MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 60 L-Erbgħa, 3 ta' Frar, 1999 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 60

L-Erbgħa, 3 ta' Frar, 1999

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.09 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

L-Erbgħa, 3 ta' Frar, 1999

WERREJ MINUTI 1172

TQEGĦID TA' KARTI 1176

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA ESTIMI TA' DĦUL U NFIQ TA' L-AWTORITA' TAD-DJAR GĦAS-SENA 1998/99 1177

AĠĠORNAMENT 1205

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 1209

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB 1222

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 59 li saret fil-2 ta' Frar, 1999 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI

SANTA LUĊIJA - DAWL FIS-SUBWAY

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Silvio Parnis) staqsa lill- Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li titwaħħal floodlight fl-entratura tas-subway f'Tal-Barrani, Santa Luċija?

ONOR.

JOSEF BONNICI (Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): It-talba ta' l- Onor. Interpellant qed tiġi kkonsidrata flimkien ma' talbiet oħra.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Cuschieri, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Jista' l-Ministru jara l-erba' poles tad-dawl li hemm imkissra u li qegħdin fil-playing-field ta' Ta' Giorni ssirilhom il- manutenzjoni meħtieġa mill-iktar fis possibbli għax peress li wħud mill- poles jixxokkjaw, dawn qed ikunu ta' periklu għat-tfal li jiffrekwentaw il- playing-field?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jien naħseb li jkun aħjar jekk l-Onor.

Interpellant jagħtini d-dettalji dwar dan il-każ bil-miktub għaliex naturalment jien ma jkollix l-informazzjoni kollha.

Fil-fatt il-bieraħ l-Onor.

Cuschieri staqsieni fuq it-triq tas-Salina u wara li jien għamilt daqsxejn ta' riċerka dwar din it-triq irriżultali li għat-triq tas-Salina hemm maħsub proġett li hu maqsum f'sitt fażijiet u l-ewwel fażi m'għandhiex iddum ma tibda.

MR SPEAKER: L-Onor.

Carmelo Abela, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

CARMELO ABELA: Nixtieq nistaqsi lill-Ministru fiex waslu t- taħdidiet li kienu qed isiru bejn is-segretarjat parlamentari li huwa responsabbli mill-kunsilli lokali u l-Enemalta dwar il-possibbilta', li tidher pjuttost imminenti, illi l-kunsilli lokali jidħlu responsabbli huma għall-istreet lighting.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Fil-fatt saru diversi laqgħat dwar dan, b'mod partikolari mas-segretarju parlamentari responsabbli mill-kunsilli lokali, u sar arranġament biex filwaqt li t-tibdil tal-bozoz jibda jsir mill- kunsilli lokali, l-Enemalta tibqa' ġġorr il-costs hi.

Ta' min jgħid li l- kunsilli lokali se jibdew joħorġu dan ix-xogħol b'tender u l-korporazzjoni se tkun tista' titfa' tender hi stess biex tagħmel ix-xogħol meħtieġ.

Il-vantaġġ li se jkollha l-Enemalta b'dan l-arranġament hu li b'hekk se tkun tista' tiffoka iktar fuq it-twaħħil u t-tibdil ta' dawk il-bozoz li ma jaqgħux taħt il-kunsilli lokali u b'hekk ir-riżorsi ta' din il- korporazzjoni se jkunu jistgħu jintużaw aħjar.

Issa nispera li jkollna riżultati ferm aħjar u ma jibqax ikun hemm dan id-dewmien kollu biex tinbidel bozza.

Sfortunatament dik hi s-sitwazzjoni li writna aħna u qed nipprovaw naraw x'nagħmlu biex inkunu nistgħu nsolvuha.

(Interruzzjonijiet)

Jien qed nieħu pjaċir nisma' lill-Onor.

Interpellant tan-naħa l-oħra jgħidli: Qiskom interessati fil-bozoz!

Naħseb illi l-fatt li minn meta tlajna fil-gvern kelli 140 mistoqsija parlamentari proprjament dwar il- bozoz, huwa indikatur ċar li fi żmien l-amministrazzjoni Laburista ma kienx qed isir xogħol biżżejjed għax kieku ma kienx ikolli dawn it-talbiet kollha wara biss ftit xhur illi nbidel il-gvern.

MR SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT (Segretarju Parlamentari): Nista' ninforma lill-Onor.

Abela li d-dipartiment tal-kunsilli lokali u l-Enemalta għamlu d-drafting ta' model agreement dwar dan, liema model agreement huwa ddettaljat ħafna u għandu jmur għall-approvazzjoni quddiem il-bord ta' l-Enemalta din il- ġimgħa.

Malli dan jiġi approvat mill-bord ta' l-Enemalta - u jien għandi nifhem li m'hemmx problemi biex dan jiġi approvat - ikunu jridu joħorġu test quotations sabiex nistabilixxu r-rata li biha jkunu jridu jitħallsu l- ispejjeż għax-xogħol konness ma' dak kollu li għandu x'jaqsam ma' street lighting.

Ġaladarba jkollna dawn il-quotations f'idejna mbagħad ikun baqa' biss li dan il-model agreement jiġi ffirmat uffiċjalment mill-assoċjazzjoni tal-kunsilli lokali u mill-Enemalta.

Mr Speaker, irrid ngħid ukoll li matul id-diskussjonijiet li saru aħna kellna nieħdu policy decision - minflok policy decision preċedenti - għaliex l-Enemalta informatna li kienet qed tikkonsidra li ċ-charge għall- public lighting jibda jsir mill-kunsilli lokali.

Il-gvern preżenti ħa deċiżjoni li għandu jibqa' responsabbli l-gvern tal-ġurnata għall- finanzjarment tal-public lighting ħalli l-kunsilli lokali ma jitgħabbewx b'din l-ispiża li tidher li kienet qed tiġi maħsuba minn xi ħadd matul l- amministrazzjoni preċedenti, li m'iniex ċert jekk kienx min-naħa ta' l- Enemalta jew inkella min-naħa tal-gvern.

MR SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Jista' l-Ministru jara li l-front ta' Tas- Sliema, mit-Torri sa ħdejn il-Fortizza, jiġi mdawwal għax minkejja li l- bollards ilhom li twaħħlu żmien twil, dik il-parti baqgħet bla dawl?

Ġaladarba l-Ministru semma l-wirt tal-gvern preżenti, irrid ngħidlu li nispera li d-disa' snin u nofs li dam fil-gvern il-Partit Nazzjonalista qed jikkonsidrahom ukoll!

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Mr Speaker, naturalment kull talba li ssir għal dak li huwa street lighting tiġi kkonsidrata skond il-priorita' mistħoqqa.

Jien naħseb li jkun tajjeb jekk l-Onor.

Interpellant jindikali bil-miktub fejn eżattament qed jgħid illi hemm bżonn li jiddawwal, pero' fl-istess ħin wieħed irid jifhem ukoll illi t-talbiet li jsiru jintlaqgħu skond il- prioritajiet u skond ir-riżorsi li hemm available.

Hija xi ħaġa loġika li jekk isir ċertu xogħol li jkun jirrikjedi spiża qawwija, dan ikun ifisser li f'postijiet oħra nkunu rridu nnaqqsu l-ispejjeż u għalkemm m'huwiex faċli, wieħed irid isib bilanċ biex jissodisfa liċ-ċittadini Maltin u Għawdxin kollha.

MR SPEAKER: L-Onor.

Michael Bonnici, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Jien nixtieq nistaqsi lill-Ministru b'liema proċedura jiġi deċiż liema triq għandha tingħata priorita', għal dak li għandu x'jaqsam ma' street lighting għax, per eżempju, jien għandi lista sħiħa ta' toroq f'Ħaż-Żebbuġ li ilhom is-snin fi dlam ċappa.

Biżżejjed ngħid li Triq il-Ħlewwa u Triq il-Ġdida fi Triq il-Gandlora ilhom tliet snin bla dawl.

(Interruzzjonijiet) Jien nikkritika fejn għandi nikkritika, tibżax!

Issa hawnhekk ta' min iżid jgħid li dawn it-toroq huma industrial zones u wħud mill-imħażen li hemm hemmhekk għandhom stocks li jqumu eluf kbar ta' liri.

Jiġifieri n-nuqqas ta' dawl f'dawn it-toroq qed ikun anke ta' stedina għal ħallelin.

Fil-fatt mhux l-ewwel darba li ġie rrapportat li sar xi serq f'dawn l-areas imma minkejja l-insistenza kollha li qed issir, kemm mill-kunsill lokali kif ukoll minni personalment ...

(Interruzzjonijiet) Le, ma naqbilx ma' dak li kiteb il-Ministru Josef Bonnici f'"il-mument" tal-31 ta' Jannar rigward il-mistoqsijiet parlamentari.

MR SPEAKER: Onor. Bonnici, jekk jogħġbok ejja għad-domanda.

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Jien nixtieq li l-Ministru jispjegali x'inhi l- proċedura li biha jiġi stabilit liema huma l-prioritajiet f'dak li għandu x'jaqsam ma' street lighting.

Jiena nħoss li dawk it-toroq li jinsabu bla dawl, almenu għandha titwaħħlilhom imqar bozza waħda sakemm isir ix-xogħol neċessarju.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom żommu l-ordni.

Il-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-ewwelnett irrid ngħid li xi kultant jinqalgħu ċerti diffikultajiet biex jittejjeb il-livell ta' l-istreet lighting, anke mil-lat finanzjarju.

Ħafna drabi mhux la kemm tibdel bozza għax peress li wara ċertu żmien ix-shades jibdew jittertqu bix-xemx, ikun jeħtieġ li minbarra l-bozoz, li mbagħad lanqas jibqgħu juru, jinbidlu wkoll ix-shades.

(Interruzzjonijiet) L-Onor.

George Vella qed jistaqsini x'jagħmlu fl- Ewropa f'każijiet bħal dawn!

Onor. Vella, jien naħseb li l-pajjiżi ta' l- Ewropa jingħataw assistenza kontinwa minn fondi strutturali apposta għal din it-tip ta' infastruttura, pero' sfortunatament filwaqt li pajjiżi Ewropej oħra qed jiġu megħjuna, aħna qed ikollna nġorru dan il-piż kollu weħidna.

Mr Speaker, għar-rigward tal-punti l-oħra li qajjem il-kollega tiegħi l- Onor. Bonnici, nista' nassigurah li qed nagħmel l-almu kollu tiegħi biex ma jkunx hemm ħafna dewmien biex tinbidel bozza.

Pero' huwa tajjeb li wieħed ikun jaf - u jien bqajt iċċassat meta ngħatajt din l-informazzjoni għax kważi kważi lanqas ridt nemmen - li n-numru ta' ħaddiema li hemm detailed fuq bdil ta' bozoz ma' Malta kollha huwa biss 13.

Din hi s-sitwazzjoni li sibt jien.

Għalhekk filwaqt li nemmen li r-riżorsi umani ta' l-Enemalta għandhom jitqassmu aħjar, naħseb ukoll li d-deċiżjoni li ħadna biex il- kunsilli lokali jkunu responsabbli huma mill-bdil ta' street lamps and bulbs għandha ttaffi din is-sitwazzjoni sewwa u għandha twassal għal bidla radikali f'dik li hi effiċjenza f'dan il-qasam.

Vantaġġ ieħor li se ngawdu minn din id-deċiżjoni huwa li b'hekk l- Enemalta se tkun tista' tikkonċentra iktar fuq l-istreet lighting tal-major highways, jiġifieri ta' dawk it-toroq prinċipali li ma jaqgħux taħt ir- responsabbilta' tal-kunsilli lokali.

Imma biex inkun għidt kollox, irrid ngħid ngħid ukoll illi peress li hija l-Enemalta li se tibqa' responsabbli finanzjarjament mill-istreet lighting, se jkun hemm ċerti limitazzjonijiet fil-budget li jkun hemm allokat għall-istreet lighting u sfortunatament dan se jwassal ukoll għal ċerti diffikultajiet.

Pero' sadanittant aħna se nħarsu wkoll lejn sistemi oħra biex naraw kif nistgħu, b'xi mod jew ieħor, intejbu din is-sitwazzjoni.

Madanakollu huwa fatt li b'din id-deċiżjoni li ttieħdet għamilna pass kbir 'il quddiem.

Jien napprezza dak li qal il-kollega tiegħi l-Onor.

Michael Bonnici u naturalment jekk hemm każijiet partikolari li wieħed jista' jidentifikahom bħala priorita' bħal, per eżempju, fejn għandek każijiet ta' serq minn fabbriki jew minn residenzi, għandha tinġibed l-attenzjoni ta' l-Enemalta immedjatament.

SANTA LUĊIJA - TRIQ IT-TULIPAN - DAWL

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Silvio Parnis) staqsa lill- Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li titwaħħal lampa f'passaġġ bejn Triq it-Tulipan u Triq Żinja f'Santa Luċija?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

Interpellant qed tiġi kkonsidrata flimkien ma' talbiet oħra.

ONOR.

JOE MIZZI: Allura anke jekk talba tkun saret sena ilu, din tkun għadha qed tiġi kkonsidrata wkoll!

ONOR.

JOSEF BONNICI: Mr Speaker, meta ħadt il-kariga ta' ministru u fost affarijiet oħrajn ħadt ir-responsabbilta' tal-Korporazzjoni Enemalta, ġiet quddiemi lista ta' xi tliet faċċati ta' talbiet għal twaħħil jew tibdil ta' bozoz, liema lista kienet qed tistenna l-approvazzjoni tal-gvern preċedenti.

Mingħajr ma qgħadt naħsibha darbtejn, qbadt u approvajt it- talbiet kollha li kien hemm.

Issa hawnhekk ta' min jgħid li wħud minn dawn it-talbiet kienu jmorru sa anke sena lura.

(Interruzzjonijiet)

Jista' jkun li f'din il-lista kien hemm anke talbiet għal twaħħil jew tibdil ta' bozoz f'xi toroq ġewwa l-Mosta.

Dan hu li qed nipprova niċċekkja bħalissa, wara l-kumment li għamel il-bieraħ l-Onor.

Cuschieri.

Jiġifieri filwaqt li l-bieraħ f'dan il-parlament kien hawn min ipprova jimplika li llum il-bozoz qed jinbidlu b'xi interess distrettwali, il- verita' hi li l-parti l-kbira tal-bozoz li nbidlu s'issa kienu approvati mill-amministrazzjoni preċedenti; u żgur li l-ministru li kien responsabbli mill-Enemalta dak iż-żmien ma kellux x'jaqsam mad-distrett tal-Mosta!

Imma sfortunatament hawn ġew kulħadd jinterpreta l-affarijiet kif jaqbillu biex jieħu vantaġġ politiku.

Jien nemmen li dan m'hux sew.

(Interruzzjonijiet) Iva, nerġa' niddikjara li l-parti l-kbira tat-talbiet li ġew approvati mill-gvern preżenti kienu diġa' ġew approvati mill-amministrazzjoni preċedenti, imma sa l-elezzjoni kien għadu ma sar xejn għax kienu għadhom qed jistennew xi firma ta' xi ministru.

Ġaladarba semmejt il-firma tal-ministru rrid ngħid illi jien għadni ma nistax nifhem għaliex affarijiet bħal dawn għandhom bżonn il-firma tal- ministru biex jitwettqu.

Ngħid jien, għalfejn biex titwaħħal bozza hemm bżonn li jitressaq il-file quddiem il-ministru biex japprova t-talba hu!

MR SPEAKER: L-Onor.

Leo Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Sur President, ippermettili nagħmel personal explanation għaliex kemm domt ministru qatt ma naf li kelli niffirma biex tingħata l-awtorizzazzjoni li jitwaħħlu jew jinbidlu l-bozoz u naħseb li anke llum ma teżistix il-prassi li jrid ikun hemm il-firma tal-ministru biex titwaħħal jew tinbidel bozza.

SANTA LUĊIJA - TREJQET IL ĠIRASOL - DAWL

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Silvio Parnis) staqsa lill- Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li jitwaħħlu żewġ lampi oħra ma' waħda eżistenti fi Trejqet il-Ġirasol u Triq Ineż Soler f'Santa Luċija?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

(Interruzzjonijiet) Jekk tagħti ħarsa lejn dawn il-mistoqsijiet parlamentari li għamel l-Onor.

Parnis, li kollha jikkonċernaw l-istreet lighting ġewwa Santa Luċija, jiġik dubju dwar jekk din il-lokalita' għandhiex bozoz!

Irrid ngħid ukoll li jien kelli niffirma għal numru sostanzjali ta' talbiet illi qaluli li kienu qed jistennew il-firma tal-ministru.

Jien qed nitkellem skond kif informawni li kienet il-proċedura, jiġifieri ma nafx jekk qabel dawn kenux jiġu ffirmati mill-ministru.

Għalhekk forsi illi kien hemm dawn it-talbiet kollha pendenti għax il-proċedura kienet li dawn iridu jiġu ffirmati mill-ministru u għal xi raġuni jew oħra dan ma kienx qed isir.

Insistejt kemm-il darba li ma nħossx illi għandi għalfejn noqgħod niffirma għall-bozoz jien għax din m'hijiex xi ħaġa li għandha toqgħod tistenna lill-ministru imma hija xi ħaġa li għandha tiġi mwettqa skond lista ta' priorities.

Kif semma l-Onor.

Michael Bonnici, jista' jkun li hemm każi li għandhom bżonn jingħataw priorita' minħabba raġunijiet ta' serq u perikli oħra.

Per eżempju, jien nemmen illi dawk it-toroq li huma ffrekwentati mit-turisti għandhom jingħataw priorita' wkoll għax ma nistgħux naħsbu biex intejbu l- prodott turistiku jekk lanqas biss għandna toroq li huma mdawlin tajjeb.

Jien nista' ngħid li tlabt biex isir rapport f'dan ir-rigward dwar il- policy li qed tiġi segwita preżentement mill-Enemalta ħalli naraw jekk hemmx il-bżonn li nirtukkawha.

MR SPEAKER: L-Onor.

Michael Bonnici, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Il-Ministru jikkonsidraha bħala priorita' illi jingħata s-servizz tad-dawl eżattament fejn hemm il-kamra tan-nar tal-każin tal-banda "12th May" ġewwa Ħaż-Żebbuġ?

Fil-fatt jien ilni nagħmel din it- talba mill-1987 imma għal xi raġuni jew oħra din qatt ma ġiet milqugħa.

Issa hawnhekk ta' min jgħid illi meta kienet taret din il-kamra tan-nar, il- pulizija kellhom jixegħlu d-dwal tal-karozzi u l-vannijiet tagħhom biex setgħu jaraw għax dak il-ħin illi seħħ l-inċident kien kważi dalam.

Jista' l-Ministru jispjegali għaliex din it-talba baqgħet ma ġietx milqugħa minkejja li, kif għidt diġa', din ilha ssir mill-1987?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Mr Speaker, jekk l-Onor.

Interpellant jagħtini l- informazzjoni neċessarja nkun nista' nivverifika aktar pero' rrid ngħid li jista' jkun illi peress li din il-kamra tan-nar qiegħda 'l bogħod mill-area residenzjali, biex jingħata dan is-servizz trid issir spiża sostanzjali - xi kultant biex titwaħħal sempliċement bozza jkunu jridu jitwaħħlu diversi arbli u jkun irid jgħaddi l-cable ukoll - pero' napprezza l-punt li semma l- Onor. Interpellant għax ċertament illi huwa importanti ħafna li jkun hemm is-servizz tad-dawl ħdejn kamra tan-nar.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru Gonzi.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR LAWRENCE GONZI (Ministru għall-Politika Soċjali): Mr Speaker, f'isem Prim Ministru nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li tagħti l-għadd ta' impressed drivers li jaħdmu mal-gvern jew korporazzjonijiet parastatali fis-26 ta' Ottubru 1998, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4184; u

f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista ta' skejjel li jestendu faċilitajiet ta' l-iskola wara l-ħin skolastiku, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 3847.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Dalli.

ONOR.

JOHN DALLI (Ministru tal-Finanzi): Mr Speaker, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar operaturi ekonomiċi li ddeċidew li ma jidħlux fis-sistema tal-VAT imqassma skond it-tip ta' attivita' ekonomika, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4011; u

Audit reports ta' kull kunsill lokali minbarra dak ta' Sannat għas- sena finanzjarja li għalqet fil-31 ta' Marzu 1998.

Mr Speaker, hawnhekk irrid nirrimarka li l-kunsill lokali ta' Sannat ma bagħatx ir-rapport tiegħu skond l-Att ta' l-1993 dwar Kunsilli Lokali u għal dan il-għan se jittieħdu l-passi skond l-istess Att.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Bonnici.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Rapport ta' l-Ombudsman maħruġ fis-16 ta' April, 1997 dwar ilmenti minn impjegati mal-korporazzjoni Telemalta dwar il-ħatra ta' customer service officers, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4187.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ESTIMI TA' DĦUL U NFIQ TA' L-AWTORITA' TAD-DJAR GĦAS-SENA 1998/99

Ikompli mit-2 ta' Frar, 1999.

MR SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri huwa in possession of the House.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Mr Speaker, il-bieraħ kont qed ngħid illi hemm kontradizzjoni bejn dak li hemm fir-rapport li għandna quddiemna u r- risposta għal mistoqsija parlamentari li għamilt jien stess fis-27 ta' Ottubru, 1998.

Fil-mistoqsija li għamilt lill-Ministru Gonzi jien staqsejtu hekk:

"Jista' l-Ministru jgħid jekk għadux il-ħsieb tal-gvern li jiġu stallati l-lifts fl-apartment blocks fl-oqsma residenzjali ta' Ta' Ġiorni u ta' Ta' Xbiex?"

Il-ministru rrispondieni hekk:

"Kif aktarx jaf l-Onor.

Interpellant, il-ħsieb tal-gvern preċedenti kien li jtella' sular ieħor fuq il-blokk eżistenti u bħala parti mill-proġett jiġu stallati lifts għall-benefiċċju kemm tar-residenti eżistenti kif ukoll tar- residenti l-ġodda.

Kif aktarx jaf ukoll l-istess Onor. Membru, l- applikazzjoni kienet ġiet rifjutata mill-awtorita' ta' l-ippjanar minħabba li dan il-proġett kien se joħloq wisq konġestjoni.

Għalhekk issa li l- proġett mhux ser jitwettaq, il-possibbilta' li jiġu stallati dawn il-lifts trid tiġi evalwata mill-ġdid.".

Imbagħad f'paġna 22 ta' dan ir-rapport li għandna quddiemna jingħad ċar u tond li l-awtorita' ta' l-ippjanar ħarġet permessi għall-bini ta' sulari ġodda f'diversi lokalitajiet u fosthom jissemma Ta' Ġiorni.

Għalhekk nixtieq li l-ministru jagħtini spjegazzjoni dwar dan.

Mr Speaker, fid-diskors tiegħi l-bieraħ jien irriferejt ukoll għal dak illi qal il-Ministru Gonzi, jiġifieri li fi żmien il-Gvern Nazzjonalista l- awtorita' tad-djar kienet tonfoq ħafna flus għal bini ta' djar bi skopijiet soċjali.

Pero' jekk wieħed iħares lejn it-tabella li hemm f'paġna 10 tar- rapport ta' l-awtorita' tad-djar jinduna mill-ewwel li kien biss fil-ġranet ta' qabel l-elezzjoni ta' l-1991 u l-1996 li l-Gvern Nazzjonalista nefaq l- ikbar ammonti ta' flus u qassam l-ikbar numru ta' appartamenti.

Dan juri biċ-ċar kemm il-Gvern Nazzjonalista dejjem kien jaħseb biex qabel l- elezzjoni iroxx, iroxx u jroxx forsi jirbaħ ftit voti.

Mr Speaker, punt ieħor li xtaqt insemmi u li l-bieraħ ma lħaqtx semmejtu minħabba l-limitazzjoni tal-ħin, jirrigwarda l-ħatra tas-Sinjura Marisa Micallef Leyson bħala chairperson ta' l-awtorita' tad-djar, ħatra politika li qed toħloq ħafna dubji fost in-nies.

Jekk irridu nimxu b'mod ġenwin f'dawk li huma karigi u ħatriet daqstant sensittivi, il-politika għandha tinżamm 'il barra u jien nispera li din il-ħatra ma saritx bħala ħlas lura għal dak li s-Sinjura kienet tikteb f'"The Times" bejn l-1996 u l-1998.

(Interruzzjonijiet) Il-Ministru Gonzi qed jgħaddili xi rimarki.

Issa nispera li meta jiġi għall-winding-up il-ministru jirrispondini fuq dawn l- affarijiet u jien żgur li m'iniex se ninterrompih.

Jien nemmen li din il- ħatra tirrifletti nuqqas ta' serjeta' u nuqqas ta' impenn biex il-gvern jittekkilja l-problemi tal-housing għall-ġid ta' min verament għandu bżonn l-għajnuna u nispera li ħatriet bħal dawn ma jerġgħux isiru.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Nirringrazzjak.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, kif jaf kulħadd, il-Gvern Laburista preċedenti mill-ewwel kien beda jaħdem biex jagħmel a social economic development plan għan-nofsinhar ta' Malta li kien maqsum bejn il- lokalitajiet tal-Kottonera, il-coastal group, li kien magħmul minn Birżebbuga, Marsascala, Marsaxlokk u x-Xgħajra u l-inland group, li kien magħmul mill-Fgura, Ħaż-Żabbar u ż-Żejtun.

Hawnhekk ta' min ifakkar ukoll li waqt laqgħa li kienet saret fil-Jerma Palace Hotel fil-5 t'April, 1997 il-partiti politiċi kienu qablu li kellu jsir dan l-istudju u li dan l- istudju kellu jkun lest biex jitressaq quddiem konferenza oħra li għaliha kellhom jattendu diversi għaqdiet.

Fil-fatt ikun tajjeb jekk ngħid li f'dan l-istudju ħadu sehem numru sostanzjali ta' rappreżentanti minn dipartimenti tal-gvern, rappreżentanti tal-kunsilli lokali, rappreżentanti tal-partiti politiċi, għaqdiet volontarji, għaqdiet tal-knisja u diversi clubs soċjali.

Nista' ngħid ukoll li minn dan l-istudju ħarġu ħafna aspetti, kemm soċjali kif ukoll ambjentali, li jolqtu lin-naħa t'isfel ta' Malta, fosthom l-aspett soċjali tal-housing.

Issa meta tlesta l-istudju u sar rapport fuqu, kien hemm qbil illi dan huwa rapport dettaljat u li wieħed ta' min jimxi fuqu u għalhekk kien inħoloq kumitat ta' azzjoni apposta sabiex ir-rakkmandazzjonijiet ta' dan ir-rapport jibdew jitwettqu mill-iktar fis possibbli.

Pero' ġara li ssejħet elezzjoni bikrija, minħabba ċ-ċirkostanzi li pajjiżna kien jinsab fihom, u mal-bidla fil-gvern dan il-kumitat intalab jirriżenja iżda minkejja li dan bagħat ir-riżenja tiegħu, sal-lum għadu ma rċieva l-ebda risposta.

Min-naħa l-oħra meta l-ministru responsabbli mill-affarijiet soċjali, fosthom mill-housing, kien Bormla u ġie mistoqsi jekk ir- rakkmandazzjonijiet ta' dan ir-rapport humiex se jiġu attwati jew le, huwa wieġeb illi hemm bżonn li nibdew naħdmu fuqu.

Pero' sfortunatament minkejja li issa għaddew ħames xhur, mhux talli baqa' ma sar xejn f'dan ir- rigward imma talli l-kumitat għadu lanqas biss jaf jekk ir-riżenja tiegħu ġietx aċċettata jew le.

Jien għadni ma nistax nifhem kif l-Onor.

Membri tan-naħa l-oħra jisħqu fuq il-bżonn li n-naħa t'isfel ta' Malta tingħata ħafna attenzjoni u mbagħad insibu li l-ministru injora rapport li jirrigwarda dawn il-lokalitajiet minkejja li kien qal pubblikament illi ta' min jimxi fuqu.

Issa hawnhekk ta' min jgħid li dan ir-rapport jagħti importanza kbira lill-qasam tal-housing u fost affarijiet oħra jaċċenna għall-problemi soċjali li jiġu kkaġunati proprju minħabba problemi ta' housing, kif ukoll għall-bżonn illi l-gvern jieħu in konsiderazzjoni anke l-ambjent meta jiġi biex iwettaq ċerti proġetti, kif qal tajjeb il-Ministru stess meta kien qed jintroduċi dan ir-rapport li għandna quddiemna.

Fil-fatt dan ir-rapport jispjega bl-iktar mod ċar li m'huwiex biżżejjed illi l-gvern jibni l- proprjeta' imma wieħed irid jikkonsidra wkoll il-problemi soċjali li jiltaqgħu magħhom ir-residenti, per eżempju, tal-Kottonera, jara kif jista' jsolvihom kif ukoll jara xi prioritajiet hemm.

Madanakollu llum dan il- kumitat qed jiġi ttrattat qisu ping-pong għax il-ministru responsabbli mill- kunsill lokali qed jgħid li għad irid jara jekk huwiex responsabbli minn dan il-kumitat il-ministru għall-ambjent, waqt li dan ta' l-aħħar qed jgħid li għad irid jara jekk huwiex responsabbli minn dan il-kumitat il-ministru għall-politika soċjali u noqogħdu nilagħbu hekk.

Issa f'dan il-parlament, biex nagħtu l-impressjoni li se ngħinu lir- residenti tan-naħa t'isfel ta' Malta, qed niġu ngħidu li se nibagħtu nies apposta fil-lokalitajiet tan-naħa t'isfel ta' Malta biex ir-residenti jkunu jistgħu jitkellmu magħhom fuq il-problemi li jeżistu hemmhekk.

Jiġifieri minkejja li sar dak l-istudju kollu, saru dawk ir-rakkmandazzjonijiet kollha u l-gvern stess qabel mar-rapport, iddeċidejna li għandna ninjoraw dan kollu u ngħidu sempliċement illi se nibagħtu nies apposta fil- lokalitajiet tan-naħa t'isfel ta' Malta biex jitkellmu mar-residenti fuq il- problemi li jiltaqgħu magħhom.

Jien wisq nibża' li din hija xi gimmick u li hawnhekk se tiddaħħal xi logħba politika fin-nofs.

Għaliex qed ngħid dan?

Għaliex ikun aħjar li jiġi injorat dak l-istudju kollu li sar u nibagħtu lin-nies jitkellmu mar-residenti ħalli b'hekk l-ilmenti u l- problemi ma jkunux qed imorru direttament għand il-gvern u b'hekk ma tkun tista' tinħoloq l-ebda riperkussjoni politika.

Din hi l-logħba li qed tintlagħab hawnhekk u dan hu li qed jiġri għaliex kieku kien jitwettaq dak li qabel miegħu kulħadd.

Jien iktar u iktar nemmen li din hija gimmick politika meta niftakar li eżattament wara l-elezzjoni l-ministru responsabbli mill-housing kien qal: Tiġux għandi għax m'għandix djar x'inqassam!

Din ukoll kienet trick sabiex dawk in-nies illi qabel l-elezzjoni ġew imwiegħda li la jkun hemm il-Partit Nazzjonalista fil-gvern ...

Issa hawnhekk m'iniex se nitfa' dell ikrah fuq il-ministru direttament biex ma jmurx jaħseb li qed ngħid għalih personalment imma kien hemm kandidati min-naħa tal-Partit Nazzjonalista li wegħdu lill-kostitwenti tagħhom li jekk jitilgħu fil-gvern se jsibulhom post fejn joqogħdu u qed nitkellem b'dan il-mod għax naf nies illi ġew ingannati.

Fil-fatt kien għalhekk illi mbagħad malli telgħu fil-gvern il- membri parlamentari tal-Partit Nazzjonalista laqgħulhom mill-ewwel lill- kostitwenti tagħhom u qalulhom li m'hemmx djar x'jitqassmu.

Pero' minkejja li dawn qalu li m'hemmx djar x'jitqassmu kien hemm min ħa xi post mingħand il-gvern.

Mela x'inhi din il-biċċa xogħol?

Allura dak li qed isir illum għall-qasam tal-housing qed isir biex jieħu post min huwa l-iktar fil- bżonn, jew biex il-pressjoni politika tonqos kemm jista' jkun ħalli meta jkun hemm min għandu bżonn xi akkomodazzjoni min-naħa tal-gvern u jibqa' ma jinqediex ikollna fuq min nitfgħu t-tort?!

Jien naħseb li hekk qed isir għax kulħadd jaf li s'issa kull ministru li kien responsabbli mill-housing qatt ma qagħad jgħid li peress li hemm il- problemi f'dan il-qasam, wieħed irid jistenna lill-gvern jibni u jaħdem b'ċerti prinċipji.

Sfortunatament ħafna nies li jkunu jridu xi akkomodazzjoni jgħidulek: Jew tagħtini jew ingergru kontrik - tgħidx kemm bata sieħbi Freddie Portelli minħabba dan it-tip ta' raġunament, minkejja li ħadem ħafna f'dan il-qasam - imma issa qed insibu tattika politika biex nitfgħu t-tgergir u l-wegħdiet li għamlu setgħu saru minn xi deputati fuq ħaddieħor, u jien għalhekk m'iniex nemmen li qed jieħu l-postijiet tal- gvern min verament ħaqqu.

Per eżempju, jien nixtieq li xi ħadd jispjegali kif ġuvni li kellu l-appartament tiegħu, dan l-aħħar akkwista post tal- gvern.

B'liema sistema ngħata dan il-post?

Intom tafu għal min qed ngħid!

Nista' ngħid ukoll li għax kien hemm wieħed li kellu s-saqaf perikolanti tawh id-dar li ried minkejja li setgħu jagħtuh postijiet oħra.

Jekk verament irridu li jkun hawn it-trasparenza għandu jkun hawn xi ħadd li jgħidilna min ħa dawk il-postijiet li tqassmu f'dawn l-aħħar tliet xhur ġewwa l-Kottonera u jgħidilna wkoll b'liema marki ngħataw u għaliex ħadhom it-tali minflok l-ieħor li kellu bżonn aktar urġenti.

Mr Speaker, nixtieq nikkonkludi d-diskors tiegħi billi nerġa' ngħid illi kieku l-gvern preżenti ried jimxi verament b'serjeta' u b'ġustizzja soċjali kien jgħin lil min l-iktar huwa batut u kien jimxi fuq dak l-istudju li, kif għidt diġa', biex sar taw sehemhom ħafna nies ġejjin minn oqsma differenti, fosthom mill-partiti politiċi, għaqdiet reliġjużi u kunsilli lokali.

Anke l-ministru preżenti qabel ma' dan l-istudju u għalhekk, meta minkejja dan kollu, nara li dan l-istudju qed jiġi mwarrab, bilfors ikolli naħseb li kulma qed jingħad hawn ġew mill-Onor.

Membri tan-naħa l-oħra huwa sempliċement paroli biex permezz tiegħu jipprovaw jitfgħu t-tort fuq ħaddieħor u fl-istess ħin ikunu jistgħu jiggwadanjaw xi ħaġa politikament.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Nirringrazzjak.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Bonnici.

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Mr Speaker, jien m'iniex se noqgħod nagħmel xi eloġju jew inkella xi kritika, la pożittiva u lanqas negattiva, għax il- qasam tal-housing huwa qasam li lili jinteressani ħafna u għalhekk ma nixtieqx nitlef ħin bla bżonn u se nikkonċentra d-diskors tiegħi billi nagħmel xi punti prattiċi lill-ministru f'dan ir-rigward.

Per eżempju, qed jingħad ħafna dwar il-ħatra taċ-chairperson ta' l-awtorita' tad-djar.

Ngħid il-verita' lil din il-persuna ftit nafha, pero' mill-curriculum vitae tagħha jidher li din is-sinjura hija struwita sew u saħansitra kienet taħdem l-Ingilterra, fejn għamlet diversi korsijiet.

Jien nemmen illi huwa irrilevanti jekk persuna ħarġitx għall-elezzjoni mal-Partit Nazzjonalista jew le, l-importanti huwa li jkollok persuna kkwalifikata.

Aħna għandna l-ikbar fiduċja li s-Sinjura Micallef Leyson se tmexxi l- awtorita' tad-djar bl-iktar mod professjonali, bl-iktar mod prattiku u bl- iktar mod fair.

Ta' min jgħid illi l-qasam tal-housing huwa magħmul minn erba' friegħi - il-ministeru tal-housing, l-awtorita' tad-djar, id-dipartiment tad-djar u l- kuntratturi li jieħdu ħsieb il-bini u l-kostruzzjoni - u l-ewwel suġġeriment li rrid nagħmel lill-ministru huwa li dawn l-erba' friegħi, li preżentement qed jaħdmu indipendentement minn xulxin, għandhom jingħaqdu kollha taħt l-awtorita' tad-djar ħalli b'hekk ikollna entita' waħda li tkun qed taħdem għal skop soċjali waħdani.

B'hekk inkunu qed nevitaw ukoll l- iskariġġ ta' dak li jkun li biex jagħmel talba għal akkomodazzjoni alternattiva jkollu jagħmel ħafna ġiri 'l hawn u 'l hemm u, bla ebda dubju, jekk l-entitajiet kollha li jaqgħu taħt il-qasam tal-housing ikunu jaqgħu taħt organizzazzjoni waħda, ix-xogħol ikun jista' jsir b'mod iktar koordinat.

L-istess nistgħu ngħidu għall-awtorita' tad-djar, l-awtorita' ta' l- ippjanar u l-uffiċċju konġunt għax anke dawn għandhom bżonn li jaħdmu lkoll flimkien, iktar u iktar meta llum l-awtorita' ta' l-ippjanar qed tħaffef il- proċess tal-local plans.

Jien naħseb li wasal iż-żmien li l-awtorita' tad- djar twaqqaf kumitat apposta għal-local plans biex dan ikun jista' jaħdem flimkien mal-grupp ta' nies li għandha l-awtorita' ta' l-ippjanar u b'hekk isir pjan wieħed.

Ta' min jgħid li Dr Karmenu Mifsud Bonnici kien għamel riċerka tajba ħafna fuq postijiet battala u fil-fatt fir-rapport li għamel identifika 500 post battal.

Għalhekk jien inħoss li l-awtorita' tad-djar għandha tkun involuta fil-proċess li għaddejja bih l-awtorita' ta' l- ippjanar għal dawk li huma local plans, anke biex tissuġġerixxi areas li fihom jista' jsir żvilupp.

Per eżempju, jien lest li nidentifika diversi artijiet li fihom jista' jsir żvilupp u nista' ngħid li biss biss ġewwa Ħaż- Żebbuġ hemm fejn jinbnew 300 housing unit ġdid.

(Interruzzjonijiet) Jien naħseb li wasal ukoll iż-żmien illi jsir xi studju biex naraw kif b'xi mod jew ieħor il-prezzijiet ta' l-art jiġu kkontrollati.

Naf li l-art hija skarsa pero' l-prezzijiet li qed jiġu mitluba huma esaġerati nfern u għalkemm naf li dan li qed ngħid m'huwiex faċli biex jitwettaq, anke minħabba li jeżistu diversi riperkussjonijiet fuq dan il-qasam, jeħtieġ li jsir xi ħaġa f'dan ir-rigward għall-benefiċċju tal-ġid soċjali stess.

Mr Speaker, ir-raba' punt li rrid nagħmel huwa li rridu ngħaġġlu l- proċess li bih qed jinbnew id-djar tal-gvern.

Bla ebda dubju, waħda mill- iktar affarijiet li qed tikkawża dewmien biex joħorġu l-permessi tal-bini mill-awtorita' tad-djar hija l-burokrazija jew inkella n-nuqqas ta' kordinament li hemm bejn l-awtorita' tad-djar u l-awtorita' ta' l- ippjanar.

Biżżejjed ngħid li kien hemm każi fejn permess dam kważi sena biex ħareġ mill-awtorita' tad-djar għax l-awtorita' ta' l-ippjanar ma qablitx mal-pjanti li għamlet l-awtorita' tad-djar jew id-dipartiment tal- kostruzzjoni u bini.

Jien naħseb li jekk kemm-il darba l-uffiċjali ta' l- awtorita' tad-djar imorru għand il-case officer ta' l-awtorita' ta' l- ippjanar, jgħidulu xi pjanti qed jissottomettu u mbagħad iduru madwar mejda biex kulħadd iressaq il-punti tiegħu, il-permessi jibdew joħorġu iktar malajr mill-awtorita' ta' l-ippjanar għax huwa dan in-nuqqas ta' kordinament li qed iżomm milli jitħaffef ix-xogħol.

Aħna lkoll nafu li meta jinbidel il-gvern iridu jgħaddu l-isbaħ sena u nofs qabel ma tibda ssir xi ħaġa għal dan il-qasam għax il-gvern ikun irid ibiddel il-policies, jara x'kien isir qabel u ħafna affarijiet minn dawn.

Imbagħad wara dan iż- żmien kollu ġeneralment il-gvern jieħu xi sena u nofs oħra biex jibda jfassal il-pjanti.

Jiġifieri b'kollox ikunu għaddew tliet snin u nkunu diġa' bdejna naħsbu għal elezzjoni oħra u għalhekk mhux ta' b'xejn li m'hemmx effiċjenza f'dan il-qasam.

Per eżempju, hija xi ħaġa tal-mistħija li d-dipartimenti tal-gvern u l- awtorita' ta' l-ippjanar ilhom seba' snin sħaħ jargumentaw fuq bini li kien waqa' seba' snin ilu fi Strada Sant'Ursola l-Belt u li xi partijiet minnu ġew demolished minħabba li kienu perikolanti għax min jgħid li l-kumplament ta' dan il-bini għandu jaqa' u min jgħid li għandna nikkonservaw il-faċċata u nibnu l-kumplament mill-ġdid.

Issa bir-ridikulaġni kollha ħriġna avviż fil-gazzetta tal-gvern biex in-nies jagħtuna l-opinjonijiet tagħhom dwar jekk il-faċċata għandhiex taqa' jew le.

Iva possibbli li ż-żewġ periti li hemm, li wieħed jirrappreżenta l-awtorita' ta' l-ippjanar u l-ieħor jirrappreżenta lill-awtorita' tad-djar ma jistgħux jaslu għal ftehim bejniethom?

Kien hemm għalfejn noqogħdu nitolbu l-opinjoni pubblika dwar din il-ħaġa?

Kemm-il darba nkitbu artikli dwar dan fil-gazzetti għax, ngħiduha kif inhi, hija vera għarukaża li ilna seba' snin biex nibnu blokk ta' appartamenti.

L-istess nistgħu ngħidu għall-proġett ta' l-Imsida għax minkejja li din hija waħda mill-iktar lokalitajiet li minnha jgħaddi għargħar ta' ilma meta jkun il-maltemp, il-proġett li kien hemm maħsub għal din il-lokalita' ilu wieqaf għal sitt snin sħaħ.

Kif għidt diġa', ma nixtieqx nikkritika pero' jeħtieġ li nkunu prattiċi u nsibu rimedju f'dan ir-rigward billi l-awtorita' tad-djar, id-dipartiment tal-bini u kostruzzjoni u l-awtorita' ta' l-ippjanar jiddiskutu dawn l- affarijiet u jaqtgħuhom fi żmien relattivament qasir.

Issa nixtieq ngħid xi ħaġa dwar il-home ownership scheme.

Mr Speaker, bħalma qal tant tajjeb il-ministru, saret biss nefqa ta' Lm110,000 biex iktar nies isiru sidien ta' darhom.

Issa hawnhekk ta' min jieqaf jirrifletti ftit għax jekk kull persuna ssellfet Lm10,000, dan ifisser li 11-il persuna biss setgħu jibbenefikaw mill-home ownership scheme u, ngħiduha kif inhi, kif nistgħu ngħidu li qed ninkoraġġixxu lil dak li jkun isir sid ta' daru jekk minn din l-iskema setgħu jibbenefikaw biss madwar 11-il persuna?

Hemm bżonn ukoll li tingħata pubbliċita' ferm akbar lill-iskemi li jinħarġu mill-awtorita' tad-djar għax sfortunatament sal-lum huma ftit dawk in-nies li jafu, per eżempju, li hemm skemi li jgħinu lil dak li jkun isir sid ta' daru, jixtri ċ-ċens jew inkella jirranġa daru.

Jien ma naqbilx ma' l-Onor.

Mizzi, lanqas meta qal li se jintbagħtu n-nies biex ikellmu lir-residenti għall-finijiet politiċi, anzi jien naħseb li din hija inizjattiva pożittiva li ta' min ifaħħarha għax nemmen li jekk il-muntanja ma tiġix għandek, inti tista' tmur għand il- muntanja.

Ngħid jien, x'hemm ħażin illi l-uffiċjali tad-dipartiment imorru għand in-nies u flimkien ma' perit jgħidulhom x'għandhom jagħmlu biex ir- residenza tagħhom issir iktar abitabbli?

Anzi, kif qal il-Ministru stess, jien ngħid li din hija verament idea tajba u sublimi li għandha tiġi inkoraġġita, mhux fil-Kottonera biss imma wkoll f'diversi lokalitajiet oħra.

Mr Speaker, punt ieħor li rrid nagħmel jirrigwarda s-surrounding areas of flats and other government buildings għax sfortunatament wara li jinbnew l- appartamenti u l-maisonettes, jilħqu jgħaddu snin twal qabel ma jiġu surfaced it-toroq tal-madwar.

Fil-fatt dan l-aħħar saret mistoqsija parlamentari fuq Triq Ġanni Bonnici, li tmiss ma' Siġġiewi Road, f'Ħaż- Żebbuġ għax għalkemm l-appartamenti li nbnew dan l-aħħar mill-Gvern Nazzjonalista ġew sbieħ ħafna u n-nies diġa' qed joqogħdu fihom, it-toroq tal-madwar għadhom imħarbtin ħafna.

Naturalment dan li qed ngħid ma japplikax għal Ħaż-Żebbuġ biss imma wkoll għal diversi lokalitajiet oħra u dan qed isir proprjament minħabba li ma jeżistix kordinament għax il-works division qed jgħid li dan ix-xogħol huwa responsabbli minnu d-dipartiment tat-toroq, id-dipartiment tat-toroq qed jgħid li dan ix-xogħol huwa responsabbli minnu d-dipartiment tal-bini u kostruzzjoni ...

Iva, possibbli li huwa daqstant diffiċli biex kull dipartiment ikun jaf għal xiex inhu responsabbli?

Ma jistax ikun nibqgħu sejrin hekk u ċertament jeħtieġ li t-toroq ta' madwar il-maisonettes u l-appartamenti li jkunu nbnew mill-gvern jingħataw it-tarmac malajr kemm jista' jkun.

Issa nixtieq ngħaddi biex nagħmel l-aħħar suġġeriment.

Mr Speaker, m'huwiex daqshekk diffiċli biex wieħed jirrealizza li huma ħafna dawk li joqogħdu jistennew lill-gvern joħroġ l-appartamenti u l- maisonettes qabel ma jixtru xi proprjeta' mingħand il-privat.

Meta wieħed jieħu post tal-gvern ikollu l-prezz sussidjat u jekk, per eżempju, appartament ikun jiswa Lm24,000, il-gvern jissussidja din in-nefqa u jagħtihulu Lm20,000, jiġifieri b'hekk dak li jkun ikun iffranka Lm4,000.

Huwa veru li meta wieħed jiġi biex jissellef mil-Lohombus, il-bank jikkonsidralu d-dħul tiegħu u d-dħul tal-partner tiegħu u mbagħad jagħtih sussidju fuq l-loan, pero' l-bini ma jiġix sussidjat bħalma jiġi ssussidjat il-bini tal-gvern.

Għalhekk jien naħseb li l-gvern għandu jieħu l- inizjattiva li meta wieħed jixtri xi flat jew maisonette mingħand il- privat, mhux biss jissussidjah fuq is-self imma jagħtih għotja daqs li kieku dan ikun qed jixtri mingħand il-gvern stess.

B'hekk inkunu qed ninkoraġġixxu iktar nies jixtru l-proprjeta' tagħhom mingħand is-settur privat.

Fil-fatt biżżejjed ngħid li f'Tas-Sliema biss hemm kważi 1,000 appartament li ġew mibnija mis-settur privat u li m'humiex mibjugħin, u hawn m'iniex qed nirriferi għal dawk l-appartamenti li jiswew xi Lm80,000 jew Lm100,000.

Mr Speaker, l-Onor.

Mizzi għamel aċċenn għall-konferenza li saret f'April ta' l-1997 u hawnhekk jien nista' naċċenna għall-konferenza li saret f'Settembru ta' l-1996 dwar l-art u l-housing market f'Malta, liema konferenza jekk m'iniex sejjer żball kienet saret fid-Dolmen Hotel.

Fost il-policies li ssemmew f'din il-konferenza hemm li għandhom jitwessgħu l- ischeme boundaries, billi l-awtorita' ta' l-ippjanar tirrivedi l-local plans; li għandhom jiġu riveduti r-rent laws - fil-fatt ta' min ifakkar li l-Gvern Nazzjonalista ta' qabel l-1996 kien irriveda l-liġi tal-kera - li għandha tiġi considered the introduction of a land holding tax, li għalkemm fiha l-problemi tagħha qed tiġi ssuġġerita wkoll; li wieħed għandu jirrivedi l-għajnuna li għandha tingħata fuq is-self; u li għandhom jiġu introdotti differential development permit fees.

Jien naqbel li għandha tiġi introdotta din il-policy li semmejt l-aħħar ħalli b'hekk min, per eżempju, ikun se jibni proprjeta' għal skop residenzjali, jingħata rati preferenzjali mill-awtorita' ta' l-ippjanar fuq id-development fees, pero' mbagħad naturalment ikollu jaċċetta l-istess kondizzjonijiet li jsiru lil min jixtri maisonette u appartament tal-gvern, fosthom li mbagħad ma jkunx jista' jbiegħ dik il-proprjeta' qabel ma jgħaddu għaxar snin.

Iva, nista' nikkonferma li minn din il-konferenza nazzjonali ħarġu suġġerimenti validi ħafna.

Anke l-awtorita' ta' l-ippjanar ħarġet diversi pubblikazzjonijiet li jitkellmu fuq dan il-qasam, fosthom pubblikazzjoni li ġġib l-isem "Towards a More Effective and Efficient Use of the Housing Stock" fejn, fost affarijiet oħra, hemm miktub li f'Malta hawn 29,650 post vojt u f'Għawdex hawn 6,000 post vojt.

Għalhekk ta' min jaqra dawn ir-rapporti u jistudja s- suġġerimenti li fihom għax persważ li jekk ikollhom jiġu attwati dawn jagħtu riżultat pożittiv ħafna.

L-awtorita' tad-djar għandha wkoll tikkonsidra s-suġġerimenti kollha li hemm fl-istructure plan monitoring report li kien sar fl-1995.

Hawnhekk ta' min isemmi wkoll il-monitoring programme li kien sar fl-1996 dwar il-housing li, fost affarijiet oħra, jgħid illi "an estimated 22,000 new households will require accommodation" sa tliet snin oħra u jekk magħhom iżżid il-proprjetajiet li jridu jinbnew għal skop turistiku din il-figura titla' għal 60,000.

Mr Speaker, nixtieq nikkonkludi d-diskors tiegħi billi ngħid illi jien nemmen li l-awtorita' tad-djar qiegħda tagħmel l-almu kollha tagħha biex ittaffi l-problemi li jeżistu fil-qasam tal-housing u kulma jonqosha hija ftit iktar effiċjenza, liema effiċjenza wara kollox huma neqsin minnha diversi dipartimenti u korporazzjonijiet oħra u għalhekk f'dan id-diskors jien semmejt kemm jista' jkun suġġerimenti biex tiżdied l-effiċjenza u jitħaffef il-proċess f'dan il-qasam, ħalli b'hekk kull Malti u Għawdxi jkollu akkomodazzjoni xierqa.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Nirringrazzjak.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Carmelo Abela.

ONOR.

CARMELO ABELA: Mr Speaker, is-suġġett li qed nitkellmu fuqu għandu impatt kbir fuq pajjiżna u dan qed ngħidu għal diversi raġunijiet.

Biżżejjed ngħid li minn studju li sar minn A. M. Abela, studju li ġabar iċ- ċifri u l-istatistika li ħarġet miċ-ċensiment li kien sar fl-1994 fuq il- housing, joħroġ ċar li kważi 6% tal-familji Maltin - u meta ngħid 6% inkun qed nitkellem fuq madwar 6,792 familja - illum għadhom qed jgħixu f'postijiet substandard jew inkella kkundannati; u allura għandi nifhem li bosta minnhom għandhom applikazzjoni għal akkomodazzjoni alternattiva quddiem id-dipartiment tad-djar jew inkella quddiem l-awtorita' tad-djar.

F'dan l-istudju nsibu wkoll li hemm madwar 104 familji li jgħixu f'kamra waħda u ċertament li fiż-żmenijiet tal-lum tgħix f'kamra waħda m'hijiex kondizzjoni ċivili sabiex familja tgħix ħajja normali u komda.

Għal dawn ir-raġunijiet kull gvern issirlu pressjoni politika kbira sabiex itaffi din il-problema kemm jista' jkun.

Fil-fatt aħna min-naħa tagħna għalhekk qed nikkritikaw il-ħatra taċ-chairperson, mhux għaliha personalment jew għax m'għandhiex il-kwalifiki meħtieġa imma minħabba l-fatt li hi għandha konnessjonijiet mill-qrib mal-Partit Nazzjonalista, li llum qiegħed fil- gvern, u huwa ovvju li s-Sinjura Micallef Leyson ma tistax tagħmel dik il- pressjoni politika fuq il-gvern.

Problema li diġa' ssemmiet f'dan id- dibattitu u anke waqt waħda mil-laqgħat tal-kumitat permanenti dwar l- affarijiet soċjali matul il-leġislatura preċedenti hija l-problema tal- kera, u hawnhekk jien nixtieq infakkar li fi żmien l-amministrazzjoni Laburista kien tqabbad avukat li flimkien ma' xi nies oħrajn kien qed jistudja kif tista' tiġi emendata l-liġi tal-kera.

Għalhekk ikun tajjeb jekk il-ministru jgħidilna fiex wasal dan l-istudju sabiex forsi din il- problema tibda tittaffa.

Mr Speaker, illum qed nitkellmu fuq ir-rapport ta' ħidma li saret fl- aħħar sena ta' amministrazzjoni Laburista u żgur li meta wieħed jaqra dan ir-rapport jirrealizza li fil-ftit xhur li l-Partit Laburista għamel fil- gvern ħadem sew għal dan il-qasam, anke permezz tal-preparazzjoni li għamel fit-tul.

Irrid ngħid ukoll li meta wieħed iqis illi filwaqt li l-Partit Laburista fil-gvern iddedika ministeru sħiħ għall-qasam tad-djar, illum il- ministeru għall-politika soċjali huwa responsabbli minn diversi oqsma oħra minbarra mill-qasam tal-housing u wisq nibża' li min-naħa tal-gvern mhux se jkun hemm impenn serju biżżejjed, għallinqas mill-bażi ministerjali, daqskemm kien hemm impenn serju fi żmien il-Gvern Laburista.

Biżżejjed nerġa' nirriferi għal dak li qal il-ħabib tiegħi l-Onor.

Joe Mizzi - li rrimarka li kif tela' fil-gvern, il-Partit Nazzjonalista qal li m'għandux djar x'iqassam, wara dawk il-ħafna wegħdiet elettorali li kienu għamlu - biex wieħed ikun jista' jara dan in-nuqqas ta' impenn.

Sur President, min ta ħarsa lejn dan ir-rapport li għandna quddiemna seta' jinnota li fl-aħħar sena ta' Gvern Laburista saret ħafna ħidma li kienet indirizzata lejn persuni b'diżabilita'.

Naturalment għad fadal ħafna x'isir f'dan il-qasam pero' wieħed irid jirrikonoxxi t-tajjeb li jkun sar sabiex imbagħad ikompli jibni fuqu.

Per eżempju, ta' min isemmi li permezz ta' l-ewwel skema li nħarġet sabiex il-proprjeta' li joqogħdu fiha persuni b'diżabilita' tkun tista' ssir iktar aċċessibbli, dawn in-nies setgħu japplikaw għal għajnuna sa massimu ta' Lm2,300 u, safejn naf jien, kull meta nħarġu xi postijiet tal-gvern għall-bejgħ, l-applikazzjonijiet li kien hemm minn persuni b'diżabilita' kollha ġew sodisfatti.

Issa nixtieq nirrimarka dwar kif il-problemi li jeżistu fil-qasam tal-housing qed jaffettwaw liż-żgħażagħ.

Mr Speaker, jekk wieħed iqalleb ftit ir-rapport u jara kemm saru applikazzjonijiet għal postijiet tal-gvern, malajr jirrealizza kemm hemm koppji li llum qed isibuha diffiċli li jsibu post fejn joqogħdu u ħafna minn dawn il-koppji huma żgħażagħ.

Biżżejjed insemmi li l-ewwel darba li l- Gvern Laburista preċedenti ħareġ l-appartamenti għall-bejgħ, għall-20 appartament li kellu għall-bejgħ kien hemm 873-il applikazzjoni.

It-tieni darba kien hemm 765-il applikazzjoni u dan meta għall-koppji għarajjes kien hemm 34 unit biss.

Id-darba ta' wara saru 461-il applikazzjoni, meta kull ma kien hemm għall-bejgħ kienu 14-il unit.

Kif għidt diġa', fi żmien il- Gvern Laburista kien sar minn kollox biex din il-problema li teżisti fost iż-żgħażagħ tittaffa u l-gvern kien iressaq diversi proposti quddiem l- awtorita' ta' l-ippjanar għal dan il-għan, pero' sfortunatament minkejja dan kollu din il-problema għadha teżisti fost iż-żgħażagħ.

Aħna ż-żgħażagħ żgur li ma nistgħux ninsew l-isforzi li għamel Gvern Laburista biex jgħin liż-żgħażagħ meta wara ħafna diskussjonijiet siewja ntlaħaq ftehim mal-Lohombus Bank sabiex filwaqt li l-bank jagħti iktar żmien ħalli l-koppji li jissellfu mingħandu jroddulu lura dak li jkunu ssellfu - u kien żied il-perijodu ta' 25 sena għal 30 sena - l-awtorita' tad-djar tgħin lill-koppji żgħażagħ f'dawk li huma mgħaxijiet.

Ta' min ikompli jgħid li f'dawn id-diskussjonijiet ġie deċiż ukoll li l-Lohombus Bank għandu jnaqqas il-fees tiegħu fuq dawk l-applikazzjonijiet ta' self li jkunu qed isiru minn koppji żgħażagħ.

Għalhekk hu tajjeb jekk il-ministru jgħidilna x'beħsiebu jagħmel il-gvern preżenti sabiex itaffi xi ftit il- problemi li jħabbtu wiċċhom magħhom iż-żgħażagħ li jkunu qed jaħsbu biex jiżżewġu.

Jien, li ftit taż-żmien ilu għaddejt minn din l-esperjenza, iktar u iktar nista' nifhem il-problemi u l-preokkuppazzjonijiet kollha li l-preparazzjoni għaż-żwieġ iġġib magħha u nista' ngħid li waħda mill-ikbar preokkuppazzjonijiet ta' l-għarajjes hija meta jiġu biex jixtru dar.

Mr Speaker, huwa importanti li l-gvern mhux biss iqassam id-djar u jieqaf hemm imma għandu jara wkoll kif jista' jgħin lill-koppji żgħażagħ anke permezz ta' modi oħra, bħalma kien sar meta ntlaħaq dak il-ftehim li għadni kemm semmejt mal-Lohombus Bank.

Pero' sfortunatament s'issa kulma għamel dan il-gvern għall-koppji żgħażagħ li għandhom il-ħsieb li jiżżewġu huwa li żidielhom piż ieħor tal-VAT.

Bla ebda dubju, bid-dħul tal-VAT dawn iż- żgħażagħ intlaqtu ħażin u bħala konsegwenza qed insibu li mhux biss qed ikun hemm iktar żgħażagħ li qed jissallbu imma li qed ikun hemm żieda kbira fin-numru ta' applikazzjonijiet għal akkomodazzjoni alternattiva quddiem l- awtorita' tad-djar u għalhekk issa din l-awtorita' trid tara x'tagħmel biex flimkien mad-dipartiment tad-djar tipprova tilqa' l-applikazzjonijiet il- ġodda li għandha quddiemha.

Mr Speaker, il-Gvern Laburista ħejja diversi proġetti ta' housing, li bosta minnhom ma kenux laħqu bdew minħabba d-dewmien li kien hemm min-naħa ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar u għalhekk jien naqbel ma' dak li qal l- Onor. Bonnici, jiġifieri li l-awtorita' ta' l-ippjanar u l-awtorita' tad- djar għandhom ikunu iktar viċini ta' xulxin fil-ħidma għax jekk dan ma jsirx, fl-aħħar mill-aħħar huma ż-żgħażagħ li se jbatu.

Jien ukoll nixtieq inħeġġeġ sabiex id-diversi skemi li toħroġ minn żmien għal żmien l- awtorita' tad-djar jingħataw iktar pubbliċita' ħalli jsiru jafu bihom iktar nies u xi wħud mill-iskemi għandhom jiġu mtejba billi fost l-oħrajn l- ammont ta' flus li jingħataw jiżdied.

Nixtieq inkun naf ukoll jekk huwiex possibbli li l-flus li jingħataw lill-applikanti f'uħud mill-iskemi - u hawnhekk qed nirriferi fost l-oħrajn għal dik li hi indirizzata lill- anzjani li jkunu jridu jagħmlu xi manutenzjoni fid-dar tagħhom - jingħatawlhom minn qabel ma jsir ix-xogħol għax bosta anzjani jsibu diffikulta' biex iħallsu lill-ħaddiema huma.

Ġaladarba qed nitkellmu fuq dawn l-iskemi, ikun tajjeb jekk nappella wkoll biex l-applikazzjonijiet għal dawn l-iskemi ma jkunux komplikati ħafna għax ġieli jkun hemm min jaqta' qalbu biex jimliehom, speċjalment l-anzjani.

Mr Speaker, fl-aħħar mill-aħħar inħeġġeġ lill-Gvern Nazzjonalista biex jagħti iktar attenzjoni lill-problema li teżisti ta' proprjetajiet substandard, liema problema teżisti l-iktar fin-naħa t'isfel ta' Malta.

Jien, li ġej mit-Tielet Distrett, nista' ngħid li fiż-Żejtun u f'Ħaż-Żabbar hemm diversi familji li jgħixu f'postijiet substandard u għalhekk jeħtieġ li wieħed jara kif jista' jgħin biex intejbu l-livell ta' għajxien liċ- ċittadini Maltin u Għawdxin.

Fl-aħħarnett nixtieq nappella lill-gvern preżenti sabiex ma jibqax jittraskura lin-naħa t'isfel ta' Malta, bħalma diġa' għamel meta waqqaf diversi proġetti li kienu nbdew taħt l- amministrazzjoni Laburista.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Jason Azzopardi.

ONOR.

JASON AZZOPARDI: Mr Speaker, fil-ftit minuti li għandi għad- dispożizzjoni tiegħi nixtieq noħroġ il-punt illi l-awtorita' tad-djar hija waħda mill-iktar entitajiet li għandha funzjoni soċjali.

Issa biex inkun konċiż kemm jista' jkun, nixtieq niġi għas-sugu tas-suġġett billi mill- ewwel ngħaddi biex nagħmel suġġeriment.

Matul dawn l-aħħar snin twaqqfu diversi dipartimenti li għandhom x'jaqsmu ma' l-aspett tal-housing.

Nistgħu nsemmu fost l-oħrajn id-dipartiment tad-djar, l-awtorita' tad-djar, l-uffiċċju konġunt, id-dipartiment ta' l-artijiet, kif ukoll il-housing maintenance and construction unit, li lkoll jinsabu fi ħdan il-ministeru għall-politika soċjali.

Jien nemmen li sabiex ikun hemm iktar effiċjenza fix-xogħol ta' dawn l-entitajiet, dawn għandhom jingħaqdu kollha taħt kappa waħda.

Ma naħsibx li din hija xi ħaġa daqstant diffiċli li ssir u jekk din il-kappa tkunx tissejjaħ awtorita', dipartiment jew inkella diviżjoni ma tagħmilx differenza.

Issa ħalli niġi biex ngħid xi ħaġa dwar il-ħatra taċ- chairperson ta' l-awtorita' tad-djar.

Mr Speaker, m'għandix dubju li s-Sinjura Marisa Micallef Leyson m'għandhiex bżonn avukati biex jiddefenduha pero' nixtieq ngħid biss illi urtani ħafna dak illi qalu xi żewġ kelliema min-naħa ta' l-oppożizzjoni għax jien nemmen li meta tikkritika qatt m'għandek tikkritika persuna imma se mai azzjonitha.

Lil din il-persuna jien ilni nafha biss ftit xhur u nista' ngħid sinċerament illi meta kienet tikteb xi artikli f'"The Times" kienet tagħtini l-impressjoni li kienet xi bniedma Ingliża b'tendenzi xelluġin ta' kif jipprattikaw s-soċjaliżmu fl-Ingilterra.

Jista' jkun ukoll illi din kienet taħseb li fl-Ingilterra jipprattikaw is-soċjaliżmu kif jipprattikawh is-soċjalisti f'Malta, pero' nerġa' ngħid onestament li lili assolutament ma kenitx tagħtini l-impressjoni li hija xi waħda pro-PN.

Madanakollu l-importanti hija l-kwalita' tal-persuna u Mrs Marisa Micallef Leyson hija l-unika persuna f'pajjiżna li hija ggradwata professjonalment fil-qasam tas-social housing.

M'hawn ħadd ħliefha f'Malta li għandu dak it- tip ta' training.

Jien ma nixtieqx noqgħod insemmi ismijiet hawnhekk pero' nista' ngħid b'wiċċi minn quddiem li fil-bord ta' l-awtorita' tad-djar hemm min għalkemm m'huwiex favur il-Gvern Nazzjonalista, imma għax huwa bniedem rett u għax huwa bniedem intelliġenti u għax huwa bniedem serju ħass li għandu jibqa' membru ta' dan il-bord anke taħt il-gvern preżenti, minkejja li kien ġie propost mill-Gvern Laburista, għax għandu kontribut x'jagħti lil dan il-qasam.

Jekk intix iswed, abjad jew isfar m'huwiex importanti imma l-importanti huma l-valuri li taspira għalihom u li temmen fihom, il- prinċipji, l-intelliġenza, is-serjeta', l-integrita', l-attitudni u dak li jkollha x'toffri persuna u mhux il-persuna nnifisha.

Dawn huma l- kwalitajiet illi għandhom jixprunaw lil kull membru tal-bord ta' l- awtorita' tad-djar u ta' kull bord ieħor.

Mr Speaker, jien naħseb li lkoll naqblu li kienet inizjattiva tajba li fl- 1976 twaqqfet l-awtorita' tad-djar pero' l-iktar tarġa importanti tlajnieha wara l-1987 meta l-ex-segretarju parlamentari, Dr Joe Cassar, li nixtieq insellimlu minn hawnhekk, kien introduċa ċerti riformi fl-istess awtorita' biex tkun iktar ġusta u trasparenti.

Per eżempju, permezz ta' dawk ir- riformi li saru dak iż-żmien l-applikant sar ikun jaf minn qabel għal kemm punti huwa intitolat u jekk kemm-il darba ma jġibx il-punti li jkun qed jistenna li jġib, għandu dritt li jikkontesta.

Qabel l-1987 dak id-dritt ma kienx jeżisti u kien ikollok konklav - bħal meta l-kardinali jeleġġu lill-papa - fejn jiddeċiedu kemm jallokaw punti lil persuna "X", sewwa "Y" u persuna "Z" fuq l-ebda kriterji speċifiċi, jew aħjar fuq kriterji pjuttost diskrezzjonali.

Jien nibża' ħafna meta diskrezzjoni wiesgħa tiġi fdata lil persuna waħda għax ikun hemm lok għal abbuż.

Naħseb illi lkoll niftakru li fi żmien il-leġislatura preċedenti kien hemm deputat min-naħa tal-gvern ta' dak iż-żmien li kien issottometta f'daqqa 'l fuq minn 500 interpellanza fuq l-awtorita' tad-djar.

Naħseb illi lkoll niftakru wkoll li l-Onor.

Jose' Herrera kien kiteb ittra lill- ministru tal-housing ta' dak iż-żmien, il-ħabib tagħna Freddie Portelli, u qallu: Isma', lin-nies tagħna m'aħniex qed naqduhom biżżejjed, għandi ħafna tgergir u ma nistax naħdem b'dawk il-queues twal ta' nies li qed ikolli quddiem il-bieb ta' l-uffiċċju!

Imma skużi, ir-raison d'être ta' l- awtorita' tad-djar m'hijiex li taqdi lin-nies tiegħi jew lin-nies tiegħek imma biex taqdi lil min hu verament fil-bżonn.

Għalhekk huwa importanti li l-awtorita' tad-djar ikollha housing stock għax tkun xi ħaġa parodossali jekk l-awtorita' tad-djar ma jkollhiex housing stock tagħha nnifisha.

Hawnhekk ta' min isemmi li f'pajjiżna għandna xejn inqas minn 18% djar vojta, kollha jitkarrbu biex jiġu allokati lil min hu fil-bżonn.

Iva, f'pajjiżna hawn min hu fil-bżonn u bla ebda dubju jeħtieġ li ssir emenda ulterjuri għal-liġi tal-kera.

Huwa veru li wara l-1995 il-liġi tal-kera ġiet emendata u, biex tinkoraġġixxi iktar sidien jikru l-proprjeta' tagħhom, is-sid tal-kera ngħata d-dritt li jgħolli l-kera wara ċertu żmien - biex ma jiġrix li persuna li tkun daħlet f'post b'kera ta' xi Lm2 jew Lm5 fis-sena tibqa' tħallas dak l-ammont miżeru ta' kera għall-bqija ta' ħajjitha, kif kien jiġri qabel ma ġiet emendata l-liġi fl-1995 - pero' dan m'huwiex biżżejjed.

Fil-fatt hawnhekk nixtieq nieħu spunt minn dak li kont qed naqra riċentement fuq dak li jsir l-Ingilterra.

S'issa f'Malta min jagħmel kawża biex jiżgombra inkwilin mill-post idum ix-xhur jistenna li tinqata' l-kawża u jekk imbagħad jagħmel appell, din il- kawża faċilment tista' ddum għal sentejn sħaħ.

Min-naħa l-oħra jekk naraw x'jiġri fl-Ingilterra, fejn hemm jgħixu miljuni ta' nies, jekk is-sid jagħmel dik li tissejjaħ notice of intention to seek possession, jiġifieri jagħmel azzjoni partikolari biex jerġa' jieħu lura l-pussess ta' post, fi żmien tmien ġimgħat dan jieħu l-post tiegħu lura.

Għalhekk għalkemm il- pass li ħadna fl-1995 meta emendajna l-liġi tal-kera kien importanti, dan m'huwiex biżżejjed u għad fadlilna ħafna x'nagħmlu f'dan il-qasam.

Jien naħseb li kulħadd sema' bl-inizjattiva li ttieħdet mill-awtorita' tad-djar u mill-kunsilli lokali li kull ġimgħa se jduru lokal partikolari ħalli jidentifikaw dawk id-djar li llum jinsabu vojta.

Din hija inizjattiva tajba li ta' min jinkoraġġieha; u hawnhekk ikun tajjeb jekk nikkoreġi punt li għamlet l-Onor.

Law il-bieraħ meta qalet li qabel l-aħħar elezzjoni l-Partit Nazzjonalista wiegħed li se jqassam ħafna djar u issa qed isib problema biex iwettaq dak li wiegħed.

Skużi, kien il-Partit Laburista li qabel l-elezzjoni ta' l-1996 kien għamel diversi wegħdi f'dan ir-rigward, u dan mhux djar wiegħed imma plots, u hija ġennata mill-kbar nett li waħda bħalha għad trid tinstema' li twiegħed il-plots meta l-art u r-riżorsi tagħna huma daqstant limitati.

Li jonqosna issa huwa li nibdew nibnu fuq il-baħar!

Aħna lkoll niftakru li qabel l-elezzjoni ta' l-1996 il- Partit Laburista kien wiegħed il-plots pero' meta mbagħad ġie għas-si u n- no sab l-ajma.

Ħaġ'oħra li qalet l-Onor.

Rita Law hija li b'din l-inizjattiva li l- awtorita' tad-djar qed tieħu mal-kunsilli lokali, issa l-kunsilli lokali se jispiċċaw isaqqfu wiċċhom mal-problemi li qed jiltaqgħu magħhom ir- residenti u l-awtorita' se tispiċċa tfarfar qabda affarijiet minn fuq spallitha.

Fir-realta' l-iskop ta' din l-inizjattiva hija li kemm l- awtorita' tad-djar kif ukoll il-kunsilli lokali, they be in a position to reach out to the people.

Wara kollox dan huwa l-customer care, li jekk ma tistax iġġib il-muntanja lejk tmur lejn il-muntanja int. Anzi jien ngħid li ta' min ifaħħar il-policy ta' dan il-bord għax hija waħda soċjali, mentri l-policy li kien iħaddem il-bord preċedenti kienet iktar immirata għal commercial housing, jiġifieri għal skopijiet ta' qligħ.

Ċertament l- iskop ta' l-awtorita' tad-djar m'huwiex li din tagħmel il-qligħ imma li tgħin lil min hu ġenwinament fil-bżonn, irrispettivament minn jekk huwiex blu, jekk huwiex aħmar, jekk huwiex aħdar jew jekk huwiex isfar.

Mr Speaker, nixtieq nagħlaq dan id-diskors billi nirriferi għal dak li qal il-Ministru Gonzi meta kien qed jintroduċi dawn l-estimi, jiġifieri li huwa tajjeb li jiġu allokati ammonti dejjem akbar ta' flus għal dan il- qasam, pero' min-naħa l-oħra m'għandniex natribwixxu importanza żejda għall- kwestjoni tan-numri għax l-importanti huwa l-aspett soċjali.

Hemmhekk biss tkun qed tmiss il-polz ta' min huwa verament fil-bżonn.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Nirringrazzjak.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Joe Sammut.

ONOR.

JOSEPH SAMMUT: Mr Speaker, nixtieq nibda d-diskors tiegħi billi nagħmel riferenza għal dak li għadu kemm qal il-kollega tagħna l-Onor.

Jason Azzopardi.

Kien interessanti meta l-Onor.

Azzopardi qal li kienet amministrazzjoni Nazzjonalista li rrendiet il-policy tal-housing waħda trasparenti u ġusta għal kulħadd u kien interessanti wkoll meta l-istess Onor. Membru rrifera għall-ittra li kien bagħat l-Onor.

Jose' Herrera lill- ministru tal-housing ta' dak iż-żmien, fejn kien ilmentalu dwar il-fatt li partitarji Laburisti kienu qegħdin igorru minħabba li ma bdewx jinqdew.

Jien ngħid illi dan huwa unur għall-Gvern Laburista għax b'hekk wrejna biċ- ċar li fejn jidħol il-qasam tal-housing aħna ma nagħmlux distinzjoni u nimxu bl-istess measuring tape ma' kulħadd.

Ara fi żmien il-gvernijiet Nazzjonalista, qatt ma nisimgħu li hemm xi partitarji Nazzjonalisti li jilmentaw mal-ministru tal-housing.

Dik hija indikazzjoni ċara li l- partitarji Nazzjonalisti kollha jinsabu kuntenti u qed jinqdew mill-koxxa.

(Interruzzjonijiet) Dażgur li qed nitkellem bis-serjeta'!

Jien għadni qatt ma smajt lil xi Nazzjonalist igorr biex jinqeda min-naħa tal-housing.

Imma issa ħalli ngħaddi biex nagħmel xi punti oħra.

Mr Speaker, il-qasam tal-housing jifforma parti minn diversi entitajiet li jaqgħu taħt il-ministeru għall-politika soċjali, liema ministeru dejjem kien wieħed mill-pilastri ewlenin tal-Partit Laburista.

Fil-fatt jekk inħarsu lejn l-istorja u naraw x'għamel il-Partit Laburista fil-passat insibu li dan dejjem ta sehmu f'dan il-qasam, kemm meta kien fil-gvern kif ukoll meta kien fl-oppożizzjoni.

Biżżejjed insemmi xi wħud mil-liġijiet ġodda li għamel u oħrajn illi aġġorna maż-żmenijiet.

Per eżempju, huwa grazzi għall-Partit Laburista li llum l-anzjani għandhom il-pensjonijiet, li l-ħaddiema għandhom il-paga minima nazzjonali u l-bonus beda jittieħed bħala parti mis-salarju f'Ġunju u f'Diċembru, li ġiet introdotta ċ-children allowance, li l-ġimgħa tax-xogħol ġiet ristretta għal 40 siegħa u ma baqgħetx sottomessa għan-numru ta' sigħat li jidhirlu li għandu jaħdem l- employer u li ġew introdotti benefiċċji għan-nies qegħda u għal persuni b'diżabilita'.

Bla dubju ta' xejn il-qasam ta' l-akkomodazzjoni soċjali kien aspett ieħor li l-Gvern Laburista dejjem ħa ħsieb tiegħu u jekk inħarsu lejn l-istorja nsibu li huwa dejjem ra kif għamel biex irendi l- ħajja tal-ħaddiem iktar komda.

Biżżejjed insemmi n-numru ta' plots li kienu joħorġu fi żmien l-amministrazzjoni Laburista.

Fid-diskors tiegħu l-Onor.

Azzopardi qalilna li qabel l-elezzjoni l- Partit Laburista kien wiegħed li jekk kemm-il darba jitla' fil-gvern kien se joħroġ numru ta' plots.

Dan huwa veru pero' dan kien se jagħmlu fil- limiti u fil-parametri imposti mill-istess pjan ta' struttura, kif wara kollox għamel dejjem.

Għalkemm il-gvernijiet Laburista qassmu diversi plots, madanakollu dawn dejjem tqassmu within the scheme u qatt ma ttieħdet art minn xi green area jew minn xi area oħra li mhux suppost isir żvilupp fiha.

Fil-fatt anke llum il-ġurnata għad hemm fejn jinbnew siti ġodda tal- gvern u għalhekk l-Onor.

Azzopardi kien skorrett meta pprova jagħti l- impressjoni li kieku l-Partit Laburista tela' fil-gvern u kellu jwettaq dak li wiegħed, kien se jkollu jibni fil-baħar.

Le, Gvern Laburista kien se jibni skond il-parametri imposti fil-pjan ta' struttura.

Il-Partit Laburista spjega kemm-il darba kif dan jista' jsir, jew billi titwaqqa' proprjeta' privata u tinbena mill-ġdid, jew inkella billi tiġi żviluppata parti mill-proprjeta' li kienet tal-knisja u li mbagħad għaddiet għand il- gvern.

(Interruzzjonijiet) iva, hemm numru ta' plots li jistgħu jingħataw u naturalment jingħataw bi skop soċjali.

Mr Speaker, bla dubju ta' xejn il-Partit Laburista se jibqa' msemmi għar- record li waqqaf f'dak li huwa housing.

Biss biss matul il-perijodu ta' bejn l-1971 u l-1987, Gvern Laburista kien bena oqsma sħaħ ta' housing u b'hekk solva diversi problemi lil eluf ta' koppji għarajjes u miżżewġin.

Żgur li kulħadd jiftakar il-liġijiet tal-kera li ġew introdotti mill-istess gvern għax ta' min jgħid li għalkemm illum dawn m'għadhomx jirriflettu l- bżonn ta' dak iż-żmien, f'dak il-perijodu kienu qed jingħalqu ħafna ċnus u ħafna kirjiet kienu qed ikunu soġġetti għal dak li jrid is-sid, bil- konsegwenza li l-pajjiż kien se jiġi sottomess għal sitwazzjoni fejn eluf ta' familji Maltin kienu se jispiċċaw bla dar.

Għalhekk il-Gvern Laburista ta' dak iż-żmien kien ra kif għamel biex jassigura b'mod leġislattiv li pajjiżna ma jispiċċax f'din is-sitwazzjoni billi introduċa l-liġijiet tal- kera.

Huwa veru li llum dawn il-liġijiet m'għadhomx daqshekk in linea mal- ħajja moderna u għalhekk hemm bżonn li wieħed jara kif dawn jistgħu jiġu emendati b'mod li jkunu kompatibbli maż-żmenijiet tal-lum, pero' dak iż- żmien il-Gvern Laburista kien għamel pass importanti ħafna meta ssalvagwarda s-saqaf ta' eluf ta' Maltin.

Jien naħseb li kulħadd jiftakar f'liema sitwazzjoni kien jinsab pajjiżna fl-1971, partikolarment fejn jidħol il-qasam tad-djar, u biex solva din il-problema enormi l-Gvern Laburista alloka diversi plots u estates biex l-ewwelnett qered ħafna slum areas, it-tieni nett kisser il- kultura ta' żoni magħluqa li konna nsibuhom f'diversi irħula u t-tielet nett irnexxielu jtella' l-istandard ta' għajxien tal-poplu Malti b'tali mod li kulħadd seta' jkollu daru.

Ta' min jgħid li dawn il-plots li kien alloka l-Gvern Laburista kienu ngħataw b'xejn jew inkella b'sussidju.

Ta' min ifakkar ukoll li kien il-Gvern Laburista li waqqaf l-awtorita' tad-djar sabiex iżżomm ċertu kontroll f'dan il-qasam u fil-fatt din l-awtorita' għadha teżisti u tagħti l-kontribut tagħha sal-lum.

Mr Speaker, matul il-perijodu ta' bejn l-1996 u l-1998 il-Gvern Laburista għal darb'oħra reġa' mpenja ruħu bis-sħiħ f'dan il-qasam u reġa' rnexxielu jwaqqaf diversi records.

Fil-fatt biżżejjed ngħid li dan ir- rapport li għandna quddiemna llejla, liema rapport huwa ċertifikat tal- ħidma li wettaq il-Partit Laburista fil-21 xahar li dam fil-gvern, jgħid ċar u tond li kien hemm 420 ruħ li bbenefikaw f'dan il-perijodu, li bejniethom ingħataw is-somma fenomenali ta' Lm3,301,443 f'sussidji.

Barra minn hekk hawn ta' min isemmi wkoll is-somma ta' Lm2,654 li l-familji Maltin ingħataw bħala sussidju fuq self u s-somma ta' Lm870,656 li ngħataw fuq ċnus.

Mr Speaker, hawnhekk ta' min isemmi wkoll in-numru sabiħ ta' postijiet li l-Gvern Laburista ħareġ f'Għawdex.

Dan huwa punt sinifikattiv ħafna għax jekk naraw kemm ħareġ postijiet għall-bejgħ f'din il-gżira l-Gvern Nazzjonalista preċedenti, insibu li dan ma kien ħareġ xejn.

Fil-fatt din hija xi ħaġa li mill-ewwel tiġbed l-għajn meta wieħed iħares lejn ir- rapport u mbagħad kien il-Gvern Laburista li ra kif ħareġ postijiet ġodda f'Għawdex ma' l-ewwel opportunita' li kellu.

Biżżejjed ngħid li hekk kif fl-1996 il-Gvern Laburista ħa r-riedna f'idejh, ħareġ 74 unit ġdid ħalli iktar Maltin u Għawdxin setgħu jkunu sidien ta' darhom u peress li għal dawn l-74 post tefgħu applikazzjoni 1,089 ruħ, immedjatament wara l-istess gvern reġa' ħareġ fis-suq 120 post ieħor.

Issa hawnhekk ta' min isemmi li dawn il-postijiet inħarġu ġebel u saqaf biex l-ewwelnett min jixtri dawn il- postijiet ikun jista' jagħmel il-finishing li jrid hu u t-tieni nett b'hekk setgħu jinqatgħu ħafna mill-complaints li kienu jsiru fuq il-kuntrattur minħabba li dan mhux dejjem kien jesegwixxi x-xogħlijiet b'mod tajjeb.

Imbagħad fis-27 ta' Jannar, 1998 reġgħet saret sejħa oħra għal applikazzjonijiet u din id-darba għal 67 post kien hemm 519-il applikant.

Issa hawnhekk ta' min jerġa' jħares ftit lejn iċ-ċifri li għadni kif ikkwotajt għax, kif wieħed seta' jinnota filwaqt li meta l-gvern Laburista ħareġ l-ewwel grupp ta' postijiet hekk kif tela' fil-gvern kien hemm 1,089 applikazzjoni, imbagħad għat-tieni grupp kien hemm 905 applikant u meta reġa' ħareġ it-tielet grupp ta' postijiet it-talba għal din it-tip ta' akkomodazzjoni reġgħet naqset għal 519, jiġifieri l-applikazzjonijiet kważi naqsu bin-nofs.

Dan juri li l-isforzi li kien qed jagħmel il-Gvern Laburista bejn l-1996 u l-1998 bdew jirnexxu.

Barra minn hekk ta' min isemmi wkoll li f'Jannar ta' l-1998 bdew tħejjijiet oħra sabiex f'Awissu ta' l-1998 jinħarġu numru sostanzjali ta' postijiet għall-bejgħ jew għall- kera u sa dik id-data ġew identifikati diversi postijiet li kienu se jinbiegħu jew inkella jingħataw għal kiri.

Hawnhekk wieħed jista' jara kemm il-Gvern Laburista ma waqaf qatt jaħdem fil-qasam tal-housing u kemm dak li qal l-Onor.

Jason Azzopardi, meta rrimarka li l-policy tal-Partit Laburista f'dan il-qasam kienet biss intiża għall-qligħ, m'hijiex minnha.

Fi żmien gvernijiet Laburista kienu se jinħarġu wkoll diversi postijiet għal kiri, kif qed isir taħt l-amministrazzjoni Nazzjonalista, li ħafna minnhom kienu fl-akwati tal-Qawra u f'lokalitajiet oħra viċin, pero' sfortunatament dawn ma laħqux inħarġu minħabba l-istorja tal-famuża elezzjoni li għadna kif ħriġna minnha.

Mr Speaker, il-Gvern Laburista ħoloq diversi inizjattivi oħra biex itaffi t-tbatija lil min ikun qed ifittex dar fejn joqgħod u waħda minn dawn l-inizjattivi kienet il-ftehim li kien intlaħaq mal-Lohombus Bank.

Barra minn hekk l-istess gvern ħoloq diversi skemi biex dak li jkun ikun jista' jagħmel il-manutenzjoni neċessarja f'daru u hawn nista' nsemmi fost l-oħrajn dawk l-iskemi li nħolqu sabiex jgħinu lil min jgħix f'post tal- gvern u għandu dħul finanzjarju baxx.

Fil-fatt il-Gvern Laburista kien alloka ammont sabiħ ta' flus biex min jikkwalifika minn dawn l-iskemi jkun jista' jirranġa d-daru.

Skema oħra li ħoloq Gvern Laburista kienet indirizzata għal min ried iżid xi kmamar u hawnhekk għal darb'oħra l-iskop kien li l-gvern jgħin lil min jixtieq itejjeb l-ambjent li jgħix fih.

Taħt l-amministrazzjoni Laburista kienet inħolqot ukoll skema ta' għajnuna għal min għandu dar tal-gvern u jixtieq jeqred l-umdita', kif ukoll għal min ibati b'xi diżabilita' u jixtieq jirranġa daru, sabiex kemm jista' jkun jgħix ħajja indipendenti.

Imma dan m'hux kollox għax il-Gvern Laburista kien qed jaħseb biex jintroduċi diversi skemi oħra, fosthom li jistalla lifts fil-blokki l-antiki ta' l-appartamenti tal-gvern, ħalli b'hekk kemm l- anzjani kif ukoll il-persuni b'diżabilita' li joqogħdu fl-estates tal-gvern ikollhom aċċess mingħajr ħafna tbatija żejda.

Gvern Laburista ħa wkoll l-inizjattiva li jara kif jagħmel biex min għandu post tal-gvern u jixtieq jixtrih jew inkella jifdi ċ-ċens jkun jista' jagħmel dan, pero' sa l-elezzjoni l-gvern kien għad ma kellux dan it- titolu legali.

Din il-kwestjoni kienet tinkwieta diversi nies għax għalkemm dawn ilhom joqgħodu fl-istess proprjeta' għal snin twal, pero' sal-ġurnata ta' meta kienet qed tiġi ppjanata din l-iskema kienu għadhom ma sarux sidien ta' darhom.

Fil-fatt din l-iskema li ġiet imħabbra fl-aħħar jiem mill-gvern preżenti, hija skema li taf l-oriġini tagħha lill-Gvern Laburista għax kienet bis-saħħa ta' l-inizjattiva ta' l-ex ministru Freddie Portelli li llum il-ġurnata din qed tiġi applikata.

Dan qed ngħidu għax dan mhux biss juri l-kontinwita' min-naħa ta' l-awtorita' tad-djar iżda juri wkoll l- isforzi li saru fil-ftit xhur li l-Partit Laburista għamel fil-gvern.

Kien hemm ukoll l-introduzzjoni ta' skema ġdida għal xiri ta' proprjeta' privata, li hija Skema II.

Din hija skema li permezz ta' l-avviż legali li kien deher fit-13 ta' Frar, 1998, l-awtorita' tad-djar kienet ħabbret li kienet qiegħda taċċetta applikazzjonijiet mingħand sidien ta' postijiet privati vojta u li jixtiequ jbiegħuhom lil l-istess awtorita.

Din l- iskema l-gvern preżenti sabha lesta u qed ikompli jaħdem fuqha u huwa importanti li din titħaddem.

Għalfejn?

Għax meta tmur f'ċerti postijiet f'Malta, partikolarment ġewwa l-villaġġi, issib li ċ-ċittadini dejjem jibnu mal-periferija u dejjem ħerġin il-barra, b'mod li ċ-ċentri qed jibqgħu vojta.

B'konsegwenza ta' dan il-ftit anzjani li jibqgħu jgħixu f'dawn il- lokalitajiet jirrendu ruħhom vulnerabbli għal kwalunkwe attentati ta' serq, bħalma smajna riċentement fiz-Zurrieq u barra minn hekk jispiċċaw siti mitluqa u abbandunati.

Permezz ta' din l-iskema li kienet ġiet introdotta mill-Gvern Laburista, kulmin kellu proprjetajiet li xtaq jiddisponi minnhom u li għal xi raġuni ma setax, seta' faċilment javviċina lill-awtorita' tad-djar biex din tixtrihom hi bil-prezz kurrenti biex jiġu żviluppati.

Din l-iskema kienet intiża mija fil-mija biex tagħmel użu aħjar mill-artijiet tal- proprjeta' li għandna u li kienet qiegħda toħloq l-inċentiv, li within the zone ippjanata li tista' tinbena, jerġgħu jibdew telgħin units ġodda li ma kienu jaslu qatt fuq is-suq jekk mhux bl-inizjattiva ta' l-awtorita' tad- djar.

Fil-fatt dan l-esperiment konna rajnih jaħdem fil-Furjana fejn diversi proprjetajiet li kienu ilhom mitluqin issa qegħdin jiġu żviluppati wara li kienu ġew mibjugħa lill-awtorita' tad-djar.

Dan ir-rapport li tpoġġa fuq il-mejda tal-kamra huwa wkoll xhieda ta' sussidju rekord ta' Lm3,734,589 li l-ministeru kien ta fil-perijodu 1997- 1998.

Dan kien sussidju fejn il-gvern kien nefaq aktar milli kien ippjana għalih.

Jekk wieħed jara l-estimi li kien hemm fil-budget għas-snin ta' qabel isib li dan is-sussidju kien qabeż dak allokat u dan żgur juri kemm il-kuxjenza tal-Gvern Laburista kienet u għadha tħabbat, mhux kif kien jiġi allegat dawk iż-żmenijiet.

Barra minn hekk, wieħed jinnota wkoll li f'dan il-perijodu kien hemm pjan ta' 4,000 post ġdid, b'ħidmet il-Partit Laburista li ħalliet il-frott tagħha kemm huwa dam fil-gvern.

Ta' min jinnota wkoll li apparti dak l-attentat biex jinħolqu iktar units, il-Gvern Laburista ma waqafx u ħalla l-proġetti li kienu mibdijin jew li sab mibdijin weqfin.

Fil-fatt ta' min jagħmel riferenza għall-proġett ta' l- Imtarfa, li kien inbeda taħt Gvern Laburista preċedenti ta' l-1981, li l- Gvern ta' l-Onor.

Alfred Sant kompla żied u sebbaħ billi għamel ġonna, għamel ċentri ġodda, fosthom gymnasium ġdid, għamel it-toroq u postijiet fejn jistgħu jipparkjaw vetturi, żied il-bini u ħejja sabiex bini antik jiġi riabilitat għal nies b'diżabilita'.

Din kienet estensjoni ta' dak li kien diġa' jeżisti.

Barra minn dan, saru wkoll sforzi kbar biex jiżdied l-ammont ta' postijiet li kellhom jinbnew f'Pembroke.

Hawnhekk ta' min jinnota li l- awtorita' tad-djar, taħt amministrazzjoni preċedenti Nazzjonalista, kienet qegħda titħabat biex forsi jinbnew 600 unit iżda fi żmien Gvern Laburista, bl-intevent ta' Freddie Portelli, dan in-numru tela' għal 1000 unit.

Barra dan l-isforz, wieħed irid jissottolinea l-ħidma intensiva li kienet għaddejja sabiex jinstabu lokalijieta u zoni ġodda, dejjem within the scheme, sabiex jinbnew postijiet ġodda.

U hawnhekk nerġa' nagħmel riferenza għal dak li qal l-Onor.

Jason Azzopardi, kif ukoll nagħmel riferenza għall-kummissjoni ppreseduta mill-Avukat Karmenu Mifsud Bonnici, li bħala riżultat tal-frott u tax-xogħol siewi li sar minnha, mhux talli kienu identifikati l-postijiet fejn dawn għandhom isiru imma qalet liema hi u fejn tinsab din l-art tal-gvern u anke n-numru ta' units li jistgħu joħorġu minn dawn is-siti.

Dan ix-xogħol kien siewi ħafna għax żied in- numru ta' units li jistgħu jingħataw lill-poplu Malti.

Biżżejjed jingħad li l-amministrazzjoni Laburista ħalliet talba għall- bini ta' madwar 1,300 unit quddiem l-awtorita' ta' l-ippjanar.

Jekk wieħed allura jgħodd kollox f'daqqa - cioe', bejn is-siti identifikati f'Pembroke, bejn is-siti identifikati mill-kummissjoni ta' Dr Mifsud Bonnici, kif ukoll ix-xiri ta' siti mingħand il-privat - isib li l-Gvern Laburista kellu ppjanati circa 4,000 unit, li 2,000 minnhom huma indikati fir-rapport imsemmi.

Fil-fatt kien ikkalkolat li s-snin 1999-2000 se jkunu snin li fihom il-problema tal-housing kienet se tkun kontrollata b'mod li t- tbatijiet preżenti ma jibqgħux jinħassu.

Jekk wieħed jara l-mod kif kienet għaddejja din il-ħidma, mill-ewwel jinduna kif il-problema tal-housing naqset b'mod sostanzjali mill-lista li kien hemm pendenti taħt amministrazzjoni Nazzjonalista.

In-numru ta' units li kienu ġew ippjanati w identifikati kien se jkun qrib l-4,000, li kien jissupera n-numru ta' talbiet li kien hemm taħt amministrazzjoni Laburista.

Kien programm li fi żmien qasir ta' Gvern Laburista beda jbiddel l-affarijiet bis-serjeta', xi ħaġa li l-amministrazzjoni Nazzjonalista ma nrexxiliex tagħmel f' disa' snin u nofs.

Ta' min wieħed jagħmel riferenza wkoll għall-istudji li kienu għaddejin f'oqsma oħra, fosthom dawk li kienu qed isiru fl-inħawi ta' f'Ħaż-Zabbar.

Dan qed ngħidu mhux biex infaħħar lil Freddie Portelli - mhux għax ma ħaqqux - iżda juri kemm il-Gvern Laburista u l-ministeru mmexxi minn seħibna kienu qed jieħdu bis-serjeta' l-mod kif isir l-ippjanar, u b'mod partikolari fejn tidħol l-amministrazzjoni ta' fondi pubbliċi.

Hawnhekk qed nirriferi għas-survey li kien ġie ppreparat fl-area ta' Ħaż-Żabbar, b'mod partikolari fl-inħawi magħrufin bħala Tal-Misraħ u Tal-Biċċieni, f'liema survey kienu nvoluti 500 dar barra dawk ir-residenti li hemm fl- isqaqin t'hemmhekk.

Din l-area kienet qed tiġi studjata biex imbagħad tinkwadra ruħha fuq areas l-oħra ta' madwar Malta kollha.

Kien hemm ukoll survey dwar l-estate ta' Hompesch, li hu kompost minn flats tal-gvern, biex l-istess meta jitlesta dan is-survey ikun jista' jiġi amplifikat b'mod aktar ampju fuq l-estates oħra li jeżistu f'Malta u Għawdex.

Ir-raġuni għalfejn qed nagħmel riferenza għal dawn is-surveys hi għax dan l-aħħar ġie rrapportat li l-Onor.

Gonzi ħabbar li kienet ser issir estensjoni ta' l-iskema ta' rranġar ta' postijiet.

Din l-iskema li fil- fatt tħabbret fit-2 ta' Frar, in segwitu tal-press conference li ta l- Ministru Gonzi, hija frott ta' dawn is-surveys.

Dan qed ngħidu biex nuri li dawn is-surveys ma kenux xi ħaġa kapriċċusa daparti ta' l- amministrazzjoni Laburista biex forsi niġbru xi erba' voti, iżda kienu surveys bis-serjeta' li tant taw frott li l-istess amministrazzjoni preżenti qiegħda tħaddem u sejra tamplifika fuq lokalitajiet oħra.

Minn dak li għadni kif għidt jirriżulta li din l-iskema mhix għajr frott il- ħidma tal-ministru ta' qabel Freddie Portelli.

Nikkonkludi billi ngħid li ma nixtieqx nagħti l-impressjoni li dan kien kollox u l-programm Laburista għall-housing kien se jieqaf hawn.

Lanqas ma ridt nagħti l-impressjoni li billi il-Gvern Laburista kien identifika 4,000 post kien ifisser li l-problema tal-housing kienet ġiet taħt kontroll u allura wieħed seta' jserraħ rasu u jgħid biex għall-mument ninsew l-aspett tal-housing u nħarsu lejn oqsma oħra.

Gvern Laburista kien għamilha ċara li meta ssir il-privatizzazzjoni ta' diversi azjendi - u waħda fost dawk li ssemmew kienet il-Maltacom - kien beħsiebu jgħaddi parti mid-dħul minn dan l-eżerċizzju għal aspetti soċjali u kien ser jinvesti ma' l-20% minn dan id- dħul fuq il-qasam tal-housing.

Dan juri biċ-ċar li Gvern Laburista kien qiegħed jippjana li ladarba jkollu l-qasam tal-housing taħt kontroll u jkollu rasu mistrieħa li d-domanda ma tkunx ikbar minn dak li qed jissupplixxi, allura jkompli miexi bil-programm tiegħu billi jwarrab fondi biex meta jinqala' l-bżonn isibhom.

Ta' min jirrimarka li dan ir-rapport ma huwa xejn għajr ċertifikat ta' kemm il-ħidma Laburista kienet miftuħa u ampja.

Irrid infakkar li meta l-kummissjoni ta' Dr Mifsud Bonnici kienet bdiet tanalizza l-artijiet li kien hemm, kienet identifikat mat-33,000 biċċa proprjeta' tal-knisja li kienu se jgħaddu għand il-gvern, xi ħaġa li sa ftit żmien qabel kienet ħolma li xi darba nsolvu l-problema tal-housing.

Dan kien proġett li bl-inizjattiva tiegħu personali, Freddie Portelli wera li kien kapaċi jaqbad il-barri minn qrunu u ġabar lista sħiħa ta' dawk il- proprjetajiet li bdew jiġu analizzati biċċa biċċa, b'mod li llum l-ġurnata l-awtorita' tad-djar u anke l-ministeru tal-housing għandhom lista sħiħa ta' kif jistgħu jiġu utilizzati dawn il-proprjetajiet.

Dan ir-rapport imqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra huwa ċertifikat ta' kemm Gvern Laburista fil-ftit xhur li għamel ħa bis-serjeta' din il-problema u l- fondi li ġew allokati ġew utilizzati bl-iktar mod tajjeb.

Dan jikkonferma dak li kien jgħid il-gvern Laburista ta' dak iż-żmien li bil-ftit tista' tagħmel il-ħafna.

Dan hu ċertifikat li bih il-Gvern preżenti sab is-sodda mifruxa fil-qasam tal-housing u jekk irid verament juri kemm għandu għal qalbu ċ-ċittadin, jekk verament għandu l-kuxjenza soċjali li wera l-Gvern Laburista, irid jara kif se jżomm ir-ritmu li kien qabad Gvern Laburista.

Dan huwa importanti għax jekk il-Gvern Nazzjonalista preżenti mhuwiex se jalloka l-istess sforzi li għamel Gvern Laburista, se nerġgħu nispiċċaw bis- sitwazzjoni fejn se jkollna domanda kbira għall-housing, sew fil-qasam ta' l-akkomodazzjoni soċjali u sew fil-qasam ta' siti li jiġu ddentifikati.

Domanda tiġi ristretta billi tiġi kkontrollata bl-iktar mod serju u sfortunatament, kif inhuma mexjin l-affarijiet, jidher li diġa' beda jintilef ir-ritmu li kien inqabad.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): Grazzi.

Aktar rimarki?

L- Onor. Marie Louise Coleiro.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO: Sur President, qabel nibda l-intervent tiegħi xtaqt li minn hawnhekk insellem u nagħti ħajr lil Freddie Portelli, ex ministru tad-djar.

Insellem ukoll lill-membri ta' l-istaff li kellu fil- ministeru u anke nagħti ħajr lil Victor Galea, l-outgoing chairman ta' l- awtorita' tad-djar, u lill-membri l-oħra tal-bord li kienu miegħu.

Fuq kollox dan ir-rapport li għandna quddiemna għad-diskussjoni huwa mertu tal- ħidma li kienet qed titwettaq mill-awtorita' tad-djar u mill-ministeru tad- djar fi żmien Gvern Laburista.

Sur President, il-problema tal-housing f'Malta tmur lura għexieren ta' snin.

Din il-problema ta' nuqqas ta' akkomodazzjoni xierqa kompliet tikber u tiżviluppa mal-progress soċjali u ekonomiku li seħħ f'pajjiżna matul is- snin, pero' ma nistgħux ma ngħidux li kienu l-gvernijiet Laburisti tas- sebgħinijiet u tmeninijiet li bdew jindirizzaw bis-serjeta' din il-problema akuta.

Kienu gvernijiet Laburisti ta' dawk iż-żmenijiet li taw spinta qawwija lil din l-isfida li l-gvernijiet ta' pajjiżna kellhom jiffaċċjaw matul is-snin.

Kienu wkoll gvernijiet Laburisti li żviluppaw b'mod effettiv sistemi biex taw akkomodazzjoni xierqa - u kultant anke aktar milli kien jiflaħ l-ispazju tal-pajjiż - lill-eluf ta' familji Maltin u Għawdxin.

Kienu wkoll gvernijiet Laburisti li taw bidu bis-serjeta' għal proċess biex kemm jista' jkun Maltin u Għawdxin isiru verament sidien ta' darhom.

Dawn il-fatti ma nistgħux innessuhom.

Kienet il-vokazzjoni tal-Partit Laburista li jwettaq il-ġustizzja soċjali fil-prattika, vokazzjoni li wara kollox ġabet bidla fil-kultura soċjali tagħna fir-rigward ta' l-aspettattivi li l-Maltin illum għandhom dwar l- abitazzjoni tagħhom u l-familji tagħhom.

Jien ċerta li jekk il-Partit Laburista ma jibqa' msemmi għal xejn, li żgur mhux il-każ, se jibqa' msemmi fir-rigward tal-qasam tal-housing.

Wara kollox ħadd ma jista' jinnega li kien il-Partit Laburista li bena l-pedamenti u waqqaf kolonna ta' sistemi effettivi għall-vera ġustizzja soċjali f'dan il-pajjiż.

M'għandnix dubju li l-qasam tal-housing huwa qasam ieħor li l-Partit Laburista dejjem ħadem fuqu bis-serjeta' u mhux bil-paroli biss.

Illum nistgħu ngħidu li m'hawnx belt jew raħal f'Malta jew f'Għawdex li fih ma ssibx uħud mill-monumenti ħajjin li nbnew biex setgħu ġew supported familji sħaħ li ma setgħu qatt ikollhom akkomodazzjoni xierqa li kieku l-gvernijiet Laburisti ma ħadmux bis-serjeta' fuq dan il-qasam.

Sur President, mingħajr tlaqliq ngħid li ma naqbel xejn ma' l-Onor.

Gonzi meta fl-introduzzjoni tiegħu qal li fl-1997-98 l-awtorita' tad-djar ma laħqitx l-objectives tagħha.

M'iniex se niċħad li l-problema tal-housing għadha magħna, pero' ħafna drabi nibża' li bħal ħafna affarijiet oħra din il-problema wkoll qed tiġi ttrattata b'approach partiġjan, bħalma smajna l- bieraħ f'diversi interventi u anke xi drabi llum.

Il-bieraħ l-Onor.

Gonzi u anke xi kelliema oħra tal-gvern qalu li f'20 xahar il-Gvern Laburista preċedenti qisu m'għamel xejn u allura l-problema kompliet tikkarga u li Allaħares ma kenux il-gvernijiet Nazzjonalisti preċedenti biex sar xi ħaġa f'dan ir-rigward.

Dawn il-paraguni issa xbajna nisimgħuhom.

Safejn naf jien biex tagħmel paragun tajjeb l-ewwel irid ikollok l-istess bażi u trid tipparaguna like with like.

U hawn li ma nistax nifhem kif il-Gvern Nazzjonalista jqabbel f'kull ħaġa dak li sar f'disa' snin u nofs ma' 20 xahar ta' Gvern Laburista.

Jekk irridu nkunu serji u nagħmlu appraisal serju ta' dak li twettaq irridu ngħidu kollox.

Mr Speaker, jeħtieġ li jsir appraisal serju fuq dan il-qasam billi hemm bżonn naraw iktar minn sena waħda ta' ħidma biex inkunu f'qagħda aħjar ħalli naraw bis-serjeta' x'inhu l-aħjar għall-pajjiż u fuq kollox l-iktar għal dawk il-gruppi soċjali fostna li ilhom jistennew ħafna s-soluzzjoni għall-problema tal-housing.

L-approach li rridu nieħdu jrid ikun wieħed imparzjali, biex b'hekk inkunu nistgħu nindirizzaw ruħna tajjeb lejn il- problema ta' ħafna nies.

Iva, sfortunatament għadhom ħafna dawk li għandhom bżonn l-għajnuna effettiva u ta' malajr.

Din il-problema ma tistax tibqa' tiġi indirizzata b'ħafna kliem sabiħ li meta mbagħad tagħsru ssib ftit li xejn.

Jenħtieġ li nagħmlu analisi serja, jenħtieġ pjan serju għall-immedjat u għat-tul.

Jenħtieġ ukoll li l-pjan ikun wieħed sħiħ li jindirizza l-problema anke mil-lat ambjentali, pjan li jkollu viżjoni, li jindirizza l-problemi diversi li jeżistu.

Hemm diversi problemi għal ħafna gruppi fis-soċjeta' tagħna li huma milqutin serjament minn din il-problema minħabba raġuni jew oħra.

Sadanittant inħoss li biex nagħmel analisi fil- ftit żmien qasir li għandi se jkolli mmur xi ftit lura fiż-żmien ukoll.

Is- sitwazzjoni llum f'dan il-qasam għadha kerha u allura bil-fors ikolli ngħid x'sab Gvern Laburista malli tela' f'Ottubru 1996.

Dakinhar il-gvern sab ma' l-4,000 applikazzjoni pendenti għall- akkomodazzjoni alternattiva u minkejja l-ħafna diskors li smajna, dan l- ammont hekk kbir ta' applikazzjonijiet li ma ġewx sodisfatti jirrifletti ħafna ħażin fuq il-performance tal-Gvern Nazzjonalista ta' dak iż-żmien.

Dan il-fatt waħdu żgur li ifisser li jew kien hemm nuqqas serju ta' impenn jew nuqqas serju ta' ppjanar min-naħa tal-Gvern Nazzjonalista.

Li kieku l- gvernijiet Nazzjonalisti ppjanaw u ħadmu bis-serjeta' f'disa' snin u nofs żgur li ma konniex insibu ma' l-4,000 applikazzjoni pendenti.

U dawk kienu dawk li kienu jidhru għax naturalment ma nafux kemm kienu dawk l- applikazzjoni tagħhom ma baqgħetx konsidrata.

Ma ninsewx li Gvern Nazzjonalista kien introduċa sistema ġdida dak iż-żmien li min ma jġeddidx l-applikazzjoni tiegħu quddiem id-dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali, jinqata' mil-lista kiesaħ u biered.

Jien personalment iltqajt ma' ħafna nies li jgħidulek li kien ilhom snin applikati l-housing department u meta marru jiċċekkjaw qalulhom li l-file tagħhom kien intilef.

Mhux wieħed u tnejn kienu dawn u għalhekk jibqa' jberren il-moħħ u d-dubju ma jħallikx kwiet.

Qed ngħid hekk aktar u aktar għax dak iż-żmien il-Gvern Nazzjonalista kien jgħid li money no problem u li l-ħofor ma kenux jeżistu.

(Interruzzjonijiet) Insomma d-diska llum żżarżret u kulħadd jaf biha.

Sur President, se nipprova nanalizza dak li qed ngħid biex niftiehem aħjar.

Dan mhux qed ngħidu biex nitgħajjar iżda biex niftaħ għajnejn il-gvern ħalli jqis u jerġa' jqis x'politika għandu jadotta f'dan il-qasam importanti għaż-żmien li ġej.

Mr Speaker, tul id-disa' snin u nofs ta' Gvern Nazzjonalista l-problema tal-housing kibret f'dimensjoni oħra, dimensjoni li ġejja mill-fatt li s- suq tal-proprjeta' f'Malta tħalla f'libertinaġġ assolut.

L-ispekulaturi tħallew jagħmlu li jridu u r-riżultat nafuh lkoll.

Ħadt gost illum nisma' lill-Onor.

Michael Bonnici jagħmel aċċenn fuq l-ispekulazzjoni tal- proprjeta'.

Illum biex tixtri dar jew appartament modest trid il-belli liri u mhux qed nitkellem fuq postijiet ta' lussu iżda qed nitkellem fuq abitazzjonijiet diċenti għal familja.

Nafu x'qed jiġri.

Ħafna qed isibuha kważi impossibbli biex jixtru mingħand il-privat u hawn mhux qed nitkellem dwar dawk li għandhom dħul baxx biss iżda anke għal dawk li għandhom dħul medju.

Jien nikkalkola li hemm tliet kategoriji minn dawn.

Hemm dawk li għandhom dħul baxx jew inkella li jgħixu bl-assistenza soċjali u li naturalment għandhom diffikulta' ta' akkomodazzjoni xierqa, li jridu u ma jridux ikollhom jistennew sakemm forsi xi darba jmisshom akkomodazzjoni mingħand il-gvern.

Imbagħad hemm il-kategorija l-oħra li għandhom dħul medju u tista' tgħid li hija xi ħaġa kważi impossibli li jixtru mingħand il- privat minħabba l-prezzijiet esorbitanti li jiġu mitluba biex iħallsu.

Uħud minn dawn jiddeċiedu li jidħlu fil-queue jistennew biex forsi xi darba jmisshom akkomodazzjoni xierqa tal-gvern.

Imbagħad hemm l-aħħar kategorija li, fl-opinjoni tiegħi, hija ta' dawk li għandhom dħul medju wkoll iżda li jirrealizzaw li jekk se jistennew għall-akkomodazzjoni tal-gvern se jdumu snin kbar u allura jiddeċiedu li jidħlu għal piżijiet finanzjarji kbar minħabba d-dejn li jidħlu fih għal għomorhom.

Dwar dan il-grupp ta' l- aħħar irrid nieqaf u nagħmel xi rimarki għax b'konsegwenza ta' dawn il- piżijiet finanzjarji kbar li ħafna familji qed jidħlu għalihom, qed jinħolqu problemi soċjali oħra.

Per eżempju, hemm il-pressjoni li taqa' fuq il-koppji, minħabba li dawn ikollhom jaħdmu ħinijiet twal ta' xogħol, li ħafna drabi tirriżulta li familji sħaħ illum bilkemm jaraw lil xulxin.

Issa fejn għandek koppja u t- tnejn jaħdmu ssib pressjoni mod u fejn għandek ir-raġel biss jaħdem issib pressjoni ta' tip ieħor.

Nafu b'każijiet oħra li ċerti pressjonijiet żejda fuq il-familji ġabu anke konsegwenzi familjari ta' niket, ta' separazzjonijiet, ta' dwejjaq u ta' nervożissmu anke fuq it-tfal.

Nafu b'każijiet ukoll fejn pressjonijiet finanzjarji bħal dawn ġabu konsegwenzi fejn it-tfal ġew saħansitra inkoraġġiti biex ma jkomplux l-edukazzjoni tagħhom biex ikunu jistgħu joħorġu jaħdmu minn kmieni ħalli jgħinu lill- familja finanzjarjament.

Qed insemmi dawn il-ftit eżempji biex nirrealizzaw kemm fil-fatt irid ikollna viżjoni bi spectrum wiesa' għall- politika tal-housing li rridu nadottaw f'pajjiżna.

Nafu f'liema konsegwenzi soċjali u ekonomiċi jissarfu dawn l-eżempji li semmejt.

Illum kważi kważi nqis li jekk ikollna housing adattat inkunu bdejna nimmaturaw fejn tidħol il-politika soċjali għaliex inkunu bis-serjeta' bdejna nadottaw miżuri ta' preventive social spending, miżuri li wara kollox huma essenzjali għas-sostenibilita' tal-progress u l-ġustizzja soċjali f'pajjiżna.

Dan jinkiseb bi ppjanar u ħidma serja u mhux bi kliem sabiħ biss.

Meta semmejt dawn id-diffikultajiet mill-ewwel ġew f'moħħi l- għarajjes għax hawnhekk ukoll għandna problema serja oħra.

Biżżejjed wieħed jara tajjeb t-tabelli li għandna fir-rapport - u qed nirriferi għal paġni, 4, 6 u 8 - biex jibda jallarma ruħu.

Per eżempju, f'paġna 4 nsibu li applikaw 873 koppja għarajjes u tqassmu biss 20 unit, b'rata ta' tqassim ta' post wieħed għal kull 44 koppja li applikat.

Immorru għal paġna 6, fejn insibu li kienu applikaw 765 koppja għarajjes u units allokati kien hemm 34.

Imbagħad f'paġna 8 nsibu 461 applikant u units imqassmin kien hemm 14.

U allura jien nistaqsi: Għaliex l-għarajjes fi kwantitajiet kbar qed iħarsu lejn il-gvern biex jipprovdilhom akkomodazzjoni?

X'inhi din ix-xi ħaġa li qed twassal biex id-domanda għall-akkomodazzjoni minn dan is-settur qed narawha tispara 'l fuq?

Għalhekk hawn ukoll jenħtieġ li l-awtorita' tad-djar u l-Gvern Nazzjonalista fi żmien immedjat jiddedikaw l-enerġija u r-riżorsi tagħhom biex jindirizzaw din il-problema li tidher biċ-ċar li teżisti bil-kbir.

Aħna li nagħmluha man-nies nafu x'inkwiet għandhom ħafna għarajjes biex jakkwistaw akkomodazzjoni xierqa.

Jiġifieri m'hemmx dubju li din torbot ma' dak li konna qed ngħidu qabel, minħabba li llum biex takkwista xi akkomodazzjoni diċenti - u nerġa' nenfasizza li qed nitkellmu fuq akkomodazzjoni diċenti u mhux akkomodazzjoni ta' lussu - trid il-belli liri.

Iż-żgħażagħ tagħna ovvjament qed ikollhom ukoll jiffaċċjaw din il- problema kbira fil-bidu tal-ħajja tagħhom.

Niġi issa, Sur President, għar-rimarka li għamel l-Onor.

Gonzi meta kkritika r-rapport ta' l-awtorita' tad-djar, dwar il-fatt li matul is-sena ta' ħidma li qed niddiskutu l-Gvern Laburista ma ħariġx postijiet għall- kiri.

Minn dak li qal il-ministru, ta x'jifhem li bil-kiri nistgħu nsolvu l-problema tal-housing għal ħafna nies.

Naturalment meta l-Onor.

Gonzi kien qed jagħmel din il-kritika għamel ukoll paragun ma' dak li kien għamel il-Gvern Nazzjonalista preċedenti meta kien ħareġ numru ta' postijiet għall- kiri.

Uħud minn sħabi diġa' għaddew il-kumment fuq dan u jien se ningħaqad magħhom u nkompli nenfasizza li mhux għax toħroġ il-postijiet b'kera jfisser li qed tgħin lil xi ħadd, tkun x'tkun il-kera, speċjalment meta nafu li fi żmien Gvern Nazzjonalista kien hemm kirjiet b'mijiet ta' liri.

Nafu wkoll li minkejja s-sussidju, hemm familji sħaħ li biex ikollhom akkomodazzjoni xierqa spiċċaw biex krew mingħand il-gvern għax dik kienet l- ewwel availability li sabu u komplew issallbu finanzjarjament.

Xi drabi jekk ikollok kera għolja iktar ikun jaqbillek li tidħol biex tixtri għaliex tista' tidħol fi skema bl-instalments u xi darba se jkollok xi ħaġa tiegħek.

Niskanta fil-fatt kif l-Onor.

Gonzi pprova jġib il-fatt tal-kera bħala eżempju ta' kemm il-Gvern Laburista ma għamel xejn u allura kemm ħadem il-Gvern Nazzjonalista f'dan il-qasam; u fl-istess waqt qed jgħid li l-politika tal-housing tal-Partit Nazzjonalista hija mmirata biex il- Maltin u l-Għawdxin isiru sidien ta' djarhom.

Niskanta mbagħad kif l-Onor.

Gonzi ma semma xejn fuq il-fatt li l- awtorita' tad-djar fi żmien il-Gvern Laburista rnexxielha ttejjeb il- kondizzjonijiet ta' self mal-Lohombus.

U hawnhekk qed nirriferi għal paġni 8 u 9 tar-rapport.

Nifhem li l-ministru qrah dan imma se nikkwota purposely ħa mmur on record.

Hawnhekk insibu:

"Bħala riżultat ta' taħdidiet mal-Lohombus Bank Ltd, min jissellef mingħand il-bank b'rata sussidjata jista' jħallas lura s-self fuq medda ta' 30 sena minflok 25 sena ...''

- jiġifieri s-soft loan li kienet diġa' available kompliet saret aħjar għaliex żdiedu ħames snin oħra -

'' ... u jista' jissellef b'rata sussidjata sa 90% tal-prezz sussidjat tal-fond minflok sa Lm6,000 ....'' - din kienet xi ħaġa importanti ħafna għaliex qabel il-prezz sussidjat kien ikun abbażi ta' Lm6,000, immaterjalment kemm fil-fatt kien ikun il-prezz tal-post li tkun se tixtri -

'' .... kemm biex jixtri u jlesti l-maisonette jew biex jixtri l- appartament.

B'hekk il-benefiċjarju jħallas somma iżgħar bħala depożitu.''

Barra minn hekk, bħala riżultat tat-taħdidiet mal-bank, jgħid ir-rapport: ''L-ispejjeż għall-ipproċessar ta' l-applikazzjoni u dawk legali tal- Lohombus Bank Ltd tnaqqsu drastikament."

Jien inħoss li jekk irridu nkunu serji u responsabbli u nkunu verament qegħdin nagħtu stampa ċara ta' l-affarijiet bilfors irridu ngħidu kollox.

Sadanittant irrid ngħid li jekk il-Gvern Nazzjonalista jrid verament iwettaq il-wegħda li għamel lill-poplu Malti u Għawdxi fil-manifest elettorali tiegħu - u nista' nikkwota mill-manifest tal-Partit Nazzjonalista fejn qal:

"L-ideal tal-Partit Nazzjonalista se jibqa' dejjem li kull familja tkun is-sid ta' darha."

- allura għandu jara li fost affarijiet oħra jeħtieġ li ma jkunx hawn aktar spekulazzjoni fuq il-proprjeta' biex il-prezzijiet ma jkomplux jogħlew b'mod mill-iktar esorbitanti.

Il-Gvern ta' Fenech Adami għandu jara li l- postijiet tal-gvern li joħorġu għall-bejgħ ikunu bi prezzijiet raġunati u jkompli jtejjeb il-kondizzjonijiet ta' self mal-Lohombus, b'mod partikolari fejn jidħlu l-imgħaxijiet.

Dan għaliex minkejja s-sussidju li jingħata, hemm strixxa sħiħa ta' nies li mhux qed ikunu milħuqin u huma wkoll fil- bżonn.

U din se nagħmel enfasi fuqha.

Fil-fatt fil-manifest elettorali tal-Partit Laburista din kienet waħda mill-wegħdi solenni u li kieku tlajna fil-gvern f'Settembru 1998 konna nwettquha, jiġifieri li nnaqqsu l- imgħaxijiet fuq is-self li jsir għax-xiri ta' residenzi.

Jekk verament il- Gvern Nazzjonalista jrid jgħin biex il-Maltin u l-Għawdxin isiru sidien ta' darhom, hemm bżonn jaħdem ukoll biex itaffi r-rati ta' l-imgħax fuq is-self li jittieħed ħalli jinxtraw ir-residenzi minkejja s-sussidju li hemm diġa' allokat.

Il-Ministru Gonzi fl-introduzzjoni tiegħu stieden lilna lkoll f'din il- Kamra biex min għandu xi ideat jgħidhom dwar kif nistgħu nikkonvinċu aktar lis-sidien privati biex jidħlu sħab mal-gvern fuq proprjeta' privata u li mhijiex tintuża.

Kien hawn diversi kelliema minn din il-Kamra li għamlu riferenzi għall-ammont kbir ta' postijiet madwar Malta u Għawdex li huma magħluqin.

Jekk niftakar tajjeb l-Onor.

Jason Azzopardi semma anke l- persentaġġ ta' xi 18%, li hija rata enormi.

Dwar din il-ħidma m'hemmx dubju li naqblu lkoll għaliex din hija tkomplija fuq ix-xogħol mibdi fi żmien il-Gvern Laburista.

Iżda nixtieq inżid li sakemm il-prezz tal- proprjeta' jibqa' wieħed esorbitanti u bla kontroll, ħafna sidien qatt m'hu se jarawha vijabbli jidħlu fi ftehim sakemm il-gvern ma jkunx lest li jħallas prezz kummerċjali.

Għalhekk il-kontroll fuq l-ispekulazzjoni tal- proprjeta' issa sar iktar essenzjali jekk rridu nsolvu ħafna mill-problemi tal-housing u fl-istess waqt nagħmlu użu aħjar mir-riżorsi li sal-lum kienu moħlija.

Naturalment ir-reviżjoni fil-liġi tal-kera għandha tkompli tiġi kkonsidrata, dejjem sakemm ma nkunux qed inbiddlu b'mod li nwaddbu lill- kerrej f'qagħda żvantaġġata.

Irridu nkomplu nanalizzaw biex fejn hu possibbli ntejbu l-qagħda tas-sidien.

Naturalment b'hekk nifhem li għandhom jiġu mħajra iktar ventures ta' kiri raġunat mal-gvern jew inkella dawn is- sidien jikru minn jeddhom il-postijiet tagħhom lill-Maltin u l-Għawdxin.

Sadanittant inħoss li biex nanalizzaw il-problema tal-housing irridu naqsmuha fi tliet oqsma ewlenin, l-ewwel fir-rigward ta' dawk li għadhom qed ifittxu akkomodazzjoni bażika b'faċiltajiet sanitarji adattati u spazju xieraq għall-membri kollha tal-familja.

Għad għandna familji sħaħ li għadhom qed ifittxu livell xieraq ta' akkomodazzjoni.

Ħadd ma jista' jinnega li għad għandna slum areas li huma neqsin minn faċilitajiet u spazji mill-iktar bażiċi.

Ħadd ma jista' jinnega lanqas li għad għandna postijiet li fihom jgħixu n-nies u li huma mill-iktar perikolużi u li għad għandna wkoll akkomodazzjonijiet li huma over populated għaliex fihom tgħix aktar minn familja waħda u litteralment dawn qed jgħixu fuq xulxin.

It-tieni qasam jirrigwarda lil dawk il-persuni li minħabba li s- sitwazzjoni ta' ħajjithom inbidlet, jenħtieġu li bi bżonn ibiddlu l- akkomodazzjoni li qed jgħixu fiha; sfortunatament dawn għandna ħafna każijiet minnhom.

F'dan il-qasam teħtieġ attenzjoni kbira wkoll.

L-għadd ta' anzjani u persuni bi bżonnijiet speċjali li għandna fid-djar, b'mod partikolari f'appartamenti, huwa kbir.

Dawn l-anzjani u persuni bi bżonnijiet speċjali sfortunatament spiċċaw priġunieri f'darhom.

Il-bżonn li darhom tkun mgħammra bl-attrezzi meħtieġa għall-bżonnijiet partikolari tagħhom issa qed isir urġenti.

Fil-fatt minkejja li l-Gvern Laburista ġie mgħajjar tant li ma kellux kuxjenza soċjali, ta bidu għal skema oħra utili ħafna fejn każijiet bħal dawn ta' l-anzjani u persuni bi bżonnijiet speċjali jingħataw għajnuna finanzjarja ħalli jwettqu t-tibdiliet meħtieġa.

Dan huwa mod serju ta' kif tgħin lil min hu fil-bżonn u fl-istess waqt tkun qed tgħin biex anzjani u persuni bi bżonnijiet speċjali jkunu jistgħu jibqgħu jgħixu fil-komunita' li sal-lum kienu mdorrijin jgħixu fiha.

Hawnhekk tidħol problema oħra għax illum nafu li d-djar ta' l-anzjani kollha għandhom waiting list ta' persuni li jridu jidħlu.

Dan ifisser li iktar ma nżidu faċilitajiet fid-djar ta' l-anzjani u fid-djar ta' persuni bi bżonnijiet speċjali, li jkunu jistgħu jgħinuhom ħalli jkomplu jgħixu kemm jista' jkun indipendenti imma fi ħdan il-familja tagħhom, iktar allura inkunu qegħdin intaffu problema oħra li dan il-pajjiż għandu ma' wiċċu.

Skemi bħal dawn jeħtieġ li jitkomplew u jiżdiedu b'mod immedjat.

Per eżempju, bl-istallazzjoni tal-lifts fl-appartamenti nkunu nistgħu ntaffu ħafna din il-problema.

L-istallazzjoni ta' dawn il-lifts ilha snin mwegħda minn Gvern Nazzjonalista u nittamaw li għad naslu.

Sadanittant hemm kategorija oħra ta' nies li għax inbidlet is-sitwazzjoni ta' ħajjithom sabu ruħhom fi problema ta' akkomodazzjoni diċenti.

Illum għandna ħafna nisa u anke rġiel li minħabba l-isfortuna li ż-żwieġ tagħhom tkisser sabu ruħhom mingħajr dar fejn jgħixu.

Sfortunatament ħafna minn dawn għadhom ukoll irabbu l-familji tagħhom u allura l-problema ta' housing hija akbar.

Għal dawn ukoll jeħtieġ li l-gvern jaħseb bis-serjeta'.

Kien pass għaqli ta' Gvern Laburista li meta reġa' daħħal is-sistema tal-punti, reġa' beda jagħti punti sħaħ lit-tfal kollha ta' l-applikanti.

Sadanittant qasam ieħor li jrid jiġi analizzat ukoll meta nitkellmu fuq housing huwa li mhux billi nkunu pprovdejna l-faċilita' ta' abitazzjoni xierqa iżda wkoll li l-ambjent ta' barra u l-madwar ikun wieħed adattat.

X'jiswa li noħolqu l-housing estates biex imbagħad l-ambjent ta' barra u l- madwar ikun diżastru!

Se nagħti ftit eżempji biex inkun konkreta f'dak li qed ngħid.

Per eżempju, f'Ħal Farruġ, limiti ta' Hal Luqa, u f'Tal-Blat, limiti ta' Hal Qormi, meta wieħed imur f'dawn il-postijiet, litteralment jinduna li hemmhekk jgħixu n-nies għax jara d-djar għax mit-toroq li trid tgħaddi minnhom hemm diżastru.

Ftit ilu kont f'Ħal Farruġ u kienu qegħdin jgħiduli familji sħaħ li għandhom tfal li biex iwassluhom sal-minibus biex imorru l-iskola, jridu mhux jeħduhom bil-mixi kantuniera bogħod imma jkollhom idaħħluhom fil-karozza u jdawruhom xi żewġ blokki, għax peress li t-toroq mhumiex magħmulin kif għandhom ikunu jinżlu ħafna ilmijiet, bil- periklu li t-tfal jistgħu jweġġgħu.

F'Ħal Farruġ partikolarment, il- problema kienet saret aktar akuta fi żmien Gvern Nazzjonalista ta' qabel l- 1996, fejn kienu nbnew żewġ blokki flats, imma qatt ma ġiet rranġata l-area tal-madwar, bil-konsegwenza li hemm it-terrapien u l-ilma li jinżel hemm u li qabel kienet tixorbu l-ħamrija issa qed jaqa' kollu fit-toroq fejn il- blokki l-oħra l-antiki.

Dan qed ngħidu biex nuri li inutli noħolqu l- housing estates u nagħtu l-allokazzjonijiet imbagħad inħallu dawn it-tip ta' diżastri.

Nista' nsemmi wkoll housing estates oħra li huma neqsin mill- iktar servizzi bażiċi, bħat-trasport pubbliku.

F'Ħal Qormi għandna Ta' Farżina, fejn nistgħu ngħidu li hemm raħal ieħor, biex imbagħad in-nies hemmhekk mhumiex moqdijin b'karozza tal-linja.

U għamilna parliamentary questions u anke l-kunsill lokali daħal fiha.

Jien waħda minn dawk u żgur li m'iniex l-unika li staqsejt jekk il-public transport authority għamlitx xi survey biex tara kif jistgħu jiġu moqdijin aħjar iċ-ċittadini Qriema.

Jien semmejt Ta' Farzina bħala area waħda imma hemm ħafna areas imbegħdin miċ-ċentru li mhumiex moqdijin bħalhom.

U Alla jbierek risposti ta' xejn u allavolja jgħaddu s-snin, nafu li n-nies mhumiex moqdijin u nibqgħu reqdin fuq l-affarijiet.

Imbagħad x'jiswa li jkollna l-housing estates mingħajr ma jkollna faċilitajiet ta' ħwienet u lanqas ta' playing-fields!

Ir-residenti ta' Ħal Farruġ biex jixtru l- bżonnijiet tagħhom iridu jew jinżlu Ħal Qormi jew jitilgħu Ħal Luqa, jiġifieri jekk mara jew raġel ma jafux isuqu karozza jridu jew jitilgħu ikaxkru bil-basktijiet jew jaraw kif se jagħmlu.

L-istess ħaġa fl-estate f'Tal-Ħandaq u l-estate ta' wara l-Canada Dry, fejn ma jeżistu faċilitajiet sportivi ta' xejn, lanqas roqgħa x'imkien fejn it-tfal jistgħu joħorġu b'mod safe jilagħbu l-ballun.

Dawn huma fatti li jista' jarahom kulħadd u li jitkellmu dwarhom in-nies, partikolarment ir- residenti t'hemmhekk.

Per eżempju, housing estate li fih il-periklu huwa dak ta' Mdina Road, Tal-Ħandaq u hemm ieħor Ta' Pascarella f'Ħal-Qormi.

Il- ġenituri li joqgħodu f'dawn l-estates, meta jmorru biex iwasslu lit-tfal tagħhom għall-iskola, iridu jieħdu fifty - fifty chance li ttajarhom xi karozza meta jiġu biex jaqsmu Mdina Road.

Jien għamilt domandi parlamentari meta se ssir xi tip ta' pedestrian crossing f'din l-area.

Ingħatajt tweġibiet li se jsiru imma meta ma nafux.

Qegħdin jgħaddu x-xhur u s-snin, isiru t-traġedji hemmhekk u xorta waħda nibqgħu b'għajnejna magħluqin jew ċassi quddiem dawn is-sitwazzjonjiet.

Jiġifieri, jien li qed ngħid huwa li meta nippruvaw insolvu l-problemi tal-housing irridu naraw li l-ambjent tal-madwar ikun adattat li jipprovdi l-faċilitajiet u s- servizzi neċessarji u ma jkunx hemm perikli żejda.

Naturalment dan ma jgħoddx biss għal min joqgħod f'housing estates tal-gvern imma qed insemmi lilhom għaliex il-gvern għandu jkun il-mudell ta' kif jiġu ppjanati l-areas għall-akkomodazzjoni.

Jien inħoss ukoll li l-gvern għandu jkun wkoll ir- regolatur li jesiġi anke mal-privat biex meta jiżviluppa xi area ġdida jara li jimxi skond standards xierqa u stabiliti.

Irrid nirrimarka wkoll dwar dak li qal il-Ministru Gonzi meta rrifera għar-rapport finanzjarju f'paġna 28 u tkellem dwar in-nefqa totali ta' l- awtorita' tad-djar.

Nixtieq ukoll li l-Ministru Gonzi jħares lejn paġna 34 tar-rapport biex jara kif in-nefqa soċjali tirrifletti ruħha fis- sussidji li kien hemm.

Fil-fatt in-nefqa soċjali telgħet b'Lm160,000 fuq dik li kienet stmata fuq is-sena ta' l-1996/1997, li kienet kważi l-aħħar sena ta' Gvern Nazzjonalista.

In-nefqa fuq is-sussidji trid tiġi kkalkolata fuq bażi ta' lira b'lira fil-waqt li l-infiq totali, li jkopri l- infiq kapitali u dak rikorrenti, ma jistax jiġi pparagunat lira b'lira għas-snin 1994/1995, 1995/1996 u parti mis-sena 1996/1997 minħabba li fihom hemm rifless l-effetti tal-VAT fuq l-infiq kapitali u l-infiq rikorrenti.

Irrid inżid li s-sena ta' ħidma under review kienet ukoll issena ta' l- elezzjoni, fejn għal xi żmien l-affarijiet kellhom jieqfu, li huwa kuntrarju ta' dak li ġara qabel l-elezzjonijiet ta' l-1992 u l-1996, kif irrifera għalihom wieħed minn sħabi llum stess.

THE DEPUTY SPEAKER: Onorevoli, jekk jogħġbok ikkonkludi.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO: L-akkomodazzjoni xierqa hija dritt ta' kull individwu u l-housing addatat huwa prinċipju bażiku tal-ġustizzja soċjali.

Kull gvern Malti li jipprofessa li huwa champion tal-ġustizzja soċjali għandu responsabbilta' kbira li jara li b'rispettt sħiħ lejn l-ambjent ta' pajjiżna, iżda b'attenzjoni u b'vokazzjoni kbira lejn il-ħtieġa urġenti li għandhom għadd ta' familji, irid jaħdem biex jagħtihom l-appoġġ sħiħ ħalli dawn il-familji jkollhom akkomodazzjoni diċenti.

Kien b'għarfien sħiħ ta' dan il-prinċipju li l-Partit Laburista, minkejja l-qagħda finanzjarja mwergħa li ħalla warajh Gvern Nazzjonalista preċedenti, ħadem fil-qasam tad- djar biex kulħadd ikollu opportunitajiet indaqs għall-akkomodazzjoni xierqa.

Il-Partit Laburista kien diġa' ppjana li l-priorita' ewlenija għalih kienet se tkun li jniedi proġett soċjali ħalli kull familja Maltija u Għawdxija jkollha dar diċenti fejn tgħix.

Grazzi.

Mr Speaker.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin li fadal huwa kollu għad- dispożizzjoni tal-gvern.

Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) La m'hawnx aktar rimarki nistieden lill-Ministru Gonzi biex jgħaddi għall-winding-up.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, irrid nibda billi nirringrazzja lill- kelliema kollha li ħadu sehem f'dan id-dibattitu imma rrid ukoll mill-ewwel nesprimi d-diżapprovazzjoni tiegħi għal ċerti diskorsi minn uħud mill- kelliema ta' l-oppożizzjoni.

Dawn sfortunatament ma weġbux għall-appell li jiena għamilt fil-bidu ta' dan id-dibattitu meta għedt li f'dan il-qasam m'għandniex indaħħlu argumenti politiċi li jiżvijjaw lil din il-Kamra mir- riflessjoni serja li trid issir fuq qasam li jolqot lil ħafna familji li huma fuq firxa soċjali l-iktar dgħajfa u li ma' dawk il-familji m'hemmx kuluri imma hemm bżonnijiet u bżonnijiet kbar.

Sfortunatament kien hawn kelliema min-naħa ta' l-oppożizzjoni li għażlu li jittrattataw dan is- suġett minn angolu purament partiġjan.

Dawn għamlu diversi kummenti li jien ma rridx naqa' għat-tentazzjoni li nwieġeb għalihom bit-ton li jixirqilhom imma u rrid nagħmel sforz daqxejn qawwi biex ma naqax għal din it-tentazzjoni.

Irrid nżomm kemm jista' jkun mal-prinċipju tiegħi li dan huwa qasam li veru għandna nittratawh b'serjeta', bi ħsieb u b'ħafna għaqal.

Ħadt pjaċir ninnota diversi punti li għamlet l-aħħar kelliema, l-Onor.

Marie Louise Coleiro fid-diskors tagħha u segwejt il-punti prinċipali li għamlet, għalkemm irrid nikkummenta mill-ewwel fuq żewġ punti partikolari - jekk fhimt tajjeb dak li kienet qiegħda tgħid l-Onor.

Membru - fost id- diversi punti l-oħrajn li għamlet.

Punt li laqatni ħafna kien il-kritika li hi indirizzat naturalment lejja, fis-sens ta' kritika politika, dwar meta jiena fid-diskors ta' introduzzjoni għal dan id-dibattitu l-bieraħ għamilt paragun bejn dak li għamel il-Gvern Nazzjonalista fl-aħħar sena tiegħu, jiġifieri fl-1996 - meta dak inhar jien għedt li Gvern Nazzjonalista kien ħareġ 263 post għall-bejgħ u kien ħareġ ukoll 262 post għall-kera; kont għedt ukoll li fl-1997, fl-ewwel sena ta' Gvern Laburista, kienu ħarġu 197 post għal bejgħ pero' ma ħarġu xejn għal kera, u fl-1998, din is-sena li qegħdin niddiskutu, l-awtorita' tad-djar ħarġet 67 post għall-bejgħ u xejn għall-kera ...

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Marie Louise Coleiro.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO: Onor. Gonzi, naħseb huwa importanti li nippreċiżaw l-affarijiet għax fil-fatt ħarġu postijiet bil-kera taħt Gvern Laburista.

Dawn ħarġu f'Santa Liena ġewwa Bormla u anke fl-Imsida, jiġifieri dawn l-affarijiet huma rrekordjati u wieħed jista' jsibhom.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-informazzjoni li għandi jien hija li fl-1997 l- awtorita' tad-djar ħarġet 197 post għall-bejgħ u xejn għall-kiri u fl-1998 ħarġet 67 post għall-bejgħ u għall-darba oħra xejn għall-kiri.

Meta għamilt dak il-punt, jien għedt li donnu kien hemm deċiżjoni ta' policy taħt l-amministrazzjoni Laburista li jċaqalqu l-mira ta' l-awtorita' tad- djar iktar lejn postijiet għall-bejgħ milli postijiet għall-kiri u jiena fhimt li l-Onor.

Coleiro kienet donnha taqbel ma' din il-policy.

L- argument ta' l-Onor.

Membru kien li mhux biżżejjed li toħroġ il-postijiet għall-kiri għax ħafna drabi dawn ikunu kirjiet għoljin u hawn familji li ma jistgħux ilaħħqu ma' dawn il-kirjiet.

Jiena fhimt li l-messaġġ li kienet qed tipprova twassal kien li aħjar li wieħed jinvesti r-riżorsi ta' l-awtorita' tad-djar f'postijiet li eventwalment jiġu offruti għall-kiri bl- iskema ta' sussidji u l-għajnuna kollha li hemm mibnija madwar dik is- sistema, milli toffri postijiet b'kera għoli.

Qabel xejn irrid ngħid li hemm skemi li jissusidjaw il-kirjiet li huma marbutin mad-dħul tal-familji u li jiġu riveduti regolarment kull sentejn, jekk m'iniex sejjer żball.

Il-punt jibqa' pero' dwar x'inhi l-politika min- naħa ta' l-oppożizzjoni.

Hi politika li qegħda tgħid li għandna nikkonċentraw iżjed fuq bejgħ ta' postijiet?

Jew inkella għandna nixxiftjaw iktar għal fuq il-kera, għaliex hawn ċerti familji li żgur qatt mhuma se jkunu fl-istat li jistgħu jixtru postijiet, anke bl-iskemi ta' appoġġ kollu li l-Awtorita' diġa' qiegħda toffri llum?

Dan kien il-punt li għamilt fid-diskors tiegħi meta għedt li hawn familji li bl-iskemi ta' għajnuna u ta' sussidji kollha li aħna nipprovdu taħt l-awtorita' tad-djar, xorta waħda mhumiex se jkunu - jew bħalissa mhumiex - f'pożizzjoni li jixtru dawn il-postijiet.

U allura għedt li bħala awtorita' tad-djar u bħala gvern għandna nagħrfu l-fatt li jeżistu familji li ma jistgħux jixtru l-appartament jew il-maisonette tagħhom u għalhekk għandna nwieġbu għal dan il-bżonn billi nipprovdu postijiet b'kera li tkun sussidjata u li tkun marbuta mad-dħul tal-familji li jkunu qegħdin japplikaw.

Dik l-ewwel riflessjoni li ridt nagħmel fuq punt li għamlet l-Onor.

Marie Louise Coleiro.

It-tieni punt importanti - jekk fhimt tajjeb lill-Onor.

Coleiro - huwa li qegħda terġa' tressaq il-politika li jiena nafha bħala l-politika tal- Partit Labursta ta' snin ilu, li għandu jkun hemm kontroll strett fuq il- prezzijiet tal-bini.

U donnu l-messaġġ tagħha kien li l-gvern għandu jadotta politika mhux ta' liberaliżżazzjoni jew ta' kompetizzjoni imma għandu jkollu politika li jikkontrolla l-prezzijiet tal-bini billi b'xi mod jew ieħor jindaħal fis-suq u jagħmel speċi ta' price control fuq dawn il- prezzijiet.

Irrid ngħid li jekk din hija l-pożizzjoni tal-Partit Laburista bħalissa allura kulħadd għandu jieħu nota tagħha.

Jien personalment ngħid li jistgħu isiru metodi u proċeduri differenti u ma naqbilx mat-tip ta' kontroll li b'xi mod jew ieħor jifga l-ekonomija.

Fl-istess ħin naqbel ħafna ma' miżuri biex il-gvern jagħti l-appoġġ tiegħu lil dawk li huma l- iktar batuti billi jagħtihom dawk is-sussidji li għandhom bżonn ħalli jkunu jistgħu jinqdew fil-bżonnijiet partikolari tagħhom.

Fid-diskors tiegħi ta' introduzzjoni kkritikajt u ma ridtx nippolitiċiżża pero' għedt li rridu nirrikonoxxu li f'dan ir-rapport li qed niddiskutu, li jittratta tnax-il xahar sħaħ, jigifieri minn Ottubru 1997 sa Settembru 1998 - u allura m'għandux ikun hemm l-iskuża ta' sena ta' l- elezzjoni - wieħed jirrealizza kemm l-awtorita' tad-djar taħt l- amministrazzjoni Laburista ma rnexxilhiex tilħaq it-targets tagħha stess.

Nerġa' ndur fuq l-istess rapport annwali li qrat minnu l-Onor.

Coleiro u nistedinha tħares lejn paġna 33 ta' dan ir-rapport fejn hemm x'kienet il- mira u fil-fatt x'laħqet għamlet l-awtorita' tad-djar fit-tnax-il xahar sħaħ.

Hawn issib li l-mira ta' l-awtorita' tad-djar kienet li fis-sena li għaddiet tonfoq Lm6,323,000.

Dik kienet l-istima għal 1997/1998 li kienet maħsuba li tintefaq fuq programm ta' bini ta' appartamenti u djar ġodda.

Iżda meta mbagħad tara fl-istess kolonna maġembha fil-fatt x'nefqet, issib li din nefqet Lm2,732,000 biss.

Mill-ewwel tinduna u tgħid: Imma x'ġara?

Kif jista' jkun li l-awtorita' tad-djar fil-bidu tas-sena taħt amministrazzjoni Laburista immirat li tonfoq LM6,323,000 u spiċċat biex nefqet tnax-il xahar wara Lm2,732,000 biss?

Xi ħaġa ħażina ġara.

L-istess ħaġa jekk inti tara daqsxejn il-paġna l-oħra fejn għandek in- nefqa soċjali.

Hawn issib li l-mira li l-awtorita' tad-djar kellha għas- sena li għaddiet kienet li tonfoq Lm1.5 miljun f'sussidji lis-sidien.

Fil- fatt issib li n-nefqa kienet ta' Lm1.2 miljun, jiġifieri madwar Lm300,000 inqas minn dak li kien stmat.

Imbagħad iktar l-isfel insibu s-sussidju fuq kera għall-inkwilini tas-settur privat.

Hemmhekk kien stmat li jkun hemm nefqa soċjali tajba - u m'iniex qed nikkritika l-mira għax veru kienet tajba - imma xi ħaġa ġara għax dan ma seħħx.

Issa billi niġi hawn f'din il- Kamra u nippreżenta stima u ngħid li s-sena d-dieħla rrid nonfoq Lm20 miljun meta naf li dak it-target ma jistax jintlaħaq!

Għal din is-sena li għaddiet kienu vvotati Lm544,000 għal sussidju fuq kera għal inkwilini tas- settur privat, li huwa settur importanti.

Jien diġa kont semmejt fid- diskors tiegħi li din hi ċ-ċavetta li tiftaħ dan il-bieb li jdaħħalna f'dawn l-eluf ta' postijiet - min jgħid 20,000 u min jgħid 30,000 - ta' sidien privati li qegħdin magħluqin u mhux okkupati li jistgħu jindirizzaw il-problema kważi kollha ta' dawk li qegħdin jistennew biex jikru post. Jiġifieri dan hu sussidju importanti ħafna u kont nistenna li dan jingħata priorita'.

Jidher li mill-ammont ta' Lm544,000 li ġew vvotati matul is- sena li għaddiet ntefqet biss is-somma ta' Lm163,000.

Allura rridu nistaqsu lilna nfusna mhux b'sens partiġjan imma rridu naraw kif l- awtorita' tad-djar telqet b'ċerti miri u dawn ma ntlaħqux.

Nistaqsu din il-mistoqsija mhux biex nagħmlu kritika partiġjana politika, bħal ma smajt minn xi wħud mil-kelliema ta' l-oppożizzjoni, imma għax ġenwinament irrid li nsibu s-soluzzjoniiet għax dawn huma sussidji li jagħmlu sens u li ridu nsaħħuhom.

Aħna għamilna din l-analisi f'dawn l-aħħar erba' jew ħames xhur minn mindu tlajna fil-gvern biex nippruvaw insibu s-soluzzjoniiet għax mirakli ma nistgħux nagħmlu.

Il-mirakli mhumiex parti mir-responsabbiltajiet tad- dekasteri tagħna pero' importanti li aħna b'għaqal u b'attenzjoni neżaminaw u nipprovaw nagħmlu sforz biex nindirizzaw fejn morna tajjeb u u fejn morna ħażin għax naħseb li dan jagħmel sens.

Issa billi jiġi xi ħadd hawnhekk u joqgħod jikkritikani lil min innominajt fuq bordijiet!

Ngħidlu li qed nirredikolaw lil dan il-pajjiż b'atteġġjament bħal dan.

Ġejna hawnhekk biex niddibattu qasam importanti ħafna u għajb għal min jipprova jirriduċi diskors ta' dibattitu fuq wieħed mill-iktar oqsma importanti għan- nisġa soċjali ta' pajjiżna f'livell daqstant baxx.

Issa ħalli ma ntawwalx fuq dan għaliex l-iskop huwa li nħarsu 'l quddiem.

Jien irrid inħares 'il quddiem u ngħid lil din il-Kamra li kont nistenna per eżempju, kummenti dwar dak li hemm miktub fir-rapport dwar il-proġetti għall-futur.

F'paġna 23 hemm lista twila u m'għandix għalfejn insemmihom kollha imma nsemmi l- iktar importanti.

Per eżempju, hawn miktub li s-sena d-dieħla se jibda l- proġett ta' Pembroke, fejn wara li jinħarġu l-permessi tal-bini mill- awtorita' ta' l-ippjanar se jingħata bidu għall-iżvilupp ta' 221 maisonette u 148 appartament.

Nafu li l-proġett ta' Pembroke huwa proġett kbir u importanti ħafna u hawn l-impenn ta' l-awtorita' tad-djar li tara dan il- proġett din is-sena jvara ruħu u jibda jsir realta'.

Dwar il-proprjeta' li għaddiet għand il-gvern mingħand il-knisja, smajt deputati min-naħa ta' l-oppożizzjoni qishom skoprew l-Amerika bir-rapport ta' l-Avukat Mifsud Bonnici jgħid li din il-proprjeta' tista' tintuża għall- bini ta' plots.

Issa f'dan ir-rapport hawn miktub ċar u tond fit-tieni faċċata li:

" ... bħala riżultat tal-kummissjoni nominata biex tidentifika art tajba għal bini li hija proprjeta' tal-gvern jew li ġiet għand il- gvern mingħand il-knisja, l-awtorita' tad-djar sejra tagħmel dak li hu neċessarju u hu ttamat li jinbnew madwar 500 post residenzjali fuq din l-art.

Fil-fatt diġa' inbeda l-ippjanar fuq uħud minn dawn l- artijiet."

Hawn nixtieq nistaqsi lid-deputati min-naħa ta' l-oppożizzjoni li kkumentaw fuq dawn l-affarijiet jekk fil-fatt qrawħx dan ir-rapport għax hawn kollox black on white.

F'dan ir-rapport insibu wkoll li bħalissa għaddej il-bini ta' postijiet ġodda fejn qabel kien hemm kerrejjiet u issa twaqqgħu u l-lokalitajiet fejn hemm proġetti simili jew ta' riabilitazzjoni huma l-Belt Valletta, il- Birgu, Bormla, il-Furjana u l-Imsida.

L-istess għal dak li għandu x'jaqsam mal-fidi ta' ċens dwar il-plots tal-home ownership scheme.

Diġa' ħadna azzjoni biex dawk il-proġetti għall-futur li hawn msemmijin f'dan ir- rapport, li nkiteb tliet xhur erba' xhur ilu, jibdew jiġu mplimentati biex ikunu jistgħu jinfdew dawk iċ-ċnus fuq artijiet li sal-lum għadhom lanqas huma proprjeta' tal-gvern.

Irrid ngħid ukoll li fuq din l-iskema li ħabbarna ftit ġimgħat ilu u li diġa qegħda titwettaq kellna riżultat pożittiv ħafna.

Dwar l-iskema "Q" irrid ngħid li din hija skema biex benefiċjarji ta' plots minn dawk tal-home ownership scheme li fuqhom il- gvern għad m'għandux titolu legali jkunu jistgħu jifdu dak iċ-ċens b'rata sussidjata sa 9%.

Diġa ntwera interess kbir s'issa u allavolja kulma għaddew madwar 15-il ġurnata minn meta tħabbret, diġa' kellna 263 applikazzjoni taħt din l-iskema ġdida.

Kien hemm ukoll skema li kienet diġa' teżisti u emendajniha fit-18 ta' Jannar ta' l-1999 biex għamilniha aħjar milli kienet.

Issa taħt din l- iskema li ħabbarna ftit tal-ġranet ilu biex tħajjar inkwilini f'postijiet residenzjali tal-gvern biex isiru sidien ta' darhom, diġa' kellna 112 l- applikazzjoni.

Dan kollu jfisser li qed inwieġbu għad-domanda, jfisser li qed nipprovdu s-servizz li n-nies għandhom bżonn, u jfisser ukoll li l- awtorita' tad-djar qiegħda twieġeb għar-realtajiet ta' pajjiżna.

Bil- maqlub, meta tara x'kienet it-tweġiba tal-poplu taħt l-amministrazzjoni Laburista fl-20 xahar li għamlu fil-gvern għall-iskemi li kienu jeżistu sal- lum, issib li fuq skema minnhom, Skema "M", li hi għotja fuq xiri ta' djar mill-privat, seba' applikazzjonijiet biss kellhom; fuq is-sussidju għall- kera ta' residenzi privati kellhom seba' applikazzjonijiet oħra; u fuq l- iskema ta' fidi ta' ċens fuq plots tal-home ownership scheme kellhom 25 applikazzjoni.

(Interruzzjonijiet) Mela allura l-awtorita' tad-djar minflok qagħdet b'idejha fuq żaqqha tistenna biex l-awtorita' ta' l- ippjanar toħroġ il-permessi biex naqbdu nibnu l-plots, din qabdet u ħadet l- inizjattiva hi stess.

Naħseb li din il-Kamra għandha tirrikonoxxi li l- awtorita' tad-djar miexja fuq linja tajba għall-futur u f'dawn l-ewwel xhur tagħha diġa' bdiet tindirizza l-bżonnijiet tan-nies.

Dan li ppretendejt li nisma' minn din il-Kamra, u mhux noqgħod nisma' diskors fuq l-individwi u fuq il-persuni jew fuq il-personalitajiet.

Allaħares kelli nipprova nirreaġġixxi b'dan il-mod u nipponta subajja lejn individwi u persuni li ġew innominati fuq bordijiet matul l-20 xahar li l-Partit Laburista għamel fil-Gvern.

Ma ridtx nirriduċi ruħi f'dak il-livell anzi qgħadt attent ħafna kemm ili ministru li nirringrazzja lil kulmin ta s-sehem tiegħu u ħallejt u nkompli nħalli n-nomini jiskadu sa l-aħħar biex bl-ebda mod ma nwassal messaġġ b'xi mod ieħor lil xi ħadd li jkun offra s-servizzi tiegħu għall-pajjiż, anzi nagħtih il-kredtu ta' hekk u nirringrazzjah tax-xogħol li jkun għamel.

Naħseb li għandna nieħdu eżempju minn xulxin għax dan ikun sinjal ta' maturita' u xtaqt li narah reċiprokat.

Jiddispjaċini ngħid li dan ma rajtux minn xi wħud mill-kelliema ta' l-oppożizzjoni.

Nerġa' nirrepeti li paġna 23 tar-rapport issemmi miżuri oħrajn ta' proġetti li l-awtorita' tad-djar għandha quddiem għajnejha, inkluż f'Għawdex.

Irrid ngħid li f'dan id- dibattitu ma ssemma assolutament xejn dwar Għawdex pero' fir-rapport hemm miktub li l-awtorita' tad-djar qegħda tippjana li jinbnew 47 maisonette u garaxxijiet fix-Xewkija, fl-Għasri u fil-Victoria.

Barra minn dan, ir- rapport isemmi wkoll fejn għandna xogħlijiet għaddejjin u diversi affarijiet oħrajn .

Irrid forsi niġbed l-attenzjoni għal dak li hemm miktub f'paġna 26, fejn hemm imsemmi t-total ta' appartamenti li fl-aħħar, meta jkun sar ix-xogħol kollu, wieħed qed jimmira għalih u hawn qegħda tissemma l-figura ta' 2,000 appartament u maisonette.

Issa rrid nispjega ċar u tond biex ħadd ma joqgħod jaħseb li l-pjan huwa li fi tnax-12 il xahar aħna se nkunu bnejna 2,000 appartament.

Dan il-pjan qiegħed mifrux fuq numru ta' snin li jkun jinkludi l-proċess ta' applikazzjonijiet lill-Planning Authority, il-ħruġ ta' dawk il-permessi, il-ħruġ tat-tenders, l-għotja ta' dawk it-tenders u l- kostruzzjoni ta' dawn il-binjiet.

Pero' għall-inqas il-Kamra taf li għandna mira li rridu nilħqu fuq firxa ta' snin 2,000 appartament, biex wara jkunu jistgħu jingħataw għall-akkomodazzjoni soċjali, apparti miżuri oħrajn.

Mr Speaker, fl-għeluq ta' dan id-dibattitu irrid inħabbar ċerti inizjattivi ġodda.

L-ewwelnett irrid inħabbar li l-awtorita' tad-djar minn hawn u ftit ġranet oħra sejra tippubblika skema dwar ir-refużjoni tal-VAT fuq bini ta' postijiet ġodda.

Il-kundizzjonijiet ta' din l-iskema se jitħabbru iktar tard.

L-informazzjoni li għandi hija li din l-iskema diġa' ġiet preżentata lill-ministeru tal-finanzi għall-approvazzjoni tagħhom għar-refund.

Minn hawn u ftit ieħor inkunu nistgħu nħabbruha bid- dettalji kollha tagħha, bl-iskop naturalment li ngħinu lil dawk il-familji li huma l-iktar fil-bżonn.

Irrid ngħid ukoll li fil-ġranet li ġejjin sejrin inħabbru skema ġdida li għandha x'taqsam ma' l-istallazzjoni ta' lifts fil-blocks tal-flats li huma proprjeta' tal-gvern.

Jien għandi d-dettalji kollha ta' din l-iskema li se tagħti priorita' f'liema postijiet f'Malta u f'Għawdex għandna nibdew biex nikkonċentraw ir-riżorsi tagħna.

L-ewwel fażi ta' din l-iskema se tkun applikabbli għal dawk il-blocks ta' flats li għandna fl-areas ta' Bormla, il-Furjana u l-Belt.

Ir-raġuni hi li din hija wegħda oħra li għamilna fil- programm elettorali tagħna li l-Kottonera fiha nnifisha hija reġjun ta' priorita' għal dan il-gvern .

Barra minn dan, iċ-ċifri, ir-realta', l- istatistika, il-familji, l-persuni u l-individwi kollha jindikawlna li dik għandha tkun waħda mill-ewwel areas li għandha tirċievi l-attenzjoni immedjata.

Ngħid l-istess ħaġa għall-Furjana kif ukoll ghall-Belt.

Id- dettalji ta' din l-iskema se jitħabbru wkoll fil-ġranet li ġejjin u b'hekk inkunu wettaqna wegħda oħra li tissemma' fil-programm elettorali tal-Partit Nazzjonalista u la issa qegħdin fil-gvern, dik il-wegħda qegħdin nimplimentawha wkoll.

Irrid inħabbar skema oħra li hija kompletament ġdida .

Din hija skema li tagħti sussidju fuq xogħlijiet ta' rranġar strutturali fi djar privati li huma vojta.

Permezz ta' din l-iskema se nipprovaw ninċentivaw lis-sidien ta' postijiet privati billi ngħinuhom finanzjarjament jirranġaw postijiet li huma għandhom bil-kondizzjoni li dawn il-postijiet iridu jinkrew lill- Maltin.

Id-dettalji ta' din l-iskema se jkunu mħabbra fil-ġranet li ġejjin u se tkun għajnuna li tikkonsisti f'dan li ġej.

Jekk l-applikant ikun is- sid, il-gvern se jagħti għotja sa massimu ta' Lm1,800 u self sa massimu ta' Lm5,000 b'rata sussidjata ta' 3.5% fis-sena; mentri jekk l-applikant ikun l- inkwilin prospettiv, jiġifieri l-persuna li se tikri mill-privat, allura l- iskema se tipprovdi għal għotja sa massimu ta' Lm2,500.

M'iniex se nidħol f'iżjed dettal ta' din l-iskema għaliex din se taħseb ukoll għal x'tip ta' xogħlijiet, rranġar u titjib ieħor tkopri.

Fosthom hemm tiswijiet ta' strutturi perikolużi, bdil ta' stallazjonijiet qodma ta' l- elettriku, xogħlijiet ta' titjib fil-kmamar tal-banju u tant affarijiet oħra.

Pero' irrid infiehem li din l-iskema hi parti waħda minn strateġija ċara li hija mmirata bħala miżura flimkien ma' miżuri oħrajn biex jekk jista' jkun ninkorraġġixu lis-sidien ta' postijiet privati biex joffruhom għall-kera lill-Maltin.

Naħseb li b'din l-iskema s-sidien privati se jkunu jistgħu jibbenefikaw għaliex post li sal-lum għandu ċertu ħsarat qiegħed mitluq u prattikament mhu tajjeb għal ħadd, issa s-sid għandu l-inċentiva li l-gvern stess se jgħinu biex jirranġa dak il-post bil-kondizzjoni ġenwina li dan se jinkera lill-persuna Maltija.

L-istess ħaġa qegħdin ngħidu għal dawk l-inkwilini Maltin li jkunu se jikru mingħand il-privat, pero' l-post ikollu bżonn ċerti tiswijiet.

Anke f'dan il-każ din l-iskema se tkun tapplika għalihom ukoll.

Nixtieq inħabbar miżura oħra li diġa' teżisti, kif irriferejt iktar kmieni fid-diskors tiegħi, li hija l-iskema ta' kera sussidjata fuq residenzi privati.

Din l-iskema hija miżura oħra li tgħin biex niftħu s- settur tal-bini ta' proprjeta' privata għall-kera lill-Maltin.

Sal-lum, kif diġa' għedt, din l-iskema ma tantx kellha s-suċċess li kollha kemm aħna xtaqna, għax l-interess fiha ma weriex xi riżultat li wieħed jista' jgħid li kellha suċċess.

Għaldaqstant qed inħabbar tibdil sostanzjali f'dik l- iskema.

Pero' qabel xtaqt ngħid biex inkun ċar li sal-lum kienu jeżistu żewġ skemi ta' sussidju għall-kirjiet, waħda li hija amministrata mid- dipartiment tad-djar u l-oħra amministrata mill-housing authority.

Issa taħt l-iskema tad-dipartiment tad-djar, jekk id-dħul tal-familja kien jaqbeż l-Lm2,800 ma kenitx tkun intitolata għall-ebda benefiċċju, waqt li taħt l-iskema ta' l-awtorita' tad-djar jekk id-dħul tal-familja partikolari kien jaqbeż l-Lm4,000 allura l-individwu jew il-familja partikolari ma tkunx intitolata għall-ebda sussidju.

Issa aħna x'qed nagħmlu?

L-ewwelnett qegħdin inbiddlu is-ceiling, jiġifieri qegħdin nagħmlu ceiling wieħed ta' skema waħda minflok tnejn.

Dan is-ceiling se jkun ta' Lm4,000 kif kien sal-lum fl-awtorita' tad-djar, pero' bid-differenza li jekk l-applikant ikun miżżewweġ u jkunu jaħdmu t-tnejn jiġifieri l-koppja, fid-dħul tal-koppja jittieħed biss 50% ta' l-income.

Id-dħul mhux se jinkludi d-dħul tat-tfal ta' l-applikant li jgħixu miegħu u ma jinkludix l- anqas il-ħlasijiet tal-kontribuzzjoni tas-sigurta' soċjali fil- kalkulazzjoni tal-means test.

Barra minn dan mhux se ninkludu l-anqas fil- kalkulazzjoni kull assistenza għad-diżabilita' u kull benefiċċju taċ- children allowance li jista' jkun hemm.

Fil-fatt kif inhi l-iskema llum tad-dipartiment għall-akkommodazzjoni soċjali, kull medical assistance bħal per eżempju pensjoni ta' diżabilita' u wieħed minn kull għaxra mid-dħul tat- tfal kollha jittieħdu fil-konsiderazzjoni tal-means test.

Dan kollu qed inneħħuh u allura jfisser li fil-prattika qegħdin ngħollu sostanzjalment is- ceiling tal-means test li jippermetti li bniedem jibbenefika taħt is- sussidju tal-kera.

Barra minn dan, qegħdin inżommu id f'id mal-wegħda li għamilna fil- programm elettorali tagħna fejn irrikonoxxejna li għandna nagħtu importanza lil dawk il-familji li huma deskritti bħala familji numerużi, jiġifieri familji b'ħamest itfal jew iżjed.

F'din l-iskema - li d-dettalji tagħha jiġu mħabbra fil-ġranet li ġejjin - qegħdin ngħidu li għal dawk il-familji b'ħamest itfal jew iżjed, is-ceiling li semmejt ta' Lm4,000 fil-fatt se jogħla għal Lm5,000.

Irrid ngħid ukoll li s-sussidju annwali fuq il-kera se jitla' sa Lm315, mentri llum il-massimu tas-sussidju huwa sa' Lm215.

Dan ifisser li se nkunu qed inżidu dan is-sussidju b'ammont sostanzjali, prattikament b'terz ieħor fuq l-ammont li kien jeżisti.

Naħseb li b'dawn l-inizjattivi kollha, flimkien ma' l-inizjattivi l-oħrajn li ttieħdu mill-awtorita' tad-djar f'dawn l-aħħar erba' jew ħames xhur, li kienu xhur ta' attivita' kontinwa li kienet tinvolvi l-ewwelnett analisi tas-sitwazzjoni u rikonoxximent ta' realta' soċjali, riedna nagħrfu li l- programm ta' bini ta' appartamenti ġodda u ta' postijiet ġodda jrid jitkompla, anzi rridu nistimulawh, pero' fl-istess ħin riedna nagħrfu wkoll li waħedha dik is-soluzzjoni mhijiex biżżejjed.

Għaldaqstant trid bil-fors issaħħaħ miżuri oħrajn.

B'dawn l-inizjattivi kollha li ttieħdu f'temp ta' ħames xhur, naħseb li l-awtorita' diġa' qiegħda tagħti prova li hija proattiva, qed tieħu l-inizjattiva hi stess, qiegħda tindirizza din il- problema b'mod prattiku u nittama li minn hawn u sena oħra nkunu nistgħu niġu quddiem din il-Kamra u ngħidu x'kienu l-inizjattivi li ħadna u x'kien ir-riżultat.

Jista' jkun li r-riżultat ma jkunx daqskemm nixtiequh imma għall-inqas inkunu nistgħu niġu quddiem din il-Kamra b'idejna fuq il- kuxjenza li aħna għamilna dak kollu li stajna, speċjalment biex ngħinu lil dawk il-familji l-iktar bi bżonn .

Naħseb li dak ikun l-ikbar ċertifikat li jista' jkollha bħala awtorita' tad-dar li tindirizza verament il- bżonnijiet soċjali ta' dan il-pajjiż.

MR SPEAKER: L-Onor.

Joseph Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Mr Speaker, jista' l-ministru jikkonferma li l- iskemi li għadu kif semma' kienu frott ta' subcommittee tal-kabinett ta' Gvern Laburista?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Le, ma nikkonfermax.

Dawn huma skemi ta' l- awtorita' tad-djar.

Ma nikkonfermax dak li qed jgħid l-Onor.

Cuschieri, bħalma ma nikkonferma xejn minn dak li qal, l-anqas fid-diskors oriġinali li għamel quddiem din il-Kamra.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Se npoġġi l-mistoqsija.

Il-mistoqsija hi li l-Kamra tapprova l-estimi ta' dħul u infiq ta' l-awtorita' tad-djar għas-sena 1998/1999.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

MR SPEAKER: Din id-division tittieħed minn hawn u 20 minuta oħra.

Fid-9.00 p.m. il-Kamra kienet sospiża u rriżumiet 20 minuta wara.

MR SPEAKER: Se nerġa' npoġġi l-mistoqsija.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR MEMBRU: Division

VOTAZZJONI NRU.

FAVUR : 32

L-Onor.

|Abela Anthony |Galea Mario | |Agius Francis |Galea Pace | | |Victor | |Asciak Michael |Gatt Austin | |Azzopardi |Gonzi Lawrence | |Frederick | | |Azzopardi Jason |Hyzler George | |Bonnici Josef |Mifsud Bonnici | | |Antoine | |Bonnici Michael |Mifsud Bonnici | | |Carmelo | |Borg Tonio |Mugliett Jesmond| |Cristina Dolores |Muscat Claude | |Dalli John |Pullicino George| |Debono Giovanna |Pullicino | | |Orlando Jeffrey | |Deguara Louis |Refalo Michael | |Farrugia Jean |Vassallo Edwin | |Pierre | | |Fenech Adami |Vella John | |Eddie | | |Galea Censu |Zammit Ninu | |Galea Louis |Zammit Dimech | | |Francis |

KONTRA : 29

L-Onor.

|Abela Carmelo |Farrugia Angelo | |Agius Chris |Farrugia Michael| |Attard Montalto |Gulia Gavin | |John | | |Bartolo Evarist |Herrera Jose' | |Borg Karmenu |Law Rita | |Brincat Leo |Mangion Charles | |Buhagiar Charles |Mizzi Joe | |Buhagiar Louis |Parnis Silvio | |Cardona Chris |Refalo Anton | |Chircop Karl |Sammut Joseph | |Cilia Joe |Sant Alfred | |Coleiro Marie |Vassallo Adrian | |Louise | | |Cuschieri Joseph |Vella George | |Dalli Helena |Vella Karmenu | |Debono Grech Joe | |

Il-mozzjoni għaddiet u l-estimi ta' dħul u nfiq ta' l-awtorita' tad-djar għas-sena finanzjarja mill-1 ta' Ottubru, 1998 sat-30 ta' Settembru 1999 skond l-Att dwar l-Awtorita' tad-Djar, Kap 261, kienu approvati.

MR SPEAKER: Sar il-ħin.

Jekk jogħġbu l-Ministru Gonzi jressaq l- Aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tnejn, 8 ta' Frar fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Mozzjonijiet

Estimi ta' Dħul u Nfiq tal-Korporazzjoni Enemalta għas-sena 1998/1999

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Ħabs - it-Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Pensjonijiet - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar Self Lokali (Stock u Titoli Reġistrati) – it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Self Lokali (Nru. 2) - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Dazju tas-Sisa (Emenda Nru 3) - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Proprjeta' tal-Għadu - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Taxxa tar-Reġistrazzjoni ta' Vetturi bil-Mutur (Emenda Nru 2) – it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili – it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' l-Erarju - it- Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar is-Sekwestru u l-Kustodja ta' Minuri - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali – it-Tielet Qari; u

xi aġenda oħra li tista' tiġi komunikata aktar tard.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Tony Abela.

ONOR.

TONY ABELA: Mr Speaker, il-ġimgħa l-oħra tħabbar li fil-futur immedjat se jsiru diversi laqgħat f'Malta u Għawdex sabiex jiġi stabilit xi bdil hemm bżonn fil-liġi li tirregola l-awtorita' ta' l-ippjanar sabiex din mhux biss tkun iżjed user friendly imma telimina ħafna mil-problemi li jeżistu llum f'dan is-settur.

Forsi għadu kmieni li bniedem jidħol f'ċertu dettal f'dak li huwa bżonn pero' huwa tajjeb żgur li l-poplu Malti kollu permezz ta' dawn il-laqgħat jipparteċipa sabiex jara li t-tibdil li jsir ikun wieħed fit-tul bi qbil mal-partijiet kollha konċernati.

F'dan ir- rigward jidher li hemm bżonn mhux biss il-bdil fil-liġi ta' kif jiġu ttrattati ċerti applikazzjonijiet u kif isiru imma hemm bżonn tibdil fil- mentalita' ta' kif il-planning authority tamministra ċerti affarijiet li llum huma stat ta' fatt pero' li għandhom bżonn li jiġu llegalizzati mill- iktar fis.

F'dan il-kontest irrid insemmi l-ammont sostanzjali ta' bini li minkejja li fiż-żmien kien inbena bħala basement jew taħt il-livell tat-triq, illum jintuża bħala residenza.

Dan ikun xorta in konformita' mal-ħteġijiet tas- sanita' pero' għal xi raġuni jew oħra l-bini jkun spiċċa bħala residenza.

Hemm bżonn li s-sitwazzjoni terġa' lura għal dik li kienet qabel saret il- liġi tal-planning authority fl-1990, fis-sens li jekk bniedem jibni u jrid jibdel l-użu tal-proprjeta', sakemm ma jkunx għal wieħed kummerċjali u sakemm dan jimxi mal-ħteġijiet li titlob is-sanita', allura ma jkunx hemm bżonn permessi mingħand l-awtorita' ta' l-ippjanar.

Mr Speaker, hawnhekk nixtieq insemmi wkoll li dawk l-appartamenti li jkunu mibnija fuq plot waħda, fejn uħud minnhom ikunu jagħtu għall-faċċata tat-triq u l-oħrajn ikunu mibnija fuq wara ta' l-istess plot jiġu mogħtija l-barka tal-liġi sakemm dawn ikunu jikkonformaw mal-ħteġijiet tas-sanita'.

B'hekk ma jibqgħux jingħataw iktar stop notices lil dawk is-sidien tad-djar li ma jkunux żviluppaw il-proprjeta' tagħhom huma stess u li diġa' tkun ingħatat is-servizzi tad-dawl u ta' l-ilma mill-entitajiet konċernati wara li l-building inspector ikun mar jagħmel l-ispezzjoni tiegħu.

Jien naħseb ukoll li min ikun bena sular iktar milli suppost għandu jeħel penali ta' bejn Lm500 u Lm1,000 u mbagħad jingħata d-dritt li jillegalizzah u fejn huwa possibbli jingħata l-permess li jibni sular ieħor ħalli b'hekk inkunu qed nattwaw il-policy tagħna li nibnu iktar 'il fuq u mhux naħlu iktar mill-art limitata li għandna.

Issa hawnhekk irrid nagħmilha ċara li jien m'iniex qed nitkellem favur l-iżviluppatur li jkun bena dik il- proprjeta' bla permess imma qed nitkellem favur dawk in-nies li jkunu xtraw din il-proprjeta' għall-użu residenzjali għax mhux sew li xi wħud minnhom ikunu ilhom jgħixu f'din il-proprjeta' xi għaxra jew 12-il sena u mbagħad l- awtorita' ta' l-ippjanar toħorġilhom summons biex imorru l-qorti minħabba li dak li jkunu xtraw il-proprjeta' mingħandu jkun kiser il-liġi.

Fil-ftit ħin li għad fadalli nixtieq insemmi li qed ikun hemm każi fejn minkejja l-intenzjoni tajba tal-ministeru għat-trasport u komunikazzjoni, id-double lines li qed isiru xejn m'huma qed ikunu prattiċi.

Biex nagħti eżempju ta' dan li qed ngħid nista' nsemmi t-triq prinċipali li minn Ħ'Attard tieħu għar-Rabat jew inkella t-triq li mix-Xemxija tieħu għall- Mellieħa.

Ċertament ma jagħmilx sens li sewwieq li jkun tiela' t-telgħa ta' Selmun u jispiċċa wara xi trakk mgħobbi bil-materjal, jew wara xi bowser tal-pitrolju jew inkella wara xi karozza tal-linja ma jkunx jista' jaqbiżhom għax inkella jsib lill-pulizija ma' wiċċu lest biex iħarrku talli jkun kiser il-liġi.

Jien naħseb li minflok ma noqogħdu naħlu l-ħin nagħmlu d-double lines ikun aħjar jekk nużaw il-ħin u l-finanzi tagħna billi nirranġaw it-toroq tagħna mill-iktar fis possibbli.

Jiddispjaċini ngħid li hemm toroq li mhux jiġu rranġati għandhom bżonn imma jinbnew mill-ġdid.

Jien nifhem li peress li t-toroq prinċipali ma jaqgħux taħt il-kunsilli lokali, il-ministeru għat-trasport u komunikazzjoni jkollu problemi finanzjarji biex jissodisfa l-ħteġijiet li jirrikjedi dan il-qasam, pero' huwa fatt li ċerti toroq ma jistgħux jibqgħu iktar fl-istat ħażin li jinsabu fihom illum, u mingħajr ma nkun partiġjan irrid ngħid li dan juri nuqqas ta' serjeta' fil-mod li bih ġew mibnija t-toroq jew fil-maintenance li saritilhom.

Per eżempju, illum min jgħaddi minn Qormi Road, li tinsab bejn Ħal Qormi u l-Ħamrun, jaħseb li nieżel it-taraġ u tkun stajt iddum tieħu ħsieb il-karozza u tpoġġiha kuljum ġol-garage għaliex il-karozza mhux talli tispiċċa ma tgħaddix mit-test ta' l-MOT imma talli lanqas tibqa' tajba għat-triq.

L-istess nista' ngħid għal dik it-triq li mill-Mosta tieħu għall-Imġarr, speċjalment in-naħa tar-roundabout li hemm fejn iċ- Chadwick Lakes, għax peress li din it-triq iżżomm ħafna ilma spiċċat kollha ħofor, liema ħofor qed jikkawżaw diversi inċidenti.

Hawnhekk ta' min isemmi wkoll it-triq li minn Ħaż-Żebbuġ tieħu għar-Rabat.

Jien għandi karozza four-wheel drive, pero' naħseb li biex ngħaddi minn ċerti toroq għandi bżonn tank tal-gwerra għaliex tant fihom ħofor li ma tistax tevitahom!

Mr Speaker, jekk aħna rridu verament nattiraw iktar turisti lejn pajjiżna - u hawn jien m'iniex qed nikkritika lil xi partit jew ieħor għax dawn m'humiex affarijiet tal-partiti u wara kollox jien naħseb li l-pajjiż kollu jrid li jkollna infrastruttura aħjar - hemm bżonn li mhux ikollna mobile squad tal-pulizija biex joqogħdu jħarrku lin-nies talli jkunu qabżu d- double lines imma jkollna mobile squad ta' ħaddiema li jkunu responsabbli mill-maintenance tat-toroq prinċipali u jekk tinqala' xi ħsara, jekk jista' jkun din tissewwa fi żmien 24 siegħa.

Hemm bżonn immedjat li meta tinbena triq, din ma tibqax tinbena ċatta imma tinbena f'forma ta' crown ħalli l- ilma tax-xita jmur fil-ġnub tat-triq u t-toroq ma jibqgħux jiġu mgħarrqa ma' kull xita li tagħmel.

Mr Speaker, nixtieq nagħlaq dan id-diskors billi nagħmel żewġ kummenti żgħar.

L-ewwelnett irrid infakkar li x-xahar id-dieħel terz tal- popolazzjoni ta' Malta u Għawdex se jkollhom l-elezzjonijiet tal-kunsilli lokali.

Illum kulħadd jaf li l-kunsilli lokali qed imexxu 'l quddiem il- lokalita' tagħhom f'kull qasam u għalhekk huwa importanti li n-nies jieħdu l-inċentiv li jmorru jivvotaw lil min jaħsbu li huwa kapaċi jaqdi l- bżonnijiet tal-lokal tagħhom.

Permezz tal-kunsilli lokali l-ħteġijiet ta' kull lokalita' qed jiġu diċentralizzati u għalhekk filwaqt li n-nies qed ikunu jistgħu jinqdew fil-lokalita' tagħhom stess, fl-istess ħin, peress li lil min ikunu qed ikellmu jkun mill-istess belt jew raħal tagħhom u x'aktarx ikunu jafuh, iktar jittieħdu passi malajr.

Mr Speaker, l-Onor.

Sant qal li huwa ma sabx lil min joħroġ għall- kunsilli lokali minħabba li l-Ministru Debono qed tbeżża' lin-nies, pero' jien hawnhekk nixtieq inserraħ moħħ in-nies li dan m'hu xejn ħlief sinjal ieħor tan-nuqqas ta' kredibbilta' li issa l-Kap ta' l-Oppożizzjoni ilu juri għal xhur sħaħ.

Il-verita' hi li llum il-poplu qed jirralizza li l-membri tal-kunsill lokali ta' l-Għasri u ta' lokalitajiet oħrajn f'Għawdex huma nies kapaċi u l-Partit Laburista m'huwiex qed ikun kredibbli fil-viżjoni li għandu tal-kunsilli lokali, u din hi r-raġuni vera għaliex dan il-partit mhux qed isib lil min irid jikkontesta f'ismu.

Jien meta nisma' lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni jgħid li hu, li jirrappreżenta 47% tal-poplu Malti, ma sabx lil min jikkontesta f'ismu minħabba li min kien imħajjar jagħmel hekk ġie mhedded mill-Ministru Debono ngħidlu li n-nies kienu jiġu mhedda meta kienu jissawtu fid-depot jew inkella meta kienu jmorru l-meetings tal- Partit Nazzjonalista u jitfgħulhom il-gass tad-dmugħ jew jisparaw fuqhom.

Hemmhekk żgur kienu jkunu mhedda n-nies!

Sakemm f'dan il-pajjiż ikun hemm Gvern Nazzjonalista nista' nassigura lil kulħadd illi min irid jista' jikkontesta mal-Partit Nazzjonalista, min irid jista' jikkontesta bħala indipendenti u min irid jista' jikkontesta mal- Partit Laburista għax il-Gvern Nazzjonalista jirrispetta l-opinjoni ta' kulħadd.

Issa jekk aħna nagħdrux lil dawn in-nies jew le, dik hija kwestjoni oħra, pero' aħna nirrispettaw l-opinjoni ta' kulħadd u min irid jikkontesta mal-Partit Laburista jista' jibqa' ċert illi la se jsib theddid min-naħa tal-Partit Nazzjonalista u lanqas min-naħa ta' l-Onor.

Giovanna Debono.

Grazzi, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: Nirringrazzjak.

Iktar rimarki, jekk jogħġobkom?

L- Onor. Mifsud Bonnici.

ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI (Segretarju Parlamentari): Sur President, kif nafu s-sena 1999 hija s-sena internazzjonali ta' l-anzjani li hija msejħa "Lejn Soċjeta' għal Kull Eta'" u fil-fatt proprju llum infetħet konferenza internazzjonali mill-Prim Ministru li fiha kont preżenti anke jien.

Jien nispera li din il-konferenza, li ovvjament qed tiffoka fuq sezzjoni tal-popolazzjoni li hija importanti ħafna, ċioe' fuq l-anzjani, tkun suċċess.

Ta' min jgħid li f'din il-konferenza se jieħdu sehem ħames kelliema li ġew minn barra minn Malta biex jitkellmu fuq dan il-qasam ukoll, u dawn huma Mrs Jackie Pritchard li hija social worker, Dr Amanda Squires li ġejja mill-Ingilterra, Mrs Iris Taylor, il-Prof Cornet li ġej minn Franza u l-Prof.

Alexander Siderenco, li huwa responsabbli mill-Ġnus Magħquda fuq il-programmi għall-anzjani.

Dawn, flimkien man-nies Maltin li huma esperti fil-qasam ta' l-anzjani wkoll, se jagħtu l-veduti tagħhom dwar x'nistgħu nagħmlu biex din is-sena, li kif għidt diġa' hija s-sena internazzjonali ta' l-anzjani, intejbu l-image ta' l-anzjanita' f'pajjiżna.

Huwa fatt innegabbli li jekk kien hemm qasam fis-soċjeta' Maltija li matul dawn l-aħħar snin saret rivoluzzjoni sħiħa fih, dan żgur li huwa l- qasam ta' l-anzjani, u fil-fatt illum wieħed jista' jara d-differenza ta' kif qed jgħixu l-anzjani llum ma' kif kienu jgħixu xi għaxar jew 12-il sena ilu.

Naturalment dan m'huwiex biss mertu tal-Gvern Nazzjonalista imma żgur li l-Gvern Nazzjonalista għandu mertu kbir għax aħna dejjem emminna li dak li l-anzjani ħaqqhom jieħdu mingħand il-gvern m'għandhomx jeħduh bħala karita' imma għandhom jeħduh bi dritt, u dan minħabba li aħna dejjem żammejna quddiem għajnejna li l-anzjan huwa bniedem li tant ta għas- soċjeta' Maltija u għal pajjiżu li huwa d-dover tal-gvern illi jagħmel ċerti affarijiet fil-qasam soċjali li minnhom jibbenefikaw l-anzjani.

Qabel ma tela' l-Gvern Nazzjonalista fl-1987 kien hemm l-idea li huwa biżżejjed li tagħti pensjoni tajba lill-anzjan biex tgħix ħajja relattivament komda, imma meta tela' l-Gvern Nazzjonalista pprova jbiddel din l-idea minkejja li mill-1987 sa l-1996 f'kull budget ta' Gvern Nazzjonalista kien hemm żieda fil-pensjonijiet.

Sur President, issa hawnhekk nixtieq nagħmel parentesi żgħira għax għalkemm illum jien ma kontx beħsiebni nitkellem fuq il-pensjonijiet, madanakollu nixtieq inserraħ moħħ il-pensjonanti kollha fuq il-propaganda qarrieqa li qed tagħmel il-media Laburista, speċjalment fuq is-Super One.

Jien ma nixtieqx nuża ċerti kliem imma din hija propaganda moqżieża u qarrieqa milli jafu jagħmlu huma fejn qed ibeżżgħu lill-pensjonanti li l- Gvern Nazzjonalista għandu xi ħsieb li jnaqqas il-pensjonijiet jew saħansitra jtellifhom il-pensjoni li għandhom.

Minn hawnhekk nista' nassigura lill-pensjonanti kollha li din l-idea li qed jipprova jagħti l- Partit Laburista ma teżistix għax aħna ma tlajniex biex inneħħu l- pensjonijiet li hemm imma biex inżiduhom.

Il-passat juri li l-Gvern Nazzjonalista qatt ma naqqas il-pensjonijiet u jien nista' nassigura lill- anzjani kollha li filwaqt li l-gvern huwa miftuħ għal kull proposta li tista' ssir f'dan ir-rigward, huwa mhux se jabdika r-responsabbiltajiet li għandu f'dan il-qasam u fil-futur se jkompli jiggarantixxi lil kulħadd il- pensjoni dovuta lilu min-national insurance.

Ovvjament huma qed jagħmlu din il-propaganda qarrieqa għaliex jafu li llum l-anzjani rrealizzaw li jekk kien hemm gvern li dejjem ħaseb fihom dan kien il-Gvern Nazzjonalista.

Ħaġ'oħra li qed tingħad hija li l-Gvern Nazzjonalista għandu xi pjanijiet illi jtella' l-eta' ta' l-irtirar mix-xogħol flok minn 60 għal 65 sena.

Dawn ukoll huma qlajjiet ta' l-oppożizzjoni u minn hawn irrid nerġa' nserraħ moħħ kulħadd li l-Gvern Nazzjonalista qatt m'hu se jasal biex dawn l-affarijiet.

Il-Gvern Nazzjonalista huwa gvern realistiku u jaf li biex żgur jassigura l-pensjoni għal kulħadd u biex din il-biża' tispiċċa darba għal dejjem jeħtieġ li jsir studju dwar dan il-qasam.

Fil-fatt għal dan il- għan din is-sena se jwaqqaf kummissjoni nazzjonali dwar il-pensjonijiet li fiha mhux biss se jkun hemm involuti n-nies tal-gvern imma wkoll it-trade unions u s-soċjetajiet tal-pensjonanti konċernati.

Sur President, ta' min jgħid ukoll li ġie maħtur kumitat apposta biex jorganizza attivitajiet matul din is-sena kollha peress li hija ddedikata lill-anzjani u għal dawn l-attivitajiet li qed jiġu organizzati aħna nixtiequ li jkun hemm parteċipazzjoni iktar attiva u qawwija ta' anzjani ħalli b'hekk jibqgħu integrati fis-soċjeta'.

Fil-fatt dan il-kumitat għandu diversi programmi mħejjija għal fuq il-mezzi tax-xandir ukoll u kull xahar qed issir public lecture għall-anzjani, li l-ewwel waħda saret ix- xahar li għadda ġewwa d-day centre tal-Ħamrun.

M'hemmx dubju li dawn it- tip ta' attivitajiet se jkompli jtejbu l-image ta' l-anzjani.

Filwaqt li kif għidt diġa', il-konferenza internazzjonali li nfetħet illum bit-tema "Ageing: A Challenge for the New Millennium", infetħet mill-Prim Ministru, nhar is-Sibt se jagħlaqha l-E.T. l-President tar-Repubblika u bħal din il- konferenza iktar 'il quddiem se jsiru diversi konferenzi oħra li se jkunu jittrattaw dwar diversi topics u hemm ukoll il-ħsieb li jittella' festival ta' kanzunetti tat-tfal fl-isptar St Vincent de Paule.

Sur President, mingħajr ma nkun partiġjan irrid nerġa' nisħaq li ħadd ma jista' jinnega l-fatt illi l-Gvern Nazzjonalista ġab lill-qasam ta' l- anzjani 'il quddiem u l-anzjani u l-pensjonanti żgur li għandhom iserrħu rashom li sakemm hemm Gvern Nazzjonalista l-interessi tagħhom huma salvagwardjati.

Il-Gvern Nazzjonalista dejjem mexa b'mod illi filwaqt li ħares lejn il-futur, ħares ukoll lejn il-passat biex isewwi fejn żbalja u jien persważ li l-anzjani kollha, kemm dawk li jgħixu fir-raħal jew fil- belt tagħhom kif ukoll dawk li jgħixu f'xi istituzzjoni tal-gvern se jkollhom ċans jaraw li d-dinjita', l-indipendenza u l-prestiġju tagħhom m'huwiex minsi għax hemm gvern li jaħseb fihom.

Sur President, għalkemm din is-sena qed jiġu organizzati diversi attivitajiet minħabba li hija ddedikata lis-sena internazzjonali ta' l- anzjani, madanakollu l-ħidma tagħna m'hijiex se tieqaf fl-aħħar tas-sena u fil-fatt waħda mill-prijoritajiet tagħna hija li ndaħħlu l-mentalita' li dak li l-gvern jagħmel ma' l-anzjan ma jagħmlux bħala karita' imma bħala dover u bħala sens ta' gratitudni għax jekk f'pajjiżna hawn sezzjoni tal- popolazzjoni li ħaqqha kull mertu mill-gvern, din żgur li hija s-sezzjoni ta' l-anzjani.

Nixtieq nagħlaq dan id-diskors billi nawgura li din is- sena, li hija s-sena internazzjonali ta' l-anzjani, isservina ta' motivazzjoni ikbar ħalli nkomplu nagħmlu l-ġid f'dan il-qasam għall- benefiċċju ta' l-anzjani kollha Maltin u Għawdxin.

Grazzi, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: Nirringrazzjak.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it-Tnejn, 8 ta' Frar, 1999 fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Ministru.

Fl-9.53 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

TARXIEN - DAWL FIT-TOROQ

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li titwaħħal lampa fi Triq Sammat f'Ħal Tarxien?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

Interpellant qed tiġi kkonsidrata flimkien ma' talbiet oħra.

TARXIEN - DAWL FIT-TOROQ

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li titwaħħal lampa fi Triq San Ġużepp fuq Dar Nru.24 f'Ħal Tarxien?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

TARXIEN - DAWL FIT-TOROQ

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li titwaħħal lampa fi Triq Sammat Nru.228 f'Ħal Tarxien?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

SAĦĦA - GĦOTJA TA' RIGALI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid jekk ingħatawx rigali lil xi individwi fl-okkażjoni tal- Milied 1998?

Jekk ingħataw, jista' l-Ministru jgħid lil min ingħataw u x'kienet ir-raġuni ta' l-għażla ta' dawn l-individwi?

Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet tlaħħaq l-ispiża totali?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Fl-okkażjoni tal-Milied 1998 ma ngħatawx rigali.

Bħalma jsir kull sena ngħataw rigali lit-tfal fil-wards ta' l-iSptar San Luqa fi żmien il-Milied.

Dawn ma swew xejn lid-dipartiment.

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX - GĦOTJA TA' RIGALI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid jekk ingħatawx rigali lil xi individwi fl-okkażjoni tal- Milied 1998?

Jekk ingħataw, tista' l-Ministru tgħid lil min ingħataw u x'kienet ir-raġuni ta' l-għażla ta' dawn l-individwi?

Tista' l-Ministru tgħid kemm kienet tlaħħaq l-ispiża totali?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Nixtieq ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li fl- okkażjoni tal-Milied 1998 il-Ministeru għal Għawdex qassam hampers lill- persuni b'diżabilita' li jattendu l-Adult Training Centre fl-Għajnsielem.

L-ispiża ta' dawn il-hampers kienet ta' Lm60.00,6.

AGRIKOLTURA U SAJD - GĦOTJA TA' RIGALI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid jekk ingħatawx rigali li xi individwi fl- okkażjoni tal-Milied 1998?

Jista' l- Ministru jgħid kemm kienet tlaħħaq l-ispiża totali?

ONOR.

NINU ZAMMIT: L-ispiża totali ta' rigali li ngħataw fl-okkażjoni tal- Milied 1998 mill-Ministeru tiegħi laħqet is-somma ta' Lm50.

Ingħataw rigali lill-membri ta' l-istaff kolla (25 ruħ) li jaħdmu fil-prossimita ma' l-uffiċċju tiegħi matul is-sena.

Dan it-token simboliku ingħata bħala apprezzament għal-ħidma tagħhom.

MINISTERU TA' L-INTERN - GĦOTJA TA' RIGALI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid jekk ingħatawx rigali lil xi individwi fl-okkażjoni tal-Milied 1998?

Jekk ingħataw, jista' l-Ministru jgħid lil min ingħataw u x'kienet ir-raġuni ta' l-għażla ta' dawn l-individwi?

Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet tlaħħaq l-ispiża totali?

ONOR.

TONIO BORG: Ma ngħataw ebda rigali lill-individwi fl-okkażjoni tal- Milied 1998.

SERVIZZI EKONOMIĊI - GĦOTJA TA' RIGALI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid jekk ingħatawx rigali lil xi individwi fl-okkażjoni tal-Milied 1998?

Jekk ingħataw, jista' l-Ministru jgħid lil min ingħataw u x'kienet ir-raġuni ta' l-għażla ta' dawn l- individwi?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nassumi li l-Onor.

Interpellant qed jirriferi għal għoti ta' rigali mill-fondi pubbliċi allokati għall-Ministeru għas-Servizzi Ekonomiċi.

It-tweġiba hija fin-negattiv.

TRASPORT U KOMUNIKAZZJONI - GĦOTJA TA' RIGALI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk ingħatawx rigali lil xi individwi fl-okkażjoni tal-Milied 1998?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li ma ngħataw l-ebda rigali fl- okkażjoni tal-Milied 1998.

UE - TAXXI/DAZJI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jinforma lill-Kamra bil-guidelines ta' taxxi/dazji dovuti fuq importazzjoni ta' materja prima minn barra l-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea għall-Agro Industrija, cioe' jekk din il-materja prima hijiex se tiġi eżentata kif kienet taħt il-liġi tas-CET?

ONOR.

JOHN DALLI: Il-materja prima għall-Agro Industrija tikkonsisti prinċipalment fi prodotti ta` l-ikel li għad iridu jiġu pproċessati.

M`hemm l-ebda VAT fuq dawn il-prodotti ġejjin min fejn ġejjin.

Jekk ikun hemm materja prima oħra li fuqha tkun tħalset xi VAT din it-taxxa tiġi refunded.

Dwar dazji, ma kienx hemm l-ebda tibdil min kif kienu r-rati fl-1998.

KALKARA - ĊIMITERJU TAL-LHUD

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid u jinforma lill-Kamra jekk sarx studju jew rapport rigward l-possibbilta' tal-ftuħ taċ-Ċimiterju tal-Lhud ġewwa l-Kalkara għal pubbliku?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li ċ-Ċimiterju tal-Kalkara huwa monument storiku tas-seklu 18 u li llum m'għadux jintuża bħala post tad-dfin.

Għaldaqstant m'hemm ebda oġġezzjoni għal-ftuħ ta' dan is-sit għal pubbliku sakemm in-natura sensittiva ta' dan il-post tiġi rispettata.

Id- Dipartiment tal-Mużewijiet m'għandu ebda studju speċifiku rigward il-ftuħ ta' dan is-sit għal pubbliku.

MARSA - ĊIMITERJU TAT-TOROK

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid u jinforma lill-Kamra jekk sarx studju jew rapport rigward il-possibbilta' tal-ftuħ ta' l-hekk imsejjaħ Ċimiterju tat-Torok ġewwa l-Marsa għal pubblika?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li ċ-Ċimiterju Iżlamiku ġewwa l-Marsa (magħruf bħala ċ-Ċimiterju tat-Torok) huwa monument storiku tas-seklu 19 u għadu qed jiġi użat attivament bħala post tad-dfin mill-komunita' Iżlamika ta' Malta.

Għaldaqstant mogħti l-parir li dan il-post m'huwiex addatat għall-ftuħ għall-pubbliku ġenerali.

MARSA - ĊIMITERJU TAL-LHUD

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid u jinforma lill-Kamra jekk sarx studju jew rapport rigward il-possibbilta' tal-ftuħ taċ-Ċimiterju tal-Lhud ġewwa l-Marsa għal pubbliku?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li -Ċimiterju tal-Lhud ġewwa l-Marsa huwa monument storiku li nbena fis-Seklu 19.

Dan iċ-ċimiterju għadu qiegħed jintuża attivament bħala post ta' dfin mill-Komunita' Ebrajka ta' Malta.

Għaldaqstant mogħti l-parir, li dan il-post m'huwiex addatat għall-ftuħ għall-pubbliku ġenerali.

MTIEĦEN - ŻVILUPPI

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li jsiru żviluppi fuq ir-rapport ippreżentat mill-mibki Perit Joseph Huntingford rigward l-istat ta' l-imtieħen ġewwa Malta u Għawdex?

ONOR.

LOUIS GALEA: Peress li t-tagħrif mitlub għadu ma wasallix, se ikolli nwieġeb f'xi seduta oħra.

KALKARA - ILMA TAX-XITA

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra jekk hemmx possibbilta' li matul din is-sena l-problemi li l-ilma tax-xita qed jikkaġuna fit-Triq it-Turetta, Kalkara jiġu studjati u solvuti?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Tajt struzzjonijiet lid-Dipartiment tat-Toroq sabiex jinvestiga il-problema biex ikun determinat x`hemm bżonn isir.

KALKARA - ASFALTAR

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra jekk tistax tiġi eżaminata u studjata l-possibbilta' li l-parti tat-triq li qegħda f'Wied Għammieq, Kalkara tiġi bit-tarmac billi x-xogħol li sar f'Awissu li għadda jidher li sar mgħaġġel u din il-parti tħalliet barra?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li x-xogħol mill-Onor.

Interpellant se ssir skond il-prioritajiet tax-xogħol tad-dipartiment wara li jiġi assigurat li s-servizzi fil-post huma permanenti.

PENSJONIJIET

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn persuni taħt il-61 sena li qegħdin jieħdu pensjoni mill-Gvern?

X'tip ta'pensjoni għandhom?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lil Onor. Interpellant li l-istatistika li tinżamm mid-dipartiment hija n-numru ta' persuni li qed jirċievu xi pensjoni taħt l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali.

Qed nipproduċi tabella li turi n-numru ta' persuni taħt il-61 sena li qed jirċievu xi pensjoni taħt l- Att dwar is-Sigurta' Soċjali.

PERSUNI TAHT IL-61 SENA LI QED JIRCIEVU PENSJONI KONTRIBUTORJA

TIP TA' PENSJONI Numru ta' Persuni

Pensjoni dwar Invalidita' 4432 Pensjoni tar-Romol 1773 Pensjoni ghal Korriment 391 Allowance ghal Iltim 12 TOTAL 6608

PERSUNI TAHT IL-61 SENA LI QED JIRCIEVU PENSJONI MHUX KONTRIBUTORJA

TIP TA' PENSJONI Numru ta' Persuni

Pensjoni tal-Wens 316 Pensjoni tad-Dizabilita' 1898 TOTAL 2214

Ninforma lil Onor. Interpellant li l-eta' tal-pensjoni kontributorja għal nisa u għall-pensjoni mhux kontributorja ta' l-eta' (kemm għal raġel sew għal mara), hija 60 sena.

Fl-istatistika mogħtija hawn fuq, dawk li jirċievu dawn it-tip ta' benefiċċji u għadhom ma għalqux il-61 sena mhumiex inkluża.

TAXXI INTERNI - ĦLAS TA' ARRETRATI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm ħallas il-gvern f'arretrati dovuti lill-ħaddiema tal- gvern in konnessjoni mar-riorganizzazzjoni fis-servizz ċivili 96/98?

Kemm se jħallas il-gvern fis-snin li ġejjin?

ONOR.

JOHN DALLI: Kif stabilit mill-Ftehim Kollettiv ġdid għall- impjegati fis-settur pubbliku, il-gvern intrabat li jħallas lill-impjegati tiegħu permezz ta` cash payments arretrati dovuti għas-snin 1996-1998.

Skond figuri li għandu għad-dispożizzjoni tiegħu d-Dipartiment tat-Teżor, jirriżulta li l-ammont ta` arretrati li tħallsu s`issa hu ta` Lm6,061,021.

Returns minn xi dipartimenti għad irid jiġu proċessati.

SERVIZZ ĊIVILI - ĦADDIEMA LI TELQU

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm telqu nies minn mal-gvern qabel m'għalqilhom iż-żmien li jirtiraw bl-eta' s-sena li għaddiet?

Kemm minnhom irriżenjaw, kemm ġew imkeċċija u kemm ġew boarded out?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab informat illi matul is-sena li għaddiet, 241 uffiċjal pubbliku irriżenjaw, 17 ġew imkeċċija, u 277 ġew medically boarded out.

Dawn il-figuri jistgħu jiżdiedu xi ftit għaliex l-informazzjoni fuq dawn l-impjegati għadha dieħla.

DJAR - TA' XBIEX - STALLAZZJONI TA' LIFTS

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Billi diversi persuni residenti ġewwa l- flats tal-Housing Estate ta' Ta' Xbiex qed isibu diffikulta' biex jitilgħu t-taraġ jew għax huma anzjani jew għax huma morda, jista' l-ministru jgħid jekk hemmx pjanijiet biex fil-futur isiru lifts biex jgħinu lil dawn il- persuni li qed jinqabdu priġunieri ġewwa darhom?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nirriferi lill-Onor.

Membru għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 2988.

TA' XBIEX - TIBDIL STRUTTURALI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Billi fit-tarf ta' Ġuseppe Cali Street, Ta' Xbiex lejn in-naħa tal-ġnien tal- Gżira qed isir xi tibdil strutturali ġo dar li qabel kienet residenzjali, jista' l-Ministru jgħid x'użu se jsir mid-dar in kwestjoni wara li jispiċċa x-xogħol?

Jekk l-użu se jkun ta' tip kummerċjali u m'hemmx fejn jiġu pparkjati aktar karozzji f'din iż-żona, għaliex qed joħorġu permessi ta' dan it-tip mill-Planning Authority ġewwa Ta'Xbiex?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li dwar is-sit li qed jagħmel riferenza għalih l-Onor.

Interpellant hemm permess li nħareġ fit-2 ta' April, 1998, sabiex titwaqqa' d-dar eżistenti u jinbnew basement għall-karozzi, l-ewwel sular biex jintuża bħala showroom u żewġ sulari oħra għall-użu bħala uffiċini.

Fil-11 t'Awissu, 1998, saret applikazzjoni sabiex jinbidel l-użu minn residenza għal waħda ta' insurance offices.

Din l-applikazzjoni għada qiegħda tiġi pproċessata.

TA' XBIEX - CONVERSIONS GĦAL BINI KUMMERĊJALI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Billi ġo Ta' Xbiex speċjalment lejn in-naħa t'isfel ta' Abate Rigord Street u lejn in-naħa tal-vilel qed isiru ħafna conversions minn bini residenzjali għal wieħed kummerċjali, u li qed jirriżulta fi problemi kbar bħal residenti u anke għat-traffiku, jista' l-Ministru jgħid kemm hemm applikazzjonijiet pendenti quddiem il-Planning Authority għal dan it-tip ta' tibdil f'użu?

Kemm ħarġu permessi ta' dan it-tip fl-aħħar għaxar snin?

Huwa l-ħsieb li jibqgħu joħorġu permessi ta'dan it-tip?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat l-Awtorita' ta' l-Ippjanar iddeċidiet ħames applikazzjonijiet għall-bdil f'użu minn bini residenzjali għal wieħed kummerċjali fi Triq Abate Rigord, Ta' Xbiex.

Minn dawn l- applikazzjonijiet, tnejn minnhom għandhom l-entratura minn toroq sekondarji u side elevation fuq Triq Abate Rigord.

L-awtorita' għandha applikazzjoni waħda pendenti fl-imsemmija triq li tikkonsisti fi bdil ta' użu minn basement għall-arkivji ta' uffiċini eżistenti.

Dwar il-ħruġ ta' permessi futuri ta' dan it-tip fiż-żona ndikata, kull applikazzjoni tiġi kkonsidrata fid-dawl tal-policies vigenti ta' l- awtorita'.

SKEJJEL - SERVIZZ TA' FAĊILITAJIET

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 2993, Seduta Nru. 52?

ONOR.

LOUIS GALEA: Lista ta' l-iskejjel li f'Malta u Għawdex jestendu faċilitajiet ta' l-iskola wara l-ħin skolastiku tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

Il-Kunsilli ta' l-Iskola jiddeċiedu jekk l-iskejjel ikunux f'pożizzjoni li jilqgħu t-talbiet li jkollhom.

PULIZIJA - PERSUNI RRAPPORTATI NIEQSA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' ċittadini Maltin u persuni barranin li jgħixu f'Malta li ġew irrapportati lill-pulizija bħala nieqsa matul dawn l-aħħar ħames snin?

X'investigazzjonijiet saru u qed isiru mill-pulizija?

Kemm kien hemm persuni taħt it-18-il sena fost il-persuni rrapportati nieqsa?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi bejn l-1994 u l-1998 ġew irrapportati lill-Pulizija, 847 persuna nieqsa.

Minn dawn, 189 kienu taħt it-18-il sena filwaqt li disgħa persuni biss minnhom baqgħu ma nstabux.

Fejn il-persuna tibqa' ma tinstabx, il-pulizija testendi l-investigazzjoni tagħha anke barra minn Malta, permezz ta' l-Interpol.

ENEMALTA - DAWL FIT-TOROQ

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Peress li l-bdiewa residenti fl-inħawi ta' farmhouse Wied il-Bużbież (Spring) l-Imtaħleb, l/o Rabat, Malta jenħtieġu li jiddawwal ir-razzett tagħhom ħalli jkollhom aktar sigurta' bħal bdiewa oħra fl-inħawi, jista' l- Ministru jawtorizza li jsiru x-xogħlijiet neċessarji, cioe' japprova li tiġi stallata bozza?

Jekk fl-affermattiv, meta?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

Interpellant qed tiġi kkonsidrata flimkien ma' talbiet oħra.

ORGANIZZAZZJONIJIET NAZZJONALI SPORTIVI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Peress li talbiet ta' l-Organizzazzjonijiet Nazzjonali Sportivi tas-sewqan tal-muturi u karozzi off hand sabiex żgħażagħ taħt it-18-il sena jitħarġu u jipparteċipaw f'ċerti kategoriji ta' dixxiplina sportiva tas-sewqan li jorganizzaw l-istess organizzazzjonijiet sabiex jedukaw aħjar lil dawn l- atleti fis-sewqan, għandhom pendenti, jista' l-Ministr jikkonsidra mill- ġdid l-appell tiegħi li għamilt f'Seduta Nru. 44 ċioe' sabiex jitwaqqaf kumitat interministerjali bejn l-Ministru ta' l-Edukazzjoni, ta' l-Intern, ta' l-ambjent u eċċ ħalli tiġi stabilita policy guidelines dwar dan l- isport hekk popolari fil-gżejjer tagħna?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-ewwelnett għadni qed nistenna tagħrif dwar it- talbiet imsemmija stante li ninsab informat li mill-5 ta' Settembru 'l hawn id-Dipartiment taż-Żgħażagħ u Sport ma jidhirx li rċieva xi talba minn Organizzazzjonijiet Nazzjonali Sportivi sabiex żgħażagħ taħt it-18-il sena jitħarrġu u jipparteċipaw f'ċerti kategoriji ta' dixxiplini tas-sewqan.

Tlabt ukoll li ningħata parir dwar is-suġġeriment ta' l-Onor.

Membru.

PTA - TRASPORT PUBBLIKU

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid liema huma dawk ir-rotot il- ġodda li se jiġu estiżi din is-sena sabiex it-trasport pubbliku jkun aktar aċċessibbli għaċ-ċittadini?

Liema huma dawk il-villaġġi rurali f'Malta u f'Għawdex li qed jitolbu li jkollhom aċċess ta' trasport pubbliku u x'qed isir mill-ministeru sabiex tiġi mistħarġa din is-sitwazzjoni?

X'inhuma l-possibbilitajiet li tiġi rimedjata din il-problema?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li qed jittieħdu passi biex l-eżerċizzju msemmi mill-Onor.

Interpellant ikun jista` jsir.

Ta` min jirrimarka li f`dawn l-aħħar sentejn ftit li xejn sar xogħol biex ikun magħaruf x`għandu jsir biex it-trasport pubbliku jiġi organizzat u b`hekk ikun aktar aċċessibli għall-pubbliku.

MADLIENA - DAWL FIT-TOROQ

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li jitwaħħlu dwal pubbliċi f'dawn it-toroq fil- Madliena peress li huma mudlana u b'periklu għar-residenti: Triq il- Prekursur, Triq Zejni u Triq il-Hummejr?

Meta se jitwaħħlu dawn id-dwal?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

SERVIZZ PUBBLIKU - SICK LEAVE

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid x'passi ttieħdu fl- erba' xhur li għaddew biex jiġi mrażżan l-abbuż li jsir mis-sick leave mill- impjegati tas-Servizz Pubbliku?

X'passi hemm maħsuba biex jittieħdu kontra dan l-abbuż li jispiċċa biex inġustament jagħti isem ħażin lis-Servizz Pubbliku kollu, inkluż lil dawk li jaħdmu b'mod eżemplari?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nitlob l-Onor.

Interpellant biex jagħmel din il- mistoqsija lill-Prim Ministru minħabba li s-Servizz Pubbliku jaqa' taħt id- dekasteru tiegħu.

WIED GĦOMOR

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid x'passi hemm maħsuba biex dak li fadal minn Wied Għomor jiġi protett u riabilitat biex ikun jista' jitgawda?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat illi t-Taqsima tax- Xogħlijiet qed tagħmel studju biex jiġi stabbilit l-aħjar mod li bih il- wied jista' jiġi protett minn aktar ħsara u fl-istess ħin ikun hemm żvilupp pożittiv sabiex il-wied jibda jintuża għall-finijiet ta' rekreazzjoni minn nies ta' l-inħawi.

F'dan il-kuntest it-Taqsima tax-Xogħlijiet qed ikollha diskussjonijiet ma' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar dwar dan il-proġett.

ANZJANI - DJAR GĦALL-ANZJANI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid kemm saru laqgħat mal-Knisja dwar id-djar għall-anzjani?

Min ħa sehem f'dawn il-laqgħat?

X'ġie deċiż f'dawn il-laqgħat?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Is-Segretarju Parlamentari fil-Ministeru għall- Politika Soċjali kellu xi laqgħa informali mal-Knisja dwar id-djar għall- anzjani.

F'dawn il-laqgħat ma tteħdet l-ebda deċiżjoni.

VAT - OPERATURI EKONOMIĊI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm operaturi ekonomiċi li ddeċidew li ma jidħlux fis-sistema tal-VAT?

F'liema qasam ta' attivita' ekonomika huma f'kull każ?

Kemm minnhom huma part-timers?

Kemm minnhom huma self-employed?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li n-numru ta` operaturi ekonomici li sal-21 ta` Jannar, 1999, ddeċidew li ma jidħlux fis- sistema tal-VAT huwa ta` 11,251.

Dawn huma mqassmin f`attivitajiet ekonomiċi differenti kif jidher fid-dokument li poġġejt fuq il-Mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

Minn dawn 4,983 huma part-timers, imbagħad 9,863 huma sole proprietors.

PORT USERS ADVISORY COMMITTEE

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid min huma l-membri tal-Port Users Advisory Committee?

Kemm-il darba ltaqa' minn mindu twaqqaf dan il- kumitat?

X'xogħol għamel dan il-kumitat s'issa?

X'rakkmandazzjonijiet għamel?

Kemm intlaqgħu minnhom?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li bħalissa il-Port Users Advisory Committee mhuwiex kostitwit.

Dan il-Ministeru qiegħed attivament jikkonsidra li dan il-kumitat jerġa jiġi rikostitwit.

Il-kumitat kien twaqqaf f`Lulju ta` l-1992 u kien jikkonsisti minn A. Micallef Attard (Chairman), P. Abela, M. Anastasi, L. A. Cuschieri, J. Debono, K. Gollcher, Chev J. Parnis England, J. Scorey, A. Borg u G. Scerri (membri) u A. Caruana (Segretarju).

Il-Kumitat reġa ġie appuntat fl-1993 u wara ma reġax ġie mwaqqaf.

Matul il-perjodu msemmi il-kumitat iltaqa` sitt darbiet.

Fost ir-rakkmandazzjonijiet li kien għamel il-kumitat insibu wħud dwar l- operat f`Xatt il-Laboratorju dwar is-sigurta`, il-ħtieġa ta` makkinarju ġdid u dwar ċerti prattiċi tal-port.

F`dawn l-aħħar snin l-Awtorita` Marittima waqfet sezzjoni responsabbli mis-sigurta`.

Twaqqfu wkoll working groups bl-iskop li jiġu faċilitati ċerti proċeduri tal-port.

Bħalissa qed isiru l-preparamenti meħtieġa biex dan il-kumitat jerġa jitwaqqaf.

SAĦĦA - IMPJEGATI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jikkonferma rapporti li dehru fil-ġurnal "KullĦadd" li l-persuna li isimha qed jintbagħat separatament mal-bidla fil-gvern ingħatat karozza tad-dipartiment tas-saħħa meta dan lanqas huwa mpjegat tal-gvern u lanqas għandu xi forma ta' kuntratt mal-gvern?

Jikkonferma l-Ministru rapporti li dehru fil-ġurnali li se tinħoloq vakanza għal transport officer for the ambulance garage proprju biex tinqeda din il-persuna?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Il-persuna li għaliha qed jirriferi l-Onor.

Interpellant kienet tagħti s-servizzi tagħha fil-garage ta' l-ambulanzi tad- Dipartiment tas-Saħħa matul l-aħħar seba' xhur ta' qabel l-elezzjoni tal- 1996 u kompliet tagħmel dan għal 14-il xahar matul l-amministrazzjoni preċedenti.

Minħabba diffikultajiet li bħalissa jeżistu f'dan il-garage l-Operations Manager u l-Purchasing Officer talbu transfer, ta' l-ewwel minħabba li qed jiġi kontinwament mhedded.

L-Assistant Manager reġa' mar fid-dipartiment tiegħu u l- Assistant Operations Manager irtira mis-servizz.

F'dawn iċ-ċirkostanzi diffiċli, l-persuna msemmija ġiet mitluba tgħin l- amministrazzjoni ta' dan il-garage.

Ix-xogħol rikjest minnha jenħtieġ l-użu ta' karozza u minħabba li fil-passat il-karozza ta' din il-persuna ġiet vandalizzata, id-dipartiment flok poġġa karozza bid-driver għad- disposizzjoni tiegħu tah l-użu ta' karozza li jsuq hu stess.

Din il-persuna mhux qed titħallas tas-servizz li qed tagħti.

Id-Diviżżjoni tas-Saħħa mhu se toħloq ebda vakanza għal Transport Officer for the Ambulance Garage.

PULIZIJA - QTIL TA' SHQAQI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Fid-dawl ta' rapporti li dehru fl-istampa, jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx żviluppi x'tirrapporta dwar il-qtil ta' Shqaqi li kien sar f'Malta?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li l-każ li qed jirriferi għalih l- Onor. Interpellant huwa suġġett ta' inkjesta maġisterjali u l- investigazzjonijiet dwaru għadhom għaddejjin.

Għaldaqstant, m'huwiex opportun li tingħata xi informazzjoni dwar dan il-każ.

IMPJIEGI - QGĦAD

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jagħti l-figuri tal-qgħad għax- xahar ta' Diċembru 1998?

B'kemm żdied il-qgħad f'dan ix-xahar mill-aħħar ta' Awissu 1998?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Iċ-ċifra tal-qgħad għax-xahar ta' Diċembru għada qed tiġi verifikata u tiġi ppubblikata aktar tard.

PJAN LOKALI - NOFSINHAR TA' MALTA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jgħid x'sar minnu l-pjan lokali għan-nofsinhar ta' Malta li kien tfassal mill-kumitat immexxi mill-Perit Bianco?

X'inhuma l-pjanijiet tal- gvern fir-rigward ta' dan il-pjan?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Il-pjan lokali għan-nofs in-nhar ta' Malta sejjer jiġi riattivat biex jitwettqu numru ta' inizjattivi li ġew iddentifikati u li se jkunu ta' benefiċċju għal dan ir-reġjun.

Biex dan il-pjan jirnexxi, il-gvern għandu l-intenzjoni li jinvolvi sew dawk il-ministeri li b'mod dirett jew indirett għandhom x'jaqsmu mal- proposti tal-pjan, filwaqt li se tkompli tissaħħaħ ir-rappreżentanza tal- kunsill lokali fit-twettiq ta' dan il-pjan.

PENSJONIJIET

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid b'kemm titnaqqas il- pensjoni ta' min qiegħed f'dar ta' l-anzjani tal-gvern?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-anzjani fid-djar tal-gvern jikkontribwixxu 60% tad-dħul kollu tagħhom fis-sena.

Din il-kontribuzzjoni ma tistax taqbeż l- Lm1,460 fis-sena.

Għaldaqstant m'hemmx rata fissa ta' tnaqqis mill- pensjoni.

Meta resident jidħol f'San Vinċenz, jibda jitnaqqaslu 40% mill-Pensjoni tas-Sigurta' Soċjali tiegħu.

Dan jinkludi wkoll il-bonus.

SERVIZZI SOĊJALI - HOME HELP

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni għaliex l-anzjana li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament ġie rifjutat s- servizz tal-home help minn CSA?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-informazzjoni li hija konfidenzjali tingħata biss jekk ikun hemm il-permess tal-persuna konċernata.

Normalment, id- deċiżjoni tittieħed għaliex mir-rapport tas-social worker ikun jidher li l- persuna tkun fully independent u għalhekk ma jkolliex il-ħtieġa ta' Home Help.

BORMLA - GROUND

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Peress li f'risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 3413, il-Ministru ta' l- Edukazzjoni qal li x-xogħol fuq il-ground ta' l-iskola primarja ta' Bormla kellu jitlesta fi żmien tliet ġimgħat, imbagħad f'risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 3419 l-għada, il-Ministru qal li x-xogħol kien sospiż minħabba talba mid-direttur tad-Dipartiment tal-Bini u Inġinerija, jista' l- Ministru jiċċara ftit x'inhi l-pożizzjoni dwar dan il-ground li tħalla nofs leħja minn dan il-gvern wara li kien inbeda minn Gvern Laburista fis-sajf li għadda?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li t-talba biex jiġi sospiż ix-xogħol saret permezz ta' ittra bid-data 7 ta' Jannar, 1999.

Riċentament kien hemm żviluppi ġodda dwar l-implimentazzjoni tal-proġett ta' Pjazza Santa Margerita, Bormla.

Hu mistenni li l-ewwel fażi tax-xogħol fuq din il- pjazza jinbeda fi żmien qasir.

L-ittra biex jieqaf ix-xogħol intbagħtet għax parti mix-xogħol li sar u kien qed isir ma kienx fi qbil strett mal- pjanti għall-ewwel fażi tal-proġett tal-Pjazza ta' Santa Margerita liema pjanti kienu approvati mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Dan il-permess kien jimponi li jsir ġibjun kbir għall-ilma tax-xita, u kien instab li l-post ideali biex dan jinbena, kien taħt il-ground tal-football li jifforma parti mill-ġnien.

BORMLA - PROĠETT

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Peress li d-dar għall-anzjani f'Bormla tinsab fi stadju avvanzat, jista' l-Ministru jgħid x'sar u x'se jsir mill-proġett imwiegħed fi Pjazza Santa Margherita, Bormla?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat illi peress li dan hu proġett ta' ċerta entita', hemm ħsieb li xogħol fuq dan il-proġett ikun maqsum fi tliet fażijiet.

Ix-xogħol fuq l-ewwel fażi sejjer ikun ikkonċentrat viċin id-Dar għall- Anzjani u sejjer jibda fil-ġimgħat li ġejjin.

DJAR - TISWIJIET

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid fiex waslet it-talba tal- persuni li joqogħdu fl-indirizz li qed nibgħat separatament sabiex isir xi xogħol fil-flat tagħhom?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien informat li d-Dipartiment tal-Bini u Tiswija ta' Djar se jagħti priorita' lit-talba ta' dawn l-inkwilini.

Nissuġġerixxi li l-inkwilini issa għandhom isegwu t-talba tagħhom direttament mad- dipartiment.

PA - BARRIERA TA' WIED IL-GĦOMOR

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid x'konsiderazzjoni qegħda tagħti l-Awtorita' ta' l-Ippjanar lill-fatt li l-estensjoni proposta tal-barriera ta' Wied il-Għomor tista' tkun ta' periklu għar-residenti ta' Victoria Gardens, Ta' l-Ibraġġ, Tas- Swieqi u ta' San Gwann?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li l-Awtorita' ta' l-Ippjanar bħalissa għandha quddiema applikazzjoni minn sid il-barriera sabiex jestendi l- istess barriera fid-direzzjoni ta' Victorita Gardens.

Din l-applikazzjoni ġiet sottomessa lill-awtorita' wara li s-sid kien twaqqaf mill-istess awtorita' milli jestendi l-barriera llegalment.

L-applikazzjoni (PA 6163/97) hija suġġetta għall-Environment Impact Assessment (EIA) li qiegħed jiġi ppreparat minn konsulenti indipendenti.

It-terms of reference għall-EIA jinkludu, fost affarijiet oħra, l-impatt soċjali tal-barriera.

Qabel ma' jiġi konkluż l-EIA għas-sodisfazzjon ta' l-awtorita' u tad- Dipartiment ta' l-Ambjent, din l-applikazzjoni ma tistax tkompli tiġi pproċessata.

Sadanittant is-sid jista' jopera fil-parti tal-barriera koperta bil- liċenzja viġenti tal-pulizija.

GĦAWDEX - CSAs

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid kemm hu n-numru ta' casual social assistants li kienu u qed jaħdmu f'Għawdex, sena b'sena?

Kemm hu n-numru ta' anzjani li għamlu użu minn dan is-servizz, sena b'sena, u lokal b'lokal?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Jiena nformata li l-informazzjoni mitluba mill- Onor. Intepellant hija dik annessa.

|Lokal |1989|1990|1991|1992|1993| |Victoria |51 |198 |311 |344 |334 | |Nadur |25 |63 |101 |112 |138 | |Xaghra |25 |46 |76 |91 |96 | |Marsalfor|2 |6 |8 |8 |7 | |n | | | | | | |Sannat | |3 |15 |17 |22 | |Ghasri | |7 |13 |14 |11 | |Kercem | |7 |20 |20 |24 | |Zebbug | |6 |10 |11 |13 | |Ghajnsiel| |4 |16 |24 |18 | |em | | | | | | |San | |8 |8 |9 |9 | |Lawrenz | | | | | | |Qala | |1 |2 |10 |14 | |St. Lucia| |4 |5 |5 |4 | |Gharb | |1 |0 |3 |7 | |Xewkija | |15 |33 |47 |51 | |Munxar | | | |8 |8 | |Xlendi | | | |1 | | |Numru ta'|103 |369 |621 |724 |756 | |anzjani | | | | | | |li ghamlu| | | | | | |uzu | | | | | | |mis-servi| | | | | | |zz | | | | | | |Numru ta'|24 |76 |129 |136 |134 | |Casual | | | | | | |Social | | | | | | |Assistant| | | | | | |s | | | | | |

|Lokal |199|1995|1996|1997|1998| | |4 | | | | | |Victoria |338|339 |336 |348 |346 | |Nadur |124|124 |112 |139 |144 | |Xaghra |102|96 |107 |110 |121 | |Marsalfor|5 |6 |5 |7 |5 | |n | | | | | | |Sannat |25 |22 |28 |33 |30 | |Ghasri |12 |12 |17 |16 |16 | |Kercem |23 |28 |29 |26 |25 | |Zebbug |12 |16 |14 |16 |15 | |Ghajnsiel|23 |26 |25 |29 |29 | |em | | | | | | |San |9 |7 |7 |9 |6 | |Lawrenz | | | | | | |Qala |13 |15 |18 |15 |13 | |St. Lucia|4 |3 |3 |3 |3 | |Gharb |5 |8 |7 |10 |9 | |Xewkija |69 |72 |73 |71 |72 | |Munxar |9 |11 |9 |19 |16 | |Xlendi | | | | | | |Numru ta'|773|785 |790 |842 |850 | |anzjani | | | | | | |li ghamlu| | | | | | |uzu | | | | | | |mis-servi| | | | | | |zz | | | | | | |Numru ta'|135|136 |135 |135 |126 | |Casual | | | | | | |Social | | | | | | |Assistant| | | | | | |s | | | | | |

ANZJANI - DĦUL FL-ISPTAR ZAMMIT CLAPP

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 904, jista' l-Ministru jgħid fiex wasal il-każ ta' l- individwu in kwestjoni?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-każ ta' din il-persuna ġie mistħarreġ u tqegħdet fil-lista ta' priorita', iżda sfortunatament ġejt informat li l-persuna ġiet nieqsa f'dawn l-aħħar ġranet.

SERVIZZ PUBBLIKU - IMPRESSED DRIVERS

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hemm impressed drivers li jaħdmu mal-gvern jew korporazzjonijiet?

F'liema dipartimenti jew korporazzjonijiet?

X'vetturi għandhom?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Skond l-aħħar informazzjoni li għandu dan l- uffiċċju jidher li fis-26 ta' Ottubru, 1998 kien hemm 724 drivers ta' vetturi impressed b'kuntratt mal-gvern jew korporazzjonijiet parastatali.

Lista ta' drivers ta' vetturi impressed kif huma mqassma fid-dipartimenti u korporazzjonijiet parastatali tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

Dwar l-aħħar parti tad-domanda l-informazzjoni tista tiġi mitluba mill- Ministru għall-Politika Soċjali.

PULIZIJA - PROTEZZJONI LIĊ-ĊITTADINI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru ta' l-Intern: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 3953, jista' l-Ministru jagħti spjega ta' x'inhuma d-diversi raġunijiet u għaliex ma jistgħux isiru arraġamenti sempliċi ma'l-indivdwi konċernati biex il-pulizija on duty fuq fixed points għal sigħat twal ikun jista' jagħmel użu minn faċilitajiet sanitarji?

ONOR.

TONIO BORG: M'għandi xejn x'inżid mat-tweġibiet li jien tajt għall- mistoqsijiet parlamentari numri 3780, 3952, u 3953, dwar dan is-suġġett.

MALTACOM - CUSTOMER SERVICE OFFICERS

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid għaliex Customer Service Officers fi ħdan il-Maltacom qegħdin iwettqu ħidma fir-roster tal-Customer Service Assistants fil-fergħa tagħha fil-Belt?

Jekk ir-raġuni hija li għax hemm iżjed Customer Service Officers milli hemm ħtieġa għalihom, jista' l- Ministru jispjega għaliex il-Maltacom wettqet ħatriet fil-grad ta' Customer Service Officers riċentement?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li l-Customer Service Officers, li għalihom qed tirriferi l-Onor.

Interpellant, ma setgħux jibqgħu jagħtu s- servizz tagħhom fil-post ta' qabel għal raġunijiet indipendenti mill- Maltacom.

Dawn il-Customer Service Officers iddaħħlu fir-roster biex jaħdmu 'kif ikun meħtieġ' wara ftehim ma' l-unions li tirrapreżentahom.

MALTACOM - CUSTOMER SERVICE OFFICER

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid x'kienu r-rakkmandazzjonijiet li l- Ombudsman kien għamel lit-Telemalta, illum Maltacom, fuq l-ilment li għadd ta' mpjegati kienu ressqu quddiemu rigward il-ħatra ta' Customer Service Officer skond is-sejħa 4/94?

Jikkonferma l-istess Ministru li l-Ombudsman kien ħejja rapport lit-Telemalta u jekk iva, jista' jqiegħed kopja ta' dan ir-rapport fuq il-Mejda tal-Kamra?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Rapport ta' l-Ombudsman li għalih qed tirriferi l- Onor.Interpellant tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is- seduta.

PENSJONANTI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm hemm persuni li huma reġistrati bħala pensjonanti ġewwa Pembroke, San Ġiljan, Tas-Sliema, is-Swieqi u l-Madliena li jirċievu xi forma ta' pensjoni?

Jista' jgħid kemm minnhom jirċievu pensjoni u kemm hemm f'kull kategorija?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Intellant li l-informazzjoni qed tinġabar u r-risposta tingħata f'xi seduta oħra.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB

MSIDA: TRIQ SANT'ANTNIN - ASFALTAR

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta se tiġi asfaltata jew tingħata t-tarmac Triq Sant'Antnin ġewwa l-Imsida?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien nformat li l-Kunsill Lokali ta' l-Imsida qed jieħu ħsieb biex dan ix-xogħol isir.

TA' XBIEX - BUS SHELTER

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jara illi ġewwa Ta' Xbiex isir bus shelter fuq ir-rotot użati mill-karozzi tal-linja peress li ġo Ta' Xbiex kollu ma teżisti ebda bus shelter?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li għaddejt it-talba tiegħu lill-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku biex tikkonsidraha.