importanti li kull wieħed u waħda minna għandna nżommu quddiem għajnejna meta nkunu qegħdin fil-politika.

Kif qal il-Papa l-politika hija vera l-arti tal-kompromess pero' qatt m'għandha tkun l-arti tal-kompromess mal-kuxjenza.

Aħna hawn ġew nipproponu u nagħmlu kontro-proposti u nippruvaw noħolqu kompromess.

Fil-ħajja tagħna l-isbaħ ħaġa li naħseb li wieħed jista' jagħmel huwa li jqarreb tnejn min-nies li jkunu 'l bogħod minn xulxin biex jilħqu kompromess, u kompromess, kif nafu jfisser li kull naħa nvoluta f'tilwima ċċedi biċċa.

Il-vera politika nobbli għandha verament timmira biex ikun hemm kompromess pero' politiku qatt m'għandu jagħmel kompromessi mal-kuxjenza.

Mr. Speaker, dan l-avukat u politiku sar qaddis.

Aħna l-politiċi naqilgħu kritika li aħna mill-agħar u bla morali, pero' kien hemm politiku - inzerta wkoll kien avukat - li wasal biex jiġi ddikjarat qaddis fl-1935 u f'Ottubru li għadda ġie ddikjarat qaddis patrun ta' kulmin huwa involut fil-politika.

Naħseb li matul dawn il-jumejn aħna esperjenzajna l- ġustifikazzjoni tal-ħajja politika tagħna għaliex diversi personalitajiet, fosthom Cossiga, Andreotti, Violante, Mancino, Casini, Veltroni, Sodano u ovvjament il-Papa nnifsu fid-diskorsi tagħhom kollha enfasizzaw kemm il- politika għandha tiġi mħaddma u wieħed għandu jesperjenzaha bħala eżerċizzju fl-ispirtu tas-servizz.

Per eżempju, Violante tkellem fuq kemm Thomas Moore għandu jkun ta' ispirazzjoni għal kulħadd.

Issa ma ninsewx li Violante m'huwiex bniedem kredenti jew almenu mhux nisrani prattikanti, eppure f'St. Thomas Moore jara ispirazzjoni.

Ovvjament Violante tkellem ukoll fuq il-bżonn - u aħna naqblu fuq din il- ħaġa - li l-istatut tal-qorti kriminali internazzjonali jiġi rratifikat mill-iktar fis mill-pajjiżi kollha tad-dinja.

Tkellem ukoll fuq il-faqar u hija xi ħaġa terribbli li fid-dinja tal-lum biljun ruħ qed jgħixu b'inqas minn dollaru kuljum.

Il-faqar huwa l-kważi prinċipali tal-mewt fid-dinja.

Tkellem ukoll fuq xi ħaġa partikolari li laqtitni, il-feminizzazzjoni tal- faqar.

Fil-fatt ħafna minn dawk li huma fqar u li jmutu huma nisa.

Dan huwa ċiklu vizzjuż.

Għaliex mara hija dgħajfa, allura twelled tfal li huma dgħajfa bil-perikli kollha u bil-konsegwenzi kollha ta' mard u x'naf jien.

Għamel osservazzjoni interesssanti fuq ir-riżorsi naturali fid-dinja fejn qal li r-riżorsi ta' l-ilma fid-dinja huma aktar minn suffiċjenti għall- bżonnijiet tal-bnedmin fid-dinja kollha eppure hemm postijiet fid-dinja li lkoll nafu li ma jafux prattikament x'inhu l-ilma.

Osservazzjoni verament importanti li għamel kienet dik li qal li l-għan prinċipali tal-politiku għandu jkun li jirrikonoxxi l-limitazzjonijiet tiegħu u ma jaħsibx li hu jaf kollox u li huwa għandu l-monopolju tal-verita'.

Irid jisma' u jrid jikkonsulta għaliex politiku veru qatt ma jista' jkun know-it-all imma jrid ikollu widna għal dak li jkun qed jintqal madwaru.

Id-diskors ta' Casini wkoll kien interessanti ħafna.

Il-proċess tal- globalizzazzjoni kulħadd tkellem fuqu, anke l-Papa u Gorbachev, pero' Casini qal: "Bisogna dar anima alla globalizzazzione".

Irridu nagħtu r-ruħ lill-globalizzazzjoni u ma jistax ikun li l-globalizzazzjoni tkun eżerċizzju ekonomiku biss imma hemm l-aspett soċjali wkoll.

Casini qal li rridu nikkoltivaw l-umanita' u l-ispirtwalita' tal-bniedem.

U hemmhekk ikkwota l-enċiklika Centesimus Annus, fejn qal li hawn ġid biżżejjed għal kulħadd u l-ġid li hawn fid-dinja huwa ta' kulħadd u mhux ta' naħa ad esklużjoni ta' ħaddieħor.

Mancino, il-President tas-Senat, aktar tard għamel kumment interessanti ħafna li bil-globalizzazzjoni l-fruntieri qed jaqgħu, il-konfini qegħdin jispiċċaw u d-dinja qed issir aktar trasparenti.

Naqblu, pero' hemm aspett ieħor li mhux qed nagħtu kasu aħna l-politiċi fid-dinja kollha.

Dan hu li aħna qed insiru kompliċi ta' dak li qed jiġri f'pajjiż ieħor.

Ma nistax jien illum nibqa' ngħid li jien leġislatur ta' dan il-Parlament Malti u daqshekk, full stop.

Jien irrid nirrikonoxxi li l-azzjonijiet ta' kull wieħed u waħda minna fil-politika jimpinġu fuq dak li jiġri anke f'pajjiż ieħor għaliex il-globalizzazzjoni tfisser li qed tqarreb il-pajjiżi lejn xulxin u allura dak li jagħmel xi ħadd tant mili 'l bogħod jista' jaffettwa lili f'dan il-pajjiż.

Dan qed ngħidu biex nuri li r-responsabbilta' tal- politiku tal-lum hija ħafna u ħafna ikbar minn dak ta' ftit tas-snin ilu.

Gorbachev ukoll tkellem dwar l-effetti tal-globalizzazzjoni.

Hu għamel osservazzjoni - purtroppo hija vera - li d-differenza bejn il-pajjiżi sinjuri tan-north u dawk tas-south, qegħda dejjem tikber.

Hawnhekk ikkritika kemm il-komuniżmu fundamentalista kif ukoll il-liberaliżmu fundamentalista, u naħseb li hawnhekk bażikament kien qed jaqbel ukoll mat- tagħlim soċjali tal-knisja li l-libertinaġġ, ir-regoli slavaġ tas-suq waħedhom, jiġifieri free-for-all in a free market u l-komuniżmu kif kien jiġi pprattikat huma ħżiena u trid tinsab it-triq tan-nofs, fejn ikollna free market b'ruħ soċjali.

Qal ukoll - interessanti ħafna - li l-iskop tar- reliġjonijiet tad-dinja kollha huwa li jġibu l-paċi, u l-paċi għandha tkun id-dover morali ta' kull wieħed u waħda minna f'dan is-seklu l-ġdid.

Aspett importanti li ħareġ ukoll matul din il-konferenza huwa l-bżonn li neħilsu lill-bniedem mill-bżonn li jkun tallab.

Mill-mument li l-bniedem huwa liberu mill-bżonn li jitkarrab għal xi ħaġa, li tista' tkun xogħol, tista' tkun tazza ilma, tista' tkun platt ikel, hemmhekk qed tiġi rispettata d-dinjita' tal-bniedem.

U naħseb tajjeb li din nirriflettu fuqha għaliex tista' taffettwa kemm fuq livell żgħir u anke fuq livell ikbar.

Fid-diskors tiegħu, il-Qdusija Tiegħu l-Papa għamilha ċara li l-politika hija vokazzjoni li ppermetta s-Sinjur Alla.

U naħseb li dan huwa l-animu li bih għandna nieħdu l-politika.

Aħna għandna nħossuna xxurtjati.

Verament aħna għandna piż fuq spallejna u forsi wħud minna għandhom ħafna iktar piż minn oħrajn, imma kull wieħed u waħda minna għandha vokazzjoni kemm quddiem Alla kif ukoll quddiem il-bnedmin.

Jien personalment il-politika naraha bħala missjoni.

Għadni niftakar il-kliem li kien qal - ovvjament ma smajtux jien pero' smajthom jirrakkontaw - Nerik Mizzi ftit qabel ma miet li l-politika hija missjoni; li ssir avukat hija professjoni, li ssir qassis hija vokazzjoni pero' l-politika hija missjoni.

U naħseb li dan il- konvenju li kellna dan l-aħħar jumejn verament għandu jimlina bil-kuraġġ, b'ottimiżmu u b'sens ta' orgolju li aħna għandna nħossuna kburin li qed naħdmu f'din l-għalqa diffiċli pero' nobbli ta' servizz għall-oħrajn.

Fil- fatt il-Papa jiddefenixxi l-politika - u se nikkwotah testwalment - bħala:

"Uso del potere legittimo per il raggiungimento del bene comune della societa'"

Jiġifieri inti fil-politika ma tridx tfittex l-utilita' tiegħek stess, il- ġid tiegħek, tal-partit tiegħek jew tal-gvern tiegħek, imma tas-soċjeta' kollha, speċjalment ta' dawk li huma l-aktar lura u ta' dawk li huma l- aktar żvantaġġati.

Hawnhekk f'dan il-punt il-Papa għamel aċċenn għall-importanza li l- gvernijiet u l-politiċi kollha jkunu sensittivi.

Is-sensibilita' fil- politika hija importanti għax il-politika jrid ikollha ruħ.

Fil-fatt il- Papa ddefinixxa l-arti ta' l-iggvernar bħala an excercise in virtue.

Kemm hija sabiħa!

Hafna drabi din nittraskurawha jew neħduha for granted.

Fil- fatt min huwa fil-politika, hu f'liema pajjiż hu, suppost qed jagħmel eżerċizzju fil-virtu'.

Hija arti nobbli u tajjeb li narawha bħala tali.

Il-Papa qalina li l-politiku għandu jfittex il-ġustizzja u l-ġustizzja ma tfissirx biss tagħti lil kull wieħed u waħda minna dak li jistħoqqlu, pero' li toħloq kondizzjonijiet ta' opportunitajiet indaqs lil dawk kollha li huma l-aktar lura fis-soċjeta'.

U naħseb għandna nkunu kburin meta aħna nilleġislaw f'dan il-parlament, kif għandna kemm għamilna m'ilux meta għaddejna l-liġi ta' opportunita' indaqs u tant liġijiet oħrajn fejn verament inpoġġu dan kollu fil-prattika.

Meta nagħmlu hekk verament inkunu qegħdin nimxu bħala politiċi serji bi prinċipji serji.

Fl-aħħarnett ovvjament il-Papa talabna li nżommu quddiem għajnejna l- ideal ta' St. Thomas Moore, li għandna ngħidu le għal dik il-liġi li tmur kontra l-kuxjenza, għal xi kompromess mal-kuxjenza u għal kull ħaġa li thedded il-valuri tagħna.

Thomas Moore kien bniedem umli, kien bniedem li jaf jiċċajta, kien bniedem serju, kien bniedem intelliġenti, pero' qatt,qatt u qatt ma mar lura mill-prinċipju li mal-kuxjenza ħadd ma jilgħab.

Dak huwa l-politiku vera u naħseb li meta nkunu qegħdin nagħmlu dmirna lejn is-soċjeta' u lejn il-poplu tagħna kull wieħed u waħda minna għandu jżomm dan f'moħħu.

Li tkun elett hija xi ħaġa sabiħa u naħseb huwa l- ikbar unur li ċittadin jista' jagħtik għax qed jeleġġik biex inti tirrappresentah u tirrappreżenta l-interessi tiegħu, pero' dak ma jfissirx li inti tbaxxi rasek għal kulma jgħid il-votant.

Hemm il-prinċipju, għandek is-sinsla ta' dahrek li inti trid iżżomm sod u tgħid le meta għandek tgħid le u tgħid iva meta għandek tgħid iva.

Naħseb li dawn huma affarijiet li tajjeb fil-ħajja politika tagħna llum, il-bieraħ u għada nżommuhom u nipprattikawhom ilkoll kemm aħna kemm fuq livell żgħir u anke meta jkunu fuq livell ogħla minn hekk.

Sur President, dan kollu jwassalni biex nitkellem fuq it-tieni tema tiegħi.

Aħna nistgħu nittrasmettu dan li għadni kemm għedt ma' dawk li bħalissa qegħdin jaraw kollox ħlief solidarjeta' u ma' dawk li bħalissa huma mkasbrin f'arthom stess, bħall-Palestinjani.

Nixtieq ngħid li dawn l- aħħar ġranet kont qiegħed nitkellem mal-ħabib u kollega tiegħi, il- ġurnalist bravu Joe Mifsud.

Għalkemm għandna opinjoni politika kompletament differenti, it-tnejn naqblu li dak li qed jiġri fil-Lvant Nofsani huwa ħażin u naqblu wkoll li billi nikkundannaw biss m'huwiex biżżejjed.

Jien fil-fatt ħriġt stqarrija, per eżempju, bħala segretarju internazzjonali tal- PN u l-gvern ukoll ħareġ stqarrija.

Dak huwa tajjeb, pero' nistgħu nagħmlu xi ħaġa iktar, ovvjament tenendo conto tal-limitazzjonijiet tagħna.

Allura nibtet l-idea f'din id-diskussjoni li kelli ma' Joe Mifsud li għandha titla' delegazzjoni minn Malta komposta minn nies f'oqsma differenti fis- soċjeta' Maltija biex jaraw b'għajnejhom x'qed jiġri verament fil-Lvant Nofsani u noffru dik l-id tas-solidarjeta' li hemm bżonn.

Jekk il-Bambin irid nhar il-Hadd li ġej delegazzjoni ta' xi disgħa jew għaxra min-nies, avukati, politiċi, ġurnalisti, preżentaturi u akkademiċi se nitilgħu l- Palestina għal żjara ta' ftit ġranet, fejn se niddiskutu u se niltaqgħu ma' esponenti prinċipali taż-żewġ naħat in kwestjoni u naraw eżattament b'għajnejna x'qed jiġri f'dan ir-reġjun.

F'dan ir-reġjun suppost ftit tal-ġimgħat oħra jiċċelebraw it-twelid ta' Kristu.

Aħna f'Malta diġa' bdejna nbiegħu l-christmas trees u t-tinsels imma l-ironija hi li fil-post fejn twieled dak li aħna niċċelebraw qegħdin jisparaw u qegħdin jisparaw fuq nies innoċenti.

Allura se mmorru hemmhekk biex anke nżuru xi kampijiet tar-refuġjati u xi postijiet oħra u bl-ebda mod ma nieħdu side.

Bl-ebda mod m'aħna se ngħidu li dan għamel tajjeb jew dan għamel ħażin, pero' se mmorru hemmhekk u naraw x'qed jiġri hemmhekk ħalli nkunu nistgħu nwasslu lill-poplu Malti first-hand experience ta' xi nkunu rajna u ta' xi nkunu smajna.

Aħna nagħmluha ċara li aħna disposti li niltaqgħu ma' kulmin se jkollu pjaċir bina li jiltaqa' magħna u qegħdin nipprovaw ikollna laqgħat ma' esponenti għolja taż-żewġ naħat li huma involuti f'din il-kwestjoni.

Naħseb li dan kollu juri kemm huwa diffiċli tikseb il-paċi u kemm huwa diffiċli tikkonvinċi persuna ċċedi biċċa.

U aħna jekk għandna messaġġ x'nagħtu huwa proprju dan.

Ftit tal-ġimgħat ilu qrajt il-ktieb ta' Kissinger, statista kbir Amerikan ta' żmien Nixon - naħseb li huwa wieħed mill-ikbar li qatt kien hawn, taqra anke l-kotba tiegħu tara x'viżjoni, xi profondita' ta' ħsieb - u fil- ktieb tiegħu bit-titlu "Diplomacy" jitkellem fuq l-importanza tal-kisba tal- paċi.

Jagħmel osservazjoni li l-kisba tal-paċi minnha nnifisha hija importanti pero' m'hijiex kollox.

Il-vera paċi tinkiseb meta tkun paċi b'ġustizzja, meta tkun paċi ġusta, peace with justice.

U naħseb aħna li se mmorru għal din id-delegazjoni b'sagrifiċċju kbir personali - u naħmluha ċara li se jkun sagrifiċċju kbir personali, kemm fuq livell ta' ħin, ta' sforz u anke fuq livell finanzjarju, minħabba li ħadd m'hu se jħallsilna xi passaġġi jew xi affarijiet oħra bħal dawn - bl-ebda mod m'aħna naħsbu li se mmorru hemmhekk biex nikkonvinċu lil xi ħadd.

Pero' aħna nixtiequ naraw b'għajnejna x'qiegħed jiġri u nwasslu lill-poplu tagħna first-hand experience dwaru, ħalli b'hekk tqum aktar kuxjenza favur dak li qed jiġri ftit tal-mili bogħod.

Sur President, dak li qed jiġri hemmhekk huwa bejn wieħed u ieħor siegħa u nofs ajruplan 'il bogħod minna.

Hemmhekk għandek kaldarun bollente li minn ħin għal ieħor jista' jaħrablek mill-idejn.

F'din il-kwestjoni mhux biss dak ir-reġjun hemm involut imma għandek il-Mediterran kollu.

Dan qed ngħidu biex nuri kemm kienet għaqlija Malta li kull gvern, wieħed wara l- ieħor, dejjem għamilha ċara li ma jistax ikollna paċi fl-Ewropa jekk ma jkollniex paċi fil-Mediterran.

Din hi viżjoni għaqlija u kull Gvern Malti, kemm Laburista kif ukoll nazzjonalista dejjem segwa dik il-politika b'mod persisitenti, b'mod konsistenti u b'mod insistenti.

Malta għandha sehem, għandha rwol importanti u għandha vuċi xi ssemma.

Meta aħna mmorru nżuru l- postijiet ta' Ramallah, Gaza, l-artijiet okkupati, ovvjament Bethlehem u Jerusalem, irridu nwasslu messaġġ ta' rieda tajba, pero' wkoll inqajmu kuxjenza f'dan il-pajjiż li l-kliem biss huwa tajjeb, pero' jekk tista' tagħmel aktar, għamel aktar.

Jiġifieri dak huwa l-messaġġ li aħna nixtiequ nwasslu hemmhekk għaliex aħna verament nemmnu li l-politika hija servizz.

Il-Papa għamel osservazzjoni profonda ħafna pero' vera, li kważi kważi tiksaħ meta taħseb ftit fuq ir-responsabbilta' li għandek.

Il-Papa qal li kull politiku li huwa leġislatur huwa viċin ħafna ta' Alla għaliex Alla l- Imbierek huwa l-leġislatur suprem u allura l-bniedem li jilleġisla, tajjeb jew ħażin qed jieħu kważi rwol bħal tal-Ħallieq.

X'responsabbilta' allura għandna fuq spallejna!

Fil-politika l-ottimiżmu huwa importanti pero' aktar minn hekk jien ngħid li fil-politika huwa importanti r-realiżmu.

Aħna nixtiequ li din Malta tagħna tkompli f'din il-mixja lejn il- konvinċiment ta' kulmin hu involut f'dak il-konflitt imdemmi li bl-armi jew bit-tfigħ tal-ġebel ma nġibu xejn.

Mal-mejda tan-negozjati nifhmu kollox u hemm kollox x'nirbħu.

Naħseb li dan huwa l-messaġġ u nerġa' ngħid grazzi għal kulmin għena, għal kulmin ħa paċenzja bina, anke minn din il-Kamra stess, f'din iż-żjara li kellna f'dawn l-aħħar jumejn għaliex naħseb li kbirna, tgħallimna u j'Alla dak li smajna matul dawn il-jumejn fil-Vatikan inpoġġuh fil-prattika aktar minn qatt qabel biex Malta ta' għada tkun aħjar minn Malta tal- bieraħ.

Naħseb li dak huwa x'jixtieq minna l-pajjiż.

J'Alla verament din il- ħaġa npoġġuha fil-prattika.

Nirringrazzjak.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada t-Tlieta, 7 ta' Novembru 2000 fid-9.00 a.m. bl-aġenda kif kommunita mill-Viċi Prim Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

WSC - KONTIJIET

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jieħu l-passi meħtieġa biex kontijiet ta' l- ilma tal-persuna li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament jiġu riveduti peress li l-individwu konċernat qiegħed joġġezjona bil-qawwa kollha għall-kontijiet mibgħuta lilu peress li skond hu qatt ma għamel użu minn dak l-ammont ta' ilma li qed jingħad li ntuża?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jien informat li r-rekords tal-korporazzjoni għas- Servizzi ta' l-Ilma juru li l-meter ta' l-ilma rreġistra konsum qawwi.

Qabel ma tiġi kkunsidrata reviżjoni, jinħtieġ li jsiru l- investigazzjonijiet relattivi.

Aktar 'il quddiem il-konsumatur jiġi mgħarraf bil-miktub bil- konklużjonijiet ta' dawn l-investigazzjonijiet.

KUNSILLI LOKALI - GWARDJANI LOKALI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid, separatament, kemm hu n-numru ta' kunsilli lokali li ntroduċew is-sistema tal-wardens?

Kemm huma dawk li għadhom ma ntroduċewx din is-sistema?

ONOR.

AUSTIN GATT: Minn 68 kunsill s'issa hemm ħamsa li għadhom mingħajr delega ta' l-infurzar tal-liġijiet li huma, Birzebbuga, Floriana, Marsa, Mtarfa u Xgħajra.

VAT - CLAIMS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid kemm huwa n-numru ta' claims li għandu quddiemu d- dipartiment tal-VAT fil-mument?

Kemm hija s-somma f'ċifra ta' flus involuta f'dawn l-claims, favur jew kontra, id-dipartiment?

Jista' jara li jiġi rimedjat il-claim tal-VAT li qed jintbagħat separatament?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li sat-28 ta' Ottubru 2000 n-numru ta' talbiet għall-ħlas lura ta' kreditu eċċessiv lill-persuni reġistrati taħt l-Att ta' l-1994 dwar it-Taxxa fuq il-Valur Miżjud kien ta' 1,389.

Dawn it-talbiet jammontaw għal Lm1,252,793.56.

Sa l-istess data, in-numru ta' persuni reġistrati li kellhom taxxa ddikjarata dovuta lid- dipartiment taħt l-istess att kien ta' 651.

Din it-taxxa tammonta għal Lm1,026,308.16.

Il-verifikazzjoni dwar il-każ li għalih qed jirriferi l- Onor. Interpellant tlestit u l-persuna konċernata se tiġi mgħarrfa bir- riżultat fi żmien qasir.

BDIEWA/SAJJIEDA - GĦAJNUNA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm fil-fatt tmur lura l-aktar talba pendenti li għandu quddiemu d-dipartiment tal-biedja għall-għajnuna lill- bdiewa/sajjied?

X'jikkawża dan id-dewmien u x'inhija l-pożizzjoni ta' dawn il-bdiewa u sajjieda?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għar-risposta għal mistoqsija parlamentari nru.

18452, fejn tgħid illi l-aktar talba li ilha pendenti hija dik ta' bidwi mir-Rabat li kien għamel talba fis-6 ta' Mejju, 1996.

Din it-talba kienet ġiet approvata mill-ministru ta' dak iż-żmien fit-28 ta' Awissu, 1998.

Din ma kenitx ingħatat peress li ma kienx hemm fondi.

SKEJJEL - TRASPORT

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' lmenti dwar nuqqasijiet ta' trasport għall-iskejjel li ġew irrapportati lid-dipartiment mindu bdiet is- sena skolastika?

X'inhija l-pożizzjoni llum fid-dawl ta' dawn l-ilmenti?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li minn mindu bdiet is-sena skolastika 2000- 2001 kellna madwar 30 ilment fl-ewwel ġranet minn madwar 1,600 trip kuljum.

Il-pożizzjoni fil-preżent hi sodisfaċenti.

MTARFA - GARAXXIJIET

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jinformani jekk hemmx arranġamenti bejn id-dipartiment tal-kultura u dipartimenti/awtoritajiet oħra sabiex garaxxijiet abbandunati fl-Imtarfa jiġu wżati mid-dilettanti li jarmaw il-karrijiet tal-karnival?

Jekk iva, meta, u meta bdew jintużaw dawn l-arranġamenti?

ONOR.

LOUIS GALEA: Is-sitwazzjoni ta' użu ta' propjeta` tal-gvern għall- iskopijiet ta' kostruzzjoni ta' karrijiet tal-karnival hija waħda mimlija irregolaritajiet li f'xi mumenti jeħtieġ li jiġu ndirizzati.

Il-ħsieb għal dawn l-aħħar snin kien li jinbena villaġġ għall-karrijiet tal-karnival iżda minħabba prioritajiet oħra, il-proġett ma setax jitwettaq.

Id-dewmien għas- soluzzjoni ta' din il-problema m'għandhom qatt jiġu interpretati bħala xi aċċettazzjoni min-naħa tal-gvern tal-pussess tal-prorpjeta` tiegħu li, fejn m'hemmx prova kuntrarja, huma kollha abbużivi u kontra l-liġi.

Dwar il- garaxxijiet imsemmija fl-Imtarfa hemm diskussjonijiet bejn id-dipartimet tal-kultura u d-diviżjoni tas-saħħa.

PLANT HEALTH - ĦADDIEMA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa n-numru ta' ħaddiema jaħdmu fid- diviżjoni tal-plant health fil-mument?

Xi grad għandhom?

X'apparat kellha din is-sezzjoni matul dawn l-aħħar ħames snin?

ONOR.

NINU ZAMMIT: In-numru ta' ħaddiema li jaħmu fis-settur tal-plant health huma 42 kif huma elenkati fit-tabella hawn taħt:

|[pic] |

Dawn il-ħaddiema jaħdmu fi tliet sezzjonijiet differenti: fil-laboratorji li jinsabu fl-Għammieri, Marsa; fil-plant biotechnology centre f'Hal-Lija u fil-plant quarantine station f'Ta' Qali.

F'dawn l-aħħar ħames snin inxtara numru ta' apparat differenti skond il- ħtieġa, u nbena laboratorju ġdid li ġie attrezzat kompletament.

PLANT HEALTH - DIRETTUR

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jispjega r-raġuni tal-bżonn tad-direttur tal- plant health kif spjegat fil-ħarġa tal-gazzetta tal-gvern tas-6 ta' Ottubru, 2000?

ONOR.

NINU ZAMMIT: L-Onor.

Interpellant ċertament jifhem li mhux biżżejjed li l-prodott jitwassal il-pitkalija imma li d-dipartiment ikollu l-mezzi kif ukoll in-nies li huma kapaċi jserrħu ras il-konsumatur li l- prodott mhux biss huwa sabiħ imma fuq kollox ta' kwalita' tajba, u li ma jagħmilx ħsara lil min jikkunsmaħ.

Inżid ngħid illi peress li s-settur fitosanitarju hu settur importanti, inħasset il-ħtiega li dan is-settur jiġi ristrutturat, u dan irrispettivament jekk pajjiżna jisseħibx fl-Unjoni Ewropeja jew le.

Wara studju intensiv, fost il-konklużjonijiet tagħha, il-management efficiency unit tat il-parir biex jintelgħu postijiet ta' ufficjali xjentifiċi u bħala kap ikun hemm direttur responsabbli għad-diviżjoni tal- plant health.

GĦAWDEX - POSTA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kif tinġarr il-posta għal Għawdex?

X'perċentaġġ hemm ta' posta li jekk tiġi mpostata qabel is-7.00 a.m. tasal Għawdex fl-istess jum?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jien informat li x-xogħol postali destinat għal Għawdex jiġi proċessat fis-CPU tal-Marsa u jintbagħat permezz ta' żewġ vannijiet darbtejn kuljum, filgħodu kmieni u wara nofinhar, bejn it-Tnejn u l-Ġimgħa u darba filgħodu nhar ta' Sibt.

Il-persentaġġ ta' xogħol li jiġi mpostat qabel is-7.00 a.m. u li jasal Għawdex fl-istess jum huwa ta' 37%.

PULIZIJA - KAĊĊA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jara li l-pulizija tinvestiga għaliex qed titħalla ssir kaċċa filgħodu minn taħt is-swar fuq in-naħa ta' Ħaż-Żabbar li jiċċirkondaw il- kulleġġ ta' St. Edward's?

Minbarra l-ħsara li tista' ssir lill-ambjent, jaf li l-bċejjeċ tal-porvli, jaqgħu wkoll fil-grounds tal-kulleġġ?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi kemm il-pulizija tad-distrett kif ukoll il-membri tat-taqsima ta` l-ALE jagħmlu spezzjonijiet regolari fil- lokalita` ndikata mill-Onor.

Interpellant.

B`riżultat ta` dan, il-pulizija tad-distrett irnexxielha taqbad żewġ persuni li kienu għall-kaċċa f`din il- lokalita`.

Ninsab infurmat ukoll li membri ta` l-ALE qabdu 13-il persuna li kisru xi regolamenti tal-kaċċa fl-inħawi ta` Ħaż Żabbar, inkluża l- lokalita` li qed jirriferi għaliha l-Onor.

Interpellant.

PULIZIJA - INSIB

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid, matul Settembru u Ottubru, kemm-il-persuna nqabdet tonsob illegalment?

X'kienu r-ragunijiet?

F'liema lokalita' nqabdu?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi matul Settembru u Ottubru ta` din is-sena, il-pulizija qabdet ħames persuni jonsbu illegalment.

Tnejn kienu mingħajr liċenzja, tnejn użaw tisfir illegali u wieħed uża xibka wieqfa.

Dawn kienu fl-inħawi ta` Baħar iċ-Ċagħaq, Dingli, Ħal Far, Qrendi u Siġġiewi.

UE - FONDI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: B'riferenza għal fond amminstrat mill-uffiċċju tal-Prim Ministru, mill- Ministeru tal-Finanzi u mill-Ministeru tiegħu, biex jassisti lil diversi organizzazzjonijiet iżommu ruħhom aġġornati dwar l-iżviluppi fi ħdan l- Unjoni Ewropea, jista' l-Ministru jgħid matul is-sena 2000 kemm ġew allokati fondi lill-organizzazzjonijiet u liema kienu, apparti mill-Kamra tal-Kummerċ, l-FOI, il-GRTU, il-GWU u l-UĦM?

ONOR.

JOE BORG: Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista ta' kif ġew allokati l-flus mill-fond amministrat mill-uffiċċju tal-Prim Ministru, mill- Ministeru tal-Finanżi u mill-Ministeru tiegħi, biex jassisti lil diversi organizazzjonijiet izommu ruħhom aġġornati dwar l-izviluppi fi ħdan l- Unjoni Ewropea.

Ta' min jinnota li għas-sena 2000, 55% ta' l-allokazzjoni tħallset bil-quddiem, iżda prova ta' l-infiq trid tiġi provduta għal ammont kollu li jitħallas.

Din il-lista ma tinkludix riżorsi finanżjari li ngħataw lill-Kamra tal-Kummerċ, l-FOI, il-GWU, il-UĦM, u l-GRTU li ġew allokati Lm25,000 kull waħda għas-sena 2000, ħlief għall-aħħar waħda li giet allokata Lm20,000.

|Korpi |Allokazzjoni | |kostitwiti/organizz|għas-sena 2000| |jonijiet | | |Gozo Chamber of | 3,000.00 | |Commerce | | |Malta Chamber of | 2,000.00 | |Pharmacists | | |Kunsill Studenti | 1,000.00 | |Universitarji | | |Association of | 800.00| |Speech and language| | |Pathologists | | |Għaqda Bdiewa | 1,000.00 | |Progressivi | | |AIESEC | 1,000.00 | |Malta Commercial | 1,000.00 | |Bank's Association | | |Malta Union of | 4,000.00 | |Teachers | | |Nature Trust | 1,500.00 | |APEX - | 3,000.00 | |Organizazzjoni | | |tal-Koperattivi | | |Maltin | | |AEDE | 800.00| |The Malta Institute| 1,000.00 | |of Accountants | | |The Dental | 1,000.00 | |Association of | | |Malta | | |European Movement | 4,500.00 | |Malta Union of | 2,000.00 | |Midwives and Nurses| | |Fondazzjoni | 500.00| |Ceratonia | | |Malta Hotels and | 7,000.00 | |Restaurants | | |Association | | |Malta Employers' | 7,000.00 | |Association | | |Malta Institute of | 2,500.00 | |Management | | |National Council of| 1,500.00 | |Women | | |Federation of | 1,500.00 | |Organisations for | | |People with | | |Disabilities | | |CMTU - | 8,000.00 | |Confederation of | | |Malta Trade Unions | | |Cathedral Church – | 400.00 | |Gozo | | |Union Ħaddiema Bank| 500.00 | |Ċentrali (UĦBC) | | |The federation of | 2,000.00 | |Malta Hotels, | | |Pensions and | | |Catering | | |Establishments | | |Federazzjoni | 1,500.00 | |Kaċċaturi Nassaba | | |Konservazzjonisti | | |The Medical | 2,000.00 | |Association of | | |Malta | | |Assocjazzjoni | 1,000.00 | |tar-Ristoranti ta' | | |Malta u Għawdex | | |Alternattiva | 4,000.00 | |Demokratika | | |Malta Institute of | 1,000.00 | |Taxation | | |Malta Federation of| 4,000.00 | |Professional | | |Associations | | |MUBE - Malta Union | 4,000.00 | |of Bank Employees | | |Għaqda | 500.00| |għad-Drittijiet ta'| | |l-Irgiel | | |Assocjazzjoni | 2,500.00 | |Bdiewa | | |Foundation for | 1,000.00 | |Human Resources | | |Development | | |TOTAL | 80,000.00 |

PULIZIJA - KAĊĊA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid matul ix-xhur ta' Settembru u Ottubru kemm inqabdu kaċċaturi li kienu għall-kaċċa f'post riservat mil-liġi?

F'liema nħawi nqabdu?

Kemm- il kaċċatur inqabad għaliex ma kienx fid-distanza mill-abitat kif mitlub mil-liġi?

F'liema lokalita'?

Kemm-il kaċċatur inqabad minħabba ksur ieħor ta' liġi?

Fejn?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi matul Settembru u Ottubru ta` din is-sena, il-pulizija qabdet tliet persuni li kienu għall-kaċċa f`post riservat mil-liġi.

Dawn kienu r-Rabat, Buskett u Sannat.

Kien hemm ukoll tliet persuni oħra li nqabdu għall-kaċċa f`distanza mill-abitat inqas minn dik permessa mil-liġi, fis-Siġġiewi, il-Madliena u l-Baħrija.

96 persuna oħra nqabdu bi ksur ieħor tal-liġi f`diversi lokalitajiet madwar Malta u Għawdex.

PULIZIJA - VJOLENZA DOMESTIKA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm ġew rapportati lill-pulizija każi ta' vjolenza domestika matul din is-sena?

Jista' jelenka n-natura tal-każi rrapportati?

Kemm-il-każ spiċċa l-qorti?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li bejn l-1 ta` Jannar u t-30 ta` Ottubru, 2000, ġew irrapportati lill-pulizija 142 każ li jistgħu jinkwadraw taħt it-titolu ta` vjolenza domestika.

F`121 każ minnhom ittieħdu proċeduri bil-qorti, filwaqt li fil-kumplament, il-vittma irrinunzjat għall- passi kriminali.

Dawn il-każi kienu jinkludu: swat mir-raġel fuq martu/uliedu; swat mill-iben/bint fuq ġenituri; swat/theddid mill-għarus/a jew ħabib/a; swat mill-ġenitur/i fuq l`ulied; u korrimenti ta` membri tal- familja waqt argument.

PULIZIJA - PIRATERIJA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm hemm membri tal-pulizija mħarrġin fil-ġlieda kontra l- piraterija?

Kien hemm xi konnessjoni bejn ir-raid riċenti li sar kontra CDs pirati u l-fatt li l-għada kellha tiftaħ konferenza internazzjonali kontra l-piraterija?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi l-membri tal-korp tal-pulizija fit-taqsima ta` l-economic crime għandhom taħriġ bażiku fil-qasam ta` piraterija tal-copyright, pero` f`ċerti investigazzjonijiet tintalab l- għajnuna ta` esperti f`dan il-qasam.

Il-pulizija ma tieqaf qatt mill-ħidma tagħha fil-ġlieda kontra dan ir- reat u l-investigazzjoni li qiegħed isemmi l-Onor.

Interpellant, fl-aħħar parti tal-mistoqsija, ma kellha x`taqsam xejn ma` din il-konferenza internazzjonali.

SERVIZZI SOĊJALI - ABBUŻI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hemm nies fil-unit li għandu l-ministeru biex jinvestigaw allegati abbużi fis-servizzi soċjali?

Beda jaħdem il-bdil ta' informazzjoni mat-tax compliance unit?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-unit li għandu d-dipartiment tas-sigurta' soċjali biex jinvestiga allegati abbużi fis-servizzi soċjali jikkonsisti f'seba' minn nies.

Madankollu, dan il-unit jagħmel użu wkoll minn xogħol ieħor li jkun irid isir minn uffiċjali oħra fid-dipartiment.

Kemm dan il-ministeru kif ukoll il-ministeru tal-finanzi qegħdin jikkordinaw il-ħidma li qed issir u li għad trid issir bejn dan il-unit u t- tax compliance unit, kif ukoll f'oqsma oħra li jistgħu jgħinuna ħalli l- abbuż ma jitħallhiex isir mill-bidunett minflok li jinqabad snin wara.

UŻURA - VITTMI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Fid-dawl tal-lobbying ġustifikat tal-fondazzjoni għall-vittmi ta' l- użura, jista' l-Ministru jgħid jekk il-gvern hux qiegħed jagħti konsiderazzjoni xierqa lill-possibbilta' li jilleġiżla dwar dan is-suġġett?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li, iva.

KERA - REVIŻJONI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'passi beħsiebu jieħu l-gvern dwar il-kwestjoni tar-reviżjoni tal-kera?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nitlob lill-Onor Interpellant jiċċara għal-liema kwestjoni tar-reviżjoni tal-kera qed jirriferi.

ŻJARA FIL-LIBJA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid x'kienet in-natura taż-żjara riċenti tiegħu fil-Libja?

X'laqgħat uffiċjali kellu u ma' min?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li ż-żjara saret fuq stedina tal-Gvern Libjan biex saru diskussjonijiet dwar il-politika ekonomika u industrijali issa li l-Libja qiegħda tkun attrazjoni ta' investiment minn pajjiżi barranin.

Kien hemm laqgħat ukoll dwar il-LIMSUK.

Saru laqgħat mas-segretarju tal-kumitat pubbliku għall fondazzjoni ta' l- industrija pubblika, ma' l-assistent segretarju għall-investiment u kummerċ barrani.

NURSING AIDS

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid x'se jiġri rigward in-nursing aids li fl-1996 li ġew imwegħda li se jiġu upgraded għal scale 13 iżda sal-lum baqgħu scale 15?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Skond il-ftehim bejn il-gvern u l-unions konċernati, nursing aides jitilgħu fi Skala 13 fuq bażi personali wara li jkollhom ħames snin servizz ta' nursing aide fi Skala 14.

L-ewwel grupp ta' nursing aides li ser jibbenefikaw minn dan il-ftehim biex jitilgħu fi Skala 13 imisshom fl-1 ta' Jannar 2001.

Għalhekk ma nistax nifhem għaliex l-Onor.

Interpellant qed tallega li saret xi wegħda lin-nursing aide li ma twettqietx.

SPTAR ĠDID

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: B'riferenza għar-risposta għal mistoqsija parlamentari nru.20593, jista' l- Ministru jgħid jekk fadalx aktar bini fl-isptar il-ġdid li jrid jitwaqqa'?

Jekk fl-affermattiv, x'inhu l-valur ta' dan il-bini?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Informat li ma fadalx aktar bini x'jitwaqqa' fl- isptar il-ġdid.

SKEJJEL - ASSISTANT HEAD

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'qed isir biex il-part-time clerks fl- iskejjel jiġu upgraded, partikolarment fejn m'hemmx assistant head u dawn ikollhom jerfgħu ħafna responsabbilta' fix-xogħol amministrattiv ta' l- iskola?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ix-xogħol ta' part-time clerks fl-iskejjel ma għandux x'jaqsam max-xogħol ta' assistenti kapijiet.

Ta' l-ewwel huwa xogħol klerikali/amministrattiv u tat-tieni huwa xogħol edukattiv/maniġerjali.

XOGĦLIJIET PUBBLIĊI - VETTURA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu x-xogħol li għandha l-vettura tad-dipartiment tax- xogħlijiet pubbliċi bin-numru tar-reġistrazzjoni 259?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li l-vettura li qiegħed jirriferi għaliha l-Onor.

Interpellant tintuża għall-bżonnijiet tal-main stores ta' l-Imrieħel.

Il-vettura tintuża għal tqassim ta' materjal lid- distretti, ġbir ta' kwotazzjonijiet għal xiri ta' materjal, ġbir ta' statements mingħand it-tarmac plant, eċċ...

Il-vettura trid titla' wkoll kuljum il-Furjana minn fejn jinġabru l-karti li jsiru għall-ordnijiet, il- GSPOs u jinġabu wkoll l-invoices għall-pagamenti.

ĦAL-LUQA - ĦAJT TAL-BARRIERA

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid meta id-dipartiment għall-ambjent se jirranġa l- ħajt tal-barriera li kienet tintuża bħala refuse dump fi Triq Valletta, Ħal- Luqa, li parti minnhu huwa mwaqqa' u li b'konsegwenza qed jerġa' jitwaddab iż-żibel fiha?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Tajt struzzjonijiet biex dan il-ħajt jissewwa fil-ġimgħat li ġejjin.

ARTIJIET - ESPROPRIJAZZJONI TA' ART

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġiet espropriata art sal-lum għal bini ta' l-isptar ġdid f'Tal-Qroqq?

Ta' liema persuna/kumpannija hija din l-art?

X'kien id- daqs u l-valur ta' l-art ta' kull persuna/kumpannija li tteħditilha art b'dan il-mod?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi l-kejl totali ta` l-art li ġiet dikjarata meħtieġa għall-isptar f`Tal-Qroqq minn meta saret l-ewwel dikjarazzjoni sal-lum hu ta` circa 128,451 metri kwadri.

Ninsab informat ukoll illi l-kejl totali ta` l-art li s`issa ġiet akkwistata permezz ta` kuntratti jew ċedoli ta` depożitu hu ta` circa 40,830 metri kwadri.

It-tabella mmarkata A li qed inpoġġi fuq il-Mejda tal- Kamra tindika l-art imqassma fi plots, il-kejl, il-valur u s-sidien.

Dwar il-kumplament ta` l-art li l-kejl tagħha hu ta` circa 87,621 metri kwadri, ninsab informat illi għadhom qegħdin isiru r-riċerki neċessarji biex jiġu stabiliti s-sidien attwali u jinħarġu l-avviżi għall-ftehim.

Peress li l-valur ta` kull biċċa art għad jista` jinbidel, ma nħossx li f`dan l-istadju hu prudenti li jingħata l-valur ta` dawn l-artijiet.

Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra tabella mmarkata B li tindika l-art imqassma fi plots u l-kejl.

UE - SHIPBUILDING U TARZNA

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għall- Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid x'tip ta' tagħrif dwar l- effetti ta' sħubija sħiħa ta' Malta fl-UE qed jingħata lil ħaddiema tal- Marsa Shipbuilding u tat-Tarzna ta' Bormla?

Jista' jqiegħed it-tagħrif, jekk qed jingħata u hu bil-miktub, fuq il-Mejda tal-Kamra?

ONOR.

JOE BORG: L-effetti tas-sħubija ta' Malta fuq it-tarzna jirrigwardaw il-kwestjoni ta' l-istate aid u l-impatt tal-politika soċjali ta' l-Unjoni Ewropea.

Fir-rigward ta' l-istate aid din tinkwadra fl-isfond ġenerali tal-futur tat-tarzna bħala intrapriza viabbli.

F'dan ir-rigward sar l-istudju Appeldore u qed tkompli ssir evalwazzjoni kontinwa tal-pożizzjoni.

Fir-rigward tal-benefiċċji għall-ħaddiema f'dak li għandha x'taqsam il- politika soċjali ta' l-Unjoni Ewropea, il-ħaddiema jkunu jistgħu jibbenefikaw minn livelli għolja Ewropej dwar is-saħħa u s-sigurezza tal- ħaddiema fuq il-post tax-xogħol u wkoll it-titjib tal-legizlazzjoni dwar il- qasam tax-xogħol.

L-unions tal-ħaddiema qed jircievu fondi apposta mill-gvern biex jinformaw lilhom infushom u lill-membri tagħhom dwar l-Unjoni Ewropea, u l- ministeru jaf li huma qed jagħmlu dan b'mod regolari.

PULIZIJA - DINGLI - VETTURI ABBANDUNATI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jara li jitneħħew iż-żewġ vetturi abbandunati (waħda safra u oħra blu) li hemm fejn Villa Psaigon, Dingli?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi l-vetturi li qiegħed jirriferi għalihom l-Onor.

Interpellant tneħħew.

SVPR - TINDIF

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nikkonferma li dan l-aħħar sar xi tindif minn kuntrattur privat.

Qabel ma sar dan ix-xogħol inġabru, skond il- proċedura, kwotazzjonijiet minn tliet kumpaniji - il-Bad Boy General Cleaners Ltd., il-General Cleaners Co. Ltd. u l-MCCS Co. Ltd.

(Mr Clean).

Peress li l-offerta tal-Bad Boy General Cleaners Ltd. kienet l-aktar waħda vantaġġuża x-xogħol ingħata lil din il-kumpanija.

PULIZIJA - DINGLI - VETTURA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jara li jitneħħa l-van blu li hemm abbandunat fi Triq il-Ġnien, Dingli?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi l-vettura li qiegħed jirriferi għaliha l-Onor.

Interpellant, tneħħiet.

PULIZIJA - PARKER - PERMESSI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari nru 20530 li oriġinarjament saret lill-Ministru tat-Trasport u Komunikazzjoni u li issa ġiet riferuta lilu u cioe': jgħid x'inhuma l-proċeduri biex persuna tkun tista' tapplika għal parker ?

Jista' jgħid jekk jeżistux vaganzi għal dan il-post?

Jekk iva, fejn?

ONOR.

TONIO BORG: Skond regolament 65 tar-Regolamenti dwar Vetturi bil- mutur, persuna tista` taħdem bħala car park attendant biss wara li tingħata liċenzja mill-kummissarju tal-pulizija.

Il-proċedura hija li min ikun interessat japplika mal-pulizija u jindika l-post li fih ikun interessat jagħmilha ta` parker.

Jekk dan is-sit ikun wieħed rikonoxxut bħala car park u jkun hemm post vakanti ta` parker, allura l-applikazzjoni tiġi pproċessata skond il-kriterji stabiliti.

Informat ukoll illi fil-preżent il-postijiet vakanti ta` car park attendants huma f`dawn il-lokalitajiet:

Valletta - Delimara - Marsaxlokk - Buskett - Floriana - Ta` Qali - San Ġorġ - Mosta - Għar Lapsi - Għadira - Yacht Marina - Buġibba - Paola - Armier - Tigne` - Selmun.

SWAR

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: M'huwiex ċar għal liema parti tas-swar qiegħed jirriferi l-Onor.

Interpellant.

Is-sistema tad-dwal tas-swar tal- Belt Valletta u l-Floriana tiffunzjona sewwa.

Irid jingħad li jkun hemm ħsara konsiderevoli, kaġun prinċipalment għal vandaliżmu.

Tul ix-xhur tas- sajf saret manutenzjoni fuq il-parti l-kbira ta' din is-sistema.

Il-problema ta' vandaliżmu fuq is-sistema tad-dawl tas-swar saret waħda allarmanti ħafna.

L-ispiża ta' manutenzjoni hija waħda konsiderevoli.

Din il-problema, apparti dik finnanzjarja, żamm il-VRP milli jattwa t-tieni fażi tal-proġett li ilu snin biex isir.

Hemm partijiet tas-sistema, speċjalment madwar il-Forti Sant'Iemu, fejn il-lampi jitkissru immedjatament kif isiru u fil-fatt hemm deciżjoni li din il-parti titħalla mitfija.

Għar-rigward tal-Kottonera ma hemmx sistema ta' floodlighting ħlief għal parti żgħira mill-Forti Sant' Anġlu.

Dan l-aħħar kienet saret sistema ġdida għal Couvre Porte.

Hemm il-ħsieb li jsir aktar dwal mas-swar fil- Kottonera fix-xhur li ġejjin.

SVPR - OVERTIME

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab informat li bejn Jannar u Settembru 2000 tħallsu Lm2,523,247.33c9 f'pagi u Lm314,470.74c7 f'overtime lill-impjegati fl-SVPR

GRANMASTRU DE VILHENA - MONUMENT

L-ONOR.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li il-proġett ta' restawr tal-monument tal-Granmastru Manoel de Vilhena beda f'dawn il-granet.

Ix- xogħol stmat li jiswa mal-Lm10,000 u se jsir mir-restawratur Taljan Sante Guido li diġa' wera l-kapaċita' tiegħu sewwa fuq monumenti oħrajn tal- bronz f'Malta.

Il-VRP se jieħu ħsieb il dan il-monument uniku jiġi konservat u jkollu protezzjoni mit-tniġġiż.

FURJANA - ĠONNA TAL-MALL

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li l-VRP diġa' beda l- proġett tal-mall billi ħa ħsieb li jissewew xi ħitan u ħwejjeg zgħar oħra.

Sadanitant ġie kkummissjonat rapport minn perit sabiex isir proġett sħiħ għal dan il-ġnien.

Dan il-proġett se jkun wieħed mill-proġetti ewlenin tal- VRP tul is-sena li ġejja.

PARKING BAYS - NIES B'DIŻABILITA'

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li n-numru ta' parking bays riservati għal persuni b'diżabilita' bil-blue sticker huwa kif ġej:

|Attard |3 |Munxar |1 | | | |(Gozo) | | |Birgu |1 |Naxxar |1 | |Birkirkara|5 |Paola |1 | |Birżebbuġa|4 |Qala (Gozo)|1 | |Dingli |1 |Qrendi |3 | |Fgura |5 |Rabat |17 | | | |(Gozo) | | |Floriana |2 |Rabat |6 | | | |(Malta) | | |Fontana |2 |San Ġiljan |3 | |(Gozo) | | | | |Gudja |1 |San Ġwann |3 | |Gzira |4 |San Pawl |7 | | | |il-Baħar | | |Għajnsiele|1 |Santa Lucia|6 | |m (Gozo) | | | | |Għargħur |2 |Santa |4 | | | |Venera | | |Għaxaq |8 |Siġġiewi |6 | |Hamrun |3 |Sliema |8 | |Kerċem |1 |Tarxien |1 | |(Gozo) | | | | |Kirkop |2 |Valletta |5 | |Lija |1 |Xagħra |1 | | | |(Gozo) | | |Luqa |1 |Xewkija |2 | | | |(Gozo) | | |Marsa |2 |Xgħajra |1 | |Marsascala|3 |Żabbar |3 | |Mdina |2 |Żebbuġ |4 | | | |(Gozo) | | |Mellieħa |9 |Żebbuġ |2 | | | |(Malta) | | |Mġarr |3 |Żejtun |1 | |Mosta |2 |Żurrieq |3 | |Mtarfa |1 |Malta |4 | | | |Internation| | | | |al Airport | |

QORMI - VALLETTA ROAD

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: B'riferenza għal mistoqsija u t-tweġiba parlamentari nru 19374, jista' l-Ministru jgħid meta se jsiru x-xogħlijiet meħtieġa ġo Valletta Road, Ħal-Qormi u t-toroq tad-dawra tal-housing estate ?

Jaf li dawn it-toroq ilu ma jkollhom manutenzjoni tajba għal snin sħaħ, bil-konsegwenza li f'ċertu partijiet jeżisti anke periklu serju kemm għas- sewwieqa kif ukoll għal dawk li jkunu għaddejjin bil-mixi?

ONOR.

AUSTIN GATT: Bħalma jaf l-Onor.

Interpellant, il-kunsilli lokali huma korpi statutorji ta' gvern lokali b'personalita' legali distinta u fil- qadi tal-funzjonijiet tagħhom jagixxu skond il-prijoritajiet, esiġenzi u l- mezzi tagħhom.

Għaldaqstant nissuġġerixxi l-Onor.

Membru li jirriferi l-mistoqsija tiegħu lill-kunsill tal-lokalita' billi l-funzjoni li qed jirriferi g;aliha fil-fatt hija waħda mir-responsabbilitajiet tal-kunsilli.

PULIZIJA - CDS - QBID

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm-il-kopja ta' C.D. video tapes u playstation games mhux oriġinali nqabdu tul din is-sena mis-swieq Maltin?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi bejn l-ewwel ta` Jannar u l-aħħar ta` Ottubru ta` din is-sena, il-pulizija kkonfiskat 2,248 CDs, video tapes u logħob tal-playstation mhux oriġinali mis-swieq lokali.

IMPJIEGI - WORK PERMIT

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm-il persuna nqabdet li kienet qed timpjega magħha barranin li ma kellhomx work permit tul din is-sena?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab informat li bejn Jannar u Ottubru 2000, kien hemm 48 persuna li nqabdet timpjega barranin li ma kellhomx work permit.

PULIZIJA - ARRESTATI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm kienu l-barranin li tul din is-sena ġew arrestati u mressqa l-qorti minħabba xi reat?

Minn liema pajjiżi kienu ġejjin?

X'tip ta' reati kienu akkużati bihom?

ONOR.

TONIO BORG: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għal mistoqsija parlamentari nru.

20084 li kienet tkopri l-perijodu Jannar - Settembru 2000.

Ninsab informat illi matul Ottubru ta` din is-sena, il- pulizija ressqet 61 persuna ta` nazzjonalita` barranija quddiem il-qorti.

L-akkużi kienu jinkludu serq, traffikar ta` droga, pussess ta` droga, attakk u resistenza fuq uffiċjali pubbliċi, offiżi fuq il-persuna u ksur ta` l-immigrazzjoni.

Il-pajjiżi li minnhom kienu ġejjin il-persuni msemmija għall-perijodu Jannar - Ottubru 2000, kienu kif ġej :

Alġerija, Awstralja, Armenja, Afrika t`Isfel, Bulgarija, Ċina, Kanada, Eġittu, Franza, Filippini, Ġermanja, Indja, Iraq, Italja, Ġordan, Libanu, Libja, Moldavja, Marokk, Niġer, Niġerja, Olanda, Pakistan, Palestina, Polonja, Russja, Rumanija, Renju Unit, Sirja, Somalja, Svizzera, Turkija, Tuneżija, Ungerija, Ukrajna, Jugoslavja u Yemen.

PULIZIJA - KONTRAVENZJONIJIET

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm-il membru tal-korp tal-pulizija weħlu crime fis-snin 1999 u 2000 talli ma waħħlux biżżejjed traffic contravention tickets?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li fis-snin 1999 u 2000 kien hemm 93 membru tal-korp li ttieħdu passi dixxiplinari kontra tagħhom talli, mingħajr raġuni tajba u xierqa, naqsu milli jirrapportaw kontravenzjonijiet biżżejjed, bħalma huma fid-dmir li jagħmlu.

SKEJJEL - BORMLA SKOLA - PRIMARJA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid għaliex ix-xogħol ta' manutenzjoni li kellu jsir fis-sajf fl-iskola primarja ta' Bormla ma sarx sabiex qed isir issa meta l-istudenti qed jattendu l-iskola?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li, għalkemm ix-xogħol fuq l-irranġar ta' toilets fl-Iskola primarja, Bormla, beda fil-bidu tas-sajf li għadda, dan waqaf għal xi żmien minħabba li saret talba għal varjazzjoni fix-xogħol u għal xogħol addizzjonali.

L-approvazzjoni għal dawn ix-xogħlijiet ingħatat lill-kuntrattur f'nofs Settembru meta seta' jitkompla x-xogħol.

Il-kumpanija Kalaxlokk għandha l-inkarigu li tibdel is-saqaf tat-tromba tat-taraġ ta' l-imsemmija skola.

Minħabba raġunijiet tekniċi, ix-xogħol ma setax jibda fis-sajf li għadda u għalhekk ittieħdu prekawzjonijiet biex tiġi mħarsa s-saħħa ta' min jagħmel użu mill-imsemmi taraġ.

Hemm ħsieb li l-kumpanija Kalaxlokk tagħmel dan ix-xogħol matul il-vaganzi ta' l-Għid.

SKEJJEL - BORMLA - SKOLA PRIMARJA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'tip ta' xogħlijiet hemm bżonn isiru fl-iskola primarja ta' Bormla?

Jista' l-Ministru jserraħ ras il-ġenituri li m'hemmx ħsarat fis-soqfa?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li fl-iskola primarja, Bormla, jinħtieġu dawn ix-xogħlijiet:

* tibdil tas-saqaf tat-tromba tat-taraġ, * tiswijiet u tibdil ta' numru ta' aperturi; * tiswija tal-kolonni fil-faċċata; * tiswijiet fil-waterproofing membrane; u * ridekorazzjoni ta' klassijiet u kuriduri.

Is-saqaf tat-tromba tat-taraġ li se jinbidel tul il-vaganzi ta' l-Għid mill-kumpanija Kalaxlokk, twaħħal taħtu tagħmir għall-iskansar mill- periklu.

Għaldaqstant ġejt assigurat dwar is-safety u s-sigurta` meħtieġa għal kulħadd.

ĊENTRI TAS-SAĦĦA - SIRINGI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid matul din is-sena kemm intalbu siringi b'xejn miċ-ċentri tas- saħħa?

Jista' jagħti l-figuri għal kull ċentru?

Minbarra ċ-ċentri tas- saħħa, minn fejn aktar jistgħu jintalbu siringi?

Jista' jagħti wkoll figuri għal dawn il-postijiet?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Informat li minn Jannar sa Ottubru ta' din is-sena miċ-ċentri tas-saħħa ntalbu u ngħataw 119,197 siringa b'xejn lil dawk li jsofru mill-vizzju tad-droga.

Il-figuri għal kull ċentru huma dawn:

|Furjana | 15,000 | |Gżira | 24,728 | |Mosta | 17,852 | |Rabat | 7,492| |Qormi | 9,235| |Raħal Ġdid | 35,360 | |Bormla | 9530|

Siringi jistgħu jintalbu biss miċ-ċentri tas-saħħa.

PENSJONIJIET

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid għaliex il- persuna li n-numru ta' l-identita' tagħha qed jintbagħat separatament qiegħed jingħad li tħallset pensjoni żejda meta din il-persuna kkontribwixxiet għal żewġ pensjonijiet (tal-bolli u tas-servizz)?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nitlob lill-Onor Interpellant biex ġentilment jgħaddi b'mod kunfidenzjali aktar dettalji tal-każ imsemmi sabiex tkun tista' tingħata risposta.

BINI - WERRIETA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk hiex qed tiġi kkunsidrata li meta persuna tmut u tħalli postijiet (bini) mikrija lill-werrieta, il-bini jiġi stmat skond il-kera li jkunu qegħdin idaħħlu flok jiġi stmat il-bini?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nitlob lill-Onor Interpellant jirriferi din il- mistoqsija lill-ministru konċernat.

PROGRAMM ELETTORALI - PN - TAXXI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid jekk, skond il-Programm Elettorali PN Item No. 8, romol għal skop ta' taxxa hux se jibqgħu jiġu ntaxxati bħala ġuvintur/xebbiet imma bħala miżżewwġin?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li skond l-Att dwar it-Taxxa fuq l-Income Kap. 123 kif emendat b'Att XI tas-sena 2000, taħt Artikolu 56, romol u genituri separati jew mhux mizzewgin (single parents) li qed irabbu l-ulied, jiġu meqjusa bħala miżżewġin għall-fini tat-taxxa fuq l-income.

Din l-emenda bdiet tgħodd mis-sena ta' stima 2000 fuq l- income tas-sena bażi 1999.

TOROQ - ŻEBBUĠ

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta ser isiru x-xogħlijiet għal titjieb ta' New Street in Kandlora Street, Zebbuġ (parti minn Triq Ħal- Dwin) liema triq qiegħda fi stat ta' abbandun?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li d-dipartiment tat-toroq, flimkien mal-kunsilli lokali qed jipprepara programm għal asfaltar ta` toroq simili ma` Malta kollha, u x-xogħol fil-lokal isir skond il-prijoritajiet li jirriżultaw minn dan il-programm.

DIPLOMA TA' NURSING - APPOINTMENT

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li min għandu diploma fin-nursing ta' l-1995 għadhom bla appointment?

Kemm hemm groups ta' nurses kwalifikati li għadhom bla appointment?

Meta laħqu kull group?

Meta hu mistenni li jingħataw l- appointment?

Il-fatt li għadhom bla appointment, kif qed u se tafettwalhom il-paga u l-increments?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninsab informat li m'hemmx infermiera li ħadu diploma fin-nursing fl-1995 u għadhom bla appointment.

In-numru ta' infermiera kwalifikati li għadhom bla appointment huwa 154 (60 enrolled nurses u 94 staff nurses).

Dawn laħqu kif jidher hawn taħt:

60 Enrolled Nurses

| Numru |Meta Kwalifikaw | | 6 |Ottubru 1999 | | 54 |Ġunju 2000 |

94 Staff Nurses

| Numru |Meta Kwalifikaw | | 50 |Ġunju 1999 | | 7 |Novembru 1999 | | 37 |Ġunju 2000 |

Billi s-sejħiet għal applikazzjoni għall-mili ta' postijiet ta' enrolled nurses u staff nurses qed jiġu pproċessati mill-kummissjoni dwar is-servizz pubbliku, nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel il-mistoqsija lill- ministru konċernat.

Il-fatt li għadhom bla appointment ma taffettwalhomx il-paga.

Iżda l- increments jibdew sena wara d-data ta' l-appointment.

DJAR - LIĠI TAL-KERA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid xi żviluppi kienu saru minn mistoqsija parlamentari nru.

6949 tat-12 ta' Mejju 1999?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Minn meta ngħatat it-tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

6949, komplejna ninsistu biex jitlesta r-rapport, iżda sal-lum dan għadu ma ġiex ippreżentat lill-ministeru.

Il-gvern ser jagħti sa l-aħħar tas-sena biex il-kummissjoni dwar ir- reviżjoni tal-liġijiet tal-kera, li kienet waqqfet l-amministrazzjoni Laburista 1996-98, tlesti x-xogħol tagħha u tirrapporta lill-gvern.

Jekk dan ma jsirx, allura l-gvern ikollu jikkummissjona rapport biex jiġbor fih ix-xogħol li kien sar u l-konklużjonijiet li kienet waslet għalihom il- kummissjoni.

BORMLA - TRIQ SAN ĠWANN - FLATS

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: B'riferenza għal aħħar mistoqsija parlamentari fuq is-suġġett, jista' l-Viċi Prim Ministru jinforma l-Kamra f'liema stadju wasal il-bini tal-flats ġewwa Triq San Ġwann, Bormla?

Jista' wkoll jinforma l-Kamra kemm ġew sburżati spejjeż u sommom neċessarji u relattivi s'issa?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien informat li dawn l-appartamenti huma kważi lesti u jonqoshom biss li jitlestew xi xogħolijiet addizzjonali u li jiġu provduti s-servizzi essenzjali.

Jien informat ukoll li sal-lum tħallsu Lm222,718 lill-kuntrattur.

IPOĠEW

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: Jista l-Ministru jinforma l-Kamra: (a) kemm visitaturi marru jaraw l-Ipoġew; (b) kemm ħallsu għal dan il-għan; u (c) kien hemm xi tfal ta' skejjel primarji u sekondarji li marru hemm?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li:- (a) bejn Awissu u Settembru 2000 marru jaraw l-Ipoġew 2626 visitaturiħ (b) 2452 visitaturi ħallsu għal dan il-għanħ (c) s'issa ma kienx hemm tfal ta' skejjel primarji u sekondarji li marru hemm.

LUQA - ŻURRIEQ ROAD - TRAFFIC ISLAND

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jispjega għaliex it-traffic island li hemm f'Żurrieq Road, Luqa, ġiet maqlugħha, u dan wara li l-kunsill lokali kien nefaq flus biex għamel din l-istess traffic island?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li d-dipartiment hu nfurmat li l- kunsill lokali qed iwettaq proġett biex isiru water culverts u traffic channelizations ġodda fil-lokal.

MUŻEWIJIET U POSTIJIET STORIĊI

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jinforma l-Karma kemm tfal ta' skejjel primarji ttieħdu jaraw uħud mill-mużewijiet u postijiet storiċi?.

Jista' jiġi ndikat post post l-ammont ta' tfal li marru jżuruh?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li mhux possibbli jingħad kemm tfal ta' skejjel primarji ttieħdu jaraw uħud mill-mużewijiet u postijiet storiċi peress li l-istatistika li tinżamm, tinżamm għal tfal ta' l-iskejjel kollha.

Informat ukoll li bejn Jannar u Settembru 2000, 28, 060 tfal ta' l- iskejjel ittieħdu jaraw uħud mill-mużewijiet u postijiet storiċi.

L-ammont ta' tfal li marru huwa:

|museums of archaeology |1962 | |museums of fine arts | 546 | |museum of natural history|2577 | |museum of Roman |2154 | |antiquities | | |Għar Dalam cave and |2226 | |museum | | |Ħaġar Qim temples |2008 | |Inquisitor's Palace |1795 | |Maritime museum | 928 | |Palace armoury |1791 | |Palace State Rooms |1257 | |St Paul's catacombs |1382 | |Ħal Saflieni Hypogeum | / | |Tarxien temples |2053 | |War museum | 647 | |Museum of archaeology, | 806 | |Gozo | | |Museum of folklore, Gozo |1244 | |Museum of natural | 341 | |science, Gozo | | |Ġgantija Temples, Gozo |2721 | |Windmill, Gozo |1622 |

BSE INQUIRY - RAPPORT

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall- Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra jekk kemm-il darba d-dipartiment huwiex informat bir-rapport preżentat l-Ingilterra, magħruf bħala BSE inquiry, u nħassx il-bżonn li jinbidlu xi proċeduri preżentement użati minħabba r-rakkmandazzjonijiet milħuqa?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li d-dipartiment tas- servizz veterinarju għad mgħandux dettalji kollha tar-rapport.

Bħalma jaf hu dan ir-rapport kien estensiv ħafna, speċjalment fuq il-mod kif ġie ttrattat il-kontroll ta' din il-marda.

Biss nixtieq inserraħ moħħ l-Onor.

Interpellant billi ninfurmah li dwar din il marda, f'Malta ttieħdu u għadhom qed jittieħdu l-prekawzjonijiet kollha skond id-direttivi li nħargu mill-Komunita' Ewropea.

KUMITAT TA' L-AGRIKOLTURA U ŻVILUPP RURALI

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall- Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra jekk kemm-il darba d-dipartiment konċernat huwiex infurmat fuq bażi regolari bl-atti tal- kumitat ta' l-agrikoltura u żvilupp rurali li jiltaqa' fil-Parlament Ewropew u jekk le jħossx il-bżonn li dan jibda jsir?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Il-Ministeru huwa abbonat fil-ġurnal uffiċċjali ta' l- Unjoni Ewropea li fih ikun hemm l-atti kollha li jkunu adottati jew proposti sabiex ikunu adottati mill-kunsill tal-ministri fl-Unjoni u, fejn hu l-każ, mill-Parlament Ewropew.

ARTIJIET - ESPROPRIAZZJONI - L58/62/48

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: B'riferenza għal mistoqsija parlamentari nru.

19719, jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm ilu d-dipartiment ta' l-artijiet jistenna tweġiba u huwiex soltu li jkun hemm dewmien f'każi simili?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi d-dipartiment ta` l-artijiet ilu jistenna tweġiba mit-12 ta` April 2000.

Huwa normali li risposti għal talbiet bħal dawn jieħdu ċertu tul ta` żmien.

DRAMM

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: B'konnessjoni mar-IV Edizzjoni Konkors Kitba għall-Palk Francis Ebejer, organizzat mid-dipartiment tal-kultura fl-1999, jista' l-Minsitru jgħid kemm nefaq id-dipartiment tal-kultura biex isir id-dramm rebbieħ "Kull Ġieħ u Glorja fit-Teatru Manoel"?

Min ħadu d-dħul li kien hemm mill-bejgħ tal-biljetti?

Għaliex id- dipartiment tal-kultura ddeċieda li jiffinanzja d-dramm "Tkun Darb'Oħra, Mikelanġ" biex dan isir fit-Teatru Manoel meta d-dramm la ħa t-tieni u lanqas it-tielet premju u ġie l-aħħar wieħed fost il-ħamsa li ssemmew b'ġieħ?

Id-dipartimenti tal-kultura beħsiebu jiffinanzja d-drammi li ġew it- tieni, it-tielet u l-erba' l-oħra li ssemmew qabel "Tkun Darb'Oħra, Mikelanġ" biex dawn ikunu jistgħu jsiru wkoll?

Jekk le, din ma tkunx diskriminazzjoni kontra dawn?

Kemm ħareġ flus id-dipartiment tal-kultura għall-"Tkun Darb'Oħra, Mikelanġ" u kif tqassmu?

Min se jieħdu d-dħul li jkun hemm mill-bejgħ tal-biljetti għal dan id- dramm?

Kemm ħarġet l-Universita' ta' Malta f'pustaġġ, stampar ta' karti, eċċ biex tagħmel propaganda lil "Tkun Darb'Oħra, Mikelanġ" u għaliex l- Universita' ddeċidiet li tagħmel dan?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li:-

a) l-ispiża kienet ta' Lm3298 kollox inkluż anke l-kiri tat-Teatru Manoel bl-ispejjeż tiegħu; b) id-dħul mill-biljetti ħadu d-dipartiment tal-kultura; c) ma kienx hemm klassifika f'dawk id-drammi li fil-fehma tal-ġurija spikkaw fuq l-oħrajn"; d) mhux l-ewwel darba li d-dipartiment tal-kultura għin fil-produzzjoni ta' drammi bil-Malti u mhux biss dawk li jkunu ġew ippremjati f'xi konkors; e) le; f) id-dipartiment tal-kultura sponsorja parzjalment dan id-dramm billi ser joħroġ Lm2000.

Dawn ikopru biss parti mill-ispejjeż ta' din il- produzzjoni.

Informat ukoll li l-Universita` ma nefqet xejn fl-istampar ta' ebda materjal b'konnessjoni mad-dramm "Tkun darb'oħra, Mikelanġ".

Hija parti mill-mission statement tal-Precincts office li jgħin kemm lill-istudenti kif ukoll lill-istaff ta' l-Universita` fl-organizzazzjoni u l-promozzjoni ta' attivitajiet kulturali organizzati minnhom.

Is-somma totali li ntefqet f'pustaġġ in konnessjoni mad-dramm imsemmi keinet ta' Lm15.

SKEJJEL - TRASPORT

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm fadal ilmenti pendenti dwar transport ta' l- iskejjel?

Jinżamm rekord dwar dan?

Liema sezzjoni hi nkarigata minn ilmenti dwar transport?

Din is-sessjoni għandha customer service?

Jekk iva, x'ħinijiet jaħdmu?

Fejn hi stazzjonata din is-sezzjoni?

Minn min hi komposta u x'inhuwa l-grad tagħhom?

X'channels iridu jużaw min ikollu lment dwar transport ta' l-iskejjel?

X'inhi l-ispiża għat-trasport ta' l- iskejjel fis-sena?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li ma hemmx ilmenti pendenti pero' f'dan it- tip ta' xogħol l-uffiċjal responsabbli jkun qed isegwi l-andament tat- trasport fuq każi ta' kuljum.

Rekords ta' l-ilmenti jinżammu ta' kuljum mill-bidu tas-sena skolastika.

L-uffiċjal inkarigat mit-trasport u l-uffiċċju tiegħu jilqgħu l-ilmenti waqt il-ħinijiet ta' l-uffiċċju.

Dan l-uffiċċju jinsab fil-bini tad- diviżjoni ta' l-edukazzjoni fil-Furjana u hu kompost mis-Sur Mario Abela (enforcement officer I) uffiċjal inkarigat mit-trasport ta' tfal, u mis- Sinjorina Cecilia Pace (general hand) li tagħmel xogħol klerikali.

Kull min ikollu xi lment għandu jċempel fuq numru 225124.

L-ispiża biex jitwasslu mat-tlieta u għoxrin elf student/a kuljum taqbeż il-Lm1 miljun fis-sena.

UNIVERSITA' - STUDENTI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru ġentilment jgħid kemm kien hemm studenti l-Universita' minn kull raħal u belt f'Malta u Għawdex fl-1985, 1986 u sa Mejju 1987 u fl-1999 u 2000?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li mhuwiex possibbli li tingħata l- informazzjoni mitluba għas-snin 1985,1986 u 1987 peress li f'dak iż-żmien l- informazzjoni ma kenitx komputerizzata.

L-informazzjoni għas-snin 1999 u 2000 tingħata f'seduta oħra peress li matul ix-xahar kollu ta' Ottubru jkun hemm ħafna ċaqliq ta' studenti minn kors għal ieħor, kif ukoll studenti li għalkemm ikunu aċċettati f'xi kors ma jibdewx il-kors u għalhekk ir- reġistru ta' l-istudenti ma jkunx stabbli qabel nofs Novembru.

QORMI - TRIQ IL-VITORJA - DAWL

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid meta se jiġi nstallat dawl li jindika li hemm zebra crossing ħdejn il-health centre ta' Ħal Qormi, fi Triq il- Vitorja, peress li minkejja li hemm din il-faċilita', il-fatt li m'hemmx dawl li jindikaha, xorta baqa' r-riskju għal min jagħmel użu minnha wara li jibda jbexbex jew jidlam?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninsab informat li l-korporazzjoni Enemalta qed tistenna risposta kemm mingħand il-kunsill lokali ta' Ħal Qormi kif ukoll mid-dipartiment tat-toroq wara li aktar kmieni din is-sena kienet għadditilhom stima ta' kemm jiswa x-xogħol li għalih qed issir riferenza.

SERVIZZ PUBBLIKU - GĦAWDEX

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru joġġi fuq il-Mejda tal-Kamra list aġġornata tal-clerks Għawdxin li jaħdmu Malta f'ordni ta' seniority?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jien informat li hawn 106 li r-residenza tagħhom hija f'Għawdex u li qed jaħdmu Malta bħala clerks.

Ma nħossx li hija etika li jingħataw id-dettalji mitluba mill-Onor.

Interpellant.

Jekk l-Onor.

Interpellant jixtieq xi informazzjoni fuq xi każ partikolari huwa mitlub jagħmel mistoqsija f'dan ir-rigward.

TURIŻMU - XIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

MICHAEL REFALO: L-Informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra iktar kmieni f'din is-seduta.

SAĦĦA - XIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari nru.

ONOR LOUIS DEGUARA; Informat li l-karozzi ġodda li nxtraw fid-dekasteru tiegħi mill-1992 sal-lum huwa kif ġej:

|Rover | 2 | |Alfa Romeo | 2 | |Hyundai | 8 | |Fiat | 3 | |Daewoo | 1 | |Kia | 4 | |Toyota | 2 | |Seat | 1 | |VW | 2 | |Citroen | 1 | |Mazda | 3 | |Skoda | 3 |

HOSPITALITY - BREAKDOWN

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: B'riferenza għal mistoqsija nru.

19902, jista' jagħti ċ-ċifra ta' kemm intefqu flus f'hospitality u jagħti breakdown ta' kif intefqu?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-persentaġġ ikkwotat fil-mistoqsija parlamentari nru.

19902 jirriferi għaċ-ċifra allokata għal vot ta' hospitality fl-Estimi Ġenerali u għalhekk huwa faċli għall-Onor.

Membru li joħroġ iċ-ċifra li talab.

Dwar il-breakdown ta' kif intefqet iċ-ċifra m'għandix x'inżid mat-tweġiba li tajtu għal mistoqsija parlamentari nru.

19173 fuq l-istess suġġett.

HOSPITALITY - BREAKDOWN

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: B'riferenza għal mistoqsija parlamentari nru.

19900, jista' l- Minisitru jagħti ċ-ċifra ta' kemm intefqu flus f'hospitality u jagħti breakdown ta' kif intefqu?

ONOR.

JOE BORG: Il-persentaġġ ikkwotat fil-mistoqsija parlamentari nru.

19900 jirriferi għaċ-ċifra allokata għal vot ta' hospitality fl-Estimi Ġenerali u għalhekk huwa faċli għall-Onor.

Interpellant li joħroġ iċ-ċifra li talab.

Dwar breakdown ta' kif intefqet iċ-ċifra m'għandix x'inzid mat-twegiba li tajtu għal mistoqsija parlamentari nru.19186 fuq l-istess suġġett.

HOSPITALITY - BREAKDOWN

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: B'riferenza għal mistoqsija parlamentari nru.

19899, jista' l-Ministru jagħti ċ-ċifra ta' kemm intnefqu flus f'hospitality u jagħti breakdown ta' kif intefqu?

ONOR.

TONIO BORG: Il-persentaġġ ikkwotat fil-mistoqsija parlamentari nru.

19899 jirriferi għaċ-ċifra allokata għal vot ta` hospitality fl-Estimi Ġenerali u għalhekk huwa faċli għall-Onor.

Dwar breakdown ta` kif intnefqet iċ-ċifra m`għandix x`inżid mat-tweġiba li tajtu għal mistoqsija parlamentari nru.

19184 fuq l-istess suġġett.

HOSPITALITY - BREAKDOWN

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: B'riferenza għal mistoqsija parlamentari nru.

19897, jista' l-Ministru jagħti ċ-ċifra ta' kemm intnefqu flus f'hospitality u jagħti breakdown ta' kif intnefqu?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Il-persentaġġ ikkwotat fil-mistoqsija parlamentari nru.

19897 jirriferi għaċ-ċifra allokata għall-vot ta' hospitality fl- Estimi Ġenerali u għalhekk huwa faċli għall-Onor.

Interpellant li joħroġ iċ- ċifra li talab.

Dwar breakdown ta' kif intnefqet iċ-ċifra m'għandix x'inżid mat-tweġiba li tajtu għal mistoqsija parlamentari nru.

19175 fuq l-istess suġġett.

PULIZIJA - FSS

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li l-FSS ma kenitx implimentata immedjatament fil-korp tal-pulizija bir-riżultat li issa l-membri tal-korp qed iħallsu somom kbar ta' flus mill-paga f'arretrati tat-taxxa?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li s-sistema tal-FSS ġiet introdotta fid-dipartimenti kollha, inkluż id-dipartiment tal-pulizija, b`effett mill- 1 ta` Lulju 1997.

Jekk hemm xi membri tal-korp li qed jiġu mitluba jħallsu somom ta` flus f`arretrati tat-taxxa, dan żgur li mhux ġej minn xi nuqqas min-naħa ta` dan id-dipartiment.

BIRKIRKARA - TRIQ IL-WIED - DAWL

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Billi hemm ħafna dlam fl-area tat-Taurus Centre, Triq il-Wied, Birkirkara, jista' l-Ministru jara li ssir bozza ġdida quddiem il-Knisja ta' San Pawl?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jien informat li mill-investigazzjoni li saret jirriżulta li fit-triq imsemmija hemm dawl adegwat.

PULIZIJA - ŻEBBUĠ - SPARATURA

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid jekk itteħditx azzjoni legali kontra dak l-individwu li spara fuq "Osprey" Imdina Road, Żebbuġ, liema rapport deher fuq "The Times"?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi l-pulizija identifikat il-persuna li sparat fuq l-Osprey, u kkonfiskatlu l-arma tan-nar.

Din il-persuna mistennija titressaq il-qorti fit-22 ta` Novembru, 2000.

DJAR - LIFTS

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti informazzjoni dwar meta ser jiġu mwaħħla lifts fil-bini magħruf bħala Kamerata ġewwa Merchant Street, Valletta?

Jista' jikkonferma wkoll hux beħsiebu jimplimenta proċess ta' twaħħil ta' lifts fil-housing estates tal-Pieta?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab informat li fil-ġranet li ġejjin l- awtorita' tad-djar se tissottometti l-applikazzjoni meħtieġa lill-awtorita' ta' l-ippjanar għall-installazzjoni ta' lift fil-bini ndikat fl-ewwel parti tal-mistoqsija.

Ninsab informat ukoll li l-awtorita' tad-djar waslet biex tassenja t- tender għal żewġ lifts f'żewġ blokki fil-Pieta' fejn jgħixu persuni b'diżabilita' li jsofru minn nuqqas ta' mobilita'.

ARTIJIET POSSESSION AND USE

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid x'pożizzjoni beħsiebu jieħu l-gvern dwar dik il-proprjeta' attenuta permezz ta' possession and use?

ONOR.

TONIO BORG: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għal mistoqsija parlamentari nru.

PULIZIJA - LIĊENZJI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm ħarġu liċenzji tan-negozju mill-pulizija fl-1998 u 1999?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li n-numru ta` liċenzji għal ftuħ ta` negozji ġodda li nħarġu mill-pulizija fis-snin 1998 u 1999 kien ta` 388 u 522 rispettivament.

PTA - RIŻENJI

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jagħti r-raġuni għaliex irriżenjaw iċ- chairman u l-viċi chairman ta' l-awtorita' tat-trasport?

Min qed imexxi din l-awtorita' bħalissa?

Jista' jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra, ir-rapport li tlesta fil-bidu tas- sena mill-aħħar chairman dwar it-tibdil li kien hemm meħtieġ?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li s-Sur Alfred Triganza rriżenja minħabba pressjoni ta' xogħol fil-professjoni tiegħu, waqt li s-Sur Pius Fenech irriżenja mingħajr ma ssottometta ebda raġuni.

RAĦAL ĠDID - LUQA ROAD - ZEBRA CROSSING

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jogħġbu l-Ministru jkun daqstant ġentili u jintervjeni sabiex issir zebra crossing mill-aktar fis possibbli f'Luqa Road, Paola quddiem il-Carters supermarket peress li minħabba l-volum qawwi ta' traffiku li jgħaddi n-nies li jaqsmu t-triq prattikament jissugraw ħajjithom kull darba?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li d-dipartiment tat-toroq, flimkien mal-bord għall-kontroll tat-traffiku, qed jagħmlu survey neċessarju biex tiġi nstallata zebra crossing fil-viċinanza ta' Carters supermarket.

PASSAPORTI - INTERNET

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jogħġbu l-Ministru jgħid għaliex fid-dipartiment tal-passaporti fil-Belt twaqqaf is- servizz ta' l-internet għall-impjegati ta' dan id-dipartiment?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li l-aċċess għall-internet ma tneħħiex lil uffiċjal li għandu l-awtorita` li juża dan il-mezz għal ħteġijiet biss ta` l-uffiċċju tal-passaporti.

GUDJA - TRIQ TARXIEN - PELICAN LIGHTS

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jogħġbu l-Ministru jara li jiġu nstallati pelican lights ħdejn il-bini tal-gvern fi Triq Tarxien, Gudja, peress li n-nies li joqogħdu fil-flats tal-gvern u l-viċinanzi ma jistgħux jaqsmu din it-triq mingħajr ma jirriskjaw ħajjithom?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Tlabt lid-dipartiment tat-toroq u l-bord għall- kontroll tat-traffiku biex jikkunsidraw it-talba ta' l-Onor.

Interpellant.

GUDJA - TRIQ DAWRET GUDJA - ZEBRA CROSSING

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jogħġbu l-Ministru jara li tiġi nstallata zebra crossing mill-aktar fis possibbli fi Triq Dawret il-Gudja, Gudja (triq li mill-Gudja twasslek l-airport) peress li min irrid jaqsam din it-triq wiesgħa u traffikuża jrid kull darba jipperikola ħajtu?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Tlabt lid-dipartiment tat-toroq u l-bord għall- kontroll tat-traffiku jikkunsidraw it-talba ta' l-Onor.

Interpellant.

DETOX CENTRE - METHADONE

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jindaga għalfejn il-Methadone li jingħata lill-pazjenti tad-Detox centre ma jkollux artificial sweetener minflok zokkor li qiegħed jikkawża problemi kbar fis-saħħa orali ta' dawn l-istess pazjenti?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Il-pazjenti li jattendu d-Detox u li huma diabetics' kif ukoll dawk li qegħdin jistennew tarbija, jingħataw Methadone b'artificial sweetener.

Qegħdin isiru wkoll sforzi biex il- Methadone kollu li jinxtara jkun sugar-free.

GUDJA - TRIQ ĦAL-GĦAXAQ - BUS STOP

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jogħġbu l-Ministru jara li jiġi nstallat stage għall- karrozzi tal-linja fi Triq Ħal-Għaxaq, Gudja (ħdejn Palazz Bettina) peress li l-eqreb bus stop hu ferm 'il bogħod (dejjem fid-direzzjoni tal-Gudja)?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li l-awtorita' dwar it-trasport pubbliku se tikkunsidra t-talba, ma' talbiet oħra simili, sabiex jiġi nstallat stage fi Triq Ħal Għaxaq, Gudja.

ETC - KONFERENZA

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal- Kamra kopja tad-diskors li għamel fil-konferenza ta' l-ETC fis-27 ta' Ottubru, 2000?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Kopja tad-diskors li għamilt fil-konferenza organizzata mill-ETC fis-27 ta' Ottubru 2000, tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra .iktar kmieni f'din is-seduta.

ENEMALTA - DOMESTIC SUPPLY

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninsab informat li sal-31 ta' Lulju 2000, il-bilanċ dovut lill-Korporazzjoni Enemalta għal ħlas ta' elettriku kien jammonta għal Lm26,121,993.

Minn dan l-ammont, is-settur domestiku u klijenti kummerċjali żgħar, kellhom jagħtu Lm13,231,803, li minnhom Lm5,599,114 huma marbuta ma' kontijiet kurrenti.

Is-settur kummerċjali għandu jagħti s-somma ta' Lm3,054,721, li minnhom Lm557,790 huma relatati mal-kontijiet kurrenti.

Fil-preżent l-Enemalta m'għandhiex fis-sistema tar-records tagħha n-numru ta' residenti u stabilimenti kummerċjali li huma lura fil-ħlas.

Meta wieħed jiftakar li llum in-numru ta' klijenti jlaħħaq madwar 227,000, żgur li fil-futur irid jinstab mezz ta' ġbir aħjar minn dak preżenti.

Is-sistema magħrufa bħala pre-payment metering illum titħaddem f'diversi pajjiżi u hi aċċettata anke bħala mezz ta' kif wieħed jirregolarizza l- konsum peress li jkun qiegħed iħallas waqt li jkun qed juża l-elettriku.

WIED IL-GĦAJN - TRIQ IR-RUMI - TOROQ

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk hux possibli li ssir spezzjoni, u possibbilment tiġi rranġata, Triq ir-Rumi, Wied il-Għajn liema triq hi abitata u minkejja li r-residenti ilhom diversi snin - aktar minn għaxar snin - jitolbu li tiġi rranġata baqgħet kif kienet?

Billi din it-triq kellha tiġi rranġata mir-roads dept - wara li ma kenitx irranġata sew wara li għaddew minnha s-servizz ta' l-ilma ħafna snin ilu - u dan skond mistoqsijiet parlamentari preċedenti tiegħi, possibbli li tittieħed azzjoni għax issa dawn ir-residenti ilhom ħafna snin jistennew?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Fir-risposta parlamentari nru.

19907 kien diġa' spjegat li x-xogħol huwa wieħed ta` manutenzjoni li huwa responsabbli għalih il-kunsill lokali.

Jien informat li t-triq ġiet spezzjonata u l-ħsara li fiha tirrikjedi resurfacing li minnu nnifsu hu xogħol li jaqa` taħt ir-responsabbilta` tal- kunsill lokali.

Aktar ma jgħaddi żmien u dan ir-resurfacing idum ma jsir, il-ħsara żgur li ser tikber b'mod li l-wiċċ tat-triq jinqala' kollu, u hemm jidħol id- dipartiment tat-toroq biex jerġa' jasfalta t-triq mill-ġdid.

Għalhekk id- dipartiment tat-toroq ser jgħaddi l-każ lill-kunsill biex dan jara x`jista' jsir.

REĠISTRAR TA' VAPURI

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew reġistrati vapuri ġodda matul l-aħħar sena?

Kemm għandhom tunnellaġġ bejniethom?

Kemm ikkontribwew f'liċenzji il-vapuri reġistrati ġodda?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant ser tkun inkluża fir-rapport annwali ta` l-awtorita` marittima ta` Malta li dalwaqt ser jitpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra.

VAPURI - LIĊENZJI

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm vapuri naqsu li jħallsu l- liċenzja jew għażlu bandiera oħra flok dik Maltija?

Kemm kienu jħallsu f'liċenzji l-vapuri li naqsu li jħallsu?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għar-risposta mogħtija għal mistoqsija parlamentari nru.

VAPURI - STANDARDS INTERNAZZJONALI

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm vapuri reġistrati Malta kienu projbiti milli joħorġu minn portijiet barranin għax ma kellhomx standards internazzjonali ta' sigurta'?

Jista' jgħid ukoll kemm vapuri reġistrati Malta kienu nvoluti f'inċidenti fuq il-baħar?

ONOR.

ĊENSU GALEA: L-informazzjoni mitluba qiegħda tinġabar.

MMA - IMPJIEGI

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm daħħlet impjegati ġodda l- Maritime authority matul l-aħħar sena?

F'liema grad ġew impjegati u x'inhu s-salarju tagħhom?

X'benefiċċji tħallsu dawn il-ħaddiema?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li l-awtorita' marittima daħlet total ta` 12-il impjegat ġdid mill-1 ta` Novembru 1999 sal-31 t`Ottubru 2000 li huma dawn:

|Data ta|Impjieg |Replac|New |Salar| |l-Impie| |ement |Post|ju | |g | | | | | |03.04.0|informat| |NP |6165 | |0 |ion | | | | | |systems | | | | | |support | | | | | |exec. | | | | |24.07.0|draughts| |NP |3883 | |0 |man\site| | | | | |supervis| | | | | |or | | | | |01.09.0|cleaner |Rep. | |4175 | |0 | | | | | |01.09.0|merchant|Rep. | |6165 | |0 |shipping| | | | | |executiv| | | | | |e | | | | |11.09.0|assistan|Rep. | |5918 | |0 |t | | | | | |accounta| | | | | |nt | | | | |19.09.0|clerk |Rep. | |4550 | |0 | | | | | |19.09.0|clerk | |N.P.|4550 | |0 | | | | | |22.09.0|clerk |Rep. | |4550 | |0 | | | | | |27.09.0|clerk | |N.P |4550 | |0 | | | | | |28.09.0|clerk |Rep. | |4550 | |0 | | | | | |29.09.0|clerk |Rep. | |4550 | |0 | | | | | |02.10.0|clerk | |N.P.|4550 | |0 | | | | |

Il-ħaddiema kollha ta` l-awtorita` marittima jibbenefikaw minn skema ta` health & accident insurance.

KONVENZJONI TAS-CITES

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm inqabdu persuni jdaħħlu speċi protetti ta' flora u fauna u kemm minnhom kienu prottetti mill-Konvenzjoni tas-CITES?

Kemm minnhom kienu f'appendix 1,2 u 3 ta' CITES?

Kemm ġew maqbuda mid-dwana, ambjent, pulizija jew xi awtorita' oħra?

Sakemm jittressaq il-qorti min jinqabad, x'inhi l-proċedura, fejn jinżammu dawn l-ispeċi ħajja, min jieħu ħsiebhom?

Xi training għandu?

Kemm mietu waqt li kienu għadhom taħt ir- responsabbilta' ta' dan il-gvern u għaliex dawn ma jintelqux mill-ewwel?.

Jista' jgħid jekk il-pulizija għandhiex xi ftehim mal-qrati jew mal ministeru tal-ġustizzja biex każi bħal dawn isiru malajr biex titnaqqas il- tbatija fuq l-annimali?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li mill-1 ta` Jannar 2000 sal-lum inqabdu tliet persuni jdaħħlu speċi ta` flora u fauna li huma protetti mill- Konvenzjoni tas-CITES.

Fit-tliet każi l-ispeċi kienu f'appendix 1, 2 u 3 ta` CITES.

Sakemm tkun qiegħda ssir l-investigazzjoni, dawn jinżammu mid-dipartiment tad-dwana jew ta` l-ambjent li jkunu għamlu s-sejba.

Kif titlesta l- investigazzjoni u l-persuna tiġi akkużata quddiem il-qorti, dawn l-ispeċi jiġu esibiti l-qorti u l-istess qorti tipprovdi dwar iż-żamma u l- protezzjoni tagħhom skond il-liġi.

Dwar l-aħħar parti tal-mistoqsija, ninsab informat li ma hemmx tali arranġament.

CITES - PRODOTTI ILLEGALI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid jekk inqabdux prodotti illegali magħmula minn xi parti ta' xi speċi protetti mis-CITES, eżempju, avorju, ġilda tas-sriep, kukkudrilli eċċ u jekk hawnx persuni kwalifikati biex jagħmlu DNA testing fuq speċi jew partijiet ta' speċi li huma protetti mis-CITES?

Jista' jgħid ukoll jekk il-persuni fuq dan ix-xogħol ta' protezzjoni humiex ittrejnjati biex jgħarfu dawn l-ispeċi?

Kemm hemm persuni ittrejnjati minn kull dipartiment involut u fejn jaħdmu?

X'korsijiet attendew f'kull każ?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li mill-1 ta` Jannar 2000 sal-lum ma nqabdux prodotti illegali magħmula minn xi parti ta` xi speċi protetti mis- CITES.

Ninsab informat ukoll li l-membri ta` l-iskwadra ta` l-ALE tal-pulizija, għandhom taħriġ bażiku fuq dan is-suġġett, pero` dawn dejjem jikkonsultaw mad-dipartiment ta` l-ambjent meta jkun meħtieġ.

KONVENZJONIJIET INTERNAZZJONALI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid liema huma l-konvenzjonijiet internazzjonali marbuta mal- protezzjoni ta' l-ambjent li Malta hi parti minnhom?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Il-konvenzjonijiet internazzjonali marbuta mal-protezzjoni ta' l-ambjent li Malta hi parti minnhom huma kif ġej:

*1948 The Convention on the International Maritime Organisation, as amended.

*1949 Agreement for the Establishment of a General Fisheries Counsil for the Mediterranean.

* 1951 The International Plant Protection Convention.

* 1954 International Convention for the Prevention of Pollution of the Sea by Oil.

* 1958 The Convention on the Continental Shelf.

* 1958 The Convention on the Territorial Sea and the Contiguous Zone.

* 1963 Treaty Banning Nuclear Weapon Tests in the Atmosphere, in Outer Space and Under Water.

* 1969 International Convention on Civil Liability for Oil Pollution Damage.

* 1971 The Treaty on the Prohibition on the Emplacement of Nuclear Weapons and Other Weapons of Mass Destruction of the Sea-Bed and the Ocean Floor and in the Subsoil Thereof.

* 1971 International Convention on the Establishment of an International Fund for Oil Pollution Damage.

* 1971 The Convention on Wetlands of International Importance Especially as Waterfowl Habitat.

* 1972 The Convention on the Prohibition of the Development, Production and Stockpiling of Bacteriological (Biological) and Toxic Weapons, and their Destruction.

* 1972 The Convention on the Prevention of Marine Pollution by Dumping of Wastes and Other Matter.

* 1973 The Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora.

* 1974 The International Convention on the Safety Of Life At Sea.

* 1976 The Convention for the Protection of the Mediterranean Sea Against Pollution and the 1996 Amendments to it.

* 1976 The Protocol For the Prevention of Pollution of the Mediterranean by Dumping from Ships and Aircraft.

* 1976 The Protocol concerning Co-operation in Combating Pollution of the Mediterranean Sea by Oil and Other Harmful Substances.

* 1976 The Protocol For the Protection Of the Mediterranean Sea Against Pollution From Land Based Sources.

* 1979 The Convention on Long Range TransboundaryAir Pollution.

* 1979 The Protocol to the Convention on Long Range Transboundary Air Pollution on Long-Term Financing of the Co-Operative Programme for Monitoring and Evaluation of the Long Range Transmission of Air Pollutants in Europe (EMEP).

* 1982 United Nations Convention on the Law of the Sea.

* 1985 The Vienna Convention for the Protection of the Ozone Layer.

* 1986 The Protocol concerning Mediterranean Specially Protected Areas.

* 1987 The Montreal Protocol on Substances that Deplete the Ozone Layer.

* 1992 The United Nations Framework Convention on Climate Change.

* 1994 United Nations Convention to Combat Desertification in those Countries Experiencing Serious Drought and/or Desertification, particularly in Africa.

* 1996 Protocol Concerning Protected Areas and Biological Diversity in the Mediterranean.

*1996 Protocol on the Prevention of Pollution of the Mediterranean Sea by Transboundary Movement of Hazardous Wastes and their Disposal.

Hemm deċiżjoni mill-kabinett biex nirratifikaw:

* 1979 Convention on the Conservation of Migratory Species of Wild Animals (Bonn Convention). * 1992 Convention on Biodiversity.

ENVIRONMENT INSPECTORS

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn environment inspectors illum u f'liema qasam ta' l-ambjent huma speċjalizzati?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li d-dipartiment għall- ħarsien ta' l-ambjent għandu 11-il spettur ta' l-ambjent.

Dawn qegħdin imqassmin kif jidher hawn taħt:

|sezzjoni tal-pollution | 2 | |control | | |sezzjoni tan-nature | 4 | |protection | | |sezzjoni tas-sites and | 4 | |habits | | |ministeru ta' l-intern | 1 |

KUNSILLI LOKALI - ASSOĊAZZJONI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien l-ammont ta' fondi li l-gvern għadda lill-assoċazzjoni tal-kunsilli lokali f'dawn l-aħħar tliet snin?

Kemm minn dawn il-fondi ntnefqu fuq safar, kull sena, kemm saru safriet, għal fejn saru, ġo liema pajjiż, min siefer fuq kull safra?

Kemm nefqet l-assoċazzjoni kull sena fuq attivitajiet li saru ġo lukandi, kemm Malta kif ukoll Għawdex kull sena u x'kien l-iskop ta' l-attivita'?

ONOR.

AUSTIN GATT: Peress li l-informazzjoni trid tinġabar nagħti tweġiba f'xi seduta oħra.

HIV

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm saru testijiet għal HIV din is-sena u kull sena għal dawn l-aħħar għaxar snin?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Informat li n-numru ta` testijiet għall-HIV li saru din is-sena u kull sena għal dawn l-aħħar għaxar snin huma:

SENA TOTAL REQUEST 1991 2461 1992 3131 1993 2369 1994 3935 1995 3963 1996 3912 1997 3809 1998 4249 1999 4264

Matul is-sena 2000 saru (s'issa) 1137 test għall-HIV.

PULIZIJA - SERQ

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid x'tip ta' sorveljanza qiegħed jagħmel il-korp tal-pulizija fl-inħawi ta' Ħ'Attard u Ħal-Balzan, in vista tas-serq li sar matul dawn l- aħħar ġimgħat minn djar residenzjali f'dawn l-irħula?

Jista' jgħid kemm saru serqiet f'dawn l-inħawi mill-1 ta' Jannar, 2000 sal- ġurnata tal-lum?

Kemm ġew solvuti każi?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li mill-1 ta` Jannar sal-31 ta` Ottubru 2000, ġew irrapportati lill-pulizija 40 każ ta` serq mil- lokalitajiet li rrifera għalihom l-Onor.

Interpellant.

Fl-istess perijodu ġew solvuti tliet każi.

Ninsab informat ukoll li kemm il-pulizija tad-distrett, kif ukoll dawk tal-mobile żiedu l-patrols fl-istess inħawi.

PULIZIJA - GĦASES - ATTARD/BALZAN

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm ikun hemm uffiċjali tal-pulizija fl-għasses ta' Ħ'Attard u Ħal-Balzan matul il-ġurnata u matul il-lejl?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi fl-għassa ta` Ħal Balzan ikun hemm pulizija għassa l-ġurnata kollha - 24 siegħa kuljum - filwaqt li l- għassa ta` Ħ`Attard tinfetaħ skond kif jippermettu l-esiġenzi tas-servizz.

Barra minnhekk, ikun hemm ukoll il-pulizija tat-taqsima tal-mobile jippatroljaw dawn l-inħawi.

NEIGHBOURHOOD WATCH

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid jekk għadhiex tinħadem in-neighbourhood watch u fil-każ affermattiv f'liema lokalitajiet?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li fil-preżent in-neighbourhood watch qiegħda titħaddem fil-lokalitajiet ta` Ħal Tarxien, Sliema, Rabat (Tal- Virtu`), Mosta (Il-Blata l-Għolja), Mellieħa (Santa Maria Estate) u Buġibba (Lukandiera).

Ninsab informat ukoll illi qed isiru taħditiet bejn il-pulizija u xi kunsilli lokali, fosthom dawk ta` Ħal Qormi u tal-Gżira, sabiex tiġi introdotta in-neighbourhood watch f`dawn il-lokalitajiet.

PULIZIJA - SERQ

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid, in vista taż-żieda fis-serq din is-sena, x'qiegħed isir mill-korp tal-pulizija u/jew mill-ministeru biex titrażżan din il-mewġa ta' serq?

ONOR TONIO BORG: Fl-ewwel għaxar xhur ta` din is-sena kienu reġistrati xi żidiet f`xi tipi ta` serqiet u nuqqas f`xi tipi oħra.

Per eżempju, jidher li filwaqt li kien hemm żieda ta` 36.75% fil-pick-pocketing, kien hemm nuqqas ta` 46.51% f`hold-ups u 36.97% fi snatch and grab waqt li serq mill- karozzi baqa` kważi l-istess.

Il-ġlieda tal-pulizija kontra kull tip ta` kriminalita` hija proċess kontinwu li ma jieqaf qatt.

Il-pulizija tieħu dawk il-miżuri kollha li jidrilha li jkunu xierqa sabiex kemm jista` jkun ma jkunx hemm abbużi.

Kif jista` japprezza l-Onor.

Interpellant, l-istess natura tal-ħidma tal- pulizija kontra l-kriminalita` hija xi ħaġa li minnha nnfisha titlob ċertu riservatezza, sabiex jintlaħaq l-għan tagħha.

Pero` nista naċċerta lill- Onor. Interpellant illi l-pulizija hija impenjata bis-sħiħ sabiex jinkiseb ir-riżultat mixtieq minn kulħadd.

PULIZIJA - SERQIET

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jagħti breakdown tal-każi kollha ta' serq li sar mill-1 ta' Jannar, 2000 sal-ġurnata tal-lum, b'indikazzjoni ta' liema minn dawn il- każi ġew solvuti u kemm tressqu persuni in konnessjoni ma' dawn is-serqiet quddiem il-qrati?

Jista' jagħti dettalji dwar l-eta' tal-persuni mressqa quddiem il-qrati fuq każi ta' serq?

Jista' jgħid kemm minn dawn li tressqu qegħdin isegwu programm ta' riabilitazzjoni mid-droga, jekk ikun il-każ?

ONOR.

TONIO BORG: Dwar in-numru ta` każi ta` serq u dawk minnhom solvuti għal perijodu minn Jannar sa Settembru 2000, nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għal mistoqsija parlamentari nru.

Ninsab informat li matul Ottubru 2000, ġew irrappurtati lill-pulizija 741 każ ta` serq.

Fl-istess xhur ġew solvuti 20 serqa.

Ninsab informat ukoll illi l-etajiet tal-persuni imressqa l-qorti fuq il- każi solvuti jvarjaw bejn it-13 u 67 sena.

Dwar l-aħħar parti tal-mistoqsija ninsab informat li l-pulizija ma żżommx statistika tat-tagħrif hekk kif mitlub.