MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 763 It-Tnejn, 1 ta' Lulju, 2002 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 763

It-Tnejn, 1 ta' Lulju, 2002

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.02 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 1 ta' Lulju, 2002

WERREJ

MINUTI 50

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI 50

TQEGĦID TA' KARTI 56

KONDOLJANZI 57

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR L-IMMIGRAZZJONI (IT-TIENI QARI)

IMMIGRATION (AMENDMENT) BILL (SECOND READING) 57

AĠĠORNAMENT 77

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 83

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 762 li saret fis-26 ta' Ġunju, 2002 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

ĠUSTIZZJA U GVERN LOKALI - MOBILE PHONES

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jwieġeb PQ 30937 u jgħid kemm kienet l-ispiża tal-mobile phones tal-ministeru u tad- dipartimenti li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu bejn Jannar u Novembru 2001?

Kemm kienet l-istess spiża għas-snin 1997, 1998, 1999 u 2000?

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali): Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Dolores Cristina, domanda supplimentari.

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ftit tal-ġimgħat ilu f'gazzetta dehret ittra mill-PRO tal-kamra ta' l-avukati fejn intqal li l-istess kamra ilha ħafna tissuġġerixxi li jkun hemm a fixed timetable għas-smigħ tal-kawżi, proposta li skond il-kamra ta' l-avukati qed issib reżistenza min-naħa uffiċjali.

In vista li l-avukati jridu a fixed timetable u anke l-istess pubbliku jaf kemm is-sistema preżenti hija inkonvenjenti, għaliex din ir-reżistenza kollha?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Sur President, l-Onor.

Membru taf li l-qorti ċivili għandha sistema komputerizzata ta' diary management li ilha topera mill- 1994.

Dan ifisser li teżisti l-possibbilta' li kull kawża ċivili, barra li tiġi scheduled bil-ġurnata tiġi wkoll scheduled bil-ħin, għalkemm mhux kull kawża tista' tiġi scheduled bil-ħin preċiż pero' ċertament li numru ta' kawżi jiġu scheduled b'dan il-mod.

Li wieħed juża' s-sistema tad-diary komputerizzat aktar milli qed tiġi użata llum hija verita', daqskemm hija verita' wkoll li l-maġġoranza ta' l- imħallfin jużaw is-sistema tad-diary.

Iżda sfortunatament hemm xi wħud mill-imħallfin li jidhrilhom li s-sistema tad-diary ma tistax tkun applikabbli dejjem u għalhekk jippreferu li ma jużawhiex, li allura jfisser illi avukat prattikanti mhux dejjem ikun jista' jqassam il-ġurnata sħiħa tiegħu.

Biex wieħed juża s-sistema tad-diary ifisser ukoll li ma tistax tqassam tant kawżi kuljum.

Ħalli nġib eżempju bis-sistema Ingliża fejn kull kawża hija scheduled.

Minħabba s-sistema kif inhi fl-Ingilterra, dawn għandhom difett li sakemm tidher l-ewwel darba ddum snin twal pero' ladarba tidher il-kawża hija tied to a conclusion.

Hemm il-vantaġġi u l-iżvantaġġi bis-sistema tagħna tal-lum u issa wara diskussjonijiet twal li nżammu mal-ġudikatura, mal-kamra ta' l- avukati u mal-kamra tal-prokuraturi legali, jidher li wasalna għall- kompromess li tipprova tlaqqa' ż-żewġ affarijiet.

Fil-fatt għadu kemm ġie ppubblikat abbozz ta' liġi bil-għan li tinbidel is-sistema tas-smigħ tal- kawżi.

Wara diskussjonijiet li damu sejrin madwar sena u nofs hemm il-qbil kemm tal-ġudikatura, kemm tal-maġistratura, kemm tal-kamra ta' l-avukati kif ukoll tal-kamra tal-prokuraturi legali dwar dan l-abbozz ta' liġi.

Irrid ngħid ukoll li permezz ta' tibdil fis-sistema komputerizzata, se nkunu kapaċi wkoll li ngħaqqdu d-diary tal-kawżi ċivili ma' dawk tal-kawżi kriminali – dan it-tibdil se jidħol fis-seħħ f'Ottubru li ġej - u allura b'dan il-mod ikun hemm diary wieħed u b'hekk ikun ħafna aktar faċli li jsir l-ippjanar.

Imma b'danakollu sakemm ma ssirx riforma oħra fil-qrati, speċjalment fil-qasam kriminali, dejjem se jibqa' ammont ta' kawżi li qatt ma jiġu scheduled.

Fosthom nista' nsemmi bħala eżempju l-kawżi hekk imsejħa tad-distrett, fejn ikollok 100 jew 150 persuna li jiġu akkużati f'ġurnata waħda.

Huwa impossibbli li jiġu scheduled dawk it-tip ta' kawżi, li ġeneralment ikunu ta' relevanza żgħira.

Jiena nemmen li bil-bonavolonta' ta' kulħadd meta jgħaddu dawn l-emendi u jkollna s-sistema komputerizzata in place, is-sistema tad-diary tibda titħaddem b'aktar regolarita'.

UE – LEVY FUQ L-IMPORTAZZJONI TA' PRODOTTI TA' L-IKEL

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jikkonferma li wara s- sħubija ta' Malta fl-UE jidħlu forom ta' levies fuq l-importazzjonni ta' prodotti ta' l-ikel ferm ogħla minn dawk li se jitneħħew?

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għall-Agrikoltura u Sajd): In-negozjati finali ma' l-Unjoni Ewropea fuq kapitolu 7 - agrikoltura, għadhom fl- istadju inizjali u għalhekk m'hux il-mument opportun li tingħata l- informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant.

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jikkonferma li l- levies fuq l-importazzjoni ta' prodotti tal-biedja se jiżdiedu u mhux jonqsu fuq 75% tal-prodotti li ma niproduċux lokalment?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nissuġġerixxi lill-Onor.

Interpellant jistenna sakemm jiġu konklużi n-negozjati bejn Malta u l-Unjoni Ewropea fuq kapitolu 7 - agrikoltura.

UE – TARIC FUQ L-IMPORTAZZJONI TA' PRODOTTI TA' L-IKEL

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jikkonferma li l-UE timponi fuq pajjiżna s-sistema tat-TARIC fuq l-importazzjoni ta' prodotti ta' l-ikel qabel u wara li Malta ssir membru ta' l-UE?

ONOR.

NINU ZAMMIT: L-Unjoni Ewropea ma timponi xejn fuq pajjiżna la qabel u lanqas wara li Malta tissieħeb.

UE - KWOTI FUQ L-IMPORTAZZJONI TA' PRODOTTI TA' L-IKEL

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jikkonferma li l-UE se timponi kwoti fuq l-importazzjoni ta' prodotti ta' l-ikel li se jgħollu u mhux iraħħsu l-prezzijiet?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija 32829.

UE - SPECIAL SAFEGUARDS FUQ L-IMPORTAZZJONI TA' PRODOTTI AGRIKOLI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jikkonferma li l-UE timponi special safeguards fuq prodotti agrikoli importati f'Malta sabiex tipproteġi l-biedja?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nirriferi l-Onor.

UE – IL-KONSUMATUR U T-TNEĦĦIJA TAL-LEVIES

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jikkonferma li r-roħs fil-prezzijiet ta' l-ikel imħabbar mill-gvern minħabba t-tneħħija tal-levy, se jkun limitat sal-perjodu qabel Malta ssir membru ta' l-UE?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Le, ma nikkonfermax li r-roħs tal-prezzijiet ta' l- ikel imħabbar mill-gvern minħabba t-tneħħija tal-levies se jkun limitat sal- perjodu qabel Malta ssir membru ta' l-Unjoni.

L-għajnuna finanzjarja li se tingħata mill-gvern titkompla wkoll wara s-sħubija, bil-għan li l- prezzijiet tal-prodotti lokali jkunu kompetittivi fis-suq lokali.

PULIZIJA – ĦLAS GĦAL XOGĦOL EXTRA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid liema huma dawk id-ditti/banek/għaqdiet eċċ li għadhom ma ħallsux dak li kien dovut minnhom għal xogħol extra tal-pulizija mill-1999 sal-lum?

Kemm għandha tagħti kull organizzazzjoni?

X'inhu issir biex dawn il-flus jinġabru?

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent): Ninsab informat illi t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant dwar ħlasijiet dovuti lill- pulizija minn ditti, banek, għaqdiet eċċ, huwa kif jidher fuq it-tabella li qiegħed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra.

Informat ukoll li qed isir kull sforz sabiex il-ħlasijiet dovuti jkunu miġbura.

MATSEC – DATI ALTERNATTIVI GĦALL-EŻAMIJIET TAL-MATRIKOLA

ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija 33952, jista' l-Ministru jwieġeb il-kumplament tal-mistoqsija dwar jekk qattx kien hemm taħditiet bejn rappreżentanti ta' l-iskejjel tal-knisja u dawk indipendenti ma' l-awtoritajiet konċernati biex isir xi ħaġa f'dan ir- rigward?

Għaliex ma kienx intlaħaq ftehim?

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni) (f' isem il- Ministru ta' l-Edukazzjoni): Informat li għaddejin taħditiet bejn uffiċjali tal-MATSEC support unit u rappreżentanti ta' l-iskejjel ta' l-Istat, tal- Knisja u dawk indipendenti biex jesploraw dati alternattivi għall-eżamijiet taċ-ċertifikat tal-matrikola.

L-iskop tat-taħditiet hu biex isir magħruf kif id-dati alternattivi jistgħu jaffettwaw l-iskejjel u x'jistgħu jkunu l- implikazzjonijiet fuq aspetti oħra.

SKEJJEL – BEJGĦ MINN TUCK SHOPS

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: B'riferenza għat-tweġiba mogħtija għall- mistoqsija 33836, dan ifisser li l-iskejjel kollha fl-ebda ħin ma biegħu dak li jissejjaħ junk food?

Jista' jgħid x'jifhmu b'junk food dawk li jelenkaw l-oġġetti li jistgħu jew ma jistgħux ibigħu fit-tuck shops ta' l- iskejjel?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni): Safejn ninsab informat, ir-regola li ma jistax jinbiegħ junk food mill-canteens ta' l- iskejjel tiġi osservata, iżda huma l-ispetturi tas-saħħa pubblika li jispezzjonaw l-iskejjel u jżommu nota ta' ksur ta' dawn ir-regolamenti.

Jekk l-Onor.

Membru jaf b'xi każi ta' ksur tar-regolamenti napprezza li jgħaddili l-informazzjoni għall-istħarriġ meħtieġ.

SWIMMING ZONES

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid liema huma dawk il-bajjiet li dan is-sajf se jkun ipprojbit milli jidħlu fihom bċejjeċ tal-baħar?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-bajjiet riservati bħala swimming zones ġew ippubblikati fil-gazzetta tal-gvern ta' l-14 ta' Mejju 2002.

MALTA RACING CLUB

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija 34140, jista' l- Ministru jgħid x'għajnuna ta lill-Malta racing club matul is-sena 2001 u matul din is-sena?

Jista' jgħid ukoll jekk hemmx xi ħsieb jew ftehim dwar għajnuna oħra fil-futur u x'inhi t-tip ta' għajnuna?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni): Informat li ma ngħatat ebda għajnuna lill-Malta racing club matul is-sena 2001 u matul din is-sena minn voti li jaqgħu taħt il-ministeru tiegħi.

ITS - KONSULENTI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru għat-Turiżmu: B'riferenza għall-mistoqsija 34137, jista' l- Ministru jgħid x'ħidma wettqu l-persuni msemmija bħala konsulenti ma' l- istitut għall-istudji turistiċi dwar il-prodott turistiku u dwar l-UE rispettivament?

ONOR.

MICHAEL REFALO (Ministru għat-Turiżmu): Dwar is-Sur George Micallef u s-Sur Lino Borg, nirriferi lill-Onor.

Membru għat-tweġiba li tajtu għall- mistoqsija 11162.

Is-Sur Jean Micallef Grimaud hu konsulent mal-ministeru dwar l-Unjoni Ewropea f'suġġetti li jirrigwardjaw it-turiżmu u għandu dawn id-dmirijiet:

Jirriċerka dwar dak kollu li jista' jolqot it-turiżmu fl-Unjoni Ewropea;

Jagħmel rapport kull xahar dwar din ir-riċerka kif ukoll jispjega kull ma jirriżulta minn din ir-riċerka; u

Għandu l-obbligu li jattendi laqgħat dwar l-Unjoni Ewropea, iktar u iktar meta dawn ikunu jirrigwardaw it-turiżmu direttament jew indirettament.

NATIONAL LAB – INGAĠĠ TA' NIES MILL-KORP TAL-PULIZIJA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor Gavin Gulia) staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jwieġeb mistoqsija 33902?

Jista' jgħid jekk dawk l-esperti fil-laboratorju tal-pulizija li japplikaw u jintgħażlu bħala forensic divisional manager jew scientists jew technicians mal-MIMCOL, iżommux il-grad u s-seniority li kellhom mal-korp tal-pulizija?

Jista' jgħid jekk dan japplikax ukoll għal dawk li huma seconded mal-korp tal-pulizija?

ONOR.

JOSEF BONNICI (Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): Tajjeb jingħad li l-ingaġġ imsemmi huwa man-national laboratory u mhux mal-MIMCOL.

Il-pożizzjoni ta' kull min ikun jaħdem fin-national laboratory, inkluża dik fil-forensika, tiġi determinata skond il-bżonnijiet tal-laboratorju u tas- servizzi forensiċi u li jkun ta' fejda għal min ikun qiegħed jagħmel ix- xogħol meħtieġ.

Il-pożizzjoni tal-persuni li qed jirreferi għalihom l-Onor.

Interpellant tiġi determinata meta u kif ikun hemm bżonn u wara konsultazzjoni ma' dawk involuti.

Nassigura lil Onor. Membru li kollox isir fl-aħjar interess ta' kulħadd u tas-serjeta' tax-xogħol involut.

MFSC – PAKKETT FINANZJARJU TAD-DIRETTUR ĠENERALI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid x'inhu l-pakkett finanzjarju offrut lid-direttur ġenerali ta' l-MFSC?

Huwa minnu li l-pakkett finanzjarju tac-chairman ta' l-MFSC qed jiġi rinegozjat?

Jekk fl-affermattiv fiex wasal u fiex jikkonsisti?

X'inhu l-pakkett attwali tiegħu?

ONOR.

JOHN DALLI (Ministru tal-Finanzi): Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-pakkett finanzjarju tad-direttur ġenerali ta' l-MFSC ġie stabilit fuq l-istess livell bħalma jirċievi ċ-chief executive taċ-ċentru.

M'huwiex il-każ illi r-remunerazzjoni taċ-chairman ta' l-MFSC qed jiġi rinegozjat.

Il-pakkett attwali huwa dak li jirċievi chairman ta' bord fuq skala "A" fuq l-iskali li kienu ġew stabiliti mill-kabinett.

MR SPEAKER: L-Onor.

Brincat, domanda supplimentari.

ONOR.

LEO BRINCAT: Fid-dawl ta' l-ewwel paragrafu tat-tweġiba, fejn qed jingħad li d-direttur ġenerali ta' l-MFSC għandu pakkett finanzjarju ugwali għal dak taċ-chief executive taċ-ċentru, kemm huwa korrett li ngħid li dawn għandhom pakkett finanzjarju ta' Lm30,000 kull wieħed?

ONOR.

JOHN DALLI: Il-pakkett taż-żewġ uffiċjali huwa l-istess.

Għalkemm hawnhekk m'għandix dettalji dwar l-ammont preċiż pero' huwa f'dak l-ilma.

MR SPEAKER: L-Onor.

Jean Pierre Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Jista' l-Ministru jgħid għaliex it-tobba m'għadx għandhom il-ħtieġa li joħorġu riċevuta fiskali?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOHN DALLI: Kif diġa' kelli okkażjoni ngħid drabi oħra, il-ħtieġa li wieħed joħroġ riċevuta toħroġ mill-liġi tal-VAT.

Minkejja dan jeżistu ċerti servizzi li ma jaqgħux fl-iskop tal-liġi, cioe' dawk is-servizzi li huma ddikjarati bħala eżenti.

Biex nagħti eżempju dawn jinkludu s-servizz bankarju u dak ta' l-insurance.

Meta servizz ikun eżenti jkun ifisser li min jagħti dak is-servizz ma' jiċċarġjax VAT, pero' lanqas għandu d-dritt jitlob lura l-VAT li jkun ħallas fuq l-affarijiet li jixtri.

Minn meta daħħalna s-sistema tal-VAT – u dan anke fl-1995 - it-tobba ma kenux dikjarati bħala eżenti imma kienu dikjarati bħala zero-rated, li hija differenti minn eżenti.

Zero-rated tfisser li għalkemm min jagħti is- servizz ma jiċċarġjax VAT, pero' fuq is-servizz li qed jagħti għandu d- dritt li jitlob lura l-VAT li jkun ħallas fuq dak li jixtri.

Xi xhur ilu ttieħdet deċiżjoni biex it-tobba u anke s-servizzi ta' l-edukazzjoni ma jibqgħux zero-rated imma jiġu eżenti.

Dan biex nikkonformaw ukoll mas-sistemi li jeżistu barra minn Malta.

It- tobba ma baqgħux aktar zero-rated imma baqgħu eżenti xorta u allura ma jiċċarġjawx VAT fuq is-servizz tagħhom.

Dan ifisser li hemm żewġ effetti fuqhom, Sur President.

L-ewwel effett hu li huma jispiċċalhom id-dritt li jagħmlu claims għal refund fuq il-VAT li jħallsu fuq dak li jixtru, bħal per eżempju equipment, karozza u affarijiet oħra.

Min-naħa l-oħra, billi issa dawn ġew maħruġa l- barra mis-sistema tal-VAT, tneħħielhom l-obbligu wkoll li jagħtu l-irċevuta fiskali li qabel kienu obbligati li jagħtu.

Din hija xi ħaġa konsegwenzjali għall-bidla li għamilna fil-klassifika tas-servizz mediku, allavolja kien hawn min interpreta dan il-pass bħala li m'aħniex se nibqgħu ninsistu biex naraw li t-tobba jikkonformaw u jiddikjaraw id-dħul tagħhom kif suppost.

Nista' nassigura lill-Kamra li dan m'hu veru xejn, Mr Speaker.

Fil-fatt meta aħna ħadna din id-deċiżjoni li nirriklassifikaw lit-tobba minn zero-rated għal exempt, bil-konsegwenzi li għadni kif spjegajt, ħadna wkoll in konsiderazzjoni li issa saru l-benchmarking exercises fuq is- settur mediku kollu u l-fatt li issa għandna t-tax compliance unit li qabel ma kellniex, li qiegħed biex jinvestiga dan is-settur bħalma qed jinvestiga setturi oħrajn bil-mod kif dejjem konna ngħidu li għandhom jiġu investigati, mhux kif kien isir fl-antik fejn kienet tintefa' x-xibka fuq kulħadd l-istess imma b'mod individwali u b'interviews li jsiru wieħed wieħed fejn jirrigwarda d-dikjarazzjoni tad-dħul.

Nerġa' ngħid it-tobba qatt ma kienu problema f'dak li hija VAT li għandha titħallas, għaliex it- tobba, kontra setturi oħra, qatt ma kienu jiċċarġjaw VAT għas-servizz li jagħtu.

Dan ifisser li l-irċevuta konna daħħalniha aħna bħala mezz kif isiru kontroll mill-pubbliku dwar il-mod kif il-livell tad- dikjarazzjonijiet ikun qed isir.

Hawn irrid nagħmel parentesi żgħira, Mr Speaker.

Kif għidna kemm il-darba, l-irċevuta fiskali m'hijiex meħtieġa għas-sistema tal-VAT u fil-fatt f'ħafna sistemi tal-VAT ma hemmx il-bżonn li tingħata riċevuta fiskali.

Aħna konna daħħalna l-ħtieġa ta' riċevuta fiskali biex inpoġġu awareness publika dwar il-livell ta' tassazzjoni.

Aħna konna minn dejjem impenjati bis-sħiħ, anke akkost li nitilfu l-popolarita', li nagħmlu dak li nemmnu fih, jiġifieri li nġibu l-ġustizzja soċjali f'dik li hija ħlas tat-taxxa.

Qatt ma bżajna li bil-passi li nieħdu konna se nġibu fuqna ċertu nuqqas ta' popolarita' għax hekk hu sewwa u fil-fatt daħħalna l-skema ta' riċevuta fiskali biex inġibu lill-poplu aware ta' kif u min qiegħed jottempora ruħu u min hu serju fl-income tax tiegħu u min m'huwiex.

Dik hija r-raġuni ta' l-irċevuta fiskali.

IIlum aħna aware li f'ċerti oqsma ta' servizzi - l-aktar fejn ikun hemm relazzjoni one-to-one bejn min qed jagħti s-servizz u min qed jirċevih - min jagħti s-servizz jittanta lil dak li jkun bi prezz irħas basta ma jitolbux riċevuta u jista' jkun li din it-tentazzjoni tirbaħ lill- individwu.

Dan huwa fl-opinjoni tiegħi nuqqas ta' sens ċiviku.

L-irċevuta hija importanti għaliex kull wieħed u waħda minna llum għandna mod proattiv kif nassiguraw ruħna li t-taxxi li għandhom jitħallsu fil-fatt jitħallsu.

Kieku kulħadd jikkopera u jagħmel dmiru lejn pajjiżu, allura nkunu qed naċċertaw irwieħna li fil-fatt kulħadd qiegħed iħallas sehmu.

Mr Speaker, l-akbar problema li teżisti f'dak li huwa għoti ta' riċevuta u dikjarazzjonijiet tinsab fis-settur tas-servizzi.

Din hija problema li mhux biss il-gvern, jiġifieri l-poplu Malti, jiffaċċja fid-dħul tat-taxxa tiegħu, imma jiffaċċjawha wkoll negozjanti oħrajn onesti li minħabba f'hekk ma jkollhomx a level playingfield fil-konfront ta' ħaddieħor li ma jkunx onest.

Meta ninsistu fuq il-ħlas dovut tat-taxxa ma nagħmlux hekk biss biex indaħħlu revenue akbar - u nafu wkoll li l-gvern qed joħroġ ħafna aktar milli jdaħħal għall-benefiċċju ta' kulħadd – liema flus wara kollox imorru biex jitħallsu l-skejjel, l-isptarijiet, biex isiru it-toroq, biex jiġu mgħejjuna l-bdiewa, biex jiġu mgħejjuna l-industrijalisti biex ikunu jistgħu jipprovdu aktar impjiegi, biex jiġi mgħejjun il-qasam turistiku.

Lanqas ma nagħmlu hekk biex ngħidu kemm aħna bravi u kemm qed niġbru taxxa imma biex ngħidu li għandna pajjiż li jista' jkollu servizzi aħjar u finalment biex inġibu lil dan il-pajjiż fuq bażi viabbli.

Għalhekk aħna nitolbu għal u nirsistu fuq il-koperazzjoni ta' kulħadd.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet issa għadda.

Tqegħid ta' Karti?

Il-Viċi Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Mr Speaker, f'isem il-Prim Ministru nqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra:

Avviż Legali Nru 156 ta' l-2002 – regolamenti ta' l-2002 dwar riżoluzzjonijiet tal-Kunsill tas-Sigurezza dwar it-terroriżmu.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Dalli.

ONOR.

JOHN DALLI: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 157 ta' l-2002 – direttiva għall-ħruġ ta' Lm 176,200 stock tal-gvern bis-7%, 2012 (II).

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 154 ta' l-2002 - merchant shipping (minimum wage) regulations, 2002.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista ta' korrezzjonijiet u żidiet f'Annex 8 tal-Ftehim milħuq bejn is- Santa Sede u l-Gvern ta' Malta, dwar artijiet tal-Knisja mgħoddija lill-Gvern; u

Lista li turi n-nazzjonalita' ta' barranin li għandhom ċittadinanza Maltija, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 34334; u

Tagħrif dwar is-centre for environmental assessment and management, flimkien ma' tagħrif dwar l-esperjenza li għandhom Karl Fuller u John Henry Looney, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 34350.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Ninu Zammit.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 155 ta' l-2002 – avviż ta' dħul fis-seħħ ta' l-Att ta' l-2001 dwar l-Inbid (Att Nru. XXII ta' l-2001).

MR SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

John Attard Montalto.

KONDOLJANZI

MR SPEAKER: L-Onor.

John Attard Montalto.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Mr Speaker ̧ ġimgħa ilu l-Kamra tatni l- kondoljanzi għall-mewt tal-papa' tiegħi Josie.

Sfortunatament ma kontx fi stat li nattendi għax ma nistħix ngħid li ħadtha bi kbira ħafna, għalkemm kont qed nistenniha u kont nitlob lil Bambin biex ma jħallihx isofri.

Naf li attendew ħafna membri parlamentari miż-żewġ naħat tal-Kamra u rċevejt ħafna kondoljanzi mis-soċjetà kollha ̧ mill-kbir saż-żgħir.

Jien mhux biss se nżomm dan l-apprezzament imma se ngħożżu tul ħajti kollha.

Nagħlaq billi formalment nirringrazzja lilek personali, Mr Speaker, għal dak li għamilt miegħi u għas-solidarjetà li wrejt miegħi.

Nixtieq nirringrazzja wkoll lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni għan-nom tal-grupp Laburista u lill-Onor.

Lawrence Gonzi li bħalissa huwa Aġent Prim Ministru għall-kondoljanzi li bagħatli u għax-xewqat sbieħ tal-grupp Nazzjonalista.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR L-IMMIGRAZZJONI

IMMIGRATION (AMENDMENT) BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri

Ikompli mill-25 ta' Ġunju ̧2002

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet

MR SPEAKER: Il-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent huwa in possession.

ONOR.

TONIO BORG: Sur President, qabel xejn nixtieq nerġa' nfakkar li dan l-abbozz ta' liġi għandu żewġ għanijiet.

L-ewwelnett għandu l-iskop importanti li jħaffef u jiffaċilita d-deportazzjoni ta' min m'għandux dritt li jibqa' Malta u fl-istess ħin jiggarantixxi dawk is-salvagwardji neċessarji sabiex min irid ikun jista' jikkontesta t-tkeċċija tiegħu minn Malta.

Pero' dan minflok se jsir fil-qrati se jsir fit-tribunal amministrattiv.

Fil-fatt l-ordni ta' tkeċċija mhux se tibda tinħareġ neċessarjament mill-qorti iżda se tibda tinħareġ mill-pulizija u min irid, jista' jikkontesta hu quddiem it-tribunal amministrattiv.

Illum il-proċedura hija li biex tkeċċi lil xi ħadd minn Malta trid tressqu l-qorti anke jekk ikun kiser biss il-liġi dwar l-immigrazzjoni.

Ovvjament meta wieħed ikun kiser liġijiet oħrajn - per eżempju ̧ jkun seraq jew ikun ikkommetta stupru jew hold-up - bilfors trid ittellgħu l-qorti u mbagħad l-ordni ta' tkeċċija ssir minn hemmhekk.

Pero' għall-maġġoranza kbira ta' nies li jitkeċċew minn Malta li jkunu biss kisru l-liġi dwar l- immigrazzjoni se jitwaqqaf tribunal amministrattiv li fih dawn ikunu jistgħu jikkontestaw l-ordnijiet ta' tkeċċija li jsiru mill-pulizija.

Waqt l-introduzzjoni tiegħi waqaft ftit biex nagħti ċans lill-Onor.

Herrera jistaqsi mistoqsija dwar jekk din il-proċedura l-ġdida tiksirx il- Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem.

Jien spjegajt li din ma tinkisirx għax wieħed mill-protokolli jiggarantixxi drittijiet għall- barranin f'pajjiż membru tal-Kunsill ta' l-Ewropa u ma jgħidx li t-tkeċċija bilfors trid issir mill-qorti.

L-importanti hu li l-persuna konċernata jkollha dritt li tikkontesta t-tkeċċija tagħha quddiem tribunal indipendenti u imparzjali.

Nixtieq ngħid ukoll li jekk wieħed iħares lejn il-Kostituzzjoni tagħna jsib li din tippermetti l-arrest u d-detenzjoni ta' immigranti pprojbiti u ma ssemmix li għandu jkun hemm proċess legali bilfors fil-qorti.

Fil-fatt jekk wieħed iħares lejn artiklu 34 tal-Kostituzzjoni – dan qed inżidu bħala argument ma' l-argument li kont semmejt meta kien hawn preżenti l-Onor.

Herrera – isib li hemm lista ta' eċċezzjonijiet għad-dritt tal-libertà jiġifieri f'dawk is-sitwazzjonijiet il-pulizija tista' tarresta u żżomm taħt arrest lin-nies.

L-aktar ħaġa ċara u ovvja tkun meta xi ħadd jikkommetti reat.

Mela meta xi ħadd jikkommetti reat jew ikun hemm suspett li għamel dan jista' jiġi arrestat.

Pero' mbagħad waħda mill- eċċezzjonijiet tgħid hekk:

"... for the purpose of preventing the unlawful entry of that person into Malta ...",

- mela żżommu milli jidħol u allura tarrestah –

"... or for the purpose of effecting the expulsion, extradition or other lawful removal of that person from Malta.".

Dan ifisser li wieħed li jitkeċċa minn Malta m'hemmx għalfejn igħaddi mill- mekkaniżmu tal-qorti imma huwa biżżejjed li jgħaddi minn ċerti proċeduri.

Dawn il-proċeduri se jkunu garantiti lilu permezz ta' appell li jista' jagħmel fi żmien tlett ijiem tax-xogħol lil dan it-tribunal ġdid li se nwaqqfu dwar appelli ta' l-immigrazzjoni.

It-tieni skop ta' dan l-abbozz ta' liġi huwa partikolarment artiklu 4A kif propost fi klawsola 6 li se jagħti dritt lill-ministru li jagħmel regolamenti li għandhom x'jaqsmu ma' trattati internazzjonali li Malta tkun iffirmat b'mod partikolari ma' l-Unjoni Ewropea.

Dawn it-trattati jkunu jittrattaw kwestjonijiet li għandhom x'jaqsmu jew ma' immigrazzjoni – mad- dritt tax-xogħol, mad-dritt li wieħed jidħol f'Malta, mad-dritt li wieħed joħroġ minn Malta, li wieħed jirrisjedi f'Malta – jew inkella ma' kwestjonijiet li għandhom x'jaqsmu ma' sorveljanza komuni ta' fruntieri esterni.

Nhar it-Tlieta li għaddew kont għidt li dawn għandhom x'jaqsmu ma' Schengen Agreement ta' l-1985 li mbagħad ġie konfermat fl-1990.

Huwa f'dan il- kontest li mbagħad ir-regolamenti li nerġa' ngħid, jidħlu in vigore biss fuq bażi ta' reċiproċità meta l-Unjoni Ewropea tagħtina l-istess drittijiet, ikunu mfassla skond l-arranġamenti speċjali li Malta akkwistat matul il-perijodu tan-negozjati.

B'hekk f'sitwazzjonijiet urġenti Malta tkun tista' żżomm milli jinħarġu permessi tax-xogħol f'areas partikolari.

Dan ikun japplika għal Malta unilateralment matul perijodu ta' seba' snin u huwa eċċezzjoni għall-moviment ħieles tal-persuni fi ħdan l-Unjoni Ewropea.

Għalhekk biex Malta tkun tista' tattwa din il-klawsola f'każ li jkollna bżonnha – jista' jkun li ma jkollniex bżonnha – se żżomm ̧ anke wara li ssir membru ta' l-Unjoni Ewropea ̧ is-sistema preżenti tal-work permits.

Għal ċittadin ta' l-Unjoni Ewropea l-work permit jinħareġ mill-ewwel mingħajr formalitajiet żejda.

Pero' s-sistema tal-work permit se tinżamm ħalli jekk ikun hemm influss żejjed f'xi qasam partikolari u Malta unilateralment tqis li dik tkun sitwazzjoni urġenti ̧ tkun tista' twaqqaf milli jinħarġu permessi tax-xogħol għal perijodu ta' seba' snin.

Jien se nikkwota parti mill-arranġament speċjali li Malta akkwistat li tgħid hekk:

"On accession Malta will apply the acquis but may invoke a safeguard clause until the end of the seventh year following its accession.

During this period Malta may retain its work permit system for EU nationals but shall issue such permits automatically.".

Malta tkun tista' tinvoka dan id-dritt f'każijiet urġenti u b'mod ta' eċċezzjoni – mhux bħala regola – u f'dawn il-każijiet urġenti tkun tista' tissospendi l-għoti ta' work permits f'dak is-settur partikolari.

Kif diġà qal il-Ministru għall-Affarijiet Barranin, wara dak il-perijodu ta' seba' snin:

"Should the accession of Malta give rise to the difficulties relating to the free movement of workers, the matter may be brought before the institutions of the Union in order to obtain a solution to this problem.".

Dan ifisser li waqt li fis-seba' snin Malta unilateralment tista' tieħu passi biex tissospendi l-acquis rigward il-moviment ħieles ta' ħaddiema, – mhux ta' self-employed kif korrettement qal il-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin – wara dawk is-seba' snin trid tilħaq il-ftehim ma' l-Unjoni Ewropea fi ħdan it-trattati preżenti li hemm.

Rigward is-self-employed – għalkemm dan ma japplikax għas-self-employed imma japplika għall-free movement of workers - irrid ngħid li Malta xorta waħda tkun tista' timponi restrizzjonijiet bħalma jimponu pajjiżi oħrajn.

Dan ifisser li jekk f'Malta biex tkun tista' taħdem bħala self-employed ikollok bżonn permess, liċenzja jew tkun trid tirreġistra mal-VAT department, dawk l-affarijiet xorta waħda jkollok bżonnhom jekk tkun ċittadin ta' l-Unjoni Ewropea.

Jekk f'Malta ma nistgħux noħorġu permessi għal spiżeriji aktar minn ċertu numru allura lanqas għall-barranin ma jista' jinħareġ dan in-numru.

Wieħed ma jistax jiddiskrimina bejn ċittadini ta' l-Unjoni Ewropea u ċittadini Maltin ħlief f'każijiet li huma speċjali ħafna ta' interess pubbliku.

Per eżempju ̧ jekk wieħed iħares lejn il-ġurisprudenza tal-Qorti Ewropea tal-Ġustizzja jsib li kien hemm każijiet fejn stati tħallew idaħħlu ċerti restrizzjonijiet fl-interess pubbliku ̧ għalkemm dawn il-każijiet ma kenux ħafna.

Għalhekk jien mhux qed nagħti impressjoni li dawn huma restrizzjonijiet li faċli tagħmilhom imma ġieli kien hemm każijiet fejn dawn saru.

Pero' dawn xorta waħda huma soġġetti għall-burokrazija ̧ għall-formalitajiet u għar-regoli kollha li jista' jkun hemm biex wieħed ikun self-employed f'Malta wkoll.

Mr Speaker, nerġa' nirrepeti li dawn id-drittijiet u regolamenti huma soġġetti – hawnhekk qed nirriferi għad-dritt tax-xogħol ̧ għad-dritt li tirrisjedi u għad-dritt li tidħol u toħroġ minn Malta – għal restrizzjonijiet raġonevolment meħtieġa fl-interess ta' public policy, public health u public security.

Issa meta nidħlu f'Schengen Agreement – mhuwiex previst li l-membri kandidati jidħlu f'Schengen Agreement mal-ewwel malli jidħlu fl-Unjoni Ewropea għas-sempliċi raġuni li biex ikun hemm synchronization tas-sistema komputerizzata tax-Schengen Information System, l-Unjoni Ewropea wkoll trid ċertu żmien – ikunu jistgħu jinħarġu regolamenti li bihom aħna nkunu nistgħu nikkoperaw fit-tisħiħ tal-fruntieri esterni ta' l-Unjoni Ewropea.

Fil-fatt l-idea ta' Schengen Agreement hija li jiġu liberalizzati l-fruntieri interni tal-pajjiżi li hemm fi ħdan dan it-trattat li jkunu membri ta' l-Unjoni Ewropea u jiġu msaħħa l-fruntieri esterni.

Riċentement attendejt għal seminar f'Ruma msejjaħ mill-Ministru Sciola u mill-presidenza Spanjola proprju dwar kif il-pajjiżi kollha fl- Ewropa jkunu jistgħu jerfgħu l-piż tas-sorveljanza tal-fruntieri komuni meta issa l-Ewropea ma tibqax l-Ewropea ta' ħmistax imma ssir Ewropa ta' 25.

Hawnhekk nixtieq insemmi b'mod partikolari l-Italja li għandha kosta enormi u li qed iġġorr piż aktar milli suppost fil-ġlieda tagħha kontra l- immigrazzjoni legali.

Allura l-punt tal-gvern Taljan li miegħu aħna naqblu huwa li tinħoloq struttura fl-Unjoni Ewropea fejn il-pajjiżi jikkooperaw ma' xulxin fis-sorveljanza ta' dawn il-fruntieri komuni esterni għax il- fruntieri interni se jispiċċaw.

Per eżempju ̧ l-akbar diffikultà tagħna hija fuq il-baħar għax hemmhekk mhuwiex faċli li żżomm l-immigranti illegali milli jidħlu.

Għalhekk kieku jkollna s-saħħa mhux ta' pajjiż wieħed imma ta' 25 pajjiż flimkien bir-riżorsi differenti tagħhom ̧ ikollna vantaġġ għax pajjiżna qiegħed fil-periferija ta' l-Ewropa.

Nixtieq insemmi wkoll każ fejn ikun hemm xi emerġenza f'xi pajjiż.

Fis- seminar li sar f'Ruma li għalih attendew il-ministri ta' l-intern kollha tal-pajjiżi kandidati u anke tal-pajjiżi membri ta' l-Unjoni Ewropea kien hemm l-idea li f'każ li jkun hemm emerġenza ta' influss ta' immigranti illegali f'pajjiż wieħed – hawnhekk nistgħu nieħdu l-eżempju ta' l-Italja meta kellhom 1, 000 ruħ li daħlu Catania f'daqqa – il-pajjiżi l-oħrajn għandhom jagħtu l-għajnuna tagħhom permezz ta' nies ̧ mezzi u training.

Għalhekk il-konċett tal-joint patrol tal-fruntieri esterni ġodda ta' l- Unjoni Ewroepa mhux talli ma jbeżżagħniex talli rridu naħdmu għalih biex dak il-piż ̧ li anke l-Italja tħossu tqil aħseb u ara Malta ̧ ma nġorruhx waħedna imma nġorruh flimkien.

Għaliex se jissaħħu l-fruntieri esterni ta' l-Unjoni Ewropea permezz ta' Schengen Agreement?

Kulmin huwa f'Schengen Agreement se jipparteċipa fix- Schengen Information System – apparti l-Europol – li bih Malta taqsam l- informazzjoni li għandha hi u l-informazzjoni li għandu ħaddieħor dwar nies li m'għandhomx jidħlu fil-fruntiera esterna u komuni b'mod li aħna mhux se niddependu fuq l-informazzjoni li għandna aħna imma fuq l-informazzjoni tal- 25 pajjiż ta' l-Unjoni Ewropea li jkunu jipparteċipaw fix-Schengen Information System.

Huwa veru li ladarba li tidħol fl-area tax-Schengen bħala regola jkollok ċirkolazzjoni libera ġewwa Schengenland biex insemmuha hekk, anke jekk m'intix ċittadin ta' l-Unjoni Ewropea ̧ imma mbagħad se nsaħħu l-fruntieri esterni tagħha billi se nipparteċipaw fix- Schengen Information System li diġà teżisti għat-13-il pajjiż li huma fix- Schengen Agreement u li huma l-pajjiżi kollha ta' l-Unjoni Ewropea ħlief l- Irlanda u l-Ingilterra.

Għalhekk meta nidħlu fix-Schengen Agreement se nsaħħu l-fruntieri esterni tagħna anke meta jiddaħħlu l-visas ma' pajjiżi li llum m'għandhomx bżonn visa ̧ b'mod partikolari l-pajjiżi kollha tan- North Africa.

Kif spjegajt l-aħħar darba huwa veru li l-visa huwa att burokratiku jiġifieri mhux qed ngħid li huwa aktar faċli mingħajr visa milli bil-visa pero' l-visa se jkollha żewġ vantaġġi.

L-ewwel wieħed huwa li ladarba tinħareġ il-visa se jispiċċaw jew jonqsu drastikament il-każijiet ta' persuni li jiġu rifjutati at point of entry fl-ajruport.

Dan għaliex in- nies ikunu ġew sifted minn qabel u tkun ingħatatilhom il-visa minn qabel.

Jista' jkun hemm każ eċċezzjonali li xi ħadd li xorta waħda nħarġitlu l- visa ma jitħalliex jidħol f'Malta għax ikunu ġraw affarijiet wara li tkun inħarġitlu l-visa jew għal raġunijiet ta' sigurtà ma jitħalliex jidħol.

Pero' r-regola assoluta se tkun li ġaladarba tkun inħarġitlek il-visa allura titħalla tidħol f'Malta.

Sur President, malli nidħlu f'Schengen Agreement ̧ jekk xi ħadd ̧ per eżempju, mit-Tuneżija jidħol f'Malta, aħna mhux biss noħorġulu visa biex jidħol f'Malta imma noħorġulu visa biex ikun jista' jidħol fil-25 pajjiż kollha ta' l-Unjoni Ewropea ħlief dawk li ma jaċċettawx ix-Schengen Agreement.

Il-fatt li l-kandidati membri mill-pajjiżi kandidati kollha aċċettaw dan l-agreement ifisser illi kieku llum kellna nidħlu f'Schengen Agreement ̧ Tuneżin jidħol f'Malta u noħorġulu x-Schengen visa jkollu dritt li jidħol fi 23 pajjiż ta' l-Ewropa, ħlief l-Irlanda u r-Renju Unit.

Pero' rrid ngħid li hemm pajjiżi, bħan-Norveġja, li mhumiex membri ta' l- Unjoni Ewropea li daħlu fix-Schengen Agreement ukoll.

Għalhekk minkejja li hemm żewġ membri ta' l-Unjoni Ewropea li mhumiex fix-Schengen Agreement ̧ hemm imbagħad min qiegħed barra mill-Unjoni Ewropea li għandu trattati speċjali ta' moviment ħieles tal-persuni ma' l-Unjoni Ewropea wkoll.

Issa aħna għamilna artiklu 4A għal kull pajjiż li miegħu Malta jista' jkollha trattat li mhux biss jista' jkun pajjiż li mhuwiex membru ta' l- Unjoni Ewropea imma jista' jkun pajjiż li lanqas għandu intenzjoni li jkollu xi relazzjoni ̧ speċjali jew mhijiex, ma' l-istess Unjoni.

Għal dawn ir-raġunijiet kollha li semmejt ̧ kemm nhar it-Tlieta li għaddew u anke llum, dan l-abbozz ta' liġi nirrikkmandah għall-approvazzjoni tal- Kamra u nispera li fi stadju ta' Kumitat inkunu nistgħu nirraffinawh.

Dan huwa abbozz ta' liġi li se jsaħħaħ idejn l-awtoritajiet Maltin fil- ġlieda kontra l-immigranti illegali u se jipprova jipprevjeni li hawn Malta jiġu persuni mingħajr visa.

Dan l-abbozz ta' liġi se jippermetti li l- gvern Malti jfassal, skond iċ-ċirkostanzi ̧ regolamenti li jkollhom x'jaqsmu ma' l-adeżjoni ta' Malta fl-Unjoni Ewropea.

Pero' kif għidt qabel ̧ dan mhux qed nagħmluh esklussivament fuq il-kwestjoni ta' l-Unjoni Ewropea imma għal kwalunkwe trattat li pajjiżna jista' jkollu ma' pajjiżi oħrajn.

Għal dawn ir-raġunijiet nerġa' nirrikkmanda l-approvazzjoni mill- Kamra ta' dan l-abbozz ta' liġi.

Nirringrazzjak.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Gavin Gulia.

ONOR.

GAVIN GULIA: Sur President ̧ jien segwejt b'attenzjoni d-diskors introduttorju ta' l-Onor.

Borg fuq dan l-abbozz ta' liġi.

Irrid ngħid mill- bidu nett li dan huwa abbozz ta' liġi li ilni nistennih xhur sħaħ proprju minħabba t-tibdil fl-Att dwar l-Immigrazzjoni u minħabba l-adeżjoni li qed ifittex il-gvern Nazzjonalista f'dak li għandu x'jaqsam mal-free movement of workers u mal-free movement of capital tal-kolonna prinċipali li fuqha hija fondata l-Unjoni Ewropea.

Sur President, l-għanijiet u r-raġunijiet ta' dan l-abbozz ta' liġi jgħidu hekk:

"L-għanijiet ewlenija ta' dan l-Abbozz hu biex jipprovdi li jingħata seħħ għal kull obbligazzjoni internazzjonali li Malta tista' tidħol għaliha għar-rigward ta' affarijiet li jolqtu l-immigrazzjoni ̧ u sabiex tiġi faċilitata t-tneħħija ta' immigranti projbiti minn Malta, filwaqt li jiġu garantiti s-salvagwardji legali neċessarji.".

Irrid ngħid li l-warming up fil-media u fid-diskors introduttorju tal- ministru tana l-impressjoni li dan huwa abbozz ta' liġi li prinċipalment għandu x'jaqsam mal-ġlieda kontra l-immigrazzjoni illegali.

Ovvjament kull pajjiż jagħmel l-isforzi tiegħu biex jiġġieled din il-problema.

Pajjiż mhux neċessarjament jiġġieled lill-immigrant ipprojbit – naturalment għandna liġijiet li jipprojbixxu l-immigrazzjoni illegali – imma jiġġieled l-isfruttament ta' dawn in-nies li jiġi mwettaq minn ċrieki ta' kriminalità organizzata għal skopijiet ta' profitt illeċitu finanzjarju imma inti tieħu l-impressjoni li dan huwa abbozz ta' liġi li l-iskop prinċipali tiegħu huwa proprju dan.

Pero' I beg to differ – kif inhu l-grupp parlamentari Laburista – fuq l-iskop prinċipali ta' dan l-abbozz ta' liġi għax naħseb li l-iskop tiegħu mhuwiex biss il-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata – għalkemm dan huwa għan ieħor importanti – imma huwa biex Malta tibda tipprepara ruħha u tallinja r-regolamenti tagħha ma' dawk ta' l-Unjoni Ewropea.

Naħseb li l-iskop prinċipali ta' dan l-abbozz ta' liġi huwa sabiex jiġi faċilitat il-moviment ħieles ta' ċittadini mill-Unjoni Ewropea ġewwa pajjiżna, il-moviment ħieles ta' ħaddiema mill-Unjoni Ewropea ġewwa pajjiżna kif ukoll il-moviment ħieles tal-kapital għal dak li jirrigwarda r- residenzi u x-xiri ta' proprjetà f'pajjiżna jekk qatt Malta tissieħeb fl- Unjoni Ewropea.

Naturalment din hija kwestjoni ta' importanza fundamentali u politika nazzjonali li ċertament l-Oppożizzjoni ssib faċilita sabiex tivvota favur dan l-abbozz ta' liġi.

Pero' għar-raġuni li dan l-abbozz ta' liġi huwa intenzjonat li jallinea liġi partikolari importanti, li hija l-Att dwar l- Immigrazzjoni ma' l-acquis communautaire ta' l-Unjoni Ewropea, nista' niddikjara minn issa stess għan-nom tal-grupp parlamentari Laburista – naturalment wieħed ikun qed jistenna wkoll x'inhi r-reazzjoni politika ta' l-Oppożizzjoni fuq dan l-abbozz ta' liġi – li ladarba aħna ma naqblux ma' sħubija sħiħa ma' l-Unjoni Ewropea, se nivvotaw kontra dan l-abbozz ta' liġi b'division.

Naturalment jien u l-kollegi tiegħi se nagħtu r- raġunijiet tagħna b'mod dettaljat għaliex aħna se nivvotaw kontra.

Jien naħseb li kulħadd fehem – il-ministru spjega lealment u dettaljatament – x'inhuma l-effetti ta' sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea f'dak li għandu x'jaqsam mad-dritt ta' ċittadini ta' l-Unjoni Ewropea li jkunu jistgħu jiċċirkolaw fil-pajjiżi kollha msieħba fl-Unjoni Ewropea inkluż Malta jekk qatt tissieħeb fl-Unjoni Ewropea.

Peress li dan l-abbozz ta' liġi jimmira biex jemenda l-parti li għandha x'taqsam mar-residence permits allura f'dak li għandu x'jaqsam ma' residenzi jkun tajjeb li wieħed jidħol ukoll fil-kwestjoni tad-dritt li ċittadini mill-Unjoni Ewropea akkwistaw it-tieni proprjetà ġewwa pajjiżna.

Hemm ukoll kwestjonijiet oħrajn li għadhom x'jaqsmu ma' visa imma dwar dan nitkellem aktar tard.

Jekk Malta tidħol fl-Unjoni Ewropea bilfors trid tallinea ruħha mal-kolonni, biex insejħulhom hekk ̧ li huma l-erba' libertajiet ta' l-Unjoni Ewropea.

Għalhekk ikun tajjeb li wieħed jagħmel distinzjoni bejn kif inhuma l-affarijiet illum u kif ikunu l-affarijiet jekk Malta tissieħeb fl-Unjoni Ewropea għal dak li jirrigwarda d-dritt ta' libertà ta' moviment ta' ċittadini jew ħaddiema fl-Unjoni Ewropea.

Sur President ̧ ikun tajjeb li wieħed jinnota li l-ewwel tmien faċċati mill- 14-il paġna li fih dan l-abbozz ta' liġi huma dwar l-implimentazzjoni ta' libertà ta' moviment ta' ħaddiema u fih jingħad hekk:

"Il-Ministru ta' l-Intern jista' jagħmel regolamenti sabiex jagħti u jirregola d-dritt ta' kull ċittadin ta' Stat tal-Ftehim jew id- dipendenti tagħhom ̧ li jidħlu ̧ jibqgħu joqgħodu u jirrisjedu fi, u jitilqu minn, Malta;

li jagħti u jirregola d-dritt ta' persuni msemmija fil-paragrafi preċedenti li jfittxu impjieg u jaħdmu f'Malta u li jistabbilixxu u ̧ jew jipprovdu jew jirċievu servizzi f'Malta."

Dan ifisser li dawn ir-regolamenti huma ntiżi sabiex jiffaċilitaw mhux biss iċ-ċirkolazzjoni libera ta' ħaddiema impjegati imma wkoll il-libertà ta' moviment ta' ċaqliq ta' ħaddiema li jaħdmu fil-qasam tas-self-employment jiġifieri dawk li jaħdmu għal rashom.

Dan l-abbozz ta' liġi jimmira wkoll li jagħti lill-minstru d-dritt li joħroġ ir-regolamenti biex jagħti u jirregola d-drittijiet ta' residenza u ta' xogħol lil kull persuna u d-dipendenti tagħha li tkun leġittimament qiegħda fit-territorju ta' xi stat li jkun marbut bi ftehim dwar fruntiera.

Issa meta l-abbozz ta' liġi jagħmel riferenza għall-kelma "Ftehim" jew "Ftehim dwar Fruntiera" jkun qed jirriferi għal kwalunkwe arranġament li jista' jsir fuq livell bilaterali jew mhux bilaterali.

Pero' huwa ovvju li dan l-abbozz ta' liġi qed isir sabiex jiffaċita l-implimentazzjoni tar- regolamenti dwar dak il-ftehim dwar fruntiera li hija l-Unjoni Ewropea.

Għalhekk qed isiru dawn l-emendi dwar l-Att dwar l-Immigrazzjoni.

Sur President ̧ x'inhi l-pożizzjoni llum?

Illum għandna pożizzjoni li tiddiskrimina b'mod pożittiv favur il-ħaddiem Malti kontra drittijiet jew fakultajiet ta' ħaddiema barranin.

Issa meta qed insemmi ħaddiema barranin mhux qed nirriferi biss għall-ħaddiema mill-Unjoni Ewropea imma qed nirriferi wkoll għall-ħaddiema minn kwalunkwe pajjiż ieħor li m'għandux x'jaqsam ma' l-Unjoni Ewropea.

Din hija diskriminazzjoni pożittiva biex il- ħaddiem Malti jiġi protett fis-suq tax-xogħol lokali.

Għalfejn qed ngħid hekk?

Qed ngħid hekk għax ħaddiem Malti jista' jaħdem mingħajr ma jitlob permess mill-gvern Malti.

Ikun hemm vacancy u jekk il-prinċipal ikollu pjaċir jimpjegah, allura jimpjegah.

It's as simple as that.

Hawnhekk qed nitkellem limitatament għal dak li għandu x'jaqsam ma' l-impjiegi għax dwar il-qasam tas-self-employment nitkellem aktar 'il quddiem.

Għalhekk Malti m'għandu l-ebda restrizzjoni biex japplika għal kwalunkwe tip ta' xogħol.

Dan huwa dritt li għandu tiegħu li jiddistingwih minn ċittadini ta' pajjiżi barranin inkluż ċittadini mill-Unjoni Ewropea.

Il-pożizzjoni llum għal dak li jirrigwarda ċ-ċittadin mill-Unjoni Ewropea u kwalunkwe ċittadin minn kwalunkwe pajjiż hija li dan jista' jiġi jaħdem f'pajjiżna pero' għandu ċerti restrizzjonijiet fundamentali li ma sarux b'kapriċċ imma saru biex jipproteġu liċ-ċittadin Malti.

Dwar dan m'hemmx xi forma ta' kontroversja bejn il-gvern u l-oppożizzjoni.

Qed ngħid hekk għax minn mindu sar l-Att dwar l-Immigrazzjoni, kwalunkwe gvern - kemm gvernijiet Laburisti kif ukoll gvernijiet Nazzjonalisti - addotta l-policy li jiddiskrimina pożittivament favur il-ħaddiem Malti.

Issa dan kif isir?

Dan isir għax ċittadin mill-Unjoni Ewropea jew ċittadin barrani ta' kwalunkwe pajjiż ma jistax jiġi f'pajjiżna – anke jekk għandu l-fakultà li jaħdem ġewwa pajjiżna – u jibda jaħdem.

Qabel xejn ċittadin mill-Unjoni Ewropea jrid japplika mal-Ministeru ta' l-Intern sabiex jinħariġlu work permit.

Mhux hekk biss imma biex jinħariġlu dak il-work permit ̧ iċ- ċittadin barrani li jkun qed japplika ̧ inkluż ċittadin mill-Unjoni Ewropea ̧ irid jikkonvinċi lill-Ministeru ta' l-Intern jew lis-Citizenship and Expatriates Department li hu se jagħmel xogħol li ma jafx jagħmel ċittadin Malti inkella l-work permit ma joħroġlux.

Per eżempju ̧ hawnhekk ma jistax jiġi bniedem japplika għall-work permit biex jaħdem bħala waiter u dan joħroġlu.

Dik it-tip ta' applikazzjoni tiġi immedjatament irrifjutata.

Jien naf kemm dawn ir-regolamenti huma applikati rigorożament u kemm l-awtoritajiet konċernati huma inflessibbli sabiex joħorġu dawn il-work permits.

Dawn it- tip ta' work permits ma joħorġuhomx.

Jekk ix-xogħol li jixtieq iwettaq ċittadin barrani jew ċittadin mill-Unjoni Ewropea, ikun min ikun, japplika għal dak il-ġeneru ta' xogħol, dan jiġi rrifjutat awtomatikament.

Jista' jkun hemm eċċezzjonijiet żgħar fejn ma jkunx hemm biżżejjed nies sabiex jaħdmu f'qasam ta' xogħol partikolari li jkun jaf jagħmlu Malti.

Allura f'ċirkostanzi verament rari - verament rari u naf x'jien ngħid - id- dipartiment tas-citizenship and expatriates, naturalment wara li jgħaddi l- applikazzjoni lill-Kummissarju tal-Pulizija u lill-awtorità tat-turiżmu - fil-każ li tkun applikazzjoni in konnessjoni ma' xogħol fit-turiżmu - jista' jagħti dak il-permess.

Imma qegħdin nitkellmu dwar eċċezzjoni għar- regola ġenerali.

Ir-regola ġenerali hija li l-ebda ċittadin barrani, l- ebda ċittadin mill-Unjoni Ewropea ma jista' jagħmel xogħol li jaf jagħmel Malti.

Sur President, tajjeb li dan il-punt nenfasizzah għax aħna noqogħdu nsemmu f'dan il-parlament, fil-ġurnali u fi stqarrijiet li joħorġu, li kif Malta tissieħeb fl-Unjoni Ewropea se jkunu jistgħu jiġu jaħdmu hawn Malta ċittadini mill-Unjoni Ewropea, mentri dik m'hijiex l-iktar ħaġa importanti.

Huwa importanti wkoll il-mod kif dan se jkun jista' jaħdem ġewwa pajjiżna, però tajjeb li jiġi enfasizzat li ċittadin mill-Unjoni Ewropea jew ċittadin barra mill-Unjoni Ewropea ma jistax jagħmel xogħol li jaf jagħmel Malti.

Dik hija l-pożizzjoni sal-lum.

Issa rrid nenfasizza li din hija pożizzjoni li l-gvern Nazzjonalista sostna għal diversi snin.

Fuq dan hawn qbil.

Qatt ma kien hemm xi raġuni politika, ideoloġika or whatever li l-gvern Nazzjonalista ma qabilx magħha, li jkun hawn din id-diskriminazzjoni pożittiva favur il-ħaddiem Malti.

Diversi gvernijiet Laburisti u diversi gvernijiet Nazzjonalisti applikaw u implimentaw din il-policy.

Allura tajjeb li nirripeti li dan it-tip ta' regolament, li għadu jeżisti sal-ġurnata tal-lum u wieħed jittama li jibqa' jeżisti fil-ġejjieni, ma sarx b'kapriċċ imma sar sabiex jipproteġi liċ- ċittadin Malti proprju minħabba ċ-ċokon tas-suq tax-xogħol ġewwa pajjiżna.

Issa x'se jiġri jekk qatt Malta tissieħeb fl-Unjoni Ewropea?

Jien spjegajt kif inhi l-policy illum.

Iżda jekk Malta tissieħeb fl-Unjoni Ewropea jiskattaw awtomatikament ir-regolamenti li jkun jista' jagħmel il-ministru ta' l-intern bis-saħħa ta' dan l-abbozz ta' liġi.

Allura l-ministru ta' l- intern ikun jista' joħroġ regolamenti sabiex jiffaċilita ċ-ċirkolazzjoni tal-ħaddiema mill-Unjoni Ewropea biss - għax naturalment ir- restrizzjonijiet li għad hemm illum jibqgħu japplikaw għall-ħaddiema li m'humiex ċittadini ta' pajjiżi fl-Unjoni Ewropea - u jiskattaw dawn ir- regolamenti.

Allura x-xenarju kif nafuh illum jinbidel kompletament.

Għalkemm huwa veru li ċittadin mill-Unjoni Ewropea se jkun irid xorta waħda japplika għall-work permit, il-fatt li japplika għall-work permit huwa biss formalità għax il-work permit ikun irid joħroġ mal-ewwel mill-ewwel ġurnata li Malta tissieħeb fl-Unjoni Ewropea.

Dan ifisser li filwaqt li meta ċittadin mill-Unjoni Ewropea japplika għal job partikolari llum irid jistenna sabiex il-gvern jiddeċiedi jagħtihulux jew le, u l-gvern għandu dritt li jiċħadulu, f'każ li Malta tkun membru fl-Unjoni Ewropea u ċittadin mill-Unjoni Ewropea japplika għall-work permit, dak il-work permit ikun irid joħroġ awtomatikament.

Mhux hekk biss - u dan hu l-aktar punt importanti li rrid nerġa' nenfasizza - dak iċ-ċittadin mill-Unjoni Ewropea jkun jista' japplika għal qualsiasi tip ta' xogħol li jaf jagħmel ċittadin Malti.

Jiġifieri d-diskriminazzjoni pożittiva li llum teżisti favur il-ħaddiem Malti se tispiċċa awtomatikament kif Malta tissieħeb fl-Unjoni Ewropa.

Dan ifisser li dawn l-impjiegi li se nsemmi li llum huma protetti mhux se jibqgħu protetti.

Fost dawn insibu impjiegi fil-qasam tal-waitering, impjiegi klerikali, segretarji, labourers, kaxxiera, fattigi, messaġġiera, gwidi turistiċi u oħrajn.

Illum dawn ma jingħatawx work permit sakemm, per eżempju, ma jkunx hemm bżonn ta' segretarja li taf tikkommunika b'lingwa partikolari li f'Malta ma jkun hawn ħadd li jafha.

F'dak il-każ jingħata l-work permit anke llum, naturalment għax il-persuna li tkun qed tapplika tispeċjalizza f'ħaġa li ma jafx jagħmel ċittadin Malti.

Allura l-ministru ma jistax jirrifjuta l-permess.

Filwaqt li llum il-ministru jista' jirrifjuta l-permess - u l-ministru jirrifjuta l-permess illum - jekk 'il quddiem Malta tissieħeb fl-Unjoni Ewropa l-ministru ma jistax jirrifjuta dak il-permess.

Jiġifieri dawk iċ- ċittadini mill-Unjoni Ewropea li llum qed japplikaw għall-work permits m'għandhomx għalfejn ikomplu japplikaw għall-work permit, imma sempliċement tiġi estiża, imma ma tkunx soġġetta għad-diskrezzjoni tal-ministru jekk jerġax jestendihielhom jew le.

Fil-każ ta' applikazzjonijiet ġodda ta' ċittadini mill-Unjoni Ewropea l- ministru jrid bilfors jaċċetta li dak iċ-ċittadin jaħdem f'pajjiżna anke f'oqsma ta' xogħol - u nibqa' nirrepeti dan il-punt - li llum huma riżervati esklussivament għall-Maltin.

Jiġifieri jekk Malta tissieħeb fl- Unjoni Ewropea l-impjiegi li llum huma riżervati għaċ-ċittadini Maltin se jkunu soġġetti għall-kompetizzjoni ta' ħaddiema mill-Unjoni Ewropea.

Il-gvern Nazzjonalista għamel dak li huwa sejjaħ il-ftehim storiku ma' l- Unjoni Ewropea.

Jien niftakar kif il-gvern kien ħareġ jiddikjara trijonfalment li għamel xi deal importanti li bih se jiġu protetti ċ- ċittadini Maltin.

Niftakar il-mod sinkronizzat li bih l-MIC, il-ġurnali hekk imsejħa indipendenti u l-gvern, permezz tad-DOI, kienu fgaw - intenzjonalment s'intendi - il-mezzi ta' komunikazzjoni biex jiftaħru u jferfru rixhom b'dan il-ftehim storiku.

Dan il-ftehim storiku jgħid li ċittadini mill-Unjoni Ewropea jkunu jistgħu jibdew jaħdmu ġewwa Malta bi dritt mill-ewwel ġurnata li Malta tissieħeb fl- Unjoni Ewropea.

La kien hemm perjodi transitorji u lanqas kien hemm xi derogi, la waħda u lanqas l-oħra.

In-naħa tal-gvern tipprova tagħti l- impressjoni li ġabet perjodu trasitorju ta' seba' snin, li m'hu perjodu transitorju xejn.

U se nispjega għalfejn.

Perjodu transitorju jfisser li r-regoli ta' l-Unjoni Ewropea ma japplikawx għal perjodu ta' żmien.

Kif jiskadi dak iż-żmien jibdew japplikaw ir-regolamenti.

Deroga tfisser li fl- ebda żmien ma jibdew jitwettqu r-regolamenti ta' l-Unjoni Ewropea.

Nerġa' ngħid li bl-arranġament "storiku" li għamel il-gvern Nazzjonalista la deroga u lanqas perjodu transitorju ma ġab mill-Unjoni Ewropea għas- sempliċi raġuni li, mill-ewwel ġurnata li Malta tissieħeb, ħaddiema mill- Unjoni Ewropea se jkunu jistgħu bi dritt jaħdmu ġewwa pajjiżna.

Il-gvern qal li l-arranġament tiegħu - u jgħid li din hija l-aktar ħaġa importanti - matul l-ewwel seba' snin jagħtih id-dritt li jwaqqaf id-dħul ta' ħaddiema mill-Unjoni Ewropea jekk fil-fehma tiegħu jkun hemm xi major disruption fis- suq tax-xogħol lokali.

Dan m'huwiex perjodu transitorju.

Dan m'huwiex xi dritt li l-gvern Malti ma japplikax ir-regolament ta' l-Unjoni Ewropea, imma huwa biss rimedju li l-gvern ikollu f'każ li tinqala' l-problema.

Jiġifieri din m'hijiex miżura sabiex tipprevjeni l-major disruption li tkellmu dwarha f'dan il-ftehim, imma huwa rimedju vag ħafna.

Għax il-major disruption li jitkellem dwarha dan il-ftehim ma nafux x'inhi, ma ġietx definita.

U jekk il-gvern Malti jkollu d-dritt li jagħlaq is-suq tax- xogħol għaċ-ċittadini mill-Unjoni Ewropea ġeneralment jew f'setturi partikolari, se jkollu jikkonvinċi lill-Unjoni Ewropea li fil-fatt teżisti verament a major disruption.

Sur President, aħna nsostnu li dan il-ftehim ma jipproteġix liċ-ċittadin Malti.

Fil-fatt dan il-ftehim se jiftaħ u se jilliberalizza s-suq tax- xogħol ġewwa pajjiżna.

Huma jqajmu l-argumenti banali li aħna nħobbu ngħidu li se jkun hawn invażjoni ta' ċittadini mill-Unjoni Ewropea ġewwa pajjiżna.

Aħna qatt ma semmejna dan l-argument għax dan m'huwiex kredibbli.

Li jista' jiġri huwa li minħabba ċ-ċokon tas-suq tax-xogħol tagħna qualsiasi ċaqliq żgħir fil-patterns tradizzjonali tas-suq tax-xogħol tagħna jista' jikkawża disruption.

M'aħniex qegħdin ngħidu li jrid ikollna xi invażjoni ta' ħaddiema mill-Unjoni Ewropea biex ikun hawn disruption fis- suq tax-xogħol lokali.

Imma huwa fatt li jekk illum hemm ħames opportunitajiet ta' xogħol available għal ċittadini Maltin esklussivament, jekk Malta tissieħeb fl-Unjoni Ewropea dawk se jkunu miftuħa għall- konkorrenza ta' ħaddiema mill-Unjoni Ewropea.

Il-Ministru kkwota l-artikolu ġdid 4A, kif propost fi klawsola 6 ta' dan l- abbozz ta' liġi, li huwa meħud mit-trattat ta' Schengen.

Subartikolu 4A(2) jgħid li kull dritt mogħti lill-ministru li jagħmel regolamenti ikun dejjem soġġett għal dawk il-limitazzjonijiet li jistgħu jkunu raġonevolment ġustifikati minħabba fil-politika pubblika, is-sigurtà pubblika u s-saħħa pubblika.

Però b'dawn il-limitazzjonijiet m'aħniex se nnaqqsu b'xi mod id-dritt li se jakkwistaw ħaddiema mill-Unjoni Ewropea sabiex jiġu jaħdmu hawn Malta.

Jiġifieri din m'aħniex se noqogħdu nressquha - u fil-fatt qalha l-Ministru stess - kull darba bħala skuża sabiex ħaddiema mill-Unjoni Ewropea ma jkunux jistgħu jiġu jaħdmu ġewwa pajjiżna.

Huwa fatt li jekk ikun hemm kriminal magħruf, allura għar-raġunijiet ta' sigurtà pubblika huwa ovvju li dan ma jingħatax il-permess biex jaħdem ġewwa pajjiżna anke jekk Malta tkun imsieħba fl-Unjoni Ewropea.

Imma din hija xi ħaġa li teżisti anke llum.

Meta ċittadin ta' l-Unjoni Ewropea japplika għall-permess sabiex jagħmel xogħol speċjalizzat li ma jafx jagħmel Malti, dan jiġi rrifjutat il-permess jekk il-pulizija tkun konvinta li din hija persuna ta' karattru dubbjuż għal raġunijiet ta' sigurtà pubblika.

Il-Ministru dejjem għandu l-poter li jirrifjuta l-work permit.

Il-pulizija diġà għandha l-poter li tiċħad id-dritt li ċittadin mill-Unjoni Ewropea jiġi jaħdem f'pajjiżna għal raġunijiet ta' sigurtà pubblika.

L- istess fil-każ ta' raġuni ta' saħħa pubblika.

Jekk persuna jkollha xi marda infettiva u qed tapplika sabiex taħdem hawn Malta, sija jekk Malta tkun fl-Unjoni Ewropea u anke llum li qiegħda barra, l-awtoritajiet konċernati għandhom dritt li jopponu li dik il-persuna tingħata l-permess sabiex taħdem f'pajjiżna.

Imma dawn huma limitazzjonijiet li diġà qed jiġu applikati llum.

Jiġifieri meta l-Ministru Borg semma l-limitazzjonijiet li jistgħu jkunu raġonevolment ġustifikati minħabba fil-politika pubblika, is-sigurtà u s- saħħa pubblika, fil-fatt ma kien qed jgħid xejn speċjali u xejn ġdid.

Allaħares ma kienx hekk!

U jekk Malta tidħol fl-Unjoni Ewropea Allaħares ċittadin mill-Unjoni Ewropea jkun jista' jiġi jaħdem hawn anke jekk ikollu xi marda infettiva jew jekk ikun xi kriminal.

Jiġifieri dawn huma affarijiet li nafuhom u għalkemm huma msemmijin fl-abbozz ta' liġi ma jfissru xejn speċjali u ċittadin Malti ma ggwadanja xejn bihom fil-konfront ta' ħaddiem mill-Unjoni Ewropea.

Sur President, il-weakness ta' l-agreement li għamel il-gvern Nazzjonalista fuq il-free movement of workers joħroġ ukoll mill-fatt li l-gvern mhux se jkollu rimedju preventiv, imma rimedju wara li jiġri l-fatt, wara li jkun hawn a major disruption.

Allura aħna nibqgħu bil-problema li jkollna.

Jiġifieri jekk Malta tiffaċċja din il-problema ta' disruption, x'se jagħmel il-gvern?

Il-ftehim ma jikkontemplax li l-gvern ikun jista' jnaqqas mill- work force barranija li jkollna fil-pajjiż f'każ ta' major disruption.

Allura x'rimedju għandu l-gvern?

Għax jekk għandna a major disruption we will already have a problem that we will have to deal with.

U aħna rridu nsolvu l-problema.

Barra minn hekk inkunu rridu nikkonvinċu lill-Unjoni Ewropea li fil-fatt għandna a major disruption u l-Unjoni Ewropea tista' ma taqbilx mal-konklużjonijiet tal-gvern li fil-fatt ikollna a major disruption.

Aktar minn hekk, wara li jgħaddu s-seba' snin minn meta Malta tissieħeb fl- Unjoni Ewropea l-gvern lanqas biss ikun jista' jwaqqaf ħaddiema mill-Unjoni Ewropea milli jiġu jaħdmu f'Malta, anke jekk se jżomm id-dritt li xorta waħda jinnegozja ma' l-Unjoni Ewropea sabiex jipprova jwaqqaf l-intake ta' ħaddiema mill-Unjoni Ewropea.

Jiġifieri d-dritt li l-gvern ikollu unilateralment li jwaqqaf aktar dħul ta' ħaddiema mill-Unjoni Ewropea jkun japplika biss matul l-ewwel seba' snin u ma jibqax japplika wara.

Allura jekk ikun hemm a major disruption wara dawk is-seba' snin il-gvern Malti ma jkunx jista' jwaqqaf l-intake ta' ħaddiema mill-Unjoni Ewropea.

Għalhekk il-gvern Malti jkun kostrett li jaċċetta l-applikazzjoni ta' ħaddiema barranin, minkejja l-problemi li jista' jkun hemm fis-suq tax-xogħol Malti.

Sur President, nerġa' nenfasizza li mhux realistiku li wieħed jitkellem dwar invażjoni ta' ħaddiema mill-Unjoni Ewropea.

Dan huwa argument li jinqdew bih in-Nazzjonalisti sabiex jipprovaw jirredikolaw l-argumenti tagħna.

Però tenut kont taċ-ċokon tas-suq tax-xogħol tagħna, ċaqliq żgħir jista' jkun biżżejjed sabiex joħloq problemi.

F'Taqsima III ta' dan l-abbozz ta' liġi, paragrafu (b) ta' subartikolu 4A(1), kif propost fi klawsola 6, jgħid li l-ministru jista' joħroġ regolamenti sabiex jirregola d-dritt ta' persuni li jipprovdu jew jirċievu servizzi f'Malta.

Allura hawnhekk mhux qed nitkellmu fuq il-qasam ta' l- impjiegi biss, imma anke dwar il-qasam tas-self-employed ġewwa pajjiżna.

Dan m'għandux x'jaqsam tant mal-libertà ta' moviment tal-ħaddiema, imma aktar maċ-ċaqliq ta' servizzi.

Filwaqt li l-gvern kien ħareġ idoqq it-trombi u jgħid li għamel ftehim storiku ma' l-Unjoni Ewropea fuq id-dritt ta' ħaddiema mill-Unjoni Ewropea li jiġu jaħdmu ġewwa pajjiżna, ma smajna proprju xejn fuq il-qasam tas- servizzi.

Bħallikieku n-nies li jaħdmu għal rashom ma jistħoqqilhomx almenu tentattiv mill-gvern Nazzjonalista li jinnegozja xi ħaġa għall- benefiċċju tagħhom.

Sur President, dan huwa settur li barra li nafu li ftit snin ilu l-gvern Nazzjonalista kien għajjarhom ħallelin, huwa settur li reġa' spiċċa mhux protett mill-gvern Nazzjonalista.

Il-gvern ipprova jagħmel xi ħaġa fil- qasam ta' l-impjiegi, għalkemm aħna ngħidu li ma kien ftehim storiku xejn u s-suq ta' l-impjiegi f'pajjiżna jista' jiġi pperikolati bil-ftehim li wettaq il-gvern Nazzjonalista.

Però l-gvern tal-ġurnata lanqas biss indenja ruħu jinnegozja xi ħaġa għall-benefiċċju tas-self-employed ġewwa pajjiżna.

Jien ma nafx jekk din saritx b'intenzjoni jew saritx bi svista.

Forsi l-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin ikollu l-opportunità li jispjegalna.

Sur President, id-dritt tal-moviment ħieles ta' servizzi ġewwa pajjiżna jfisser li nies li jaħdmu għal rashom f'pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea se jkollhom id-dritt awtomatiku li jiġu jistabbilixxu ruħhom ġewwa pajjiżna mingħajr ebda restrizzjonijiet.

Jiġifieri hawn la għandna derogi, la għandna perjodi transitorji u lanqas xi forma ta' arranġament għall- ħaddiema self-employed Maltin.

Assolutament xejn.

Mill-ewwel ġurnata li Malta tissieħeb fl-Unjoni Ewropea persuna self-employed se tkun tista' tiġi tinnegozja hawn Malta kemm għas-suq lokali kif ukoll għas-swieq barranin.

Sur President, jien niftakar li meta l-Onor George Vella qajjem dan il-punt fil-Kumitat Permanenti għall-Affarijiet Barranin il-Ministru ta' l- Affarijiet Barranin ikkonferma li fil-fatt ma ġie nnegozjat xejn u li mill- ewwel ġurnata li Malta tissieħeb fl-Unjoni Ewropea ċittadini self-employed mill-Unjoni Ewropea se jkunu jistgħu jiġu liberalment jistabbilixxu ruħhom ġewwa pajjiżna.

Eventwalment, wara ħafna tkaxkir tas-saqajn, smajna l-ewwel reazzjoni ta' difiża min-naħa tal-gvern fejn qalu li m'huwiex awtomatiku d-dritt li ċittadini self-employed mill-Unjoni Ewropea jiġu jaħdmu f'Malta.

L-ewwel smajna lill-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin jgħid li dawn se jkunu jistgħu jiġu liberalment jistabbilixxu ruħhom ġewwa pajjiżna, imbagħad smajna lill-Onor.

Edwin Vassallo, is-segretarju parlamentari responsabbli mis-self-employed jikkonferma dan, u mbagħad il-Prim Ministru ċaħad dan kollu.

Qal li m'hu veru xejn li dawn jistgħu jiġu liberalment jistabbilixxu ruħhom ġewwa pajjiżna.

Jiġifieri dawn ma jafux fejn qegħdin.

Il-Prim Ministru jitkellem b'mod li jagħti l-impressjoni li s-self-employed għandhom xi forma ta' protezzjoni minima, imbagħad il-Ministru għall- Affarijiet Barranin u s-segretarju parlamentari responsabbli mis-self- employed jgħidu li ċittadini mill-Unjoni Ewropea m'għandhom l-ebda restrizzjonijiet u li s-self-employed Malti m'huwiex protett.

Jidhirli li anke l-Ministru tal-Finanzi John Dalli, f'kumment li ta f'waħda mil-laqgħat ta' nhar ta' Ħadd kien qal li fil-fatt hemm xi restrizzjonijiet fuq self-employed barranin.

Allura kkontradixxa wkoll dak li kienu qalu l- Ministru għall-Affarijiet Barranin u s-segretarju parlamentari responsabbli mis-self-employed.

Sur President, il-pożizzjoni rigward is-self-employed hija ċara.

Dawn jistgħu jiġu jistabbilixxu ruħhom f'pajjiżna sa mill-ewwel ġurnata tas- sħubija tagħna Malta fl-Unjoni Ewropea.

Il-Ministru imbagħad beda jitkellem b'mod differenti u qal li biex jagħmlu dan, dawn iridu japplikaw għall-permessi mingħand l-Awtorita` ta' l-Ippjanar, il-kunsilli lokali, il- Pulizija eċċ. Imma dawn huma affarijiet li trid tagħmilhom kull persuna Maltija li tistabbilixxi xi forma ta' negozju, jiġifieri aħna diġa' nafu b'dan.

Allura, l-argument tal-membri tal-gvern, li m'huwiex faċli li self- employed barranin jistabbilixxu ruħhom hawnhekk, għax iridu japplikaw għal ċerti permessi, ma jreġġix, għax anke dawk il-Maltin li jibdew xi forma ta' negozju jkollhom jagħmlu dan.

M'hemm l-ebda distinzjoni bejn il-permessi meħtiġa mis-self-employed Maltin u dawk meħtieġa mis-self-employed barranin.

Illum, persuna self-employed ma tistax tistabbilixxi ruħha f'pajjiżna, speċjalment fil-qasam tar-retail u tal-wholesale.

Mill-għada li Malta tissieħeb fl-Unjoni Ewropea, ħaddiema mill-pajjiżi membri se jkunu jistgħu jaħdmu fil-qasam tar-retail u tal-wholesale Malti, bl-istess kundizzjonijiet, jiġifieri ħaddiema mill-Unjoni Ewropea li huma self- employed, qegħdin f'sitwazzjoni ħafna agħar minn dawk li huma mpjegati, għalkemm jien xorta nemmen li bl-arranġament li għamel dan il-gvern, il- ftehim storiku li semma' għal dak li għandu x'jaqsam ma' ħaddiema mill- Unjoni Ewropea, huwa ftehim fqir li ma jipproteġix biżżejjed.

Smajt lill-Ministru Tonio Borg jirrepeti diskors li għamel il-Ministru għall-Affarijiet Barranin rigward id-dritt li l-gvern, jekk irid, jista' jagħmel kwoti f'ċerti oqsma tas-self-employment.

Aħna nafu diġa' li jeżistu ċerti kwoti.

Il-Ministru ta' l-Intern tkellem proprju dwar dak li għandu x'jaqsam ma' l-ispiżeriji, fejn ma tantx jeżistu kwoti.

Sa fejn naf jien, hawn liberalizzazzjoni...

(Interruzzjonijiet) Kollox sew, hawn ċerti kwoti, imma dawn ma jeżistux f'Malta biss.

Il-Ministru għall-Affarijiet Barranin, f'fora oħra instema' jgħid n-numru ta' spiżeriji għandu jkun determinati mid-daqs tal-lokal, jiġifieri lokal żgħir li lanqas biss għandu kunsill lokali ma jistax ikollok iktar minn spiżerija waħda, filwaqt li n-numru ta' spiżeriji fi bliet u rħula mdaqqsin ikun determinat mid-daqs tal-popolazzjoni ta' dak il-lokal.

Hemm ukoll ċerti restrizzjonijiet oħra, per eżempju jrid ikun bilfors spiżjar li jiġġestixxi n-negozju ta' spiżerija, imma dawn huma affarijiet li ilna nafuhom.

Jien nixtieq li xi kelliem min-naħa tal-gvern, forsi anke l-Ministru għall- Affarijiet Barranin, ikollu l-opportunita` li jispjegalna jekk huwiex biħsiebu joħloq kwoti f'oqsma oħra ta' self-employment, fejn allura, f'dak il-każ, isofru ħaddiema self-employed Maltin, għax illum dawn jistgħu japplikaw liberalment peress li m'hemm ebda restrizzjoni ta' kwoti f'ċerti ġeneri ta' negozju.

Aħna rridu nkunu nafu b'mod aktar ċar dwar jekk il- gvern huwiex biħsiebu jistabbilixxi kwoti ħalli ċittadini mill-Unjoni Ewropea ma japplikawx.

Pero' tajjeb li wieħed ikun jaf li l-kwoti li jiġu applikati lil ċittadini mill-Unjoni Ewropea, ikunu jridu jiġu applikati bl- istess mod lil ċittadini Maltin, għax ma tistax issir distinzjoni bejn ħaddiema Maltin u dawk mill-Unjoni Ewropea.

Sur President, teżisti wkoll il-kwestjoni dwar dak li għandu x'jaqsam ma' self-employment u mal-qasam ta' l-impjiegi, fejn in-Nazzjonalisti jħobbu jgħidu li m'huwiex faċli għal persuna barranija li tiġi taħdem f'dawn l- oqsma f'pajjiżna.

Jien nagħmel riferenza għal dak li żvela l-ġurnal "MaltaStar.com" ftit tal-jiem ilu, u li sfortunatament, għal raġunijiet ovvji, dak li ġie pubblikat f'dan il-ġurnal ma ġiex riprodott fuq il- ġurnali li jissejħu indipendenti, jiġifieri l-ġurnali bl-Ingliż.

Sa fejn naf jien, dak li deher fuq il-"MaltaStar.com" għadu ma ġiex miċħud u kontraditt mill-gvern Nazzjonalista.

Se naqra testwalment dak li nkiteb f'dan il-ġurnal, forsi issa xi ħadd jirriproduċih fuq gazzetta, għax ħadd m'għamel hekk, minbarra l-fatt li ħadd min-naħa tal-gvern ma kkontestah.

Fil-ġurnal "MaltaStar.com" tat-22 ta' Ġunju, 2002, intqal hekk:

"Malta is the candidate country where most Italians, French, Belgians, Danes, Dutch and Spaniards, are most interested in living, if the country joins the European Union.

A Eurobarometer survey, commissioned by the European Commission, showed that Malta tops the list of countries where EU citizens would be interested in working, living and studying, if the country decides to join the European Union.

Following the publication of this report, "MaltaStar.com" requested and was granted access by the European Commission to the workings of this report.

These workings show that the surveyed population in Belgium, Denmark, France, Italy, Luxembourg and The Netherlands indicated Malta as the country they would be most interested in working and living.

Of particular relevance..., "

- dan m'huwiex xi survey tal-partit Laburista, imma huwa survey tal- Kummissjoni Ewropea, u għalhekk naħseb li l-gvern Nazzjonalista m'huwiex se jipprova jimmina l-kredibilita` ta' surveys bħal dawn -

"... is the fact that Malta is the country where by far, most Italians would be interested to re-locate.

In fact, Italians who prefer Malta are more than double those who chose the Czech Republic, which is the second most preferred destination among the citizens of our neighbouring country.

Malta was ranked second most preferred country for re-location, amongst British, Irish, Finns, Swedish, Greeks and Germans.

One has to remark that the survey differs between the former West and East Germany.

Malta is the most preferred country for re-location amongst East Germans, while it ranks second in the most effluent West.".

Jien m'iniex qed ngħid dan biex noħloq xi paniku fil-pajjiż jew biex nagħti lil wieħed x'jifhem li se jkun hawn invażjoni mill-Unjoni Ewropea.

Jien wieħed minn dawk il-persuni moderati, ma nagħmilx esaġerazzjonijiet, pero' nibqa' nsostni li anke l-iċken ċaqliq f'patterns tradizzjonali fis-suq tax-xogħol f'pajjiżna jista' jkun detrimentali għall-ħaddiem Malti, li jeħtieġ li jibqa' jiġi protett bil-policies attwali li l-istess gvern Nazzjonalista, sal-ġurnata tal-lum, għadu jżomm in vigore.

Jien nistieden lill-gvern Nazzjonalista biex jekk verament jemmen li bit- tneħħija tal-policy li hawn f'pajjiżna bħalissa, m'hu se jiġri xejn, allura jneħħiha issa.

Imma din il-policy m'hijiex se titneħħa għax huwa fl- interess tal-pajjiż li jsir hekk, imma għax l-Unjoni Ewropea trid li jsir dan.

(Interruzzjonijiet) It works both ways.

Il-Ministru għall- Affarijiet Barranin qiegħed jgħid li it works both ways, għax jekk irid, ċittadin Malti jista' jmur jaħdem f'pajjiż fl-Unjoni Ewropea.

L- arranġamenti li qiegħed jagħmel il-gvern għall-benefiċċju tal-ħaddiema mpjegati u tas-self-employed, żgur li m'humiex vantaġġjużi għal dak il- qasam partikolari.

Teżisti l-kwestjoni tal-visa, li naturalment inqalgħet minħabba l-common visa policy ta' l-Unjoni Ewropea.

U dan l-abbozz ta' liġi jimmira biex il- Ministru jagħmel regolmenti ħalli jelenka lill-pajjiżi li ċ-ċittadini tagħhom ikollhom bżonn visa għal kull permanenza għal dak il-perjodu ta' żmien li jista' jiġi ordnat, jew li ċ-ċittadini tagħhom ikunu eżentati minn dik il-ħtieġa, jew li jirregola l-aspetti kollha tal-ħruġ ta' visa jew ta' għamliet oħra ta' awtorizzazzjoni li jipprovdu dwar kull xorta differenti ta' visa, inklużi visas b'riferenza għad-dħul jew dħul mill-ġdid f'singlu jew multiplu.

Il-punt m'huwiex li ċittadini ta' pajjiżi li llum jeħtieġu l-visa biex jidħlu f'Malta, mhux se jkollhom iktar dan il-bżonn hekk kif nissieħbu fl- Unjoni Ewropea.

Jien ma narax raġunijiet fundamentali għaliex per eżempju ċ-ċittadini tar-Rumanija u tal-Bulgarija għandhom bżonn visa biex jidħlu f'Malta.

Jekk pajjiżna u l-Bulgarija jissieħbu fl-Unjoni Ewropea, allura ovvjament, ċittadini mill-Unjoni Ewropea ma jkollhomx għalfejn japplikaw għall-visa biex jidħlu f'dawn il-pajjiżi.

Il-problema li jara l-partit Laburista m'hijiex din.

Jekk jitneħħew il- visa requirements għal ċerti pajjiżi, u pajjiżna ma jisseħibx fl-Unjoni Ewropea għax fil-gvern ikun hemm il-partit Laburista, mhux neċessarjament jerġgħu jiddaħħlu dawn ir-requirements.

Il-problema li naraw aħna hija għal dawk il-pajjiżi li llum ma jeħtiġilhomx li jkollhom visa u li mas- sħubija, minħabba li Malta tkun trid tallineja ruħha mal-common visa policy ta' l-Unjoni Ewropea, ikollhom isirulhom visa requirements.

Ovvjament, hawnhekk qed nirriferi għal dawk il-pajjiżi fin-nofsinhar ta' Malta, bħal- Libja, it-Tuneżija, l-Eġittu, li minnhom kollha, jidhirli li ċ-ċittadini ta' l-Alġerija biss għandhom bżonn visa biex jidħlu f'pajjiżna.

Sur President, għal raġunijiet anke kummerċjali, politiċi u kulturali li stabbiliet Malta ma' dawn il-pajjiżi tul is-snin, aħna nħossu li jkun detrimentali u mhux f'loku li Malta toħloq barriera ma' dawn il-pajjiżi bl- introduzzjoni ta' visa requirements.

Gvern Laburista jara kif jirripristina ċ-ċirkostanzi tal-lum, fis-sens li jara kif jagħmel biex liċ- ċittadini ta' dawk il-pajjiżi li minħabba l-common visa policy, ikollhom bżonn visa biex jidħlu f'pajjiżna, jagħtihom id-dritt li jidħlu f'pajjiżna bil-fakulta` li għandhom illum.

Il-Ministru qal li l-visa għandha l-vantaġġ li Tuneżin jew Libjan, jekk jidħol f'Malta jkun jista' japplika biex jidħol fi kwalunkwe pajjiż ta' l- Unjoni Ewropea, imma din il-kwestjoni l-Ministru qiegħed iħares lejha biss mill-perspettiva tat-Tuneżini, tal-Libjani, eċċ. Aħna għandna ħafna negozjanti Maltin li jmorru l-Libja biex jaħdmu, u ovvjament, dan jiżvantaġġjahom fil-kors tan-negozju tagħhom, u anke jekk ikunu jridu jmorru f'dawn il-pajjiżi għal btala.

Aħna nsostnu, u anke l-Ministru qal dan, li l-visa dejjem tqajjem problemi ta' burokrazija u kumplikazzjonijiet fil-mod ta' kif wieħed jittrasporta ruħu bejn pajjiż u ieħor.

Huwa veru li jista' jkun hemm il-ħruġ ta' multiple visa, imma forsi meta semma' dan, il- Ministru kien qed jirriferi għal dawk li llum huma diġa' ben stabbiliti, allura l-awtoritajiet Libjani, Tuneżini jew Eġizzjani jafuhom diġa'.

Pero' jista' jkun hemm problemi biex tinħareġ visa għal min hu ġdid, għall- kuntrarju tal-lum, fejn dan jista' jsir mingħajr problemi ta' xejn.

Nixtieq nagħmilha ċara u nenfasizza li mhux neċessarjament, pajjiż li llum jeħtieġ il-visa u minħabba l-common visa policy, dan il-bżonn jitneħħa, jekk ikun hemm partit Laburista fil-gvern, jerġa' jimponi l-bżonn ta' dik il-visa.

Jista' jkun li gvern Laburista jżomm l-istess dritt li jerġa' jimponi l-visa, jew iħallih miftuħ.

Pero', għal dawk il-pajjiżi li llum m'għandhomx bżonn ta' visa, jekk dan il-bżonn jiġi mpost fuqhom, gvern Laburista jreġġa' s-sitwazzjoni għal dik li hi llum.

Sur President, fil-parti konklussiva ta' l-intervent tiegħi irrid insemmi l- kwestjoni ta' xiri ta' proprjeta` f'pajjiżna minn ċittadini ta' l-Unjoni Ewropea.

Il-Ministru, rightly so, ikollu d-dritt li jirrevoka residence permit għax il-liġi ma tipprovdix li dan, ġaladarba jingħata, jista' jiġi revokat.

Fi kliem ieħor, persuna li tiġi tirrisjedi hawn Malta mhux neċessarjament tixtri proprjeta`, għax jista' jkun li tikri, allura l- kwestjoni ta' residence permit m'hijiex fundamentali għal dan l-abbozz ta' liġi.

Sur President, irrid ngħid xi ħaġa, fuq fuq, rigward ċittadini ta` l-Unjoni Ewropea li l-intenzjoni tagħhom tkun li jiġu jirrisjedu f'Malta b'mod permanenti.

Kif inhi l-liġi llum dawn għandhom bżonn li japplikaw għall- acquisition of immovable property permit anke għall-ewwel proprjeta` li jixtru.

Naturalment ma jkunux jistgħu jixtru proprjeta` oħra.

Pero` jekk Malta tissieħeb fl-Unjoni Ewropea u ċittadin tagħha jkun irid jiġi jgħix Malta permanentement ma jkollux għalfejn joqgħod japplika għall-acquisition of immovable property permit għax id-dritt fuq ix-xiri ta` l-ewwel proprjeta` jingħata awtomatikament.

Qiegħed ngħid dan għax intqal ħafna diskors li jagħtik x'tifhem li l-gwadann prinċipali kien fuq ix-xiri tat- tieni proprjeta`, qisu l-affarijiet baqgħu kif kienu għal dak li għandu x'jaqsam ma` l-acquisition ta` l-ewwel proprjeta`.

Fil-fatt kien hemm bidla fundamentali għax ċittadin ta` l-Unjoni Ewropea li għandu l- intenzjoni li jiġi jgħix Malta permanentement mhux se jkollu għalfejn japplika għall-acquisition of immovable property permit.

Nerġa` ngħid li biex illum ċittadin ta` l-Unjoni Ewropea ikun jista` jixtri proprjeta` ġewwa pajjiżna jrid japplika u jakkwista acquisition of immovable property permit, u mhux hekk biss, imma jrid ukoll jissodisfa ċerti restrizzjonijiet finanzjarji.

Per eżempju, ċittadin mill-Unjoni Ewropea li jirrisjedi b'mod permanenti ġewwa pajjiżna ma jistax jixtri flat li jkun jiswa inqas minn Lm30,000 u ma jistax jixtri dar li tkun tiswa inqas minn Lm50,000.

Din hija policy li ż-żewġ gvernijiet applikaw għal għexieren ta` snin sabiex jipproteġu s-suq tal-proprjeta` ġewwa pajjiżna.

Dan biex ċittadin barrani ma jkunx jista` jixtri proprjeta` b'inqas minn Lm30,000 jekk huwa flat u b'inqas minn Lm50,000 jekk hija dar sabiex dawn it-tip ta` proprjetajiet ikunu riżervati esklussivament għal ċittadini Maltin.

Issa din se tinbidel, anke f'dak li għandu x'jaqsam ma` l-ewwel proprjeta`, hekk kif Malta tissieħeb fl-Unjoni Ewropea.

Għaliex?

Għax ċittadin mill-Unjoni Ewropea li l-intenzjoni tiegħu hija li jiġi jirrisjedi hawn Malta b'mod permanenti la jkollu għalfejn japplika għal residence permit, la jkollu għalfejn japplika għall-acquisition of immovable property permit u lanqas ikun marbut aktar bir-restrizzjonijiet finanzjarji li jeżistu llum.

Dan ifisser li hekk kif Malta tissieħeb fl-Unjoni Ewropea ċittadin mill-Unjoni Ewropea jkun jista` jixtri proprjeta` anke ta` Lm10,000 jew ta` Lm15,000, jiġifieri proprjeta` li hija ferm inqas minn Lm30,000 jew Lm50,000.

Sur President, nidħol issa daqsxejn fl-iskop l-ieħor ta` l-abbozz li għandna quddiemna li huwa intiż li jiġġieled il-kriminalita` organizzata f'dak li għandu x'jaqsam speċifikament ma` l-immigrazzjoni illegali.

Illum skond l-Att dwar l-Immigrazzjoni l-uffiċjal prinċipali ta` l-immigrazzjoni għandu dritt li at the point of entry, jiġifieri fl-ajruport u fil- portijiet, ikun jista` jirrifjuta d-dħul ta` ċitttadin barrani sempliċiment għax iħoss li dik il-persuna m'għandhiex il-mezzi biex iżżomm lilha nnifisha hawn Malta matul il-perjodu li tkun se li toqgħod f'pajjiżna.

Dan id-dritt diġa` jeżisti.

L-intenzjoni tal-gvern hija li jestendi dan id- dritt lill-uffiċjal prinċipali ta` l-immigrazzjoni għat-territorju ta` Malta u Għawdex, ikun fejn ikun.

Jiġifieri jekk l-uffiċjal prinċipali ta` l-immigrazzjoni għandu suspett u anke jistabbilixxi li persuna qiegħda f'Malta illegalment, allura jkollu d- dritt li jaqbad u jiddeportah barra minn pajjiżna.

Ikollu dritt li jżommha fil-kustodja sakemm jagħmel l-arranġamenti biex tittrasportah barra minn Malta.

Dan huwa tibdil importanti fil-pożizzjoni kif inhija llum għax kif inhi, jekk il-pulizija jkollha suspett li persuna tkun qiegħda f'pajjiżna illegalment huwa d-dmir u l-obbligu tal-pulizija li tarresta lil dik il- persuna, tressaqha quddiem il-qorti u l-qorti tisma` l-każ u tara hi jekk il-persuna in kwestjoni hijiex ħatja ta` immigrazzjoni klandestina jew b'xi mod jew ieħor hijiex qiegħda f'pajjiżna b'mod irregolari.

Jekk imbagħad il- qorti tistabbilixxi din il-prova l-qorti timponi l-piena li tħoss li tkun ġusta fiċ-ċirkostanzi u tordna d-deportazzjoni immedjata ta` dik il- persuna.

Issa fir-realta` x'jiġri?

Fir-realta` jiġri li dawn in-nies jitressqu l-qorti u fil-biċċa l-kbira tingħata l-piena ta` section 9.

Dan l-aħħar il-qrati saru xi daqsxejn iktar riġidi u kien hemm fejn imponiet sentenza ta` ħabs.

Pero` l-aktar miżura importanti li tapplika l-qorti hija dik tad-deportazzjoni.

Irridu ngħidu wkoll li 90% ta` dawn il-każi jiġu ammessi mill-imputat ma` l-ewwel dehra tiegħu fil-qorti.

Sur President, hija sfortuna li din il-miżura qiegħda titressaq mar- regolamenti l-oħra ta` l-Unjoni Ewropea li għandhom x'jaqsmu mad-dritt taċ- ċaqliq tal-ħaddiema, tas-servizzi u tal-kapital.

M'hemm l-ebda raġuni partikolari li wieħed jista` jikkritika din il-miżura li qisha qiegħda tiddepenalizza r-reat ta` immigrazzjoni klandestina.

Din il-miżura hija intenzjonata sabiex tiffaċilita` t-tkeċċija ta` persuni li jkunu qegħdin irregolarment ġewwa pajjiżna.

Jeħtieġu naturalment ċerti kjarifiki.

Forsi fl-istadju tal-kumitat naraw kif se tiġi implimentata din il-miżura għax huwa fatt li hawn Malta għandna problema ta` immigrazzjoni klandestina.

Ma nistgħux ngħidu li hija xi problema keotika, pero` bħalma r-reġjuni tat- tramuntana tal-Mediterran intlaqtu b'din il-problema Malta m'hijiex eċċezzjoni, għandna din il-problema anke jekk m'hijiex keotika.

Jiena, per eżempju, għad irrid nikkonvinċi ruħi kif se tiġi implimentata.

L-abbozz ta` liġi jitkellem aktar dwar persuna li tinżamm fil-kustodja tal-pulizija sakemm isiru l-arranġamenti sabiex din il-persuna titlaq barra minn Malta.

Skond dan l-abbozz ta` liġi l-persuna trid tintbagħat lura fil-pajjiż ta` l- oriġini tagħha, pero` jista` jkun hemm problemi kif timplimentaha għax jista` jkun li l-pajjiżi ta` l-oriġini tagħha jew ma jaċċettax lil dik il- persuna jew forsi ma jkunx hemm flights diretti għal dak il-pajjiż.

Jista` jkollok problema – m'humiex problemi ta` kuljum – li persuna tinżamm f'kustodja u ma jkunx jaf kemm se jdum jinżamm f'kustodja sakemm il-gvern ikun għamel l-arranġamenti kollha sabiex tinbagħat fil-pajjiż ta` oriġini tagħha jew f'pajjiż terz u sakemm dik il-persuna mbagħad tiġi trasportata mill-pajjiż terz għall-pajjiż ta` oriġini tagħha.

Jistgħu jinqalgħu problemi amministrattivi għax naħseb li hemm limitu sakemm wieħed jista` jinżamm taħt kustodja.

Illum qegħdin jinżammu Ta` Kandja, pero` dawn għaddejjin mill-proċess tal-qorti.

(Interruzzjonijiet) Dawn huma affarijiet li wieħed jarahom fl-istadju tal-kumitat.

Sur President, li ma stajtx nifhem – u jien għamilt interjection lill- Ministru meta kien qed jagħmel id-diskors introduttorju tiegħu - kienet din id-diskriminazzjoni bejn ċittadini mill-Unjoni Ewropea u ċittadini minn pajjiżi oħrajn li m'humiex imsieħba fl-Unjoni Ewropea li jkunu qegħdin f'pajjiżna b'mod irregolari.

Ir-raġuni hija li l-persuna li tinstab f'pajjiżna b'mod irregolari se jkollha dritt ta` appell quddiem il-bord ta` l-appell dwar l-immigrazzjoni.

Pero` barrani li m'huwiex ċittadin ta` l- Unjoni Ewropea se jkollu dritt li jappella quddiem dan il-bord f'każ li jikkontesta d-deċiżjoni ta` l-uffiċjal prinċipali ta' l-immigrazzjoni li jiddeportah immedjatament mill-pajjiż.

Dan id-dritt huwa daqsxejn differenti minn dak li japplika għal ċittadin mill-Unjoni Ewropea fis-sens li ċittadin mill-Unjoni Ewropea li jinqabad li qiegħed f'pajjiżna b'mod irregolari, l-uffiċjali prinċipali ta` l-immigrazzjoni mhux se jkollu d- dritt li jkeċċih awtomatikament barra minn Malta, imma jrid bilfors jirriferi l-każ lit-tribunal.

Jien ma nistax nifhem għalfejn hemm din id-distinzjoni meta kemm il-persuna li hija ċittadin ta` l-Unjoni Ewropea kif ukoll dik li ġejja minn pajjiż li m'huwiex fl-Unjoni Ewropea t-tnejn ikunu qegħdin f'pajjiżna b'mod irregolari.

Jista` jkun hemm xi raġuni legali.

(Interruzzjonijiet) Le, le, m'huwiex dak il-każ.

Imma ma nistax nifhem għaliex l-istess dritt ma jingħatax awtomatikament lil ċittadin ta` pajjiż li m'huwiex imsieħeb fl- Unjoni Ewropea.

L-aħħar darba staqsejt lill-Ministru u ma kontx sodisfatt bir-risposta li tani.

Forsi l-Ministru eventwalment illum jagħtini risposta.

Sur President, wasalt fl-aħħar parti ta' l-intervent tiegħi u rrid ngħid li l-pożizzjoni tal-Grupp Parlamentari Laburista hija li l-iskop prinċipali ta` dan l-abbozz ta` liġi huwa li l-Partit Nazzjonalista jallinea l- liġijiet Maltin – hawnhekk qed nitkellmu fuq l-Att dwar l-Immigrazzjoni – mar-regolamenti ta` l-Unjoni Ewropea għal dak li għandu x'jaqsam mal-free movement of workers, mal-free movement of services u mal-free movement of capital għal dak li għandu x'jaqsam ma` xiri ta` proprjeta`.

Għalhekk għar- raġunijiet li jiena diġa` tajt u għar-raġunijiet li l-kollegi tiegħi se jagħtu meta jkunu qed jitkellmu dwar dan l-abbozz il-grupp parlamentari Laburista se jivvota kontra dan l-abbozz ta` liġi.

Irridu nagħmluha ċara li naturalment il-gvern qed jippreżenta abbozz ta` liġi li fih taħlita ta` affarijiet.

Hemm, per eżempju, affarijiet li huma ta` concern għal kulħadd li għandhom x'jaqsmu ma' l-immigrazzjoni illegali.

Naturlament il-Partit Laburista mhux se jivvota kontra dan l-abbozz ta` liġi minħabba dik, imma għax imħallta magħha hemm l-iskop prinċipali tal-gvern – u jiena nibqa` ngħid li l-gvern qed jaqbad dan l-abbozz minn siequ minflok minn rasu - li huwa li jallinea l-liġijiet Maltin ma` l-acquis communautaire.

Allura għal din ir-raġuni l-oppożizzjoni Laburista se tivvota kontra dan l-abbozz ta` liġi b'division.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Hawn iktar rimarki?

L-Onor.

Michael Bonnici.

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Sur President, ftit tal-ġranet ilu konna qed niddiskutu abbozz ta` liġi li jemenda l-Att dwar il-Konvenzjoni Ewropea li diġa` għadda mill-istadu tat-tieni qari.

Qed insemmih għax l-abbozz ta` liġi li għandna quddiema jikkumplimenta ħafna miegħu.

Fil-fatt artiklu 1 tas-seba` protokoll li hemm mal-Konvenzjoni għall-Protezzjoni tad- Drittijiet tal-Bniedem u tal-Liberatjiet Fundamentali li daħħalnih fil-liġi tagħna jitkellem dwar salvagwardi proċedurali li għandhom x'jaqsmu mat- tkeċċija ta` frustieri jgħid hekk:

Frustier li jkun b'mod leġittimu residenti fit-territorju ta` xi Stat m'għandux jiġi mkeċċi minn dak l-Istat ħlief b'konsegwenza ta` xi deċiżjoni magħmula skond il-liġi u għandu jkun permess: a. li jippreżenta r-raġunijiet tiegħu għaliex m'għandux jitkeċċa.

b. li jkollu l-każ tiegħu rivedut, u

c. li jkun rappreżentat għal dawn ir-raġunijiet quddiem l-awtorita` kompetenti jew xi persuna jew persuni li jiġu msemmija minn dik l- awtorita`.".

Sur President, jiena smajt lill-Onor.

Gulia jitkellem u ddikjara li l- oppożizzjoni se tivvota kontra dan l-abbozz ta' liġi.

X'inhuma r-raġunijiet li għalihom se jivvotaw kontra din il-liġi?

L-Onor.

Gulia qal li għalkemm jaqblu mal-ġlieda kontra l-immigrazzjoni illegali xorta waħda se jivvotaw kontra għax, skond hu, l-għan prinċipali tal-gvern huwa li l-liġijiet Maltin jiġu konformi ma` l-acquis communautaire ta` l-Unjoni Ewropea.

Speċi joqomsu u jgħidu li dak li qegħdin nilleġislaw favur l-Unjoni Ewropea m'għandux jiġi aċċettat min-naħa tagħhom.

Jiena ma nirraġunax hekk.

Jiena ngħid li bl-emendi li għamilna fil-liġijiet tagħna u l-intoduzzjoni ta` ċerti liġijiet ġodda li l-acquis communautaire jirrikmanda għas-sħubija ta` Malta fl-Unjoni Ewropea qegħdin naġġornaw ruħna maż-żmenijiet tal-lum.

Kieku ma kienx għall-applikazzjoni ta` Malta fl-Unjoni Ewropea kieku dawn il-liġijiet m'aħniex nagħmluhom.

Wieħed irid jifhem li dawn il-liġijiet qed isiru għall-avvanz tagħna l-Maltin kif ukoll għall-avvanz tal-frustieri li jistgħu jiġu f'pajjiżna, fosthom refuġjati u immigranti illegali.

Nerġa` ngħid kieku aħna ma qbadnix it-triq li trid twassalna għal sħubija sħiħa fl- Unjoni Ewropea kieku dawn il-liġijiet qatt ma jiġu aġġornati.

Dawn qegħdin jiġu aġġornati għall-ġid tagħna stess biex insiru aktar moderni u nsiru nixbħu pajjiżi oħra.

Mhux biex inkunu bħal pajjiżi oħra, imma għax nifhmu li l-poplu tagħna għandu dawn dawn il-liġijiet.

Dawn l-inizjattvi li qed jieħu l-Partit Nazzjonalista fil-gvern barra li huma meħtieġa biex inkunu konformi ma` l-acquis communautaire huma wkoll ta` benefiċċju kbir għalina għax b'hekk inkunu nistgħu nadottaw ruħna għaċ- ċirkostanzi li nistgħu nsibu ruħna fihom.

Sur President, waħda mill-iktar ħaġa importanti f'din il-liġi hija l- introduzzjoni tal-viża.

Aħna nafu li hawn 88 pajjiż madwar id-dinja kollha li ċ-ċittadini tagħhom għandhom bżonn il-viża biex ikunu jistgħu jidħlu Malta.

Bosta minn dawn il-pajjiżi jinsabu 'l bogħod ħafna minna għax il- biċċa l-kbira tagħhom jinsabu fis-South America u allura ma tantx ikollna problemi bihom għax ftit huma ċ-ċittadini ta` dawn il-pajjiżi li jiġu hawnhekk.

Jekk wieħed jara l-aħħar abstract of statistics li ħareġ fl-1999 li jagħtik statistika dwar minn liema pajjiżi ġew iċ-ċittdini barranin f'Malta jsib li kienu waħdiet iċ-ċittadini li ġew minn dawn it-88 pajjiż li bħalissa għandhom bżonn viża biex jidħlu Malta.

Jiġifieri għandek numru insinifikanti.

Pero` issa permezz tas-sħubija ta` Malta fl-Unjoni Ewropea se nżidu 45 pajjiż ieħor li ċ-ċittadini tagħhom ikollhom bżonn viża biex jidħlu Malta.

Ovvjament kull wieħed minn dawn il-pajjiżi jista` jintroduċi l-viża biex ċittadini Maltin ikunu jistgħu jidħlu f'xi wieħed minnhom.

Fil- fatt sa ftit taż-żmien ilu – subject to correction - il-Libjani ma kellhomx bżonn viża biex jidħlu Malta, pero` minħabba ċirkostanzi straordinarji li kienu ġraw dan l-aħħar il-gvern Malti kien introduċa viża għall-Libjani li għadha sal-lum in vigore.

Mela kif kont qed ngħid Malta se żżid 45 pajjiż li ċ-ċittadini tagħhom ikunu jeħtieġu viża biex jidħlu Malta.

Din hija xi ħaġa tajba għax ħafna minn dawn il-pajjiżi huma pajjiżi ta` l-Afrika u l- aktar problemi li qed ikollna ta` immigranti illegali – anke dawk li jitolbu l-istatus ta` refuġjati - proprju ġejjin minn dawn il-pajjiżi.

Allura issa se jkun hemm mod differenti ħafna ta` kif wieħed jista` jittratta dawn il-problemi.

Malta bħala pajjiż f'nofs il-Mediterran li huwa milħuq minn kullimkien huwa pajjiż vulnerabbli ħafna.

Immigranti illegali li jkunu fi triqthom lejn Sqallija b'daqsxejn ta` żiffa riħ faċilment isibu ruħhom hawn Malta u dan jikkawżalna konsegwenza koroh ħafna.

U fil-fatt qed ikollna konsegwenzi kbar ħafna minħabba dawk l-emigranti illegali li jsibu ruħhom fix-xtut tagħna.

Jiġifieri li rrid ngħid jien huwa li bl- introduzzjoni tal-viża għaċ-ċittadini ta` pajjiżi bħalma huma s-Sierra Leone, Swaziland, il-Mauritius, il-Marokk u postijiet oħra, Malta tkun tista` tikkontrolla aħjar id-dħul ta' ċittadini minn dawn il-pajjiżi li ħafna drabi jinvolvu lill-pajjiżna spejjeż kbar li l-gvern irid joħroġ għall-bżonnijiet kollha li jkollhom dawn in-nies sakemm iżommhom taħt arrest preventiv jew taħt ċertu kontroll f'ċerti kwartieri.

Importanti ħafna li l-viża kif qed tiġi proposta f'din il-liġi se tkun f'database madwar il-pajjiżi ta` l-Unjoni Ewropea kollha u din fiha vantaġġi kbar.

Għaliex?

Għax fl-inqas diffikulta` li jista` jkollna aħna nkunu nistgħu naraw persuna xi kwalita` ta` viża kellha biex daħlet f'pajjiżi oħra u x'diffikultajiet kien hemm fuq il-viża partikolari tagħha u x'azzjonijiet kriminali tali persuna setgħet kienet imdaħħla fihom.

Sur President, issemma wkoll l-agreement ta` Schengen u ta` min wieħed jispejga daqsxejn dan il-ftehim x'inhu.

Schengen huwa pajjiż ġewwa l- Lussemburgu li fih fl-1985 kien sar trattatt bejn erba` pajjiżi li kienu l- Ġermanja, Franza, il-Belġju u l-Olanda.

Dawn huma erba` pajjiżi li għandhom fruntieri magħqudin ħafna ma` xulxin u dan il-ftehim kien sar biex dawk in-nies li jkunu jridu jaqsmu minn pajjiż għall-ieħor ma jkollhomx bżonn ħafna formalitajiet.

Sempliċiment daqsxejn ta` identity card kienet tkun biżżejjed.

Imma mbagħad l-Unjoni Ewropea tant rat li dan l-agreement kien importanti li adottatu għall-pajjiżi kollha membri ta` l-Unjoni.

Dan ġie rikonoxxut u llum il-ġurnata dawk il-persuni li jgħaddu minn post għall- ieħor ta` l-Unjoni Ewropea qed ikollhom bżonn biss din l-identity card.

Dawn l-affarijiet kulħadd jinnotahom għax meta nsiefru naraw li dawk iċ- ċittadini li jkunu ġejjin mill-Unjoni Ewropea ma jgħaddux mill-proċedura tal-passaporti imma sempliċiment juru din l-identity card jew inkella jibqgħu għaddejjin għax hemm il-moviment ħieles bejn il-pajjiżi membri ta` l-Unjoni Ewropea.

Jiġifieri meta aħna nsiru membri ta` l-Unjoni Ewropea, meta ċ-ċittadini tagħna jmorru f'xi pajjiż minn ta` l-Unjoni mhux se jkollhom għalfejn joqogħdu jistennew fil-queue biex juru l-passaport tagħhom, imma jistgħu jaqbdu u jidħlu fil-pajjiż li jkunu se jżuru.

Dan huwa wieħed mill-vantaġġi kbar għalina l-Maltin għax jiffaċilita` l-metodu biex wieħed jgħaddi minn pajjiż għall-ieħor.

Sur President, dik id-database dwar il-viża li semmejt ftit qabel bl-ebda mod ma qed tikser xi regoli dwar il-protezzjoni ta` l-informazzjoni minħabba s-sistema magħrufa bħala SIRENE, jiġifieri supplementary information request at the national entry.

Din hija importanti ħafna għax lilna bħala gżira żgħira tista` tevitalna ħafna inkwiet minħabba li nkunu nistgħu nżommu li jidħlu f'pajjiżna ċerti nies li ma nkunux nixtiequhom jidħlu.

Jiġifieri Malta se jkollha vantaġġi kbar f'dak li jirrigwarda protezzjoni ta` dħul ta` persuni mhux mixtieqa u kontroll aktar strett.

Sur President, hawnhekk wieħed bilfors irid isemmi l-ftehim li ntlaħaq dwar il-free movement of workers.

Dan il-ftehim ġejna kkritikati fuqu, pero` naħseb li fin-negozjati li kellu pajjiżna ma` l-Unjoni Ewropea dan il- ftehim, apparti r-rikonoxximent tal-lingwa Maltija, huwa wieħed mill-ikbar akkwisti li għamilna.

L-Unjoni Ewropea rrikonoxxiet li aħna bħala pajjiż żgħir nistgħu nikkontrollaw il-free movement of workers.

Il-kelliema ta` l- oppożizzjoni kienu jipprovaw ibeżżgħu lin-nies li hekk kif nidħlu fl-Unjoni Ewropea jibdew ġejjin il-barranin jaħdmu Malta u jieħdu xogħol il-Maltin.

Issa qegħdin jgħidu li anke s-self-employed għandhom dritt jiġu u jaqbdu jiftħu negozju ġewwa Malta.

Nista` ngħid li l-gvern ħaseb ħafna għal dan fil-fatt Malta kienet iebsa ħafna fit-trattattivi li saru dwar dan.

F'dawn it-trattattivi l-gvern għamel l-almu kollu tiegħu biex jieħu l-aħjar li jista` mingħand l-Unjoni Ewropea mingħajr ma nxellfu d-drittijiet li għandhom il-ħaddiema Maltin għax dawn iridu jaqilgħu l-ħobża tagħhom minn hawn Malta.

M'hu veru xejn dak il-biża` kollu li jbeżżgħuna bih dawk li qed jopponu d-dħul ta` Malta fl-Unjoni Ewropea.

Bħalissa hawn tliet fronti li ma jaqblux li Malta tissieħeb fl-Unjoni għax qed jgħidu li dan mhux talli mhux se jkun ta` ġid għal Malta imma se jkun ta` dannu.

Qegħdin jgħidu li m'huwiex fl-interess ta` Malta li tissieħeb fl- Unjoni u aħjar nieħdu ħsieb l-interessi tagħna ta` ġewwa milli affarijiet oħra.

Jiena nħobb inqabbel dan max-xogħol ta` mara tad-dar.

Mara tad-dar ikollha ħafna affarijiet x'tagħmel id-dar u trid tieħu ħsiebhom, pero` jekk tibqa` ġewwa u ma toħroġx barra titkellem man-nies ħalli tkun taf x'qed jiġri madwarha u tadatta ruħha maċ-ċirkostanzi tal-ħajja, allura dik il-mara tad-dar tibqa` b'moħħha magħluq.

Jekk Malta tibqa` barra mill- Unjoni Ewropea nibqgħu b'dik l-anarkija li wieħed jista` jimmaġina f'sitwazzjoni bħal din.

Sur President, dan il-ftehim li Malta għamlet dwar il-free movement of workers huwa wieħed ferm importanti għax sa seba` snin se jkun hemm kontroll sħiħ fuq l-influss tal-persuni li jridu jidħlu hawn Malta u iktar minnhekk wara li jgħaddu s-seba` snin il-gvern Malti xorta waħda jibqa` jkollu d-dritt li jikkontrolla d-dħul ta` barranin li jkunu jridu jaħdmu Malta.

Mhux kif qed tgħid l-oppożizzjoni li wara seba` snin jgħaddi kollox u jibdew deħlin il-frustieri mill-pajjiżi ta` l-Unjoni Ewropea u jieħdu xogħol il-ħaddiema Maltin.

Il-gvern Malti jista` jaġixxi skond iċ- ċirkostanzi li jkun jinsab fihom il-pajjiż u jista` jitlob estensjoni fuq dawk is-seba` snin u ħafna restrizzjonijiet oħra li jkun hemm bżonn.

B'hekk waħda mill-iktar affarijiet li biha kienu qed ibeżżgħu lill-Maltin dawk li qed jopponu d-dħul ta` Malta fl-Unjoni Ewropea sfumat fix-xejn għax il- gvern Malti rrikonoxxa bis-sħiħ li ħadd mill-Maltin m'hu se jitlef ħobżu u ħadd minn dawk il-barranin li se jiġu m'hu se jtellef xogħol il-Maltin.

Dan huwa unur kbir għan-negożjaturi Maltin li marru jinnegozjaw ma` l-Unjoni Ewropea.

Hawnhekk wieħed għandu jara kemm huwa importanti dak li qed jagħmel il-gvern Malti.

Il-gvern fin-negozjati li qed jagħmel ma` l-Unjoni mhux qed iħares biss lejn li akkost ta` kollox nissieħbu fl-Unjoni Ewropea, imma qed jara li jġib l-aħjar ftehim possibbli għall-Maltin.

Sur President, f'artiklu 7 ta` dan l-abbozz ta` liġi li għandna quddiemna jingħad hekk:-

"Kull persuna, li tkun waħda li ma jkollhiex id-dritt ta` dħul, jew ta` dħul u residenza, jew ta` moviment jew transitu taħt it-Taqsimiet preċedenti, tista` tiġi rifjutata milli tidħol, u jekk hija tiżbarka jew tkun qiegħda f'Malta mingħajr il-permess ta` l-Uffiċjal Prinċipali ta` l-Immigrazzjoni, hija tkun immigrant projbit.".

Il-gvern qiegħed joħloq tribunal biex kawżi dwar immigranti prjobiti ma jittieħdux fil-qorti fejn kultant jieħdu x-xhur u anke s-snin biex jiġu deċiżi.

Illum il-ġurnata nħadem makkinarju hawn Malta li rnexxa f'diversi postijiet oħra wkoll.

Per eżempju, għandna s-small claims tribunal, il- consumers' claim tribunal u s-sistema fejn avukati jagħmluha ta` assistenti ġudizzjarji fil-każijiet tat-traffiku u każijiet żgħar oħra.

Dawn huma tribunali li rnexxew ħafna u naqqsu l-load tax-xogħol minn fuq il-qrati tagħna.

L-istess se nagħmlu dwar il-każi ta` immigranti projbiti.

Dawn mhux bilfors iridu jmorru l-qorti, imma se jkun hemm tribunal apposta għalihom.

Din hija xi ħaġa ta` benefiċċju għalihom u bħalma rnexxew tribunali oħra li għadni kemm semmejt hekk ukoll għandu jirnexxi dan li qed inwaqqfu permezz ta` din il-liġi.

Bi tribunal bħal dan il-każi ta` immigranti illegali jkunu jistgħu jiġu mħaffa u wieħed jista` jieħu dawk il- miżuri neċessarji fi żmien qasir.

Sur President, aħna bħala pajjiż jaqblilna ħafna li nidħlu fl-Unjoni Ewropea għax inkunu nistgħu nakkwistaw ħafna vantaġġi minn dawk l- organizzazzjonijiet li hemm lesti għalina mad-dħul tagħna fl-Unjoni.

Nista` ngħid li xi wħud minn dawn il-vantaġġi diġa` qed ingawduhom.

Per eżempju, meta qed nitkellmu fuq l-immigranti illegali wieħed jista` nsemmi l-ħolqien tal-viża u r-ripatriazzjoni u ftehim għad-dħul mill-ġdid li qegħdin ninkorporaw f'din il-liġi.

Qegħdin ngħidu wkoll li għandu jkun hemm skambju ta` informazzjoni permezz ta` statistika biex il-pajjiżi jkunu mgħejjuna jieħdu deċiżjonijiet aktar malajr.

X'ifisser dan?

Per eżempju, jekk pajjiżna jkollu bżonn ta` xi informazzjoni hemm database li tista` tiġi komunikata bejn pajjiż u ieħor f'kemm ili ngħidlek u dik l- informazzjoni tasal f'inqas żmien posibbli.

Qiegħed jingħad ukoll li se jkun hemm assistenza u għajnuna teknika u finanzjarja lill-pajjiżi ta` l-oriġini u pajjiżi li jintużaw għat-transitu ta` nies.

Jissemma wkoll il-ħolqien ta` pulizija Ewropew għall-kontroll tal- fruntieri.

Dawn diġa` jeżistu pero` bħalissa ma nistgħux nagħmlu użu minnhom għax aħna għadna m'aħniex membri ta` l-Unjoni Ewropea.

Wieħed ma jridx jinsa jsemmi l-ġlieda kontra t-traffikar u l-kummerċ tan-nies u l- appoġġ akbar mill-Europol fl-investigazzjonijiet li jsiru mill-awtoritajiet ta` pajjiżi membri ta` l-Unjoni.

Wieħed jista` jkompli jsemmi ħafna iktar minn dawn il-vantaġġi u jibda bil-kooperazzjoni

bejn il-pulizija u d-dwana.

Kif nafu, mid-dwana jistgħu jidħlu diversi tipi ta' kuntrabandu, fosthom xogħol ta' piraterija, ħasil ta' flus u flus foloz, u għalhekk huwa importanti li jkun hemm kooperazzjoni sħiħa bejn id- Dwana ta' pajjiżna u dik ta' pajjiżi oħra.

Fil-fatt fost ir- rakkmandazzjonijiet li saru, ġie rrikmandat li jitwaqqaf qafas komuni bejn il-pajjiżi fil-ġlieda kontra t-traffikar illegali ta' persuni minn pajjiż għall-ieħor.

F'Malta wkoll isir traffikar illegali tal-persuni, u dan it- traffikar isir l-iktar permezz tad-dgħajjes.

Trid issir ġlieda anke kontra l-isfruttar sesswali u l-pornografija tat-tfal kif ukoll kontra l- kriminalita` bl-internet, u l-gvern qed jieħu l-passi kollha meħtieġa f'dan ir-rigward.

Infatti biżżejjed infakkar li l-ġimgħa l-oħra smajna li se tiġi addottata sistema tajba ħafna sabiex tiġi evitata l-kriminalita` permezz ta' l-internet.

Sfortunatament sal-lum aħna, minħabba li għadna m'aħniex membri sħaħ ta' l- Unjoni Ewropea, ma nistgħux nissieħbu fil-Europol.

Ta' min jgħid li l- Europol huwa ċentru li fih tiġi kkoordinata l-ħidma tal-pulizija tal- pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea, u mas-snin ir-responsabbiltajiet ta' l- Europol qed ikomplu jiżdiedu tant li llum din qed tkopri firxa wiesgħa ta' issues, fosthom it-traffikar illegali ta' droga, ta' vetturi misruqa u ta' bnedmin.

Dan l-aħħar inqabdu żewġ persuni Maltin jaħbu droga li ġiet importata hawn Malta minn pajjiżi oħra, u li kieku mhux għax ingħatat ċerta informazzjoni lill-pulizija u li l-pulizija Maltija, il-pulizija Taljana u l-pulizija ta' pajjiżi oħra ma ħadmux id f'id, kieku l-Bambin biss jaf għand min kienet tispiċċa dik id-droga.

Jien qed insemmi dan il-każ biex nuri - u fil-fatt m'iniex se noqgħod nelabora fuq dan il-każ partikolari - kemm huwa importanti li f'ċirkostanzi bħal dawn, il-pajjiżi jingħaqdu flimkien u jgħaddu l-informazzjoni li jkollhom lil xulxin.

Il-Europol tidħol ukoll fil-kwestjonijiet ta' sfruttament sesswali tan-nisa u tat- tfal, ta' falsifikazzjoni ta' dokumenti kif ukoll ta' kuntrabandu ta' materjal radju-attiv u nukleari.

Jiddispjaċini ngħid li f'pajjiżi oħra qed jiddaħħal ukoll ċertu materjal radju-attiv u nukleari, li l-Bambin biss jaf jekk dan ikunx se jintuża biex jitwettqu xi atti terroristiċi, u meta wieħed joqgħod jaħseb fuq il- konsegwenzi li jista' jħalli dan il-materjal, dejjem jekk jintuża, iktar u iktar għandu jirrealizza kemm hi importanti l-Unjoni Ewropea, li taħdem kontinwament għall-ġid komuni ta' l-400 miljun persuna li tgħix fl-Ewropa.

Għal min ma jafx, jeżisti wkoll is-CEPOL, li huwa kulleġġ tal-pulizija Ewropej li permezz tiegħu, il-pulizija tal-pajjiżi Ewropej ikunu jistgħu jikkoordinaw il-ħidma tagħhom bejniethom, partikolarment fil-ġlieda tagħhom kontra dawk l-azzjonijiet li tant jagħmlu ħsara lill-bniedem.

Hija ħasra li pajjiżna ma jistax jifforma parti minn dan il-kulleġġ minħabba li għadu m'huwiex membru sħiħ ta' l-Unjoni Ewropea.

Min jaħdem fid-dwana ma jistax jagħlaq għajnejh u kif jgħidu l-Ingliżi, he turns a blind eye għal dak li jkun se jiddaħħal fil-pajjiż, pero` għandi l- pjaċir ngħid li matul dawn l-aħħar snin, il-pulizija Maltija, anke permezz ta' informazzjoni li ngħatatilha minn pajjiżi oħra, kellha suċċessi kbar f'dan il-qasam u rnexxielha taqbad ħafna kriminali, partikolarment traffikanti tad-droga.

Jien nappella minn hawnhekk biex fid-Dwana mhux biss jiddaħħlu jaħdmu persuni kapaċi imma dawn il-ħaddiema jiġu mħarrġa f'xogħolhom.

Hawhekk jien nixtieq nieħu l-okkażjoni biex nistaqsi wkoll: Dawk in-nies li qed tiġġeddilhom il-visa minn żmien għal żmien qed jiġu spezzjonati biex inkunu nafu sewwa sew x'qegħdin jagħmlu f'pajjiżna, jew inkella qed inġeddulhom il-visa u nieqfu hemm?

Dan biex ma nsemmix ukoll lil dawk li qed jibqgħu jgħixu hawn Malta minkejja li tkun ingħalqitilhom il-visa.

Fl- opinjoni tiegħi, minbarra li l-pulizija għandha tqis il-passi ta' dawn in- nies ħalli tkun taf x'qegħdin jagħmlu f'pajjiżna, għandha tara wkoll jekk dawn humiex qed jieħdu ħobż il-Maltin jew inkella humiex qegħdin jagħmlu affarijiet oħra li bihom ikunu qed jeqirdu l-valuri tagħna.

Issa ħalli niġi biex nitkellem ftit dwar il-ħidma li qed issir fil-ġlieda kontra d- droga.

L-ewwelnett ta' min isemmi l-fatt li l-Unjoni Ewropea fasslet strateġija kkoordinata dwar id-droga, liema strateġija tagħmel enfasi fuq il- prevenzjoni u t-tnaqqis fid-domanda għad-droga billi tħeġġeġ il- parteċipazzjoni ta' organizzazzjonijiet mhux governattivi u billi tiġbor, tanalizza u tqassam informazzjoni dwar il-fenomenu tad-droga f'pajjiżi li huma membri fl-Unjoni Ewropea.

Hawn Malta aħna wkoll għandna għaqda li qed taħdem ħafna fil-ġlieda tagħna kontra d-droga, u hawn qed nirriferi b'mod partikolari għal "Sedqa", li qed tagħti kontribut kbir f'dan il-qasam.

Għalkemm il-gvern qed jagħti lil din in-non-governmental organisation l- appoġġ u l-għajnuna tiegħu kollha possibbli u hemm ħafna nies li jappoġġjawha, is-"Sedqa" għad għandha bżonn ħafna appoġġ u għajnuna biex tkun tista' tkompli tiġġieled kontra t-traffikar u l-vizzju misħut tad- droga, liema vizzju qed jirrovina diversi familji, mhux biss Maltin imma anke barranin għax ħafna drabi pajjiżna jservi ta' transit u ħafna mid- droga li tiġi importata f'Malta terġa' tmur f'pajjiżi oħra.

Mr Speaker, illum l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna qed jenfasizza l- bżonn li jkun hemm kooperazzjoni ġudizzjarja dwar materji ċivili u kummerċjali billi l-avukati u l-ġudikatura ta' pajjiżi differenti jifhmu iktar lil xulxin.

Għalkemm kull pajjiż ikollu r-regoli u l-liġijiet tiegħu, hemm bżonn li jkun hemm iktar kooperazzjoni bejn il-pajjiżi wkoll, u l-Unjoni Ewropea sservi ta' għajnuna kbira biex dan iseħħ.

Per eżempju, mhux il-liġijiet kollha ta' Malta jaqblu ma' dawk ta' l-Italja, imma jekk ikun hemm ċerta kooperazzjoni bejn l-avukati u l-ġudikaturi ta' pajjiżi differenti, ir-riżultat ikun ħafna iktar pożittiv.

Anke jekk pajjiż jagħti status ta' refuġjati lil dawk li jkunu marru f'dak il-pajjiż minħabba li f'pajjiżhom ikun hemm ċerti problemi li minħabba fihom ma jkunux jistgħu jibqgħu jgħixu hemmhekk, dak diġa' jissejjaħ att ta' kooperazzjoni.

Issa ħalli niġi għall-aħħar punt tiegħi, li jirrigwarda t-terroriżmu.

Mr Speaker, ara ma jmurx ikun hawn min jaħseb li Malta ma tistax tintlaqat mit-terroriżmu wkoll.

Huwa biżżejjed li niftakru f'dak li ġara fil-11 ta' Settembru tas-sena l-oħra biex nirrealizzaw li l-atti tat-terroriżmu jħallu effetti negattivi fuq kull pajjiż tad-dinja.

Irridu noqogħdu b'seba' għajnejn biex naraw li pajjiżna ma jintużax bħala transit għal pajjiżi oħra fil-ġarr ta' armamenti jew ta' splussivi.

Fl-opinjoni tiegħi, kien pass tajjeb ħafna li llum qed jitressaq abbozz ta' liġi bħal dan quddiem il- Parlament għax dan l-abbozz ta' liġi mhux biss se jżid ċertu kontroll fil- qasam ta' l-immigrazzjoni, imma se jħares ukoll lil dawk l-immigranti li jiġu f'pajjiżna bi skop ġenwin.

Madanakollu hawnhekk se nagħmel l-istess appell li għamilt meta kont qed nitkellem fuq dawk il-persuni li jiġu f'pajjiżna bil-visa.

Hemm bżonn li dawk il-persuni barranin li għandhom il- work permit hawn Malta jiġu monitored kontinwament ħalli naraw li mhux qegħdin jaħdmu f'pajjiżna għalxejn imma li almenu qegħdin iħarrġu lill- Maltin f'dak ix-xogħol ħalli għada pitgħada ma jkollniex bżonn inġibu lill- barranin biex jagħmlu dak it-tip ta' xogħol, imma dan ix-xogħol jibda jsir mill-Maltin stess għax fl-aħħar mill-aħħar xogħol il-Maltin m'għandu jieħdu ħadd.

Mr Speaker, nixtieq nikkonkludi dan id-diskors billi nappella lill- oppożizzjoni sabiex tħares lejn abbozzi ta' liġi bħal dawn b'mod pożittiv għax abbozzi ta' liġi ta' dan it-tip żgur li se jħallu ħafna ġid, u jien persważ li meta għada pitgħada dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna jibda jiġi implimentat, dan ikun qed jagħmel unur ieħor lill-gvern Nazzjonalista, li wara kollox kien hu li ressqu quddiem dan il-parlament.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Nirringrazzjak.

Sar il-ħin.

Nitlob lill-Ministru ta' l- Intern u l-Ambjent biex, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tlieta, 2 ta' Lulju, 2002 fid-9.00 a.m. b'din l-aġenda:

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Kostituzzjoni tal-Kariga ta' Avukat Ġenerali u dik ta' Avukat tar-Repubblika - Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Amministrazzjoni ta' Artijiet - Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Immigrazzjoni - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Pensjonijiet - Kumitat;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Isports - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Prċeduri fil-Qrati u fit-Tribunali - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Pulizija ta' Malta - Tielet Qari; u

Riżoluzzjoni tal-Prim Ministru dwar il-qagħda fil-pajjiż - Kontinwazzjoni.

Abbozz ta' Liġi dwar l-Impiegi u r-Relazzjonijiet Industrijali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li Jirregola Fondi Speċjali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar is-Sigurta` fl-Ikel - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Uffiċċju tal-Posta - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar ir-Referendi - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili - Kumitat Permanenti; Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Kunsilli Lokali - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Konvenzjoni Ewropea - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Hawn rimarki?

L-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici.

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Mr Speaker, xtaqt niddedika dan l- aġġornament għall-memorja tal-Professur Vittorio Baschelet li miet fit-12 ta' Frar 1980 u jkolli nistqarr miegħek, Sur President, li ili bil-għan li nikkommemorah minn Frar li għadda pero` din hi l-ewwel opportunita` li jiena għandi sabiex niddedika aġġornament u allura, biex ma noqgħodx nistenna sat-12 ta' Frar tas-sena li ġejja, għażilt li d-diskors tal-lum se jkun dedikat għalih.

Il-Professur Vittorio Baschelet kien professur fid-dritt amministrattiv u d- diskors tal-lejla se jittratta ftit is-sitwazzjoni tad-dritt amministrattiv u t-tmexxija amministrattiva tal-pajjiż tagħna.

Infakkar li l-Professur Baschelet kien inqatel f'nofsinhar tat-12 ta' Frar 1980 fejn ħdejh kellu l- assistenta Rosi Bindi li aktar tard saret ministru fi ħdan il-partit popolari Taljan u fi ħdan iċ-centro sinistra.

Jiena xtaqt nagħmel ftit tar- riflessjonjiet fuq it-tagħlim ta' dan il-professur kif ukoll fuq il- bżonnijiet li dan il-pajjiż għandu f'dak li jirrigwardja d-dritt amministrattiv.

Naħseb li l-bżonnijiet taċ-ċittadini qegħdin jikbru aktar u r-rapport bejn l-istituzzjonijiet demokratiċi u l-poplu qegħdin dejjem jitjiebu.

Jekk inħarsu ftit lura, insibu li f'perjodu ta' ftit ta' snin saru numru ta' emendi li bidlu s-sitwazzjoni f'dak li huwa d-dritt amministrattiv.

Kellna l-emenda li saret fil-kodiċi ta' proċedura ċivili, fl-artiklu 469A, li din fetħet ferm aktar ir-raġunijiet abbażi ta' liema ċittadin jista' jagħmel kawża l-qorti biex iwaqqa' deċiżjoni li tittieħed mill-istat.

Id- deċiżjonijiet amministrattivi jistgħu jiġu attakkati llum għal numru ta' raġunijiet ferm akbar milli kienu fi żminijiet oħrajn meta ċittadin kien ikollu diffikultajiet kbar biex iwaqqa' deċiżjoni li tkun ittieħdet minn uffiċjal jew istituzzjoni pubblika.

Infakkar ukoll li kien hemm żmien fejn kien hemm duttrina li numru kbir minn dawn id-deċiżjonijiet pubbliċi lanqas biss stajt tagħmel kawża kontrihom fil-qorti.

Irridu ngħidu wkoll li fl-1995 sar pass kbir 'il quddiem b'dak li llum hu l- kapitlu 385 u cioe` l-ftuħ ta' l-uffiċċju ta' l-Ombudsman.

Uffiċċju li għamel ħafna passi 'l quddiem u li llum hu backbone importanti fl- amministrazzjoni.

Ma rridx nonqos milli nsemmi wkoll l-emenda fil-kodiċi ċivili li għada kif ġiet proposta hawnhekk fejn qed jiġi propost li f'każ ta' korruzzjoni fl-amministrazzjoni, wieħed ikun jista' jagħmel kawża ċivili.

Sur President, dawn li semmejt huma kollha miżuri prattiċi sabiex iwasslu għall-accountability akbar u sabiex ikun hemm rapport aħjar bejn min jieħu d-deċiżjonijiet u min jiġi affetwat minn dawn id-deċiżjonijiet.

Wara kollox irridu nżommu f'rasna li l-poplu hu sovran u huwa li jagħti l- poteri lil dawn l-istituzzjonijiet u allura huwa sewwa u xieraq li jkun hawn aktar deċiżjonijiet li jkunu accountable fis-sena li jekk il-poplu jintlaqat ħażin minnhom, ikun jista' jgħid li dawn ittieħdu kontra il-liġi.

L-aspettativa` tal-poplu llum qed tikber.

Jiena niltaqa' ma numru kbir ta' nies li jaħsbu li ladarba huma jħallsu t-taxxi allura jippretendu li jkollhom amministrazzjoni aħjar mill-pajjiż.

Fil-fatt ħafna drabi, meta jkun hemm problema, in-nies sikwit jistaqsuni għala dawn għandhom iħallsu t- taxxi jekk mhux qed jieħdu s-servizz.

Dan huwa l-punt importanti u naħseb hemm bżonn kbir li naraw kif intejbu s-sitwazzjoni.

Per eżempju, għad hemm numru ta' dipartimenti li tiktbilhom u jdumu biex jagħtuk risposta.

Fil- fatt riċentement irċevejt risposta ta' ittra minn dipartiment tal-gvern li jiena kont bgħatt fl-1996.

Għaliex ċerti nies jagħmlu talbiet biex jieħdu xi ħaġa li hi ta' benefiċċju għalihom u li wara kollox għandhom dritt għaliha u għal dawn it-talbiet jew applikazzjonijiet ma jkollhom l-ebda feedback lura ta' x'qiegħed jiġri?

Tiltaqa' ma bniedem u jgħidlek li għamel applikazzjoni għat-tali ħaġa pero` ma jafx x'ġara minnha għax ma ingħatax risposta.

M'hemmx mekkaniżmu biex tkun taf min se jieħu deċiżjoni fuq file partikolari, fuq bniedem jekk għandux benefiċċju jew le, jekk bniedem hux intitolat biex jieħu self jew le eċċ. M'hemmx mekkaniżmu min-naħa ta' l- istat sabiex iċ-ċittadin ikollu viżjoni ta' dak li qiegħed jiġri mit-talba jew applikazzjoni tiegħu.

Ħaġa oħra li hi problematika fis-settur amministrattiv hi l-kwestjoni ta' trasferimenti jew promozzjonijiet fl-intern taċ-ċivil.

Tara li ċerti drabi jkun hemm konflitti interni fl-istess amministrazzjoni u dawn huma problemi li ilna nkaxkru saqajna fuqhom għal żmien twil u naħseb li wasal iż-żmien li wieħed jidħol ftit aktar fihom u ntejbuhom għax meta wieħed jiġi biex jitkellem f'dan il-proċess amministrattiv, irid jammetti dak li qal professur Ingliż li t-terminu "administrative process" ikopri

"a wide range of different decision making contexts and generalisation is problematic.

It is possible to identify the key elements of these terms by saying that administrative process is a decision making procedure authorised under some form of legislative or executive enactment granting a power to a public official or institution.".

Għax ovvjament ir-range kbira ta' deċiżjonijiet li jistgħu jittieħdu minn uffiċjal pubbliku jew minn instituzzjoni taħt il-kappa tal-leġislatura u ta' l-eżekuttiv hija verament endless u l-esperjenza tul din il-leġislatura hija wkoll li qed inżidu fil-kwantita` kbira ta' poter amministrattiv, liema poter bilfors jolqot aktar liċ-ċittadin u għalhekk naħseb li wasal iż- żmien li wieħed jipprova jtejjeb dan is-settur u nagħtuh spinta 'l quddiem.

Per eżempju, kulmin jagħmel talba biex jakkwista xi ħaġa mill-istat għandu jkun jaf min hi l-persuna responsabbli mit-talba tiegħu u għandu jkun jaf x'qiegħed jiġri mill-każ tiegħu.

Dawn huma eżempji ta' kif nistgħu nimxu 'l quddiem.

Ċerti drabi nisma ilmenti min-nies li jmorru fid-dipartiment tal- gvern u jistaqsu fuq il-każ tagħhom u jkun hemm każijiet – mhux dejjem – fejn jgħidulhom li l-file tagħhom qiegħed għand it-tali skrivan imma dan ikun qiegħed bil-leave jew inkella li l-applikazzjoni tal-persuna konċernata tkun intilfet jew tkun f'xi dipartiment ieħor.

Iċ-ċittadin għandu jkollu mekkaniżmu ta' monitoring sabiex ikun jaf min qed jieħu ħsieb l-file tiegħu u f'liema stadju wasal.

Naħseb ukoll li ċ- ċittadin għandu jkollu rabta ma l-istat fis-sens li jkun jaf kemm se ddum biex tiġi proċessata t-talba tiegħu.

Il-poplu jħoss li m'hemmx żmien definit ta' meta se tirċievi risposta għal talba li għamilt.

Ma hemmx żmien definit fejn ir-risposta trid bilfors tasal għand iċ-ċittadin.

Kollox hu ftit miftuħ.

Għandek setturi tal-liġi fejn hemm kollox regolat pero` l-idea ġenerali tal-poplu hija li din hi l-eċċezjoni u mhux ir-regola.

Naħseb li llum il-ġurnata huwa fl-interess ta' dan il-pajjiż li aħna nagħmlu pass ieħor 'il quddiem sabiex il-proċedura li tiġi segwita fl- amministrazzjoni - speċjalment meta wieħed qiegħed jieħu deċiżjonijiet li tajjeb jew ħażin jeffetwaw lin-nies - tkun aħjar.

Bniedem jista' jkun għamel talba għar-refuzjoni ta' flus ta' l-income tax jew bniedem irid iħallas l-income tax jew għamel talba biex jieħu benefiċċju ta' xi ħaġa jew għamel talba biex jiġi eżentat minn xi ħaġa; dawn huma kollha affarijiet li jeffettwaw il-ħajja tal-bniedem u din hija xi ħaġa li l-esperjenza demokratika dejjem tgħallem, li l-instituzzjonijiet demokratiċi jkollhom aktar saħħa u aktar rikonoxximent mill-poplu li vvota għalihom meta jkun hemm aktar sempliċita`, accountability u trasparenza ta' kif il-prattiċi li jeffettwaw il-ħajja tan-nies jiġu proċessati.

Il-poplu jieħu pjaċir meta l- affarijiet isiru malajr u b'mod loġiku u meta d-deċiżjonijiet jittieħdu kemm fuq il-liġi kif ukoll fuq il-ġustizzja.

Naħseb li wieħed mill-punti kardinali li pprova jagħmel dan il-gvern Nazzjonalista u rnexxilu, huwa li jdaħħal fl-operazzjoni l-uffiċċju ta' l- ombudsman fejn dan qiegħed jagħmel ħafna xogħol tajjeb u qiegħed jieħu ħsieb ħafna każijiet.

Ovvjament ma jistax jieħu ħsieb il-każijiet kollha li jaslulu pero` dan qiegħed jgħin biex idaħħal il-good practice f'numru ta' dipartimenti sabiex ma jkunx hemm dawn it-tipi ta' każijiet u sabiex ma jkunx hemm sitwazzjoni fejn persuna ddum biex tieħu r-rimedju tagħha.

Jiena qrajt id-diskors tal-laqgħa li saret fl-4 ta' Marzu tas-sena 2000 tal- kumitat tal-Kamra fejn deher l-ombudsman u ta spjegazzjoni ta' dak li qiegħed isir fl-uffiċċju tiegħu u elenka wkoll numru ta' affarijiet li jitolbu attenzjoni.

L-ombudsman miss punt importanti ħafna u hawn qed nirreferi għal dak li għandu x'jaqsam mar-rimedji li l-poplu jitlob għax fil-kamp amministrattiv inti għandek żewġ kapijiet; dak li huwa r-review, li inti tħares lejn id-deċiżjoni amministrattiva ttieħdet kif ttieħdet, u għandek ir-rimedju li tagħti lil xi ħadd li jkun ġie effetwat ħażin, jew minn applikazzjoni ħażina tal-liġi jew għal xi raġuni oħra li tmur 'il barra mill-ambitu tal-liġi u hemmhekk l-ombudsman qal li waħda mill- problemi prinċipali li hu għandu hija f'dak li għandu x'jaqsam ma l-għoti tar-rimedju.

Hu qal li l-problema mhux tant li jsib li xi ħaġa ma saritx kif suppost jew le - jew skond il-ġustizzja jew le għax dak hu kriterju ieħor u hu interessanti li qiegħed bil-mod il-mod jiġi żviluppat dak li hu sew u ta' dak li mhux sew fl-interpretazzjoni tal-liġi għax din trid tkun ukoll b'mod raġunat speċjalment meta inti tħares lejn il-prinċipju etiku fundamentali tagħha – imma li jagħti r-rimedju.

L-ombudsman ilmenta u qal testwalment

"Jien noqgħod attent ħafna meta nagħmel rakkmandazzjonijiet għaliex bir-rakkmandazzjonijiet mhux biss trid tħares lejn il-kuntest ta' l- individwu imma anke trid tħares ukoll lejn l-eku ta' partijiet oħra li jistgħu jkunu milquta.".

U jgħid li kull darba idum itella` u jnizzel sabiex jieħu d-deċiżjoni fuq liema rimedju hu l-aktar feasable u prattiku.

L-ombudsman jitkellem ukoll fuq id-diffikultajiet tal-rakkmandazzjonijiet u jgħid li hu għandu diffikulta` għax ċerti drabi, ċerti rakkmandazzjonijiet ma jiġux implimentati u jitħallew hemmhekk.

Hawn jkollok problema kbira.

Fil-fatt aħna nsegwu mudell ta' l-ombudsman li hu bħal tad-Danimarka u ta' New Zealand mentri hemm pajjiżi oħrajn bħall-Isvezja fejn jekk l-ombudsman jara li r-rakkmandazzjoni tiegħu ma ġietx implimentata, jista' jagħmel proċess il-qorti u jitlob li r-rakkmandazzjoni tiegħu tiġi mplementata quddiem il- qorti.

Dan il-punt hu importanti ħafna għax hu l-punt li fuqu jkun hemm ħafna problemi fil-pajjiż.

Xtaqt hawnhekk nikkwota l- awtur tad-dritt amministrattiv fejn qali li:

"The direct impact of an administrative decision is on the individual case at hand.

The significance of the individual case has the potential to change administrative procedures.

The extent which public officials follow judicial directions, varies.

This represents a challenge to the authority of the court and is often based on the notion that the courts don't understand the situation of administrators and impose excessively costly procedures.".

Dan hu l-punt importanti; Li minn deċiżjoni individwali joħorġu ħafna riperkussjonijiet li fihom l-amministrazzjoni tkun trid tbiddel kompletament il-linja u l-proċedura li tkun qed tieħu u tbiddel ukoll il- prattika biex b'hekk l-effett tagħha jkun mhux biss fuq dak il-bniedem imma jkun fuq nies oħrajn, fuq l-amministrazzjoni u jkollha wkoll effett inti tiġi għal kwestjonijiet li huma pertinenti l-qorti.

F'dan il-kuntest, il- kwestjoni tar-rimedji u tar-rakkmandazzjonijiet li jagħti l-ombudsman hu aktar komplikat meta inti tidħol fil-kamp tal-qorti għax kif jingħad, il- mentalita` li tiġi segwita mill-ombudsman mhux dejjem tkun l-istess mentalita` tal-ġudikanti.

Il-frame of mind tal-ġudikant biex japplika l- liġi hi differenti minn dik li għandu l-ombudsman.

Dan hu punt fundamentali fil-parti li qed nipprova nwassal.

Naħseb li wasal iż-żmien li wieħed jibda jikkontempla li jkollna tribunal amministrattiv permanenti.

Sfortunatament għandna ħafna tribunali amministrattivi li jitwieldu minn numru kbir ta' liġijiet li nagħmlu hawnhekk kull sena; kull sena aħna nwelldu sitta jew sebgħa tribunali amministrattivi ġodda bil-problemi u l-konsegwenzi amministrattivi kollha tagħhom.

Jiena naħseb li wasal iż-żmien li nibdew nikkontemplaw li barra l- ombudsman, noħolqu wkoll tribunal amministrattiv permanenti li fih ikun hemm kemm l-esperjenza ta' l-ombudsman kif ukoll l-esperjenza tal-ġudikant f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-amministrazzjoni ta' l-istat.

Dan hu importanti għal żewġ raġunijiet.

L-ewwelnett ħaġa huwa żball li rakkmandazzjoni ta' l-ombudsman ma tiġix applikata, u kif qal tajjeb l-istess ombudsman, din timmina l-fiduċja taċ- ċittadin fl-istituzzjonijiet għax iċ-ċittadin l-ewwel ikun mar għand l- ombudsman biex jieħu r-rimedju, jieħu r-raġun mingħandu imma r- rakkmandazzjoni ma tiġix implementata u dan xorta jibqa' b'xejn.

L- amministrazzjoni jkollha r- raġunijiet tagħha għalfejn ma timplementahomx għax dan xejn ma jsir b'kapriċċ pero` naħseb li wasal iż-żmien li nsibu mod ta' kif insolvu dawn il-problemi li m'humiex ħafna bħalissa pero` qegħdin jiżdiedu bil-mod.

Fil-fatt hemm każijiet ta' nies li jkunu marru għand l- ombudsman u d-deċiżjoni tiegħu ma tissodisfahomx.

Per eżempju, kien hemm każijiet fejn l-ombudsman jagħti raġun liċ-ċittadin li l-ħaġa ma saritx kif kellha ssir pero` xorta ma jagħtihx rimedju, fis-sens li ma jgħidlux kif jista' jpatti għat-tort u hemm każijiet fejn l-ombudsman, minħabba id- diffikultajiet ta' l-implementazzjoni tar-rakkmandazzjonijiet tiegħu - u minħabba anke l-problema li għandna fil-pajjiż, li biex tidħol ċerta miżura jridu jiġu nvoluti korpi oħrajn bħal, per eżempju, il-public service commission – dawn ir-rakkmandazzjonijiet ma jiġux implementati.

Jiġifieri l-ombudsman - li qiegħed hemm biex isolvi l-problemi bejn l- amministrazzjoni u l-poplu – qed iwassal biex jinħolqu numru ta' problemi u għalhekk naħseb li wasal iż-żmien li nagħmlu dan it-tribunal amministrattiv li jieħu ħsieb dawn il-problemi ta' nuqqas ta' rakkmandazzjonijiet ta' l- ombudsman.

Mhux biss hekk imma jieħu ħsieb ukoll min irid jagħmel appell bħal jekk, per eżempju, il-gvern ma jkunx qabel mar-rakkmandazzjonijiet li għamel l-ombudsman u jkollu r-raġunijiet validi tiegħu.

Jiena ngħid li għandu jkun hemm post fejn problemi bħal dawn jiġu deċiżi.

Hawn numru ta' rakkmandazzjonijiet li ġew imqiegħda fuq il-Mejda tal-Kamra u xorta baqgħu ma ġewx implementati.

Saru wkoll domandi parlamentari minn numru ta' membri fuq iż-żewġ naħat fuq dan il-punt u wieħed jinnota li s-sitwazzjoni ma tantx qed tiċċaqlaq.

Allura naħseb li wasal iż-żmien li nimxu 'il quddiem għax hemm bżonn li jkun hemm rapport aħjar bejn iċ-ċittadin u l-eżekuttiv bħalma hemm bżonn rapport aħjar bejn l-ombudsman u dan il-parlament.

Tajjeb qal l-ombudsman f'dik il-laqgħa ta' l-4 ta' Marzu fejn qal li hemm bżonn li jiġi mwaqqaf kumitat.

Fil-fatt dan il-punt jiena diġa` semmejtu f'żewġ aġġornamenti li għamilt xi sena ilu, fejn tlabt li jiġi nominat kumitat ta' petitions and complaints fejn il-poplu jkollu l-possibilita` li jmur quddiem dan il-kumitat biex jagħmel l-ilmenti tiegħu u naħseb li dan il-kumitat għandu jkollu rapport ma' l-ombudsman anke fuq il-problemi li qed isib l-ombudsman fl- implimentazzjonijiet ta' ċerti deċiżjonijiet li jieħu.

Huwa importanti wkoll għaliex wieħed irid jgħid li l-ombudsman għandu wkoll il-fakulta` li jagħti pariri li ċerti liġijiet qegħdin joħolqu ċerti sitwazzjonijiet ta' inġustizzja u qed ikollhom effett ħażin fuq il-poplu.

F'ċerti każi jista' jiġri li minflok qiegħed jiġi mplementat dak li rridu aħna, qiegħed jiġi mplementat il-kontra u l-ombudsman għandu din il-fakulta` li fejn jara dan, jagħmel is-suġġerimenti tiegħu.

Jiena naħseb li dan il-kumitat li semmejt jkun tajjeb li nagħmluh sabiex dan jibda jagħmel proposti leġislattivi għax il-proposti leġislattivi kienu dejjem xi ħaġa aċċettata anke fi żmien id- dritt ruman fejn membru fil-parlament jista' jagħmel rapport legali għal tibdiliet fuq ċerti partijiet mil-liġi.

Ir-rumani kellhom il-famuż senat konsulta.

Dan is-senat konsulta kien ikun parir li jagħti avukat u li kien jiġi approvat mis-senat u sussegwement applikat mill-ġudikanti ta' Ruma.

Din hi xi ħaġa importanti oħra fil-mekkaniżmu sabiex tagħmel l- amministrazzjoni tal-pajjiż aktar accountable, aktar viċin tal- poplu u li nevitaw li jkun hemm xi qasma bejn naħa u oħra ta' x'jiġi deċiż hawnhekk u x'verament jieħu lura l-poplu.

Xtaqt qabel nagħlaq nitkellem ukoll fuq żewġ punti oħra li ħarġu minn dak ir-rapport ta' l-4 ta' Marzu li naħseb li jimmeritaw l-attenzjoni.

L-ewwel il-punt kien imsemmi mill-Onor.

George Vella fejn dan ta parir li l- ombudsman għandu jagħmel kampanja ta' informazzjoni.

Naħseb li dak hu pass importanti li għandu jsir.

Irrid ngħid ukoll li hija ħasra li l-ombudsman ma tarahx jipparteċipa fl-attivitajiet tal-pajjiż u eżempju ta' dan kien li fl-attivita` tas-Sette Giugno l-ombudsman ma kienx hemm.

Dan għandu jipparteċipa għax huwa uffiċjal għoli ħafna fil-pajjiż u m'għandhiex tiġi aktar aċċettata s-sitwazzjoni li l-ombudsman ma jingħatax il-ġieħ u l- pożizzjoni li ħaqqu.

Naħseb li għandna nħarsu ftit aktar 'il quddiem, Sur President, u naċċettaw li l-amministrazzjoni sħiħa illum dieħla f'revoluzzjoni fuq żewġ binarji; L-effetti u l-problemi tal- privatizzazzjoni.

X'qed ikun l-effett tal-privatizzazzjoni li huwa aċċettat mad-dinja kollha li huwa xi ħaġa li għandna tkompli tagħmel il-ġid u x'qiegħed ikun l-effett tagħha fuq il-kamp ta' l-amministrazzjoni speċjalment fuq id-dritt amministrattiv.

Punt importanti ieħor li bilfors irrid nidħol fih huwa l-kwistjoni ta' diversi istituzzjonijiet internazzjonali kemm ekonomiċi kif ukoll dawk kbar oħra fil-kamp soċjali u kulturali li wkoll għandhom l-effett tagħhom fuq il- poplu permezz ta' l-istituzzjonijiet tal-pajjiż tagħna stess li wkoll jimmeritaw attenzjoni.

Naħseb li l-poplu għandu d-dritt li jitlob din il- ħaġa.

Fil-kuntest ta' l-effiċjenza, qed tinħass li l-privatizzazzjoni hi l- aħjar triq.

Jien għedt :

"the prevailing dominance of efficiency over and above other vital concerns of administrations especially democracy and equity is seen to be found in privatisation.

We are seeing the privatisation of state power.

This power devolves not to the people, as classical liberal thought might suggest, but largely to institutions on the private side in forms such as private regularity capacities.".

Dan hu ċ-challenge li aħna dieħlin fih.

Il-punt fundamentali hu li hemm bżonn niddedikaw aktar ħin għal dak li għaddej minnu d-dritt amministrattiv għax kif qal professur tad-dritt amministrattiv

"the people entrust power upon institutions and these institutions carry a burden of being accountable to the people for the exercise of the power they hold in trust.".

U dan hu d-dmir tagħna hawnhekk.

Sur President, inti tista' tinnota li kemm ili deputat jien, iddedikajt numru ta' aġġornamenti sabiex nagħmel aġġornament tas-sitwazzjoni kostituzzjonali u amministrattiva tal-pajjiż għax naħseb li pajjiż jixraqlu li jkollu dritt kostituzzjonali u amministrattiv modern li jkun ilaħħaq ma' żminijietna.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada, it- Tlieta, 2 ta' Lulju 2002 fid-9:00 am bl-aġenda kif komunikata mill- Ministru.

Fid-9.30 pm, il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

GŻIRA - TRIQ MANOEL - TRAFFIKU

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jistgħux jittieħdu passi biex it- trasport jibda jitla' minflok jinżel Triq Manoel, il-Gżira sabiex jiġu evitati l-bosta nċidenti li ġraw dan l-aħħar?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Triq Manoel hija diviża b'Rue d'Argens, parti tinżel lejn Rue d'Argens u l-parti l-oħra mix-Xatt tal-Gżira titla' lejn Rue d'Argens.

Qed nassumi li l-Onor.

Interpellant qed jirreferi għal dik il-parti li tinżel lejn Rue d'Argens.

Minn stħarriġ li sar, kemm mid-direttotrat għall-maniġġ tat-traffiku u l- kunsill lokali tal-Gżira, mhux vijabbli li tinbidel id-direzzjoni tat- traffiku f'din il-parti minħabba l-fatt li:-

1. it-traffiku li jkun nieżel minn Triq Sliema, li hi triq distributorja u għalhekk esposta għal ħafna traffiku, jinqasam fuq Triq Manoel minn Triq Luqa Briffa li t-tnejn li huma jesporġu għal Rue d'Argens; u

2. irid jinbidel it-traffic management ta' Triq Reid u Misraħ Turu Colombo.

Biex jiġu evitati nċidenti tat-traffiku, id-direttorat għall-maniġġ tat- traffiku kien approva l-istallazzjoni ta' 35Km/h speed limit signs fiż-żona u dan sabiex il-veloċita` tal-vetturi tkun aktar ikkontrollata.

HOUSING - SAN ĠWANN

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid fiex wasal il-każ tal-persuna li d-dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament dwar sale of property?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-bejgħ mill-awtorita` tad-djar ta' appartamenti tal-gvern taħt l-iskema "Sir Sid Darek" jista' jsir meta l-inkwilin ikun rikonoxxut mid-dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali u/jew mid- dipartiment ta' l-artijiet.

Ninsab infurmat li l-persuna ndikata mill-Onor.

Interpellant ma tissodisfax din il-kundizzjoni.

WSC - SAN ĠWANN –TNEĦĦIJA TA' METER TA' L-ILMA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jinvestiga t-talba tal-persuna li d-dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament sabiex jitneħħha l-meter ta' l-ilma mill-fond indikat ukoll separatament, liema talba ilha pendenti minn Frar?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninsab infurmat li l-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma qed tieħu l-passi meħtieġa biex it-talba tal-konsumatur imsemmi tintlaqa'.

Ta' min ifakkar li f'każijiet bħal dawn, il-korporazzjoni tagħlaq il-kont mid-data ta' l-applikazzjoni.

Għaldaqstant il-konsumatur m'hu se jħallas l-ebda service charge minn Frar 'il hawn.

VAT

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li fl-area tad-dipartiment tat-taxxi interni, fil-parapett ta' block 3, Beltissebħ hemm Fiat Regata GVN 078 abbandunata b'liċenzja li ilha li skadiet minn Lulju tas-sena l-oħra?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-karozza Fiat Regata GVN 078 li kienet tintuża mid-dipartiment bħala general purpose vehicle u li kienet inxtrat f'Marzu ta' l-1990 kienet qed tkun ta' spiża kbira għad-dipartiment minħabba konsum qawwi ta' petrol u spejjeż relatati oħra fosthom tiswijiet.

Għandu jiġi appuntat bord skond avviż legali 83 ta' l-1999 tal-financial and administration audit act biex jirrikkmanda x'azzjoni trid tittieħed biex niddisponu minn din il-karozza.

RELIEF – KAŻ TA' SEPARAZZJONI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid jistax jiġi investigat il-każ tal- persuna li d-dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament u li tinsab separata mir-raġel tagħha li għandu wkoll kustodja tat-tfal tagħha, billi din inqagħtet mir-relief u saritilha rakkmandazzjoni biex tfittex tibda taħdem minkejja li fil-preżent ma tantx hija fit għax-xogħol minħabba depression - iċċertifikat minn speċjlista mediku - li tinstab għaddejja minnu u b'konsegwenza ta' dan kollu qed tkun ta' hardship fuq il-ġenituri tagħha?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-persuna ndikata minnu se tkun ikkuntattjata dwar il-każ tagħha fil-ġranet li jmiss.

BENEFIĊĊJI SOĊJALI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jara għaliex missier ta' familja b'żewġt itfal – partikolarijiet dwaru qed jintbagħtu separatament - inqatagħlu kull dħul mis-social services?

Jista' dan is- sinjur jiġi informat bl-aħħar żviluppi?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

GĦAJN TUFFIEĦA - KANNA TA' L-ILMA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid x'passi se jittieħdu biex tissewwa l- ħsara li hemm fil-kanna ta' l-ilma nieżla lejn il-bajja ta' Għajn Tuffieħa li minnha qed jintilef u jinħela ħafna ilma?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Il-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma ġiet infurmata b'dan il-każ biex tieħu l-azzjoni relattiva mill-aktar fis possibbli.

TAS-SLIEMA - TRIQ SANT ANĠLU - ĦSARAT

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid x'passi se jittieħdu biex tissewwa l- ħsara li hemm fi Triq Sant Anġlu f'Tas-Sliema li qed twassal biex jinħela ħafna ilma?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jien infurmat li l-ħsara msemmija fil-mistoqsija fil-fatt diġa` issewwiet.

DUAL CITIZENSHIP

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid mil-liema pajjiżi ġejjin dawk li ħadu d-dual citizenship skond ir-risposta għall-mistoqsija 34204?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellanti hi kif tidher fit-tabella li qed inpoġġi fuq il-mejda tal- Kamra.

DETOX CENTRE - POST ALTERNATTIV

L-ONOR.

JOSE` HERRERA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' l-Ministru jara li jinstab post aktar adattat għad-Detox centre peress li qiegħed f'post abitat ħafna u minbarra l-isptar, viċin ħafna tad-Detox hemm saħansitra skola primarja?

ONOR.

TONIO BORG: Nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jirriferi din il- mistoqsija lill-ministru konċernat.

BORMLA - SKOLA PRIMARJA - TENDERS

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 33333, meta se jiġu ppubblikati d- diversi tenders għax-xogħlijiet meħtieġa fl-iskola primarja ta' Bormla?

Meta se jsir ix-xogħol meħtieġ?

ONOR.

LOUIS GALEA: Peress li qed nivverifika t-tagħrif miġbur, tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

ŻURRIEQ - TRIQ MATTEOLO SALIBA - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

HELEN D'AMATO staqsiet lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid min hu l-kuntrattur li ħa t-tender biex issir it-Triq Matteolo Saliba Żurrieq u meta hu maħsub li jibda x- xogħol?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li l-kuntratt għax-xogħlijiet fi Triq Matteolo Saliba ż-Żurrieq għadu kif ingħata lid-ditta Alfred Schembri & Sons u l-kuntrattur qiegħed jagħmel il-preparamenti neċessarji biex jinbeda x-xogħol.

BIRGU - TRIQ IL-MAJJISTRAL

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li x-xogħol li kien qed isir fit- Triq il-Majjistral, il-Birgu, waqaf u issa ilu wieqaf għal aktar minn seba' ġimgħat?

ONOR.

TONIO BORG: Nitlob lill-Onor.

XUFIERA TA' L-AMBULANZI – TILWIMA INDUSTRIJALI

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li t-tilwima industrijali li teżisti bejn il-gvern u l-UĦM rigward ix-xufiera ta' l-ambulanzi għadha ma' ġietx riżolta wara xahrejn sħaħ?

Minħabba din it-tilwima qed ikun hemm ħafna tbatija fuq il- pazjenti infushom, l-istaff tal-casualty, u argumenti bejn ix-xufiera stand- by u x-xufiera tal-ambulanzi.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Il-gvern ma jħossx li t-talbiet li qegħdin jagħmlu x-xufiera ta' l-ambulanzi huma ġustifikati.

Il-Ministeru tas-Saħħa qiegħed jagħmel minn kollox biex il-konsegwenzi ta' l-azzjoni li qIegħda tittieħed mix-xufiera ta' l-ambulanzi jkollha riperkussjonijiet mill-anqas.

ENVIRONMENTAL IMPACT ASSESSMENT

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il environmental impact assessment ġew sottomessi lill-awtorita` ta' l-ippjanar fejn jirrigwardja żviluppi marittimi matul dawn l-aħħar għaxar snin?

Kemm minn dawn kienu barranin u kemm minn dawn kienu Maltin?

Minn min saru?

ONOR.

TONIO BORG: Dwar l-ewwel parti tal-mistoqsija, nirriferi lill- Onor. Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari 34071.

L-EIAs kienu ikkoordinati minn dawn il-kumpanniji:

Applied Economics Consulting Ltd

Aquabiotech Ltd

EKOplan

EMDP Ltd

Insular Coastal Dynamics Institute (ICOD)

Lino Bianco & Associates

Malta University Services Ltd

Tnejn mill-EIAs saru minn grupp ta' konsulenti mhux koordinati minn ebda kumpannija.

Dawn il-konsulenti kienu kollha Maltin, ħlief għal wieħed li huwa barrani iżda jgħix Malta.

MEPA - ESPERTI BARRANIN

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: B'riferenza għar-risposta li l-Ministru tani għal mistoqsija 34075, min kienu ż-żewġ esperti barranin u xi kwalifiki kellhom?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li ż-żewġ esperti kienu is-Sur Karl Fuller, Manager tas-centre for environmental assessment and management (CEAM) ta' l-institute for environmental management and assessment (IEMA) ta' l-Ingilterra u Dr John Henry H. Looney li huwa wkoll membru fuq il- Kunsill ta' l-IEMA.

Dawn iż-żewġ esperti għandhom esperjenza twila f'dan il-qasam.

Id-dettalji dwar l-istitut u l-esperti huma kif jidher fid- dokument hawn mehmuż.

ENVIRONMENTAL IMPACT ASSESSMENT

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il environmental impact assessment/statement saru minn Settembru ta' l-1998 sal-lum, fuq talba tal-ministeru u d- dipartimenti li jaqgħu taħtu?

Minn min saru u kemm swew?

ONOR.

TONIO BORG: La l-ministeru u l-ebda dipartiment li jaqa' taħtu ma talab biex isir xi EIA.

ENVIRONMENTAL IMPACT ASSESSMENT

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il environmental impact assessment/statement saru minn Settembru ta' l-1998 sal-lum, fuq talba tal-ministeru u d-dipartimenti li jaqgħu taħtu?

Minn min saru u kemm swew?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab infurmat li matul il-perijodu msemmi l- Forzi Armati, fuq talba ta' l-Awtorita` ta' l-Ippjanar, ikkummissjonaw studju wieħed ta' dan it-tip (EIA).

Dan kien dwar il-proġett ta' estensjoni tal-moll tal-bażi marittima f'Xatt it-Tiben, Furjana u sar mill- kumpannija Environment Management Design and Planning.

B'kollox, l-istudju sewa Lm11,600.

ENVIRONMENTAL IMPACT ASSESSMENT

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il environmental impact assessment/statement saru minn Settembru ta' l-1998 sal-lum, fuq talba tal- ministeru u d-dipartimenti li jaqgħu taħtu?

Minn min saru u kemm swew?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab infurmat li ma sar ebda environmental impact assessment/statement minn Settembru 1998, fuq talba tal-Ministeru għall-Politika Soċjali jew dipartimenti li jaqgħu taħtu.

ENVIRONMENTAL IMPACT ASSESSMENT

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u l- Infrastruttura: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il environmental impact assessment/statement saru minn Settembru ta' l-1998 sal-lum, fuq talba tal- ministeru u d-dipartimenti li jaqgħu taħtu?

Minn min saru u kemm swew?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li l-environmental impact assessments/statements kienu dawn:

|STUDJU |MINN MIN SARU |NEFQA | |Malta |AIS |Lm | |North |Environmental |8,797.50| |Sewage |Ltd. | | |Treatment| | | |Plant | | | |(Sit 1) | | | |Malta |AIS |Lm | |North |Environmental |7,877.50| |Sewage |Ltd | | |Treatment| | | |Plant | | | |(Sit 2) | | | |Gozo |AIS |Lm | |Sewage |Environmental |5,520.00| |Treatment|Ltd | | |Plant | | | |Hay Wharf|EMDP, Mosta |Lm11,600| | | |.00 |

TIĠDID TA' KARTI TA' L-IDENTITA`

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Prim Ministru: Waqt it-tiġdid tal-karta ta' l-identita` qiegħed jiġi enfasizzat li fejn hemm in-numru tar- residenza dan għandu jieħu l-priorita` fuq kull mezz ieħor ta' identifikazzjoni ta' dik ir-residenza partikolari?

X'inhi l-policy li qiegħda tuża l-kummissjoni elettorali f'din il-materja?

In-numru tar-residenza qiegħed jiġi rifless u jkun aġġornat fuq ir-reġistru elettorali?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab infurmat mill-kummissjonjarju elettorali ewlieni li n-numru tal-bieb tar-residenza jieħu l-priorita` fuq il-mezz l-ieħor ta' identifikazzjoni (jiġifieri l-isem) tar-residenza minħabba li n-numru jkun dak uffiċjali mogħti mill-Ministeru għar-Riżorsi u l-Insfrastruttura.

L-uffiċċju elettorali jaġġorna d-database tiegħu sabiex sew ir-reġistru elettorali u sew il-karta ta' l-identita` l-ġdida jkunu stampati bin-numru l-ġdid.

Meta jkun il-każ, l-isem tar-residenza, li għandu l-importanza tiegħu, jidher ukoll fuq il-karta ta' l-identita` wara n-numru tal-bieb.

Fejn m'hemmx numri allokati jidher biss l-isem tar- residenza.

Iżda, minħabba raġunijiet tekniċi, fir-reġistru elettorali jidhru l-ewwel l-isem tad-dar, imbagħad in-numru tal-bieb.

MEPA - ĦAŻ-ŻEBBUĠ - TRIQ SAN MARTIN

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid jekk fi Triq San Martin, Ħaż-Żebbuġ hemmx indikat li jsir front garden fuq xi naħa waħda tat-triq?

Ħarġu permessi f'xi residenza fi Triq San Martin biex isiru front gardens?

Hemm xi enforcement pendenti fi Triq San Martin biex jitneħħew front gardens li saru mingħajr permess?

ONOR.

TONIO BORG: Skond il-pjan regolatur attwalment viġenti, it-triq in kwestjoni mhix indikata bħala waħda għall-bini bil-front gardens.

Għalkemm it-triq hija kommessa bl-iżvilupp, din taqa' f'żona 'l barra mill- iskema uffiċjali tal-bini hekk kif indikata fl-iskemi ta' provvedimenti temporanji ta' l-1988.

Għaldaqstant m'hemm l-ebda gwida uffiċjali jekk għandux ikun imponut front garden jew le f'din iż-żona u kull każ jitqies fuq il-meriti tiegħu.

Jirriżulta li pjanti approvati f'permess partikolari, ċioe` PB 4972/89/650/89, maħruġ fis-26 ta' Diċembru 1989, hemm indikati ħitan quddiem il-faċċata tal-bini u dan sabiex jiġi iffurmat front garden.

Barra minn hekk u iżjed riċenti, inħareġ permess ieħor PA 1712/01 datat 2 ta' Ottubru 2001.

Dan jindika xatba u ħajt il-barra mill-linja tal-bini fejn ġie iffurmat front garden.

Mill-banda l-oħra, permess li kien maħruġ fid-9 ta' Mejju 1996 (PA 1799/95) impona l-eliminazzjoni tal-front garden li kien rikjest mill-applikant.

Sal-lum dan baqa' ma sarx.

Rigward l-aħħar parti ta' l-Interpellanza jirriżulta li fil-preżent m'hemm l-ebda każ ta' infurzar pendenti sabiex jitneħħa xi front garden.

MARIA BUGEJA CASH FOR CANCER FOUNDATION

L-ONOR.

JOSE` HERRERA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm nefaq il- gvern biex xtara l-bini li kien intenzjonat għal Maria Bugeja Cash for Cancer Foundation?

Jista' jgħid kemm kien hemm dejn fuq dan il-bini?

Jista' jispjega għal xiex se jiġi wżat dan il-bini?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-prezz għax-xiri tal-post indikat mill-Onor.

Interpellant kien ta' Lm350,000.

Minn din is-somma, Lm88,146.39 tħallsu direttament lill-kreditur bħala full and final settlement għax-xogħol li kien għamel fl-istess post. Mill-bilanċ, il-Maria Bugeja Cancer Support Foundation tat lura b'donazzjoni lill-gvern is-somma ta' Lm150,000 bl-iskop li tintefaq fuq xiri ta' apparat jew tiffinanzja proġetti relatati ma' l- onkoloġija, kif miftiehem bejn l-imsemmija fondazzjoni u l-awtoritajiet kompetenti tal-gvern dwar is-saħħa.

Kif diġa` ġie mħabbar pubblikament meta nxtara l-post, dan il-bini se jservi biex jakkomoda l-awtorita` tas-saħħa u s-sigurta` fuq il-post tax- xogħol, li fil-futur qarib mistennija żżid in-numru ta' mpjegati biex iġġor b'mod effettiv ir-responsabbiltajiet legali li għandha u tiżgura prattiċi u livelli għolja ta' saħħa u sigurta` fuq il-postijiet tax-xogħol.

TKEĊĊIJA TA' BARRANIN

L-ONOR.

JOSE` HERRERA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il tkeċċija ta' barranin ġiet ordnata wara li dawn ikunu ġew dikjarati baħala illegal aliens għas-snin 1999, 2000, 2001 u 2002?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jirriferi l- mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

TAS-SLIEMA - TRIQ VIANI - SERVIZZ TA' L-ILMA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid meta se jittieħdu l-passi meħtieġa biex residenti fi Triq Viani f'Tas-Sliema jkollhom is-servizz ta' l-ilma wara li ilhom tlett ijiem bla ilma fid-djar tagħhom b'ħafna tbatija għalihom?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nfurmat li l-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma qed tħejji l-pjanijiet biex jinbidlu l-mains ta' l-ilma bil-ħsieb li titjieb il-pressa ta' l-ilma fi Triq Viani f'Tas-Sliema.

Dan qed isir minħabba li s-sistema tad-distribuzzjoni ta' l-ilma f'din it-triq tinsab fi stat ħażin b'konsegwenzi li l-pressa titbaxxa.

KAŻIN MALTI - TIĠDID TA' ĊENS

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid x'qed iżomm milli titressaq riżoluzzjoni fil-Parlament biex jiġġedded iċ-ċens tal-Każin Malti b'kundizzjonijiet aġġornati b'mod adegwat biex ikun jista' jsir ix-xogħol meħtieġ għall- ħarsien u użu aħjar ta' l-istrutturi tal-bini tal-Każin Malti?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li ċ-ċens ta' l-art fejn jinsab il- Każin Malti baqagħlu sentejn u nofs oħra biex jiskadi.

FONDAZZJONI GĦALL-ISKEJJEL TA' GĦADA - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tad-dokumentazzjoni li l- fondazzjoni għall-iskejjel ta' għada bagħtet lill-ministeru tiegħu biex ikun possibbli li l-kumpannija Kalaxlokk twettaq xogħol fl-iskola primarja ta' Wied il-Għajn, kif ukoll kopja ta' l-awtorizzazzjoni maħruġa mill- ministeru tal-finanzi li tippermetti li l-istess kumpannija twettaq tali xogħlijiet?

ONOR.

JOHN DALLI: Filwaqt li nixtieq ninforma lill-Onor> Interpellant li t-talba tal-Fondazzjoni qed tiġi pproċessata mill-Ministeru tiegħi, ma rridx nissopponi li hu kontra li jsir Ix-xogħol maħsub fl-iskola primarja ta' Wied il-Għajn, speċjalment fil-perIjodu tal-vaganzi tas-sajf, u lanqas li x-xogħol jitwettaq mill-kumpannija Kalaxlokk.

KONT TAD-DAWL - PAOLA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li jinqaleb fuq isimha l-kont tad-dawl ta' l- anzjana li l-partikolaritajiet tagħha qed jintbagħtu separatament u li ilha tagħmel it-talba għal tant żmien wara li żewġha miet madwar disa' snin ilu?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninsab infurmat li l-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma ħadet il-passi meħtieġa sabiex il-kont li qed issir riferenza għalih jinqaleb fuq isem il-konsumatriċi.

BENEFIĊĊJI SOĊJALI - PENSJONI TAR-ROMOL

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jara li jiġi vverifikat li l-armla, li l-partikolaritajiet tagħha qed jintbagħtu separatament, qed tirċievi l-pensjoni tar-romol skond il-bolol li r-raġel tagħha kien ħallas?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-persuna ndikata minnu se tkun ikkuntattjata dwar il-każ tagħha fil-ġranet li jmiss.

IŻ-ŻAMBI - ARTIKLU FIL-GAZZETTA

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' l-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 33698 b'riferenza għall-pubblikazzjoni tas-7 ta' April 2002, f'paġna 7 ta' l-artiklu ntitolat "Iż-Żambi jitħalla barra mil-lista tal-prosekuzzjoni"?

ONOR.

TONIO BORG: Skond ir-regolamenti tal-ħabs (1995) kull priġunier li jkun issentenzjat għandu d-dritt li jikteb lil min irid, u dan skond ir- regolament 51.1.

Minn stħarriġ li sar, irriżulta li l-persuna indikata, bejn Diċembru 2001 u s-7 ta' April 2002 bagħtet żewġ ittri u l-ebda waħda ma kienet indirizzata skond kif allegat fl-artiklu tal-gazzetta indikat.

TNAQQIS MIS-SERVIZZI SOĊJALI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jinforma lill-persuna, li l-partikolaritajiet tagħha qed jintbagħtu separatament, għaliex tnaqqsulha Lm28.90 fix-xahar ta' April 2002?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

MEPA - ŻVILUPP FIL-GUDJA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid x'tip ta' żvilupp huwa approvat mill- awtorita` ta' l-ippjanar sabiex isir fit-triq li isimha qed jintbagħat separatament?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li parti mit-triq li qed jirriferi għaliha l-Onor.

Interpellant qiegħda f'urban conservation area, u parti oħra tinstab barra mill-area imsemmija.

Fil-parti li qiegħda ġewwa l-UCA, l-iżvilupp għal skopijiet residenzjali għandu height limitation ta' żewġ sulari filwaqt li fil-parti l-oħra żvilupp jista' jitla' sa tliet sulari.

SERVIZZ TAT-TELECARE - SUSSIDJU

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jara li anzjana, li l- partikolaritajiet tagħha jidhru separatament, tibda tieħu s-sussidju fuq it- telecare peress li issa ilha xhur li applikat?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab infurmat li f'Mejju li għadda l-persuna li rrifera għaliha l-Onor.

Interpellant ġiet notifikata li se tibda tgawdi mis- sussidju fuq it-Telecare b'seħħ minn Jannar 2002.

GAZZETTA TAL-GVERN

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Prim Ministru: Jikkunsidra l- Prim Ministru li jinħatar kumitat biex jirrevedi dik il-parti tal-gazzetta tal-gvern li tirrigwarda emendi għall-liġijiet sussidjarji fis-sens li jkun hemm fuq naħa l-pubblikazzjoni sħiħa ta' l-artiklu eżistenti waqt li fuq parti l-oħra l-istess artiklu kif qiegħed ikun emendat?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: It-tibdil propost mill-Onor.

Interpellant joħloq diskrepanzi kbar fil-layout li jintuża għall-istampar tal-liġijiet (avviżi legali, liġijiet u abbozzi ta' liġijiet) u jista' jagħti lok għal kumplikazzjonijiet u żbalji billi jkollok taħlita ta' liġijiet eżistenti, żidiet, emendi u tħassir fl-istess dokument.

Minbarra hekk, żgur joħloq żieda sostanzjali fl-ispiża li d-dipartiment ta' l-informazzjoni diġa` għandu fir-rigward tal-pubblikazzjoni tal-gazzetta tal-gvern.

F'każijiet fejn tinħass il-ħtieġa li emendi proposti jiġu spjegati aktar fid-dettall il-ministru responsabbli għal dik il-liġi partikolari normalment jagħti konferenza stampa jew tinħareġ press release.

Xi kultant spjegazzjoni għal xi liġi jew emendi għal liġi eżistenti tingħata f'pubblikazzjoni separata.

MARSASCALA - TRIQ IS-SALINI – TRASPORT PUBBLIKU

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jwassal talba li saret minn residenti fi Triq is-Salini, Marsascala sabiex ir-rotta tal-karozza tal-linja bin-numru 22 tgħaddi minn din l-istess triq peress ukoll li f'din it-triq joqogħdu għadd ta' residenti anzjani?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li r-rotta preżenti numru 22 ma tinkludix Triq is-Salini.

Din ir-rotta ġiet miftehma bejn id-direttorat għat-trasport pubbliku, l-assoċjazzjoni tat-trasport pubbliku u l-kunsill tal-lokalita`.

ŻABBAR - TOROQ

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid fiex waslu l-preparamenti biex isir wiċċ ġdid f'dawn it-toroq ġewwa Ħaż-Żabbar?

Triq il-Marloċċ; Triq Leli Tabone; Trid ir-Redentur; Triq G. Agius Muscat; Triq Sant'Awturu; Triq Spadaro u Triq Nikol Biancardi; Triq it-Tut u tal-Pier Housing Estate.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li d-direttorat għat-toroq qiegħed jiddiskuti proposta tal-kunsill sabiex jiġu rranġati dawn it-toroq, u x- xogħol fihom ikun jista' jsir wara li dawn id-diskussjonijiet jiġu konklużi.

DIPARTIMENT TA' L-ARTIJIET - GĦOTI TA' ART

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid f'idejn min qiegħda u għal liema skop ingħatat art li tinsab eżatt bejn il-ground ta' St Patrick u s-sur biswit Bieb is-Sultan?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li skond ir-records tat-taqsima proprjeta` tal-gvern, il-biċċa art li hemm bejn il-ground ta' St. Patrick u s-sur biswit Bieb is-Sultan mhix mikrija.

WSC – TILWIMA INDUSTRIJALI

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li għadha ma ġietx riżolta t- tilwima industrijali bejn il-ħaddiema tal-water services corporation u l- gvern?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Il-kwestjoni ma ġietx riżolta għax it-talba għal żidiet fil-pagi u salarji li għamlet il-GWU hi għola minn dik li lest jagħti l-gvern.

ĠARR TA' ĦAMRIJA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid tul l-2001 u l-2002 sa l-1 ta' Ġunju kemm saru applikazzjonijiet biex tkun tista' tinġarr ħamrija minn post għal ieħor?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Matul is-snin 2001 u 2002 (sa' l-1 ta' Ġunju) saru 77 applikazzjoni biex tkun tista' tinġarr ħamrija minn post għal ieħor.

55 applikazzjoni saru matul is-sena 2001, u 17-il applikazzjoni saru fl-ewwel ħames xhur ta' din is-sena.

WIED IL-GĦAJN - TRIQ IL-MUNXAR - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru permezz tad-dipartiment tat-toroq jgħid min suppost jirranġa Triq il-Muxar, Wied il-Għajn li fiha joqgħodu għadd ta' residenti u tinsab fi stat ħażin ħafna?

Jista' jirranġaha d- dipartiment tat-toroq fid-dawl tal-fatt li baqgħat ma saritx mill-kunsill lokali?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li t-triq imsemmija mill-Onor.

Interpelllant għad fiha żvilupp xi jsir kif ukoll xogħol għat-tqegħid ta' servizzi.

Id-direttorat għat-toroq flimkien mal-kunsill lokali qed jimplimenta programm għall-asfaltar ta' toroq simili ma' Malta kollha, u x-xogħol fil- lokalita` jsir skond il-prijoritajiet li jkunu qegħdin jirriżultaw minn żmien għal żmien.

ENEMALTA – BDIL TA' BOZOZ

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru permezz ta' l-Enemalta jara li jinbiddlu l-bozoz kollha li huma mitfija fi Triq Sir Philip Pullicino, Imtarfa għaliex dawn ilhom mitfija żmien twil?

Possibbli jinterveni l-Ministru għaliex ir-residenti ilhom żmien jiġru mingħand il-kunsill għall-Enemalta u sadattant it-triq baqgħat mitfija?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

Interpellant ġiet riferuta lill-korporazzjoni Enemalta sabiex issir l-investigazzjoni relattiva u jekk ikun il-każ tittieħed l-azzjoni meħtieġa.

DIPARTIMENT TA' L-ARTIJIET

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: B'riferenza għal-lease LD/88/86 jista' l-Ministru jpoġġi fuq il- Mejda tal-Kamra kopja ta' l-investigazzjoni li kellha ssir mid-dipartiment u jgħid x'passi neċessarji ttieħdu minn Novembru 2001 'il hawn?

Kien hemm xi kondizzjonijiet minn din il-kirja li mhux qegħdin jiġu osservati u x'passi ħa d-dipartiment?

ONOR.

TONIO BORG: L-investigazzjoni msemmija mill-Onor.

Interpellant saret minn impjegati tad-dipartiment ta' l-artijiet.

Ir-riżultat ta' din l- investigazzjoni, bħal f`każijiet oħra, ġie miktub fil-file relattiv.

Ġie konfermat li l-kundizzjonijiet tal-kirja huma kollha onorati.

Filwaqt li nagħmel riferenza għar-risposti li ngħataw għal mistoqsijiet parlamentari numri 28941, 29378 u 30102, ninforma lill-Onor.

Interpellant li d- dipartiment għadu qiegħed f'kuntatt mal-Ministru għar-Riżorsi u Infrastruttura, li hu l-promoter tal-proġett, biex jinstab sit alternattiv li jkun tajjeb għal użu speċifiku li qiegħed isir mill-proprjeta` in kwestjoni.

WIED IL-GĦAJN - TRIQ L-IMMAKULATA - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li ssir Triq l- Immakulata, f'Wied il-Għajn?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll jekk hemmx il- ħsieb li jsiru xi toroq fl-inħawi Ta' Munita, Wied il-Għajn?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta mogħtija għal mistoqsija parlamentari Nru. 33761.

MIC - FAMILIARISATION VISITS

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jagħti lista ta' ġurnalisti u nies oħrajn li ntbagħtu Brussels fuq familiarisation visits mill-MIC?

ONOR.

JOE BORG: Il-lista ta' ġurnalisti u nies oħrajn li ntbagħtu Brussels fuq żjarat ta' familjariżżazzjoni hija kif ġej:

Karl Stagno-Navarra Chris Scicluna Joseph Felice Pace Charles Muscat Ingrid Brownrigg Nathaniel Attard Tony Gaffiero Ruth Amaira Mario Xuereb Reno Bugeja Joe Mifsud Martin Debattista

Nixtieq inżid, sabiex jiġi evitat kwalunkwe ekwivoku, li, skond informazzjoni li ngħatajt, kien hemm ġurnalist wieħed biss li applika mis- Super 1 u li fil-fatt intgħażel.

SEXUAL HARASSMENT

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid b'liema mod il-kummissjoni għall-avvanz tal-mara u d-dipartiment tan-nisa fis-soċjeta` ġew ikkunsultati fit-tħejjija tar-rapport sexual harassment at the work place in Malta?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ir-rapport li qed tirreferi għalih l-Onor.

Interpellanti huwa wieħed ta' riċerka dwar il-fastidju sesswali fuq il-post tax-xogħol li sar mill-Ministeru għall-Politika Soċjali flimkien ma' l- aġenzija Appoġġ.

Dan ir-rapport jiġbor fih ir-riżultati ta' l-istudju msemmi u ma kien qatt intenzjonat bħala rapport ta' konsultazzjoni.

Jirriżulta wkoll li l-kummissjoni għall-avvanz tal-mara, li fiha hemm ukoll rappreżentanza tad-dipartiment għan-nisa fis-soċjeta`, kienet informata b'mod dettaljat bil-proposta ta' dan l-istudju u li tat is-sapport tagħha għal dan l-istudju.