MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 150 L-Erbgħa, 6 ta' Ottubru, 1999 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 150

L-Erbgħa, 6 ta' Ottubru, 1999

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-6.05 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

L-Erbgħa, 6 ta' Ottubru, 1999

WERREJ MINUTI 436

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 436

TQEGĦID TA' KARTI 441

STQARRIJA MINISTERJALI 442

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-PROTEZZJONI ĊIVILI (IT-TIENI QARI) 457

CIVIL PROTECTION BILL (SECOND READING) 457

AĠĠORNAMENT 464

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIĠEBA BIL-MIKTUB 469

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 149 li saret fil-5 ta' Ottubru, 1999 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

GŻIRA - FOOTBALL PITCH

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk kamra li hija mibnija fil-football pitch ta' l- iskola sekondarja Antonio Bosio tal-Gżira u li qed tintuża bħala tuck shop għandhiex il-permessi ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar, tad-dipartiment ta' l- artijiet u tad-dipartiment ta' l-edukazzjoni?

Minn min qed tintuża bħala tuck shop?

Min ħa d-deċiżjoni li tinbena?

Jekk inbniet bla permessi meħtieġa, x'passi ttieħdu?

B'liema metodu ħarġu t-tenders għat-tuck shop imsemmi?

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni) Jien informat li l-kamra li qiegħda sservi bħala tuck shop hija magħmula minn żewġ ħitan tal- boundary wall li jdawwar il-ground ta' l-iskola u minn żewġ ħitan oħra mibnija b'mod temporanju u mgħottija b'saqaf taż-żingu.

Parti mill- istruttura kienet hemm minn dejjem u l-parti l-oħra saret fuq bażi temporanja sakemm jinstab post alternattiv għal tuck shop fil-preċint ta' l- iskola.

Iż-żewġ ħitan temporanji msemmija saru fuq inizjattiva ta' l- amministrazzjoni ta' l-iskola peress li din sabet li temporanjament, sakemm jinstab post ieħor, dan it-tuck shop ikun jista' jservi l-ħtiġijiet tat- tfal li jattendu din l-iskola, u għaldaqstant it-tfal jibqgħu kontinwament taħt sorveljanza.

Naturalment it-tuck shop qed jintuża mit-tfal ta' l- iskola sekondarja Antonio Bosio tal-Gzira.

It-tuck shop ittieħed b'kuntratt wara sejħa għal offerti maħruġa mill-kap ta' l-iskola flimkien mall-kunsill skolastiku.

Għas-sena skolastika 1999/2000 dan il-kuntratt ser ikun imġedded skond artiklu 12 tal- kondizzjonijiet ta' kuntratt ta' tuck shop fi skola statali.

L-art hija kollha tad-diviżjoni ta' l-edukazzjoni u l-approvazzjoni ta' l-awtorita` ta' l-ippjanar tintalab meta jinstab il-post għal struttura permanenti.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Cuschieri, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Jikkonferma l-Ministru li fl-imsemmija skola diġa' jeżisti tuck shop u allura dan huwa t-tieni wieħed?

Jikkonferma wkoll li biex tagħmel struttura temporanja, kemm f'dak li jirrigwardja bini kif ukoll f'dak li jirrigwardja saqaf u kwalunkwe' ħaġa oħra ta' struttura, tinħtieġ xorta l-permessi ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Dawn huma materji li qed jiġu kkonsidrati mill- awtoritajiet tad-diviżjoni ta' l-edukazzjoni.

MR SPEAKER: L-Onor.

Dolores Cristina, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Nixtieq inkun naf jekk jeżistux guidelines biex l-ikel u x-xorb li jinbiegħ minn dawn it-tuck shops ikun konformi mal-linja ta' l-edukazzjoni li toħroġ mill-health promotion unit.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Iva, il-kapijiet ta' l-iskola u l-kunsilli skolastiċi u l-awtoritajiet ta' l-edukazzjoni huma konxji ta' l-importanza illi l-ikel li jieħdu t-tfal ikun bnin, skond is-sustanzi nutrittivi li huwa meħtieġ għalihom.

Jeżistu struzzjonjiet biex kemm jista' jkun dak li jinbiegħ mit- tuck shops ikun konformi ma' dawn il-karatteristiċi.

MR SPEAKER: L-Onor.

Silvio Parnis, domanda supplimentari.

ONOR.

SILVIO PARNIS: Peress li għal mistoqsija li kont għamiltlu fis- sajf il-Ministru kien qalli li x-xogħol kien wasal biex jibda pero' sal-lum għadu ma bediex, jista' jgħidli meta verament se jibda x-xogħol fl-iskola kindergarten ta' Raħal Ġdid.

Jaf ukoll il-Ministru bil-problemi li jeżistu fl-iskola ta' l-Imtarfa?

Biex it-tfal imorru għal-lezzjoni tat-Taljan tara xi 400 tifel jiġru għax, flok it-teacher tmur fil-klassi, it-tfal imorru jfittxu l-klassi u qed ikollna ħafna lmenti mir-residenti ta' dan il-lokal.

Nista' ngħid li għalkemm m'iniex minn dak il-lokal, ċemplulna xi residenti dwar din il- problema.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Ix-xogħol fuq il-kindergarten imsemmija qed jiġi kkonsidrat biex ikun jista' jsir fil-perijodu ta' xogħol li jmiss taħt l- estimi l-ġodda.

Għar-rigward tal-problema tat-tfal ta' l-Imtarfa, inkun nista' ninvestiga biex nara r-raġunijiet ta' dawn il-fatti li qed isemmi l-ħabib tiegħi.

MR SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Meta staqsejtu jekk hux kull struttura tenħtieġ il-permess ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar, il-Ministru rrisponda li hija xi ħaġa li qed tiġi kkonsidrata min-naħa ta' l-iskola.

Jikkonfermax il- Ministru li anke meta ssir struttura temporanja mingħajr il-permess ta' l- awtorita' ta' l-ippjanar, tkun qed tinkiser il-liġi?

F'dan il-każ sar bini fi proprjeta' tal-gvern mingħajr il-permess ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar, anke jekk fuq bażi temporanja, u għalhekk qed tinkiser il-liġi.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Naħseb illi l-awtorita' ta' l-ippjanar tieħu konjizzjoni ta' dan l-ilment li qed iqanqal l-Onor.

Membru u tkun tista' tieħu l-passi li jidhrilha xierqa.

MR SPEAKER: L-Onor.

Cristina.

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Nerġa' lura għas-suġġett tat-tuck shops u din id- darba dwar prezzijiet.

Xtaqt inkun naf jekk dawn it-tuck shops jitmexxewx fuq l-istess manjiera bħal profit-making outlets oħra, jew jekk hemmx prezzijiet speċjali in vista li jikkejterjaw għat-tfal ta' l-iskola.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Is-sistema hi li t-tuck shops jingħataw wara ħruġ ta' tenders, organizzati mill-iskola partikolari, taħt it-tmexxija tas-surmast, tal-kap ta' l-iskola u tal-kunsilli skolastiċi.

Ladarba jiġu segwiti dawn il-proċeduri, imbagħad dik tat-tuck shop tkun operazzjoni kummerċjali normali bħal kwalunkwe' operazzjoni kummerċjali oħra.

MR SPEAKER: L-Onor.

Parnis.

ONOR.

SILVIO PARNIS: Nerġa' lura għall-mistoqsija dwar l-iskola tal- kindergarten ta' Raħal Ġdid.

Il-Ministru qal li qiegħda tiġi studjata u wasalna biex nagħmluha.

Hemm xi target date meta se jibda x-xogħol?

Ilna żmien twil sejrin fuqha din u qed ikun hemm ħafna lmenti mir-residenti, allura tajjeb li lil dawn ngħidulhom għallinqas meta hemm il-ħsieb li x- xogħol isir.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: M'iniex f'pożizzjoni llum li nagħti target date.

Naf żgur li hija fil-programm ta' xogħlijiet li jridu jsiru.

MR SPEAKER: L-Onor.

George Vella, domanda supplimentari.

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Speaker, nixtieq ngħid xi ħaġa li m'għandhiex x'taqsam ma' dan is-suġġett pero' tirrigwarda l-edukazzjoni, b'mod partikolari t-trasport ta' l-iskejjel.

Jista' l-Ministru jispjega x'inhija r-rabta li hemm bejn il-kuntrattur li jieħu s-servizz tal-ġarr tat-tfal u l- awtoritajiet ta' l-edukazzjoni?

Hemm stipulati pick-up points għat-tfal?

Meta dawn jinkisru jew inkella ma jiġux adhered to, x'jiġri?

Min jieħu l- passi?

(Interruzzjonijiet) Iva, imbagħad ngħidlek l-għala qed nitkellem b'dan il-mod.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Speaker, il-ġarr tat-tfal ta' l-iskejjel isir bi ftehim bejn id-diviżjoni ta' l-edukazzjoni u t-tliet entijiet li joffru dan is-servizz.

Dawn huma l-koperativa tal-minibuses, l-unsheduled bus service u x-scheduled bus service.

Issa għal din is-sena in partikolari ħsibna pjuttost kmieni biex nippruvaw nilqgħu għal ċerti lmenti li jsiru minn sena għal oħra, bħal per eżempju, li x-xufier jiġbor it-tfal kmieni żżejjed qabel l-iskola, jew li jdum ma jmur għalihom meta tispiċċa l-iskola, ilmenti dwar il-kondotta tas-sewqan, kultant sewqan eċċessiv jew inkella kultant imġiba ta' xi sewwieqa partikolari.

Biex nippruvaw nilqgħu għal din is-sitwazzjoni u ntejbuha, waqqafna working group għall-ħabta ta' meta kienet se tispiċċa s-sena skolastika, magħmul minn rappreżentanza tad-diviżjoni ta' l-edukazzjoni - il-working group kien chaired minnhom - u rappreżentanza tal-koperattiva tal-minibuses u rappreżentanza taż-żewġ entitiet l-oħra li joffru servizz ta' trasport għat-tfal.

Fir-rapport ta' dan il-working group ġew elenkati sensiela ta' kondizzjonijiet illi wieħed għandu josserva sew dwar dik li hi mġiba, dak li hu sewqan u anke dwar dawk li huma kwestjonijiet ta' ħin.

Jien nista' ngħid li kelli wkoll l-opportunita' li f'aktar minn darba niltaqa' ma' dan il-grupp biex insegwi l-andament tad-diskussjonijiet li kienu qegħdin isiru u anke imbagħad meta saru l-konklużjonijiet u r-rakkmandazzjonijiet.

Issa fejn hi qiegħda l-problema illi għadna ma nistgħux insibu soluzzjoni aċċettabbli u soluzzjoni tajba għaliha?

Il-problema hija li aħna għandna l-iskejjel ta' l-Istat tista' tgħid kollha jibdew fl-istess ħin u ħafna drabi, biex nissodisfaw il-bżonnijiet kollha, karozzi partikolari - sew jekk huma coaches, sew char-a-bancs u sew minibuses - qed ikollhom jagħmlu aktar minn trip wieħed.

Il-problema tiġi kkomplikata bil-fatt illi t-traffiku f'dak il-ħin partikolari tal- ġurnata, huma u se jibdew l-iskejjel, illum sar iġib miegħu konġestjoni fir- rotot prinċipali ta' pajjiżna, li qiegħed jaffetwa serjament anke l- andament ta' dan is-servizz.

Ġew suġġeriti diversi ideat, fis-sens jekk per eżempju wieħed jistax jorganizza il-ftuħ ta' l-iskejjel f'ħinijiet differenti, billi jkun hemm grupp ta' skejjel jiftħu ħin u grupp ta' skejjel li jistgħu jiftħu ħarira aktar tard, jew ħarira aktar kmieni.

Naturalment dan huwa suġġett li għandu impatt fuq is-sistema edukattiv kollu, li wieħed ma jistax japplikah jekk mhux b'konsultazzjoni u diskussjonijiet ma' dawk kollha involuti, mhux l-inqas l-għalliema.

Allura l-pożizzjoni hi illi mid-diviżjoni ta' l-edukazzjoni, it-taqsima li tieħu ħsieb dan is-servizz issegwi dettaljatament ġurnata b'ġurnata, skola bi skola, x'qed jiġri u fejn ikun hemm nuqqasijiet li m'hemmx ġustifikazzjoni għalihom jittieħdu anke passi u ġieli waqqafna s-servizz - fejn ikun hemm, per eżempju, xi ħadd illi s-servizz ma jagħtihx, il-ħlas jitwaqqaf u jkollna każijiet regolari fejn il-ħlas illi jkun dovut għal trip partikolari ma jsirx għaliex naturalment it-trip ma jkunx sar - u allura dan jikkonferma li għandna livell tajjeb ta' monitoring tas-servizz.

M'iniex sodisfatt bis-servizz u fil-fatt fil-kors ta' din is-sena dan il- working group li ħadem biex iġib titjib fis-servizz li għandna s'issa, se jkompli jaħdem.

Mr Speaker, jien nixtieq nirrimarka li din is-sena l-iskejjel tagħna - bejniethom dawn jagħtu servizz lil aktar minn 50,000 student - fetħu mingħajr lanqas l-iċken ilment dwar kwestjonijiet ta' trasport jew ilmenti ta' natura oħra.

In-nuqqas ta' lment ma jfissirx illi s-sistema hija tajba biżżejjed imma hija xi ħaġa illi rridu nkomplu ntejbu.

Nispera li dan il- working group, illi fih il-parteċipazzjoni tal-gruppi tad-drivers konċernati, jasal biex matul il-kors tax-xhur li ġejjin isib soluzzjonijiet aħjar, sew għas-servizz li aħna nirċievu bħala diviżjoni ta' l-edukazzjoni u anke għas-sewwieqa nnifishom.

MR SPEAKER: L-Onor.

Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Niġu fuq livell aktar prattiku.

Jekk kemm-il darba ġenituri għandhom complaints, dawn bilfors iridu jiġbdu l-attenzjoni ta' xi ħadd rigward xi ħaġa li m'humiex sodisfatti biha fil-mod kif jiġi pprovdut it-trasport.

Dawn lil min għandhom jindirizzaw il-problema tagħhom, lill- kap ta' l-iskola jew lil dan il-monitoring committee?

Ħalli anke meta aħna niġu affaċċjati b'dawn il-problemi, ngħidu: Isma', se nkellmu lil min hu nkarigat, ħalli jitfa' l-attenzjoni tiegħu fuq dik il-problema.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: L-ilment fl-ewwel istanza għandu jsir lill-iskola għax hija l-aktar punt viċin kemm għall-istudenti u kemm għall-ġenituri.

Fid-diviżjoni ta' l-edukazzjoni hemm uffiċjal inkarigat, is-Sur Mario Abela, illi xogħlu huwa illi jsegwi dan is-servizz bl-aktar mod dettaljat.

Jiena naf li ġieli l-ilment daħal dirett fid-diviżjoni ta' l-edukazzjoni, jiġi dirett għandu u normalment isib rimedju.

MR SPEAKER: L-Onor.

Noel Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, xtaqt nistaqsi lill-Ministru jekk jirriżultalux li numru ta' ġenituri, li għandhom tfal b'diżabilita' u jattendu l-iskejjel tal-gvern, qed jilmentaw li uliedhom għad m'għandhomx facilitator u speech therapist.

Jekk huwa l-każ, xtaqt li l-Ministru wkoll jgħidli kemm jaħseb li jirrikjedi żmien biex din il-problema tiġi solvuta.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Speaker, fil-fatt għandi mistoqsija oħra fuq dan is-suġġett u ma naħsibx li jkun hawn diffikulta' jekk nagħti xi informazzjoni minnha.

Kif nafu, għal dawk il-każijiet meta jkollok tfal bi bżonnijiet speċjali u l-kap ta' l-iskola, bil-kunsens tal-ġenituri, jitlob illi jingħata special support, illum hemm bord li jissejjaħ statementing board - magħmul minn esperti f'diversi oqsma, nies mid-diviżjoni ta' l-edukazzjoni u nies li ġejjin minn oqsma oħrajn - li jeżamina l-każ fuq il-pariri li jkun irċieva miċ-child development advisory unit, minn psikoloġi oħrajn, minn tobba oħrajn, minn professjonisti oħrajn u, skond l-assessment li jagħmel dan il-board ta' kull każ, jiddeċiedi livell ta' appoġġ speċjali li dak l- istudent ikollu bżonn.

Jista' jagħti l-każ li l-board jiddeċiedi li dan għandu bżonn appoġġ totali, jiġifieri l-provvista ta' facilitator one-to- one full-time għal dak il-każ partikolari.

L-ewwelnett tajjeb li ngħidu li dan l-istatementing board beda jaħdem is- sena li għaddiet - kien twaqqf mill-predeċessur tiegħi, l-Onor.

Evarist Bartolo - kompla jaħdem, skarika l-każijiet illi kellu pero' dawn huma każijiet li l-ħin kollu jinbtu.

Naħseb li l-Onor. ħabib tiegħi japprezza illi inti tista' tibda mingħajr ma tkun konxju li hemm il-ħtieġa li nilqgħu għal xi bżonn speċjali, jgħaddu sentejn u jevolvu fatturi u ċirkostanzi illi jqanqlu każ illi jkun jitlob li jiġi eżaminat.

Allura l-ewwel ħaġa li din is-sena ridna nassiguraw kienet li t-tfal kollha li jmisshom jidħlu l- ewwel darba, dawk li se jidħlu fil-kindergarten għall-ewwel darba, dawn ridna nkunu ċerti li ħadd minnhom ma jibqa' barra mill-iskola għax ma jkunux ġew statemented u l-każ ma jkunx ġie evalwat.

Allura s-sitwazzjoni llum, skond l-informazzjoni li għandi, hi li m'hawn l-ebda tifel jew tifla ta' l-eta' li suppost imorru l-iskola u m'humiex qed imorru l-iskola għax ma ġewx statemented.

Jiġifieri rridu nitilqu minn dan il-punt.

U dawn ridna li nagħtuhom prijorita' biex inkunu ċerti li għallinqas qed imorru ġo skola.

Għandek imbagħad il-każijiet ta' dawk illi qegħdin diġa' l-iskola, urew ċerti sintomi u kien hemm realizzazzjoni li l-każ tagħhom ried jiġi eżaminat biex jiġi evalwat.

Issa l-pożizzjoni hija illi hemm tmien każi ta' tfal bi bżonnijiet speċjali li qed jiġu evalwati mill-istatementing board qabel jistgħu jibdew jattendu l-iskola.

Mela allura għandna tmienja li għad iridu jibdew l-iskola u li l-każ tagħhom qiegħed quddiem l- istatementing board.

Il-proċess tagħhom dan beda u l-informazzjoni li għandi hija li fi żmien ħmistax, ir-rakkmandazzjonijiet dwar il-każ tagħhom se jiġu ppreżentati lill-awtoritajiet edukattivi.

Hemm imbagħad numru ikbar ta' każijiet ta' dawk li diġa' qegħdin fl- iskola.

Hemm dawk illi għandhom diġa' partial support u oħrajn li support m'għandhomx u qed jinħass il-bżonn li jista' jkollhom.

Kemm hu n-numru ta' dawk li diġa' qegħdin l-iskola u wieħed irid jiddeċiedi x'support għandhom bżonn ma nafx ngħidlek bl-amment, pero' huwa numru ta' għexieren.

MR SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Għar-risposta preċedenti tal-Ministru għall- mistoqsija tiegħi, apparti li ma rrispondinix jekk jikkonfermax li diġa' jeżisti tuckshop fl-iskola tal-Gżira - naturalment dik hija l-indikazzjoni li għandi jien - kif jista' l-Ministru joqgħod jistenna l-passi ta' l- awtorita' ta' l-ippjanar meta jitla' bini llegali f'xi proprjeta' li taqa' taħt id-dipartiment ta' l-edukazzjoni u ma jeħux hu l-passi mmedjati?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Speaker, jiena l-ikbar u l-ewwel interess tiegħi naturalment huwa l-ġid tat-tfal.

Mill-informazzjoni li għandi fil-file jirriżultali illi li kieku m'hawnx dan l-arranġament temporanju, illi l- Onor. ħabib tiegħi donnu mhux kontenut bih, kieku dawn it-tfal ma jkunux la taħt is-sorveljanza meħtieġa waqt il-ħinijiet tal-break u ħinijiet oħrajn, u anke, jista' jagħti l-każ - kif kellna okkażjonijiet li jiġri f'din l- iskola fil-Gżira - illi t-tfal joħorġu barra mill-precincts ta' l-iskola b'periklu għalihom waqt il-ħin li suppost qegħdin l-iskola.

Naħseb il-ħabib tiegħi l-Onor.

Cuschieri japprezza - jiena l-ewwel darba li sirt naf li hawn din l-istruttura meta saret il-mistoqsija ta' l-Onor.

Membru - li huwa metikoluż ħafna biex jiġu osservati r-regoli kollha ta' l- awtorita' ta' l-ippjanar u tal-liġi ta' l-ippjanar, u min-naħa l-oħra wieħed irid jara wkoll illi hawn dawn l-esiġenzi.

Għax jekk lill-istudenti m'intix se tipprovdilhom tuck shop, dawn aktarx li joħorġulek 'il barra waqt il-break u waqt ħinijiet oħra.

Issa dan it-tuck shop qiegħed, safejn informat jien, ġol-precincts ta' l-iskola, within the boundaries ta' l- iskola, fuq proprjeta' ta' l-iskola tad-diviżjoni ta' l-edukazzjoni u hawn qegħdin nitkellmu fuq struttura fejn għandek żewġ ħitan minn erba' li huma l-ħitan tal-boundary innifsu, hemm ħajt ieħor li ssaqqaf b'corrugated plastic jew xi materjal ieħor, u dan kollu biex temporanjament jipprovdu struttura temporanja.

Meta jiena rajt li din il-kwestjoni diġa' ġiet a konjizzjoni ta' l- uffiċjali tad-diviżjoni - li m'għandi lanqas l-iċken dubju illi jkunu qegħdin isegwuha, anke għall-aspetti li qed iqanqal l-Onor. ħabib tiegħi u, jekk hawn kwestjonijiet illi wieħed irid jidħol fihom mill-aspetti li qed isemmi hu, jiena ċert li dan ikun jista' jsir - stajt nifhem li l-kwestjoni qiegħda taħt kontroll.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet issa għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Viċi Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 167 ta' l-1999 - Ordni ta' l-1999 dwar l- awtorita' tad-djar (trasferiment ta' proprjeta') (nru 8).

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Louis Galea.

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar skejjel privati li għollew il-miżati għas-sena skolastika 1999/2000, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 9874.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Dalli.

ONOR.

JOHN DALLI (Ministru tal-Finanzi): Mr Speaker, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:-

Rapport komparattiv mill-MFSC dwar servizzi finanzjarji f'Malta, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 10003.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern): Mr Speasker, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:-

Tabella li turi l-għadd ta' pulizija fuq xogħol f'San Ġiljan u Paceville matul weekends u festi pubbliċi f'Awissu u Settembru 1999, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 9682;

Tabella li turi l-għadd ta' każijiet ta' stupru rrapportati lill- pulizija matul l-1999, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 9683;

Tabella li turi l-għadd u t-tip ta' reati rapportati lill-pulizija matul Lulju u Awissu 1999, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 9684;

Tabella li turi n-nefqa għal fuel bejn Jannar u Awissu 1999 minn kull distrett tal-pulizija, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 9933;

Tagħrif dwar priġunieri fil-faċilita' korrettiva ta' Kordin fit-28 ta' Settembru 1999, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 9934; u

Tabella li turi l-għadd ta' breathalyser tests li saru bejn Settembru 1998 u Settembru 1999, wara li r-riżultat fl-ewwel test fit-triq kien pożittiv, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 10002.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' mapep li juru t-toroq arterjali u distributorji li tlestew matul l-1999, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 9990.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Il-Ministru Louis Galea.

STQARRIJA MINISTERJALI

Kurrikulu Minimu Nazzjonali

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-ministeru tiegħi għadu kif temm eżerċizzju ta' reviżjoni tal-kurrikulu minimu nazzjonali wara proċess estensiv ta' djalogu parteċipattiv ma' stakeholders ewlenin.

Iż-żewġ dokumenti li qed inpoġġi fuq il-Mejda l-lejla huma l-abbozz finali tal-kurrikulu minimu nazzjonali u s-suċċint tiegħu.

Ic-chairperson tal-kumitat parlamentari għall- affarijiet soċjali diġà intalbet sabiex titlob lil dan il-kumitat jiddiskuti d-dokument li għadni kif ippreżentajt.

M'għandix dubju li f'dan il-kumitat ir-rappreżentanti ta' din il-Kamra ikollhom opportunità sħiħa li jitolbu l-ispjegi meħtieġa u jwasslu l-fehmiet tagħhom.

Għaldaqstant f'dan l-istadju se nsemmi biss il-punti prinċipali li jittratta l-kurrikulu minimu nazzjonali l-ġdid.

X'inhu l-Kurrikulu Minimu Nazzjonali?

L-Iżvilupp uman huwa marbut mal-ħila ta' kull skola li tistimula fl- istudenti tagħha ħsieb kreattiv u kritiku, raġunar, sens ta' kurżita' u ħila fit-twettiq ta' deċiżjonijiet u ta' sejba ta' soluzzjonijiet għall- problemi.

Il-kurrikulu minimu nazzjonali huwa l-għodda magħżula mill- Istat biex jikkontribwixxi għall-iżvilupp sħiħ tat-tfal u żgħażagħ Maltin permezz:

· ta' edukazzjoni f'firxa ta' oqsma, · ta' soċjalizzazzjoni, · ta' trasmissjoni ta' kultura, · ta' stimolu li jwassalhom biex ikunu ċittadini responsabbli, u · ta' trawwim ta' valuri umanistiċi u mġiba mibnija fuq l-etika u l- morali.

Waqt li jiffavorixxi politika li tqanqal u tħeġġeġ lill-iskejjel biex ifasslu kurrikulu skolastiku li jirrifletti l-ħtiġijiet individwali u partikolari ta' l-istudenti tagħhom, il-ministeru ħaseb ukoll biex jipprovdi lill-iskejjel b'viżjoni komuni għal edukazzjoni ta' kwalita'.

Il-kurrikulu minimu nazzjonali jiffoka aktar fuq x'inhu mistenni li l- istudenti jitgħallmu - learning outcomes - milli fuq il-kontenut li l- għalliem għandu jittrasmetti - provision of content.

Id-dokument japprezza wkoll il-prinċipju tad-diversita' li jirrispetta d-differenza ta' studenti b'abbiltajiet, ambjent familjari, kuntest soċjali, interessi, stili ta' kif jitgħallmu u sess differenti.

Għaldaqstant huwa mistenni li l-kurrikulu skolastiku, il-pedagoġija u l-għodod tat-tagħlim ikunu flessibbli biżżejjed biex jirrispondu għall-isfida tad-differenza b'mod pożittiv.

Il-kurrikulu minimu nazzjonali huwa mfassal b'mod flessibbli, li jagħmilha possibbli u faċli għall-iskejjel biex jiżviluppaw policies, strateġiji, pjani u prattika li tassew jilħqu l-ħteġijiet individwali u partikolari ta' l- istudenti tagħhom.

Il-kurrikulu minimu nazzjonali:

· joffri viżjoni edukattiva għall-iskejjel kollha f'Malta u Għawdex;

· jippreżenta l-prinċipji u valuri ewlenin li għandhom jiggwidaw lil kulmin qiegħed jgħin lit-tfal jitgħallmu;

· jfisser l-għanijiet wiesa' ta' l-edukazzjoni u r-riżultati mistennija mill-proċess ta' tagħlim;

· jindika standards skolastiċi għall-istudenti;

· jirrikmanda l-użu ta' firxa ta' riżorsi, stili, u teknoloġiji ta' tagħlim; u

· jħeġġeġ l-iżvilupp ta' staff development policies li jiżguraw edukazzjoni ta' kwalita' għat-tfal u żgħażagħ kollha.

Il-kurrikulu minimu nazzjonali jipprovdi qafas li se jiggwida lill-iskejjel fit-tifsil tal-kurrikulu skolastiku u tal-pjan ta' żvilupp tagħhom.

Il- mandat ewlieni ta' dan id-dokument huwa li jagħmel provvedimenti għall- iżvilupp sħiħ tal-persuna u għall-kisba ta' ħiliet li jintegrawha fid-dinja tax-xogħol

Il-bażi legali tal-kurrikulu minimu nazzjonali tinsab fl-Att ta' l-1988 dwar l-Edukazzjoni (Kap. 327) u fi tliet regolamenti li mad-data effettiva tagħhom saru l-kurrikulu minimu nazzjonali għall-edukazzjoni f'Malta.

Dawn ir-regolamenti huma:

Regolamenti ta' l-1989 li jistabilixxu kurrikulu minimu nazzjonali fil- livell tal-kindergarten (A.L. 76 ta' l-1989) - dawn daħlu fis-seħħ fl-1 ta' Settembru 1989;

Regolamenti ta' l-1989 li jistabilixxu kurrikulu minimu nazzjonali fil- livell primarju (A.L. 73 ta' l-1989) - dawn daħlu fis-seħħ fl-1 ta' Settembru 1989;

Regolamenti ta' l-1990 li jistabilixxu kurrikulu minimu nazzjonali fil- livell sekondarju (A.L. 103 ta' l-1990) - dawn daħlu fis-seħħ fl-1 ta' Settembru 1990.

Il-kurrikulu minimu nazzjonali l-ġdid hu maħsub li jistabilixxi dawn ir- regolamenti b'effett mill-1 ta' Settembru ta' l-2000.

(1) Att ta' l-1988 Dwar l-Edukazzjoni (Kap.327.): Artiklu 4 jgħid li "Huwa dmir ta' l-Istat - (b) li jiżgura li jkun hemm sistema ta' skejjel u istituzzjonijiet li jkunu miftuħa għaċ-ċittadini Maltin kollha u li jkunu jipprovdu għall-Iżvilupp sħiħ tal-personalita' kollha inkluża l-ħila ta' kull persuna għax-xogħol".

Il-proċess ta' reviżjoni u tiġdid tal-kurrikulu minimu nazzjonali li, kif rajna, ġie stabilit għall-ewwel darba f'Malta għaxar snin ilu, nbeda fl- 1995 bil-pubblikazzjoni tad-dokument "Tomorrows' School: Developing Effective Learning Cultures(o)" u tkompla bil-pubblikazzjoni f'Marzu ta' 1998 ta' l-abbozz "Kurrikulu Nazzjonali Ġdid għall-Edukazzjoni f'Malta bejn l-età ta' 3 u 16-il sena (3)".

Dan id-dokument serva ta' spinta għad- djalogu bejn il-partijiet kollha involuti fl-edukazzjoni li wassal għall- formolazzjoni ta' dan il-kurrikulu minimu nazzjonali ġdid.

Minn Novembru 'l hawn kelli diversi laqgħat oħra ma' gruppi speċjalizzati li jirrappreżentaw il-firxa kollha ta' dawk imsieħba fil-proċess ta' l- edukazzjoni sew b'mod dirett kif ukoll indirett.

F'dan il-proċess id- diviżjoni rċeviet bil-miktub numru sostanzjali ta' kummenti mingħand għalliema, unions, korpi u oħrajn interessati.

F'April ta' din is-sena jiena tlabt li l-abbozz ippubblikat is-sena l-oħra jiġi rivedut fid-dawl tad-diskussjoni u djalogu li sar.

F'Lulju jiena mbagħad bgħatt l-abbozz rivedut flimkien mas-suċċint lid- diretturi kollha tad-diviżjoni ta' l-edukazzjoni, lill-MUT, lir- rappreżentanti ta' l-Iskejjel tal-Knisja u dawk indipendenti, lill- oppożizzjoni fil-parlament, u lil numru ta' osservaturi fil-kamp edukattiv u tlabt li, sal-5 ta' Lulju, iwassluli bil-miktub il-fehmiet tagħhom dwar dan id-dokument.

F'dan l-istadju, jiena erġajt flejt id-dokument tal-kurrikulu minimu nazzjonali l-ġdid kif ukoll l-aħħar kummenti li rċevejt dwaru, flimkien mad- direttur ġenerali ta' l-edukazzjoni, mad-direttur għall-iżvilupp tal- Wayne u Dr. Carmel Borg, it-tnejn mill-fakultà ta' l-edukazzjoni ta' l-Università ta'

(o) Consultative Committee on Education, 1995.

(3) Ministeru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali, Marzu 1998.

Malta.

Wara tibdil ieħor fid-dokument, il-verżjoni finali adottata minni ġiet preżentata lill-kabinett tal-gvern nhar it-Tnejn 20 ta' Settembru 1999.

Il-kabinett iddiskuta d-dokument, iddeċieda li jadottah u li jibagħtu għall-konsiderazzjoni tal-kumitat parlamentarli għall-affarijiet soċjali qabel il-pubblikazzjoni finali tiegħu.

L-abbozz finali tal-kurrikulu minimu nazzjonali fih tmien taqsimiet li jiġbru fihom:

· L-isfond tat-tiġdid tal-kurrikulu minimu nazzjonali: il-bażi legali tiegħu, id-dritt fundamentali ta' tfal u żgħażagħ għall-edukazzjoni, id- dmirijiet ta' l-Istat kif ukoll id-dritt li għandu li jirregola l- edukazzjoni, kif ukoll il-kontest storiku li wassal għat-tħejjija ta' dan id-dokument. · Kif il-kurrikulu qed iwieġeb għall-isfidi soċjali, ekonomiċi, kulturali, industrijali u politiċi li jikkarratterizzaw pajjiż żgħir f'dinja li qed tevolvi f'raħal globali. · Il-prinċipji kurrikulari ewlenin li jinkludu: edukazzjoni ħolistika u ta' kwalità għal kulħadd li hi rilevanti għall-ħajja, tirrispetta d- differenza u hi inklussiva, tirrikonoxxi l-ħila kreattiva u kritika ta' l-istudenti, tipprovdi stabbilità fl-ambjent tat-tagħlim, trawwem sens ta' mpenn kif ukoll ta' ugwaljanza, u li hi ffaċilitata minn edukaturi motivati u kompetenti.

Din it-taqsima tisħaq ukoll fuq il-prinċipju ta' parteċipazzjoni fit-tfassil tal-kurrikulu skolastiku, fuq it-tisħiħ tal- politika dwar il-bilingwiżmu, kif ukoll fuq il-mira lejn diċentralizzazzjoni bla skossi. · L-għanijiet ġenerali li jinkludu: għarfien personali u bini ta' sistema ta' valuri etiċi u morali; żvilupp ta' ċittadini responsabbli u ambjent demokratiku, tisħiħ ta' l-ugwaljanza bejn is-sessi; trawwim ta' konsumatur edukat; parteċipazzjoni produttiva u effettiva fid-dinja tax- xogħol; għażliet għaqlin fil-qasam tas-saħħa; għarfien akbar ta' sehem ix- xjenza u teknoloġija fil-ħajja ta' kuljum; kompetenza komunikattiva; u tħejjija siewja għall-bidla.

Din it-taqsima tipprovdi l-qafas ewlieni ta' l-għerf, ħiliet u attitudnijiet pożittivi li l-istudenti jkunu mistennija li jiksbu waqt il-mixja edukattiva tagħhom.

· X'inhu mistenni li jintlaħaq mill-istudenti: F'din il-parti, il- kurrikulu jaqbad il-kuntest ta' kull livell tas-sistema edukattiva u jfisser aktar fid-dettall kif għandhom jintlaħqu l-għanijiet speċifiċi ta' l-edukazzjoni bikrija, primarja u sekondarja permezz ta' kisba ta' għerf, ħiliet, u attitudnijiet pożittivi marbuta mas-suġġetti li qed jitgħallmu.

Din il-parti titkellem ukoll dwar liema huma s-suġġetti li jridu jiġu mgħallma u b'liema lingwa s-suġġetti għandhom jiġu mgħallma.

· L-iskejjel u l-interpretazzjoni tal-kurrikulu: din it-taqsima tispjega u tisħaq fuq is-sehem kruċjali li għandhom il-mexxejja ta' l- iskejjel biex jiffaċilitaw u janimaw proċess parteċipattiv ta' tfassil ta' kurrikulu skolastiku u pjan ta' żvilupp għall-iskola tagħhom.

It- taqsima tisħaq ukoll fuq l-ħtieġa ta' appoġġ effettiv u f'waqtu għall- mexxejja ta' l-iskejjel u għall-għalliema, fuq il-ħtieġa ta' riċerka operazzjonali, fuq il-motivazzjoni u kompetenza tal-għalliema, u fuq organizzazzjoni ġdida ta' l-istadji differenti ta' l-edukazzjoni fl- iskejjel ta' l-Istat b'mod li l-mogħdija minn stadju għall-ieħor isseħħ bla skossi u bla instabilità.

· L-iskejjel bħala ċentri komunitarji: l-iskejjel tal-ġejjieni se jkunu l-fus li madwaru jduru firxa ta' inizjattivi edukattivi u kulturali marbuta mal-ħtiġijiet ta' l-adulti fil-komunita' – inizjattivi li jkunu identifikati u ppjanati bil-parteċipazzjoni attiva tal-komunita' u mwettqa bl-użu ta' riżorsi tal-komunita' stess.

Bħalissa l-ministeru ta' l-edukazzjoni qiegħed iħejji eżerċizzju ta' tħejjija, ta' twettiq, ta' monitoring u ta' evalwazzjoni li jiżguraw implimentazzjoni effettiva u effiċjenti tal-kurrikulu minimu nazzjonali kemm fuq bażi ta' kull skola kif ukoll fuq bażi nazzjonali.

Is-sena skolastika 1999-2000 se tkun is-sena li matulha dawk kollha involuti fis-settur ta' l-edukazzjoni – dawk li jfasslu policies, amministraturi, kapijiet ta' l-iskejjel, għalliema, ġenituri, studenti u oħrajn - għandhom ikomplu jifhmu u jħejju ruħhom għat-twettiq ta' dan il- kurrikulu b'effett minn Settembru 2000.

Id-djalogu dwar l-iżvilupp tal- kurrikulu hu djalogu kontinwu li għandu mhux biss isaħħaħ l-isforzi lejn it- twettiq ta' l-għanijiet ta' dan il-kurrikulu, iżda għandu wkoll iwassal għall-aġġornament meħtieġ wara ħames snin mill-adozzjoni tiegħu.

Mr Speaker, nixtieq nieħu wkoll l-opportunità biex inrodd ħajr lill- għalliema, ġenituri, studenti, l-MUT, l-għaqda tal-kunsilli skolastiċi, l- università, il-korpi kostitwiti, unions oħra, u individwi ta' l-interess li ħadu u tas-sehem li taw.

MR SPEAKER: Grazzi.

Mistoqsijiet?

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT (Kap ta' l-Oppożizzjoni): Mr Speaker, jista' jekk jogħġbu l-Ministru jespjegalna eżattament x'inhija d-differenza bejn l- abbozz finali u s-suċċint li qed jirriferi għalih?

X'inhi l-ħtieġa li barra mill-abbozz finali jkun hemm ukoll preżentazzjoni tas-suċċint?

It-tieni nett, jista' jekk jogħġbu jindikalna fiex tikkonsisti d- differenza bejn l-abbozz ta' kurrikulu li kien ħareġ f'Marzu ta' l-1998 u l- abbozz finali li għadu kemm ippreżenta quddiem din il-Kamra?

Jiġifieri l- mistoqsija hija din: Hemm differenzi bejn l-abbozz ta' Marzu 1998 u dan l- abbozz finali?

It-tielet mistoqsija hija din: F'dak li għandu x'jaqsam ma' l-istatus tad-dokumenti li poġġielna quddiemna, speċjalment l-abbozz finali, meta qed ngħidu abbozz finali qed nifhmu li dan huwa d-dokument li se jiġi implimentat, jew huwa d-dokument li se jkun qiegħed jiġi implimentat minnufih?

U jekk se jkun qiegħed jiġi implimentat minnufih, x'inhi allura r-rilevanza li d-dokument jitpoġġa għad-diskussjoni quddiem il-kumitat għall-affarijiet soċjali tal-parlament?

Jekk huwa dokument finali x'inhu mistenni li jsir min-naħa tal-kumitat għall-affarijiet soċjali tal- parlament, sempliċement li jiddiskuti fuq xi ħaġa li hija diġà mitmuma?

Jista' jekk jogħġbu l-Ministru jindikalna wkoll x'inhi l-istrateġija sħiħa, il-konċett sħiħ wara l-abbozz finali f'dan is-sens?

Għax meta wieħed iħares lejn l-abbozz finali jara diversi titoli ta' suġġetti li ġew koperti, imma mbagħad ma jidhirx li hemm indikazzjonijiet konkreti suġġett b'suġġett jew qasam b'qasam dwar x'se jkunu t-targets ta' tagħlim mogħti u x'se jkunu t-targets ta' achievement mistennija mill-iskejjel differenti.

Allura nistaqsi jekk huwiex il-ħsieb allura li dan ikun dokument ġenerali jew hemmx il-ħsieb li aktar 'il quddiem joħorġu dokumenti aktar partikolari biex jistabilixxu targets għal kull qasam.

Mistoqsija oħra tirrigwarda l-offerta li kien għamel il-Ministru lill- kelliem ewlieni Laburista fuq l-edukazzjoni dwar konsultazzjoni fuq id- dokument li kien ġie ppubblikat fil-Gazzetta tal-Gvern, jekk niftakar tajjeb, riferibbli għal dan il-kurrikulu minimu nazzjonali.

Din it-talba għad-diskussjoni kienet saret bħala parti minn talbiet għal diskussjoni ma' aġenziji u rappreżentazzjonijiet diversi, jekk niftakar tajjeb, f'Lulju tas- sena li għaddiet.

U r-risposta tal-kelliem ewlieni Laburista dwar l- edukazzjoni, wara diskussjoni fil-grupp parlamentari Laburista, kienet li jkun aktar utli u aktar siewi jekk qabel jiġi ffinalizzat il-kurrikulu minimu nazzjonali ssir diskussjoni miftuħa bla preġudizzju ta' ħadd u bla pre-kondizzjonijiet ta' ħadd u mingħand ħadd preċiżament fil-kumitat għall- affarijiet soċjali tal-parlament.

Allura l-mistoqsija tiegħi hija din: Għaliex minn Lulju 'l hawn il-Ministru baqa' ma rreaġixxiex għal din il- proposta?

Għaliex qed jagħmel din l-istqarrija qabel saret din id- diskussjoni fil-kumitat għall-affarijiet soċjali tal-parlament?

Ma jħossx li kienet tkun ħafna aktar utli li qabel jagħmel din l-istqarrija jkun hemm diskussjoni miftuħa fid-dettall fil-kumitat għall-affarijiet soċjali tal- parlament biex iż-żewġ naħat tal-Kamra jkollhom iċ-ċans li jgħidu tagħhom fuq suġġett li m'għandu jqajjem l-ebda kontroversja ta' xejn?

Għandi wkoll mistoqsijiet ftit aktar konkreti dwar ċerti linji ta' filosofija f'dan il-kurrikulu.

L-ewwelnett x'inhuma fil-konkret l-aspetti li joħorġu minn dan il-kurrikulu li se jwasslu biex fil-kurrikulu minimu nazzjonali tagħna jkun hemm tassew salvagwardja għall-prinċipju ta' l- ugwaljanza bejn is-sessi?

X'hemm f'dan il-kurrikulu li fil-prattika jiggarantixxi liż-żgħażagħ u lill-istudenti tagħna li jkun hemm tagħlim dwar kontraċezzjoni sesswali li ma jkunx marbut ma' ideat konfessjonali?

Fil-fatt meta taqra l-elementi li għandhom x'jaqsmu ma' din il-ħaġa fid- dokument, jidher ċar li hemm rabta sħiħa ma' elementi konfessjonali f'dan il-qasam.

Jistax, jekk jogħġbu l-Ministru jiggwidana fuq dan il-punt?

Il-punt l-ieħor li nixtieq nistaqsi dwaru għandu x'jaqsam ma' l- edukazzjoni teknika.

Jidhirlux il-Ministru li l-frażjoloġija li qed tintuża f'dan it-test fir-rigward ta' aspetti ta' teknoloġija kemm tradizzjonali u kemm moderna, hija frażjoloġija li ma tantx tilluminana dwar x'se jkun qiegħed jipproponi eżattament l-edukatur f'pajjiżna permezz ta' dan il-kurrikulu fil-qasam ta' l-edukazzjoni teknika u teknoloġika.

Nistaqsi wkoll jekk huwiex għal tapposta li f'kurrikulu nazzjonali bħal dan ma jissemma xejn dwar edukazzjoni għall-adulti, qisu l-kurrikulu minimu nazzjonali jirrigwarda biss studenti ta' l-età ta' bejn 3 u 16-il sena, kif intqal wara kollox - biex inkun għedt kollox - fid-dokument ta' Marzu 1998.

Kemm fid-dokumenti preċedenti u kemm f'dan id-dokument qisna m'aħniex qed inħarsu lejn l-interessi ta' studenti adulti.

Għandu jkun hemm parti minn dan il-kurrikulu minimu nazzjonali li titkellem ukoll jew tagħmel xi oġġettivi wkoll għall-edukazzjoni ta' l-adulti, mhux l-inqas fir-rigward ta' ħafna ideat li smajna dan l-aħħar minn edukaturi u minn politiċi dwar il-ħtieġa ta' edukazzjoni kontinwa f'dak li għandu x'jaqsam ma' l- edukazzjoni f'pajjiżna?

Nixtieq ukoll li l-Ministru jilluminana ftit dwar kemm f'dan il-kurrikulu minimu nazzjonali hemm biżżejjed elementi li jissalvagwardjaw lill- istudenti tagħna fl-għażliet li jagħmlu f'dak li għandu x'jaqsam ma' trawwim ħalli jkunu jistgħu jagħżlu l-korsijiet li jiffittjaw għalihom f'dan is-sens.

Waħda mill-problemi li qed tispunta iktar ma jgħaddi ż- żmien hija li ħafna mill-istudenti qed jispiċċaw l-iskola sekondarja u ma jkunux jafu fejn għandhom jorjentaw il-bqija ta' l-istudji tagħhom.

Allura dan il-kurrikulu minimu nazzjonali qiegħed jagħti ħsieb għal kif jistgħu l- istudenti jiġu ggwidati b'mod aktar rilevanti għall-bżonnijiet tal-lum, kemm dwar l-għażla li jagħmlu meta jkunu l-iskola u kemm dwar l-għażliet li jkunu jistgħu jagħmlu aktar 'il quddiem?

X'hemm f'dan il-kurrikulu li jipprovdi dawn l-elementi ta' gwida lill-istudenti b'mod li jkun kostruttiv u li jkun relatat mal-bżonnijiet taż-żmenijiet tagħna?

Fl-aħħarnett nixtieq nistaqsi jekk fil-konsultazzjonijiet li saru, jekk saru, kienx hemm involviment tal-kunsilli lokali u x'kien l-input tal- kunsilli lokali f'dan il-qasam.

Nixtieq nistaqsi wkoll x'kien l-input tal- federazzjoni ta' l-industrija f'dan il-qasam.

MR SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Mr Speaker, nixtieq nistaqsi lill-Ministru x'hemm imħejji ladarba l-kurrikulu minimu nazzjonali jiġi maqbul u jiġi adottat, biex imbagħad minn dak li jitħabbar fid-dokument jibda jsir parti mill- ħajja ta' kuljum ta' l-iskejjel.

Ċertament li dokument li huwa l-qafas li fih trid tevolvi l-ħajja ta' l-istudenti tagħna minn età ta' 3 sa 16-il sena jitlob li jkun hemm bidliet fl-istrutturi ta' l-iskejjel.

Allura jien nistaqsi lill-Ministru x'bidliet jara li hemm bżonn fl-istrutturi ta' l- iskejjel biex iseħħu l-ideali u l-oġġettivi tal-kurrikulu nazzjonali.

Biex dawn l-istrutturi jkunu qed jaħdmu bis-serjetà u ma jkunux biss miktubin fuq il-karta, x'riżorsi jaħseb li għandu bżonn f'dak li għandu x'jaqsam ma' flus u f'dak li għandu x'jaqsam ma' nies?

Ma nistennix li l-Ministru jagħtini l-figura tal-flus - jiġifieri jgħidli li għandna bżonn Lm3 miljun jew Lm4 miljun - imma jaħseb li l-ideali u l-oġġettivi li hemm fil- kurrikulu minimu nazzjonali jistgħu jintlaħqu jekk se tkompli t-trend tal- gvern Nazzjonalista li jnaqqas in-nefqa fuq l-edukazzjoni primarja u sekondarja, kif għamel fl-ewwel budget tiegħu meta naqqas in-nefqa b'Lm400,000 fuq il-bini ta' l-iskejjel u b'Lm200,000 fuq il-computers?

X'taħriġ jaħseb li jridu jingħataw l-għalliema biex ikunu jistgħu jaġġornaw u jbiddlu l-metodu edukattiv, il-metodu pedagoġiku u l-kontenut li jridu jgħallmu fl-iskejjel biex jibdew jintlaħqu l-miri tal-kurrikulu minimu nazzjonali?

Jista' jgħid jekk għandux il-ħsieb li fil-budget ta' l- edukazzjoni jiżdied il-vot għat-taħriġ ta' l-għalliema, peress li s'issa ħafna drabi l-flus minfuqa fuq it-taħriġ ta' l-għalliema kien baxx ħafna meta nqisu l-bidliet kbar li jridu jagħmlu l-għalliema?

Id-dħul tat- teknoloġija ta' l-informatika titlob mill-għalliema, speċjalment ta' ċerta età, li jerġgħu jħarrġu lilhom infushom fl-użu tat-teknoloġija ta' l- informatika fit-tagħlim.

Id-dħul tas-sistema inklussiva wkoll titlob mill- għalliema attitudni ġdida kemm fil-mod kif jaħdmu mal-facilitators u kemm fil-mod ta' kif jipprovaw jinkludu lit-tfal kollha li jkollhom fil-klassi.

Dawn huma kollha tibdiliet kbar li qed nistennew li jkollhom fil-klassi u li qed nistennew mill-għalliema.

Allura nistaqsi xi programm ta' taħriġ qed jitħejja u x'riżorsi finanzjarji se jkun hemm biex dak it-taħriġ ikun jista' jsir?

Biex il-miri tal-kurrikulu minimu nazzjonali jintlaħqu, minbarra l-metodi tat-tagħlim ta' l-għalliema, x'bidliet jaħseb li hemm bżonn f'dak li għandu x'jaqsam ma' kotba u materjal edukattiv ieħor?

Jaf il-Ministru li mhux l- ewwel darba li f'pajjiżi oħra jinbidel il-kurrikulu nazzjonali imma ma jinbidilx il-metodu ta' tagħlim, u allura l-kurrikulu jkun inbidel imma l- ħajja ta' kuljum fil-klassi u fl-iskola tibqa' ma tinbidilx?

Jew bħalma ġieli ġara, jinbidel il-kurrikulu minimu nazzjonali iżda l-kotba jibqgħu l- qodma, u allura aktar milli fil-klassi l-għalliema jimxu fuq il-kurrikulu l- ġdid jibqgħu jimxu fuq il-kotba li jkollhom.

Għalhekk nixtieq nistaqsi lill-Ministru x'inhuma l-bidliet li jridu jsiru, anke f'dak li għandu x'jaqsam ma' kotba u materjal edukattiv ieħor biex jirriflettu aktar il- filosofija u l-linji li fuqhom qed jitfassal il-kurrikulu nazzjonali l- ġdid?

Minbarra d-dokument dwar il-kurrikulu minimu nazzjonali, jaħseb il- Ministru li hemm bżonn ukoll dokument ieħor li fih titfassal l-istrateġija ta' kif se jitwettaq il-kurrikulu?

Għaliex aħna nistgħu naqblu li nagħmlu kurrikulu, imma mbagħad kif se jiġi implimentat?

Allura minbarra li jkun hemm dokument tal-kurrikulu jaħseb li għandu jkun hemm dokument ieħor dwar l-implimentazzjoni tiegħu, speċjalment għaliex il-fehma ġenerali hi li l- kurrikulu huwa xi ħaġa ħajja li jrid jinbidel, jaġġorna ruħu u jiġi mibdul aktarx kull ħames snin?

Allura l-implimentazzjoni tiegħu minnha nnifisha titlob skadenza, orizzont ta' żmien li fih irid jitwettaq.

Jaħsibx ukoll il-Ministru li biex il-kurrikulu jiġi implimentat hemm bżonn ta' dokument ieħor li jkun ta' natura operazzjonali, mhux ta' natura fejn jiġu enunzjati l-prinċipji jew il-miri li jridu jintlaħqu, imma dokument li fih jitniżżel f'liema skadenzi se jidħlu ċerti bidliet, speċjalment ir-rabta li għandu jkun hemm bejn dak li qed ngħidu li għandu jsir fil-kurrikulu nazzjonali u l-ftehim kollettiv ġdid li jrid isir ma' l- għalliema.

Għaliex il-bidliet li qed jiġu awspikati fil-kurrikulu nazzjonali, per eżempju, il-mod kif l-għalliema jsegwu l-kisbiet ta' l- istudenti fil-ħajja ta' kuljum ta' l-iskola, jitolbu tibdil fil- kondizzjonijiet tax-xogħol ta' l-għalliema li biex jitwettqu jridu jiġu permessi mill-kondizzjonijiet tax-xogħol tagħhom.

Allura xi ħsieb hemm biex ikun hemm strateġija komuni f'dak li għandu x'jaqsam mal-miri mniżżlin fil-kurrikulu nazzjonali u l-ftehim kollettiv il-ġdid li l-ministru jrid jibda jinnegozja ma' l-MUT?

Qed ngħid dan biex ma jerġax jiġri bħalma ġara għaxar snin ilu.

Tajjeb li l-għalliema jitjibulhom il-kondizzjonijiet tax- xogħol u tajjeb li tiżdied il-paga, imma huwa tajjeb ukoll li tagħti u tieħu, li l-għalliema min-naħa tagħhom jintrabtu li ċertu xogħol li bilfors irid isir biex jintlaħqu l-miri tal-kurrikulu nazzjonali jkun inkluż fil- ftehim kollettiv.

Meta jiġi biex jinnegozja l-ftehim kollettiv mal-union ta' l-għalliema, il-Ministru se jara li jidħol dak it-tibdil li hemm bżonn biex ma jiġrix li minn naħa waħda fil-prinċipju niddikjaraw ċerti oġġettivi imma mbagħad il-kondizzjonijiet tax-xogħol ta' l-għalliema ma jippermettux li dawk l-oġġettivi jintlaħqu?

Kemm se jagħti żmien għad-diskussjoni fil-kumitat għall-affarijiet soċjali tal-parlament?

Kif se jkun il-format ta' dawn il-laqgħat?

Se jkunu laqgħat fejn nieħdu sehem aħna l-membri parlamentari madwar mejda, jew se jerġa' jagħti ċans li jkun hemm attendenza minn nies interessati f'dan il-qasam biex anke f'dan l-istadju jsemmgħu leħenhom u jagħtu l- fehmiet tagħhom?

Dan qed ngħidu minħabba li nafu li jkollna kemm ikollna urġenza biex inbiddlu l-affarijiet - u hemm ħafna affarijiet li hemm bżonn urġenti li jinbidlu fis-sistema edukattiva tagħna - fl-istess ħin hu importanti li jekk nagħmlu pass, nagħmluh flimkien biex ikun pass 'il quddiem tassew u mhux sempliċement pass 'il quddiem f'dokumenti li jixxandru minn żmien għal żmien.

L-aħħar mistoqsija hija: Xi ħsieb hemm biex dan id-dokument ma jibqax jitqies bħad-dokument ta' għaxar snin ilu - dak kien qisu s-sigriet ta' Fatima! - li jinżamm f'kexxun maġiku u meta l-għalliema jew il-ġenituri jistaqsu għalih, ma jkunux qishom se jiksru l-kodiċi tas-sigriet?

Jaħseb il-Ministru li hu importanti li wara li ġew ippubblikati d-dokumenti dwar dan il-kurrikulu, dawn ikunu jistgħu jiksbuhom anke l-ġenituri u ċertament ikun għand l-għalliema biex kulħadd ikun jaf x'inhuma l-miri u kif se jintlaħqu?

Wara li nkunu biddilna l-kurrikulu, x'bidliet jara fis-sillabi tas-suġġetti differenti biex jintlaħqu l-miri?

Għaliex din hija sistema integrata fejn fattur wieħed jinfluwenza fatturi oħra.

Qed nitkellmu dwar building blocks, u ma nistgħux nagħmlu building block waħda u ninsew il- building blocks l-oħra.

Allura huwa importanti ħafna li naraw x'inhu l- ħsieb tal-gvern biex dak li hemm imniżżel fid-dokument tal-kurrikulu minimu nazzjonali jitwettaq.

MR SPEAKER: Grazzi.

Iżjed domandi?

L-Onor.

George Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Speaker, irrid ngħid li ma kellix iċ-ċans naqra l- abbozz finali kollu għaliex dan ġie ppreżentat proprju issa u allura wieħed ikollu juża ftit is-suċċint li tawna.

Bħala reazzjoni immedjata - u ovvjament wara dak li qalu l-kollegi tiegħi hemm xi punti li xtaqt nirrimarka fuqhom.

Il-mistoqsija li kont se nagħmel, li diġà ttrattaha l- Onor. Bartolo, hija jekk kemm-il darba l-Ministru għandux ix-xogħol lest jew inkella mibdi biex dan li qed ngħidu hawnhekk ma jkunx xi ħaġa li tibqa' fl-ajru imma xi ħaġa li tista' tiġi mwettqa.

Għax meta taqra dan il-kurrikulu nazzjonali ssib li fih ħafna affarijiet tajbin u huwa ideali kieku kien possibbli li kulmin joħroġ mill-iskola Maltija joħroġ b'dawn il- kisbiet.

Però nixtieq li l-Ministru jinforma lill-Kamra jekk bediex diġà programm biex nedukaw lill-edukaturi ħalli jkunu kapaċi jimpartixxu dan it- tip ta' tagħlim u dawn il-kapaċitajiet li qed jitkellem fuqhom dan il- kurrikulu nazzjonali.

Naturalment kulħadd jaf li l-maġġoranza tal-Maltin huma kattoliċi - bħalma niftaħar li jien jien - imma rridu nemmnu wkoll li qegħdin nagħmlu kurrikulu nazzjonali għal skola ta' pajjiż li huwa miftuħ għal reliġjonijiet differenti u huwa pajjiż lajk.

Jekk m'iniex sejjer żball qrajt x'imkien li l-Ministru qal li fejn għandu x'jaqsam tagħlim mill- aspett kattoliku, dan il-kurrikulu huwa skond il-ftehim bejn il-Knisja u s- Santa Sede.

Jien m'għandi l-ebda oġġezzjoni għal dan, pero' nistaqsi lill- Ministru fejn qed jagħmel provvedimenti għal dawk it-tfal - u llum is- soċjetà Maltija qed titħallat - li ma jipprofessawx ir-reliġjon kattolika u li għandhom id-dritt ukoll li jkunu mogħtijin tagħlim fil-lingwa tagħhom.

Innotajt b'mod partikolari li parti minn dan is-suċċint jitkellem fuq il- viżjoni kattolika tar-realtà, li għalkemm huwa tajjeb li ngħaddu lit-tfal tagħna l-viżjoni kattolika, però jaħsibx il-Ministru li jista' jkun hemm xi diffikultajiet meta nibdew ngħallmu lit-tfal l-aspett kattoliku biss bla ma nagħtuhom viżjoni iktar wiesgħa ta' reliġjonijiet oħra?

Jekk ngħallmuhom x'inhu l-kuntrast bejn ir-reliġjon tagħna u reliġjonijiet oħra, ikunu armati aħjar ħalli mhux biss jipprofessaw dak li jkunu tgħallmu pappagalleskament imma jkunu kapaċi jiddefenduh meta jiġu challenged minn reliġjonijiet oħra u minn stili ta' ħajja oħra peress li, bħalma jaf kulħadd, Malta m'għadhiex maqtugħa mir-realtà.

U r-realtà m'hijiex realtà kattolika imma tippreżenta sfidi u ġġiegħel lil dak li jkun li jiddubita l- valuri tiegħu stess, jekk ma jkunx mgħallem fit-totalità x'inhuma d- differenzi bejn reliġjon u oħra u allura jkun konvint minn dak li qed jgħid u jagħmel, minkejja li jaf x'inhuma l-istrengths u l-weaknesses ta' reliġjonijiet oħra.

Mad-daqqa t'għajn li tajt lil dan is-suċċint, ma rajt ebda provvediment għat-tfal li għandhom intelliġenza taħt in-normal.

Mhux qed ngħid għal dawk li huma bi bżonnijiet speċjali, dik hija xi ħaġa oħra, imma t-tfal li għandhom IQ baxx, li ma jistgħux jimxu ma' l-istream tat-tfal normali.

Ma nistax nifhem jien kif dan il-programm jiġi mgħoddi lit-tfal li jkollhom intelliġenza taħt in-normal għaliex dawn jeħtieġu attenzjoni speċjali, bla ma toqgħod timlielhom rashom b'ħafna affarijiet li minnhom ma jieħdu xejn.

M'hawn imkien indikat x'inhuma l-prijoritajiet, l-affarijiet bażiċi tal- ħajja li rridu nagħtuhom bi preferenza għal tagħlim ieħor.

Din il-ftit intelliġenza li jkollhom se nużawha biex ngħallmuhom affarijiet li minnhom ma jieħdu xejn, jew nagħżlu li nagħtuhom it-tagħlim bażiku li jużawh għall- ħajja futura tagħhom?

Fuq l-istess linja xtaqt nistaqsi lill-Ministru għaliex id-dokment kollu qisu huwa orjentat lejn tagħlim akkademiku.

F'dan is-suċċint tal-kurrikulu nazzjonali ftit li xejn rajt indikazzjonijiet rigward żvilupp tal- kapaċitajiet tekniċi tat-tfal, ħlief taħt is-sezzjoni "B", fejn hemm elenkat ix-xjenza u t-teknoloġija u l-espressjoni kreattiva li, kif nifhimha jien, hija l-espressjoni artistika.

Jien nemmen li għandu jkun hemm infrastruttura tat-tagħlim kollu li ssemma, il-lingwa Maltija, l- istorja, ir-reliġjon u dawn l-affarijiet, imma mbagħad il-kurrikulu nazzjonali kif se jimxi ma' dawk it-tfal li iktar għandhom xeħta lejn it- teknoloġija, lejn il-kapaċitajiet manwali u tas-snajja' milli xeħta lejn suġġetti purament akkademiċi?

Hawnhekk dawn mhumiex imsemmija.

F'sezzjoni 9, hawn miktub li t-tfal iridu jkunu jafu kif jaħdmu d-diversi setturi ta' l-ekonomija Maltija, kif taħdem l-Unjoni Ewropea bħala sistema ekonomika u suq tax-xogħol.

Ministru, nispera li mhux se jitgħallmu biss kif taħdem is-sistema ekonomika ta' l-Unjoni Ewropea!

Jekk aħna rridu lill- istudenti tagħna joħorġu mill-iskola b'moħħhom miftuħ, jien nifhem li m'għandniex inlibbsuhom par blinkers u nagħmlulhom brainwashing.

Li kieku d-dokument qal li għandhom jitgħallmu kif taħdem l-Unjoni Ewropea, komparata ma' blokki ekonomiċi oħra - jew inkella blokki politiċi oħra - kont nifhimha iktar għaliex tkun qed tgħaddilhom tagħlim komparattiv.

Dan huwa l-istess argument li kont qed nagħmel rigward ir-reliġjon u nispera li ma ninftihemx ħażin fuqha.

Mhux qed ngħid li m'għandniex ngħallmuhom r- reliġjon kattolika, imma naħseb li l-Ministru jaqbel miegħi li għandna nagħtuhom tagħlim komparattiv ħalli jkunu kapaċi jaraw id-differenzi u anke japprezzaw it-tajjeb u l-ħażin tas-sistemi differenti.

Għalhekk anke hawnhekk naħseb li wieħed irid ikun iktar prattiku u jgħid li l-istudenti jridu jkunu jafu kif taħdem l-Unjoni Ewropea - jekk kemm-il darba wieħed irid jagħmel l-aċċent fuqha bħala sistema ekonomika - imma komparata ma' sistemi kif imħaddma fl-Asja, fl-Amerika u f'postijiet bħal dawn.

Dawn huma l-kummenti li kelli x'nagħmel u nixtieq li l-Ministru jirrispondi għalihom.

Pero', bħalma qal l-Onor.

Evarist Bartolo, jien l- iktar li jikkonċernani hu mhux fuq il-kliem sabiħ li hawn f'dan is-suċċint - u probabbilment anke fl-abbozz finali - għax hemm ħafna affarijiet li kieku kellna verament nilħquhom, ngħid li dan il-pajjiż huwa pajjiż ideali u l-istudenti tagħna ħerġin veru armati mill-iskejjel.

Pero' jien nerġa' nsostni fuq il-punt li semmejt fil-bidu u nitlob lill-Ministru jgħidilna kemm huwa konvint - u dan mingħajr ma nitfa' l-ebda dell fuq il-professjoni tat-teachers u fuq kemm huma committed - li t-teachers li għandna huma preparati anke akkademikament biex jgħallmu dan il-kurrikulu lit-tfal tagħna.

MR SPEAKER: Grazzi.

Hawn iżjed mistoqsijiet?

(Onor. Membri: No) La m'hawnx aktar mistoqsijiet, nitlob lill-Ministru biex jagħti t-tweġibiet tiegħu.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, l-ewwelnett nirringrazzja lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni u lill-Onor.

Membri l-oħra għall-mistoqsijiet li għamlu u naħseb li dawn huma, biex ngħidu hekk, kampjun tal-mistoqsijiet li jridu joħorġu b'diskussjoni tajba fil-laqgħat li qed naħsbu li jkollna fil- kumitat għall-affarijiet soċjali tal-parlament.

Ovvjament, din m'hijiex xi ħaġa li niddeċidiha jien imma se mai jiddeċidiha l-kumitat parlamentari li jfassal ix-xogħol tal-Kamra, flimkien mal-kumitat għall-affarijiet soċjali.

Però, Sur President, jien ma niddejjaqx nipproponi li l-metodu tad- diskussjoni għandu jkun il-metodu li ġie stabilit fil-kumitat għall- affarijiet soċjali, fejn il-membri tal-kumitat jiddiskutu bejniethom u l- kumitat jistieden lil dawk li huma involuti, lill-uffiċjali tad-diviżjoni ta' l-edukazzjoni, lill-MUT, lil dawk li jirrappreżentaw l-assoċjazzjoni ta' l-iskejjel tal-Knisja, lil dawk li jirrappreżentaw jew li ġejjin minn skejjel indipendenti, lill-assocjazzjoni tal-kunsilli skolastiċi u oħrajn minn oqsma li huma wkoll marbuta ma' l-edukazzjoni, li żgur jistgħu jagħtu kontribut.

Il-ħsieb hu li jkollna diskussjoni bla preġudizzju, miftuħa u informata, fejn inkunu nistgħu nisimgħu u nifhmu lil xulxin, nagħtu l- kontribut tagħna u nidħlu għaliha with an open mind għaliex l-interess huwa wieħed.

Diġà saret ir-rimarka li dan huwa suġġett li mhux ma jqajjimx kontroversja - forsi kontroversji jqumu dejjem biex ngħid hekk - imma huwa suġġett li m'għandux jifridna, li għandu jiġi approached b'consensus u b'mod kemm jista' jkun għaqli.

Nixtieq ngħid li dan it-tip ta' suġġett ikun diffiċli li tiddiskutih jekk il-laqgħat tal-kumitat isiru ta' darba fil-ġimgħa.

Għalhekk nixtieq nappella lill-membri konċernati li naraw kif niftehmu ħalli jkollna numru ta' seduti, jekk jista' jkun waħda wara l-oħra, kemm naħsbu li huwa meħtieġ, mingħajr ma nesaġeraw, però bl-ebda mod ma nixtieq li nnaqqas mill- ħin tad-diskussjoni li tkun diskussjoni utli u kostruttiva.

Nibdew u, seduta wara seduta, jekk jista' jkun nispiċċawh.

Però dan huwa biss appell, ma jiddependix minni u jien noqgħod għar-rieda ta' din il-Kamra kif tixtieq li tmexxi din id-diskussjoni.

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni staqsa x'inhi d-differenza bejn l-abbozz finali u s-suċċint?

Naturalment l-abbozz finali huwa d-dokument sħiħ u s-suċċint huwa summary.

Allura iktar minn x'inhi d-differenza, forsi x'inhu l-iskop tas-suċċint?

Aħna fhimna li għal dawk li ma jridux isegwu d-dettalji kollha, jekk ikollna summary tad-dokument li fih ċertu ammont ta' paġni, żgur li jkunu jistgħu jieħdu idea pjuttost ċara ta' x'inhi d-direzzjoni li qiegħed ipoġġi dan il-kurrikulu minimu nazzjonali quddiem is-sistema edukattiva tagħna.

Oriġinarjament wieħed kien qiegħed jaħseb li dan is- suċċint ikun redatt b'mod legalistiku, f''verżjoni li tkun tixbah il- lingwaġġ li nużaw fir-regolamenti.

Infakkar li l-kurrikulu minimu nazzjonali li għandna sal-lum b'regolamenti li daħlu fl-1989 u fl-1990 huwa kurrikulu minimu nazzjonali li jixbah ħafna l-mod kif isiru r-regolamenti.

Din id-darba aħna tlaqna minn dan il-mudell u għall-ewwel konna qegħdin naħsbu jekk nistgħux inżommu xi forma li tkun tixbah il-forma tar- regolamenti, u finalment iddeċidejna li lanqas hekk m'għandna nagħmlu.

Imma għandna dan id-dokument li huwa l-kurrikulu minimu nazzjonali, is- suċċint huwa s-summary tad-dokument u flimkien iż-żewġ dokumenti jiġu ddikjarati, bil-proċedura kif titlob il-liġi, bħala li huma l-kurrikulu minimu nazzjonali.

Wara kollox il-liġi dwar l-edukazzjoni ma tippreskrivix fid-dettall il-forma li fih irid jiġi miktub u ppreżentat il-kurrikulu minimu nazzjonali.

Il-liġi tgħid biss li l-ministru ta' l-edukazzjoni huwa obbligat li jipprovdi kurrikulu minimu nazzjonali.

Mr Speaker, ġejt mistoqsi wkoll x'inhi r-rilevanza tad-definizzjoni tal- kliem "abbozz finali" u jekk dan id-dokument hux se jiġi diskuss.

Naħseb li ma tridx ħafna biex tifhem li dan huwa d-dokument kif jarah il-gvern - u kif b'mod partikolari jarah il-ministeru ta' l-edukazzjoni - sa l-istadju tal-proċess tad-djalogu u d-diskussjonijiet li saru s'issa.

Issa jmiss lil din il-Kamra u lill-kumitat parlamentari għall-affarijiet soċjali biex jgħaddu minn dan il-proċess.

Il-gvern ma jridx jiġi b'dokument pubblikat li ma jistax jintmiss għaliex allura kien ikollu raġun il-Kap ta' l- Oppożizzjoni li jistaqsi x'rilevanza fiha din il-preżentazzjoni u x'rilevanza fiha li tmur quddiem il-kumitat parlamentari għall-affarijiet soċjali.

Dan l-abbozz finali tal-gvern qed jiġi ppreżentat għal tapposta għax il-gvern qed iqis li dan id-dokument mhuwiex proprjeta' tiegħu.

Fil- fatt dan huwa dokument nazzjonali u kulħadd għandu d-dritt u l-obbligu li jikkontribwixxi għalih, mhux l-inqas ir-rappreżentanti ta' din il-Kamra.

Għalhekk se mmorru quddiem il-kumitat għall-affarijiet soċjali biex nisimgħu, nikkonsidraw u niżnu dak li jintqal with an open mind - ċertament mhux bilfors li naqblu u naċċettaw kollox - u niflu s- suġġerimenti u l-proposti konkreti li jsiru.

Naturalment, f'ċertu sens il- gvern mhuwiex mistenni li jabdika mir-responsabbilta' tiegħu, li jkun hu li jipprovdi dan il-kurrikulu minimu nazzjonali, li jkun hu li jidderiġih u jipprovdi din id-direzzjoni, dejjem fil-kwadru ta' l-iżvilupp soċjo- ekonomiku u kulturali ta' pajjiżna fiż-żmien tal-lum.

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni staqsieni wkoll jekk hemmx differenza bejn dan l-abbozz finali u l-abbozz li kien ġie ppreżentat f'Marzu tas-sena li għaddiet mill-amministrazzjoni preċedenti.

Ir-risposta hija: Iva, u f'ċerti partijiet id-differenzi fihom ċerta sustanza.

Naturalment meta wieħed ikollu ċ-ċans li jifli dan id-dokument issa li hemm differenzi li f'ċerti aspetti huma bażiċi u fundamentali.

Meta l-predeċessur tiegħi, l-Onor.

Bartolo, kien ippreżenta l-abbozz fl-1998 kien għamilha ċara li dak huwa dokument tajjeb pero' dan kien biss il-bażi tad-diskussjoni, jiġifieri ma kienx xi dokument li l-gvern tal-ġurnata kien qiegħed jintrabat miegħu.

Dak l-abbozz kien jippreskrivi, jordna minn fuq u f'ħafna aspetti kien jobbliga u jimponi fuq kulħadd il-lingwa li bih iridu jiġu mgħallma s- suġġetti u wkoll jiffissa n-numru ta' sigħat li kull suġġett irid jiġi mgħallem.

Din żgur li hija differenza mill-aktar fundamentali.

Differenza bażika oħra hija li dan id-dokument intrabat li jibni l- kurrikulu minimu nazzjonali madwar sistema ta' edukazzjoni li tissejjaħ sistema komprensiva, sistema li tiġbor l-iskejjel flimkien u li fil- prattika ssib formula mhux biss differenti ta' kif jiġu mqassma t-tfal fl- iskejjel u fil-klassijiet imma wkoll li ssib formula differenti li prattikament tnaqqas mill-impatt ta' l-eżamijiet u ma tħallix l-eżami jagħżel il-progress tat-tfal minn stadju ta' l-edukazzjoni għal stadju ieħor.

Din is-sistema ġiet suġġerita fl-abbozz oriġinali bħala xi ħaġa tassattiva - u jien naqbel magħha tant li għandna nirriflettuha wkoll f'dan id-dokument - pero' jien ngħid li din m'hijiex xi ħaġa li wieħed jista' jimponiha biss fuq is-settur ta' l-edukazzjoni ta' l-Istat u ma jdaħħalhiex fis-settur privat u fis-settur ta' l-iskejjel tal-Knisja, għaliex inkella jkollna żbilanċ gravi fis-sistema.

Din tirrikjedi ħafna iktar ħsieb u preparazzjoni.

Fid-dokument li qed nippreżentaw aħna nirriflettu din il-linja u din il-firxa ta' consensus u fost in-nies li għandhom kredenzjali tajbin ħafna f'dik li hija filosofija u pedagoġija fil- kamp edukattiv, hawn min jinsisti li dik hija l-aħjar sistema.

Pero' jidher ċar li fost il-ġenituri, l-għalliema, il-policy makers u l- politiċi m'hawnx consensus biex inkunu nistgħu nimbarkaw fuq dikjarazzjoni ta' dak it-tip.

Din ukoll hija differenza sostanzjali.

Differenza oħra hija li fl-abbozz oriġinali r-riferenzi għat-tagħlim tar- reliġjon kienu prattikament assenti.

Għalhekk ħassejna l-bżonn li f'dan id- dokument nirriflettu - kif qal il-ħabib tiegħi, l-Onor.

George Vella - il-maġġoranza li tipprofessa r-reliġjon Kattolika bħala ħaġa ta' importanza fundamentali għalina bħala Maltin, apparti l-obbligi kostituzzjonali, legali u kuntrattwali li għandna bħala pajjiż u bħala gvern.

Aħna ridna li dan il-kurrikulu jirrifletti din l-identita' u r-realta'.

Hemm ħafna aktar differenzi imma dawn wieħed ikun jista' jiflihom jekk iqabbel ċerti sitwazzjonijiet.

Per eżempju, dan id-dokument jagħti ħafna aktar spazju lill-iskejjel biex ifasslu l-kurrikulu tagħhom mill-abbozz l- ieħor.

Dawn kollha huma temi li nkunu nistgħu niddiskutuhom fid- diskussjoni li għad irridu nagħmlu.

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni staqsa jekk hemmx il-ħsieb li jkun hemm il- pubblikazzjoni ta' dokumenti oħra ta' implimentazzjoni u ta' strateġija.

Ir-risposta hija li dan huwa, biex ngħid hekk, il-kwadru, il-qafas u l- viżjoni li rridu nsawru fl-evoluzzjoni tas-sistema edukattiva ta' pajjiżna.

Bla dubju ta' xejn minn hawn iridu jsegwu d-dokumenti l-oħra b'ħafna dettall li trid tipprovdi d-diviżjoni ta' l-edukazzjoni, liema dokumenti jfasslu d-dettall tas-sillabi, id-dettall ta' l-istrateġija, id-dettall ta' l-għodda u d-dettall tal-metodoloġija li trid tiġi wżata.

Kif ġara f'pajjiżi oħrajn fejn is-suġġett tal-kurrikulu minimu nazzjonali huwa suġġett li qabad l-art u għandu l-istrutturi b'saħħithom biex jiggwidawh u jimplimentawh, issa f'pajjiżna se jkollna wkoll dan il-proċess ta' evoluzzjoni mfisser f'dokumenti li jinħadmu bl-aktar mod professjonali possibbli.

B'hekk aħna, l-għalliema u l-ġenituri jkollna ċ-ċans li ninteressaw ruħna fihom.

Naħseb li meta l-Kap ta' l-Oppożizzjoni kkummenta fuq il-konsultazzjoni ma' l-oppożizzjoni ma naħsibx li kien qed jirriferi għal xi kummenti li għamilt jien f'Lulju tas-sena li għaddiet meta kont fl-oppożizzjoni.

Aħna mhux biss qed naraw li se jkun hawn id-djalogu u l-konsultazzjoni li kellna fil-proċess kollu fejn l-oppożizzjoni kienet mistiedna u ħafna drabi ħadet sehem f'laqgħat li saru, anke ta' natura speċjalizzata, imma wkoll se tieħu sehem dirett fil-forum politiku, biex ngħid hekk, tal-kumitat permanenti għall-affarijiet soċjali.

Tqanqlet il-kwestjoni ta' kif se tiġi pprospettata u msaħħa l-ugwaljanza bejn is-sessi.

Jien jidirli li l-kurrikulu minimu nazzjonali l-ġdid jittratta dan is-suġġett b'serjeta' kbira, b'impenn qawwi u jagħtih spazju ħafna aktar milli qatt ta xi dokument ieħor lis-settur ta' l-edukazzjoni f'Malta.

Jien m'għandix dubju li din id-direzzjoni li fuqha jaqbel kulħadd tkompli mat-tradizzjoni ta' dan il-gvern li jagħti l-ogħla importanza lit-tneħħija ta' kull forma ta' diskriminazzjoni.

Kien il-gvern tagħna li emenda l-kostituzzjoni tar-Repubblika li waqqaf id- dipartiment u l-kummissjoni għall-ugwaljanza tal-mara, li bidel kwantita' ta' liġijiet f'dan is-settur u li ta benefiċċji kbar.

Minbarra dan, il- gvern tagħna se jkompli jaħdem ukoll fuq is-sistema edukattiva.

M'għandniex naħsbu li f'dan il-qasam ix-xemx qed titla' issa ma' dan il- kurrikulu.

Fil-fatt fl-iskejjel tagħna għandna livell kbir ħafna ta' konċett fil-prattika u ta' rispett għall-prinċipju ta' l-ugwaljanza bejn is- sessi, imma s-sistema ta' l-edukazzjoni se toffri fil-konkret lill- istudenti subien u bniet u lill-ġuvintur u lit-tfajliet, għażliet ta' studju u taħriġ li minnhom innifishom jassiguraw li huma għażliet li jirrispettaw din l-ugwaljanza fir-rispett tad-differenzi bioloġiċi bejn it- tnejn.

Tqanqal il-konċett, kemm mill-Kap ta' l-Oppożizzjoni kif ukoll mill-Onor.

George Vella, dwar jekk ċerti temi humiex marbutin ma' xi atteġġjament konfessjonali fil-kurrikulu minimu nazzjonali, jiġifieri jekk dan il- kurrikulu hux qed jiġi ddettat mit-twemmin reliġjuż kattoliku jew inkella hux qed jiġi ppreżentat mill-Gvern Malti li huwa gvern ta' pajjiż lajk.

Ir-risposta hija, bla ebda dubju ta' xejn, li dan huwa kurrikulu minimu nazzjonali li qed jiġi ppreżentat minn gvern Malti ta' pajjiż li huwa lajk imma ta' pajjiż ukoll li l-maġġoranza tiegħu hija kattolika, ta' pajjiż li għandu kostituzzjoni li tirrikonoxxi r-reliġjon kattolika bħala r-reliġjon uffiċjali tal-pajjiż - l-Onor.

Membri jafu li hawn kwantita' kbira ta' pajjiżi li l-kostituzzjoni tagħhom tiddikjara reliġjon partikolari bħala r- reliġjon uffiċjali - pero' wkoll fir-rispett l-iktar sħiħ tat-tolleranza u tar-rispett ta' qualsiasi twemmin ieħor li l-individwu jista' jħaddan.

Hawnhekk wieħed isib - din it-tema għandha tiġi ċċarata mill-ewwel - li l- kurrikulu jaħseb biex it-tfal u ż-żgħażagħ ikollhom għarfien tar-reliġjon kattolika, naturalment jekk dawn ikunu jridu li jkollhom dan l-għarfien.

Pero' qabel ma nitkellmu fuq ir-reliġjon kattolika rridu nitkellmu wkoll fuq l-identita' u fuq il-fatt li l-esperjenza kurrikulari trid twassal biex l-istudenti jiżviluppaw għerf u tagħrif dwar il-kultura, l-istorja u r- reliġjonijiet differenti tar-reġjun tal-Mediterran kif ukoll tal-kontinent Ewropew.

Jidher ċar li dak li għandna f'rasna huwa proprju li t-tfal u ż- żgħażagħ tagħna jibdew minn kmieni jesponu lilhom infushom billi jagħrfu jaraw x'inhuma r-reliġjonijiet l-oħra, fosthom l-islam, il-friegħi l-oħrajn tal-kristjaneżmu, l-buddiżmu, r-reliġjon tal-Lhud u ċerti reliġjonijiet oħrajn prinċipali li hawn fil-pajjiż.

MR SPEAKER: Bil-permess tal-Ministru, l-Onor.

George Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Lill-Ministru nixtieq ngħidlu, bl-aktar spirtu amikevoli, li naħseb li jkun qiegħed irawwem din it-tip ta' kultura meta ma nibqgħux nużaw aktar il-kelma "nittolleraw" reliġjonijiet oħra.

Qed ngħid dan għax meta tittollera tkun qisek qed tieħu paċenzja u tagħmel sagrifiċċju biex dak li jkun taċċettah.

Jien nuża l-kelma "aċċettazzjoni" aktar milli tolleranza.

ONOR.

LOUIS GALEA: Nirringrazzja lill-Onor.

Vella talli intervjena biex din il-ħaġa tiġi ċċarata.

Fil-fatt riċentement sarli kumment li llum il- ġurnata il-kelma "tittollera" qed tassumi tifsira negattiva fis-sens li meta wieħed jużaha jkun qisu qed jikkonċedi u mhux jirrispetta d-dritt.

L- Onor. Vella għandu raġun u naħseb li dan il-punt semantiku llum iwassal messaġġ.

Dwar il-kwestjoni tar-reliġjon kattolika, l-paragrafu konċernat jibda hekk:

"Edukazzjoni reliġjuża b'indirizz Kattoliku kif jitlob il-ftehim bejn is-Santa Sede u r-Repubblika ta' Malta dwar it-tagħlim u l-edukazzjoni tar-reliġjon Kattolika fl-iskejjel ta' l-Istat.".

Meta wieħed imbagħad imur lura fil-parti speċifika dwar x'jiġri fil-livell primarju u fil-livell sekondarju jingħad ċar li ulied ġenituri li ma jixtequx lil uliedhom jirċievu t-tagħlim u l-edukazzjoni fir-reliġjon kattolika, għandhom jingħataw formazzjoni fil-valuri etiċi u morali universali li fuqhom hija mibnija l-konvivenza ċivili.

Irrid ngħid li sal-lum il-pożizzjoni hi li t-tfal u ż-żgħażagħ li qed jattendu l-iskola fl-eta' obbligatorja li tistabilixxi l-liġi Maltija u li jagħżlu li ma jsegwux il-lezzjonijiet tar-reliġjon kattolika, qed jingħataw xogħol ieħor edukattiv, fis-sens li jew jagħmlu l-homework jew jagħmlu suġġetti oħra.

Dan ifisser li dawn m'huma qed jingħataw l-ebda formazzjoni oħra.

Jien insistejt li għandu jiġi aċċettat u rispettat il-fatt li l- ġenituri ta' dawn it-tfal jew żgħażagħ ma jixtequx li jsegwu dawn il- lezzjonijiet, imma dan ma jfissirx li dawn l-istudenti għandhom jiġu mċaħħda minn formazzjoni li tagħtihom valuri etiċi u morali ta' natura universali li fuqhom hija mibnija l-konvivenza ċivili.

Jien naħseb li hawnhekk toħroġ ċar daqs il-kristall il-kwestjoni ta' kontraċezzjoni.

Il-kurrikulu minimu nazzjonali jitkellem fuq il-ħtieġa li l-istudenti jiżviluppaw għerf u li jkollhom tagħrif anke dwar is-suġġett tal- kontraċezzjoni.

Ngħidu biss - jidhirli li dan huwa importanti li jingħad - li filwaqt li wieħed għandu jagħti din l-informazzjoni, għandu jieħu in konsiderazzjoni u għandu jagħti kas il-valuri morali u reliġjużi li l- istudenti u l-ġenituri tagħhom ikunu qed isegwu.

Naħseb li jkun żball jekk aħna niddivorzjaw il-kurrikulu minimu nazzjonali mit-tessut, mill-kultura u mill-intimita' ta' tradizzjonijiet li dan il-pajjiż u dan il-poplu għandu u li nafu li jinsisti għalihom.

Għadu kif ġie ppubblikat ''Values 2000'', fejn joħroġ b'mod ċar li l-poplu tagħna mhux talli mhux imdejjaq b'dawn il- valuri u b'dawn il-prinċipji etiċi talli jagħtihom l-ogħla importanza.

Meta tara ''Values 2000'' issib li dawn huma ħwejjeġ li l-poplu tagħna jrid ikompli jgħożż.

Fil-fatt dawn il-valuri mhux biss jgħożżuhom il-kbar imma jgħożżuhom ukoll iż-żgħażagħ, forsi f'forom differenti, imma żgur mhux b'impenn inqas minn dawk li għandhom l-adulti.

Allura naħseb li l- kurrikulu minimu nazzjonali jilqa' ħafna għall-punti li tqanqlu mill-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

Dwar l-edukazzjoni teknika - dan huwa punt li tqanqal minn kollegi oħrajn - wieħed irid igħid li hawnhekk qed nitkellmu fuq livell ta' sistema fejn ma tistax tinjora dak li jeżisti llum.

Aħna għandna dak li għandna llum.

M'hemmx dubju li s-sistema tagħna li tirrigwarda l-edukazzjoni teknika, l- edukazzjoni tas-snajja' u l-edukazzjoni teknoloġika għad għandha ċerti weakness ta' strutturi, ta' pedagoġija, ta' metodi, ta' għodda u ta' atteġġjament.

Din hija sitwazzjoni li aħna qed nipprovaw nikkoreġu.

Kif diġa' stqarrejt pubblikament, jien niedejt stħarriġ fuq l-iskejjel kollha tas-snajja' u fuq l-edukazzjoni teknoloġika - fil-fatt għandna l-ewwel rapport interim u nispera li ma jdumx ma jkollna r-rapport finali fuq dan is-suġġett - u huwa fid-dawl ta' dan l-istħarriġ li wieħed irid jipproċedi biex itejjeb l-edukazzjoni teknika tagħna.

Għalkemm ir-rapport m'huwiex finali, ir-rakkmandazzjoni li tidher li hija unanima - għallinqas fost dawk li qed jaħdmu fuqha - hija li ma nistgħux nibqgħu bis-sistema ta' tagħlim tas-snajja' kif nafuh sal-lum.

L-edukazzjoni tas-snajja' u l-edukazzjoni teknika ma jistax jibqa' jkollha l-catchment ta' studenti minn fost dawk li ma jkunux x'aktarx irnexxew, kif ngħidu aħna, akkademikament.

Hemm bżonn li titwessa' l-bażi ta' dawk li qed isegwu l-edukazzjoni teknoloġika billi din l-edukazzjoni tibda tingħata ħafna aktar minn kmieni fil-livell tal- primarja, naturalment b'kontenut u b'approach differenti.

It-tama hi li meta nwessgħu din l-edukazzjoni b'dan il-mod u meta nibdew nagħtuha fil- livelli kollha tas-sekondarja, meta wieħed jagħlaq 16-il sena biex jagħmel l-għażliet speċifiċi tiegħu jkun jaf aktar jekk iridx isegwi sengħa, teknika jew teknoloġija partikolari.

B'hekk din l-għażla ssir fuq bażi aktar informata minn studenti li jkunu ġew esposti b'mod serju għat- teknoloġija.

Barra minn hekk l-istudenti jagħmlu l-għażla għaliex ikollhom l-opportunita' vera li jistgħu jagħmlu din l-għażla u naturalment għaliex nispera li kemm bil-ħolqien tal-kulleġġ il-ġdid ta' l-arti, xjenza u teknoloġija, kif ukoll bit-tisħiħ ta' l-istituti tekniċi li rridu nsaħħu, l- istima ta' din l-edukazzjoni tikber u tkun tista' ssir b'ħafna aktar serjeta'.

Kif qal il-Kap ta' l-Oppożizzjoni, huwa veru li f'dak li għandu x'jaqsam ma' edukazzjoni għall-adulti, il-kurrikulu minimu nazzjonali jagħmel riferenzi li mhumiex fid-dettall.

Ir-raġuni hija li dan huwa kurrikulu minimu nazzjonali li jorbot l-eta' obbligatorja, jiġifieri jwassal sa l- eta' ta' 16-il sena.

Huwa veru li għalkemm il-liġi tobbligana sa hawn, nistgħu nagħmlu aktar imma f'dan l-istadju ta' l-iżvilupp li qegħdin fih sa hawnhekk stajna naslu.

Hemm korsijiet oħrajn ta' l-adulti u qed isir ħafna xogħol f'dan il-kamp.

Nafu li għandna eluf ta' adulti li qed japplikaw għall-korsijiet ta' filgħaxija, korsijiet li qed isiru dejjem aktar popolari.

Tant hu hekk li hawn ħafna adulti li qed jieħdu korsijiet li jwassluhom anke għal eżamijiet ta' ċertifikazzjoni.

Is-sistema trid titjieb għax m'għandhiex riżorsi biżżejjed u m'aħniex lanqas nagħmlu l-edukazzjoni ta' l-adulti skond il-filosofija u skond il-pedagoġija ta' kif għandha ssir ħaġa bħal din.

Jien nammetti li l-pajjiż jonqsu ħafna aktar x'jagħmel.

Nispera li jkollna ċans biex flimkien nipprovaw nagħtu stimolu lil dan is- suġġett biex iħalli riżultati aħjar.

L-istess ngħid dwar il-kwestjoni li tqanqlet mill-Onor.

Vella.

X'se jiġri b'dawk it-tfal li jista' jkollhom xi diffikultajiet?

Hawnhekk jien mhux qed nirriferi għal dawk li għandhom bżonnijiet speċjali - evidentement dawn fuqhom nafu x'qed nipprovaw nagħmlu - imma qed nirriferi għal dawk li m'humiex achievers, għalkemm illum forsi ssib min iqanqallek diffikulta' fuq kelma ta' dan it-tip.

Illum lil dawn in-nies qed ninkluduhom fid- definizzjoni ta' "bżonnijiet speċjali".

Għaliex x'inhu bżonn speċjali?

Illum jekk aħna nemmnu f'politika ta' inklussivita', irridu ninkludu lil kulħadd.

Aħna ma nistgħux ngħidu li min għandu xi diżabilita' fiżika jew mentali għandu bżonnijiet speċjali imma min inqalgħulu disturbi serji fil- familja, li qed jinfluwenzaw l-andament tiegħu fl-iskola, m'għandux bżonnijiet speċjali.

Aħna qed ngħidu li anke dawn għandhom bżonnijiet speċjali.

Naturalment meta nidħlu f'dan il-kamp jien nirrikonoxxi li qed nidħlu f'terren li jqanqal diffikultajiet kbar, diffikultajiet li rrid nammetti li lanqas jien m'jien ċert jekk aħniex kapaċi li naffrontawhom bis- serjeta'.

Jien inħossni konvint li hemm qbil fil-prinċipju u fit-twemmin u mhix ħaġa faċli li f'pajjiżna naqblu fuq din il-ħaġa.

Hemm ukoll ħafna rieda tajba li fuqha qed nipprovaw nibnu anke l-istrutturi.

Dwar dak li jirrigwarda edukazzjoni speċjali għandna rapport pjuttost dettaljat dwar kif se nittrattaw l-iżvilupp ta' dawn l-iskejjel speċjali, fid-dawl tal- politika inklussiva, għax din naturalment se ġġib magħha l-bżonn ta' ċerti bidliet u allura f'dan is-sens naħseb li qed nipprovaw nagħtu ċertu trattament.

Ma rridx ninftiehem ħażin għax għadna nibdew, it-triq hija twila u jonqos ħafna xi jsir.

Kif se jiġu ggwidati l-istudenti fl-għażliet li jagħmlu fl-iskola aktar 'il quddiem?

Din hija l-mistoqsija tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

Anke hawnhekk naħseb li l-kurrikulu se jibda jindirizza din il-problema aħjar milli ndirizzajniha sal-lum.

Sal-lum konna diġa' qed nindirizzawha pero' naħseb li l-kurrikulu se jibda jibni bil-mod il-mod għodda ġdida li tissejjaħ assessjar formattiv.

Din l-għodda ġġib magħha l-profil ta' l- istudent għax jibda jsir assessment mhux abbażi ta' eżamijiet bil-kitba jew eżamijiet orali imma assessment li permezz tiegħu wieħed isegwi l-progress ta' l-istudent fil-kors ta' l-iskola minn ġimgħa għal ġimgħa, minn xahar għal xahar u minn sena għal sena.

Allura f'dawn iċ-ċirkostanzi inti ma tkunx qed tagħti biss kas ta' kwestjonijiet akkademiċi imma tkun qed tagħti kas ukoll il-ħiliet li mhux dejjem jitfaċċaw fil-karattru ta' l-istudent minn sempliċement eżami ta' siegħa jew sagħtejn.

Naħseb li dan l- assessment fih inbuilt id-direzzjoni li l-istudent jibda jiskopri - naturalment bl-għajnuna ta' din l-għodda u ta' l-għalliema, appoġġjati fejn hemm bżonn minn guidance counsellors u minn nies oħrajn - liema huma l- aħjar ħiliet tiegħu u liema huma l-weaknesses u l-iżbalji li jrid jevita.

B'dan il-mod l-istudent mhux jiġi imbuttat imma ggwidat lejn l-għażliet li jrid jagħmel.

L-Onor.

George Vella ġibed l-attenzjoni dwar il-kwestjoni ta' l- espożizzjoni ta' l-istudenti u taż-żgħażagħ għad-dinja tax-xogħol fil- kontest ta' l-Unjoni Ewropea.

Fil-fatt fid-dokument ngħidu ċar u tond li s-sistema edukattiva għandha tipprepara lill-istudenti għad-dinja tax- xogħol bili tgħinhom jiżviluppaw l-għerf u t-tagħrif dwar l-ekonomija globali u kif din taffettwa l-ekonomija Maltija.

Il-kurrikulu minimu nazzjonali dan ipoġġi l-ewwel u l-Unjoni Ewropea jħalliha għal aktar tard.

Din irrid niċċaraha.

Jien fhimt - din ma kenitx l-ordni kif oriġinarjament kienu ppreżentati l-affarijiet - li f'dan is-sens l-ewwel ħaġa li rridu nifhmu hija x'inhi l-ekonomija ta' pajjiżna.

L-ewwel irridu nifhmu lil pajjiżna.

Fil-fatt jien l-ewwel ma ħaristx lejn l-Unjoni Ewropea imma ħarist lejn l-ekonomija globali għax hija l-globalizzazzjoni li qed taffettwa lil kulħadd.

Jien ħarist lejn il-kontest tas-soċjeta' mibnija fuq l-informatika, fuq postijiet differenti tax-xogħol, fuq l-etika tax-xogħol u fuq is-sistemi ta' għajnuna finanzjarja fil-qasam tax-xogħol, imbagħad ħarist lejn l-Unjoni Ewropea bħala ekonomija u suq tax-xogħol u lejn l-istituzzjonijiet ekonomiċi tagħha.

L-ewwel u qabel kollox iż- żgħażagħ iridu jifhmu r-realta' tad-dinja tax-xogħol li qed jgħixu fiha u tad-dinja nnifisha.

Kellna parteċipazzjoni kostruttiva min-naħa ta' l-FOI u anke minn gruppi oħrajn.

Jien ma tantx naqbel mal-ħabib tiegħi, l-Onor.

Vella, li qal li l- enfasi qiegħed fuq it-tagħlim akkademiku.

Naħseb li meta narawh sew insibu li hawn bilanċ tajjeb u hawn dak l-orjentament li għandu bżonn pajjiżna llum.

Ma naħsibx li l-espressjoni kreattiva għandna nassoċjawha ma' l- espressjoni artistika.

Dan huwa l-iżball li jsir ħafna drabi.

Jien nistqarr li hekk kont naħseb ukoll imma dan l-aħħar kelli l-opportunita' li nitgħallem li huwa żball li wieħed iħares lejn l-espressjoni kreattiva bħala waħda artistika għax il-kreattivita' tinkludi l-arti, x-xjenza u t- teknoloġija u l-kurrikulu dan japprezzah u jifhmu.

Issa se nagħmel xi kummenti fuq il-punti li qanqal il-kollega tiegħi l-Onor.

Evarist Bartolo.

M'hemmx dubju, Sur President, li bejn dan il-kurrikulu u t-twettiq tiegħu hemm ħafna xogħol li jrid isir.

Huwa importanti ħafna li rridu naħdmu biex ikollna l-istrutturi u r-riżorsi biex din il-viżjoni u dawn l-ideali nkunu nistgħu nimplimentawhom.

Illum għandna d-dipartiment għall-iżvilupp tal- kurrikulu, dipartiment pjuttost żagħżugħ li m'ilux ħafna snin li nħoloq pero' nemmen li qed jagħmel differenza u ta kontribut ta' validita' kbira biex illum għandna dan il-kurrikulu minimu nazzjonali.

Huwa dan id- dipartiment li jrid ikun il-mexxej dirett ta' l-implimentazzjoni ta' dan il- kurrikulu u jrid ikun hu li jrid joħloq dan in-network mad-dipartimenti l- oħra, ma' l-iskejjel, ma' l-għalliema, ma' l-għaqdiet tagħhom u ma' l- assoċjazzjonijiet tal-ġenituri.

Dan id-dipartiment irid jassigura li jkun hemm l-għodda u l-istruttura biex inkunu nistgħu nimplimentaw dan il- kurrikulu.

M'hemmx dubju li hemm bżonn ta' diversi riżorsi.

Per eżempju, il-politika inklussiva - ta' min igħid li l-kurrikulu huwa ippernjat fuqha - ma tkunx tista' ssir jekk ma jkunx hemm provvista' ta' ħaddiema, għalliema, facilitators, social workers u psikologi mħarrġa u nies multidixxiplinarji li jistgħu jimplimentaw dan ix-xogħol.

F'dan il- kamp qed isir ħafna xogħol, kultant b'pass ftit mgħaġġel iżżejjed u għax inkunu rridu nlaħħqu mhux dejjem nagħmlu affarijiet ta' kwalita' li wieħed ikun jixtieq jagħmel.

Ngħidu aħna, m'hemmx dubju li din trid ċertu taħriġ.

Huwa għalhekk li l-universita', minbarra d-diplomi u l-facilitation li tagħti f'dan is-settur, fi Frar tas-sena d-dieħla se tibda kors biex dawk li għad m'għandhomx il-milja tal-kwalifiki li huma meħtieġa f'dan il-kamp u li diġa' qed jagħtu servizz importanti ħafna fis-settur edukattiv, jiksbu dawn il-kwalifiki u jkunu jistgħu jakkwistaw l-istatus regolari tagħhom.

Pero' ma rridux lanqas nitilqu bl-idea li biex jitwettaq dan il-kurrikulu kulma hemm bżonn huwa li nżidu l-flus.

Jekk il-konċett hu li jkun hawn bżonn li nżidu l-flus naħseb li nkunu qed nitilqu minn konċett żbaljat.

L-iżvilupp li jrid jara dan il-kurrikulu għat-twettiq tiegħu huwa l- iżvilupp fil-mentalita' u kulmin huwa involut - għalliema, ġenituri u studenti - ma jistax jibqa' jħares lejn l-esperjenza tat-tagħlim bil-mod kif ħarisna lejha sal-lum, bil-mod ta' passivita' li biha nirċievu t- tagħlim, bil-mod li aħna nippreparaw ruħna biss għad-dinja ta' l-eżamijiet u bil-mod li aħna qegħdin f'sistema li biċċa minna se nirnexxu u biċċa minna m'aħniex se nirnexxu.

Din is-sitwazzjoni m'għandniex naċċettawha.

Filwaqt li m'hemmx dubju li fis-sitwazzjoni finanzjarja tal-pajjiż il- kwestjoni tal-finanzi tippreżenta diffikulta' li m'hijiex żgħira, hemm diffikulta', li fil-fehma tiegħi hija akbar minn din, li tirrikjedi li jkollna l-apprezzament tal-ħtieġa tal-bidla kulturali, tal-bidla tal- mentalita', tal-bidla ta' l-atteġġjament u ta' bżonn ta' aktar flessibilita'.

Il-kwalita' u l-livell tad-diskussjoni ta' bejnietna tista' wkoll tispira u tagħti direzzjoni lil kulħadd dwar kif nistgħu negħlbu din id-diffikulta'.

Huwa veru wkoll - dan huwa punt li qanqlu l-Onor.

Vella - li dan il- kurrikulu jitlob li l-edukaturi għandhom bżonn ikollhom taħriġ organizzat u sistematiku biex wieħed ikun jista' japplika l-prinċipji li qed jiġu stabiliti.

Aħna nitkellmu regolarment mal-fakulta' ta' l-edukazzjoni għaliex irridu nassiguraw li dawk li se jsiru għalliema jkollhom diġa' l- prinċipji, l-viżjoni, l-metodoloġija u l-pedagoġija li qed jitlob dan il- kurrikulu pero' din hija qatra fl-oċean.

L-oċean huma l-għalliema kollha, li jammontaw għal 4,600, li diġa' qed jgħallmu fl-iskejjel primarji, sekondarji u fil-kindergarten.

Hawnhekk irridu nlestu proċess ta' taħriġ li mhux se jibda u jispiċċa f'sena waħda għax trid aktar żmien minn daqshekk imma għallinqas irridu nibdew bis-serjeta'.

Hemm bżonn ukoll li naqbdu l-kotba, l-materjal edukattiv u l-għodda li għandna u naġġustawhom skond dan il-kurrikulu.

Għandu jsir proċess sħiħ ta' kitba, ta' stampar u ta' kotba ġodda li jirriflettu dan kollu.

Il-ħabib tiegħi, l-Onor.

Bartolo staqsa jekk hux se jkun hawn dokumenti oħra.

Iva, jrid ikun hawn dokumenti oħrajn li jfissru aktar fid-dettall.

Mhux se nidħol jien biex fid-dettall noqgħod ngħid is-sillabi x'bidliet irid ikun fihom għaliex naħseb li din hija materja li trid issir mid- dipartiment għall-iżvilupp tal-kurrikulu, bit-tisħib ta' dawk kollha li huma involuti fid-diviżjoni ta' l-edukazzjoni.

M'hemmx dubju li jrid ikun hawn dokumenti oħrajn u meta neżawrixxu d-diskussjoni fuq dan id-dokument li ppreżentajtilkom - u nappella li dan ma jkunx xi proċess li jieħu fit- tul li jeżawrixxi lilna minflok! - inkunu nistgħu nippubblikawh fil- kwantitajiet kollha meħtieġa, bi preżentazzjoni kemm jista' jkun pjaċevoli u friendly għal kulħadd.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-PROTEZZJONI ĊIVILI

CIVIL PROTECTION BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri Ikompli mill-5 ta' Ottubru,1999 Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet

MR SPEAKER: L-Onor.

Anġlu Farrugia, huwa in possession.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Il-bieraħ bdejt kont nitkellem dwar dan l-abbozz importanti li għandna quddiemna, li jipprovdi għat-twaqqif ta' dipartiment għall-protezzjoni ċivili u ta' forza ta' għajnuna u ħelsien f'każ ta' xi diżastru.

Meta ngħidu "diżastru" inkunu qed infissru diżastri ovvji, bħalma hemm imsemmija fl-Att dwar Korp tax-Xogħol ta' Emerġenza u fl-Att dwar Għajnuna minħabba Għargħar, li issa se jiġu mħassra b'dan l-abbozz ta' liġi.

F'pajjiżna l-aktar diżastru previdibbli huwa li jkollok għargħar, speċjalment f'żoni fejn l-iktar jinġema' l-ilma meta tagħmel ħafna xita.

Id-dipartiment li se jitwaqqaf b'dan l-abbozz se jkollu diversi funzjonijiet, fosthom li jagħmel riċerka dwar vulnerabilità u risk assessment tas-siti kollha fejn l-iktar hemm probabbiltà li jiġru dawn id- diżastri, speċjalment xi għargħar li kulħadd jitkellem fuqu għax hija l- iktar ħaġa ovvja li tiġri f'pajjiżna.

Iżda f'pajjiżna għandna speċi ta' diżastru ieħor, li jiena naf li qed jinkwieta lil diversi organizzazzjonijiet volontarji li għandhom għal qalbhom l-ambjent u ċertament li dan jinteressa ħafna lill-ministru responsabbli mill-ambjent.

Qed nirriferi għall-miżbla tal-Magħtab u d-dumping sites l-oħra li wħud minnhom huma illegali.

Huwa diżastru nazzjonali meta għandek post fejn jiġi dumped l-iskart kollu tal-pajjiż b'mod regolari u ma tagħmilx sistema biex ma tħallix dan l-iskart jikber u jakkumula.

Illum kulħadd jaf li jekk tgħaddi viċin tal-Magħtab, kemm min-naħa ta' Baħar iċ-Ċagħaq u kemm min- naħa tan-Naxxar, ixxomm intiena kbira barra li għandek ukoll eyesore tremenda.

Imma apparti l-eyesores li f'pajjiżna għandna ħafna minnhom, issa qed nitkellmu fuq diżastri.

Il-fatt li aħna m'aħniex noħolqu sistema kif nikkumbattu dan l-iskart, jista' fih innifsu joħloq diżastru?

Wieħed mill-ikbar diżastri li kellna fl-istorja ta' Malta kien meta kellna l-pesta.

Għalkemm illum il-ġurnata sar ħafna avvanz fil-mediċina, li kieku jkun hawn xi tip ta' epidemija f'Malta, peress li l-popolazzjoni ta' Malta hija relattivament kbira għall-physical area tagħha - infatti Malta nafu li hija waħda mill-iktar densely populated areas fid-dinja wara Hong Kong - żgur li bit-twaqqif ta' dan id-dipartiment mhux se nikkumbattu dan id-diżastru.

Mr Speaker, jien qed insemmi dan biex meta niġu biex niddiskutu d-definizzjoni ta' "diżastru" fl-istadju ta' kumitat, nieħdu in konsiderazzjoni li l-affarijiet li jikkaġunaw ħsara fil-ħajja m'humiex biss dawk l-affarijiet li huma ovvji, bħalma huma għargħar, nar, ħruq, eċċ, imma anke dawk li ma tqisx li huma prevedibbli pero' fil-fatt huma prevedibbli.

Il-bieraħ semmejt il-każ tal-ħut u minn hawnhekk inħeġġeġ lill-istudenti universitarji li qegħdin jistudjaw fuq it-trobbija tal-ħut - u anke lil min għandu x'jaqsam mad-dipartiment tas-sajd - biex jagħmlu riċerka xjentifika ħalli naraw x'inhu jiġri fl-ibħra territorjali ta' Malta u fl-ibħra viċini.

Per eżempju, din is-sena l-qabda tal-lampuki m'hijiex waħda skoraġġanti għalkemm it-temp jidher li qed jippermetti ħafna, għax il- lampuki li qed jinqabdu f'dawn l-aħħar ġranet huma żgħar.

Il-Mosta hemm ħafna dilettanti tal-ħut u ġieli ħriġt magħhom għas-sajd.

Dawn is-sajjieda jgħidulek li wara l-festa tal-Bambina, u aktar u aktar wara l-festa tal-Grazzja, il- lampuki normalment ikunu mdaqqsin sew.

Allura x'inhi din li llum l- lampuki huma żgħar u qed jinqabdu f'ammonti żgħar?

Dawn fenomi li huma unexplained, allura aħna għandna interess naraw x'qed jiġri.

Forsi l-istat tal-baħar qed jitħassar minħabba mġiba illeċita ta' pajjiżi ġirien jew inkella xi ħadd qed jitfa' xi ħaġa fil-baħar u m'aħniex nindunaw?

X'jistgħu jkunu dawn id-deposits li qed jintefgħu fil-baħar ladarba mhumiex jidhru b'mod viżibbli?

Ara ż-żejt huwa viżibbli u tarah żgur.

Mr Speaker, dan qed ngħidu għaliex bħal fil-każ tal-fenomenu tal-global warming li semmejt il-bieraħ - u nafu li Malta pparteċipat ħafna biex toħloq kuxjenza internazzjonali fuq dan l-aspett - dak li aħna narawh mill-aspett domestiku jista' jkollu implikazzjonijiet internazzjonali jew bilaterali fil-konfront ta' xi pajjiż viċin.

Il-ministru ta' l-intern għandu jara li dan l-abbozz ta' liġi jkun konformi mal-liġijiet internazzjonali, fis-sens li jekk għandek konvenzjoni internazzjonali li tistabilixxi ċerti standards fuq equipment li jintuża f'dan ir-rigward, per eżempju, li jintlibes ċertu lbies protettiv minn dawn in-nies li se jibdew jaħdmu fid-dipartiment għall- protezzjoni ċivili jew anke għall-pubbliku.

Meta dan l-aħħar seħħ inċident nukleari ġol-Ġappun wara leak ta' uranium, waħda mill-mistoqsijiet li ġietni f'rasi kienet kemm hu ppreparat pajjiżna f'każ li jiġri inċident simili viċin tagħna, għax nafu li hawn siti viċin tagħna fejn jintuża nuclear fuel.

F'pajjiżek tista' iżżomm u tikkontrolla milli jkollok preżenza ta' nuclear energy, nuclear arms, nuclear deposits jew nuclear fuel, sakemm hu possibbli!

(Interruzzjonijiet) L-Onor.

George Vella qed jgħidli għal meta tidħol f'pajjiżna l-John F. Kennedy, li hija nuclear powered.

Il-Partit Nazzjonalista, illum fil-gvern, għandu r- responsabbiltà li assolutament ma jħallix war vessels - huma x'inhuma, imma nzertaw Amerikani dawk li qed jidħlu f'pajjiżna bħalissa - jidħlu fl-ibħra territorjali ta' Malta u dan sabiex jiġi evitat xi diżastru li pajjiżna ma jkun qatt aktar jista' joħroġ minnu.

Jien qed ngħid dan għax pajjiżna tant hu żgħir li kieku jkun hawn nuclear pollution fil-viċinanzi tagħna, aħna ninqerdu għal kollox for many years and generations to come.

Ara kemm qed inpaċpċu hawn, pajjiżna jinqered għax kollox bl-effetti tal- kontaminazzjoni!

Tajjeb ngħidu li wara l-inċident ta' Chernobyl, l-area li assolutament illum għadhom ma jistgħux jidħlu fiha hija erba' darbiet ikbar minn Malta.

Jiġifieri fejn saret l-isplużjoni u in the immediate areas illum ma jikber xejn, jew kollox jikber b'mod mhux normali.

Per eżempju, kont qed naqra li waħda mis-siġar tal-frott tagħhom li tikber f'ċerta temperatura għadha ma tistax tkabbar frott li qabel kien jikber b'mod regolari.

Illum tikber il- fjura b'mod stramb għax meta jtir il-pollen ma jmurx kif kien imur is-soltu b'mod normali imma hemm konfużjoni li hija kontra kull ordni tan-natura minħabba din in-nuclear pollution.

Immaġina jkollna tip ta' diżastru simili!

Alla jeħlisna minn dan li qed ngħid!

Immaġina kieku jseħħ inċident fil-Greċja jew Sqallija jew f'pajjiż Għarbi viċin!

Aħna distanzi ta' ftit mili għandna, mill-ponta ta' Sqallija hemm 60 mil u mill-ponta tal- Libja hemm inqas minn 200 mil.

Within a 100 mile radius ta' l-area fejn iseħħ inċident bħal dan imut kollox kompletament, ma jikber xejn jew dak li jikber ma jkunx normali, it-tfal jitwieldu kollha mmankati u dan jibqa' sejjer minn ġenerazzjoni għal oħra u m'għandekx mod kif tfiq minn qerda bħal din.

Alla jeħlisna minn din id-diżgrazzja!

Aħna għandna ngħallmu lin-nies, speċjalment lil dawk li se jaħdmu fid- dipartiment għall-protezzjoni ċivili, xi jsir f'każ ta' emerġenza simili.

Meta Izrael kien qed jiġi bbumbardjat bir-rockets minn Baghdad fi żmien il- Gulf War, il-poplu Lhudi kollu kien diġà mgħallem kif għandu jilbes ċerti maskri u kif għandu jipproteġi ruħu.

Aħna dawn l-affarijiet ma nitkellmux fuqhom, pero' meta jsiru jkunu saru.

Imbagħad kif se tgħallmu lill-poplu Malti?

Meta l-Partit Laburista fil-gvern kien ressaq dan l-abbozz ta' liġi, fil-kritika tiegħu l-Onor.

Tonio Borg - dak iż-żmien kien fuq il-bank ta' l-oppożizzjoni - kien qal li l-ministru għandu jingħata l-poter li jaderixxi għal dawk il-konvenzjonijiet internazzjonali li jikkonċernaw dan is-suġġett li qed nitkellmu fuqu llejla u kien talab biex dawn il- konvenzjonijiet ikunu jagħmlu wkoll parti mil-liġi domestika.

Imma llum f'dan l-abbozz ma sibt l-ebda riferenza għall-konvenzjonijiet internazzjonali u jien jidhirli li huwa importanti li din tkun inkluża.

Minbarra l-problemi li semmejt, li wieħed jista' jarahom, bħalma huma l- pollution, problemi ta' ambjent, problemi ta' depożitu u pollution nukleari, irridu nikkonsidraw ukoll id-diżastri li jista' jkollna minħabba nuqqas ta' superviżjoni.

L-iktar evidenti - kontra qalbi se ngħidha imma nħoss ir-responsabbiltà li ngħidha - huwa l-każ ta' nies li huma dilettanti ħafna tal-logħob tan-nar, li jaħdmuh b'mod illegali sforz l-imħabba li għandhom lejn il-festa tar-raħal u lejn l-istess delizzju, li hija professjoni antika.

Illum il-ġurnata hemm kmamar tan-nar li huma skond l- istandards stabiliti fl-interess tas-sigurtà ta' min qed jipproduċi n-nar u l-assistenti tagħhom - dawk li għandhom il-liċenzja ''A'' u l-liċenzja ''B'' - kif ukoll ta' min ikun fil-viċinanzi.

Every now and then qed imorru nies min-naħa tal-pulizija u min-naħa ta' l-explosives division biex jaraw li kollox qed isir skond ir-regoli u skond il-kondizzjonijiet tal- liċenzja kif titlob ukoll il-liġi li tipproteġihom.

Żgur li huma stess ma jkunux iridu li sħabhom li forsi jkunu daqsxejn irresponsabbli jagħmlu avventuri fi kmamar li mhumiex adegwati.

Veru li naqsu dawn il-każi, pero' għad għandna minnhom.

Għalhekk huwa importanti li dipartiment bħal dan ikollu l-intelligence unit tiegħu, iżda f'dan l-abbozz ma jissemma xejn minn dan.

Mr Speaker, niftakar li meta l-gvern Laburista ressaq dan l-abbozz jien kont għedt li fl-Ingilerra l-fire section għandhom l-investigating team tagħhom.

Dawn mhux biss għandhom nies trained biex jiġġieldu kull tip ta' fire imma wħud minnhom huma speċjalizzati biex jinvestigaw ċerti reati li jsiru kaġun ta' fire għaliex huwa xogħol il-pulizija li tinvestiga.

Nieħu pjaċir li l-kap ta' din il-forza llum huwa s-Sur Peter Cordina, li għandu esperjenza wiesgħa kemm ta' meta kien fil-pulizija u anke ta' meta kien fl- armata, esperjenza li se tiswa ħafna.

Dan qed ngħidu għaliex huwa vitali li dipartiment bħal dan ikollu l-informazzjoni dejjem dieħla, mhux imur ifittex meta jinqala' xi ħaġa, imma bħala dipartiment irid ikun kapaċi janalizza b'mod regolari l-informazzjoni li tidħol fuq ċerti affarijiet.

U l-informazzjoni trid trawwimha, ma tiġix waħedha.

Kemm trid taħdem għaliha!

Trid taħdem għaliha b'mod intelliġenti però mbagħad trid tikkoltivaha, tanalizzaha u taħdem tajjeb fuqha.

Jien nemmen li l-ministru għandu jikkonsidra dawn il-proposti ħalli naraw jekk nistgħux indaħħluhom f'dan l-abbozz jew naraw li jkun hemm an investigating unit within the department.

Apparti li jagħmel investigazzjoni limitata ħalli jekk jirriżulta li jkun hemm każ ta' reat allura jgħaddih lill-pulizija, dan il-unit ikun jista' jieħu ċerti passi ta' prevenzjoni ta' diżastru.

Għaliex diżastru jista' jkun naturali, jista' jkun inċidentali, man-made disaster, però jista' jkun ukoll diżastru li huwa riżultat ta' reat kif hemm imsemmi fi klawsola 10, ħaġa li wieħed żgur għandu jindirizzaha bis-serjetà.

Klawsola 4 titkellem fuq il-funzjonijiet tad-dipartiment, fosthom li jħejji pjan ta' kontinġenza għal kontra xi diżastru.

Tgħid ukoll li jrid ikun hemm ċerta organizzazzjoni u kordinament fit-taħriġ u fil-faċilitajiet li jkollhom bżonn.

Dak huwa l-ovvju għax bħala dipartiment nifhem li jrid ikun preparat biex jiġġieled kontra n-nirien, flooding, pollution, eċċ..

Huwa tajjeb li qed nelenkawhom hawnhekk, imma min-naħa l-oħra huwa importanti wkoll li dan id-dipartiment jgħaddi dik l-informazzjoni li jista' jgħaddi lill-pubbliku permezz ta' dimostrazzjonijiet u courses.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): Ippermettili ftit, Onor. Farrugia, imma skadielek il-ħin u għandek bżonn extension.

Xi ħadd jipproponi li l-Onor.

Membru jkompli jinstema'.

ONOR.

CARMELO ABELA: Nipproponi li l-Onor.

Farrugia jkompli jinstema'.

THE DEPUTY SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

GEORGE PULLICINO (Segretarju Parlamentari): Nissekonda.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Onor.

Farrugia jkompli jinstema'.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Nirringrazzja lill-proponent, lis-sekondant u lill- Kamra kollha talli għoġobha testendili l-ħin.

Huwa importanti li d-dipartiment jagħmel dimostrazzjonijiet biex jgħallem speċjalment lit-tfal.

Jiena niftakar li t-tifla tiegħi kienet tiġi tgħidli li marru l-pulizija bil-klieb biex juruhom kif dawn ixommu d-droga, jew li marru tal-fire brigade juruhom kif jitfu n-nar.

Dawn huma l-iktar affarijiet bażiċi li tajjeb li wieħed ikompli jagħmilhom u llum anke għandna l-kunsilli lokali li qegħdin joħolqu kuxjenza fost il-pubbliku, anke fejn tidħol prevenzjoni.

Il-kunsilli lokali għandhom jaħdmu iktar kemm mal-pulizija u anke mal-pubbliku f'dik li hija prevenzjoni ta' reati billi jagħmlu iktar neighbourhood watch schemes.

Jekk il-pubbliku tgħallmu kif jevita milli jiġru ċerti diżastri, dan jiswa lill-individwu u jiswa lill-komunità .

Fil-leġislatura l-oħra jien kont semmejt l-abbuż li jsir minn ċerti nies minħabba l-injoranza u l-egoiżmu li jaħżnu kwantità ta' petrol id-dar.

Biżżejjed xniegħa li ma jkunx daħal it-tanker taż-żejt jew inkella li għadu ma wasalx - dan ġara kemm fi żmienkom u kif ukoll fi żmienna - biex kulħadd imur jimla l-karozza bil-petrol, jimla l-boot ta' wara b'jerrycans tal-petrol jew diesel u kulħadd jaħżen.

B'hekk wieħed ikun qed joħloq possibbiltà ta' diżastru f'daru stess.

Hemm min jabbuża billi jaħżen ċilindri tal-gass, ngħidu aħna, għaliex ikollu xi restaurant u ma jħossux komdu jekk ma jwarrabx xi ħames jew sitt ċilindri.

Imbagħad ikun hemm leak ta' gass u jtir kollox u l-agħar splużjoni - agħar minn bomba - hija meta jkollok gas explosion.

Niftakar li kien hemm splużjoni ta' gass fix- Xemxija li tant kienet qawwija li l-istess ħġieġ tar u waħda minnhom daħlet f'għonq waħda turista u qatlitha.

Għalhekk tajjeb li ngħallmuhom lin-nies dwar ċerti riskji li jkunu qed jieħdu għax hemm min jagħmel hekk b'egoiżmu jew sforz l-injoranza.

Allura huwa importanti li jsiru dawn ix-short courses ta' tagħlim minn organizzazzjonijiet volontarji u anke mill- kunsilli lokali.

X'hemm iktar ċar minn kunsill lokali bħala organizzazzjoni volontarja?

Il-kunsilliera huma nies rispettati fil-post fejn jgħixu li jiġu eletti mill-poplu biex jagħmlu xogħol volontarju u dawn jistgħu jagħmlu ħafna xogħol.

Hawnhekk irrid insellem lil dawk l-organizzazzjonijiet volontarji li jaħdmu b'mod professjonali, fosthom is-St.

John Rescue Corps, li għandu madwar 900 membru.

Dawn l-organizzazzjonijiet qegħdin jagħmlu ħafna xogħol biex jipprevjenu d-diżastri u jistgħu wkoll jikkumplimentaw ix-xogħol ta' dan id-dipartiment.

Per eżempju, darba fil-ponta tal-Qawra kienu sparixxew erba' persuni li kienu niżlu jgħodsu u allaħares ma kienx hemm dawn in-nies mal-pulizija li għenuhom biex ifittxu lill-vittmi - u minn hawnhekk jien nixtieq insellem lill-familjari tagħhom - u li ħadmu 24 siegħa kuljum u organizzaw xiftijiet.

Immaġina kieku jkollok diżastru nazzjonali!

Kieku d-dipartiment għall-protezzjoni ċivili jkun organizzat bl-aktar mod responsabbli għall-ġid ta' kulħadd pajjiżna jkun wieħed mill-aqwa pajjiżi tad-dinja.

Sur President, jien dejjem inħares lejn min hu aħjar minna.

Per eżempju, minkejja li Singapore huwa pajjiż li l-area tiegħu hija kważi daqs dik ta' Malta pero' b'popolazzjoni ħafna akbar minn tagħna, dan għandu sistema fejn kulħadd jieħu ċerti prekawzjonijiet biex ma jħammiġx u biex ma jitpoġġewx depożiti li jistgħu joħolqu xi diżastru.

Din hija kumbinazzjoni jew hija xi ħaġa li trawmet maż-żmenijiet għax kien hemm gvernijiet illi daħħlu din id-dixxiplina f'dan il-pajjiż?

Aħna m'aħniex responsabbli bħala pajjiż li naraw li biex pajjiżna jimxi 'l quddiem, kull persuna trid tkun responsabbli għal kull eventwalita' ta' diżastru?

Huwa importanti li l- funzjoni tad-dipartiment tinkludi edukazzjoni wiesgħa biex ikollna faċilitajiet aħjar.

Paragrafu (ġ) ta' klawsola 4 jgħid li l-funzjonijiet tad-dipartiment jinkludu t-tħejjija ta' regolamenti:

''bis-saħħa ta' dan l-Att u ta' l-Att dwar Setgħet ta' Emerġenza (Kap. 178) li jistgħu jenħtieġu f'każ ta' diżastru nazzjonali jew reġjonali jew ta' emerġenza kif imsemmi qabel.".

Dawn it-tip ta' regolamenti huma importanti u aktar ma jgħaddi ż-żmien aktar qed jinħass il-bżonn li jinħoloq code of ethics bejn l-uffiċjali tad- dipartiment u l-pubbliku.

F'dan l-abbozz ta' liġi ma jidhirx li fid- dipartiment se jkun hemm persuni legali biex jiddraftjaw dawn ir- regolamenti.

Issa hawnhekk ta' min igħid li l-ministru responsabbli nzerta avukat u jinteressa ruħu fil-liġi.

Qed ngħid dan għax mhux kull avukat huwa interessat fil-liġi.

Fil-fatt għandna avukati li jintefgħu fuq affarijiet oħra u dan mhux qed ngħidu b'xi disprezz lejn xi ħadd.

Hemm min jieħu pjaċir bil-professjoni tiegħu u hemm min ma tantx ikun jemmen fiha.

Klawsola 5 titkellem dwar il-kunsill għall-protezzjoni ċivili.

Jien niftakar li meta l-Ministru Borg kien fuq il-bank ta' l-oppożizzjoni u aħna konna ddraftjajna abbozz ta' liġi, li prattikament huwa l-istess bħal dan, kien qal li l-kunsill kien daqsxejn cumbersome.

Issa ma nafx jekk dan għadux cumbersome!

Jekk wieħed jara ftit kif se jkun magħmul dan il- kunsill isib li dan se jinħatar mill-prim ministru u fih se jkun hemm għadd ta' membri rappreżentattivi li jkunu ntgħażlu minn fost uffiċjali pubbliċi li jkunu qed jaqdu dmirijiet fil-ministeri responsabbli għax- xogħlijiet pubbliċi, ambjent, servizzi ta' telekomunikazzjoni u trasport, servizzi tas- saħħa, affarijiet ekonomiċi - ma nafx kif l-affarijiet ekonomiċi huma importanti f'kunsill bħal dan! - affarijiet li għandhom x'jaqsmu ma' karburanti u enerġija u affarijiet għal Għawdex.

Per eżempju, meta f'Għawdex beda jinżel il-helicopter kienet ħarġet ordni biex kull darba jmorru l-fire engines u l-bowsers fuq il-post ħalli f'każ li jkun hemm xi nar, dan jintefa' mill-ewwel.

Din kienet l-akbar ereżija għaliex in-nar ikkawżat mill-jet fuel ma tistax titfih bl-ilma.

Fil-fatt mhux kull nar tista' tiġġelidlu bl-ilma.

Għalhekk huwa importanti - jien naf li fuq din il-problema kienet ittieħdet azzjoni u jien kont ktibt fuqha wkoll - li tara jekk dan it-tip ta' nar tiġġelidlux b'chemical powders partikolari plus sustanza oħra li jista' jkun fiha xi ilma.

Dan kollu juri li fil- kunsill għall-protezzjoni ċivili għandu jkun hemm taħlita ta' nies li jkunu jifhmu sew f'dan il-qasam.

F'paragrafu (b) ta' klawsola 5 hemm li l-membri ta' dan il-kunsill għandu jkollhom għarfien u esperjenza f'dak li għandu x'jaqsam mal-protezzjoni ċivili.

Allura min se jiddeċiedi jekk persuna għandhiex għarfien u esperjenza?

Dan mhuwiex cumbersome?

Subklawsola (3) ta' klawsola 5 tgħid hekk:

"Iċ-Chairman ikun il-Ministru responsabbli għall-Protezzjoni Ċivili u d-Deputy Chairman ikun is-Segretarju Permanenti fl-istess Ministeru, u l-Kummissarju tal-Pulizija, il-Kmandant tal-Forzi Armati u d-Direttur tal-Protezzjoni Ċivili jkunu membri ex officio.".

Jien nistaqsi: Il-persuna min-naħa tal-korp tal-pulizija bilfors trid tkun il-kummissarju tal-pulizija?

Il-kummissarju tal-pulizija jista' jkun persuna kapaċissima pero' f'dan il-kunsill mhux neċessarjament ikun il- persuna idonea li tkun tista' tagħti dawk il-pariri meħtieġa biex dan ikun kunsill effettiv.

Jien naħseb illi wieħed jista' jnaqqas xi membri minn dan il-kunsill u jpoġġi nies li għandhom esperjenza kbira f'dan il-qasam.

Per eżempju, minkejja li llum il-ġurnata l-fire section li kien hemm fi ħdan il-korp tal-pulizija spiċċat, fiha kien hemm nies illi kellhom esperjenza kbira fil-ġlieda kontra n-nar u kien hemm min attenda saħansitra korsijiet barra minn Malta.

Jien niftakar illi meta kont għadni dieħel fil- korp tal-pulizija kien hemm spettur, ċertu Joe Attard ta' Għawdex, - ma jimpurtax insemmih hawn għax dan għadu jagħmel ħafna ġid fil-qasam ta' l- istorja u l-kultura ta' pajjiżna - illi kien organizza l-fire brigade hu.

Ta' min igħid li dan kien ħa kors intensiv ħafna fl-Ingilterra.

Issa bħal dan hawn oħrajn li jistgħu jiġu utilizzati aħjar fl-interess nazzjonali.

Il-prim ministru li jaħtar il-membri ta' dan il-kunsill għandu jfittex lil dawn in-nies li dejjem ħabbew lill-pajjiż, irrispettivament mill-politika li jħaddnu.

Hawnhekk nixtieq insemmi, Alla jaħfirlu, lil Nardu ta' Ħal Luqa, li għadu kif ħalliena.

Nerġa' ngħid li dan m'għandux ikun kunsill tan-numru imma għandu jkun kunsill ta' sustanza kbira għax hawnhekk qed nitkellmu fuq affarijiet ta' interess nazzjonali.

Kulħadd irid li dan il- kunsill ikollu funzjoni b'saħħitha biex nevitaw id-diżastri, jew f'każ ta' diżastru jkollna nies li jkunu jistgħu jagħtu l-aħjar riżultati.

Fl-istess klawsola hawn ukoll illi jekk għal xi raġuni l-prim ministru jneħħi lil xi ħadd mill-kunsill - il-prim ministru jista' jneħħi lil min ma jkunx kompetenti u m'għandux għalfejn joqgħod jispjega lil ħadd l-aġir tiegħu - dan jibqa' jiffunzjona xorta.

Issa f'każ li jirriżenja xi ħadd, ikun hemm ieħor li jkun tneħħa mill-prim ministru u ieħor illi għal xi raġuni ma jkunx qed jattendi għal-laqgħat, il-kunsill jista' jaħdem fl- assenza ta' tliet membri?

Jien ċert li fil-winding-up il-Ministru din jispjegaha aħjar.

Barra minn hekk jien naħseb li dan il-kunsill għandu jiltaqa' kull tliet xhur.

Il-kunsill għandu wkoll il-funzjoni:

"li jagħti pariri u jirrakkomanda lill-Ministru dwar l-idoneita' ta' persuna, minħabba fil-kwalitajiet personali speċjali tagħha ta' deċiżjoni, kompetenza u esperjenza, li taġixxi ta' kmandant u kordinatur nazzjonali suprem ta' servizzi u miżuri ta' protezzjoni ċivili f'xi emerġenza jew diżastru partikolari."

Din l-għażla bilfors trid tkun ristretta li ssir biss minn dan il-kunsill?

Kif se titħaddem din il-parti tal-liġi u safejn għandha tkun is- sorveljanza?

Il-kunsill se jkollu wkoll il-funzjoni li b'xi mod jissorvelja l-iżvilupp ta' organizzazzjonijiet volontarji ta' protezzjoni ċivili.

Dan ifisser li s-St.

John Rescue Corps irid ikun taħt is- sorveljanza ta' dan il-kunsill?

Jekk dan huwa l-każ, kif se tkun din is- sistema ta' sorveljanza?

Il-kunsill se jkun hu li jgħid x'tip ta' sorveljanza se jagħmel?

Huwa importanti li l-ministru jara li b'mod regolari joħorġu ċerti regolamenti konnessi ma' emerġenza pubblika jew diżastru.

Issa se ngħid xi ħaġa dwar il-kwestjoni tal-kumpens tal-vittmi.

Paragrafu (e) ta' subklawsola 7(1) jgħid li l-ministru jista' joħloq regolamenti:

"sabiex jiġi stabbilit, bi ftehim mal-Ministru responsabbli għall- finanzi, il-metodu u l-ħlas ta' livelli ta' kumpens għal telf materjali mġarrab minn persuni matul emerġenza ...".

Issa hawnhekk qed nitkellmu fuq kumpens li jingħata minħabba diżastru jew kumpens illi jingħata lill-vittmi minħabba ċerti spejjeż li jkunu saru wara d-diżastru?

Ħalli nispjega ruħi aħjar.

Jekk, per eżempju, jkun hawn għargħar u għalkemm il-proprjeta' tiegħi ma tkun ġarrbet l-ebda ħsara, pero' biex il-membri tal-forza ta' għajnuna u ħelsien għamlu x-xogħol tagħhom kellhom iwaqqgħu ċint u jgħaddu mill-proprjeta' tiegħi u għamluli l-ħsara, f'dan il-każ jien għandi dritt għall-kumpens?

Qed nistaqsi dan biex dawn l-anomaliji jiġu ċċarati.

Issa, kif qal l-Onor.

Gulia, din il-liġi qed ngħadduha biex inkunu nistgħu nissiġillaw dak li diġa' nbeda għax ilkoll nafu li dan id- dipartiment diġa' beda jiffunzjona.

Il-Ministru qal li wara li kienet saret sejħa għal applikazzjonijiet kienu daħlu madwar 30 persuna.

Issa hawnhekk jien nixtieq nistaqsi: Jaf il-Ministru li kien hemm min ġie magħżul biex jidħol f'dan id-dipartiment u weħel mill-medical test?

F'dan il-każ wieħed jista' jeħel mill-medical test jew għax ikollu xi marda jew inkella għax it-tabib ikun rah daqsxejn qawwi u jgħid li jekk ikollu bżonn jiġri bil-pipe ta' l-ilma biex jitfi n-nar jaqta' nifsu.

Sakemm din issir lil kulħadd bl-istess mod kollox sew imma jien għandi informazzjoni li fid- dipartiment hemm min hu qawwi aktar minni u b'xi mod għadda mill-medical test!

Hija kumbinazzjoni li kien hemm min weħel mill-medical test kif tela' l-gvern Nazzjonalista?

Qed nistaqsi dan għax qabel kollox kien miexi sew, kemm mal-Laburisti kif ukoll man-Nazzjonalisti.

Ta' min igħid ukoll li fost dawk li weħlu mill-medical test m'hemmx wieħed Nazzjonalist imma inzertaw kollha Laburisti.

Il-ministru qalilna wkoll li ħarġet call for applications oħra.

Ovvjament jien mhux se nistaqsih kemm hemm minnhom li huma Laburisti għax mhijiex prudenza li noqogħdu naraw il-kulur politiku ta' min daħal f'korp dixxiplinat.

Allaħares f'dan id-dipartiment nibdew nagħmlu dawn il-kummiedji!

L-agħar ħaġa li jista' jiġrilu korp dixxiplinat huwa li ddaħħallu l-vina politika pero' sfortunatament il-gvern Nazzjonalista daħħal dawn l-affarijiet mill- bidu nett.

Jien għandi informazzjoni illi fost dawk li daħħlu n- Nazzjonalisti kien hemm min mhuwiex kompetenti u min kien serju telaq għax deherlu li m'għandux iwieġeb għal azzjonijiet ta' nies li ma kellhomx il- livell mixtieq.

Jien mhux qed ngħid dan b'sens ta' kritika personali pero' ta' min igħid li n-Nazzjonalisti qed jagħmlu affarijiet li żgur m'għandhomx isiru.

Il-bieraħ il-ministru qalilna li kulħadd huwa responsabbli pero' ma naħsibx li kien ġust meta ntqal li l-Partit Laburista huwa responsabbli għall-ħarba ta' Azzabi Hashim Jousef.

Aħna bħala partit politiku serju fl- oppożizzjoni ngħidu li dawn l-affarijiet m'għandhomx isiru.

Il-politika la għandha tidħol fit-tmexxija tad-dipartimenti, speċjalment fid-dipartiment għall-protezzjoni ċivili, u lanqas fil-korp tal-pulizija.

Jien m'iniex se nikkummenta fuq x'inhu jsir fil-korp tal-pulizija u fil- ħabs - 'il quddiem għad nitkellmu fuq il-ħabs ukoll - għax dan kulħadd jafu.

Per eżempju, l-ispecial assignment group kien jagħmel ċertu xogħol ta' salvataġġ pero' llum, taħt George Grech, l-SAG tnaddaf minn kull element ...

ONOR.

JOE MIZZI: Il-Ministru naddfu!

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Issa jekk dan sarx bil-barka tiegħu ma nafx għax wieħed iwaħħal fl-ieħor.

Per eżempju, meta jien kont fil-korp tal-pulizija u kont nistaqsi xi ħaġa kienu jgħiduli: Mhux jien, ta' fuqi, u tibda taħseb li l-prim ministru huwa responsabbli għal ċerti affarijiet!

Dawn huma affarijiet illi jġiegħluk tidħak.

Dan huwa abbozz ta' liġi importanti ħafna għal pajjiżna u għalhekk għandna naraw li jiġi indirizzat tajjeb mill-bidu nett pero' dan il-korp dixxiplinat li qed inwaqqfu m'għandux code of discipline.

Dan ifisser li jekk ikun hemm xi ħadd li ma jobdix l-ordnijiet irridu naraw taħt liema qafas ta' dixxiplina jaqa'.

Subklawsola (4) ta' klawsola 10 tgħid:

Kull min jirrifjuta li minnufih iħares xi ordni ta' teħid ta' xi ħaġa li ssir taħt xi setgħa mogħtija b'dan l-Att, ukoll jekk din tiġi mogħtija lilu bil-fomm biss, ikun ħati ta' reat u jista' jeħel, meta jinsab ħati, priġunerija għal żmien ta' mhux iżjed minn tlett xhur.".

Hawnhekk wieħed jista' jikkonsidra wkoll anke piena ta' kontravenzjoni għax jekk ma tkunx obdejt l-ordni kważi awtomatikament qed taqa' taħt din il- bracket.

Fejn jidħol looting u affarijiet kriminali oħra għandu jkun hemm piena ta' ħabs, pero' fejn għandu x'jaqsam ma' ċertu ksur ta' liġi - naturalment jekk ma jkunx hemm xi ħadd li jibqa' jirrifjuta l-ordni fejn jagħmel sens illi tapplika l-piena karċerarja ...

MR SPEAKER: Ikkonkludi, Onorevoli, jekk jogħġbok għax sar il-ħin.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Ngħid din u nieqaf.

Jien ħadt pjaċir ukoll li klawsola 12 tinkludi wkoll il-kontinwazzjoni tas-servizz għax din il- problema issa se tiġi solvuta.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Nitlob lill-Viċi Prim Ministru biex, jekk jogħġbu, iressaq l-aġġornament tal-Kamra.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, nipproponi l-aġġornament tal-Kamra għal għada l-Ħamis, 7 ta' Ottubru, fil-5.00 p.m. b'din l-agenda:

Mozzjonijiet

Mozzjoni mressqa mill-Onor John Attard Montalto dwar it-tħassir ta' Avviż Legali Nru. 123 ta' l-1999.

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar il-Protezzjoni Ċivili - it-Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar id-Dazji ta' Importazzjoni - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Opportunitajiet Indaqs għal Persuni b'Diżabilita' - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar ir-Reviżjoni tal-Liġijiet Statutarji - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Responsabbilta' Ċivili u Kumpens għal Tinġis miż- Żejt - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi - it- Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Proprjeta' tal-Għadu - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar iċ-Ċittadinanza Maltija - it-Tieni Qari; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' l-Erarju - it- Tieni Qari (Kont.).

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar it-Trasferiment ta' Artijiet tal- Gvern – Kumitat Permanenti.

Mr Speaker, nirrepeti dak li spjegajt il-bieraħ fl-aġġornament li bi qbil bejn iż-żewġ naħat tal-Kamra id-dibattitu ta' għada fuq din il-mozzjoni jibda mill-ewwel fil-5.00 p.m., mingħajr ma jkun hemm question time u mingħajr ma jittieħed il-ħin ta' l-aġġornament.

Id-dibattitu jibqa' għaddej sa l-10.30 p.m. u wara tittieħed il-votazzjoni,

Il-ħin jinqasam bin-nofs bejn iż-żewġ naħat, fejn hu possibbli b'alteranza, tal-kelliema skond l-arranġamenti ta' dak il-ħin bejn iż-żewġ whips u peress li hija mozzjoni mressqa mill-oppożizzjoni kemm l- introduzzjoni kif ukoll il-winding-up ikunu ta' l-oppożizzjoni.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki.

L-Onor.

Louis Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Mr Speaker, dan l-aħħar sar ħafna diskors fuq x'ifisser hedging u kif dan japplika għall-korporazzjoni Enemalta.

Il- bieraħ stess il-Ministru Josef Bonnici fil-ħin ta' l-aġġornament tkellem fuq dan is-suġġett.

Għal min qed jismagħna nerġa' nispjega x'inhu hedging.

Hedging ifisser li jkollok azjendi li jidħlu f'kuntratt għat-tul għax- xiri ta' materja prima meta l-prezz ikun baxx ħalli meta l-prezz jerġa' jitla' - u kull ħaġa li torħos eventwalment xi darba trid terġa' togħla - dawn l-azjendi jieħdu vantaġġ u jkomplu jixtru l-materja prima bi prezz baxx u b'hekk il-kumpannija 'l quddiem tkun f'pożizzjoni li tagħmel il- qligħ.

Dan jafu kulħadd, speċjalment dawk l-investituri li huma intiżi biżżejjed u jixtru shares f'kull azjenda u kumpannija.

Dan iż-żmien hawn Malta għandna l-istock market u ħafna investituri Maltin jafu li meta tinvesti f'shares trid tagħżel il-mument meta l-prezz ikun qed jitbaxxa, imbagħad tistenna l-prezz jitla', tbiegħ ix-shares u tagħmel il-qligħ.

Fir- rigward ta' l-azjendi, il-profitt isir mod ieħor għax meta jiffissaw il- prezz tal-materja prima bi prezz baxx l-ispejjeż jonqsu ħafna.

Mr Speaker, dan mhuwiex xi tip ta' lottu bħalma pprova jgħid il-Ministru Bonnici l-bieraħ, għax il-pariri jkunu studjati sew u min jinvesti f'dawn l- affarijiet ikun jaf bejn wieħed u ieħor kif se jmorru l-affarijiet.

Il- previżjoni tkun li l-prezz ikun se jogħla u allura dak li jkun jagħmel il- ftehim meta l-prezz ikun baxx.

Dawn l-affarijiet isiru minn min hu għaqli u minn min jara 'l bogħod mill-ponta ta' mnieħru.

Pero' jagħmel żball min jaħseb li m'hemmx ċertu riskju għax, anke jekk wieħed jixtri shares bi prezz baxx jista' jiġi mument li wara li jkun xtara dawk ix-shares il-prezz ikompli nieżel.

Din hija xi ħaġa li tiġri ta' spiss.

Ftit huma dawk l- azjendi li rnexxilhom jagħmlu ftehim u jinzertaw il-prezz l-iżjed baxx li seta' jkun.

Jiġifieri jista' jiġri li tixtri bi prezz baxx u l-prezz jibqa' jitbaxxa, imma xorta tibqa' l-previżjoni li l-prezz ta' dik il- materja prima f'ħin jew ieħor irid jogħla.

Ikun iblaħ min jagħmel bħalma ppretenda li għandna nagħmlu l-ministru u hekk kif il-prezz ikompli nieżel, jibda jitwerwer u jispiċċa jbiegħ l-ishma tiegħu bi prezz iżjed baxx milli jkun xtrahom.

Dak ikun iblaħ, dak ikun bniedem li ma jarax fit- tul, dak ikun bniedem beżżiegħ, dak ikun bniedem li mhuwiex tajjeb għall- business, u hekk għamel il-Ministru Bonnici kemm ilu ministru responsabbli għall-Enemnalta.

Il-gvern Laburista kien ingħata pariri mill-bord tal-korporazzjoni Enemalta li billi l-prezz taż-żejt kien qiegħed jitbaxxa - dawn min-naħa tagħhom kienu ngħataw pariri minn barra - ikun tajjeb li jsir ftehim li jiffissa il-prezz tal-materja prima bi prezz baxx.

Ġara li għal ftit xhur il-prezz kompla jitbaxxa u l-ministru ġie f'dan il-parlament jikkritika lill-Partit Laburista għax qal li meta aħna konna fil-gvern għamilna ftehim ħażin li sewa lill-Enemalta miljuni ta' dollari.

Issa min hu ntiż f'dawn l- affarijiet - u nerġa' ngħid min hu ntiż - bħalma huma investituri li jixtru unit trusts, jafu li jridu jistennew ċertu perijodu ta' żmien biex ibiegħuhom għax jekk ibiegħuhom immedjatament se jispiċċaw jitilfu u ma jieħdu l-ebda vantaġġ mill-ftehim li jkunu għamlu.

Jiddispjaċini ngħid li l-ministru waqa' f'din in-nasba u beda jikkritika lill-Partit Laburista għal dak li ġara.

Fil-fatt, dak iż-żmien li l-Ministru Bonnici kien qed jikkritika lill-Partit Laburista fuq dak il-ftehim, kien l-iżjed mument li l-prezz taż-żejt kien 'l isfel u kien l-iżjed mument li l-ministru kellu jagħraf is-siwi ta' dak il-ftehim.

Flok għamel hekk spiċċa jikkritika lilna.

Il-prezz taż-żejt minn Frar ta' din is-sena beda jogħla u issa qed jinduna xi żball kbir għamel meta ma ġeddidx dak il-ftehim.

Il-bieraħ il-ministru ried jagħtina l-impressjoni li hu ma biddel xejn minn dak il-ftehim.

Allura jiena nistaqsih: Dak il-ftehim aġġornah jew m'aġġornahx?

Jekk dak il-ftehim aġġornah, allura ma kellux għalfejn jiġi f'din il-Kamra jikkritika lill-Partit Laburista u lill-board preċedenti ta' l-Enemalta li għamel dak il-ftehim.

Jekk m'aġġornahx, jiddispjaċini ngħid li għamel disfatta kbira għax il-prezz taż-żejt qiegħed kulma jmur jogħla u jekk se jkompli jixtri ż-żejt bil-prezz kurrenti, allura verament se jispiċċa jdaħħal lill-Enemalta fi problemi u fi spejjeż ħafna ikbar.

Se jispiċċa jieħu l-iżvantaġġi kollha tal-ftehim li kien għamel gvern Laburista mingħajr ma jieħu l-vantaġġi previsti minn dak l-istess ftehim.

Jekk l-affarijiet jibqgħu sejrin kif inhuma sejrin u l-prezz taż-żejt ikompli jogħla, kif huwa previst li se jkompli jogħla, allura l- oppożizzjoni Laburista jkollha raġun tgħid li għas-sentejn li ġejjin il- Ministru Josef Bonnici se jkun daħħal lill-Enemalta fi spiża ta' madwar $US25 miljun.

Dan mhux qed ngħidu jien.

Dawn huma kalkoli li huma maħduma fuq prezzijiet u fuq previżjonijiet magħrufin internazzjonalment.

Il- ministru ħadha bi kbira għax induna li għamel żball.

Għamel żball għax wera cold feet u ħa deċiżjonijiet ħżiena sforz il-ħeġġa li kellu biex jikkritika lill-Partit Laburista f'kull pass li għamel.

B'dak il-pass li għamel il- board ta' l-Enemalta fl-1998, kien previst li l-korporazzjoni tibda tieħu l- vantaġġi tiegħu din is-sena.

Jiddispjaċini ngħid li l-ministru ra biss sal- ponta ta' mnieħru u spiċċa jieħu l-iżvantaġġi kollha u tilef il-vantaġġi kollha li gvern Laburista kien maħsub li jagħmel minn dan il-ftehim.

Imbagħad il-ministru waqa' fir-redikolu u pprova jdaħħal dubji f'dawk li kienu qegħdin jisimgħuh billi beda jgħid li għandu dubju dwar commissions li setgħu ngħataw fi ftehim bħal dan.

Jien ngħid li mhux sew li niġu f'dan il-parlament u nikkritikaw lil min ipprova jagħmel xi ħaġa sew, xi ħaġa ġdida u studjata, fuq pariri ta' professjonisti internazzjonali.

Hekk għamel il-Ministru Bonnici biex issa jidher ċar li dawn il-professjonisti li taw parir lill-board ta' l-Enemalta biex jagħmlu dak il-ftehim kellhom raġun biex ibiegħu.

Jien ngħid li min ma jafx lil dawn in-nies, faċli jaqa' fin-nasba tagħhom u jibla' dak kollu li jgħidu.

Pero' l-poplu Malti jaf min huma dawn in-nies u ċerti inċidenti li ġraw, anke din is-sena huma wisq friski f'moħħ il-poplu u hawnhekk insemmi l-każ tipiku tal-bejgħ tal- Mid-Med Bank.

Il-Ministru Bonnici huwa l-ministru nkarigat mill-azjendi tal-poplu u suppost kien jaf b'liema prezz kien se jinbiegħ il-Mid-Med Bank u kien fid- dmir li jagħti pariri siewja lill-ministru tal-finanzi u lill-Prim Ministru biex pass bħal dak ma jitteħidx.

Il-pajjiż kollu kien kelma waħda li dak il-ftehim kien kontra l-interess nazzjonali, kien ħażin u kien ftehim li se jwassal lill-gvern biex ibiegħ ġawhra tal-poplu Malti bi ftit flus.

Qabel ma sar il-ftehim l-oppożizzjoni Laburista kienet tgħidlu lill-gvern li dawk ix-shares tal-Mid-Med Bank kienu jiswew ħafna iżjed minn dak il-prezz li kien se jbiegħhom.

Il-gvern biegħ l-ishma tal-Mid-Med Bank lill-HSBC bi prezz ta' Lm2.70 meta dak iż-żmien l-oppożizzjoni Laburista kienet qed tgħid li dawk ix-shares kienu jiswew ħafna iżjed u l-indikazzjoni kienet li kull share seta' faċilment iġib 'l fuq minn Lm4.

Sar il-ftehim u l- oppożizzjoni Laburista ngħatat ir-raġun għax ix-shares tal-Mid-Med Bank illum telgħu għal Lm3.70.

Jekk isir kalkolu kulħadd jinduna li l-poplu Malti ġie misruq madwar Lm30 miljun għax il-gvern Nazzjonalista ma ħax il- pariri siewja li tah il-Partit Laburista, webbes rasu u kompla dieħel fi ftehim bħal dan.

Il-Ministru Bonnici, bħala l-ministru responsabbli, kien fid-dmir li jara li ftehim bħal dan ma jsirx.

Kien ftehim li m'għamilx ġid lill-poplu Malti u spiċċaw igawdu minnu, minn fuq dahar il-poplu, ftit nies li hawn Malta ma kien jafhom ħadd ħlief xi erba' tal-qalba li ssibhom imdaħħlin f'kull ftehim simili.

Din kienet robbery in broad daylight.

Kien meta sar dan il-bejgħ li l-poplu beda jitkellem fuq commissions.

Il- poplu Malti ma setax jifhem kif azjenda, ġawhra prinċipali bħalma hu l-Mid- Med Bank, ingħatat b'xejn lil nies li ma nafuhomx.

Meta titkellem fuq dan il-bejgħ jissemmew ħafna miljuni ta' liri li setgħu ngħataw bħala commission u mhux fuq il-ftehim ta' l-Enemalta li llum qed naraw il- validita' tiegħu u nispera li l-Enemalta ma tkomplix tbati mill- intransiġenza u min-nuqqaas ta' foresight tal-ministru responsabbli.

Eżempji bħal dawn, ta' serq ta' l-assi tal-poplu Malti ssib kemm trid.

Niftakar ċar f'dan il-parlament meta konna ddiskutejna l-bejgħ ta' Chambray.

Dan ma tantx għadu jissemma', għalkemm xi kultant insemmuh anke f'din il-Kamra.

Dan kien dnub sagrileġġ ieħor fejn art prime site kienet ingħatat għas-somma redikola ta' Lm10,000.

Din kienet ingħatat lill- bniedem li kien imdaħħal f'business ta' ftit kredibilita', f'business li għandu ċerti dubji u b'konnessjonijiet mal-P2 u wara ftit tas-snin insibu din il-biċċa art tgħaddi f'idejn erba' Maltin tal-qalba.

Hemmhekk huma l- kummissjonijiet!

Hemmhekk huma l-kummissjonijiet li l-poplu għandu jkun inkwetat fuqhom u mhux fuq ftehim li kien intenzjonat li jagħmel ġid lill- Enemalta u llum qed naraw il-viżjoni fit-tul li kellu l-gvern Laburista.

Dan huwa tip ta' ftehim li ma jsirx minn xahar għal ieħor, kif qal il- ministru l-bieraħ.

Ftehim bħal dan isir fit-tul biex eventwalment tgawdi minnu, kif kien maħsub li tagħmel l-Enemalta, fl-interess tal-poplu Malti.

Nista' nibqa' nsemmi eżempji ta' serq ta' l-assi tal-poplu.

Hemm il-famuż każ ta' l-AMS.

Dawn l-eżempji huma xiehda tal-viżjoni qasira li għandu gvern Nazzjonalista, li jara biss sal-ponta ta' mnieħru.

Mr Speaker, il-bieraħ il-ministru semma' wkoll it-tariffi tad-dawl u l- ilma.

Qabel l-elezzjoni kien sar ħafna plejtu fuq it-tariffi tad-dawl u l- ilma u l-Partit Nazzjonalista kien ipprova jieħu vantaġġ politiku minn din l-issue.

Hawnhekk irrid infakkar lill-Kamra li f'ħafna okkażjonijiet qabel l-elezzjoni l-Partit Nazzjonalista kien wiegħed li t-tariffi tad-dawl u l- ilma kienu se jreġġgħuhom lura għall-istess livell li kienu fl-1996.

Dak li nkiteb f'''The Times'' fit-28 ta' Ġunju ma jista' jinsih ħadd.

Il- ministru jaf li huma kienu wiegħdu li t-tariffi tad-dawl u l-ilma kellhom jerġgħu lura għal-livell li kienu fl-1996 u għalhekk huma marru lura mill- wegħda li għamlu lill-poplu Malti qabel l-elezzjoni.

Għalhekk aħna ngħidu li dan huwa gvern ta' ingann għax iwiegħdu lill-poplu ħaġa mbgħad jagħmlu totalment l-oppost.

Ħalli nfakkar x'qal l-Onor.

Josef Bonnici stess fuq NET Television f'Awissu ta' l-1998.

Dan qal hekk:

''Aħna qed ngħidu li dawn ir-rati se jmorru lura għal li kienu.

Se nkunu f'pożizzjoni li r-rati tad-dawl u l-ilma se jkunu prattikament l- istess li kellna qabel.''.

Dan l-iscript se npoġġih fuq il-Mejda tal-Kamra aktar tard.

Għandna reġistrazzjoni fuq tape u jekk ikun hemm bżonn inġibuh hawnhekk, imma naħseb li m'hemmx bżonn għax fuq ir-radio tal-Partit Laburista instema' ċar u tond x'qal l-Onor.

Bonnici f'Awissu ta' l-1998.

Dawk huma l-wegħdi foloz li għamlu qabel l-elezzjoni li permezz tagħhom ħadu vantaġġ politiku.

Kienu wegħdi foloz u kienu jafu li ma jistgħux jżommuhom.

Issa sar il- ftehim dwar it-tariffi tad-dawl u l-ilma u wara seba' xhur sħaħ, bil- korporazzjonijiet kemm tad-dawl kif ukoll ta' l-ilma jistennew li jibdew idaħħlu xi ħaġa għax il-pożizzjoni finanzjarja tagħhom xejn m'hi sabiħa, qed naraw il-kontijiet ħerġin.

Hawnhekk tara n-nuqqas ta' effiċjenza, in- nuqqas ta' direzzjoni li hu magħruf għalihom il-gvern Nazzjonalista għax, għalkemm qed jgħidu li r-rati raħsu, il-kontijiet qed joħorġu d-doppju ta' dak li suppost huma.

Hawnhekk għandi kont ta' familja ta' tlieta li s-soltu kien jiġiha madwar Lm40 kull tliet xhur u issa għall-perijodu ta' Mejju - Awissu 1998 irċeviet kont ta' Lm125.38, kważi t-tripplu ta' dak li kien jiġihom qabel.

Aktar 'il quddiem inpoġġi dan il-kont fuq il-Mejda tal-Kamra biex il-Kamra kollha tkun taf id-differnza bejn dak li wegħdu u bejn dak li fil-fatt qed jagħmlu.

Jekk huwiex żball intenzjonat jew jekk huwiex żball tal-computer ma nafx, pero' l-fatt hu li ħafna nies jinsabu nkwetati b'dawn il-kontijiet li qed jirċievu.

Minkejja li l-gvern Nazzjonalista jiftaħar li raħħas il- kontijiet tad-dawl u l-ilma, il-poplu mhu kuntent xejn b'dawn il-kontijiet li qed jirċievi.

Bħalissa ħafna nies jinsabu nkwetati u rrabjati minħabba l-kontijiet esaġerati li qed jirċievu.

Barra minn hekk, m'ilux li f'intervista ma' gazzetta lokali l-Prim Ministru stess ammetta li minn issa 'l quddiem, sena wara l-oħra, il-kontijiet tad-dawl u l-ilma se jkomplu jogħlew u jogħlew.

Mr Speaker, jekk tħares lejn l-avis ta' l-Unjoni Ewropea issib ċar u tond li jekk Malta xi darba ssir membru sħiħ ta' l-Unjoni, l-intrapriżi parastatali ma jkunux jistgħu jgawdu minn sussidju mingħand il-gvern għax l- Unjoni ma tħallihx jagħmel dan.

Il-Partit Nazzjonalista qabel l-elezzjoni wiegħed affarijiet li bil-politika tiegħu ma jistax iwettaqhom.

Jiena ngħid li l-gvern Nazzjonalista għandu jkollu l-kuraġġ u jgħid lill-poplu li jekk Malta tingħaqad ma' l-Unjoni il-kontijiet tad-dawl u l-ilma - dawn jiftaħru li ġabuhom għal li kienu fl-1996 - tant ikunu ta' piż li l-familji Maltin ma jkunux jifilħu jħallsuhom.

Il-Ministru Bonnici għandu jkollu l- kuraġġ u bis-serjeta' jgħid lill-poplu li jekk Malta tissieħeb fl-Unjoni l- ebda familja u l-ebda industrija privata ma tkun tista' tlaħħaq mal- kontijiet tad-dawl u l-ilma.

Imbgħad fuq in-NET Television mhu se jiġi l- ebda prim ministru u l-ebda ministru ieħor li jwiegħed li l-kontijiet se jerġgħu jiġu bħalma kienu qabel l-1996 għax jekk ningħaqdu ma' l-Unjoni Ewropea ma tkunx tista' tagħmel hekk.

Nistgħu nagħmlu hekk meta jkollna rajna f'idejna.

Din hi l-vera trasparenza tal-gvern Laburista li jgħid il- verita', anke meta tkun diffiċli li jgħidha.

Is-serjeta' titlob li gvern jagħmel dak li jkun hemm bżonn.

Jekk il-korporazzjonijiet għandhom bżonn jissaħħu, u biex isir dan hemm bżonn li jittieħdu miżuri iebsa, dawn il- miżuri għandhom jittieħdu.

Id-deċiżjojni li ttieħdet fir-rigward tal-ftehim li għamlet l-Enemalta kienet deċiżjoni diffiċli għax dak il-ftehim kien fih ir-riskji tiegħu imma llum qed naraw li dak il-ftehim qed iħalli l-frott.

Kieku l-Partit Laburista baqa' fil-gvern, ħadd ma kien se jiġi jiddettalu x'għandu jagħmel.

Mhux se tiġi l-Unjoni Ewropea u tgħidlu li l-kontijiet tad-dawl u l-ilma jridu jkunu bla sussidju għax kien ikun gvern b'rajh f'idejh.

Il- bieraħ il-ministru ġie hawnhekk u qal li m'għandniex oppożizzjoni serja.

Jien ngħidlu bil-kontra u l-figuri li semmejt juru kemm il-Partit Laburista huwa partit serju sew meta jkun fl-oppożizzjoni kif ukoll meta jkun fil- gvern.

In-nuqqas ta' serjeta' spikkat f'din is-sena ta' gvern Nazzjonalista.

Kif tista' tgħid li inti serju meta fuq il-board ta' l- Enemalta, il-ministru stess ipoġġi bniedem li għandu kumpannija titfa' t- tenders għall-affarijiet li toħroġ l-Enemalta stess?

Tista' timmaġinahom dawn l-affarijiet?

Tista' ssejjaħlu gvern serju, gvern li jaċċetta dawn l- affarijiet?

Lill-ministru jiena għamiltlu mistoqsija parlamentari u staqsejtu jekk jafx li għandu bniedem fuq il-board ta' l-Enemalta li jagħmel tendering għall-affarijiet li joħorġu mill-Enemalta stess u fit- tweġiba li tani qalli li hu ma jara xejn ħażin f'dan u li għajnu ma togħkrux meta jara affarijiet bħal dawn.

Fejn huma l-kummissjonijiet?

Fejn hi s-serjeta'?

Dawn huma l-affarijiet li l-poplu Malti għandu jkun jaf biex ikun jaf min hu verament serju, jekk hux l-oppożizzjoni Laburista jew il-gvern Nazzjonalista.

Jiena ngħid li għandna gvern li la hu serju u lanqas professjonali għax l-affarijiet ma jafx kif għandhom imorru.

Għandna gvern bla kuraġġ, gvern li jara sal-ponta ta' mnieħru u gvern mitluf għax m'għandu l-ebda direzzjoni.

Mr Speaker, dan l-aħħar il-Ministru Bonnici f'waħda mil-laqgħat li kellu semma l-gas pipeline.

Jiena niftakar li malli huma ħadu l-gvern f'idejhom jien kont għamiltl mistoqsija parlamentari lill-ministru li fiha ġbidtlu l- attenzjoni li hemm ħsieb li jgħaddi gas pipeline minn qrib Malta u li forsi Malta tista' tiggwadanja minnu.

Dakinhar il-ministru ma wera l-ebda interess u bħas-soltu, jekk m'iniex sejjer żball, kien qalli li r-risposta tingħata f'xi seduta oħra.

Dik serjeta'!

Imbagħad ftit ġimgħat ilu ġie hawn jgħidilna li tkun idea tajba jekk Malta tibda tħaddem il-power stations bil-gas.

Iva, dik hija idea tajba u jiena kont semmejtha f'dik il- mistoqsija parlamentari li kont għamiltlu.

Imma mbagħad nerġgħu naqgħu għall-istess storja għax qal li biex isir dan il-pipeline, jenħtieġ finanzjament qawwi li nkunu nifilħu biss għalih jekk ningħaqdu ma' l-Unjoni Ewropea għax imbagħad hi tkun tista' tiffinanzjah.

Jien ngħidlu l-Unjoni mhijiex se tagħmel affarijiet bħal dawn.

Trid tkun int biex taħseb għal affarijiet bħal dawn.

Aħna għalhekk ngħidu li 'l quddiem irid ikollna korporazzjonijiet finanzjarjament b'saħħithom.

Imma gvern Nazzjonalista f'dawn l-aħħar għaxar snin, bil-politika tiegħu f'dan il-qasam ta' l- infrastruttura, tant għamel deċiżjonijiet ħżiena - u jien f'dan il- parlament kelli ħafna okkażjonijiet insemmi dawn id-deċiżjonijiet ħżiena - li kemm il-korporazzjoni Enemalta kif ukoll il-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma huma għarkubbtejhom finanzjarjament u ma jistgħux jagħmlu investimenti bħal dawn.

Ma jistgħux jagħmlu investiment serju li l-poplu Malti għandu bżonnu.

Għalhekk jiena nistaqsi: Min hu veru serju, il- Partit Laburista jew il-Partit Nazzjonalista?

Mill-provi li tajt ir- risposta toħroġ weħidha.

Is-serjeta' tinsab biss fil-Partit Laburista.

Mr Speaker, il-gvern jgħidilna li aħna qegħdin fl-oppożizzjoni biex nikkritikaw biss.

Dan mhu veru xejn għax aħna kemm-il darba għamilna suġġerimenti.

Per eżempju, ssuġġerejna biex il-gvern jesperimenta biex forsi jipprovdi sorsi ta' enerġija alternattiva.

Kull pajjiż fil- Mediterran u fl-Ewropa qed jesperimenta u jidħol biex jipprovdi sorsi alternattivi ta' enerġija għax ma jistax ikun, speċjalment hawn Malta, nibbażaw biss fuq enerġija li tkun ġejja mill-fuel.

Imma ftit li xejn tara interess kemm min-naħa tal-gvern kif ukoll min-naħa ta' l-Enemalta.

Ftit li xejn tara xi ħeġġa biex il-korporazzjoni tibda tinvesti f'tipi ta' enerġija alternattiva.

Mr Speaker, f'fuljett li kien hawn f'dan il- parlament issemma kemm huwa importanti li nibbażaw fuq dan is-sors ta' enerġija ġdida li la tagħmel ħsara lill-ambjent u huwa ċertament ħafna orħos mill-fuel li nixtru kull.

Anke f'dik li hija edukazzjoni, huwa importanti li l-poplu nedukawh u nuruh kif l-aħjar li juża l-enerġija.

Ħafna mill-enerġija li nużaw f'dan il-pajjiż nista' ngħid li tkun moħlija u bi ftit inizjattiva min-naħa tal-gvern f'dik li hija edukazzjoni, il-poplu jista' jiġi mgħallem kif juża aħjar l-enerġija u b'inqas ħela ta' enerġija jista' jkollu l-istess riżultati.

Nagħlaq billi ngħid li b'dak li qal il-Ministru Bonnici dan l-aħħar, speċjalment fil-każ tal-hedging, juri kemm il-gvern jara sal-ponta ta' mnieħru biss u kemm jieħu deċiżjonijiet żbaljati.

Issa l-ministru qed jinduna li għamel żball għax il-prezz taż-żejt qiegħed jogħla, kif verament għedna aħna.

Jekk l-affarijiet se jkomplu sejrin hekk il-korporazzjoni Enemalta se titlef madwar $25 miljun.

Dan minħabba d-dagħdigħa li l-gvern Nazzjonalista għandu li jikkritika dak kollu li għamel gvern Laburista, anke meta mbagħad jiġi pprovat li dak li għamel gvern Lburista kien tajjeb.

Nispera u jiena ċert li l-poplu issa qed jinduna min hu serju u min qed jinganna lill-poplu Malti.

Mr Speaker, qabel nagħlaq nitlob il-permess biex inpoġġi dawk id- dokumenti li semmejt qabel fuq il-Mejda tal-Kamra.

MR SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Estratt minn diskors li kien għamel l-Onor Josef Bonnici fuq Net TV dwar ir-rati tad-dawl u l-ilma, flimkien ma' kont tad-dawl u ilma datat 13 ta' Settembru, 1999.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar il-Ħamis, 7 ta' Ottubru, fil-5.00 p.m. bl-agenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIĠEBA BIL-MIKTUB

WIED INĊITA - KANAL TA' L-ILMA

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jassigura li x-xogħol fil-kanal ta' l-ilma li qed isir mid-Dipartiment tax-Xogħlijiet Pubbliċi fil-limiti ta'Ħaż-Żebbuġ, faċċata ta' fejn bnew is-Sorijiet tad-Dorotej, fl-inħawi magħrufin bħala "Ta' Wied Inċita", i jidhru fil-pjanta li qed tintbagħat separatament ma' din il- mistoqsija, jiġi mwassal sa Wied Inċita (u ċioe' punt X fuq il-pjanta msemmija) u ma jieqafx sal-punt immarkat Y fuq l-istess imsemmija pjanta?

Jista' l-Ministru jassigura li x-xogħol qed isir b'mod tali li l-ilma qabel kien jinxtorob mit-80 tomna raba' li llum huma mibnijin u fuqhom hemm l-iskola tas-Sorijiet tad-Dorotej, issa mhux se jfawwar il-għelieqi tal- faċċta fejn inbniet l-iskola, imma li x-xogħol se jsir b'mod tali li l-ilma jibqa' nieżel f'Wied Inċita?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li x-xogħol imsemmi mill- Onor. Interpellant huwa maqsum fi tliet fażijiet, li huma:

i) Rikostruzzjoni ta' kanal eżistenti li qed jaqsam min-naħa ta' l-iskola ta' Santa Dorothea għan-naħa l-oħra tat-triq, u li taqbad ma' ras il-WATER- COURSE.

Dan ix-xogħol qiegħed isir minn kuntrattur u mistenni li jitlesta il-ġimgħa d-dieħla.

ii) Modifikazzjoni tal-WATER-COURSE li kien jikkonsisti f'tindif, livellar, twessigħ u bini ta' ħitan ġodda minn ras il-wied sa punt 'X' immarkat fuq il-pjanta.

Dan ix-xogħol tlesta u sar mill-ħaddiema tad- Diviżjoni tax-Xogħlijiet (SWSU), u

iii) L-aħħar fażi minn punt 'X' sa punt 'Y' kif jidher fuq l-istess pjanta.

Dwar din il-fażi huwa programmat li jiġi inkluż fix-xogħol tas-sena d- dieħla.

Dwar l-aħħar paragrafu ta' din il-mistoqsija, ittieħdu l- konsiderazzjonijiet taċ-ċirkostanzi tal-post, sabiex ma jsir l-ebda dannu lir-raba' msemmi.

ĊENTRU FELLENBERG

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid għaliex il-borża ta' studju mill-Isvizzera dwar l- iżvilupp ta' l-istaff ta' l-għalliema ngħata lil għalliem taċ-Ċentru Fellenberg li ma jaħdimx fil-qasam indikat mill-kap tal-Fellenberg?

Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma l-kriterji għall-għażla fost dawk li japplikaw għall-boroż ta' studju tal-Kunsill ta' l-Ewropa?

Għaliex ġew injorati l- fehmiet u x-xewqat tal-kapijiet ta' l-iskola?

Jista' l-Ministru iserraħ moħħ l-għalliema li dawn il-boroż ta' studju m'humiex hemm biss għal dawk tal-qalba kif qed jgħidu ħafna?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li f'din l-aħħar sena, ma kien hemm ebda borża ta' studju offerta mill-Isvizzera lil xi għalliema fiċ-Ċentru Fellenberg.

Dwar il-boroż ta' studju mogħtija mill-Kunsill ta' l-Ewropa (li m'għandhom x'jaqsmu xejn mal-boroż ta' studju li rrifera għalihom l-Onor.

Membru fl-ewwel parti tal-mistoqsija) l-kriterju ta' l-għażla fost dawk li japplikaw għall-boroż ta' studju tal-Kunsill ta' l-Ewropa u jkunu fuq skala 6 jew anqas, jiġu msejħa għall-'interview' u l-għażla ssir fuq bażi ta':

a. relevanza għall-applikazzjoni b. relevanza għas-servizzi edukattivi c. kwalifiki d. kemm il-persuna hi addatata għall-kors

F'każ li jkun hemm applikazzjoni fi skala 5 jew ogħla, l-għażla tista' ssir b'nomina diretta mid-Direttur Ġenerali.

Għaldaqstant, kif jafu l-għalliema nfushom, dawn il-boroż ta' studju jingħataw skond proċeduri stabbiliti, b'mod trasparenti u miftuħ.

DIPARTIMENT TA' L-EDUKAZZJONI - ALLEGAZZJONIJIET

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk waslu rapporti fid-Dipartimenti ta' l- Edukazzjoni dwar allegazzjonijiet li qed jagħmel watchman (li dettalji qed jintbagħtu separatament ) ta' l-iskola sekondarja li ex-surmast ta' l- istess skola ħa flus u rigali oħra għalih personali mingħand individwi bħal ħlas talli dawn l-individwi kienu jikru partijiet mill-proprjeta' ta' l- iskola għall-attivitajiet soċjali u sportivi?

Jekk waslu dawn ir-rapporti lid-Dipartiment ta' l-Edukazzjoni, jista' l- Ministru jgħid: (a) meta waslu dawn ir-rapporti; (b) minn meta waslu dawn ir-rapport x'investigazzjnijiet saru u minn min saru; (ċ) x'irriżulta mill- investigazzjonijiet li saru; u (d) jekk irriżulta li l-allegazzjonijiet kienu fattibbli, x'passi ttieħdu jew qed jittieħdu?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-predeċessur tiegħi kien waqqaf Bord ta' Inkjesta biex jistħarreġ l-allegazzjonijiet li kienu qegħdin isiru.

Il-bord ippreżenta r-rapport tiegħu lill-Ministru wara li għamel stħarriġ bir-reqqa u intervista nies impjegati fl-iskola u studja d-dokumenti relevanti.

Informat ukoll li l-bord ġibed il-konklużjonijiet skond iċ-ċirkostanzi u għamel il-proposti tiegħu.

Ittieħdu l-passi neċessarji.

PA - ESPROPRJAZZJONI TA' ART

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jagħti spjegazzjoni ta' kif art esproprjata li qed tintbagħat separatament ma' din il-mistoqsija mmarkata bl-Ittra V, u li dikjarazzjoni datata 21 ta' Lulju, 1998, tal-President tar-Repubblika segwita mid-deskrizzjoni ta' l-art imsemmija koppja qed tintbagħat separatament immarkata W, tirriferi għal proprjeta' li tmiss mit-Tramuntana ma' art pubblika, minn Nofsinhar ma' proprjeta' ta' C. Attard u mill-Lvant ma' proprjeta' residwa werrieta ta' Angelo Attard Montalto u li tmiss ukoll mit-Tramuntana ma' proprjeta' ta' werrieta ta' Angelo Attard Montalto, mill- Punent ma' MS & Developments Ltd u mill-Lvant ma' proprjeta' residwa ta' Costantino Attard u ma tirriferix għal art murija bil-kulur blue kopja qed tintbagħat separatament diġa' mmarkata bl-Ittra V proprjeta', ta' Stella Agius u Gulliana Drew nee' Parnis, kif jidher ukoll mal-kuntratt anness ma' din il-mistoqsija, u għal art murija bil-kuluru aħmar, kopja qed tintbagħat separatament ma' din il-mistoqsija diġa' mmarkata bl-Ittra V proprjeta' ta' Pawlu Farrugia kif muri f'kuntratt tax-xiri u kuntratt tal-fidi li qiegħed jintbagħat separatament ukoll ma' din il-mistoqsija?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li d-dikjarazzjoni tal-President datata 21 ta' Settembru 1998, isservi biex tiddeskrivi, bis-saħħa ta' tliet irjieħat, il-biċċtejn art f'San Ġiljan li l-Gvern qiegħed jiddikjara li huma meħtieġa għal skop pubbliku.

L-irjieħat imsemmija huma bbażati fuq informazzjoni li kellu f'idejh id- Dipartiment tal-Estate Management.

Biex żgur ma jkunx hemm dubji dwar liema hi l-proprjeta` meħtieġa mill-Gvern, id-dikjarazzjoni tal-President tirriferi ukoll għall-pjanta LD 40/98.

L-artijiet murija bl-aħmar u bil-blu mill-Onor.

Interpellant se jintlaqtu fit-tarf tagħhom mill-plot immarkata bin-numru wieħed, min-naħa tal-Punent, liema riħ ma kienx hemm il-ħtieġa li jingħata fid-deskrizzjoni.

MINISTERU TAL-ĠUSTIZZJA - REFURBISHMENT

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 8170?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ninsab informat li l-ammont li ntnefaq fil-perijodu msemmi fil-mistoqsija f`refurbishment u f'għamara ġdida fl-uffiċini tal- ministeru u f`uffiċini tad-diretturi jew chairmen li jaqgħu taħt id- dekasteru tiegħi, kien kif ġej:

Nefqa Settembru 1998 - Gunju 1999

Ministeru Uffiċini - OPM LM 6,835.4

Head Office Ministeru Palazzo Verdelin 111 Archibishop Str Valletta Diretturi -

Direttur Generali Qrati ta` Malta -

Attorney General`s Office LM 78

Malta Arbitration Centre Chairman -

Law Commission Chairman -

Permanent Commission Against Corruption Chairman -

TOTAL LM6,913.4

SPTAR SAN LUQA - PAZJENTI B'XORB EĊĊESSIV

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 8112?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninsab informat li minn tagħrif miġbur permezz tas- sistema tal-Hospital Activity Analysis jirriżulta li minn Jannar 1994 ġew ammessi fl-iSptar San Luqa 600 każ minħabba f'xorb eċċessiv.

Il-każijiet jinkludu tliet kategoriji:

Sindromu ta' dipendenza fuq l-alkoħol (ICD-9 code 303; ICD-10 code F10.2)

Intossikazzjoni kkawżata mill-alkoħol iżda l-persuna ma kenitx dipendenti fuq l-alkoħol (ICD-9 code 305.0; ICD-10 code F10.0)

Mard tal-fwied attribwit għall-alkoħol (ICD-9 codes 571.0 - 571.3; ICD- 10 code K70)

Eta' 0-14, 15-24, 25-34, 35-44, 45-54, 55-64, 65-74, 75-84, 85 - Total (snin)

Numru 10 66 69 154 145 77 41 5 33 600

Qabel l-1994 l-istatistika ma kenitx tinġabar fil-format mitlub mill- Onor. Interpellant.

SPTAR SAN LUQA - PAZJENTI B'FOOD POISONING

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 8113 u jżid l- informazzjoni għax-xahar ta' Ġunju?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nixtieq ninforma lill-Onor. interpellant illi n- numru ta' pazjenti li daħlu l-Isptar San Luqa mill-1 ta' Jannar 1999 kaġun ta' avvelenar ta' l-ikel huwa ta' 17.

Minn erbatax 14-il pazjent ġie isolat il-mikrobu Salmonella u minn tliet pazjenti ġie kultivat il-mikrobu Campylobacter.

It-Taqsima Tħaris tal-mard f'kull każ li ġie rrapportat ħadet il-passi kollha neċessarji li jinkludu investigazzjoni tal-każ, testijiet tal- ippurgar, contact tracing, u spezzjonijiet fejn meħtieġ.

SAĦĦA - KAŻI TA' FOOD POISONING

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm-il każ ta' food poisoning li ġew irrapportati f'Ġunju fid-Dipartiment tas-Saħħa f'polikliniċi u fl-Isptar San Luqa rriżultaw li kienu kawża ta' tonn inferjuri li kien hawn fis-suq lokali?

X'passi ħa d- Dipartiment tas-Saħħa u x'konsultazzjoni saret mad-Dipartiment tas-Sajd?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li ġew innotifikati żewġ każi fl-istess familja ta` scombrotoxin food poisoning f'Ġunju li setgħu kienu relatati ma` bejgħ ta` ħut inferjuri.

Uffiċċjali tad-Dipartiment tas-Saħħa Pubblika jagħmlu spezzjonijiet regolari fi swieq pubbliċi u ħwienet fejn jinbiegħ il-ħut frisk u jittieħdu kampjuni ta` tonn sabiex jiġi analizzat il-livell ta` histamina fil-ħut.

Rigward l-aħħar parti ta` domanda, qed isiru diskussjonijiet bejn id- Diparitment tas-Saħħa u d-Dipartiment tas-Sajd sabiex tistab l-aħjar sistema kif ġej analizzat il-livell ta` histamina fit-tonn hekk kif dan il- ħut jasal il-pixkerija.

BAĦRIJA - TRIQ PRINĊIPALI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Peress li t-triq prinċipali tal-Baħrija teħtieġ asfaltar u titnaddaf mill-bużbież u ħaxix ħażin u ż-żewġ naħat tat-triq jeħtieġu manutenzjoni oħra bħal bini ta' ħitan tas-sejjieħ imġarfa, jista' l-Ministru jara li jikkordina x- xogħlijiet sabiex ix-xewqa tar-residenti tiġi mwettqa?

Jekk fl- affermattiv, meta?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Rigward bini ta' ħitan tas-sejjieħ, dan jiġi kkonsidrat fl-isfond ta' prioritajiet oħra meta jiġu appuntati numru ta' rubble wall builders aktar tard din is-sena.

Billi t-triq imsemmija hija meqjusa bħala mhux triq urbana (Non Urban Road) din taqa' taħt ir-responsabbilta' tal-kunsill lokali.

Rigward l-asfaltar nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel il-mistoqsija tiegħu lill-Ministru konċernat.

MTAĦLEB - TRIQ PRINĊIPALI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Peress li t-triq prinċipali ta' l-Imtaħleb teħtieġ asfaltar u titnaddaf mill- bużbież u ħaxix ħażin u ż-żewġ naħat tat-triq jenħtieġu manutenzjoni oħra bħal bini ta' ħitan tas-sejjieħ imġarfa, jista' l-Ministru jara li jikkordina x-xogħlijiet sabiex ix-xewqa tar-residenti tiġi mwettqa?

Jekk fl-affermattiv, meta?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 8905 (Seduta Nru 150).

LANDRIJIET - TRIQ PRINĊIPALI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Peress li t-triq prinċipali tal-Landrijiet teħtieġ asfaltar u titnaddaf mill- bużbież u ħaxix ħażin u ż-żewġ naħat tat-triq jeħtieġu manutenzjoni oħra bħal bini ta' ħitan tas-sejjieħ imġarfa, jista' l-Ministru jara li jikkordina x-xogħlijiet sabiex ix-xewqa tar-residenti tiġi mwettqa?

Jekk fl-affermattiv, meta?

ONOR.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 8905 (Seduta Nru. 150).

COACHES BARRANIN

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: B'riferenza għat-tweġiba li tani għall-mistoqsija parlamentari numru 8456, jista' l-Ministru jgħid jekk kienx hemm żviluppi dwar it-talba tiegħi li coaches barranin li qegħdin ma' diversi għaqdiet sportivi jintużaw għat- taħriġ fiżiku tat-tfal ta' l-iskejjel?

ONOR.

LOUIS GALEA: Wara li kif weġibt għall-mistoqsija parlamentari numru 2456 tlabt li din il-kwestjoni tiġi kkonsidrata, issa nformat li qegħdin isiru tħejjijiet ma' tliet għaqdiet sportivi biex il-coaches barranin impjegati magħhom ikunu jistgħu jagħtu s-servizz tagħhom fl- iskejjel.

Hu maħsub li 'l quddiem l-iskema tkun estiża f'oqsma oħra.

KULLEĠĠ ST.

EDWARDS - SURMAST

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 9239, jista' l- Ministru jgħid jekk irċevix talba mill-awtoritajiet tal-Kulleġġ ta' St. Edwards dwar żieda fil-miżati u dan bi 3% fuq dak li kienu s-sena li għaddiet?

Jaf il-Ministru li għalkemm fis-27 ta' Lulju weġibni li ma kien irċieva l- ebda talba mill-kulleġġ, fil-fatt il-ġenituri kienu nfurmati b'ittra datata 10 ta' Lulju, bit-tibdiliet fil-miżati u dan 17-il jum qabel it-tweġiba tal-Ministru?

X'passi beħsiebu jieħu dwar dan?

Peress li għalkemm id- Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni ma rċieva l-ebda lment fuq il-ħlas dirett għall- ikel, meta qabel dan kien jifforma parti mill-miżata, nista' nassigura lill-Ministru li ġenituri tkellmu miegħi f'dan is-sens, japprezza li l-fatt li l-perċentaġġ li kien jitħallas għall-ikel issa sar parti mill-miżata, ifisser li kien hemm żieda aktar minn 3%?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nikkonferma li dan il-ministeru ġie mgħarraf biż- żieda fil-miżata mill-Awtorita` Skolastika ta' St Edward's College b'ittra li ġġib id-data tad-19 ta' Lulju 1999, u għaldaqstant sa meta tajt ir- risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 9239 l-ittra kienet għadha ma waslitx.

Informat li d-differenza fil-miżati mis-sena l-oħra għal din is-sena skolastika fl-iskola ta' St Edwards hija kif ġej:

LIVELL SENA 1998/99 SENA 1999/2000

Infant School Lm224 per term Lm231 per term Junior School Lm239 Lm246 Middle School Lm258 Lm266 Senior School Lm174 Lm282 Sixth Form Lm286 Lm294

Informat ukoll li s'issa d-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni ma rċevietx ilmenti mill-ġenituri tat-tfal ta' l-imsemmija skola dwar ħlas dirett fuq l- ikel.

ŻEJTUN: TRIQ IL-FOSSA TAL-QAMH - DAWL

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid meta se titwaħħal bozza fi triq ġdida wara Triq il-Fossa tal-Qamħ fiż-Żejtun, mal-ħajt ta' l-istitut tas-sorijiet Ġesu Nazzarenu, minħabba li qed ikun hemm xi abbużi wkoll?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li fi żmien qasir għandhom jitwaħħlu bozoz ġodda fit-triq imsemmija.

TIGNE' - MANOEL ISLAND - PROĠETT

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-konsorzju MIDI li għandu f'idejh il-proġett ta' Manoel Island f'Tigne' tax xi somma flus lill-gvern sabiex din tinqasam bejn l-għaqdiet li qed jagħmlu użu minn xi premises fejn hu maħsub li jsir dan il-proġett?

Jekk iva, kemm hi din is-somma, kif ġiet imqassma u lil min?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Dettalji bħal dawk li qed jitlob l-Onor.

Interpellant, ikunu nklużi fil-kuntratt li tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

PIXXINA NAZZJONALI - IMPJEGATI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid fiex wasal il-każ tas-Sur Silvio Zammit vis-a-vis il-pixxina nazzjonali f'Tal-Qroqq?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub qed jinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

PULIZIJA - XOGĦOL F'PACEVILLE

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm pulizija fuq xogħol ġewwa Paceville matul Awissu u Settembru f'kull weekend u festa pubblika jew lejlieta?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant hu kif jidher fit-tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

PULIZIJA - RAPPORTI TA' STUPRU

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm saru rapporti ta' stupru lill-pulizija xahar b'xahar din is-sena?

Fejn saru l-allegatijiet każi?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi t-tagħrif mitlub mill-Onor.

PULIZIJA - REATI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm saru u/jew ġew irrapportati reati lill- pulizija fix-xahar ta' Lulju u Awissu ta' din is-sena u jagħti breakdown ta' x'tip ta' reati kienu?

ONOR.

QRATI - KAWŻI TA' SEPARAZZJONIJIET

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm infetħu kawżi ta' separazzjonijiet fil-Qrati tagħna fl-ewwel sitt xhur ta' din is-sena?

ONOR.

AUSTIN GATT: Mill-1 ta` Jannar, 1999 sat-30 ta` Ġunju 1999 ġew intavolati 57 kawzi ta` separazzjonijiet fil-Prim`Awla tal-Qorti Ċivili.

Fl-istess perjodu ġew intavolati ukoll 21 rikorsi ġodda konnessi ma` l- istess kawzi.

BENEFIĊĊJI SOĊJALI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk id- Dipartiment tas-Servizzi Soċjali jirrikonoxxix żwieġ bejn persuni ta' l- istess sess u li jkun seħħ barra minn Malta?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: M'hijiex il-funzjoni tad-Dipartiment tas-Servizzi Soċjali li jirrikonoxxi ż-żweġijiet.

SAĦĦA - INVESTIGAZZJONIJIET

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid jekk saritx xi investigazzjoni mid-Dipartiment tas-Saħħa biex jiġi żgurat li ma sar l-ebda ksur ta' kodiċi ta' etika minn tobba li xtraw sptar privat din is-sena?

Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx tobba li jaħdmu mal-gvern u li għandhom sehem minn dan l-isptar?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Saru u għadhom qed isiru investigazzjonijiet dwar sehem dirett jew indirett ta' tobba fi sptar privat.

S'issa ma kienx hemm riżultati li jindikaw xi ksur ta' kodiċi ta' l-etika jew xi ksur ta' obbligazzjonijiet kuntrattwali ta' tobba li jaħdmu mal-gvern.

TAL-QROQQ - PIXXINA NAZZJONALI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid liema huma l-għaqdiet/individwi li għandhom xi post b'kera fil-Pixxina Nazzjonali f'Tal-Qroqq?

Kemm hi l-kera f'kull każ?

Fil- każ tal-għaqdiet sportivi, liema sport jipprattikaw?

Fil-każ ta' l- individwi x'inhu x-xogħol li jipprattikaw?

Hemm xi wħud minn dawn l- għaqdiet/individwi li b'xi mod jużaw is-servizzi tal-ħaddiema tal-Pixxina Nazzjonali meta dawn ikunu xogħol?

Jħallsu ta' dan ix-xogħol?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 6067 f'Seduta Nru. 86.

Informat li l-għaqdiet/individwi li għandhom post b'kera fil-Pixxina Nazzjonali huma dawn:

Amateur Swimming - spazju għal Uffiċċju u ieħor għat-Association taħriġ tat-timijiet Nazzjonali.

Ħlas ta' Lm600 kera fis-sena.

Edwards Sports Ltd - spazju għal sports shop.

Ħlas ta' Lm600 kera fis- sena.

Malta Volleyball spazju għal uffiċini.

Ħlas ta'Association Lm600 kera fis-sena.

Mrs Pat.

Bonello spazju għal Psychotherapy Clinic.

Ħlas ta' Lm300 kera fis- sena.

Mrs Bodil Petersen - spazju għal Chiropractitioning.

Ħlas ta' Lm500 kera fis-sena.

Malta Waterpolo - allokazzjoni ta' spazju għal Uffiċċju Referees Association ta' l-Association għall-ħlas ta' Lm150fis-sena b'effett mill-1 ta' Jannar 2000.

Ma jirriżultax li l-imsemmija għaqdiet/individwi qatt talbu għall-użu tas- servizzi tal-ħaddiema tal-Pixxina Nazzjonali, ħlief għas-servizzi ta' tindif u manutenzjoni normali u ta' l-operator tat-telefon, liema servizzi huma t-tnejn ir-responsabbilta` tal-kumpless u inkorporati fit-tariffi (concession fees) rispettivi.

AMBAXXATI - FOREIGN OFFICE

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għall- Affarijiet Barranin: B'riferenza għar-risposta li tani l-Ministru għall- mistoqsija parlamentari numru 6027, jista' l-Ministru jgħid fil-każ ta' l- Ambaxxata tal-Vatikan f'Malta u mill-1987 sal-lum: Kemm keċċiet impjegati Maltin; għal-liema raġuni; f'kull każ x'kumpens ngħata lill-impjegat/a għat- tkeċċija?

ONOR.

JOE BORG: It-tagħrif mitlub jista` jinkiseb mid-Dipartiment tax- Xogħol li jitlob l-għajnuna ta` dan il-ministeru biss meta dawn l-impjegati Maltin jitolbu l-intervent (l-għajnuna) tal-Gvern f`xi kwestjoni li jista` jkollhom dwar il-kondizzjonijiet tax-xogħol tagħhom.

Dan isir għax huwa il- kompitu tal-Ministeru ta` l-Affarijiet Barranin li jikkomunika ma` l- Ambaxxati barranin f`Malta.

Għaldaqstant l-Onor.

Interpellant hija mitluba tirriferi dawn il-mistoqsijiet lill-Ministru konċernat.

AMBAXXATI - FOREIGN OFFICE

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għall- Affarijiet Barranin: B'riferenza għar-risposta li tani l-Ministru għall- mistoqsija parlamentari numru 6027, jista' l-Ministru jgħid fil-każ ta' l- Ambaxxata ta' l-Indja f'Malta mill-1987 sal-lum: Kemm keċċiet impjegati Maltin; għal-liema raġuni; f'kull każ x'kumpens ngħata lill-impjegat/a għat- tkeċċija?

ONOR.

Għaldaqstant l-Onor.

AMBAXXATI - FOREIGN OFFICE

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għall- Affarijiet Barranin: B'riferenza għar-risposta li tani l-Ministru għall- mistoqsija parlamentari numru 6027, jista' l-Ministru jgħid fil-każ ta' l- Ambaxxata ta' Franza f'Malta u mill-1987 sal-lum: Kemm keċċiet impjegati Maltin; għal-liema raġuni; f'kull każ x'kumpens ngħata lill-impjegat/a għat- tkeċċija?

ONOR.

Għaldqstant l-Onor.

AMBAXXATI - FOREIGN OFFICE

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għall- Affarijiet Barranin: B'riferenza għar-risposta li tani l-Ministru għall- mistoqsija parlamentari numru 6027, jista' l-Ministru jgħid fil-każ ta' l- Ambaxxata tal-Ġermanja f'Malta u mill-1987 sal-lum: Kemm keċċiet impjegati Maltin; għal-liema raġuni; f'kull każ x'kumpens ngħata lill-impjegat/a għat- tkeċċija?

ONOR.

JOE BORG: It-tagħrif mitlub jista` jinkiseb mid-Dipartiment tax- Xogħol li jitlob l-għajnuna ta` dan il-ministeru biss meta dawn l-impjegati Maltin jitolbu l-intervent (l-għajnuna) tal-gvern f`xi kwestjoni li jista` jkollhom dwar il-kondizzjonijiet tax-xogħol tagħhom.

Għaldaqstant l-Onor.

AMBAXXATI - FOREIGN OFFICE

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għall- Affarijiet Barranin: B'riferenza għar-risposta li l-Ministru tani għall- mistoqsija parlamentari numru 6027, jista' l-Ministru jgħid fil-każ ta' l- Ambaxxata ta' l-Eġittu f'Malta u mill-1987 sal-lum: Kemm keċċiet impjegati Maltin; għal-liema raġunijiet; u f'kull każ x'kumpens ngħata lill- impjegat/a għat-tkeċċija?

ONOR.

Għaldaqstant l-Onor.

AMBAXXATI - FOREIGN OFFICE

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għall- Affarijiet Barranin: B'riferenza għar-risposta li l-Ministru tani għall- mistoqsija parlamentari numru 6027, jista' l-Ministru jgħid fil-każ ta' l- Ambaxxata ta' l-Unjoni Ewropea f'Malta u t-twaqqif tagħha: kemm keċċiet impjegati Maltin; għal-liema raġunijiet; u f'kull każ x'kumpens ngħata lill- impjegat/a għat-tkeċċija?

ONOR.

Għaldaqstant l-Onor.

SKEJJEL PRIVATI - MIŻATI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Peress li xi skejjel privati qed jgħollu l-miżati kull sena, ma jaħsibx il- Ministru li għandu jirriferi din il-kwestjoni lill-uffiċċju tal-Kummerċ Ġust biex jiġi żgurat li dak li qed jingħata lill-istudenti huwa kompatibbli mal-miżati li qed jitħallsu?

Liema huma dawk l-iskejjel privati li għollew il-miżati tagħhom għas-sena skolastika li jmiss?

B'kemm?

Meta saret kull talba u meta ġiet approvata mill-Ministru?

ONOR.

LOUIS GALEA: Kien hemm 12-il skola li nfurmaw lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni kif titlob il-liġi fir-rigward ta' żjieda fil-miżata għas-sena skolastika 1999/2000.

Kopja ta' din l-iskema tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

Kif jaf tajjeb l-Onor.

Membru, il-liġi teskludi għal kollox il- possibbilta` ta' intervent tal-ministru biex japprova jew jiddisapprova.

L-irwol tal-ministru f'din il-ħaġa s'issa hi li jirċievi l-informazzjoni.

L-Onor.

Membru jaf ukoll li d-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni għandha dmir li tħares l-applikazzjoni ta' l-Att dwar l-Edukazzjoni (1988) fil-parametri tat-tagħlim skond il-Kurrikulu Nazzjonali f'ambjent kompatibbli mar- rilevanti Avviż Legali.

Tlabt li s-suġġeriment ta' l-Onor.

Membru jiġi kkonsidrat.

SKEJJEL - TFAL BI BŻONNIJIET SPEĊJALI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista'l-Ministru jgħid kemm kien hemm tfal bi bżonnijiet speċjali li kienu qed jistennew li jiġu evalwati mill-istatementing board dwar xi bżonnijiet għandhom biex ikunu jistgħu jattendu l-iskola?

Meta se jarawhom?

Kemm minnhom mhux se jkunu jistgħu jattendu l-iskola?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li fadal tmien każijiet ta' tfal bi bżonnijiet speċjali li qed jistennew li jiġu evalwati mill-Istatementing Board qabel ma jistgħu jibdew jattendu l-iskola.

Il-proċess mill- Istatementing Board diġa' beda u fi żmien 15 il-board ikun ippreżenta r- rakkomandazzjoni tiegħu lill-Awtoritajiet Edukattivi.

TOROQ - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: B'riferenza għar-risposta mogħtija għall-interpellanza numru 5129, jista' l-Ministru jgħid kif u fejn intuża l-vot ta' Lm2,000,000 li suppost intuża f'restoration works fis-Salina?

Kemm intnefaq minn dan il-vot sal-lum?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li t-triq indikata fir-risposta u l- valur tax-xogħol jinvolvi x-xogħol kollu li għad irid isir fuq din it-triq.

S'issa ntnefqet is-somma ta' madwar Lm167,000.

FURJANA - SUBWAYS

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid fiex wasal ix-xogħol ta' riabilitazzjoni tas-subways fi Triq Sant'Anna, Furjana?

X'se jsir minn dawn is-subways?

Meta se jitlesta x-xogħol li jrid isir u x'inhuma x-xogħlijiet li jonqos isiru?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li diġa' sar xi tindif mid-divizjoni tax-xogħlijiet, iżda l-Kunsill Lokali tal-Furjana għandu proposti biex it- tiswija u l-manutenzjoni tas-subways ikunu sponsorjati mill-privat u għalhekk il-kunsill qiegħed jaħdem biex jara jirnexxilux iwettaq dan il- pjan.

PULIZIJA - BREATHALYSER

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid matul din is-sena kemm saru testijiet bil- breathalyser mill-pulizija?

Kemm irriżultaw fil-pożittiv?

Kemm kienu Maltin u kemm barranin li rriżultaw pożittivi għax-xorb eċċessiv?

Dawk li rriżultaw pożittivi kollha ittellgħu l-qorti?

Kien hemm min inqabad aktar minn darba jikser din il-liġi?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat, li din is-sena sa Settembru, in-numru ta' testijiet tan-nifs lill-sewwieqa ta' vetturi bil-mutur, li l-Pulizija għamlet wara li r-riżultat fl-ewwel test fit-triq kien pożittiv, kien ta' 126.

Minn dan in-numru ta' testijiet, 91 irriżultaw pożittivi.

Il-persuni nvoluti kienu 73 Maltin u 18 barranin.

F'dawn il-każijiet kollha qed jittieħdu proċeduri fil-Qorti.

Dwar l-aħħar parti tal-mistoqsija, ninsab informat li kien hemm persuna waħda.

PULIZIJA - DIESEL/PETROL

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi l-kwota ta' petrol/diesel li għandu kull distrett tal-pulizija?

Meta l-kwota tkun eżawrita minħabba xogħol fid- distrett, għaliex din ma tiġġeddidx?

X'inhi l-kwota tad-distretti?

Peress li taqsimiet oħra tal-pulizija bħas-CID, mobile eċċ mhumiex marbuta bil- kwot,a jista' jgħid kemm intuża petrol/diesel mit-taqsimiet li jistgħu jużaw kemm iridu fl-ewwel tmien xhur tas-sena finanzjarja li qegħdin fiha?

Jista' jagħti l-figuri xahar b'xahar?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li l-kwota tal-fuel għall-vetturi tal- pulizija ilha fis-seħħ u mhijiex xi ħaġa ġdida.

Fil-preżent il-vetturi fid- Distretti tal-Pulizija għandhom kwota ta' 90 litru fil-ġimgħa.

Għandi konferma mill-Assistenti Kummissarji nkarigati mid-Distretti tal-Pulizija, li kull meta kellhom talba għall-fuel addizzjonali għax il-kwota ta' xi vettura tkun ġiet eżawrita, din dejjem ġiet milqugħa.

Dwar l-aħħar parti tal-mistoqsija, ninsab informat li l-istatistika li tinżamm hija dwar in- nefqa għal-fuel fid-diversi taqsimiet tal-Korp.

Tabella li turi n-nefqa għal fuel bejn Jannar u Awissu ta' din is-sena tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

CCF - PRIĠUNIERI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm priġunieri fil-faċilita' korrettiva ta' Kordin?

Kemm minnhom huma barranin?

Ta' liema nazzjonalita' huma?

Kemm hemm nies fil-faċilita' li qegħdin jistennew jew biex jgħaddu ġuri jew għaliex ġiet miċħuda l-liberta' proviżorja?

Kemm minnhom huma barranin u ta' liema nazzjonalita'?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant hu kif jidher fit-tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

SKEJJEL - GUIDANCE TEACHERS

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm guidance teachers fl-iskejjel: (i) tal- gvern; (ii) tal-knisja; (iii) privati?

F'kull skola kemm suppost ikun hemm guidance teachers?

In-numru tagħhom huwa relatat man-numru ta' studenti?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

COMPOSTING ECOPOD

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Ġaladarba s-sistema tal-composting ecopod ġiet imħaddma b'suċċess, jista' l- Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li din is-sistema tintuża f'lokalitajiet oħra?

Kemm hu l-persentaġġ ta' skart domestiku li qiegħed jiġi ittrattat bħalissa?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li is-sistema Eco-Pod composting bħalissa qiegħda tiġi użata biex jiġu pproċessati madwar 400 tunellata ta' materjal organiku fil-limiti tal-miżbla tal-Magħtab.

Peress li din is-sistema tirrikjedi ħafna spazju, ma tistax tinżamm konsistenti r-rata ta' l-ipproċessar tal-materjal organiku.

Għalkemm intlaħaq il-persentaġġ ta' 37% matul diversi perijodi, il-persentaġġ globali milħuq sa issa matul din is-sena huwa ta' madwar 20%

ATTARD: WIED IS-SEWDA - XATBIET

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru 9307?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li l-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma deherilha li s-sistema ta' sorveljanza fuq il-widien li kienet tintuża ma kienitx adattata u kienet ukoll tinvolvi ħafna spejjeż.

Jiena nformat ukoll li l-korporazzjoni kienet bdiet taħdidiet mal- Ministru ta' l-Ambjent biex tara kif l-aħjar dan ix-xogħol isir u min għandu jiffinanzjah.

TOROQ - SISTEMA TA' METRO/UDNERGROUND

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jikkonsidra l-Ministru li l-Gvern idealment flimkien mal- privat, jagħmel pjanijiet għal sistema ta' metro/underground, li tista' tkun ir-riżoluzzjoni ideali għall-problema ta' konġestjoni tat-traffiku li qed tikber dejjem aktar, għad li tista' tfisser spiża enormi?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Filwaqt li wieħed jista` jikkonsidra suġġerimenti bħal dan, nemmen li għadna l-bogħod biex pjan bħal dan jitfassal.

AĠENZIJA SEDQA - BUDGET

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm kien il- budget ta' l-aġenzija Sedqa fis-snin 1996, 1997, 1998 u 1999?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-budget ta' l-Aġenzija Sedqa għal dawn l-aħħar snin kien hekk kif ġej:

Għall-1996 Government Recurrent Grant Lm700,000 Government Capital Grant Lm 19,000

Għall-1997 Government Recurrent Grant Lm665,008 Government Capital Grant Lm 20,000

Għall-1998 Government Recurrent Grant Lm700,000 Government Capital Grant NIL

Għall-1999 Government Recurrent Grant Lm740,000 Government Capital Grant NIL

AĠENZIJA SEDQA - KLIJENTI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm kien in- numru ta' klijenti ta' l-aġenzija Sedqa li matul l-1997, 1998 u 1999 għamlu użu mir-Rapid opiate Detoxification bin-Naltrexone?

Huwa possibbli li jingħad x'inhi l-eta' medja tal-pazjenti li għamlu użu minn din is-sistema ta' detoxification?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: In-numru ta' klijenti li għamlu użu mill-metodu ta' ditossifikazzjoni magħruf bħala "Rapid Opiate Detoxification" ġewwa Dar l-Impenn kien hekk:

- 78 klijent fl-1997 - 79 klijent fl-1998 - 41 klijent sa Awissu ta' l-1999

L-eta' medja ta' dawn il-klijenti kienet ta' 26 sena.

BANEK MALTIN - FLUS DEPOŻITATI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew depożitati flus fil-banek Maltin bejn April 1999 u l-aħħar ta' Awissu 1999?

ONOR.

JOHN DALLI: Skond informazzjoni li jiġbor il-Bank Ċentrali, fil- perjodu bejn April 1999 u l-aħħar ta Awissu 1999 il-flus fil-banek Maltin żdiedu bl-ammont ta Lm124 miljun maqsuma f`Lm108 miljun fi flus Maltin u Lm16 miljun fi flus barranin.

Flus Maltin Flus Barranin Total

April Lm 35.036m (Lm 1.645m) Lm 33.391m Mejju Lm 12.826m Lm 8.317m Lm 21.142m Ġunju Lm 40.301m (Lm 2.831m) Lm 37.470m Lulju Lm 15.854m Lm 6.160m Lm 22.014m Awissu Lm 3.659m Lm 6.487m Lm 10.146m Total Lm107.675m Lm16.488m Lm 124.163m

PROFESSIONAL INVESTMENT FUNDS

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jispjega xi jfissru l-Professional Investment Funds?

Kif jipparagunaw ma' fondi oħra ta' investiment?

ONOR.

JOHN DALLI: Ma naħsibx li din hi materja ta` mistoqsija parlamentari.

ĦAĠAR QIM - TORRI TAL-ĦAMRIJA - MANUTENZJONI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jara li jsiru dawk it-tiswijiet neċessarji, speċjalment dawk ta' natura urġenti, li għandu bżonn it-torri Tal-Ħamrija fil-limiti ta' Ħaġar Qim, mibni minn De Redin?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li d-Dipartiment tal-Mużewijiet għarraf lir- Restoration Unit tal-Works Division, liema sezzjoni qegħda tipprepara tenders għal xogħol neċessarju għar-restawr tat-Torri tal-Ħamrija li jinsab ħdejn Ħaġar Qim.

MAPEP TA' MALTA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-mapep li juru t-toroq arterjali u distributorji ta' pajjiżna li għadhom kif tlestew?

Fejn ġew printed dawn il-mapep?

X'kien il-valur ta' dan ix-xogħol ta' printing?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

L-istampar tal-mapep sar fid-Dipartiment tal-Kunsilli Lokali waqt il-ħin tax-xoghol.

Huwa stmat li, barra l-ħin, kien hemm spiża ta` Lm798 għal karti u linka tal-plotter.

PULIZIJA - TESTIJIET TAL-BREATHALYSER

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm saru testijiet, xahar xahar, tal-breathalyser minn Settembru 1998 'l quddiem?

X'kien l-eżitu ta' dawn it-testijiet?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant huwa kif jidher fit-tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

MFSC - RAPPORT

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra r-rapport komparattiv dwar servizzi finanzjarji f'pajjiżna ta' l-MFSC li siltiet minnu dehru fil- business pages ta' The Times?

ONOR.

JOHN DALLI: Kopja tar-rapport sħiħ kif ukoll estratt esekuttiv tiegħu tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

Fil-waqt li l-estratt esekuttiv tar-rapport ġie ċċirkulat u partijiet minnu dehru fl-istampa, il-kontenut tar-rapport initier la qatt ġie ppubblikat u anqas ikkomunikat b`xi mod ieħor lill-publiku.

KUMITAT GĦAR-RIABILITAZZJONI TAL-BELT VALLETTA - WIRING

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-kumitat għar-riabilitazzjoni tal-Belt Valletta kienx favur li jdaħħal is-servizz tal-cable television permezz ta' cables imwaħħla mal-ħitan, meta kien l-istess kumitat li kien tant kontra il-cables tat-telephone u tant ħadem u għamel pressjoni sabiex dawn il- cables jitneħħew?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li l-Proġett għar- Rijabilitazzjoni tal-Belt Valletta dejjem sostna u għadu jsostni li l- wiring kollu li hemm overhead għandu jitneħħa.

Il-VRP ta l-kunsens tiegħu lil Melita Cable biex jagħmlu sistema temporanja ta' overhead wiring bil- patt li ladarba l-wiring tat-telefones jitneħħa, l-wiring tagħhom ukoll irid jitneħħa.