MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 746 It-Tlieta, 28 ta' Mejju, 2002 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 746

It-Tlieta, 28 ta' Mejju, 2002

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.03 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tlieta, 28 ta' Mejju, 2002

WERREJ

MINUTI 220

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 220

TQEGĦID TA' KARTI 220

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ORDINANZA DWAR IL-KOSTITUZZJONI TAL-KARIGA TA' AVUKAT ĠENERALI U DIK TA' AVUKAT TAR-REPUBBLIKA (KUMITAT)

THE ATTORNEY GENERAL AND COUNSEL FOR THE REPUBLIC (CONSTITUTION OF OFFICE) (AMENDMENT) BILL (COMMITTEE STAGE) 226

AĠĠORNAMENT 262

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 269 MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 745 li saret fit-28 ta' Mejju 2002, ġew konfermati.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

IMPORTAZZJONI TA' BASAL

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jwieġeb domanda parlamentari 30844 u jgħid kemm kienet l-importazzjoni tal-basal li daħħlet f'Malta s-sena li għaddiet bl-eżenzjoni tal-levy jew bil-ħlas tal- levy?

Jista' l-Ministru jagħti l-istess informazzjoni għas-snin 1997, 1998, 1999 u 2000 separatament?

ONOR.

JOSEF BONNICI (Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): Matul l-aħħar ħames snin, skond l-uffiċċju nazzjonali ta' l-istatistika, il-kwantita' ta' basal importata u l-valur relattiv kienet kif ġej:

|SENA |KWANTITA'|VALUR CIF | |1997 |43,863 |Lm 32,813 | | |kilo | | |1998 | | | | |48,576 |45,008 | |1999 | | 41,889| | |42,700 | | |2000 | | 36,705| | |33,648 | | |2001 | | 39,793| | |42,582 | |

Ebda konsinja ma kienet eżentata mill-ħlas tal-levy matul is-snin indikati.

IMPORTAZZJONI TA' KARROTTI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jwieġeb domanda parlamentari 30842 u jgħid kemm kienet l-importazzjoni tal-karrotti li daħħlet matul is-sena li għaddiet bl-eżenzjoni tal-levy jew bil-ħlas tal- levy?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Matul l-aħħar ħames snin, skond l-uffiċċju nazzjonali ta' l-istatistika, il-kwantita' ta' karrotti importata u l-valur relattiv kif ukoll il-kwantita' eżentata mill-ħlas tal-levy kienet kif ġej:

|SENA |KWANTITA'|VALUR |KWANTITA'| | | |CIF |EŻENTATA | |1997 |37,146 |Lm |xejn | | |kilo |5,800 | | |1998 | 26,367 | |xejn | | | |4,445 | | |1999 | 89,323 | |xejn | | | |10,916 | | |2000 | 59,150 | |10,000 | | | |7,561 |kilo | |2001 | 18,244 | | 6,000 | | | |13,447 | |

IMPORTAZZJONI TA' LAĦAM TAD-DUNDJAN

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jwiġeb domanda parlamentari 30852 u jgħid kemm kienet l-importazzjoni ta' laħam tad- dundjan li daħlet f'Malta s-sena li għaddiet bl-eżenzjoni tal-levy jew bil- ħlas tal-levy?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Matul is-sena 2000, fix-xahar ta' Novembru ġew importati 47,256 kilo ta' laħam tad-dundjan għall-valur ta' Lm38,712.

Matul dan il-perjodu ir-rata ta' imposta kienet imnaqqsa minn 80c għal 40c kull kilo u għaldaqstant l-ammont ta' levy li kienet eżentata matul dan ix- xahar kienet tammonta għal Lm18,902.

Fix-xahar ta' Diċembru ta' l-istess sena ma ġie importat l-ebda laħam tad- dundjan.

Iċ-ċifri matul l-istess perjodu għas-sena 2001 għadhom ma ġewx ippubblikati.

IMPORTAZZJONI TA' LAĦAM TAĊ-ĊANGA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jwieġeb domanda parlamentari 30847 u jgħid kemm daħal f'Malta laħam taċ-ċanga s-sena li għaddiet bl-eżenzjoni tal-levy jew bil-ħlas tal-levy?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Matul l-aħħar ħames snin, skond l-uffiċċju nazzjonali ta' l-istatistika, il-kwantita' ta' laħam taċ-ċanga importata u l-valur relattiv kif ukoll il-kwantita' eżentata mill-ħlas tal-levy kienet kif ġej:

|SENA |KWANTITA'|VALUR CIF|KWANTITA| | | | |' | | | | |EŻENTATA| |1997 |6,215,507|Lm5,885,5| | | |kilo |63 |xejn | |1998 |6,987,229| | 600 | | | |7,153,476|kilo | |1999 |6,935,810| | 28,000 | | | |7,875,498| | |2000 |6,263,786| | 32,000 | | | |7,644,297| | |2001 |3,411,534| | 31,180 | | | |4,872,678| |

IMPORTAZZJONI TA' LAĦAM TAT-TIĠIEĠ

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jwieġeb domanda parlamentari 30850 u jgħid kemm daħal f'Malta laħam tat-tiġieġ is-sena li għaddiet bl-eżenzjoni tal-levy jew bil-ħlas tal-levy?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Matul l-aħħar ħames snin, skond l-uffiċċju nazzjonali ta' l-istatistika, il-kwantita' ta' laħam tat-tiġieġ importat u l-valur relattiv kif ukoll il-kwantita' eżentata mill-ħlas tal-levy fuq partijiet tat-tiġieġ kienet kif ġej:

|SENA |TOTAL |VALUR |KWANTITA| | | |CIF |` | | | | |EŻENTATA| |1997 |163,934|Lm106,01|xejn | | |kilo |4 | | |1998 | | |10,761 | | |86,993 |56,408 |kilo | |1999 | | | 5,534 | | |81,417 |48,721 | | |2000 |144,836| | 208| | | |134,158 | | |2001 | | | 1,775 | | |24,557 |24,547 | |

IMPORTAZZJONI TA' ĦAWĦ U FRAWLI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm daħlu ħawħ u frawli f'Malta s-sena li għaddiet bl-eżenzjoni tal-levy jew bil-ħlas tal- levy?

Jista' l-Ministru jagħti l-istess informazzjoni għas-snin 1997, 1998, 1999 u 2000 separatament?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Matul l-aħħar ħames snin, skond l-uffiċċju nazzjonali ta' l-istatistika, il-kwantita' importata ta' ħawħ u frawli u l- valur relattiv kif ukoll il-kwantita' eżentata mill-ħlas tal-levy kienet kif ġej:

|SENA |ĦAWĦ |VALUR |KWANTITA'| | |FRISK |CIF |EŻENTATA | |1997 |33,157 |Lm |72,720 | | |kilo |20,890 |kilo | |1998 | 44,718 | |xejn | | | |24,725 | | |1999 | 79,820 | | 18,382 | | | |30,499 | | |2000 | 36,681 | |101,928 | | | |16,105 | | |2001 |100,301 | |101,752 | | | |44,444 | |

Il-kwantita' eżentata mill-ħlas tal-levy kienet għal ħawħ ibbottiljat.

|SENA |FRAWLI |VALUR C.I.F. | |1997 | 1,194 |2,993 | |1998 | 390 | 675 | |1999 | 2,299 |2,835 | |2000 |16,223 |6,938 | |2001 | 529 |1,869 |

Ma kien hemm l-ebda konsenja ta' frawli li kienet eżentata mill-ħlas tal- levy matul is-snin imsemmija.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): L-Onor.

Carmelo Borg, domanda supplimentari.

ONOR.

CARMELO BORG: Sur President, issemmew ħafna prodotti li jiġu importati u nafu li biex dawn jibqgħu tajbin għal ċertu żmien ikollhom magħhom ċerti preservatives.

Peress li nafu kemm hu importanti li l-frott li nieklu jkun ħieles minn kull tip ta' preservative, x'inhu jsir min-naħa ta' l-amministrazzjoni biex nagħtu spinta 'l quddiem lill-prodotti tagħna, aktar friski u ħielsa mill-preservatives, u biex nikkontrollaw ukoll it-tip ta' bexx li jintuża?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Naturalment jekk wieħed ikun irid aktar dettalji dwar prodotti agrikoli tajjeb li jistaqsi lill-ministeru għall-agrikoltura u sajd, pero' tajjeb li ngħid li l-istandards authority ta' Malta qed tistabilixxi livelli fuq diversi aspetti li għandhom x'jaqsmu ma' l-ikel u tara li jkun hemm l-ispecifications neċessarji fil-preservatives u affarijiet oħra li jista' jkun hemm mal-prodott.

Dan qed isir ukoll bl- għajnuna ta' l-Unjoni Ewropea li għenet biex tiffinanzja t-twaqqif ta' laboratorju, li allura huwa parti mill-proċess fejn irridu nagħmlu upgrading inġenerali tas-sistema ta' importazzjoni u monitoring kemm ta' dawk il-prodotti li jiġu importati kif ukoll ta' dawk li jiġu manifatturati.

Jiġifieri dan kollu qed isir permezz tat-tisħiħ ta' istituzzjonijiet bħall-istandards authority, in-national lab u awtoritajiet oħra tas-saħħa li għandhom x'jaqsmu ma' l-ikel.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Borg.

ONOR.

CARMELO BORG: Illum nafu li l-frott u l-ħxejjex huma l-aħjar dieta għall-bniedem għax anke jnaqqsu mir-riskju tal-kanċer.

X'inhu jsir biex nippromwovu l-konsum ta' prodotti friski u prodotti ħielsa minn preservatives ?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa): Naħseb li l-kollega tiegħi huwa konxju mill-kampanja edukattiva on-going li ssir mill-health promotion unit, partikolarment "Kul Ħamsa Kuljum", li ngħatat pubbliċita' u kienet immirata speċifikament biex tħajjar aktar Maltin imorru lura għad-dieta Mediterranja, li tikkonsisti primarjament f'ikel frisk ibbażat fuq ħxejjex u ħut, liema prodotti nsibuhom f'Malta b'faċilita' relattiva.

Naħseb illi aktar milli kampanji edukattivi, wieħed irid isemmi l-kunċett ta' responsabbilta' intersettorjali.

Illum qed jevolvi aktar il-kunċett li s-saħħa tal-poplu m'hijiex biss responsabbilta' tal-ministeru tas-saħħa imma ta' kull dipartiment ieħor.

Per eżempju, id-diviżjoni ta' l- agrikoltura minbarra li tippromwovi ikel aktar bnin u frisk, tħajjar u tagħmel il-prodotti aktar available għall-konsumatur.

Għax ovvjament inutli tħajjar lin-nies biex jieklu iżjed ħaxix u jieklu frott ta' ċerta kwalita' jekk imbagħad dawn ma ssibhomx fl-abbundanza, kif qed jgħid il- kollega tiegħi.

Min-naħa l-oħra naħseb li huwa stabilit fost il-poplu tagħna li l-prodotti lokali huma aktar friski, u allura l-freskezza tiġi awtomatikament abbinata mal-kunċett illi l-prodott ikun iżjed bnin.

Forsi għadha ma qabdietx biżżejjed il-karatteristika li neżaminaw il-valuri kalorifiċi tal-ħxejjex u tal-prodotti li nipprovdu.

Tant hu hekk li sfortunatament, minkejja l- kampanji kollha li nagħmlu, għad għandna persentaġġ tal-poplu Malti li huwa overweight.

U d-dieta Mediterranja tippromwovi dieta tajba u tmur 'il bogħod ħafna biex tilħaq dawn l-għanjiet.

Il-kampanji li qegħdin nagħmlu huma mmirati għall-iċken etajiet għax aħna nemmnu f'żewġ affarijiet.

L-ewwelnett li bniedem m'għandekx tħallih jidra dieta ħażina biex imbagħad tipprova tikkonvinċih jaqleb għal dieta tajba - jiġifieri għandu jkun mill-ewwel konxju ta' l-effett ta' l-ikel li għandu fuq saħħtu - u t-tieni li dawn ikollhom influwenza kbira fuq il-membri l- oħra tal-familja.

Din bdejna narawha meta għamilna l-kampanja ta' ''healthy breakfast''.

Fil-fatt tibda tinnota li t-tfal stess jibdew jirrifjutaw li l-ġenituri tagħhom jagħtuhom ċerti affarijiet għall- breakfast u jkunu jridu aktar ħxejjex u frott frisk.

Rigward il-bexx imxejna 'l quddiem, Sur President.

Illum ċertu bexx li huwa ddikjarat li hu perikoluż u karsinoġeniku diġa` nqata' mill-gżejjer Maltin.

Għadna kemm ressaqna legal notice li se tagħti poter lid-diviżjoni tas-saħħa, speċjalment permezz tal-food authority, li tibda tagħmel testijiet speċifiċi fuq il-ħaxix u l-frott prodott Malti li sal-lum ma konniex għadna qegħdin nagħmlu.

Dan kollu juri l-impenn li mexjin lejn il- kunċett li qed isemmi l-kollega tiegħi.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Mario Galea, domanda supplimentari.

ONOR.

MARIO GALEA: Filwaqt li naqbel ma' dak kollu li għadu kif qal il- Ministru, ma jaħsibx li hija ironija - irrid nagħmilha ċara li dan la hu tort tal-Ministru u lanqas għandha tiġi mingħandu l-inizjattiva – li filwaqt li d-diviżjoni tas-saħħa dejjem tgħid kemm hu importanti li jkollna a healthy diet, l-istaff fl-isptarijiet tagħna għall-breakfast għadhom jingħataw affarijiet li huma very unhealthy bħal chips, bajd moqli, luncheon meat u ġobon?

Ma jaħsibx il-Ministru li ta' lanqas l-istparijiet għandhom jibdew huma jagħtu l-eżempju u jaraw li ma joħroġx ikel li ma jkunx healthy ?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Kienu diġa' qegħdin isiru diskussjonijiet bejn rappreżentanti ta' l-istaff u Dr. Cachia, id-direttur ta' l-isptarijiet, biex jaqblu dwar menu aktar healthy biex dak li nippriedkaw, inwettquh fil- verita'.

Imma naħseb li għad baqgħalna ħafna x'nimxu, anke f'dak li għandu x'jaqsam ma' ikel tal-pazjenti, pero' irridu niftakru wkoll li ġie deċiż li fl-isptar il-ġdid mhux se jkun hemm kċina.

Fil-fatt se jkun hemm il-faċilita' li l-pazjent ikun jista' jagħżel il-menu tiegħu minn ġimgħa qabel u se jkun hemm madwar 24 menu differenti li jinbidlu kull tant żmien.

Dan kollu juri li mexjin fit-triq it-tajba.

ĊIMITERJU TA' L-ADDOLORATA - TINDIF

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Silvio Parnis) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jara li ssir tindifa ġenerali ġewwa ċ- ċimiterju ta' l- Addolorata u jara li l-viti ta' l-ilma fl-istess ċimiterju jibdew jiffunzjonaw?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Informat li t-tindif ġewwa ċ-ċimiterju ta` l- Addolorata jsir fuq bażi regolari minn tmien ħaddiema tad-dipartiment tas- saħħa pubblika tat-taqsima ta` l-Addolorata stess.

Biex ix-xogħol ikun faċilitat aktar u jintlaħaq aktar malajr, peress li s-sit ta` l-Addolorata huwa kbir, id-dipartiment investa f'żewġ vannijiet żgħar kif ukoll f'dumper.

Informat li l-viti ta' l-ilma li rrifera għalihom l-Onor.

Interpellant kollha jaħdmu.

Żewġ viti u pipe li kienu jqattru ssewwew mit-taqsima tal- manutenzjoni ta` l-istess dipartiment.

Jekk min-naħa l-oħra l-Onor Interpellant qiegħed jirriferi għall-vit ta` wara l-bieb prinċipali taċ- ċimiterju, informat li tali vit ġie magħluq intenzjonalment peress li l-użu tiegħu kien qiegħed jiġi abbużat.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Dolores Cristina, domanda supplimentari.

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Dalgħodu b'kumbinazzjoni għamilt domanda fuq iċ- ċimiterju ta' l-Addolorata u, mit-tweġiba li qed jagħti llejla l-Ministru, qed nifhem li hemm il-ħtieġa li t-tindif ġewwa ċ-ċimiterju ta' l-Addolorata jkun ħafna aħjar milli hu llum.

Peress li hemm bżonn li jsir springcleaning u naqra house-keeping sewwa, ma jidhirlux il-Ministru li jista' jkun il-każ li tmien ħaddiema m'humiex biżżejjed għal dan il-għan?

Jikkonsidra li jżid in-numru tagħhom jew inkella li dawn ikollhom jagħmlu pjan ta' tindif aħjar milli għandhom fil-preżent?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: M'għandix dubju li jekk it-tindif isir regolari, tmienja min-nies għadhom ikunu biżżejjed.

Naħseb li hija aktar kwestjoni ta' kif jiġi ġestit ix-xogħol.

Fil-fatt diġa' ħadna l-passi meħtieġa biex il-health inspector li hemm in charge mit-tindif taċ-ċimiterju ta' l- Addolorata jibda bħala rutina joħroġ pjan ta' kif dawn in-nies għandhom jitħaddmu biex niżguraw li t-tindif isir maċ-ċimiterju kollu.

Pero' wieħed irid iżomm quddiem għajnejh il-kobor ta' dan iċ-ċimiterju, wieħed mill- akbar li hawn fl-Ewropa.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, domanda supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Hemm xi ħsieb li jiżdiedu l-oqbra jew li bil-maqlub f'pajjiżna tibda ssir il-kremazzjoni?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Din id-domanda saret filgħodu u rrispondejtha b'mod estensiv u għedt li qed jitħejja masterplan għat-tkabbir taċ-ċimiterju ta' l-Addolorata, aktar u aktar meta ninsabu konxji mill-fatt li hemm madwar 2000 applikazzjoni għal oqbra ġodda.

Fil-masterplan hemm ukoll maħsub biex fiċ-ċimiterju ta' l-Addolorata jkun hemm area li tkun earmarked biex fiha jsir krematorju.

Qabel ma ttieħdet din id-deċiżjoni, kellna diversi rappreżentazzjonijiet u anke ksibna l- approvazzjoni tal-Kurja ta' Malta biex niżguraw li dan ma jmurx kontra t- twemmin reliġjuż.

Kien hemm interess minn tliet kumpanniji li wrew ix- xewqa li jagħmlu dan il-krematorju għalkemm ġie spjegat lilhom li aħjar jagħmlu feasibility study għal ħafna raġunijiet.

Għax ma rridux ninsew li aħna nassoċjaw il-kremazzjoni jew il-ħruq mal- kastig u meta tħares lejn dawk il-postijiet li ppruvaw jagħmlu krematorji fejn hemm ir-reliġjon kattolika, bħall-Irlanda u l-Italja, issib li l-persentaġġ ivarja imma żgur huwa baxx għax huwa fil-medja ta' bejn 2% u 5%.

Barra minn hekk, meta inti tagħmel krematorju, l-ispejjeż se jkunu over and above dak li jintefaq diġa' f'funeral normali, li huma diġa' spejjeż konsiderevoli.

U apparti dan, huwa fatt li l-krematorju l-aktar li jikkonsma enerġija mhux biex jiġu treated l-fdalijiet umani imma biex il- krematorju żżommu f'dik it-temperatura l-ġimgħa kollha.

U allura jekk inti ma jkollokx turnover biżżejjed, diffiċli ħafna biex dan ikun feasible.

Effetivament it-tliet kumpanniji li kienu interessati jagħmlu dan it-tip ta' feasibility study ma smajna xejn aktar mingħandhom.

Biss xorta waħda l- post se jkun earmarked biex min jitħajjar jagħmel dan ix-xogħol ikun jista' jagħmlu.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Borg.

ONOR.

CARMELO BORG: Għalkemm kif qal il-Ministru, il-kremazzjoni tinvolvi spejjeż fenomenali u allura huwa diffiċli li jsir krematorju f'Għawdex, sar xi studju f'dan is-sens fejn jikkonċerna lill-Għawdxin?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Aħna qegħdin nitkellmu dwar feasibility study għal krematorju f'Malta.

Dawn l-istudji kellhom isiru minn tliet kumpanniji li wrew l-intenzjoni li jidħlu għal dan il-proġett iżda t-tlieta qatgħu qalbhom għax l-ispejjeż ma jirrendux il-proġett viabbli.

Issa jekk m'huwiex viabbli għal Malta, iktar u iktar naħseb li mhux se jkun viabbli għal Għawdex, għalkemm hawn il-Ministru għal Għawdex in persona u forsi tixtieq iżżid xi ħaġa ma' dak li qed ngħid jien.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru għal Għawdex.

ONOR.

GIOVANNA DEBONO (Ministru għal Għawdex): Naħseb li teżisti policy waħda għal Malta u Għawdex, imma nista' ngħid li fil-każ taċ-ċimiterju tar- Rabat ħareġ il-permess ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar biex inżidu aktar minn 300 qabar ġdid.

Fil-fatt ħierġa t-tender biex ikun jista' jibda ix- xogħol li ilu mistenni biex jaqdi tajjeb id-domanda li hemm.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Tista' l-Ministru tgħidilna x'inhi l-pożizzjoni dwar il- Wied ta' San Blas u x'sar minn dakinhar li jien irriferejtha għad-dokument li jien kont poġġejt fuq il-Mejda tal-Kamra dwar l-enforcement u d-direct action li kien hemm u x'passi ttieħdu?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Issaponejt li l-Onor.

Mizzi kien se jagħmel din id-domanda għax malli għedt li ħareġ il-permess ta' l-awtorita' ta' l- ippjanar għal oqbra ġodda, immaġinajt li hemm se jmur b'moħħu għax ilu mill- bidu ta' din il-leġislatura jsus fuqha.

Iva, Sur President, aħna tkellimna ma' perit u se jieħu ħsieb hu biex jara l-ħteġijiet li hemm ma' l-awtorita' ta' l-ippjanar.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Tista' il-Ministru tgħid jekk dan il-perit huwiex impjegat mad-dipartiment u jekk bdewx isiru it-taħdidiet ma' l-awtorita' ta' l-ippjanar biex jitranġaw l-affarijiet?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Teżisti proċedura li meta l-ministeru ikun irid jirregolarizza l-pożizzjoni jew japplika għal permess ġdid – kull ministeru fil-fatt jagħmel hekk - jikkummissjona perit.

Fil-każ tagħna, peress li m'għandniex perit engaged direttament mal-ministeru jew ma' xi dipartiment - u kemm-il darba ħriġna applikazzjoni biex ningaġġaw perit li jkun mad- dipartiment tax-xogħlijiet, pero' sfortunatament ħadd ma applika – bilfors ikollna nressqu t-talba quddiem perit privat.

Dan il-perit bħalissa qiegħed jaħdem ħalli jissottometti applikazzjoni biex wieħed ikun jista' jirregolarizza l-pożizzjoni skond id-deċiżjoni li tieħu l-awtorita' ta' l-ippjanar dwar issue tant għal qalb l-Onor.

Mizzi!

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Forsi għalija hija għal qalbi imma għall-Ministru m'hijiex għal qalbha!

Biss ngħid is-sewwa, jien għadni ma nistax nifhem x'applikazzjoni trid tagħmel meta hemm direct action.

Jekk din qiegħda fil-liġi l-ġdida dwar il-planning authority nixtieq li l-Ministru tilluminani u tgħidli fejn qiegħda!

Il-Ministru taf li fuq direct action ma tistax tapplika biex tneħħiha.

Allura la kien hemm din id-direct action għax proprju hemm ksur ta' l-liġi - u taf il-Ministru li jien ili nitkellem dwar dan mill-bidu tal- leġislatura, kif qalet hi stess - ma jidhrilhiex li jew għandhom jiġu rregolarizzati l-affarijiet - u dan ma jistax ikun għax ix-xogħol li sar imur kontra l-policy, din ċara - jew għallinqas ikun hemm ftehim ma' l- awtorita' ta' l-ippjanar biex dik il-ħsara li saret titreġġa' lura?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Aħna mexjin fuq il-pariri li ġejna mogħtija.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Mario Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Ladarba qed insemmu Għawdex, tista' l-Ministru tgħid fiex waslu l-pjani għat-terminal ta' l-Imġarr u jekk ħarġux il-permessi meħtieġa?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Nista' ngħid li l-permessi dwar it-terminal ta' l- Imġarr ħarġu u fil-ġimgħat li ġejjin għandu jibda x-xogħol.

Din hija deċiżjoni ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar b'konsultazzjoni mal-maritime authority.

Jien kelli diversi laqgħat ma' l-istess uffiċjali tal-maritime authority u bħala ministeru għal Għawdex, ħriġna b'suġġerimenti oħrajn biex anke jiġu studjati għal quddiem.

Fil-fatt tkellimna dwar il-parti ta' ġewwa, Taż- Żewwieqa, fejn beħsiebna nagħmlu ġnien għax irridu noħolqu post alternattiv għall-Għawdxin li issa ħaduha drawwa jinżlu x-xatt u jqattgħu ħin fil-Port ta' l-Imġarr bħala parti mir-rikreazzjoni tagħhom, kemm waqt li jkun qiegħed għaddej ix-xogħol fil-port kif ukoll għal quddiem.

Il-maritime authority qablet magħna li l-parti ta' ġewwa taż-Żewwieqa – qed nirriferi għall-parti mill-uffiċċju tal-maritime authority 'l ġewwa, fejn llum hija wasteland - niżviluppawha f'post fejn ikun hemm landscaping tajjeb u anke jkun hemm post għall-parking u fejn wieħed jista' joqgħod mal- familja tiegħu jara l-attivita' tal-vapuri u tan-nies.

Tkellimna wkoll mal-maritime authority dwar camping site viċin il-Port ta' l-Imġarr u bi ftehim bejn il-ministeru għal Għawdex u l-maritime authority, qegħdin naħdmu fuq dawn iż-żewġ inizjattivi li bdejna d-diskussjonijiet dwarhom, qbilna fil-prinċipju u ovvjament għad iridu jiġu sottomessi l- applikazzjonijiet.

Dawn ix-xogħlijiet se jsiru flimkien max-xogħlijiet l- oħra li se jsiru fil-Port ta' l-Imġarr bħala terminal.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

JOSEF BONNICI: Sur President, f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-politika Soċjali nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi l-għadd ta' anzjani li neħħew is-servizz tat-telecare, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 33649;

f'isem il-Ministru tal-Finanzi nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 118 ta' l-2002 - direttiva mill-ministeru tal- finanzi għall-ħruġ ta' ammont li ma jeċċedix Lm10 miljun 5.6% stock tal-Gvern ta' Malta 2007 (It-tielet ħruġ) fungibility issue;

u f'ismi nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 116 ta' l-2002 - avviż ta' bidu fis-seħħ ta' l-Att ta' l-2000 dwar il-Privattivi Industrijali;

Avviż Legali Nru 117 ta' l-2002 - regolamenti ta' l-2002 dwar il- privattivi;

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ORDINANZA DWAR IL-KOSTITUZZJONI TAL-KARIGA TA' AVUKAT ĠENERALI U DIK TA' AVUKAT TAR-REPUBBLIKA

THE ATTORNEY GENERAL AND COUNSEL FOR THE REPUBLIC (CONSTITUTION OF OFFICE) (AMENDMENT) BILL

L-ordni għall-Kumitat ġie moqri.

FIL-KUMITAT

L-Onor.

Michael Bonnici, President tal-Kumitati, jippresjedi.

(Ikompli mit-28 ta' Mejju, 2002)

Klawsola 6 – Emenda ta' l-artikolu 3 ta' l-Ordinanza (Kont.)

Clause 6 – Amendment of the Article 3 of the Ordinance (Cont.)

THE CHAIRMAN: Hawn rimarki?

L-Onor.

Anġlu Farrugia.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Mr Chairman, fis-seduta ta' dalgħodu l-Ministru qal li għalissa żgur li mhux se jkun hemm il-ħtieġa ta' bord ta' tmexxija biex jara kif se jimxu dawn l-aġenziji.

Fir-rigward ta' dan il-bord, xtaqt nistaqsi lill-Ministru dwar kif inhu indikat f'paragrafu (a) ta' subklawsola (10) ta' klawsola 6, fejn qed jingħad hekk:

"...mal-Ministru responsabbli għall-aġenzija,...",

- li nifhem li jkun il-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali –

"...Bord ta' Tmexxija li jkun magħmul mill-Kap ta' l-aġenzija bħala president u mhux inqas minn żewġ, iżda mhux iżjed minn erba', membri hekk kif il-Ministru responsabbli għall-aġenzija jista' b'ordni jistabbilixxi u jaħtar.".

Il-Ministru dalgħodu qal li kull fejn hemm dawn l-aġenziji, qed ikunu mfasslin dawn it-tip ta' paragrafi.

Fil-kompożizzjoni tal-bord ta' tmexxija, f'dak li għandu x'jaqsam ma' aġenziji, kull membru li jkun se jkun maħtur mill-istess ministru in charge, mid-dekasteru tiegħu, jew ikun hemm mixed appointments?

Qed nistaqsi dan għaliex ejjew ngħidu li jkun hemm erba' membri f'dan il-bord li jkun kollha maħtura mill-ministru...

(Interruzzjonijiet) Il-minimu huwa tnejn, jistgħu jkunu sa erbgħa.

Jien irrid inkun naf mingħand il-Ministru jekk din hijiex il-proċedura li wieħed għandu jimxi fuqha f'każ li jkun hawn dawn l-aġenziji, li żgur se jkun hawn.

Għalissa qed jingħad li m'hemmx bżonn li jkun hemm bord ta' tmexxija, pero' ovvjament, fil-futur jista' jkun hemm bżonn.

Il-Ministru qal li għandu persuna effiċjenti, u iva, jien nista' nikkonferma dan, biss ma jarax li jista' jista' jkun hemm kunflitt?

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jien nifhem il-preokkupazzjoni ta' l-Onor.

Farrugia, pero' rridu naraw minn fejn qed nitilqu.

L-ewwelnett, dan il-format huwa applikabbli għal kull aġenzija oħra li se titwaqqaf.

Qegħdin nitilqu mill- punt fejn dawn il-bodies m'humiex aġenziji imma qegħdin taħt il-kontroll dirett tal-ministru biss, jiġifieri jekk bħala eżempju nirriferu għall- Appoġġ, nistgħu ngħidu li din hija aġenzija mhux uffiċjali, imma fir- realta, iċ-chief executive tagħha jiġi appuntat mill-Ministru u jekk fiha bord tad-diretturi, dan ukoll jiġi appuntat mill-Ministru u llum huwa totalment fil-kontroll dirett tal-Ministru.

Illum qegħdin ngħidu li l- Appoġġ hija "aġenzija", għax m'hemmx struttura legali fiha, bħala responsabbilta` taqa' direttament taħt il-Ministru u taħt il-permanent secretary tiegħu, u n-nies fiha huma kollha appuntati mill-Ministru.

Għedna l-ewwel pass irid ikun li dak li diġa' jeżisti jingħata xi forma legali, u għalhekk għedna li b'mod ġenerali, l-appointments isiru mill-Ministru.

'Il quddiem naħseb li jistgħu jiżviluppaw metodi differenti, pero' jidhrilna li bħala l-ewwel pass lejn it-twaqqif ta' l-aġenziji, ikun aħjar li kemm jista' jkun nibqgħu viċin tar-realtajiet tal-lum, u għalhekk għalissa s- suġġerimenti huma dawn.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Anġlu Farrugia.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Pero' ejjew ngħidu li l-kap ta' l-aġenzija, għal xi raġuni jkun in conflict mad-direttiva tal-bord, anke għaliex per eżempju fl- opinjoni tiegħu, id-deċiżjoni tal-bord ma tkunx f'armonija mat-tmexxija ta' l-aġenzija.

Meta jiġri hekk, il-kap xorta jrid jimxi skond id- deċiżjonijiet tal-bord, jiġifieri aħna qed ngħidu li l-avukat ġenerali li għandu aġenzija taħtu, se jkollu direttiva mill-bord ta' tmexxija li tgħidlu x'għandu jagħmel, avolja jista' jkun Ii hu ma jkunx jaqbel.

Din m'hijiex kwestjoni ta' sfida....

Pero' taħt paragrafu (ċ) ta' subklawsola (10) ta' klawsola 6 naqraw hekk:

"Fejn jeżisti Bord ta' Tmexxija, il-kap ta' l-aġenzija għandu, bla ħsara għal xi liġi għall-kuntrarju u għal kull direttiva maħruġa mill- Ministru tiegħu, jaġixxi skond id-direzzjoni ġenerali u l-kontroll ta' dak il-Bord.".

Prattikament hawnhekk qed jingħad li għalkemm jista' jkun hemm direttiva maħruġa mill-Ministru, dan dejjem irid joqgħod għad-direzzjoni tal-bord ta' tmexxija, li huwa kompost minn membri li kienu ġew appuntati minnu stess.

Allura hawnhekk il-Ministru ma jarax li jista' jkun hemm xi ftit kunflitt?

Ma rridux ninsew li dawn huma kollha standards li għalkemm s'issa għadhom m'humiex qed jiffunzjonaw, 'il quddiem jistgħu jkunu qegħdin hemm allura, xi darba se jinqalgħu dawn il-problemi ta' tħaddim.

Minbarra dan hemm ukoll il-kwestjoni tal-Prim Ministru, fejn f'paragrafu (a) ta' subklawsola (11) ta' klawsola 6 qed jingħad li:

"Il-Prim Ministru jista' b'ordni jinkariga lil xi uffiċjal pubbliku biex jaqdi dmirijietu ma' xi waħda minn dawk l-aġenziji..."

Jekk qed nifhem tajjeb, dan jista' jsir minkejja li jista' jkun hemm min ma jaqbilx, li per eżempju l-avukat ġenerali ma jkunx irid lil uffiċjal partikolari f'ċerta aġenzija.

Allura l-mistoqsija tiegħi f'dan l-istadju hija li ladarba sal-lum l-avukat ġenerali ma kienx ikollu dawn il-problemi, ladarba l-Prim Ministru qatt ma ta ordni biex per eżempju xi avukat...(Interruzzjonijiet)

ONOR.

AUSTIN GATT: Imma għandu l-poter biex jagħmel dan.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Imma ejjew nagħmluha ċara.

Il-prattika x'kienet?

M'hemmx għalfejn insemmi lill-Prim Ministru preżenti.

Jien ma nafx li fl- istorja ta' pajjiżna qatt kien hawn xi prim ministru li uża dan il-poter.

Il-prim ministru għandu ħafna poteri.

Anke taħt il-kodiċi kriminali, jista' per eżempju jordna lill-qorti ta' l-appell biex terġa' tara xi proċess partikolari.

Dawn huma residual powers li qatt ma jintużaw, pero' huwa mportanti li jkunu hemm minħabba li jista' jkun hemm bżonn li xi każ partikolari jerġa' jinfetaħ.

Iżda hawnhekk qegħdin nitkellmu dwar employment.

Il-Ministru jaħseb li llum, bil-mod ta' kif qed naraw lil dan il-pajjiż jiżviluppa.....

Jien nemmen li fis-servizz pubbliku trid issir xi ħaġa.

Kulħadd ipprova jagħmel dan, kemm gvern kif ukoll l-ieħor, imma xorta għad hemm il- problemi.

Għalkemm nistgħu ma naqblux dwar il-modalitajiet, żgur li naqblu li hemm bżonn issir xi ħaġa.

Jien nemmen li għandha ssir liġi li tirregola lis-servizz pubbliku ħalli jsir iktar effiċjenti, imma min-naħa l-oħra ma nemminx – u qed ngħid dan b'ċerta responsabbilta` politika – li kemm il- ministru kif ukoll il-prim ministru li jkun f'dan it-tip ta' uffiċini.....

Ma rridux ninsew li hawnhekk qisna qed nipprivatizzaw.

Il-kelma hija iebsa, imma biex nispjega aħjar, jekk dan li qed tgħid il-liġi se jsir kollu, fi żmien tlieta jew erba' snin, l-uffiċju ta' l-avukat ġenerali se jkun prattikament kompost minn ħafna avukati li nafuhom jaħdmu fil-privat.

Jien naħseb Ii b'hekk, dan l-uffiċċju għandu jkun iktar effiċjenti għax ma jkunx doomed minn avukati "civil service".

Imma ma jaħsibx il-Ministru li jkun aħjar kieku naraw kif se nimxu bil-mod, imbagħad 'il quddiem nibdew naraw x'nistgħu nżidu ma din il-prattiċita` li qatt ma tħaddmet u li issa qed issir liġi?

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Rigward it-tieni diffikulta` ta' l-Onor.

Farrugia, u ċioe` dwar il-poter tal-prim ministru li jordna lil xi ħadd fis-servizz pubbliku biex iservi f'din l-aġenzija, kif diġa' għedt, dan il-poter jeżisti, imma m'huwiex prattikat vis-à-vis l-professjonisti.

Jien ma naf bl-ebda prim ministru li ordna lil xi avukat li kien qiegħed f'xi dipartiment biex imur hemm, pero' dan il-poter huwa pprattikat f'livelli amministrattivi, fi transfers ta' ħaddiema, messaġġiera, typists, clerks eċċ. Dan il-poter huwa intiż għal hekk.

Jiena wieħed minn dawk li nemmen li l-korpi semi-public service li qed jinħolqu, bħal kummissjonijiet, aġenziji eċċ., qed jagħżlu the easy way out u qed jingaġġaw ħaddiema minn barra.

Fl-opinjoni tiegħi, dan huwa ħażin.

L-ewwel eżerċizzju li għandu jsir fuq livell amministrattiv huwa biex wieħed jara jekk jeżistux ħaddiema fil-public service li jistgħu jiġu detailed.

Per eżempju għaliex l-avukat ġenerali m'għandux iżomm l-istaff klerikali u amministrattiv li għandu, avolja jsir aġenzija b'korp legali statutorju għal rasu?

Jien m'iniex qed nara li dan il-poter se jintuża fil- konfront ta' avukati, jiġifieri l-bonsens li rrenja għal dawn l-aħħar 30 sena fil-prim ministri li kellna f'pajjiżna, nimmaġina li se jibqa' jirrenja għal 30 sena oħra.

Fl-opinjoni tiegħi pero', fil-livell amministrattiv dan il-poter għandu jintuża.

Għaliex l-avukat ġenerali għandu jingaġġa clerk/typist minn barra, meta nistgħu nsibu lil xi ħadd b'dawk il-ħiliet minn ġewwa s-servizz ċivili?

Jekk aħna ngħidu li l-gvern huwa over-staffed f'ċerti livell, jekk mhux kullimkien, għaliex m'għandniex innaqqsu dan l-over-staffing billi f'dawn l-aġenziji li qed jinħolqu nużaw lin-nies żejda li hemm?

Huwa għalhekk li għandna bżonn ta' detailing, għax inkella, malli dawn l- aġenziji kollha jieħdu l-kapaċita` legali u statutorja tagħhom, kulħadd jibda jingaġġa minn barra.

Dan li qed nagħmlu f'din il-klawsola huwa ntenzjonat biex jiżgura li fejn fis-servizz pubbliku hemm messaġġiera, drivers, minor staff jew anke ħaddiema f'ċerti livell klerikali li huma żejda, dawn jiġu detailed biex jaħdmu ma' l-aġenziji.

Din hija l- intenzjoni u għalhekk naħseb li dan il-poter huwa bżonjuż.

Rigward ir-relazzjoni, li hija realta`, bejn il-bord, l-avukat ġenerali u l- ministru, iva, jista' jkun hemm konflitt bejn l-avukat ġenerali bħala l-kap ta' l-aġenzija u l-bord li jiġi nominat, pero' dan diġa' rajnih jiġri f'diversi postijiet fejn hemm executive directors jew executive managers jaħdmu full-time ma' korporazzjoni li għandha wkoll bord.

Kull fejn hemm persuna li mhux biss hija chairman tal-bord imma hija wkoll managing director, u l-bord ma jaqbilx magħha, iva, huwa possibbli li jinħoloq konflitt u jinqala' l-inkwiet.

Din m'hijiex xi formola ġdida li qatt ma ġiet esperimentata.

Forsi l-aħjar ħaġa hi li jkun hemm kap wieħed li ma jista' jiġġieled ma' ħadd ħlief miegħu nnifsu, imma min-naħa l-oħra jien ngħid li huwa tajjeb li jkun hemm sounding board għal dik il-persuna eżekuttiva.

Ma rridux ninsew li f'każ li jinqala' konflitt, il-kostituzzjoni tirriserva lill-ministru l-general direction and control tad-dekasteri kollha li jaqgħu taħt ministeru partikolari.

Il-kostituzzjoni tgħid li l-ministru għandu r-responsabbilta` tal-general direction and control ta' kulma jaqa' taħtu.

Għalhekk jidħlu imbagħad l-ordnijiet ministerjali, jiġifieri potenzjalment, konflitt bejn il-membri tal-management board u ċ-chief executive ta' dak il-bord iridu jiġu riżolti mill-ministru permezz tal- general direction and control.

Din hija l-istruttura ta' kif wieħed irid jaħdem bħala interplay.

Kif diġa' għedt, wieħed jista' jagħżel struttura totalment differenti, kif se nagħmlu aħna għall-ewwel, fejn se nibdew biċ-chief executive biss, l- avukat ġenerali u l-prosekutur ġenerali se jibqgħu hekk u m'hu se nagħmlu l- ebda bord.

Iva, aħna se nibdew nimxu minn hemm, kif fuq kollox qegħdin nagħmlu llum.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Anġlu Farrugia.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Jien qed nifhem li fil-bidu, se jkunu l-avukat ġenerali u l-prosekutur ġenerali li prattikament se jiġu assorbiti fl- aġenziji.

Imbagħad ovvjament tinfetaħ il-call...

Imma dawk li hemm mhux se jkunu....

Fis-seduta ta' dalgħodu l-Ministru pprova jiċċara dan il-punt, pero' kulħadd għadu jixtieq ikun jaf dawn l-affarijiet bl-eżatt.

Minkejja li mxejna ftit fid-diskussjoni dwar din il-klawsola, il-punt kardinali jibqa' li xorta se jkun hemm żewġ kapijiet f'kap wieħed, għax l-avukat ġenerali huwa rikonoxxut mill-kostituzzjoni.

Induru kemm induru ma' dan il- fatt, il-verita` li l-kostituzzjoni titkellem dwar l-avukat ġenerali u dwar id-dmirijiet tiegħu.

Anke d-deputat avukat ġenerali huwa msemmi fil- kostituzzjoni, preċiżament f'kap.

Meta konna qed niddiskutu klawsola 5, aħna għedna li l-poteri li tagħti l- kostituzzjoni lill-persuna ta' l-avukat ġenerali huma li jwaqqaf proċeduri eċċ. Il-Ministru qal li l-avukat ġenerali jista' jiddelega dawn il-poteri.

Naqblu jew ma naqblux, hekk qed jgħid, imma jien qed nifhem differenti, u hawn ħafna li jaqblu miegħi.

Waħda mri-raġunijiet għaliex wieħed jasal biex jgħid li ma jagħmilx sens li l-kostituzzjoni tiġi interpretata b'mod differenti hija propru minħabba l-emendi li saru fil-kostituzzjoni dwar l- uffiċju ta' l-awditur ġenerali.

L-awditur ġenerali huwa persuna b'kariga kostituzzjonali, maħtur mill-parlament.

Il-fatt li d-deputat awditur ġenerali jista' jattwa l-poteri li għandu l-awditur ġenerali huwa mniżżel f'artiklu 108 tal-Kostituzzjoni:

"Għandu jkun hemm ukoll deputat awditur ġenerali li l-kariga tiegħu tkun kariga pubblika u li jkollu dawk il-funzjonijiet li l-awditur ġenerali jista' minn żmien għal żmien lilu jiddelega ...".

Fil-każ ta' l-awditur ġenerali, il-kostituzzjoni tgħid li trid li dan jiddelega l-poteri tiegħu lid-deputat awditur ġenerali, imma fir-rigward ta' l-avukat ġenerali ma tgħid xejn.

ONOR.

AUSTIN GATT: Lanqas hemm kariga kostituzzjonali.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Imma fil-każ ta' l-awditur ġenerali, il-kariga qiegħda hemm u hija rikonoxxuta mill-Kostituzzjoni, għax l-awditur ġenerali jinħatar bi proċedura kostituzzjonali.

Ovvjament il-Ministru m'huwiex jaqbel miegħi għax qed jgħid li l-kap.

90 jgħid li l-uffiċjali "jistgħu jeżerċitaw u jesegwixxu dawk is-setgħat, funzjonijiet u dmirijiet kollha delegati u mogħtija lilhom mill-avukat ġenerali".

Imma dan ma jistax isir meta ċerti poteri jrid jagħtihom l- avukat ġenerali personalment.

Issa se jinħolqu żewġ aġenziji u allura se jkun hemm żewġ kapijiet li biex jiddeċiedu dwar ċerti affarijiet, għandhom bżonn l-għajnuna ta' xulxin.

Għalkemm il-Ministru ma solviex din il- problema b'mod kostituzzjonali, xorta baqa' għaddej amministrattivament għax qed jgħid li dan jista' jsir taħt kap.

Għalija jista' jagħmel Ii jrid, pero' ma nistax ma navżahx bil-problemi kostituzzjonali kbar li se jinqalgħu.

Il-prosekutur ġenerali se jkun qiegħed hemm biex sempliċiment ikollu kariga, imma m'hu se jkun hemm l-ebda elevazzjoni kostituzzjonali.

Subklawsola (7) ta' klawsola 6 tgħid li:

"L-Uffiċju ta' l-Avukat Ġenerali u l-Uffiċju tal-Prosekutur Ġenerali għandhom, bħala aġenziji tal-gvern, rispettivament ikollhom bħala kap lill-Avukat Ġenerali u lill-Prosekutur Ġenerali u għandhom rispettivament ikunu l-mezz li bih l-Avukat Ġenerali u l-Prosekutur Ġenerali jwettqu l-funzjonijiet tagħhom skond il-liġi."

Il-prosekutur ġenerali, constitutionally speaking, jeżerċita l-funzjonijiet tiegħu mingħajr l-avukat ġenerali, għax ladarba il-kostituzzjoni ma tgħidx li d-deputat avukat ġenerali jista' jeżerċita dawk il-poteri delegati lilu, dawk il-poteri li huma personalissimi, bħal per eżempju l-bidu ta' proċedura kontra xi ħadd taħt ċertu att, irid isir bil-firma ta' l-avukat ġenerali.

Allura l-kap tal-prosekuzzjoni x'se jagħmel kull darba li jiġi ffaċċjat b'sitwazzjoni bħal din?

Se joqgħod kull darba jirrikorri għand il- kap l-ieħor?

U min-naħa l-oħra, l-avukat ġenerali se jkollu jidħol fix- xogħol tal-kap ta' aġenzija oħra?

Jien naf li l-Ministru m'huwiex jaqbel ma' dan, jiġifieri naf li m'iniex se nikkonvinċih, pero' ma nistax ma nwissix li se jinqalgħu problemi kostituzzjonali.

Mr Chairman, kull fejn il-Kostituzzjoni ta' Malta trid li ċerti poteri jiġu delegati lil persuna oħra, tgħid dan b'mod ċar.

Allura fir-rigward ta' l- awditur ġenerali ma kellniex għalfejn ngħidu li dan jista' jiddelega l- poteri tiegħu lid-deputat awditur ġenerali, għax dan kien diġa' mniżżel fil- Kostituzzjoni.

Kif diġa' għedt, għalkemm l-avukat ġenerali u l-prosekutur ġenerali se jkunu kapijiet ta' aġenziji, wieħed kull darba jrid jirrikorri għall-ieħor biex jieħu ċerti deċiżjonijiet.

Allura jien nara li dan huwa xenarju mibni għal ta' l-apposta biex ikunu jistgħu jinħolqu dawn l-aġenziji.

Sur President, irrid nistaqsi wkoll dwar paragrafu (ċ) ta' subklawsola (11) ta' klawsola 6, li titkellem dwar meta uffiċjal pubbliku jintbagħat jaqdi dmiru f'aġenzija.

Hawnhekk qed jingħad li:

"... jkun taħt l-amministrazzjoni u l-kontroll tal-kap ta' l-aġenzija, iżda għandu xort'oħra jibqa', u jżomm id-drittijiet u d-dmirijiet kollha bħala uffiċjal pubbliku ...".

Għalkemm qed nifhem li dan qed jingħad fir-rigward ta' skali ta' promozzjonijiet, applikazzjoni ta' promozzjonijiet eċċ., nixtieq li l- Ministru jagħti spjega dwar l-istima ta' l-emolumenti pensjonabbli f'dan il- kuntest.

ONOR.

AUSTIN GATT: Kif ġie spjegat lili, hawnhekk m'aħniex qed nitkellmu dwar il-pensjoni tan-national insurance imma dwar government service pensions, jiġifieri dwar ftit ħaddiema li ġew ingaġġati mal-gvern qabel l- 1979 u allura għadha tapplika għalihom din it-tip ta' pensjoni.

Issa peress li normalment, il-benefiċċji li jitħallsu mill-korporazzjonijiet, mill- kummissjonijiet u mill-aġenziji huma ogħla mill-pagi li ta-gvern, għall- iskopijiet tal-pensjoni tas-servizz, li iktar ma jgħaddi ż-żmien iktar qiegħda tinqata', ma tittieħed ebda konsiderazzjoni ta' allowances, bonuses jew gratuities oħra li tkun qed tħallas dik l-aġenzija b'eċċess tal-paga li

kienet titħallas il-persuna konċernata kieku baqgħet public officer.

Ovvjament, din il-klawsola, kif diġa' għedt, iktar ma jgħaddi ż-żmien iktar qiegħda tapplika għal ħafna inqas nies.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Il-proviso ta' paragrafu (ċ) ta' subklawsola (11) ta' klawsola 6 jgħid li:

"Dawk il-pattijiet u l-kondizzjonijiet m'għandhomx jitqiesu li jkunu inqas favorevoli sempliċement għaliex ma jkunux f'kull rigward identiċi ...".

ONOR.

AUSTIN GATT: Bilfors, għax principal mal-gvern li għandu salarju ta' Lm6,500 fis-sena ma jistax jintbagħat jaħdem bħala clerk/typist ma' l- aġenzija, b'salarju ta' Lm4,500 fis-sena.

Ovvjament, dan ma jkunx fair, u allura dan il-proviso qed jipproteġi lill-ħaddiem biex jekk jiġi detailed mill-Prim Ministru, il-liġi tara li l-kundizzjonijiet tiegħu ma jkunux inqas favorevoli minn dawk li kien qed igawdi mas-servizz ċivili.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi l-emenda kif imressqa u moqrija mill- Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "D" għaddiet.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 6 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Klawsola 6, kif emendata, għaddiet u ġiet ordnata biex issir parti mill- Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 7 – Emenda ta' l-artikolu 4 ta' l-Ordinanza.

Clause 7 – Amendment of article 4 of the Ordinance.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Chairman, għal din il-klawsola se nressaq din l- emenda:

"E" Fit-test Ingliż ta' klawsola 7, minflok il-kelma "Advocate" kull fejn tinstab, għandha tidħol il-kelma "Attorney".

"E" In the English text of clause 7, for the word "Advocate" wherever it appears, there shall be substituted the word "Attorney".

Prattikament, din l-emenda hija konsegwenzjali għal dak li sar fi klawsola 6.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "E" għaddiet.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 7 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Klawsola 7, kif emendata, għaddiet u ġiet ordnata biex issir parti mill- Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 8 – Emenda tal-Kostituzzjoni

Clause 8 – Amendment of the Constitution.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

"F" Klawsola 8 għandha tiġi mħassra.

"F" Clause 8 shall be deleted.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda "F" għaddiet nem. con u klawsola 8 ġiet imħassra.

Klawsola 9 – Emenda ta' l-artikolu 91 tal-Kostituzzjoni.

Clause 9 – Amendment of article 91 of the Constitution.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

"G" Klawsola 9 għandha tiġi mħassra.

"G" Clause 9 shall be deleted.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda "G" għaddiet nem. con u klawsola 9 ġiet imħassra.

Klawsola 10 – Emenda ta' l-artikolu 100 tal-Kostituzzjoni.

Clause 10 – Amendment of article 100 of the Constitution

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

"H" Klawsola 10 għandha tiġi mħassra.

"H" Clause 10 shall be deleted.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi l-emenda kif imressqa u moqrija mill- Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda "H" għaddiet nem. con u klawsola 10 ġiet imħassra.

Klawsola 11 – Emenda ta' l-artikolu 101A tal-Kostituzzjoni.

Clause 11 – Amendment of article 101A of the Constitution

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Chairman, għal din il-klawsola se nressaq din l- emenda:

"I" Klawsola 11 għandha tiġi mħassra.

"I" Clause 11 shall be deleted.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda "I" għaddiet nem. con u klawsola 11 ġiet imħassra.

Klawsola 12 – Emendi konsegwenzjali għal diversi Liġijiet.

Clause 12 – Consequential amendment to various Laws.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: F'din ir-raba' parti ta' dan l-abbozz ta' liġi se nkunu qegħdin nemendaw diversi liġijiet differenti.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Jiġifieri hawnhekk se nidħlu fis-sensila ta' emendi tal-kodiċi kriminali, ta' l-att notarili eċċ.?

ONOR.

AUSTIN GATT: Iva, fil-fatt irrid ngħid li kien sar eżerċizzju ta' scanning tal-liġijiet kollha biex in-nomenklatura ta' "attorney general" tinbidel għal "advocate general" filwaqt li jiżdied il-prosekutur ġenerali.

Peress li issa reġa' nbidel kollox, qegħdin nagħmlu emenda biex kull fejn hemm "advocate general" tiġi replaced b'"attorney general".

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hija klawsola 12.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Klawsola 12 għaddiet u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 13 – Emenda tal-Kodiċi Kriminali.

Clause 13 – Amendment of the Criminal Code.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Sur President, għal din il-klawsola se nressaq din l- emenda:

"J" Minflok klawsola 13 għandu jidħol dan li ġej:-

"Emenda tal-Kodiċi Kriminali, Kap. 9.

Il-Kodiċi Kriminali għandu jiġi emendat kif ġej:

a) minflok il-kliem "Avukat Ġenerali" kull fejn jinstabu f'artikolu 93 tiegħu, inkluż fin-nota marġinali għalih, għandhom jidħlu l-kliem "Avukat Ġenerali, il-Prosekutur Ġenerali";

b) fin-nota marġinali għal artikolu 94 tiegħu, minflok il-kliem "Avukat Ġenerali" għandhom jidħlu l-kliem "Avukat Ġenerali, il-Prosekutur Ġenerali"; u

c) f'subartikolu (3) ta' artikolu 516 tiegħu, minflok il-kliem "l-Avukat Ġenerali" għandhom jidħlu l-kliem "l-Avukat Ġenerali, il-Prosekutur Ġenerali".".

"J" For clause 13 there shall be substituted the following:-

"Amendment of the Criminal Code, Cap.

The Criminal Code shall be amended as follows: a) for the words "Attorney General" wherever they appear in article 93 thereof, including the marginal note thereto, there shall be substituted the words "Attorney General, the Prosecutor General";

b) for the words "Attorney General" in the marginal note to article 94 thereto, there shall be substituted the words "Attorney General, the Prosecutor General"; and

c) in subarticle (3) of article 516 thereof, for the words "the Attorney General" there shall be substituted the words "the Attorney General, the Prosecutor General".".

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Bħala punt ta' kjarifika u anke bħala punt kostituzzjonali, irrid ngħid li artiklu 93 tal-Kodiċi Kriminali jitratta dawk il-karigi Ii huma indikati fil-Kostituzzjoni, inkluża l-kariga ta' ġurat, għax għal ċertu żmien , ġurat ikun imħallef fil-qorti.

Artiklu 516 min-naħa l-oħra jitkellem sempliċiment dwar l-ilsien tal-qrati.

L-artiklu 93 kien ġie emendat wara li fl-1974 kien sar tibdil kostituzzjonali.

Li rrid nikkummenta fir-rigward ta' din l-emenda huwa dwar il-fatt li peress li qed jiddaħħal ukoll il-prosekutur ġenerali, li se jkun kap ta' aġenzija, biex anke hu jkollu protezzjoni kontra inġurja jew theddid, jien jidhirli li allura anke min se jaħdem miegħu għandu jkollu dn il-protezzjoni.

Jiena naf li l-Ministru se jirrispondi billi jgħid li hemm artiklu ieħor li japplika għal kulħadd, u barra minn hekk ma rridx ninftiehem bħala li ma naqbilx li l-prosekutur ġenerali għandu jiġi protett, anzi jien ngħid li kulħadd għandu jiġi protett minn inġurja jew theddid, għax mingħajr protezzjoni ħadd ma jista' jagħmel xogħol tajjeb.

Allura l-Ministru qiegħed iressaq din l-emenda, li permezz tagħha qed itella' lill-prosekutur ġenerali fil-livell ta' l-avukat ġenerali, biex lill-prosekutur ġenerali jagħtih iktar protezzjoni?

Allura la l-Ministru jħoss li hekk għandu jsir, ma jidhirlux li għandha ssir xi ħaġa biex ikunu protetti wkoll l-aġenziji u kull min jaħdem fihom, bħal dawk li jieħdu deċiżjonijiet, jipprosekwixxu fil-qrati eċċ.?

Ejjew nammettu li f'ħafna mid-drabi, il-prosekutur ġenerali m'huwiex se jkun hu li joqgħod imur jagħmel il-ġurijiet, imma se jqabbad lin-nies ta' taħtu, u ġeneralment, the people who are literally facing the threats huma dawk li jidhru.

Min-naħa l-oħra, billi qed ngħid dan ma rridx infisser li l-avukat ġenerali u d-deputat avukat ġenerali qatt ma għamlu prosekuzzjonijiet, anzi nista' ngħid li mhux darba jew tnejn sar dan.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Dan qed isir għax kif għedt diversi drabi fid- dibattitu li kellna, il-gvern qiegħed jara l-pożizzjoni tal-prosekutur ġenerali bħala ekwivalenti għal dik ta' l-avukat ġenerali, u allura dehrilna li f'artiklu bħal dan li jitkellem dwar l-imħallfin, l-avukat ġenerali u l-ġurati, jixraq li wieħed idaħħal il-prosekutur ġenerali.

Kif qal tajjeb l-Onor.

Farrugia, illum l-avukat ġenerali, minkejja li ma jagħmilx prosekuzzjonijiet ta' ġurijiet, xorta għandu din il-protezzjoni.

Il-prosekuturi attwali li huma l-uffiċjali ta' l-avukat ġenerali għandhom mhux biss il-protezzjoni ġenerali li hemm fil-kodiċi kriminali kontra min jiġi mhedded, imma anke l-protezzjoni speċjali bħala uffiċjali tal-qorti.

Kif jaf sew l-Onor.

Farrugia, theddida lil marixxal tal-qorti, lil deputat reġistratur u lil avukat eżerċenti fil-qorti hija trattata fil-liġi kriminali ta' pajjiżna bħala iktar serja minn theddida normali.

Minbarra li diġa' hemm dik il-protezzjoni, hemm imbagħad dan l-artiklu 93 li qiegħed jipproteġi b'mod partikolari li ċerti kategoriji ta' nies.

Aħna dehrilna li peress li issa l-funzjoni ċivili kriminali ta' l-avukat ġenerali qed tiġi mifruda, dak li se jassumi l-funzjoni kriminali minfloku ħaqqu l- istess tip ta' protezzjoni li sal-lum kienet tiġi mogħtija lil persuna waħda li taqdi ż-żewġ rwoli.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi l-emenda kif imressqa u moqrija mill- Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "J" għaddiet.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 13 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Klawsola 13, kif emendata, għaddiet u ġiet ordnata biex issir parti mill- Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 14 – Emenda tal-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili.

Clause 14 – Amendment of the Code of Organization and Civil Procedure.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Chairman, se nressaq din l-emenda:

"K" Klawsola 14 għandha tiġi emendata kif ġej:-

a) il-paragrafu (b) tagħha għandu jiġi mħassar, u l-paragrafi (c) u (d) tagħha għandhom jiġu enumerati mill-ġdid bħala paragrafi (b) u (c) rispettivament; u

b) fit-test Ingliż tagħha minflok il-kelma "Advocate" kull fejn tinstab, għandha tidħol il-kelma "Attorney".

"K" Clause 14 shall be amended as follows:-

a) paragraph (b) thereof shall be deleted, and paragraphs (c) and (d) thereof shall be renumbered as paragraphs (b) and (c) respectively; and

b) in the English text thereof, for the word "Advocate" wherever it appears there shall be substituted the word "Attorney".

Hawnhekk, Mr Chairman, qegħdin nemendaw il-kodiċi ta' organizzazzjoni u proċedura ċivili.

L-iskop ta' din l-emenda huwa li l-kliem jitħalla kif inhu, jiġifieri attorney general se jibqa' attorney general, u allura l- effett li hemm huwa fejn iddaħħlet l-kelma "prosekutur ġenerali".

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Anġlu Farrugia.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Allura fil-kodiċi ta' organizzazzjoni u proċedura ċivili, fejn se jidħol ir-rwol tiegħu?

ONOR.

AUSTIN GATT: F'artiklu 786.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Hemm il-bord tar-rules of court ....

ONOR.

AUSTIN GATT: Hawnhekk hawn qbil mal-ġudikatura li hemm żewġ bordijiet tar-rules of court differenti, wieħed taħt il-kodiċi kriminali u ieħor taħt il-kodiċi ta' organizzazzjoni u proċedura ċivili.

Il-qbil hu li dawn iż-żewġ bordijiet jiġu amalgamati u jkun hemm bord wieħed kemm għall- qrati ċivili kif ukoll għall-qrati kriminali.

Allura l-emenda se tikkomprendi li fin-nomini ta' l-imħallfin li jridu jsiru jrid ikun hemm rappreżentanza minn imħallfin li ġejjin mill-qorti kriminali wkoll, jiġifieri wieħed mill-imħallfin li jiġi nominat irid ikun sedenti fil-qorti kriminali.

Allura l-prosekutur ġenerali, li se jkollu din il-funzjoni kriminali, se jiddaħħal ukoll fir-rule-making board.

Ovvjament, l-uniċi tnejn li nistgħu ngħidu li jirrappreżentaw lill-gvern fir-rule-making board huma l-prosekutur ġenerali u l-avukat ġenerali.

Imbagħad hemm il-Prim Imħallef u żewġ maġistrati.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Jien mhux għal dak il-punt qed nirriferi.

Dan il- ftehim ma nafx bih.

Jekk kien hemm xi ftehim, dan sar bejn il-Ministru u l- ġudikatura, mhux miegħi.

Qabel kien ikun hemm żewġ bordijiet, wieħed għar-rules of courts ...

Kif jaf il-Ministru, ġieli qamu kwestjonijiet kbar.

Saħansitra kien hemm kawża kostituzzjonali li kienet titratta r-rules of court.

Sakemm kien hemm l-artiklu 29, kien hemm biss żewġ imħallfin u maġistrat, maħtura mill-President ta' Malta, l-avukat ġenerali maħtur mill-President tal-Kamra ta' l-Avukati u l-Prim Imħallef jippresjedi, li jkollu l-casting vote.

Issa se jkun hemm żewġ imħallfin, maġistrat ....

ONOR.

AUSTIN GATT: Le, bl-emenda li se nressqu għas-COCP se jkun hemm żewġ maġistrati.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Dik kienet il-preokkupazzjoni tiegħi.

Jiġifieri l- bilanċ se jkun hemm.

L-artiklu l-ieħor li wkoll għandu x'jaqsam mal-prosekutur ġenerali huwa l- artiklu 786, fejn f'subartiklu (2) jgħid hekk:

"Lanqas tista' tingħata din l-eċċezzjoni kontra l-Avukat Ġenerali fil- każijiet li fihom huwa awtorizzat b'mod speċjali mil-liġi li jidher, jew meta huwa awtorizzat mill-awtorita' kompetenti li jidher f'kawżi li jinteressaw l-ordni pubbliku, u sa fejn għandu x'jaqsam l-interess pubbliku.".

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi l-emenda kif imressqa u moqrija mill- Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "K" għaddiet.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 14 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Klawsola 14, kif emendata, għaddiet u ġiet ordnata biex issir parti mill- Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 15 – Emenda tal-Kodiċi tal-Kummerċ.

Clause 15 – Amendment of the Commercial Code.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Chairman, għal din il-klawsola se nressaq din l- emenda:

"L" Fit-test Ingliż ta' klawsola 15 minflok il-kelma "Advocate" għandha tidħol il-kelma "Attorney".

"L" In the English text of clause 15 for the word "Advocate" there shall be substituted the word "Attorney"

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "L" għaddiet.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 15 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Klawsola 15, kif emendata, għaddiet u ġiet ordnata biex issir parti mill- Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 16 – Emenda tal-Kodiċi Ċivili.

Clause 16 – Amendment of the Civil Code.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Chairman, se nressaq din l-emenda:

"M" Fit-test Ingliż ta' klawsola 16 minflok il-kelma "Advocate" għandha tidħol il-kelma "Attorney".

"M" In the English text of clause 16 for the word "Advocate" there shall be substituted the word "Attorney".

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "M" għaddiet.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 16 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Klawsola 16, kif emendata, għaddiet u ġiet ordnata biex issir parti mill- Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 17 – Emenda ta' l-Ordinanza dwar il-Projbizzjoni ta' Esportazzjoni ta' xi Oġġetti.

Clause 17 – Amendment of the Exportation of Certain Articles (Prohibition) Ordinance.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

"N" Klawsola 17 għandha tiġi mħassra.

"N" Clause 17 shall be deleted.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi l-emenda kif imressqa u moqrija mill- Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "N" għaddiet u klawsola 17 ġiet imħassra.

Klawsola 18 – Emenda ta' l-Ordinanza dwar l-Importazzjoni, Magazzinaġġ u Bejgħ ta' Pitrolju.

Clause 18 – Amendment of the Petroleum (Importation, Storage and Sale) Ordinance.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

"O" Klawsola 18 għandha tiġi mħassra.

"O" Clause 18 shall be deleted.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "O" għaddiet u klawsola 18 ġiet imħassra.

Klawsola 19 – Emenda ta' l-Ordinanza dwar il-Ħaddiema d-Deheb u l-Ħaddiema l-Fidda (Arġentiera)

Clause 19 – Amendment of the Goldsmiths and Silversmiths Ordinance.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

"P" Klawsola 19 għandha tiġi mħassra.

"P" Clause 19 shall be deleted.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "P" għaddiet u klawsola 19 ġiet imħassra.

Klawsola 20 – Emenda ta' l-Att dwar il-Professjoni Nutarili u l-Arkivji Nutarili.

Clause 20 – Amendment of the Notarial Profession and Notarial Archives Act.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Chairman, għal din il-klawsola se nressaq din l- emenda:

"Q" Minflok klawsola 20 għandu jidħol dan li ġej:

"Emenda ta' l-Att dwar il-Professjoni Nutarili u l-Arkivji Nutarili, Kap. 55.

Minflok il-kliem "Avukat Ġenerali" f'artikolu 13 ta' l-Att dwar il-Professjoni Nutarili u l-Arkivji Nutarili għandhom jidħlu l-kliem "Prosekutur Ġenerali" u minflok il-kliem "Avukat Ġenerali" f'artikoli 112, 115 u 125 ta' l-istess Att għandhom jidħlu l-kliem "Avukat Ġenerali li jaġixxi skond il- ġudizzju individwali tiegħu nnifsu".".

"Q" For clause 20 there shall be substituted the following:

"Amendment to the Notarial Profession and Notarial Archives Act, Cap.

For the words "Attorney General" in article 13 of the Notarial Profession and Notarial Archives Act, there shall be substituted the words "Prosecutor General" and for the words "Attorney General" in articles 112, 115 and 125 of the same Act there shall be substituted the words "Attorney General acting in his own individual judgement".".

Il-funzjoni ta' att kważi kriminali issa ġiet delegata lill-prosekutur ġenerali biex jaġixxi fuqha hu, filwaqt li l-partijiet l-oħra fejn l-avukat ġenerali jista' jirrikorri fil-qorti, li dejjem ġew eżerċitati mill-avukat ġenerali fil-ġudizzju individwali tiegħu, baqgħu f'idejh, pero' qed ngħidu li jiġu exercised in his own individual judgement, jiġifieri jekk l-avukat ġenerali juża l-poteri li għandu taħt l-att notarili, ma jkun taħt id- direzzjoni ta' ħadd.

Jidhrilna li peress li qegħdin nitkellmu dwar atti notarili, m'għandux ikun hemm direzzjoni politika lill-avukat ġenerali dwar kif dan għandu jaġixxi.

Riċentement kellna każi fejn l-avukat ġenerali kellu jaġixxi u aġixxa b'mod totalment indipendenti.

Naħseb li huwa b'dan il-mod li għandu jibqa' miexi u allura l-emenda qed tasserixxi dan il-poter li fil-prattika dejjem kien jeżisti.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: L-artiklu 13 jispjega dwar meta jkun hemm nutar li jiġi nġurjat imbagħad isib reżistenza fl-eżerċizzju tal-proċeduri li għanhom isiru mill-pulizija.

Issa, f'din it-tip ta' challenge li hemm fil- kodiċi kriminali, se jidħol il-prosekutur ġenerali.

Ovvjament wieħed bilfors ikollu jemenda, imma again, hawnhekk qed nara diffikulta` għax ladarba dan huwa dejjem vestit fl-avukat ġenerali, il-prosekutur ġenerali irid joqgħod iħares lejh u jistaqsih x'għandu jagħmel.

ONOR.

AUSTIN GATT: Hemm distinzjoni.

Minbarra l-kwestjoni tad-delega li dwarha m'aħniex qed naqblu, għax jien qed ngħid li la hemm delega, il- prosekutur ġenerali m'għandux għalfejn iħares lejn l-avukat ġenerali, il- prosekutur ġenerali jrid iħares lejn l-avukat ġenerali fejn il-liġi tagħti l-poter lil dan ta' l-aħħar, imma jekk liġi ġdida se tagħti poter lill- prosekutur ġenerali, ma jkollu għalfejn iħares lejn ħadd.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Imma dak kollu li hu vestit fl-avukat ġenerali se jibqa' tiegħu.

ONOR.

AUSTIN GATT: Bilfors irid isir hekk.

Jien qed ngħid għal liġijiet u għal funzjonijiet futuri, per eżempju taħt il-finance intelligence unit, fejn hemm ir-rwol ta' l-avukat ġenerali li jappunta persuna, fejn m'għandux x'jaqsam ma' prosekuzzjonijiet.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Pero' ma nistax nifhem l-emenda li saret għall- artiklu 112, li jitratta s-sorveljanza fuq in-nutara, għall-artiklu 115 li jitratta l-ispezzjoni ta' min jingħata avviż qabel u għall-artiklu 125, li jitkellem dwar il-kwerela għal kontravvenzjoni ta' nutar jew arkivist.

Jekk kemm-il darba dejjem kien l-avukat ġenerali, ma narax għalfejn għandu jiddaħħal il-kliem "Avukat Ġenerali li jaġixxi skond il-ġudizzju individwali tiegħu".

Mhux bilfors?

ONOR.

AUSTIN GATT: Le mhux bilfors.

L-artiklu 91 tal-kostituzzjoni jgħid li meta xi liġi tagħti l-poter lill-avukat ġenerali biex jeżerċita xi poter fil-ġudizzju individwali tiegħu, allura l-eżerċizzju ta' dak il-poter m'huwa suġġett għall-kontroll ta' ħadd.

Hemm interpretazzjoni li tgħid li jekk f'xi liġi ma jintqalx li l-avukat ġenerali jeżerċita dak il-poter fid- diskrezzjoni individwali tiegħu, allura t-termini tal-kostituzzjoni ma japplikawx.

Issa jista' jkun li din l-interpretazzjoni hija kemmxejn miġbuda, pero' l-artiklu 91 huwa ċar għax jgħid li kull meta l-liġi tagħti d-dritt lill-avukat ġenerali li jeżerċita poter fil-kapaċita` individwali tiegħu, allura....

Imbagħad, interpretazzjoni stretta ta' avukati tal-punt, li l-ħabib tiegħi jaf daqsi li jeżistu, tista' tkun li jekk il-liġi ma tgħidx "in his individual capacity", allura l-avukat ġenerali jkun soġġett għad-direzzjoni.

L-avukat ġenerali deherlu u ħa l-kompitu li jestrapola minn dawn il- liġijiet l-iktar poteri fejn verament għandu jaġixxi fil-kapaċita` individwali tiegħu, bħal fir-rigward tas-sorveljanza tan-nutara.

Allura din qed tiġi miżjuda to make what is probably sure, doubly sure, biex ma jkunx hemm diffikultajiet.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi l-emenda kif imressqa u moqrija mill- Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "Q" għaddiet.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 20 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Klawsola 20, kif emendata, għaddiet u ġiet ordnata biex issir parti mill- Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 21 – Emenda ta' l-Ordinanza dwar il-Qirda tal-Kummerċ fil- Prostituzzjoni.

Clause 21 – Amendment of the White Slave Traffic (Suppression), Ordinance.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Chairman, għal din il-klawsola se nressaq din l- emenda:

"R" Klawsola 21 għandha tiġi mħassra.

"R" Clause 21 shall be deleted.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "R" għaddiet u klawsola 21 ġiet imħassra.

Klawsola 22 – Emenda ta' l-Ordinanza dwar il-Kummissjunarji b'setgħa li jagħtu Ġurament.

Clause 22 – Amendment of the Commissioners for Oaths Ordinance.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

"S" Paragrafu (b) ta' klawsola 22 għandu jiġi mħassar, paragrafu (c) tagħha għandu jiġi enumerat mill-ġdid bħala paragrafu (b), u fit-test Ingliż ta' paragrafu (b) kif enumerat mill-ġdid, minflok il-kelma "Advocate" għandha tidħol il-kelma "Attorney".

"S" Paragraph (b) of clause 22 shall be deleted, paragraph (c) thereof shall be renumbered as paragraph (b) and in the English text of paragraph (b) as renumbered, for the word "Advocate" there shall be substituted the word "Attorney".

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "S" għaddiet.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 22 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Klawsola 22, kif emendata, għaddiet u ġiet ordnata biex issir parti mill- Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 23 – Emenda ta' l-Ordinanza dwar l-Akkwist ta' Artijiet għal Skopijiet Pubbliċi.

Clause 23 – Amendment of the Land Acquisition (Public Pruposes) Ordinance.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

"T" Klawsola 23 għandha tiġi mħassra.

"T" Clause 23 shall be deleted.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "T" għaddiet u klawsola 23 ġiet imħassra.

Klawsola 24 – Emenda ta' l-Ordinanza dwar il-Pensjonijiet.

Clause 24 – Amendment of the Pensions Ordinance.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

"U" Fit-test Ingliż ta' klawsola 24, minflok il-kelma "Advocate" kull fejn tinstab, għandha tidħol il-kelma "Attorney".

"U" In the English text of clause 24 for the word "Advocate" wherever it appears, there shall be substituted the word "Attorney".

Prattikament hawnhekk qegħdin nemendaw l-Ordinanza dwar il-pensjonijiet u qed inpoġġu fuq l-istess livell ta' imħallef lill-avukat ġenerali, lill- prosekutur ġenerali u lill-maġistrati, jiġifieri qegħdin biss nekwiparaw.

(Interruzzjonijiet)

Din hija l-Ordinanza dwar il-pensjonijiet, kap.

Illum l-Ordinanza tipprovdi eċċezzjoni għall-imħallfin li jirtiraw fl-eta' ta' 61.

Hawnhekk qed nekwiparaw lill-avukat ġenerali, lill-prosekutur ġenerali u lill- maġistrati.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Imħallef jista' jibqa' jaħdem sa l-eta` 65 sena.

Issa se jkunu jistgħu jagħmlu dan l-avukat ġenerali ...

ONOR.

AUSTIN GATT: Żgur li qed nekwiparaw l-avukat ġenerali, il- prosekutur ġenerali u l-maġistrati ma' l-imħallfin.

Sfortunatament fil- volum li ngħatajt m'hawnx ix-schedules.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Imma l-Ministru mhux diġa' rtira l-emenda...?

ONOR.

AUSTIN GATT: Għalhekk qed nara x'jgħid subartiklu (1) ta' artiklu 9, imma biex ngħid il-verita`, ma nista' nsib xejn.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Naħseb li jekk din ġiet irtirata, ma tistax tiddaħħal hawnhekk.

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Chairman, nipproponi li din il-klawsola tiġi posposta sakemm nikkonsulta ruħi ma' l-advisors.

THE CHAIRMAN: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata u l-klawsola ġiet posposta.

Klawsola 25 – Emenda ta' l-Ordinanza dwar l-Organizzazzjoni tad-Dipartiment tas-Saħħa.

Clause 25 – Amendment of the Department of Health (Constitution) Ordinance.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Chairman, għal din il-klawsola se nressaq din l- emenda:

"V" Klawsola 25 għandha tiġi mħassra.

"V" Clause 25 shall be deleted.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi l-emenda kif imressqa u moqrija mill- Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "V" għaddiet u klawsola 25 ġiet imħassra.

Klawsola 26 – Emenda ta' l-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi.

Clause 26 – Amendment of the Dangerous Drugs ordinance.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

"W" Klawsola 26 għandha tiġi mħassra.

"W" Clause 26 shall be deleted.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "W" għaddiet u klawsola 26 ġiet imħassra.

Klawsola 27 – Emenda ta' l-Att dwar l-Istampar mill-Ġdid ta' Liġijiet Eżistenti.

Clause 27 – Amendment of the Existing Laws (Reprint) Act.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

"X" Klawsola 27 għandha tiġi mħassra.

"X" Clause 27 shall be deleted.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "X" għaddiet u klawsola 27 ġiet imħassra.

Klawsola 28 – Emenda ta' l-Att dwar is-Salarji tal-President ta' Malta u ta' Uffiċjali oħra.

Clause 28 – Amendment of the President of Malta and other Officers (Salaries) Act.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

"Y" Fit-test Ingliż ta' klawsola 28 minflok il-kelma "Advocate" għandha tidħol il-kelma "Attorney".

"Y" In the English text of clause 28 for the word "Advocate" there shall be substituted the word "Attorney".

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Jiġifieri hawnhekk qed titressaq emenda biex Il- prosekutur ġenerali jitla' fis-salarju għal dak ta' avukat ġenerali?

ONOR.

AUSTIN GATT: Biex il-prosekutur ġenerali jiġi fl-istess livell ta' l-avukat ġenerali, imma l-kwestjoni hawnhekk hija amministrattiva u mhux kwestjoni ta' poteri.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Imma qegħdin nitkellmu dwar is-salarju?

L-avukat ġenerali u l-prosekutur ġenerali se jkollhom l-istess salarju?

ONOR.

AUSTIN GATT: Iva, dik hija l-intenzjoni, imma se jkollhom l-istess salarju amministrattivament, mhux minħabba l-liġi, għax il-liġi kulma tgħid huwa li kull sena jrid jiġu ppubblikati s-salarji tal-president, ta' l- imħallfin eċċ.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi l-emenda kif imressqa u moqrija mill- Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "Y" għaddiet.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 28 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Klawsola 28, kif emendata, għaddiet u ġiet ordnata biex issir parti mill- Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 29 – Emenda ta' l-Att dwar it-Tiġdid ta' Kiri ta' Raba'.

Clause 29 – Amendment of the Agricultural Leases (Reletting) Act.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Chairman, għal din il-klawsola se nressaq din l- emenda:

"Z" Klawsola 29 għandha tiġi mħassra.

"Z" Clause 29 shall be deleted.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "Z" għaddiet u klawsola 29 kienet imħassra.

Klawsola 30 – Emenda ta' l-Att dwar il-Manumorta.

Clause 30 – Amendment of Mortmain Act.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

"AA" Klawsola 30 għandha tiġi mħassra.

"AA" Clause 30 shall be deleted.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "AA" għaddiet u klawsola 30 ġiet imħassra.

Klawsola 31 – Emenda ta' l-Att dwar il-Bank Ċentrali ta' Malta.

Clause 31 – Amendment of Central Bank of Malta Act.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

"AB" Klawsola 31 għandha tiġi mħassra.

"AB" Clause 31 shall be deleted.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "AB" għaddiet u klawsola 31 ġiet imħassra.

Klawsola 32 – Emenda ta' l-Att dwar l-Avjazzjoni Ċivili (Ċertifikati ta' Operaturi ta' l-Ajru).

Clause 32 – Amendment of the Civil Aviation (Air Operators' Certificates) Act.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

"AC" Klawsola 32 għandha tiġi mħassra.

"AC" Clause 32 shall be deleted.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "AC" għaddiet u klawsola 32 ġiet imħassra.

Klawsola 33 – Emenda ta' l-Att dwar ir-Referendi.

Clause 33 – Amendment of the Referenda Act.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

"AD" Klawsola 33 għandha tiġi mħassra.

"AD" Clause 33 shall be deleted.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi l-emenda kif imressqa u moqrija mill- Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "AD" għaddiet u klawsola 33 ġiet imħassra.

Klawsola 34 – Emenda ta' l-Att dwar l-Akkwist ta' Proprjeta` Immobbli minn Persuni mhux residenti.

Clause 24 – Amendment of the Immovable Property (Acquisition by Non- Residents) Act.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

"AE" Klawsola 34 għandha tiġi mħassra.

"AE" Clause 34 shall be deleted.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "AE" għaddiet u klawsola 34 ġiet imħassra.

Klawsola 35 – Emenda ta' l-Att dwar l-Istampa.

Clause 35 – Amendment of the Press Act.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Chairman, għal din il-klawsola se nressaq din l- emenda:

"AF" Klawsola 35 għandha tiġi mħassra.

"AF" Clause 35 shall be deleted.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "AF" għaddiet u klawsola 35 ġiet imħassra.

Klawsola 36 – Emenda ta' l-Att dwar il-Ħabs.

Clause 36 – Amendment of Prisons Act..

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

"AG" Fit-test Ingliż ta' klawsola 36 minflok il-kelma "Advocate" għandha tidħol il-kelma "Attorney".

"AG" In the English text of clause 36 for the word "Advocate" there shall be substituted the word "Attorney".

Din hi emenda għall-att dwar il-ħabs.

Il-klawsola speċifika hija għal dawk il-persuni li m'għandhomx bżonn permezz biex jagħmlu vista fil-ħabs, fejn qed inżidu lill-prosekutur ġenerali ma' l-avukat ġenerali, l-imħallfin, il- maġistrati eċċ.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "AG" għaddiet.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 36 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Klawsola 36, kif emendata, għaddiet u ġiet ordnata biex issir parti mill- Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 37 – Emenda ta' l-Att dwar ir-Relazzjonijiet Industrijali.

Clause 37 – Amendment of the Industrial Relations Act.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

"AH" Klawsola 37 għandha tiġi mħassra.

"AH" Clause 37 shall be deleted.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "AH" għaddiet u klawsola 37 ġiet imħassra.

Klawsola 38 – Emenda ta' l-Att dwar it-Trasferiment ta' l-Artijiet tal- Gvern.

Clause 38 – Amendment of the Disposal of Government Land Act.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

"AI" Fit-test Ingliż tal-klawsola 38, minflok il-kelma "Advocate" għandha tidħol il-kelma "Attorney".

"AI" In the English text of clause 38, for the word "Advocate" there shall be substituted the word "Attorney".

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi l-emenda kif imressqa u moqrija mill- Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "AI" għaddiet.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 38 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Klawsola 38, kif emendata, għaddiet u ġiet ordnata biex issir parti mill- Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 24 – Emenda ta' l-Ordinanza dwar il-Pensjonijiet.

Clause 24 – Amendment of the Pensions Ordinance.

(Posposta iktar kmieni fil-Kumitat)

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Artiklu 9 ta' l-Ordinanza jgħid hekk:

"Il-President ta' Malta jista' jobbliga lil kull uffiċjal, minbarra mħallef, li jirtira mis-servizz ta' Malta f'kull żmien wara li jagħlaq l-eta` ta' 60 sena jew f'każijiet speċjali, f'kull żmien wara li jagħlaq l-eta` ta' 50 sena, imma l-irtirar mis-servizz hu obbligatorju għal kull uffiċjal malli jagħlaq l-eta` ta' 65 sena, iżda: uffiċjal li jkollu servizz ieħor pubbliku minbarra mħallef, Avukat Ġenerali jew Maġistrat, jista' jiġi mill-President ta' Malta mġiegħel jirtira f'kull żmien wara li jagħlaq l-eta` ta' 55 sena.".

F'subartiklu (1) ta' klawsola 24 qed jingħad li kulfejn hemm "minbarra mħallef" għandu jidħol il-kliem "minbarra mħallef jew l-Avukat ġenerali jew il-Prosekutur Ġenerali jew maġistrat".

Allura artiklu 9 ta' l-Ordinanza se jiġi jaqra hekk:

"Il-President ta' Malta jista' jobbliga lil kull uffiċjal, minbarra mħallef jew l-Avukat ġenerali jew il-Prosekutur Ġenerali jew maġistrat, li jirtira mis-servizz ta' Malta f'kull żmien wara li jagħlaq l-eta` ta' 60 sena ...".

L-eżenzjoni mill-ordinarjeta` li l-President ta' Malta jordna lil kull uffiċjal biex jirtira ta' l-eta` ta' 50 sena jew wara li jagħlaq l-eta` ta' 60 sena, qed tiġi estiża.

Dan huwa l-effett ta' din l-emenda.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "U" għaddiet.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 24 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Klawsola 24, kif emendata, għaddiet u ġiet ordnata biex issir parti mill- Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 39 – Emenda ta' l-Att dwar l-Inkjesti.

Clause 39 – Amendment of the Inquiries Act.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Chairman, għal din il-klawsola se nressaq din l- emenda: "AJ" Klawsola 39 għandha tiġi mħassra.

"AJ" Clause 39 shall be deleted.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "AJ" għaddiet u klawsola 39 ġiet imħassra.

Klawsola 40 – Emenda ta' l-Att li jħassar l-Ordinanza dwar il-Ħsarat tal- Gwerra.

Clause 40 – Amendment of War Damage (Repeal) Act.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Chairman, għal din il-klawsola se nressaq din l- emenda:

"AK" Klawsola 40 għandha tiġi mħassra.

"AK" Clause 40 shall be deleted.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi l-emenda kif imressqa u moqrija mill- Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "AK" għaddiet u klawsola 40 ġiet imħassra.

Klawsola 41 – Emenda ta' l-Att dwar il-Kummissarji għall-Ġustizzja.

Clause 41 – Amendment of Commissioners for Justice Act.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

"AL" Klawsola 41 għandha tiġi mħassra.

"AL" Clause 41 shall be deleted.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "AL" għaddiet u klawsola 41 ġiet imħassra.

Klawsola 42 – Emenda ta' l-Att dwar il-kuratur Pubbliku.

Clause 42 – Amendment of Public Curator Act.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

"AM" Klawsola 42 għandha tiġi mħassra.

"AM" Clause 42 shall be deleted.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "AM" għaddiet u klawsola 42 ġiet imħassra.

Klawsola 43 – Emenda ta' l-Att dwar is-Sigurta` Soċjali.

Clause 43 – Amendment of the Social Security Act.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

"AN" Klawsola 43 għandha tiġi mħassra.

"AN" Clause 43 shall be deleted.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "AN" għaddiet u klawsola 43 ġiet imħassra.

Klawsola 44 – Emenda ta' l-Att dwar il-Konvenzjoni Ewropea.

Clause 44 – Amendment of the European Conventions Act.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

"AO" Klawsola 44 għandha tiġi mħassra.

"AO" Clause 44 shall be deleted.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "AO" għaddiet u klawsola 44 ġiet imħassra.

Klawsola 45 – Emenda ta' l-Att dwar l-Iżvilupp Industrijali.

Clause 45 – Amendment of the Industrial Development Act.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Chairman, għal din il-klawsola se nressaq din l- emenda:

"AP" Klawsola 45 għandha tiġi mħassra.

"AP" Clause 45 shall be deleted.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi l-emenda kif imressqa u moqrija mill- Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "AP" għaddiet u klawsola 45 ġiet imħassra.

Klawsola 46 – Emenda taż l-Att dwar il-Kummissjoni Permanenti Kontra l- Korruzzjoni.

Clause 46 – Amendment of Permanent Commission against Corruption Act.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

"AQ" Klawsola 46 għandha tiġi mħassra.

"AQ" Clause 46 shall be deleted.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "AQ" għaddiet u klawsola 46 ġiet imħassra.

Klawsola 47 – Emenda ta' l-Att dwar it-Trusts.

Clause 47 – Amendment of the Trusts Act.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

"AR" Klawsola 47 għandha tiġi mħassra.

"AR" Clause 47 shall be deleted.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "AR" għaddiet u klawsola 47 ġiet imħassra.

Klawsola 48 – Tħassir ta' l-artikolu 28 ta' l-Att dwar Awtorita` dwar it- Trasport Pubbliku.

Clause 48 – Deletion of article 28 of the Public Transport Authority Act.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

"AS" Klawsola 48 għandha tiġi mħassra.

"AS" Clause 48 shall be deleted.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "AS" għaddiet u klawsola 48 ġiet imħassra.

Klawsola 49 – Emenda ta' l-Att dwar is-Servizzi ta' Impieg u Taħriġ.

Clause 49 – Amendment of Employment and Training Services Act.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

"AT" Klawsola 49 għandha tiġi mħassra.

"AT" Clause 49 shall be deleted.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "AT" għaddiet u klawsola 49 ġiet imħassra.

Klawsola 50 – Emenda ta' l-Att dwar l-Elezzjonijiet Ġenerali.

Clause 50 – Amendment of the General Elections Act.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Chairman, għal din il-klawsola se nressaq din l- emenda:

"AU" Klawsola 50 għandha tiġi mħassra.

"AU" Clause 50 shall be deleted.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi l-emenda kif imressqa u moqrija mill- Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "AU" għaddiet u klawsola 50 ġiet imħassra.

Klawsola 51 – Emenda ta' l-Att dwar Kunsilli Lokali.

Clause 51 – Amendment of the Local Councils Act.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

"AV" Klawsola 51 għandha tiġi mħassra.

"AV" Clause 51 shall be deleted.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "AV" għaddiet u klawsola 51 ġiet imħassra.

Klawsola 52 – Emenda ta' l-Att dwar Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal- Ġustizzja.

Clause 52 – Amendment of Commission for the Administration of Justice Act.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

"AW" Klawsola 52 għandha tiġi mħassra.

"AW" Clause 52 shall be deleted.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "AW" għaddiet u klawsola 52 ġiet imħassra.

Klawsola 53 – Emenda ta' l-Att dwar l-Affarijiet tal-Konsumatur.

Clause 53 – Amendment of the Consumer Affairs Act.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

"AX" Klawsola 53 għandha tiġi mħassra.

"AX" Clause 53 shall be deleted.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "AX" għaddiet u klawsola 53 ġiet imħassra.

Klawsola 54 – Emenda ta' l-Att dwar Tribunal għal Talbiet Żgħar.

Clause 54 – Amendment of the Small Claims Tribunal Act.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

"AY" Klawsola 54 għandha tiġi mħassra.

"AY" Clause 54 shall be deleted.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "AY" għaddiet u klawsola 54 ġiet imħassra.

Klawsola 55 – Emenda ta' l-Att dwar Kumpanniji Kontrollati (Proċedura ta' Stralċ).

Clause 55 – Amendment of Controlled Companies (Procedure for Liquidation) Act.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Chairman, għal din il-klawsola se nressaq din l- emenda:

"AZ" Klawsola 55 għandha tiġi mħassra.

"AZ" Clause 55 shall be deleted.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi l-emenda kif imressqa u moqrija mill- Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "AZ" għaddiet u klawsola 55 ġiet imħassra.

Klawsola 56 – Emenda ta' l-Att dwar il-Kumpanniji.

Clause 56 – Amendment of the Companies Act.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

"BA" Klawsola 56 għandha tiġi mħassra.

"BA" Clause 56 shall be deleted.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "BA" għaddiet u klawsola 56 ġiet imħassra.

Klawsola 57 – Emenda ta' l-Att dwar l-Arbitraġġ.

Clause 57 – Amendment of the Arbitration Act.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

"BB" Klawsola 57 għandha tiġi mħassra.

"BB" Clause 57 shall be deleted.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "BB" għaddiet u klawsola 57 ġiet imħassra.

Klawsola 58 – Emenda ta' l-Att dwar Taxxa fuq il-Valur Miżjud.

Clause 58 – Amendment of the Value Added Tax.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

"BC" Fit-test Ingliż ta' klawsola 58 minflok il-kelma "Advocate" għandha tidħol il-kelma "Attorney".

"BC" In the English text of clause 58 for the word "Advocate" there shall be substituted the word "Attorney".

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "BC" għaddiet.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 58 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Klawsola 58, kif emendata, għaddiet u ġiet ordnata biex issir parti mill- Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 59 – Emenda ta' l-Att dwar Atti Nutarili (Provvedimenti Temporanji).

Clause 59 – Amendment of the Notarial Acts (Temporary Provisions) Act.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Chairman, għal din il-klawsola se nressaq din l- emenda:

"BD" Klawsola 59 għandha tiġi mħassra.

"BD" Clause 59 shall be deleted.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi l-emenda kif imressqa u moqrija mill- Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "BD" għaddiet u klawsola 59 ġiet imħassra.

Klawsola 60 – Emenda ta' l-Att ta' l-2000 dwar id-Drittijiet ta' l-Awtur.

Clause 60 – Amendment of the Copyright Act, 2000.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

"BE" Klawsola 60 għandha tiġi mħassra.

"BE" Clause 60 shall be deleted.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "BE" għaddiet u klawsola 60 ġiet imħassra.

Klawsola 61 – Emenda ġenerali.

Clause 61 – General Amendment.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

"BF" Minflok il-klawsola 61 għandu jidħol li ġej:-

"Emenda Ġenerali.

(1) Minflok il-kliem "Avukat Ġenerali" kull fejn jinsabu f'kull liġi minbarra l-artikoli (jew partijiet minn xi liġi jissejħu kif jissejħu) elenkati fis-subartikolu (2), għandhom jidħlu l-kliem "Prosekutur Ġenerali".

(2) L-artikoli ta' liġi msemmija fis-subartikolu (1) huma dawk emendati bl-artikoli preċedenti ta' dan l-Att u dawn li ġejjin:

(i) l-artikoli 91 u 101A tal-Kostituzzjoni;

(ii) l-artikoli 77, 181B, 436, 437, 440(1), 441, 443(1), 445(1), 446, 447, 461, 462 u l-Formula Nru 18 li tinstab fl- Iskeda B tal-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili, Kap. 12;

(iii) l-artikolu 4 ta' l-Ordinanza dwar il-Projbizzjoni ta' Esportazzjoni ta' xi Oġġetti, Kap. 24;

(iv) l-artikolu 9 ta' l-Ordinanza dwar l-Importazzjoni Magazzinaġġ u Bejgħ ta' Pitrolju, Kap. 25;

(v) l-artikolu 18 ta' l-Ordinanza dwar il-Ħaddiema d-Deheb u l- Ħaddiema l-Fidda, Kap. 46;

(vi) l-artikoli 10, 89, 90, 100, 111, 144 u 150 ta' l-Att dwar il-Professjoni Nutarili u l-Arkivji Nutarili, Kap. 55;

(vii) l-artikolu 6(2) ta' l-Ordinanza dwar il-Qirda tal-Kummerċ fil-Prostituzzjoni, Kap. 63;

(viii) l-artikolu 3 ta' l-Ordinanza dwar il-Kummissjunarji b'setgħa li jagħtu Ġurament, Kap. 79;

(ix) l-artikolu 24 ta' l-Ordinanza dwar l-Akkwist ta' Artijiet għal Skopijiet Pubbliċi, Kap. 88;

(x) l-artikolu 7(2)(b) ta' l-Ordinanza dwar l-Organizzazzjoni tal-Dipartiment tas-Saħħa, Kap. 94;

(xi) l-artikolu 2 ta' l-Att dwar l-Istampar mill-Ġdid ta' Liġijiet Eżistenti, Kap. 180;

(xii) l-artikolu 5(6) ta' l-Att dwar it-Tiġdid ta' Kiri ta' Raba', Kap. 199;

(xiii) l-Att dwar il-Manumorta, Kap. 201 (l-artikoli kollha kull fejn jinstabu);

(xiv) l-artikoli 37(7) u 38(2) ta' l-Att dwar il-Bank Ċentrali ta' Malta, Kap. 204;

(xv) l-artikolu 9(5) ta' l-Att dwar l-Avjazzjoni Ċivili (Ċertifikati ta' Operaturi ta' l-Ajru), Kap. 218; (xvi) l-artikolu 32D(1) ta' l-Att dwar ir-Referendi, Kap. 327;

(xvii) l-artikolu 6(3) ta' l-Att dwar l-Akkwist ta' Proprjeta' Immobbli minn Persuni mhux Residenti, Kap. 246;

(xviii) l-artikolu 37 ta' l-Att dwar l-Istampa, Kap. 248;

(xix) l-artikolu 29(3) ta' l-Att dwar ir-Relazzjonijiet Industrijali, Kap. 266;

(xx) l-artikolu 5(2) ta' l-Att dwar l-Inkjesti, Kap. 273;

(xxi) l-artikoli 5(2)(a) u (3) ta' l-Att li jħassar l-Ordinanza dwar il-Ħsarat ta' Gwerra, Kap. 289;

(xxii) l-artikolu 4(9) ta' l-Att dwar il-Kummissarju għall- Ġustizzja, Kap. 291;

(xxiii) l-artikolu 2(5) ta' l-Att dwar il-Kuratur Pubbliku, Kap. 299;

(xxiv) l-artikolu 107(2) ta' l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali, Kap. 318;

(xxv) l-artikolu 6(1) ta' l-Att dwar il-Konvenzjoni Ewropea, Kap. 319;

(xxvi) l-artikoli 28(3) u 33(1)(a) ta' l-Att dwar l-Iżvilupp Industrijali, Kap. 325;

(xxvii) l-artikolu 14(2) ta' l-Att dwar il-Kummissjoni Permanenti Kontra l-Korruzzjoni, Kap. 326;

(xxviii) l-artikoli 18(3) u 37(3) ta' l-Att dwar it-Trusts, Kap. 331;

(xxix) l-artikolu 3(4) ta' l-Att dwar is-Servizzi ta' Impieg u Taħriġ, Kap. 343;

(xxx) l-artikolu 8 ta' l-Att dwar l-Elezzjonijiet Ġenerali, Kap. 354;

(xxxi) l-artikolu 4 ta' l-Att dwar il-Kunsilli Lokali, Kap. 363;

(xxxii) l-artikolu 3(2)(a)(ii) ta' l-Att dwar Kummissjoni għall- Amministrazzjoni tal-Ġustizzja, Kap. 369;

(xxxiii) l-artikolu 19 ta' l-Att dwar l-Affarijiet tal- Konsumatur, Kap. 378;

(xxxiv) l-artikolu 6 ta' l-Att dwar Tribunal għal Talbiet Żgħar, Kap. 380;

(xxxv) l-artikolu 7(2) ta' l-Att dwar Kumpanniji Kontrollati (Proċedura ta' Stralċ), Kap 383;

(xxxvi) l-artikoli 260, 320 u 411 ta' l-Att dwar il-Kumpanniji, Kap. 386;

(xxxvii) l-artikolu 4(3) ta' l-Att dwar l-Arbitraġġ, Kap. 387;

(xxxviii) l-artikolu 3(4)(c) ta' l-Att dwar Atti Nutarili (Provvedimenti Temporanji), Kap. 408;

(xxxix) l-artikolu 45(5) ta' l-Att dwar id-Drittijiet ta' l- Awtur, Kap. 415;

(xl) l-artikolu 10(4) ta' l-Att dwar il-Kontroll tal-Pestiċidi, Kap. 430; u

(xli) l-artikolu 19(5) ta' l-Att dwar Kodiċi ta' Kondotta għal Sistema ta' Riżervazzjoni Komputerizzata.".

"BF" For clause 61, there shall be substituted the following:

"General Amendment.

(1) For the words "Attorney General" wherever they appear in any law other than in the articles of law (or parts of law however called) listed in subarticle (2), there shall be substituted the words "Prosecutor General".

(2) The articles of law referred to in subarticle (1) are those amended by the foregoing articles of this Act and the following:

i) articles 91 and 101A of the Constitution;

ii) articles 77, 181B, 436, 437, 440(1), 441, 443(1), 445(1), 446, 447, 461, 462 and Form No 18 contained in Schedule B of the Code of Organisation and Civil Procedure, Cap 12;

iii) article 4 of the Exportation of Certain Articles (Prohibition) Ordinance, Cap 24;

iv) Article 9 of the Petroleum (Importation, Storage and Sale) Ordinance, Cap 25;

v) article 18 of the Goldsmiths and Silversmiths Ordinance, Cap 46;

vi) articles 10, 89, 90, 100, 111, 114 and 150 of the Notarial Profession and Notarial Archives Act, Cap.

vii) article 6(2) of the White Slave Traffic (Suppression) Ordinance, Cap 63;

viii) article 3 of the Commissioners for Oaths Ordinance, Cap.

ix) article 24 of the Land Acquisition (Public Purposes) Ordinance, Cap.

x) article 7(2)(b) of the Department of Health (Constitution) Ordinance, Cap 94;

xi) article 2 of the Existing Laws (Reprint) Act, Cap.

xii) article 5(6) of the Agricultural Leases (Reletting) Act, Cap.

xiii) the Mortmain Act, Cap 201, (all articles wherever they appear);

xiv) articles 37(7) and 38(2) of the Central Bank of Malta Act, Cap.

xv) article 9(5) of the Civil Aviation (Air Operators' Certificates) Act, Cap.

xvi) article 32D(1) of the Referenda Act, Cap 237;

xvii) article 6(3) of the Immovable Property (Acquisition by non- Residents) Act, Cap.

xviii) article 37 of the Press Act, Cap.

xix) article 29(3) of the Industrial Relations Act, Cap.

xx) article 5(2) of the Inquiries Act, Cap.

xxi) articles 5(2)(a) and (3) of the War Damage (Repeal) Act, Cap.

xxii) article 4(9) of the Commissioners for Justice Act, Cap.

xxiii) article 2(5) of the Public Curator Act, Cap.

xxiv) article 107(2) of the Social Security Act, Cap.

xxv) article 6(1) of the European Conventions Act, Cap.

xxvi) article 28(3) and 33(1)(a) of the Industrial Development Act, Cap.

xxvii) article 14(2) of the Permanent Commission against Corruption Act, Cap.

xxviii) article 18(3) and article 37(3) of the Trusts Act, Cap.

xxix) article 3(4) of the Employment and Training Services Act, Cap.

xxx) article 8 of the General Elections Act, Cap.

xxxi) article 4 of the Local Councils Act, Cap.

xxxii) article 3(2)(a)(ii) of the Commission for the Administration of Justice Act, Cap.

xxxiii) article 19 of the Consumers Affairs Act, Cap.

xxxiv) article 6 of the Small Claims Tribunal Act, Cap.

xxxv) article 7(2) of the Controlled Companies (Procedure for Liquidation) Act, Cap.

xxxvi) articles 260, 320 and 411 of the Companies Act, Cap.

387; xxxvii) article 4(3) of the Arbitration Act, Cap.

xxxviii) article 3(4)(c) of the Notarial Acts (Temporary Provisions) Act, Cap.

xxxix) article 45(5) of the Copyright Act, Cap.

xl) article 10(4) of the Pesticides Act, Cap.

430; and

xli) article 19(5) of the Code of Conduct for Computerised Reservations Systems Act, Cap.

L-iskop ta' din l-emenda huwa li peress li issa għamilna scan tal-liġijiet kollha fejn tissemma' l-kelma "attorney general", ħriġna kull fejn xi liġi ssemmi lill-attorney general, inżammet ovvjament għall-attorney general - fil-fatt għalhekk ir-riferenza għall-poteri kostituzzjonali li għandu l- attorney general - pero' fejn l-attorney general kellu funzjonijiet fil- qasam kriminali, u allura m'għandhomx x'jaqsmu ma' l-istituzzjoni ta' proċeduri kriminali jew nulle prosequi, issa se jidħol il-prosekutur ġenerali minfloku.

Dan huwa l-iskop ta' din l-emenda voluminuża.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Jien ma naħsibx li hawnhekk ninsabu korretti.

Aħna qed ngħidu li

minflok il-kliem "avukat ġenerali", kull fejn jinstabu f'kull liġi, minbarra l-artikoli jew partijiet minn xi liġi, jissejħu kif jissejħu, elenkati fis-subartiklu 2, għandhom jidħlu ...

Jiġifieri fejn hemm dawn l- artikli li semmejna, dan ma jidħolx.

ONOR.

AUSTIN GATT: Le, se jibqa' attorney general.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Mela jekk nieħdu bħala eżempju lis-Central Bank Act, jekk l-avukat ġenerali jiddeċiedi li jibdel il-proċedura, irid ikun hu li jagħmel dan, u l-istess fir-rigward ta' l-Att dwar ir-Referendi.

Hawnhekk hawn iktar minn 40 liġi, jiġifieri prattikament, kollox se jibqa' kif inhu ħlief li issa, fil-liġijiet il-ġodda...

ONOR.

AUSTIN GATT: ...ikun hemm il-prosekutur ġenerali.

Fil-fatt, anke jekk wieħed jagħti daqqa t'għajn lejn it-titoli tal-liġi, kważi mill-ewwel jittendi li dawn il-liġijiet fejn se jibqa' attorney general u m'huwiex se jidħol il-prosekutur ġenerali huma kollha liġijiet fil-kamp amministrattiv jew ċivili, bħall-Importation and Storage Ordinance, il-Goldsmiths and Silversmiths Ordinance, in-Notarial Profession and Notarial Archives Act, il-Land Acquisition Ordinance, id-Department of Health Ordinance.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Imma fil-liġijiet li hemm sal-lum hemm l-attorney general.

ONOR.

AUSTIN GATT: Iva, bħal fil-każ tal-Finance Intelligence Act.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Jiġifieri prattikament kollox se jibqa' kif inhu.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi l-emenda kif imressqa u moqrija mill- Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "BF" għaddiet.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 61 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Klawsola 61, kif emendata, għaddiet u ġiet ordnata biex issir parti mill- Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 62 – Disposizzjoni transitorja.

Clause 62 – Transitory provision.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Chairman, għal din il-klawsola se nressaq din l- emenda:

"BG" Fit-test Ingliż ta' klawsola 62 minflok il-kelma "Advocate" kull fejn tinstab, għandha tidħol il-kelma "Attorney".

"BG" In the English text of clause 62 for the word "Advocate" wherever it appears, there shall be substituted the word "Attorney".

Din hija provision transitorja biex issalva dak kollu li sar mill-avukat ġenerali.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Anġlu Farrugia.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Jekk qed nifhem tajjeb, hawnhekk qegħdin ngħidu li dak li jsir mill-avukat ġenerali se jibqa' jsir minnu, jiġifieri minkejja li qed jingħad li se jkun l-avukat ġenerali jew il-prosekutur ġenerali skond il-każ, m'hu se jkun hemm ebda każ.

ONOR.

AUSTIN GATT: Iva, imma dejjem tidħol provision transitorja biex tgħid jekk il-prosekutur ġenerali huwiex se jieħu l-funzjonijiet ta' l- avukat ġenerali.

Dak li sar mill-avukat ġenerali huwa validu ....

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: .... for whatever that can mean.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

L-emenda "BG" għaddiet.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 62 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Klawsola 62, kif emendata, għaddiet u ġiet ordnata biex issir parti mill- Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 1 – Titolu fil-qosor u bidu fis-seħħ.

Clause 1 – Short title and commencement.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Speaker, għal din il-klawsola se nressaq din l- emenda:

"BH" Minflok il-kliem "2001" fi klawsola 1 għandhom jidħlu l-kliem "2002".

"BH" For the words "2001" in clause 1 there shall be substituted the words "2002".

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi l-emenda kif imressqa u moqrija mill- Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda "BH" għaddiet nem. con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 1 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 1, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill- Abbozz ta' Liġi.

It-Titolu għadda nem. con. u ġie ordnat biex isir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Nipproponi li l-Kumitat jawtorizza lill-Iskrivan tal- Kamra biex jikkoreġi xi żbalji ta' l-ortografija, jagħmel ir-renumbering u xi emendi żgħar li jista' jkun hemm bżonn.

THE CHAIRMAN: Hawn qbil?

(Onor. Membri: Iva)

Il-Kumitat qabel li l-Iskrivan tal-Kamra jkun awtorizzat jikkoreġi xi żbalji ta' l-ortografija, jagħmel ir-renumbering u xi emendi żgħar li jista' jkun hemm bżonn.

Fit-8.06 p.m. il-Kamra rriżumiet u l-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali rrapporta l-Abbozz ta' Liġi mgħoddi b'emendi.

Fit-8.07 p.m. il-Kamra kienet sospiża u rriżumiet għaxar minuti wara.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IL-KONVENZJONI EWROPEA

EUROPEAN CONVENTION (AMENDMENT) BILL

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Sur President, nipproponi t-Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Att dwar il-Konvenzjoni Ewropea, Kap. 319".

THE DEPUTY SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

TONIO BORG: Nissekonda.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Sur President, bi pjaċir qed inressaq dan l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Konvenzjoni Ewropea li jkompli mal- kullana ta' liġijiet li jagħmlu parti intrinsika mil-liġijiet ta' pajjiża.

Kif indubjament taf din il-Kamra, fl-1988 dan il-Parlament kien għamel il- konvenzjoni Ewropea bħala parti mil-liġijiet tagħna.

Malli saret indipendenti Malta saret membru tal-Kunsill ta' l-Ewropea, però dan il- gvern ried juri bil-fatti, mhux biss bħala att simboliku, li pajjiżna huwa mibni fuq id-drittijiet fundamentali tal-bniedem u ma riedx li jibqa' marbut biss fuq bażi lokali mad-drittijiet fundamentali msemmija fil- Kostituzzjoni tagħna.

Sur President, aħna dehrilna li bħala parti essenzjali mill-Ewropa, bħala membri tal-Kunsill ta' l-Ewropea mindu sirna indipendenti kien essenzjali wkoll li l-karta tad-drittijiet fundamentali msemmija fil-konvenzjoni Ewropea jsiru parti mil-liġijiet tagħna.

Kien importanti wkoll għax filwaqt li wħud mid-drittijiet imsemmijin fil-Konvenzjoni Ewropea huma ekwivalenti għad-drittijiet fundamentali li għandna fil-Kostituzzjoni tagħna, m'humiex għal kollox l-istess, anzi hemm numru ta' drittijiet fil- karta tal-konvenzjoni Ewropea li m'humiex imsemmijin fil-Kostituzzjoni tagħna.

Fi kliem ieħor b'Att ta' dan il-parlament, meta l-konvenzjoni Ewropea saret parti mil-liġijiet ta' pajjiżna, aħna ridna nasserixxu li pajjiżna, bħala pajjiż intrinsikament Ewropew, ried ikollu wkoll bħala parti mil-liġijiet ta' pajjiżu d-drittijiet fundamentali li jaqblu fuqhom il-pajjiżi Ewropej.

Meta qed nitkellem fuq il-pajjiżi Ewropej f'dan il-każ m'iniex qed nitkellem fuq il-pajjiżi membri ta' l-Unjoni Ewropea, imma qed nitkellem fuq il-pajjiżi membri tal-Kunsill ta' l-Ewropa li llum prattikament jikkomprendu l-pajjiżi ħielsa kollha tal-Kontinent Ewropew.

Meta pajjiżna ffirma l-karta tal-konvenzjoni Ewropea u sussegwentement saret parti mil-leġislazzjoni ta' pajjiżna, aħna tajna dritt lil kull ċittadin Malti li jieħu azzjoni fuq il-bażi tad-drittijiet fundamentali hemmhekk indikati.

Din l-azzjoni tista' tittieħed mhux biss fil-konfront tal-gvern Malti hawn Malta, però dak id-dritt ikompli jestendi bħala dritt ta' appell, wara li jeħles ir-rimedji kollha lokali, għall-qorti internazzjonali ta' Strasbourg.

Huwa dritt li ġie wżat minn diversi ċittadini Maltin fil-konfront tal-gvern Malti u huwa l-garanzija li pajjiżna jpoġġi quddiem id-dinja kollha li l-eżerċizzju tal-poter f'Malta m'huwiex eżerċizzju diskrezzjonali, imma huwa eżerċizzju ta' poter fi ħdan il-liġijiet.

Irrid ngħid li l-gvernijiet Maltin għandhom tradizzjoni qawwija ta' demokrazija.

Minkejja li dan il-Parlament forsi mhux dejjem jagħti l-aħjar eżempji ta' kif nipprattikaw id-demokrazija, irridu ngħidu li pajjiżna minn dejjem kellu karta tad-drittijiet u għandu storja ċentenarja fejn il-Malti, anke fi żmien il-ħakkiem kolonjali, qabel l-Imperu Ingliż, minn dejjem iġġieled għad-drittijiet tal-ġens Malti.

L-istorja tal-karti tad- drittijiet fundamentali jmorru lura għal żmien Monroy, meta l-poplu Malti permezz tar-Re Alfonzu għamel l-ewwel Magna Carta tad-drittijiet tiegħu.

Minn hemm 'il quddiem, matul is-sekli kien hemm diversi okkażjonijiet fejn missirijietna kienu qegħdin f'ċirkostanzi fejn kellhom jirrepetu l-istess ħaġa.

Din hija espressjoni ta' nazzjonalità qawwija li ġejja minn żmien twil 'il bogħod u għall-grazzja t'Alla għadha teżisti sal-lum.

Id- drittijiet fundamentali tal-bniedem huma xi ħaġa li hija evoluzzjoni politika pjuttost riċenti.

Ċertament għall-oriġini wieħed irid imur lura għall-karta ta' l- indipendenza ta' l-Amerika fejn il-kostituzzjoni Amerikana li saret meta l- istati Amerikani ġġieldu għall-indipendenza tagħhom mill-Imperu Ingliż kienet probabbilment l-ewwel asserzjoni bil-kitba tad-drittijiet fundamentali ta' ċittadini ta' stat ġdid.

Dan il-konċett ingħata spinta fir-Rivoluzzjoni Franċiża li spiċċat kif spiċċat, però wieħed joriġina l- bażi filosofika anke ta' l-espressjoni Amerikana tal-karta tad-drittijiet fundamentali mill-ħassieba li kienu parti essenzjali tal-bidu tar- Rivoluzzjoni Franċiża tas-seklu tmintax.

Wara dawn l-asserzjonijiet tas- seklu tmintax xorta waħda segwew perijodi fejn il-monarkiji ta' dak iż- żmien reġgħu ħadu s-sopravvent.

Waqt li espressjonijiet ta' dawk il-ħsebijiet baqgħu għaddejjin anke fis- seklu dsatax, dan is-seklu ċertament kien karatterizzat lejn organizzazzjoni ta' gvern fuq il-bażi ta' monarkija u mhux fuq il-bażi ta' repubblika.

Il-bażi tal-monarkiji dejjem kienet organizzazzjoni ntiża li żżomm il-poter f'idejn il-ftit.

U waqt li s-seklu dsatax ċertament huwa karatterizzat minn movimenti qawwija liberali, kienu movimenti li kienu qed jiġġieldu kontra tradizzjoni kbira u sekolari, allura ma kienx faċli li jieħdu s-sopravvent.

Kien biss fil-bidu tas-seklu għoxrin li bdejna naraw it-tibdiliet, wara l- unifikazzjoni ta' l-Italja u sa ċertu punt wara l-unifikazzjoni Ġermaniża, wara t-tibdil li sar fl-aħħar tas-seklu dsatax fi Franza u movimenti oħra simili f'pajjiżi oħra.

Fil-fatt il-bidu tas-seklu għoxrin ra żewġ espressjonijiet kontradittorji; ra l-espressjoni tal-komuniżmu li beda jieħu s-sopravvent u hemmhekk kien hemm iċ-ċaħda tad-drittijiet fundamentali, l-espressjoni tal-faxxiżmu li kienet ċaħda ta' dawk id- drittijiet ekwivalenti għall-komuniżmu, però fl-istess perijodu rajna l- bidu ta' moviment qawwi għall-asserzjoni tad-drittijiet fundamentali speċjalment fil-pajjiżi tal-core Ewropew.

Din il-ġlieda kkonkretizzat ruħha wara t-Tieni Gwerra Dinjija fejn rajna, bis-saħħa ta' ħafna mill- ħassieba li tradizzjonalment immilitaw fil-partiti demokristjani, il-ħtieġa li d-drittijiet fundamentali ssir konċett applikabbli fl-Ewropa kollha.

Il-ħolqien tal-Kunsill ta' l-Ewropa kien espressjoni ta' din ir-realtà, tax- xewqa li l-Ewropa jibda jkollha vuċi unitarja, li l-Ewropa tibda tasserixxi d-drittijiet fundamentali kontra t-tendenza dittatorjali li kienet ġiet espressa f'dawk iż-żmenijiet.

Allura l-karta tal-konvenzjoni Ewropea ma tistax ma tintrabatx max-xewqa ta' paċi li ġiet espressa minn diversi leaders Ewropej immedjatament wara t-Tieni Gwerra Dinjija.

Ftit jagħmel differenza jekk kenux komunisti jew faxxisti għal dak li għandu x'jaqsam mad-drittijiet tal-poplu.

Kien hemm xewqa li jkun hemm apparat legali, protezzjoni legali qawwija li mhux biss tkun nazzjonali imma tkun fuq livell Ewropew li tipproteġi liċ-ċittadin, li tagħtih bil-miktub id- drittijiet u tagħtih il-faċilità biex jipproteġihom.

Minn mindu saret il-konvenzjoni Ewropea sal-lum l-istorja tat ir-raġun lil dawn il-ħassieba, lil dawn in-nies kuraġġużi li immedjatament wara l-ħerba tat-Tieni Gwerra Dinjija kellhom il-kuraġġ, il-volontà u l-perseveranza - għax din hija importanti - li mhux biss jikkonċepixxu l-konvenzjoni Ewropea, però jattwawha, jipproteġuha, isaħħuha u jagħtu liċ-ċittadini tal- pajjiżi membri tal-Kunsill ta' l-Ewropa mezz effettiv sopranazionale li jipproteġihom.

Qed nagħmel l-enfasi fuq il-kelma "sopranazionale" għax ir- realtà hija li ebda gvern ta' ebda pajjiż demokratiku ma jħobb jitlef kawżi quddiem it-tribunal internazzjonali li ġie mwaqqaf taħt il-konvenzjoni Ewropea.

Il-fatt li jeżisti dan it-tribunal u l-fatt li huwa rispettat ħafna u l-fatt li l-kundanni ta' dan it-tribunal huma effettivi ħafna jsaħħaħ l-eżistenza ta' dawk id-drittijiet.

Malta tipparteċipa wkoll bil-preżenza ta' imħallef f'din il-qorti.

Illum pajjiżna huwa rappreżentat mill-Imħallef Giovanni Bonello li minn hawnhekk insellimlu.

Vanni, kif nafuh ilkol, kien partner tal-papà tiegħi u sussegwentement sirt partner jien fiil-firm meta kien għadu hemmhekk hu.

Niftaħar li hu ħabib kbir tiegħi u ċertament li l-bżulija tiegħu, in- knowledge tal-liġi li għandu u l-imħabba li għandu lejn id-drittijiet kostituzzjonali li tant iddefenda hawn Malta, għamluh wieħed mill-aqwa, jekk mhux l-aqwa, avukati kostituzzjonali li qatt kellna f'pajjiżna.

Huwa għamel isem għalih u għal pajjiżna fil-kamp kostituzzjonali.

Ċertament li dawn id-doni kollha llum qed iġibu ġieħ lil pajjiżna fil-qorti internazzjonali fejn qed jeżerċita.

Sur President, kont qed ngħid li malli pajjiżna daħal membru tal-Kunsill ta' l-Ewropa ffirma l-konvenzjoni Ewropea u mbagħad kellu jkun gvern immexxi mill-partit Nazzjonalista li fl-1988 daħħal bħala liġi f'Malta l- konvenzjoni Ewropea.

Għalhekk illum il-konvenzjoni Ewropea mhux biss hija konvenzjoni internazzjonali ffirmata minn pajjiżna, imma hija parti essenzjali mil-liġijiet tal-pajjiż - hija chapter 319 - u din in-naħa għandha tkun kburija b'dan.

Sur President, qed inressqu din l-emenda għax il-Kunsill ta' l-Ewropa qatt ma kellu l-intenzjoni li l-karta tal-konvenzjoni Ewropea - li twaqqfet bit- Tattat ta' Ruma ffirmat fl-1950 - ssir darba u tibqa' hemmhekk.

Fir-realtà kull kostituzzjoni tajba li tirrifletti l-ħteġijiet tas-soċjetà trid tkun dinamika.

Ebda konvenzjoni li hija statika, li nkitbet darba u ma titbiddel qatt ma taqdi l-ħteġijiet tas-soċjetà għax il-pressures soċjali jitbiddlu.

Id-drittijiet huma evoluzzjoni ta' ħsebijiet u ħteġijiet tas- soċjetà, allura kull kostituzzjoni worth its name, kif jgħidu l-Ingliżi, trid tkun dinamika biżżejjed biex waqt li forsi ma tkunx fl-avangwardja tat- tibdil, jiġifieri tantiċipa t-tibdil, tkun kapaċi biżżejjed biex tirreaġixxi għall-bżonnijiet soċjali, billi meta jkun hemm consensus soċjali fuq xi ħaġa d-drittijiet li tipproteġi jitbiddlu u jissaħħu.

Fil-fatt jekk nieħdu l-konvenzjoni Amerikana nsibu li saru diversi emendi għaliha kif saru diversi emendi anke għall-Kostituzzjoni Maltija.

Dan huwa tajjeb għax pajjiż ma jiqafx, imma jipprogredixxi u jitbiddel u l- Kostituzzjoni tal-pajjiż trid tirrifletti l-valuri essenzjali ta' dak il- pajjiż.

Allura jeħtieġ li jkollna kostituzzjonijiet dinamiċi anke fejn jidħlu d-drittijiet fundamentali tal-bniedem.

Id-drittijiet fundamentali tal-bniedem essenzjalment huma l-protezzjoni ta' dak li soċjetà partikolari tħoss li huwa l-iktar għażiż għall-bniedem.

Il-kostituzzjonijiet m'humiex kollha l-istess.

Il-Kostituzzjoni Amerikana m'hijiex bħall-Kostituzzjoni Franċiża, u l-Kostituzzjoni Franċiża m'hijiex bħal dik Taljana.

Id-drittijiet fundamentali protetti Malta m'humiex l- istess drittijiet fundamentali protetti fl-Italja, fi Spanja jew fi Franza, kif dawk Franċiżi m'humiex l-istess bħal dawk Svediżi jew Fillandiżi.

Hemm drittijiet li huma komuni bħad-dritt ta' l-assoċjazzjoni, id-dritt li tagħmel strike, id-dritt għall-freedom of expression, id-dritt tal- komunikazzjoni, li huma kollha drittijiet li fl-essenzjal tagħhom kull kostituzzjoni tipproteġi għax ovvjament huma konċetti li jmorru lil hemm mill-aspett nazzjonali.

Però mbagħad id-dettalji tal-kostituzzjoni, kif ukoll xi drittijiet partikolari, jistgħu jvarjaw minn pajjiż għall-ieħor.

Allura min iffirma l-konvenzjoni Ewropea f'Novembru ta' l-1950 f'Ruma diġà kellu l-konċett li iktar ma jgħaddi ż-żmien iktar wieħed irid jevolvi l- karta tal-konvenzjoni Ewropea.

Fil-fatt mill-1950 'l hawn saru seba' sets ta' emendi.

Kull emenda tissejjaħ protocol u huwa żieda mal-konvenzjoni oriġinali.

L-ewwel protokoll sar f'Marzu ta' l-1952 u ġie ffirmat f'Pariġi.

It-tieni protokoll, jiġifieri t-tieni emenda għall-konvenzjoni ta' Ruma li ġiet iffirmata fl-1950, sar f'Mejju ta' l-1963 fi Strasbourg.

It-tielet, ir- raba' u l-ħames protokolli saru f'Settembru ta' l-1963 fi Strasbourg u l- ħames protokoll imbagħad reġa' ġie emendat fl-1966, fl-1983 u fl-1984.

Sur President, qed ngħid dan biex nagħmilha ċara li l-Kunsill ta' l-Ewropa mhux qed iħares u qatt ma ħares lejn il-konvenzjoni bħala xi ħaġa li għandha tieqaf, imma hija xi ħaġa dinamika importanti għall-Ewropa, hija xi ħaġa li ssegwi l-bżonnijiet taż-żmenijiet.

U għalhekk hija konvenzjoni qawwija u importanti.

Meta pajjiżna ffirma l-konvenzjoni Ewropea, bħalma jagħti d-dritt internazzjonali, waqt li ffirmajna l-konvenzjoni u sussegwentement iffirmajna wħud mill-protokolli li saru ma' l-Att, pajjiżna qatt ma ffirma tliet protokolli minnhom.

Dawn kienu r-raba' protokoll, is- sitt protokoll u s-seba' protokoll.

Ir-raba' protokoll tal-konvenzjoni Ewropea kien sar f'Settembru ta' l-1963, is-sitt protokoll kien sar f'April ta' l-1983 u s-seba' protokoll sar f'Novembru ta' l-1984.

Dawn it-tliet protokolli ma ffirmajnihomx għax in parti kien hemm problema ta' inkompatibilità mal-liġijiet tagħna, u in parti għax kien hemm ħtieġa ta' leġislazzjoni.

Dan il-gvern, li kien il-gvern li ressaq l-Att dwar il- Konvenzjoni Ewropea fl-1988 f'dan il-Parlament u għamilha bħala parti mil- liġijiet tagħna, ma jadottax is-sistema bħalma jadottaw diversi pajjiżi, bħall-Italja li tiffirma diversi trattati u konvenzjonijiet internazzjonali u tirratifikahom, però ma tbiddilx l-ordinament intern tagħha.

Allura jkun hemm konflitt bejn l-obbligi internazzjonali tagħha u l-liġijiet interni tagħha.

Hemm diversi pajjiżi li jagħmlu l-istess.

Iżda fejn isir hekk ikun hemm klawsola fejn jgħidu li dawn id-drittijiet li huma magħmula b'liġi lokali huma soġġetti għall-international agreements li jsiru mill- pajjiż.

Allura fil-każ li jkun hemm inkompatibilità bejn konvenzjoni u liġi lokali tirbaħ il-konvenzjoni.

Dan il-gvern qatt ma lleġisla b'dan il-mod.

Aħna jidhrilna li l-metodu tagħna għandu jkun ta' leġislazzjoni diretta.

Allura ħafna drabi l-ewwel inlestu l-leġislazzjoni, biex inġibu l-leġislazzjoni lokali in line mad- drittijiet u obbligazzjonijiet li nkunu se nassumu, u ladarba nkunu għaddejna dawk il-liġijiet inkunu lesti biex niffirmaw il-konvenzjoni partikolari.

Ir-raba' protokoll, is-sitt u s-seba' protokoll ma kenux ġew iffirmati għax kien hemm inkompatibilità f'żewġ każi u fil-każ l-ieħor kellna bżonn leġislazzjoni.

Illum qed inressqu din l-emenda għal-liġi tagħna għax issa se niġu in line mar-raba', is-sitt u s-seba' protokoll tal-konvenzjoni Ewropea u malli tgħaddi din il-liġi Malta tista' tirratifika dawn it-tliet protokolli li għad baqa'.

Allura pajjiżna mhux biss ikun firmatarju tal- konvenzjoni Ewropea – u l-konvenzjoni Ewropea hi parti mil-liġijiet tagħna – imma jkun irratifika l-protokolli kollha li għandha l-konvenzjoni Ewropea u dawn ikunu saru parti mil-leġislazzjoni Maltija.

Ħalli ngħid x'inhuma dawn it-tliet protokolli.

Ir-raba' protokoll għandu erba' artikoli partikolari.

L-ewwel artikolu huwa projbizzjoni tal- priġunerija minħabba dejn.

Fil-passat fil-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili kien hemm il-possibbiltà li jekk xi ħadd għandu jagħti l- flus tista' tarrestah.

Dak id-dritt ilu li tneħħa mil-leġislazzjoni ta' pajjiżna u m'għadx hemm il-possibbiltà li jekk xi ħadd jikser xi obbligazzjoni kuntrattwali jmur il-ħabs.

Għalhekk qegħdin in line ma' din il-parti tal-protokoll.

It-tieni artikolu tar-raba' protokoll jittratta l-libertà tal-moviment fil- pajjiż partikolari.

Dan huwa artikolu twil u se ngħid x'fih fil-qosor.

Prattikament hawnhekk jingħad li f'territorju partikolari għandu jkun hemm il-libertà sħiħa tal-moviment, li wieħed jistabbilixxi fejn irid ir- residenza tiegħu, li wieħed jista' jitlaq minn dak il-pajjiż meta u kif irid u li m'għandu jkun hemm l-ebda restrizzjoni fuq il-libertà tal- moviment għajr għal ċerti ċirkostanzi partikolari.

Again, hawnhekk qatt ma kien hemm problema f'dan is-sens fil-każ ta' pajjiżna.

It-tielet artikolu tar-raba' protokoll jirrigwardja l-projbizzjoni tat- tkeċċija taċ-ċittadini, jiġifieri jagħmilha illegali li xi pajjiż ikeċċi ċittadin tiegħu stess.

Again hawnhekk ma kellniex diffikultà.

Id- diffikultà kienet fl-artikolu 4 tar-raba' protokoll li jirrigwardja l- projbizzjoni tat-tkeċċija kollettiva ta' frustieri.

Bl-emendi riċenti li ressaq il-Ministru ta' l-Intern għall-Immigration Act, li jittratta kif jiġu ttrattati persuni li jidħlu b'mod illegali f'pajjiżna, waqgħet kull inkompatibilità li seta' kellna fil-liġi rigward ir-raba' protokoll.

Allura l-liġijiet tagħna llum huma kollha in line mar-raba' protokoll u nistgħu liberament niffirmawh.

Is-sitt protokoll għandu żewġ artikoli li ġejna in line magħhom xi snin ilu wkoll.

L-ewwel artikolu huwa l-abolizzjoni tal-piena tal-mewt li fil-każ tagħna hija abolita, u t-tieni huwa r-regolamentazzjoni tal-piena tal-mewt fi żmien il-gwerra.

Dan l-artikolu tal-konvenzjoni Ewropea jgħid li stat jista' jipprovdi fil-liġi tiegħu li jkun hemm il-piena tal-mewt dwar dawk l- attijiet li jsiru fi żmien il-gwerra jew ta' theddida imminenti tal-gwerra.

Fil-każ tal-liġi Maltija dan m'huwiex minnu għax aħna fl-ebda ċirkostanza m'għandna l-piena tal-mewt, allura l-liġijiet tagħna huma in line għal kollox mas-sitt protokoll.

Fil-verità l-iktar li kien qed iżommna lura huwa każ partikolari li jaqa' taħt is-seba' protokoll li għandu ħames artikoli.

L-artikolu 3 biss kien qed jippreżentalna problema u dan se nħallih għall-aħħar.

Artikolu 1 jittratta dwar ċerti salvagwardji proċedurali li kull pajjiż irid ikollu meta jiġi għat-tkeċċija ta' frustier.

Artikolu 1 jgħid li:

"Frustier li jkun b'mod leġittimu residenti fit-territorju ta' xi Stat ma għandux jiġi mkeċċi minn dak l-Istat ħlief b'konsegwenza ta' xi deċiżjoni magħmula skond il-liġi u għandu jkun permess:

a. li jippreżenta r-raġunijiet tiegħu għaliex ma għandux jitkeċċa.

b. li jkollu l-każ tiegħu rivedut, u

c. li jkun rappreżentat għal dawn ir-raġunijiet quddiem l- awtorità kompetenti jew xi persuna jew persuni li jiġu msemmija minn dik l-awtorità.

Frustier jista' jiġi mkeċċi qabel ma jwettaq id-drittijiet tiegħu taħt paragrafu 1a, b u ċ ta' dan l-artikolu, meta dik it-tkeċċija tkun meħtieġa fl-interess ta' l-ordni pubbliku jew tkun imsejsa fuq raġunijiet ta' sigurtà nazzjonali."

Aħna ma kellna ebda diffikultà fuq dan l-artikolu għaliex id-due process of law f'pajjiżna huwa garantit lil kull min huwa preżenti f'Malta, mhux biss lill-frustieri li huma residenti fil-pajjiż.

Fil-każ tagħna anke immigrant illegali jrid jgħaddi minn proċess ta' qorti, aħseb u ara persuna li hija residenti bil-permess f'Malta.

Allura f'dan il-każ ma kien hemm ebda diffikultà biex Malta tkun konformi ma' dan l-artikolu.

It-tieni artikolu tas-seba' protokoll kien jistabbilixxi li kull pajjiż irid jiggarantixxi d-dritt ta' appell f'materji kriminali.

Fil-fatt il- Kostituzzjoni tagħna mhux biss tiggarantixxi d-dritt ta' appell f'materji kriminali, imma tiggarantixxi d-dritt ta' appell anke fil-qasam ċivili.

Dan dejjem għamlitu minn mindu kellna l-Kostituzzjoni ta' l-1964, u allura ma kien hemm ebda diffikultà biex naderixxu għal artikolu 2 tas-seba' protokoll.

L-artikolu 4 tas-seba' protokoll huwa d-dritt li persuna ma tiġix ipproċessata jew ikkastigata darbtejn.

Jiġifieri jekk persuna tingħata akkuża kriminali u dik finalment tiġi deċiża, liberata jew misjuba ħatja, dik il-persuna ma tistax tiġi proċessata għat-tieni darba għal dak ir-reat, anke jekk jinstabu provi ġodda, anke jekk jinstab li sar żball.

Taħt kull ċirkostanza jibqa' japplika l-prinċipju li ma terġax tiġi pproċessat għall- istess reat.

Dan huwa prinċipju li daħal fil-liġijiet tagħna minn mindu saret il-proċedura kriminali taħt il-gvern kolonjali.

Ġie riaffermat għal darba oħra fil-Kostituzzjoni ta' l-1964, u allura anke taħt dan l-artikolu qatt ma kellna diffikultà biex naderixxu għas-seba' protokoll.

Il-ħames u l-aħħar artikolu tas-seba' protokoll jistabbilixxi l-egwaljanza bejn il-konjuġi.

Emendi li kienu saru fl-1989 għall-Kodiċi Ċivili stabbilixxew din l-egwaljanza, allura mill-1989 'l hawn konna konformi ma' dan l-artikolu tas-seba' protokoll.

L-unika diffikultà li kien għad baqa' biex naderixxu għal dan il-protokoll kien l-artikolu 3 li jistabbilixxi li għandu jingħata kumpens għal meta persuna tinstab ħatja kriminalment, però miċ-ċirkostanzi kollha jirriżulta li kien hemm xi nuqqasijiet fil-proċess.

Ħalli naqra n-nota ta' spjegazzjoni li għandi biex kulħadd ikun ċar dwar xi jfisser dan id-dritt.

Meta persuna tkun instabet ħatja ta' reat kriminali b'deċiżjoni finali – mela qed nitkellmu fuq reat fil-qorti kriminali, mhux fil-qorti ċivili, u b'deċiżjoni finali tkun instabet ħatja, mhux ġiet liberata – u s-sejbien tal-ħtija jkun ġie rivertit jew tkun ingħatat il-maħfra minħabba li xi fatt ġdid, jew li jkun għadu kemm ġie mikxuf, ikun juri konklużivament li kien hemm nuqqas ta' ġustizzja magħmula mill-qorti, il-persuna li tkun ġarrbet il-piena bħala riżultat ta' dak is-sejbien ta' ħtija għandha tingħata kumpens skond il-liġi jew il-prattika ta' l-istat in kwestjoni, kemm-il darba ma tinġiebx prova li n-nuqqas ta' żvelar tal-fatt mhux konoxxut fil- ħin ikun għal kollox jew parti minnu attribwibbli għal dik l-istess persuna.

Tajjeb li kull min qed jismagħna u kull min se jikteb fuq dan id-dibattitu li qed nagħmlu jifhem sew x'qegħdin nagħmlu biex ma mmorrux niġru ngħidu li kull min se jiġi liberat minn ġuri għandu dritt għal kumpens.

Hawn qegħdin ngħidu li jekk persuna tkun għaddiet akkuża ta' reat kriminali – jista' jkun ġuri u jista' ma jkunx ġuri – u tkun instabet ħatja - dan l-artikolu ma japplikax jekk tiġi liberata– u wara li nstabet ħatja jirriżulta li ma ġiex żvelat fatt li tant kien qawwi li jipprova b'mod konklużiv li dik il- persuna kieku kienet tinstab mhux ħatja, allura għandha dritt għar- riżarċiment.

Dan l-artikolu qatt ma kien jeżisti fil-liġijiet tagħna, allura f'din il-liġi qed indaħħlu artikolu partikolari fejn l-ewwel jagħti dan id-dritt u mbagħad jistabbilixxi l-kriterji tal-kumpens.

Fil-fatt jekk wieħed jaqra t-test tal-liġi tagħna jsib li l-ewwelnett qed nagħtu d-dritt għal kumpens lill-persuna li nstabet ħatja ta' reat kriminali, li wara jiġi żvelat fatt li jipprova konklużivament li dak is- sejbien ta' ħtija sar fuq bażi ta' nuqqas ta' fatti kollha li kien hemm eżistenti.

Imbagħad ngħidu li l-ogħla kumpens li jitħallas, taħt artikolu 3 tas-seba' protokoll li hemm mal-konvenzjoni Ewropea, għandu jkun ta' Lm10,000.

Dak il-kumpens għandu jkun stabbilit permezz ta' ftehim bejn il- parti li tkun qed titlob dak il-kumpens u l-gvern jew, jekk ma jkunx hemm ftehim, mill-Qorti Ċivili Prim'Awla, wara li jsir rikors minn min ikun qed jitlob il-kumpens.

Dan għandu jsir fi żmien sitt xhur mid-data meta s- sejbien ta' ħtija ta' dik il-persuna jkun ġie rivertit, jew meta dik il- persuna tkun ingħatatilha l-maħfra.

Sur President, hawnhekk is-sekwenza trid tkun din: Persuna tiġi akkużata b'reat kriminali, dik il-persuna tinstab ħatja, wara li tinstab ħatja jiġi żvelat fatt, jew fatti, li tant ikun qawwi li jista' jiġi pprovat konklużivament li dak is-sejbien ta' ħtija kien magħmul fuq bażi żbaljata.

Allura dik il-persuna jew tingħata l-maħfra presidenzjali minħabba f'hekk jew inkella dik il-conviction tiġi reversed bil-proċeduri li għandna internament.

Meta jissussistu dawn il-fatti kollha dik il-persuna tkun tista' titlob kumpens mingħand il-gvern, liema kumpens ma jistax jeċċedi l- Lm10,000.

L-ammont ta' kumpens jiġi negozjat bejn il-gvern u dik il-parti jew inkella, jekk ma jkunx hemm qbil, dik il-persuna fi żmien sitt xhur minn mindu dik is-sentenza tiġi reversed jew ikun hemm maħfra presidenzjali, tista' tmur quddiem il-qorti biex tieħu l-kumpens.

Prattikament din hija l-emenda li qed nagħmlu fil-liġi.

Din hija liġi qasira ħafna għax il-parti l-kbira tagħha huma l-artikoli tar-raba', is- sitt u s-seba' protokoll li qed nirriproduċuhom hawnhekk, però l-emenda sostanzjali li qed issir fil-liġi hija li nistabbilixxu dan id-dritt.

Irrid ngħid b'sodisfazzjon li dan qed jiżdied mal-kullana ta' drittijiet li dan il-gvern jiftaħar li ta liċ-ċittadini Maltin, ikompli jibni fuq il- ħsieb li dejjem kellu dan il-gvern, li l-gvern qiegħed hemmhekk biex iservi lill-poplu tiegħu.

Il-gvern qiegħed hemmhekk biex jirrispondi għal dak li jagħmel.

U waqt li sfortunatament f'dan il-pajjiż dejjem nitilqu bil- premessa li min hu fil-gvern, min hu fl-ogħla postijiet tas-Servizz Pubbliku u min irid jieħu d-deċiżjonijiet ma jimxix b'mod ġenwin, ir-realtà hi mod ieħor.

Dan ma jfissirx li ma jsirux żbalji, li kultant forsi jkunu voluti, però ħafna drabi jkunu sempliċement żbalji aċċidentali.

Mr Speaker, hawnhekk qed inkomplu nibnu d-drittijiet taċ-ċittadini Maltin tagħna.

Qed nagħtu l-possibbiltà li f'każ ta' żball wieħed ikun jista' b'xi mod jiġi kkumpensat.

Jien naħseb li żball serju f'dan il-qasam ftit drabi tista' tikkumpensa għalih.

Jekk is-sejbien ta' ħtija fil-qasam kriminali jwassal għall-ħabs u wieħed jgħaddi żmien il-ħabs, il-flus ma tantx se jtaffu dik it-tbatija.

Però almenu qed nagħmlu ġest li jrid jagħti sinjal ieħor li din in-naħa temmen profondament fid-drittijiet taċ- ċittadini.

Temmen profondament mhux biss billi tagħmel liġijiet, iżda għaliex tagħmel minn kollox biex tirrispetta dawk id-drittijiet u wettqet sensila ta' inizjattivi li saħħew id iċ-ċittadin kontra l-istat.

Fost dawn insibu l-Att dwar il-Kummissjoni ta' l-Investigazzjoni ta' Inġustizzji li sar fil-bidu nett, l-Att dwar l-Ombudsman, l-Att li bih waqqafna l-Uffiċċju ta' l-Awditur Ġenerali, l-Att dwar il-Kunsilli Lokali li daħħalniehom anke bħala parti mill-Kostituzzjoni.

Din hija nisġa sħiħa li riedet twassal biex il-poter ċentralizzat jinfirex, għax parti essenzjali mill-istrateġija biex ma jkunx hemm l-abbuż tal-poter hija li tifrex dak il-poter.

Aħna naqqasna d-dipendenza taċ-ċittadin fuq il- permessi, fuq iċ-ċertifikati u fuq il-pjaċiri, meta inti kont trid titlob lil xi ministru għal xi telephone jew għal xi televiżjoni, meta kont trid titlob lil xi ministru għal xi liċenzja ta' l-importazzjoni.

Il-fatt li kien dan il-gvern li żarma din il-ġerarkija kollha, li neħħa l- poter minn idejh biex iferrxu, huma sinjali konkreti ta' kif jaħseb dan il- gvern, huma sinjali konkreti ta' mixja lejn iktar demokrazija, lejn iktar poter f'idejn iċ-ċittadini Maltin u inqas poter f'idejn il-gvern.

F'din il- kullana ta' inizjattivi jien inpoġġi l-aħħar inizjattiva li sejra tippermetti li pajjiżna fl-aħħar mhux biss ikun irratifika l-konvenzjoni Ewropea u erbgħa mill-protokolli tagħha, però sejrin ukoll nirratifikaw it- tliet protokolli li baqa'.

Allura pajjiżna jkun firmatarju u jkun irratifika kemm il-konvenzjoni Ewropea kif ukoll is-seba' protokolli li saru taħtha, kif ukoll għamel l-istess konvenzjoni u protokolli parti mil- leġislazzjoni lokali.

Grazzi ħafna.

Fid-9.00 p.m id-diskussjoni kienet interrotta u baqgħet aġġornata.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Nitlob lill-Ministru sabiex, jekk jogħġbu, jressaq l-Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

AUSTIN GATT: Nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal għada l- Erbgħa, 29 ta' Mejju, 2002 fis-6:00 p.m. b'din l-agenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Kunsilli Lokali - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Konvenzjoni Ewropea - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li Jirregola Fondi Speċjali -Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Pensjonijiet - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Għaqdiet tal-Produtturi - Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar is-Sigurta' fl-Ikel - Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Kostituzzjoni tal-Kariga ta' Avukat Ġenerali u dik ta' Avukat tar-Repubblika – Tielet Qari; u

Riżoluzzjoni tal-Prim Ministru dwar il-qagħda fil-pajjiż - Kontinwazzjoni.

Abbozz ta' Liġi dwar l-Impiegi u r-Relazzjonijiet Industrijali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Pulizija ta' Malta - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Amministrazzjoni ta' Art tal-Gvern - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Uffiċċju tal-Posta - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar ir-Referendi - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili - Kumitat Permanenti.

THE DEPUTY SPEAKER: Rimarki?

L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, kontra qalbi jkolli ngħid li fl-ogħla istituzzjoni tal-pajjiż qed jiġru affarijiet li ma nafx jekk insejħilhomx tal-ġenn, tal-biki jew tad-daħk.

Ma nafx x'tista` ssejħilhom imma żgur li jaqgħu taħt waħda minn dawn it-tliet fatturi.

Għaliex Qed ngħid hekk?

Hawnhekk aħna għandna r-regolamenti, l-istanding orders, biex nimxu magħhom u biex min imexxi l-ogħla istituzzjoni tal-pajjiż jimxi magħhom ukoll biex ikun imparzjali.

Imma sfortunatament f'din l-ogħla istituzzjoni qegħdin naraw affarijiet li jindikaw biċ-ċar li qed issir diskriminazzjoni kbira kontra l-partit laburista.

Għalhekk ikollha raġun din in-naħa meta turi li għandha sfiduċja f'min qed imexxi l-ogħla istituzzjoni tal-pajjiż.

Għaliex qed isir dan wieħed għad irid jaraha.

Irid jara jekk min qed imexxi għandux ħdura kbira kontra l-partit laburista fl-opożizzjoni.

Irid jara jekk hux qed jibża` min xi ħadd tan-naħa tal-gvern għax forsi se joħroġ għall-elezzjoni li jmiss.

Irridu nraw sew x'inhi r-raġuni.

Mhux imbilli noqogħdu ndoqqu t-trombi u nipprovaw niftaħru taparsi rridu nirranġaw l- affarijiet.

Għaliex qed ngħid hekk?

Sur President, jiena ressaqt ħafna każi ta` ksur ta` privileġġ u fl- opinjoni tiegħi kienu każi ta` ksur ta` privileġġ għax kieku ma kontx inressaqhom.

Kważi fil-każi kollha li jiena ressaqt dejjem kkwotajt mill- istanding orders, imma f'wieħed minnhom, dak li ressaqt fl-20 ta` Mejju ma kwotajtx l-istanding orders u l-iSpeaker kien ta` ruling fis-seduta numru 741 tat-22 ta` Mejju fejn qal li anke fid-dawl tal-fatt li ma ġiex speċifikat taħt liema artiklu qed jitqajjem il-każ in kwestjoni dan il-ksur ta` privileġġ ma jistax jiġi aċċettat.

Jekk qatt ma kellu raġun, dik id- darba l-iSpeaker kellu raġun għax veru jekk inti ma tispeċifkax taħt liema artiklu qed tqajjem il-ksur ta` privileġġ ma tkunx qed timxi skond l- istanding orders u allura ma jikkwalifikax.

Pero` kemm ili f'dan il- Parlament dan l-iSpeaker lili għoġbu jgħidha din.

Ara meta fit-2 ta` Lulju tas-sena l-oħra ressaq ksur ta` privileġġ l-Onor.

Michael Bonnici ma qallux li mhux qed jispeċifika taħt liema artiklu ta` l-istanding orders qed jitqajjem il-każ, u se nikkwota eżatt kif ressqu.

Dan kien qal hekk:

"Mr Speaker, nixtieq inqajjem ksur ta' privileġġ kontra l-editur u l- istampatur ta` The Malta Indipendent u kontra s-Sur John Zammit tal- Malta Divorce Movement għal mod kif ġiet ippubblikata ittra bi kliem dispreġjattiv għall-aħħar kontra tiegħi meta jien tkellimt kontra l- abort il-ġimgħa li għaddiet.

Inħoss li din hija responsabbilita` li għandi nġorrha bħala nisrani.

Bħala politiku li nemmen fil-valuri kristjani nħoss li għandi ngħid dak li għandi ngħid ġewwa dan il- Parlament mingħajr ebda mistħija u mingħajr ħadd ma jgħajjarni f'din il-gazzetta.

Għalhekk qed inressaq dan il-krus ta` privileġġ kontra dawn it-tlieta min-nies u kull min seta` ippupplika dan ir-rapport.

Mr Speaker, nitolbok li tinvestiga dan il-każ.

Hawnhekk l-Onor.

Bonnici mhux qed jispeċifika taħt liema artiklu ta` l- istanding orders qiegħed iressaq dan il-ksur ta` privileġġ.

Imma x'kien ir- ruling li ta l-iSpeaker?

Ir-ruling kien dan:-

"B'riferenza għall-każ ta` ksur ta` privileġġ imqajjem mill-Onor.

Michael Bonnici fis-seduta ta` nhar it-Tnejn, 2 ta` Lulju 2001, is- Sedja eżaminat l-ittra ppubblikata fil-ħarġa tal-gazzetta "The Malta Independent" ta` l-istess ġurnata bit-titlu "MP's irresponsibility".

Fir-rigward tal-kliem użat fl-ittra msemmija, is-Sedja jidhrilha illi hemm prima facie ksur ta` privileġġ in kwantu għat-ton dispreġjattiv użat fil-konfront ta` l-Onor.

Michael Bonnici, u dan skond l-artiklu 11 subinċiż (4) paragrafu (j) ta` l-Ordinanza dwar is-Setgħat u l- Privileġġi tal-Kamra tad-Deputati.".

Mela l-każ imressaq mill-Onor.

Bonnici, skond id-deċiżjoni li ta l-iSpeaker fit-22 ta` Mejju, m'mhuwiex skond l-istanding orders għax fih ma speċifikax taħt liema artiklu kien qed iqajjem il-ksur ta` privileġġ.

Allura dan huwa null.

Is-sabiħa hi li dan il-każ qiegħed quddiem il-kumitat tal-privileġġi u dan huwa illegali għax il-każ li ressaq m'huwiex skond l-istanding orders.

Jiena naf li kien hemm min għamel staqsa fuq liema standing orders tressaq dan il-każ quddiem dan il-kumitat.

Sur President, mela il-ksur ta` privileġġ li ressaqt jiena ma ġiex aċċettat għax ma speċifikajtx taħt liema artiklu ta` l-istanding order ressaqtu, imma dak li ressaq l-Onor.

Bonnici, għad dak huwa tal-partit nazzjonalista, jiġi aċċettat allavolja bħali ma speċifikax taħt liema artiklu ta` l- istanding orders kien qed iressqu.

Mhux dak biss kien hemm krus ta` privileġġ ieħor imressaq mill-Onor.

Fenech Adami, u se nikkwota x'kien qal.

Il-Prim Ministru kien qal hekk:

"Mr Speaker, kif taf il-Kamra, nhar l-Erbgħa li għaddew għamilt stqarrija dwar ir-riżenja ta' erba' membri tal-kummissjoni elettorali.

Issa fis-7 ta' Ġunju, skond rapport li smajt jiena stess fuq One News radio fis-5.45 p.m. u skond rapport fuq One News television tas-7.30 p.m., ġie rrapportat li l-Kap ta' l-Oppożizzjoni qal li jiena għajjart lill-ex membri tal-kummissjoni elettorali "paljazzi".

Din gidba għax jien fl-ebda ħin ma użajt din il-kelma.

Min uża din il- kelma mmiżinterpretani apposta u għalhekk jidhirli li hemm każ ta' ksur ta' privileġġ kommess fil-konfront tiegħi bħala deputat ta' din il-Kamra mill-Kap ta' l-Oppożizzjoni fid-diskors tiegħu - kif irrapportat fin-news fuq it-television u fuq ir-radio - u wkoll ksur ta' privileġġ mir-radio u mit-television li semmejt.

Mela hawnhekk il-Prim Ministru qiegħed iressaq ksur ta` privileġġ u l- istess bħali ma speċifikax taħt liema artiklu ta` l-istanding orders ressaq dan il-ksur ta` privileġġ.

Ir-ruling li ta l-"indipendenti" Mr Speaker fuq dan il-każ jgħid hekk:

"B'riferenza għall-każ ta' ksur ta' privileġġ imqajjem mill-Prim Ministru fis-seduta ta' nhar it-Tnejn, 11 ta' Ġunju 2001, is-Sedja eżaminat it-transcript mhux uffiċjali ta' l-istqarrija li l-Prim Ministru għamel fis-seduta tas-6 ta' Ġunju 2001, flimkien ma' recording ta' l-aħbarijiet li xxandru fuq Radju Super One u One News – Television, fis-7 ta' Ġunju 2001.

Fil-konfront tal-Kap ta' l- Oppożizzjoni ma jirriżultax li hemm prima facie każ ta' ksur ta' privileġġ.

Fil-konfront ta' One News - Radio u One News – Television, jirriżulta li hemm biss prima facie ksur ta' privileġġ inkwantu li dawn użaw il- kelma ''paljazzi'' fir-rapport tagħhom b'riferenza għal dak li kien qal il-Prim Ministru dwar l-erba' kummissarji elettorali li rriżenjaw mill-kummissjoni elettorali, kliem li ma ntużax mill-Prim Ministru fl- istqarrija li għamel fis-seduta parlamentari tas-6 ta' Ġunju, u dan skond kif maħsub fis-subartikli (j) u (k) ta' artiklu 11 (4) ta' Kapitlu 113 tal-Liġijiet ta' Malta.".

Mela l-Prim Ministru ma speċifkax u Alla jbierek l-iSpeaker aċċetta dan il- ksru ta` privileġġ.

Mela s'issa aċċetta ta` l-Onor.

Bonnici u tal-Prim Ministru għax nazzjonalisti, imma li jsiru min-naħa tagħna ma jiġux aċċettati.

Sur President, kien hemm każ ieħor ta` ksur ta` privileġġ li kien imqajjem mill-Onor.

Hyzler.

Dan kien dwar l-ittra mibgħuta mis-Sur Edward Gauci Borda, Segretarju Permanenti fil-Ministeru ta' l-Agrikoltura u Sajd li nbagħtet, liċ-chairman tal-Kumitat tal-Kontijiet Pubbliċi fil-5 ta` Lulju, 2001.

Fil-ksur ta' privileġġ li qajjem l-Onor.

Hyżler dan kien ġie akkużat li għamel ċerti allegazzjoni fil-konfront ta` l-Onor.

George Pullicino u fil-konfront ta` l-Onor.

Hyzler dwar l-operat tagħhom fil-PAC.

Fil-fatt il- ksur ta` privileġġ li kien tqajjem kien jgħid hekk: "Mr Speaker, xtaqt inġib għal attenzjoni tas-Sedja l-kontenut ta' ittra li ġiet ċirkolata llum lill-membri tal-PAC, datata 5 ta' Lulju, naturalment ta' din is-sena, iffirmata mis-Segretarju Permanenti s-Sur Edward Gauci Borda, segretarju permanenti fil-ministeru ta'l- Agrikoltura u Sajd li qed tagħmel ċerti allegazzjonijiet fil-konfront ta' l-Onor.

George Pullicino u fil-konfront tiegħi dwar l-operat tagħna fil-PAC, kif ukoll dwar il-mod kif qed jimxi l-PAC innifsu.

Qed inġib din il-korrispondenza għal konjizzjoni tas-Sedja, probabbli ksur ta' privileġġ ....",

- jiġifieri kien għadu lanqas jaf jekk hux se jressaq ksur ta` privileġġ -

".... għaliex għadha kif ġiet notifikata lilna issa stess u din hija l- ewwel opportunita' li stajna nressquha.

L-allegazzjonijiet huma serji, fl-opinjoni tagħna, huma allegazzjonijiet li jimminaw l-operat tagħna f'dan il-kumitat, huma allegazzjonijiet li kemm-il darba huma serji u huma pprovati frankament naħseb li anke titfa' ċertu piż fuqna li naħseb li m'għandux jgħaddi mingħajr ma għandu jiġi mitqies mill-Kamra stess.

Dan qed nagħmluh b'ċerta responsabbilta' u nitlob lis-Sedja biex tinvestiga.".

Imbagħad qam l-Onor.

George Pullicino u qal hekk:-

"Mr Speaker, nassoċja ruħi totalment ma' dak li għadu kemm qal il- kollega tiegħi, l-Onor.

George Hyzler, u nitlob lilek biex tinvestiga l-kontenut ta' din l-ittra sabiex tara jekk hemmx ksur ta' privileġġ fil-konfront tagħna u fil-konfront ukoll ta' l-operat tal-PAC.".

Hawnhekk l-iSpeaker qabeż u qal hekk:

"Nistaqsi lis-Segretarju Parlamentari jekk dan huwiex qed jagħmel dikjarazzjoni ta' l-ilment jew oltre minnhekk.".

Jiġifieri anke l-iSpeaker, ma kienx jaf jekk hux qed iqajjem ksur ta` privileġġ għax induna li dak ma kienx qed jitressaq skond l-istanding orders.

Mela hawnhekk jidher ċar li f'dan il-ksur ta` privileġġ ma ġiex speċifikat taħt liema artiklu ta` l-istanding orders dan qed jitressaq.

Imma xorta waħda l-ispeaker aċċettah u fit-13 ta` Lulju, 2001 ta r-ruling tiegħu.

Dan ir-ruling kien jgħid hekk:-

"B'rifirenza għall-każ ta` ksur ta` privileġġ imqajjem mis-Segretarji Parlamentari l-Onor.

George Hyzler u l-Onor.

George Pullicino fis- seduta numru 576 ta` nhar it-Tlieta, 10 ta` Lulju 2001, is-Sedja eżaminat l-ittra mibgħuta mis-Sur Edward Gauci Borda, Segretarju Permanenti fil-Ministeru ta` l-Agrikoltura u Sajd, liċ-Chairman tal- Kumitat tal-Kontijiet Pubbliċi fil-5 ta` Lulju 2001 u li sussegewentement, ġiet ċirkolata lill-membri ta` l-istess kumitat.

Is-Sedja jidhrilha illi hemm prima facie ksur ta` privileġġ mis-Sur Gauci Borda fil-konfront taż-żewġ Segretarji Parlamentari inkwantu tal- kliem użat fl-ittra msemmija.".

Jidher ċar li l-iSpeaker għoġbu jilqa` dan il-ksur ta` privileġġ ukoll allavolja m'hemmx speċifikat fuq liema artiklu ta` l-istanding orders tressaq dan il-ksur ta` privileġġ.

Allura jidher ċar li dan ġie aċċettat għax is-segretarji parlamentari huma Nazzjonalisti.

Dawn ħneżrijiet li qed isiru fl-ogħla istituzzjoni tal-pajjiż, u hemm oħrajn.

Per eżempju, il-mod vag ta` kif qed jiġu mwieġba l-mistoqsijet parlamentari li nagħmlu aħna biex b'hekk ma ningħatawx informazzjoni.

Imbagħad meta niġġieldu għad- drittijiet tagħna, u dan dejjem nagħmluh b'mod li jkun skond l-istanding orders, tan-naħa l-oħra jgħidulna li qed nagħmlu dan biex nostakolaw.

Sur President, ħalli nkompli nsemmi l-ħneżrijiet li qed isiru hawn ġew għax il-poplu għandu dritt ikun jaf.

Fi żmiem meta l-partit laburista kien fil- gvern, eżattament fl-14 ta` Lulju,1998 meta konna qed niddiskutu l-liġi dwar l-awtorita` tat-turiżmu u tpoġġiet il-mistoqsija fuq klawsola ta` din il-liġi l-Onor.

Michael Bonnici, dak iż-żmien chairman tal-kumitati, qal li l-maġġoranza tal-voti li jkun hemm fil-Kamra jgħoddu.

Dakinhar kienu iktar dawk kontra li tgħaddi l-klawsola għax l-Onor.

Mintoff kien qal le ukoll.

Ara imbagħad meta nbidel il-gvern u fid-19 ta` Diċembru, 1998 inqala' l- istess każ, jiena ġbidt l-attenzjoni tal-president li aħna konna qegħdin iktar fil-Kamra u allura m'għandhiex tgħaddi l-proposta tal-gvern.

Imma dakinhar ma ġarax hekk.

Ma qalx li l-maġġoranza tal-voti li jkun hemm fil- Kamra jgħoddu, imma dawwarha mod ieħor.

Hawnhekk irrid infakkar li meta kien hemm il-partit laburista l-acting chairman tal-kumitati li ħa dik id- deċiżjoni kien nazzjonalist.

Imbagħad meta inbidel il-gvern u tela` l- partit nazzjonalista, iċ-chairman li kien qed imexxi kien nazzjonalist ukoll.

Jiġifieri ħadd ma jista` jgħid li laburist iddeċieda mod u nazzjonalist iddeċieda mod ieħor.

Fiż-żewġ każi kien qed imexxi chairman Nazzjonalist u ħa deċiżjoni differenti, skond kif qabillu.

Forsi wieħed jgħidli għalfejn qed titkellem b'dan il-mod.

Nitkellem b'dan il-mod għax hawnhekk l-affarijiet dejjem isiru skond kif jaqbel in-Nazzjonalisti.

Meta aħna konna fil-gvern, b'mod speċjali fil-leġislatura li għaddiet, ipprovajna ndaħħlu fil-pajjiż il- mentali li kulħadd għandu jkun ugwali.

Imma minn mindu waqa` l-partit laburista mill-gvern jiddispjaċini ngħid li daħlet il-firda, u l-firda daħlet sew.

Sur President , nixtieq issa nirreferi għal kwestjoni li qamet il-ġimgħa l- oħra meta kienet qed titressaq il-petizzjoni dwar il-moħqrija ta` l- annimali.

Tajjeb li ngħid li ovvjament jiena kontra l-moħqrija ta` l- annimali, u bil-provi.

M'għandix għalfejn noqgħod indoqq it-trombi.

Jekk ikun hawn xi ħadd li jrid il-provi nurih f'passi kont ħadt jien meta xi ħadd kien qed jaħqar l-annimali.

Jiena bil-fatti nagħmilhom l-affarijiet u mhux bil-paroli, noqgħod niġi hawn u ngħid kontra l-moħqrija ta` l-annimali biex nidher.

Imma apparti dan.

Meta dakinhar kienet se titresaq il- petizzjoni Mr Speaker għajjat lill-Onor.

Jean Pierre Farrugia, meta skond l- istanding orders ma tistax tgħajjat persuna jekk ma tkunx hawn.

Jiġifieri mill-ewwel tinduna kemm is-Sedja qed timxi b'mod parzjali, taf li mhux qiegħed hawn u qed tgħajjat lilu allavolja l-petizzjoni kienet se tiġi mressqa jointly mill-Onor.

Jean Pierre Farrugia u mill-Onor.

Chris Cardona.

Imbagħad il-petizzjoni tressqet mill-Onor.

Chris Cardona.

Imma l-proċedura jgħidu li trid tinforma lill-iSpeaker minn qabel min se jressaq il- petizzjoni u min iressaqha jqum u jgħid x'għandu jgħid fil-petizzjoni.

Imma x'ġara?

Qam l-Onor.

Refalo, il-Ministru għat-Turiżmu, u qal: Peress li għal xi raġuni l-Onor.

Farrugia m'huwiex qiegħed hawn jiena ninpenja ruħi li nressaq ukoll din il-petizzjoni biex tingħata l-akbar konsiderazzjoni.

Dawn x'affarijiet huma?!

Issa hekk se nispiċċaw!

Kulmin ifettillu jaqbad u jqum jagħmel petizzjoni!

Issa ma ninsewx li meta ġieli ressaqt xi petizzjoni jiena bil-kemm jagħtini minuta, aħseb u ara kemm se jagħtini ċans ngħid lil sieħbi jidħol miegħi ukoll jekk ma nkunx informajtu qabel.

Imbagħad jiena qomt biex nuri li dak li qed isir m'huwiex skond l-istanding orders u għedt li mhux sew li jsiru dawn l-affarijiet.

Imma dan għamiltu bl- ebda disprezz lejn il-petizzjoni kontra l-moħqrija ta` l-annimali.

Jiena għedt lill-iSpeaker li la l-petizzjoni kienet se titressaq jointly bejn iż- żewġ membri miż-żewġ naħat tal-Kamra, l-Onor.

Jean Pierre Farrugia kellu jkun responsabbli u jkun preżenti għax il-mod kif kienet qed titressaq il- petizzjoni ma kienx skond l-istanding orders.

L-affarijiet hekk isiru.

Dejjem hekk saru.

Meta kien hemm xi ħaġa li se titressaq bejn iż-żewġ naħat dejjem kienu jkunu hawn dawk li se jressquha.

X'ġara imbagħad?

Qam l- Onor. Mario Galea u qal hekk:

"For the record, jiena kkuntattjat lill-Onor.

Jean Pierre Farrugia.

Dan inqabad fuq vista.

Kulħadd jaf li huwa tabib u għalhekk ma setax jiġi.

U naħseb li huwa inġust li ngħajru lil xi ħadd irresponsabbli meta dan huwa tabib u bħalissa qiegħed fuq vista medika.".

Imbagħad daħal l-Onor.

Jean Pierre Farrugia u qal hekk:

"L-unika ħaġa li ridt ngħid hi li peress li l-Belt hawn il-festa ta` Santa Rita ma stajtx ngħaddi minn Triq l-Ifran ...".

X'ħin smajt dan jien ressaqt ksur ta` privileġġ għax ħassejt li kien hemm xi ħaġa li ma treġix.

Kien hemm xi ħaġa li trid issejħilha gidba u għalhekk ressaqtu l-ksur ta` privileġġ.

Dan kompla kkonfermah l-Onor.

Jean Pierre Farrugia meta kompla jgħid hekk:-

"... u ma stajtx nasal fil-ħin proprju minħabba d-devozzjoni kbira li Santa Rita għandha ġewwa l-Belt.

Imma anke dawn l-affarijiet nużaw ġo din il-Kamra.".

Jiena naħseb li kien qed jgħid għalih stess meta qal "imma anke dawn l- affarijiet nużaw ġo din il-Kamra".

Għaliex qed ngħid hekk?

Għax l-Onor.

Mario Galea qal li ċempillu u qallu li għandu vista medika u hu qal li kien qiegħed fit-triq u nqabad wara l-purċissjoni.

Is-sabiħa hi li ma setax jgħid li f'dak il-ħin f'dik il-ġurnata ma kienx jaf li t-triq se tkun magħluqa għax f'ċirkolari li bagħat il-Clerk of the House datata 16 ta` Mejju 2002 ....

ONOR.

MARIO GALEA: Sur President, għandi point of order.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Galea, point of order.

ONOR.

MARIO GALEA: Sur President, jiena m'għandiex aptit noqgħod nidħol f'polemiċi, imma jimporta l-Onor. kollega jinnota li l-Onor.

Jean Pierre Farrugia f'ħin minnhom qal ukoll ....

(Interuzzjonijiet) Qed jimmislijda lill-Kamra.

ONOR.

JOE MIZZI: Dan mhux point of order.

Ħallini ħalli nkompli jiena.

Sur President, qed nitolbok tkun daqsxejn bilanċjat illum.

Dan mhux point of order.

THE DEPUTY SPEAKER: Imma int se tgħidli jekk hux point of order jew le?

Kompli Onor. Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Kont qiegħed ngħid li l-Onor.

Jean Pierre Farrugia fil-kumment tiegħu – u dan qiegħed recorded – qal li dak il-ħin qiegħed vista wkoll.

(Interruzzjonijiet) Ippermettili daqsxejn, jekk jogħġbok, imbagħad tiddeċiedi s-Sedja jekk hux point of order.

ONOR.

JOE MIZZI: Le, ma nippermettilekx.

Is-sabiħa hi li l-Onor.

Frederick Azzopardi beda jpoġġi jdejh quddiem ħalqu biex jgħidlu jgħid li kellu vista.

Dawn affarijiet tal-biki, tal-ġenn jew tad-daħk.

THE DEPUTY SPEAKER: Ippermettili, Onor. Mizzi għax jekk iqajjem point of order jiena rrid nisimgħu.

X'inhu l-point of order, Onor Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: L-ewwelnett is-Sedja m'għandhiex tittollera lill-Onor.

Mizzi li ma jħallinix nitkellem u t-tieni nett jiena qed ngħid li l-Onor.

Farrugia qal – u dan huwa on tape – li hu kien qiegħed vista u għall- informazzjoni ta` l-Onor.

Mizzi sas-5:55 p.m. kien għadu qiegħed għand pazjenta.

THE DEPUTY SPEAKER: Din hija gidba oħra u mhux se nressaq ksur ta` privileġġ għax naf li s-Sedja m'hijiex imparzjali.

Li nista`ngħid hu li l- Onor. Farrugia qal: Tabib, ma jkollux visti.

Nerġa` ngħid li l-Onor.

Farrugia qal li ma ġiex fil-ħin għax inqabad wara l-purċissjoni ta` Santa Rita.

Imma s-sabiħa hi li ma kellux għalfejn jinqabad wara l-purċissjoni għax hu kellu ċirkolari li kienet mibgħuta lill-membri kollha fis-16 ta` Mejju li kienet tgħid li se jkun hemm arrnaġamenti dwar it-traffiku fil- Belt Valletta minħabba l-festa ta` Santa Rita u kien hemm minn fejn għandna ngħaddu, u din iċ-ċirkolari se npoġġiha fuq il-Mejda tal-Kamra.

Sur President, l-għada ġie l-Onor.

Jean Pierre Farrugia li tkellem fl- aġġornament u għoġbu jsemmi dan il-każ u qal hekk:-

"Nagħlaq billi ngħid li jekk wieħed iħares lejn dak li ġara l-bieraħ f'din il-Kamra, wieħed jiskanta kif anke f'qasam fejn żgur li hemm qbil dwaru bejn iż-żewġ naħat u f'ċirkostanza fejn kien hemm qbil bejni u bejn l-Onor.

Chris Cardona sabiex l-petizzjoni jressaqha f'ismi wkoll imma jitkellem hu biss u jiena nieħu l-aġġornament tal- lum, xorta waħda nsibu l-old guard tal-partit Laburista li ma jħallix din it-tip ta' għaqda sseħħ u jiena jiddispjaċini ħafna nara dawn l- affarijiet għax dawn it-tip ta' affarijiet iwasslu biex – anke f'pajjiżi barranin – ikun hawn nuqqas ta' fiduċja fis-sistema politika u fil-politiċi u għalhekk jinħolqu gruppi bħal NoGlobal fejn meta l- NGOs u l-media jipprovaw jersqu lejn il-politiċi sabiex jaħdmu flimkien, jsibu xi persuna bħall-Onor.

Joe Mizzi fejn dan ma jħallix demm ġdid bħall-Onor.

Cardona u lili naħdmu u nipprovaw naraw fejn nistgħu naqblu sabiex pajjiżna jibqa' jimxi 'l quddiem.".

Mela sew għax jiena ma nħallix min ikasbarna u min jagħmel li jrid bl- istanding, orders u jibqa` għaddej, biex nipproteġi d-drittijiet tagħna jiġi jgħidli old labour.

Anzi qed jammetti li għandna new blood, imma jekk tiġġieled għad-drittijiet tiegħek jgħidlek old labour.

Ara lilhom jiena ngħidilhom the same PN, jiddelettaw bil-ġuramenti foloz bħal ta` Terinu.

The same għadkom.

Ġuramenti foloz u gideb bħalma għamiltu f'dan il-każ.

Issa anke l-Onor.

Jean Pierre Farrugia qed jgħid li ma kellux jiġi fis-6.00 p.m., imma kellu jitkellem fl-aġġornament.

Nerġa` ngħid dawn affarijiet tal- biki, tal-ġenn jew tad-daħk.

Imma biex inkomplu nħawdu l-borma u nipprovaw ngħinu lil min ipprova jivvinta u jigdeb f'dan il-Parlament l-iSpeaker, għax partiġġjan tal-partit nazzjonalista, fir-ruling li ta in konnessjoni mal-ksur ta` privileġġ li qajjimt jien dwar dan il-każ f'parti minnu qal hekk:

"Jirriżulta wkoll li l-Onor Farrugia kompla jispjega li hu u ġej sab it-traffiku u għalhekk ma laħaqx wasal fil-ħin.".

Jekk tara x'qal l-Onor.

Jean Pierre Farrugia ssib li dan qatt ma semma t- traffiku.

Dawn huma affarijiet li ma jitwemmnux.

Sur President, issa jasal is-Sette Giugno, jiġi l-iSpeaker jiftaħar u jgħid biex ikun hemm l-għaqda fil-Parlament biex nagħtuh id-dinjita` li tixraqlu um li se nirranġaw l-istanding orders.

U jiena ngħid: Billi nirranġaw l- istanding orders, jekk inti inti tkun żbilanċjat u tara kulur wieħed jista` jkun li l-istanding orders se tużahom tajjeb billi nibdluhom, jekk inti trid tużahom ħażin?

THE DEPUTY SPEAKER: Onor. Mizzi, ma jistax ikun li ma niġbidlekx l- attenzjoni għax qed tuża kliem dispreġjattiv Kontra s-Sedja.

ONOR.

JOE MIZZI: Jiena qed ngħid l-opinjoni tiegħi.

M'għandix dritt?

THE DEPUTY SPEAKER: Għandek dritt tesprimi l-opinjoni tiegħek, imma qed tuża kliem dispreġjattiv kontra s-Sedja.

Il-kritika għandha ssir imma ma nħossx li għandu jintuża dan id-diskors.

Inħoss li għandi niġbed l- attenzjoni tiegħek biex tkun moderat f'dak li tkun qed tgħid.

Dik hija l- edukazzjoni u wieħed għandu jirrispetta l-kariga ta` kull persuna li jkun hawn hawn ġew, kemm membru, kemm ministru kif ukoll is-Sedja.

Tista` tkompli.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, l-istanding orders qishom lastiku saru.

Meta tkun kontra l-partit laburista jgħidu skond l-istanding orders u meta tkun favur il-partit nazzjonalista jekk jaqblilna ngħidu skond l-istanding orders ngħidu skond l-istanding orders u jekk jaqblilna ngħidu skond il- prassi ngħidu skond il-prassi.

Hekk kien ġara darba meta kien hawn kwestjoni dwar x'ħin kellha tispiċċa s-seduta.

Darba qal li għandha tisċiċċa f'nofs inhar imbagħad darb'oħra qal li għandha tispiċċa fid-9.00 p.m. Għalhekk qed ngħid li l-istanding orders saru bħal lastiku.

Sur President, la qegħdin nitkellmu fuq l-istanding orders irrid ngħid li l- iSpeaker ma għamilx sew li mingħajr ma kkonsulta ma` l-oppożizzjoni qabbad lill-Dr Ugo Mifsud Bonnici biex jagħmillu draft ta` l-istanding orders.

Kulħadd jaf kemm hu bilanċjat dak!

Kif jista` jkun li nimu b'dan il-mod.

Taqbad u tqabbad persuna biex tagħmillek draft ta` l-istanding orders u ma tikkonsultax ma` l-oppożizzjoni biex tara taqbilx jew jekk tridx tinnomina xi persuna oħra biex forsi naslu li jkun hemm consensus li nibdlu l- istanding orders, fejn hemm bżonn jinbidlu.

Sur President, dawn huma ħneżrijiet li qed isiru fl-ogħla istituzzjoni tal- pajjiż.

Nerġa` intenni meta l-Onor.

Farrugia qed jgħid li aħna għandna new labour blood ikun qed tammetti li għandna parti tajba żgur fil-partit tagħna, u meta lili jgħidli old labour ikun qed jgħidli dan għax jiena niġġieled għad-drittijiet tiegħi skond l-istanding orders.

Ara int, nerġa` ngħidlek, għadek the same PN għax għadek temmen bil-ġuramenti foloz.

B'dik l-attitudni mexjin l-affarijiet.

THE DEPUTY SPEAKER: Ikkonkludi Onor. Mizzi, għax sar il-ħin.

ONOR.

JOE MIZZI: Skond dan l-arloġġ jiena għad fadalli żewġ minuti, imma inti s-Sedja.

THE DEPUTY SPEAKER: Skond dan l-arloġġ li għandi quddiemi, sar il-ħin.

ONOR.

JOE MIZZI: Inti s-soltu tgħidli skond dan l-arloġġ.

Imma ma jimportax.

Naf li inti ħerqan ħafna biex tismagħni u se jkolli nagħlaq!

Tista` tiġi hawnhekk u tara li skond dan l-arloġġ baqagħli żewġ minuti.

Daqshekk int bilanċjat!

THE DEPUTY SPEAKER: Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada l- Erbgħa 29 ta` Mejju, 2002 fis-6:00 p.m. bll-aġenda kif komunikata mill- Ministru.

Fid-9:30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

WIED IL-GĦAJN – SERVIZZ TA' DAWL

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara x'sar mill-applikazzjoni tas-servizz ta' dawl ta' persuna, li d-dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, li applika madwar tliet xhur ilu?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor. interpellant ġiet riferuta lill- korporazzjoni enemalta biex tittieħed l-azzjoni relattiva.

BENEFIĊĊJI SOĊJALI - KARTA ROŻA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm kien hemm persuni li nqgħatitilhom il-karta r-roża matul l-2002?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor. interpellant li l-karta r-roża tingħata biss wara li wieħed japplika għaliha u jissodisfa test tal-mezzi.

Din il-karta roża tingħata għal żmien stipulat.

Biex tiġġedded irid ikun hemm talba oħra mill-ġdid.

Minħabba dan, karta roża li tingħata, sakemm ma jiġix pruvat li ngħatat fuq dikjarazzjoni falza, ma tinqatgħax u tibqa' valida għaż-żmien stipulat li għalih tkun inħarġet.

Ġejt informat li minn Jannar sa l-aħħar ta' April ta' din is-sena saru 3,631 talba għal karta roża li minnhom 102 biss ġew rifjutati minħabba li ma ssodisfawx it-test tal-mezzi.

SIGURTA' SOĊJALI – BENEFIĊĊJI SOĊJALI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jara li jitmexxa l-każ ta' żagħżugħ li qiegħed jistenna benefiċċju tas-sigurta' soċjali?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor. interpellant li l-persuna ndikata minnu se tkun ikkuntattjata dwar il-każ tagħha fil-ġranet li jmiss.

TOROQ - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid liema huma l-pjani ta' asfaltar ta' toroq li jaqgħu taħt il-gvern ċentrali, lokal lokal u meta se ssir bi prijorita`?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li d-direttorat għat-toroq qiegħed il-ħin kollu f'kuntatt mal-kunsill lokali biex ikun implimentat xogħol ta' titjieb fit-toroq u għalhekk il-prijoritajiet jiġu aġġornati minn żmien għal żmien skond kif ikun il-bżonn.

Għalhekk mhux possibbli li jingħataw ismijiet tat- toroq kif mitlub mill-Onor. interpellant.

TELECARE

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm anzjani li neħħew is-servizz tat-telecare fis-sena bejn l-1996 u l-2002, sena b'sena?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra tabella li turi l- informazzjoni mitluba.

EŻAMIJIET TAL-MATSEC

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid fl-aħħar mill-aħħar min hu accountable biex iwieġeb għan-nuqqasijiet serji li ġraw fl-eżamijiet tal-MATSEC f'suġġetti differenmti fil-livelli sec, intermediate u avanzat fis-sessjoni kurrenti?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-karta ta' l-eżami ta' kull suġġett hija responsabbilta` taċ-chairperson tal-paper setters' panel.

Kemm iċ- chairperson kif ukoll il-membri tal-panel jingħażlu mill-bord tal-MATSEC u isimhom jitressaq għall-approvazzjoni tas-Senat.

Meta jirriżulta li jkun hemm xi nuqqas serju f'xi karta, il-bord tal-MATSEC jieħu ħsieb biex jingħata rimedju xieraq sabiex l-istudenti ma jiġux ippenalizzati.

SAĦĦA – PROBLEMI TA' ĦXUNA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid x'passi se jittieħdu mill-awtoritajiet tas-saħħa b'ko- ordinazzjoni ma' dawk edukattivi fid-dawl ta' l-istħarriġ li sar mill- għaqda dinjija tas-saħħa fejn irriżulta li hemm problemi ta' ħxuna fost it- tfal Maltin u Għawdxin?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Il-problema ta` ħxuna fil-fatt hija problema ta` tliet kwarti mill-Maltin.

Għaldaqstant, din il-problema tinsab fit-tfal kif ukoll fl-adoloxxenti.

Qabel ma tiġi mfassla strateġija ta` azzjoni, trid issir verifikazzjoni xjentifika tas-sitwazzjoni nazzjonali f'dan ir- rigward.

Id-diviżjoni tas-saħħa se tikkonsulta ma` esperti barranin li għandhom esperjenza f'dan il-qasam, bħalma qed isir f'pajjiżi Ewropej u l- Canada, biex taffronta din l-problema fuq livell nazzjonali.

SERVIZZ PUBBLIKU - IMPJEGATI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' issa l- Prim Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari numru 33468 u ċioe' jista' jgħid kemm kienu dawk il-ħaddiema fil-ministeri, dipartimenti, fondazzjonijiet u entitajiet oħra tal-gvern u ċivil, bħal sptarijiet u skejjel, li mis-sena 1998 ingħataw allowances għal pożizzjonijiet ġodda li huma ogħla mis-substantive grade tagħhom?

Jista' jgħid kemm għola gradi non-substantive kull ħaddiem f'kull każ?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninforma lill-Onor. interpellant li l- informazzjoni mitluba għadha qiegħda tinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

UNIVERSITA` - PROF.

EA MALLIA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk l-ittra ta' Prof. EA Mallia, mibgħuta lill- President Dr A Camilleri bid-data tat-8 ta' Mejju 2002, ġietx diskussa fil- kunsill ta' l-Universita`?

Jista' jgħid jekk itteħditx xi deċiżjoni dwarha?

Fil-każ, x'deċiżjonijiet ittieħdu?

ONOR.

LOUIS GALEA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

SKEJJEL - MANUTENZJONI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari numru 33467 u ċioe' jista' jgħid x'xogħol għaddej bħalissa ta' : 1) manutenzjoni; u 2) bini; fl-iskejjel?

F'kull każ, f'liema skejjel u x'inhi l-istima tax-xogħol u meta hu maħsub li jitlesta?

ONOR.

LOUIS GALEA: Peress li d-direttur konċernat jinsab imsiefer u l- informazzjoni miksuba għadha ma ġietx verifikata, tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

UNIVERSITA` - PROMOTIONS BOARD

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'sodisfazzjon b'mod ta' rapporti serji u dokumentati ngħataw il-membri tal-kunsill ta' l-Universita` dwar id- deċiżjonijiet tal-promotions board fl-għażla tal-ħatriet fis-sejħa li ħarġet għal staff akkademiku fl-1998?

Fiex kienu jikkonsistu dawn ir- rapporti dokumentati?

ONOR.

LOUIS GALEA: Tweġiba tingħata f'xi Seduta oħra.

VAPURI TAT-TURISTI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk kienx hemm kazijiet fejn vapuri tat-turisti kellhom iħassru il-waqfa tagħhom hawn Malta għaliex ma kienx hemm fejn isorġu minħabba il-preżenza ta' vapuri tal-gwerra?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li qatt ma rriżulta li vapuri tat- turisti kellhom iħassru l-waqfa tagħhom hawn Malta minħabba l-preżenza ta' vapuri tal-gwerra.

PULIZIJA – ARMI LIĊENZJATI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn armi liċenzjati tat-tip: xwabel, skieken, lanez, crossbows, bajonetti, anti tank weapons, mortars, decommissioned hand grenades, Bazooka's, Piats, Panzerfausts, eċċ shells jew bombi, dejjem jekk dawn l-armi jirrikjedu liċenzji?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi mill-armi msemmija mill-Onor. interpellant, fis-sistema komputerizzata miżmuma mill-pulizija jidhru li hawn reġistrati dawn l-armi:

Xwabel 1,455 Skieken 220 Lanez 11 Crossbows 31 Bajonetti 1,474 Mortars 2

WIED IL-GĦAJN – GĦASSA TAL-PULIZIJA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li tinfetaħ għassa tal-pulizija f'Wied il-Għajn?

Jekk iva, fejn hemm il-ħsieb li tinfetaħ din l-għassa biex ikun assigurat li din tkun fiċ-ċentru u aċċessibbli?

Il-korp tal- pulizija għandu proprjeta' f'Wied il-Għajn fejn jista' jiftaħ din l-għassa jew għad irid jixtri?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi qed ikun mistħarreġ il-ħsieb illi l- gassa tal-pulizija f`Wied il-Għajn tkun traslokata għal post ieħor.