MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 854 It-Tlieta, 21 ta' Jannar 2003 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 854

It-Tlieta, 21 ta' Jannar 2003

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-9.01 a.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tlieta, 21 ta' Jannar 2003

WERREJ

MINUTI 741

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI 741

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI TA' L-2003 LI JIMPLIMENTA MIŻURI TA' L-ESTIMI (IT-TIENI QARI)

BUDGET MEASURES IMPLEMENTATION BILL, 2003 (SECOND READING) 745

AĠĠORNAMENT 767

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 773

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 853 li saret fl-20 ta' Jannar, 2003 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

SCHOOL LEAVERS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm se jispiċċaw tfal mill-iskola din is-sena?

Jista' jgħid kemm minnhom huma mill-iskejjel ta' l-Istat, minn skejjel indipendenti u minn skejjel tal-Knisja?

Kemm minnhom huma subien u kemm bniet?

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent) (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni): Informat li n-numru ta' studenti li se jispiċċaw mill- iskejjel fl-aħħar ta' din is-sena skolastika hu kif ġej:

Subien Bniet Total

Skejjel ta' l-Istat 1818 1962 3780

Skejjel tal-Knisja 798 637 1435 Skejjel Indipendenti 208 160 368

POSTIJIET TA' DIVERTIMENT – TFAL TAĦT L-ETA'

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid jekk is-sena li għaddiet kienx hemm każi fejn il-pulizija, bil-poteri mogħtija lilha, għalqet minnufih xi post ta' divertiment li fih instabu tfal taħt l-eta'?

Jista' jagħti dettalji dwar liema kienu dawn il-postijiet, f'liema lokalita' kienu u għal kemm żmien ingħalaq kull post?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi matul is-sena 2002 ma kien hemm ebda post ta' divertiment fejn giet ordnata is-sospensjoni tal-licenzja minħabba li kienu tħallew jidħlu persuni taħt l-eta' ta' 16-il sena.

Dan jista' jkun ukoll dovut għall-fatt li l-każi għadhom pendenti għax hija l- qorti li tista' tissospendi l-liċenzja.

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid jekk il-liġi tippermettix li tfal taħt is-16-il sena jidħlu f'postijiet ta' divertiment fejn jiġi servut l-alkaħol, anke jekk huma stess ma jixorbux alkaħol?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi biex jinżamm il-bonordni f'lokalitajiet ta' divertiment, ir-regolamenti jipprojbixxu li persuni taħt l-eta' ta' 16-il sena jitħallew jidħlu ġewwa lokalita` ta' divertiment.

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Peress li fi tweġiba preċedenti kien intqal li qed ikun hemm sorveljanza fl-inħawi ta' St. George's Road, f'San Ġiljan, fejn qed ikun hemm ħwienet li qed ibiegħu nbid u xorb alkaħoliku lil żgħażagħ taħt l-eta', jista' il-Ministru jgħid kemm-il darba nqabdu jagħmlu dan?

Peress li naf min ilmenta li l-playing field faċċata ta' dawn il-ħwienet qed ikun mimli b'żgħażagħ jixorbu l-alkaħol u l-Ħdud filgħodu dan il-post qed ikun mimli flixken vojta, b'mod speċjali flixken ta' l-inbid, jista' il- Ministru jagħmel l-investigazzjonijiet neċessarji?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi matul is-sena 2002 ma kienx hemm okkazjonijiet fejn irrizulta illi l-ħwienet imsemmija mill-Onor.

Interpellant biegħu nbid, birra jew likuri spirituzi lil persuni ta' taħt is-16-il sena.

Informat ukoll illi l-pulizija se tkompli tagħmel sorveljanza fl-inħawi msemmija.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Lil hemm mis-sorveljanza, il-pulizija żżomm kuntatt mal-kunsilli lokali f'dan ir-rigward?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, nista' ngħid li regolarment nirċievu lmenti b'mod informali minn deputati, kunsilliera u individwi u nista' ngħid ukoll li min-naħa tagħna nagħmlu s-sorveljanza neċessarja.

Ma jkunx ħażin li l-Onor.

Interpellant jinnota li bil-liġi l-ġdida dwar il-pulizija, is-supretendent tad-distrett issa se jkollu l-obbligu li jibda jiltaqa' mal- kunsilliera u anke jinżammu l-minuti ta' dawn il-laqgħat.

Jiġifieri xi ħaġa li kienet teżisti b'mod informali, issa fformalizzajniha ftit aktar permezz ta' din il-liġi.

Irrid ngħid ukoll li f'dawn l-aħħar erba' snin żdied l-enforcement f'ċerti postijiet u filwaqt li fl-1998 kienu nqabdu 48 persuna taħt l-eta' f'postijiet ta' divertiment, din is-sena nqabbdu 78 persuna.

Naturalment dan ifisser li s-sidien tal-lokalitajiet fejn ikunu nqabbdu dawn il- persuni, jittellgħu l-qorti u jiġu akkużati talli jkunu kisru r- regolamenti.

EDUKAZZJONI – KAMPANJA KONTRA L-ABBUŻ MIX-XORB

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'inhu l-programm imħejji mid-diviżjoni ta' l-edukazzjoni għall-kumplament ta' din is-sena skolastika biex ikun hemm aktar awareness fost studenti żgħażagħ li x-xorb alkaħoliku fl-eta' tagħhom huwa ħażin?

Jista' jpoġġi fuq il-Mejda tal- Kamra kopja tal-programm imħejji?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-programm imħejji mid-diviżjoni ta' l- edukazzjoni dwar l-abbuż mix-xorb alkaħoliku jmur iżjed milli joħloq awareness.

L-importanza tal-programm qiegħda fuq l-edukazzjoni tal-valuri tas-saħħa u tal-ħajja u l-ħiliet ta' kif tieħu deċiżjoni u bidla fl-imġiba taż-żgħażagħ.

Il-programm dwar dan is-suġġett qiegħed għall-evalwazzjoni ta' l-esperti kurrikulari u għaldaqstant ma narahiex prudenti li f'dan l-istadju fuq il- Mejda tal-Kamra titpoġġa kopja tal-programm.

Meta l-programm kollu jkun approvat, ma nsibx diffikulta` li nqassam kopji ta' l-istess programm.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' il-Ministru jgħid jekk dan il-programm jitqassamx lill-kunsilli lokali u lill-kunsilli skolastiċi?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: L-ewwelnett id-dokument li jitkellem dwar il-ħidma li jridu jagħmlu l-iskejjel fil-qasam ta' l-abbuż ta' l-alkaħol u sustanzi oħrajn ilu li ġie ppubblikat.

Fil-fatt kopja tiegħu tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra u anke ġie mqassam lill-iskejjel kollha.

Dan fih innifsu huwa programm ta' kif għandna nieħdu ħsieb din il-problema.

Imbagħad hemm il-parti kurrikulari, jiġifieri mhux biss li naraw x'għandna nagħmlu biex nipprevenu milli jsir dan l-abbuż imma li kontinwament nieħdu ħsieb l-iżvilupp tal-karattru tat-tfal biex permezz tat-tagħlim soċjali nkunu nistgħu nkellmuhom dwar dan is-suġġett.

Aħna nafu li hemm diversi oqsma li fuqu qed isir ix-xogħol mhux biss f'dan il-qasam partikolari imma anke f'suġġetti oħrajn, xogħol li issa qed joqrob għal ċerta konklużjoni.

EDUKAZZJONI - PROGRAMMI FUQ IS-SESS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm kien hemm skejjel ta' l-Istat, indipendenti u tal-Knisja li talbu l-għajnuna lid-diviżjoni ta' l-edukazzjoni biex iħejju u jattwaw programmi fuq sess edukattiv?

Liema kienu dawn l-iskejjel?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li billi l-edukazzjoni sesswali hija parti mill-kurrikulu nazzjonali, l-għalliema fl-iskejjel huma mistennija li jipprovdu għal dan l-aspett edukattiv.

Kull meta l-iskejjel statali u non- statali jħossu l-bżonn li jitolbu l-għajnuna tad-diviżjoni, din isibuha fiż- żjajjar fl-iskejjel li jsiru mill-uffiċjali tad-diviżjoni kif ukoll fil- laqgħat ta' l-għalliema u fil-korsijiet ta' taħriġ.

OQBRA GĦALL-BEJGĦ

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Silvio Parnis) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa: Jista' il-Ministru jgħid kemm hawn oqbra vojta?

Kemm jinbiegħ qabar?

Kemm jiġi jiswa funeral bejn wieħed u ieħor?

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għall-Agrikoltura u Sajd) (f'isem il-Ministru tas-Saħħa): Informat li bħalissa fiċ-ċimiterji tal-gvern m'hemmx oqbra vojta għall-bejgħ, ħlief għal dawk tal-komun li jintużaw skond il-bżonn.

Il-prezz tax-xiri għal sit ta' qabar huwa stabilit mill-Burials Ordinance (Cap 17) għall-prezz ta' Lm25.

Il-prezz tal-qabar proprju f'ċimiterju tal- gvern jiġi ddeterminat minn kemm tiġi l-ispiża totali biex tali oqbra jinbnew.

Il-prezz ta' funeral jiġi ddeterminat minn min jorganizzah u tali responsabilita` ma taqax fuq id-dipartiment.

ĦITAN TAS-SEJJIEĦ

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Silvio Parnis) staqsa lill- Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' il-Ministru jgħid kemm hawn tul ta' ħitan tas-sejjieħ?

Min hu responsabbli minnhom?

F'każ li ħajt jiġġarraf, kemm żmien għandu biex jissewwa biex titħares il-ħamrija u jonqos il-periklu ta' ġebel fit-triq?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Jien informat li għad m'għandniex informazzjoni uffiċjali dwar kemm hawn tul ta' ħitan tas-sejjieħ.

Ir-responsabbilta' li l-ħitan jinżammu fi stat tajjeb hi tal-bidwi jew ta' sid ir-raba', sakemm ma jkunx hemm ftehim ieħor.

Fil-każ ta' ħitan ma' toroq pubbliċi, jiddependi mill-livelli tal-ħamrija paragun mal-livell tat-triq.

Jekk ikun hemm xi żgombru fit-triq, ikunu responsabbli l-pulizija u l-kunsilli lokali.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' il-Ministru jgħid x'inhi l-policy tal-gvern għall-Medigrain, ġaladarba t-tariffi li se tkun suġġetta għalihom jistgħu jġibu fix-xejn il-kompetittivita' tal-kumpannija u l-għanijiet li għalihom twaqqfet?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, il-Medigrain hija istituzzjoni li tagħmel in-negozju fuq il-qmuħ u ma naqbilx ma' l-Onor.

Interpellant meta jgħid li ladarba nissieħbu fl-Unjoni, il-Medigrain tispiċċa.

Infatti fil-programm li fuqu nnegozjajna l-qasam tal-prodotti agrikoli hemm imniżżel ukoll l- importazzjoni tal-qmuħ.

Huwa hawnhekk fejn irridu nagħmlu distinzjoni għax fuq ċerti prodotti li aħna nimportaw għall-konsum lokali, bħal fil-każ tal- qmuħ, zokkor, butir, ġobon u laħmijiet, għamilna arranġamenti speċjali f'forma ta' skeda ta' sussidju li parti minnha se tkun issussidjata minn Malta u parti mill-Unjoni.

Dan ifisser li jekk aħna qabel konna nimportaw 50,000 tunnellata qamħirrum, 50,000 tunnelleta xgħir u 50,000 tunnellata qamħ għall-konsum lokali, fuq dan il-konsum aħna ftehemna skeda ssussidjata biex nassiguraw ruħna li l-prezz jibqa' fil-livelli li nafuh illum.

Pero' jekk il-Medigrain kienet qiegħda tagħmel xi tip ta' negozju, aħna ma nidħlux fih.

Dak hu n-negozju tagħha u trid tagħmlu f'suq miftuħ.

Jekk il- Medigrain trid topera u tikkompeti ma' ħaddieħor, trid tagħmel dan fl- istess livell bħal ħaddieħor u ma nistennewx li timporta aktar prodotti milli storikament konna nimportaw li jkollhom sussidju fuqhom u mbagħad terġa' tesportahom lejn xi pajjiż ieħor fl-Unjoni.

Ix-xogħol ma jsirx hekk.

Taħt din l-iskeda ta' sussidji, se jibqgħu jinxtraw l-istess ammonti li kienu jinxtraw biex jissodisfaw il-konsum intern tagħna u hekk il- prezz għall-konsumatur lokali ma jiġix aktar għoli.

Pero' allaħares il- Medigrain kellha taħdem biss fuq l-importazzjoni tal-prodotti li aħna nikkonsmaw għax kieku ma timxix.

Għalhekk fuq ix-xogħol l-ieħor li l- Medigrain tinnegozja, se tibqa' tikkompeti kif kienet tikkompeti qabel fejn il-prezz ikun marbut mad-domanda u mal-provvista.

Irrid infakkar ukoll li jekk wieħed jara x'qed jiġri bħalissa fid- diskussjonijiet tad-WTO, fejn jidħlu fatturi li jistgħu jgħawġu s-suq għax ma jħalluħx fair għal kulħadd, the way forward hi li l-prezzijiet ta' diversi prodotti jridu jikkonverġu u jsiru l-istess bħal ta' dawk li joħorġu minn postijiet bħall-USA u l-Awstralja u naslu għal prezz wieħed dinji.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, huwa kkalkulat li fl-1999 il-livell ta' importazzjoni f'pajjiżna ta' qmugħ minn pajjiżi barra mill-Unjoni kien ta' 87%, fl-2000 kien ta' 81% u fl-2001 kien ta' 80%.

Barra minn hekk jidher li bejn Mejju u Diċembru tas-sena 2004, il-gvern se jkollu joħroġ madwar Lm3 miljuni bħala sussidju, maqsum fuq iz-zokkor u fuq numru ta' ċereali oħra 'l hemm mill-qamħ.

Issa fid-dawl li l-gvern kellu jilħaq arranġamenti ta' special state aid għax tilef id-dritt li jinnegozja permezz ta' l- ispecial supply measures, u fid-dawl li l-Medigrain prattikament timporta 80% tal-qmuħ minn pajjiżi barra l-Unjoni, jista' il-Ministru jgħid jekk is- sussidju li se jingħata huwiex se jkopri parti jew l-ispiża kollha li tinvolvi lill-Medigrain f'dik li hija tariffa, kemm-il darba tibqa' timporta l-qamħ kif dejjem għamlet?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Jien assolutament ma naqbel xejn mal-mod kif qed ipoġġiha l-Onor.

Interpellant għax aħna ma tlifna l-ebda dritt.

Ħalli nerġa' nirrepeti, Sur President.

L-iskeda ta' sussidju se tkun fuq l-ammont ta' prodotti bħaċ-ċanga, ċereali u zokkor li storikament aħna nimportaw għall-konsum lokali.

Meta ngħid "storikament" ifisser li ħadna s-snin 1998, 1999 u 2000 u rajna x'inhi l- medja ta' importazzjoni għal dawn it-tliet snin.

Issa dawk l-ammonti se jidħlu taħt din l-iskeda ta' sussidju.

Pero' nerġa' nirrepeti li allaħares il-Medigrain tiddependi biss min-negozjati ta' prodotti li niġu bżonn għall-konsum lokali għax dawn huma ammonti relattivament żgħar.

Jekk illum il-prezz ta' l-Ewropa fuq dawn il-prodotti huwa ta' Lm100-il tunnellata u l-prezz internazzjonali huwa ta' Lm80-il tunnellata, id- differenza ta' Lm20 se tiġi ssussidjata biex il-prezz tal-qamħirrum, tax- xgħir u tal-qamħ jibqa' fil-livell li nafuh illum.

Pero' għal affarijiet oħra li l-Medigrain jew xi ditta oħra timporta f'pajjiżna, din l-iskeda ma tidħolx.

Ma jistax ikun li noqogħdu nissussidjaw in-negozju kollu ta' dawn in-nies għax inkella nkunu qed nivvantaġġaw ditta fuq kulħadd.

Jekk din id- ditta tixtri ammont ta' xgħir mill-USA u terġa' tbiegħu lil ħaddieħor, f'dawn l-affarijiet aħna ma nindaħlux, Sur President.

Nerġa' ngħid li aħna nissussidjaw biss dawk l-ammonti li importajna matul it-tliet snin bażiċi li semmejt u sakemm nibqgħu f'dawn il-parametri ta' ammonti, dawn ikunu ssussidjati.

Dan se japplika wkoll għal prodotti oħra bħalma huma z-zokkor, il-ġobon, il-butir u ċ-ċanga.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sur President, napprezza t-tweġiba tal-Ministru pero' nixtieq nippreċiża li skond l-istatistika, fl-aħħar tliet snin il- Medigrain iffrankat tariffa ta' euro12 miljun fuq ċereali u qmuħ li timporta minn non-EU countries u mbagħad il-gvern qed jissussidja din l- importazzjoni għas-sena 2004, għas-sena 2005 u għas-sena 2006 b'medja ta' euro 8.5 miljun.

Minn hawn joħroġ li s-sussidji m'humiex se jkopru l- ispiża kollha fuq l-importazzjoni li tagħmel il-Medigrain.

Jista' il- Ministru jispjega jekk din id-differenza hix se tkun minħabba nuqqas ta' sussidju jew minħabba roħs fil-prezz li se jkun hemm fit-tliet snin ta' wara s-sħubija?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, ħalli nġiblu eżempju b'ċifri sempliċi ħalli forsi niftehmu.

Ejja ngħidu li l-Medigrain timporta għaxar tunnellati, b'tunnellata minnhom għas-suq lokali.

Mela dik it-tunnellata se jkun hemm sussidju fuqha u dan is-sussidju se jkun iffinanzjat parti mill-Gvern Malti u parti mill-Ewropa.

S'hemmhekk naħseb li ftehemna.

Issa dwar id-disa' tunnellati l-oħra aħna rridu noperaw skond il-parametri tas- suq ta' l-Unjoni Ewropea.

Aħna ma nistgħux inkunu valve li ndaħħlu prodotti bi prezz inqas fis-suq ta' l-Ewropa u we bypass il-pajjiżi l- oħra.

Aħna se nkunu parti mis-suq ta' l-Ewropa u se nimxu mar-regoli tas- suq.

Jekk Franza jew l-Italja jixtru l-qamħ bil-Lm100 it-tunnellata, per eżempju, aħna ma nistgħux nippretendu li aħna nixtruh Lm80 minflok Lm100 u mbagħad indaħħluh fis-suq ta' l-Ewropa.

Aħna rridu nixtruh bl-istess prezz bħalma jixtruh il-pajjiżi ta' l-Ewropa.

Jiġifieri qegħdin ngħidu b'mod sempliċi illi jekk għandek negozju totali ta' għaxar tunnellati fuq il-qamħ u tunnellata minnhom nużawha għall-konsum lokali, fuq dik il-waħda se jkun hemm is-sussidju filwaqt li fuq il-kumplament ma jkunx hemm.

Jekk il- Medigrain tiġi biex tixtri konsenja qamħ li tkun fuq vapur li jkun qiegħed isalpa bejn l-Ingilterra u l-Amerika - jiġifieri dak il-vapur m'għandux għalfejn jidħol f'port ta' xi pajjiż ta' l-Unjoni Ewropea - u l-Medigrain dik il-konsenja terġa' tinnegozjaha u tibgħatha s-South Africa, per eżempju, dak in-negozju aħna ma nindaħlux fih.

Is-sussidju jidħol fuq dik it-tunnellata waħda ta' qamħ, qamħirrun jew xgħir li jidħol għall-konsum lokali u li nikkonsmaw ta' kull sena, Sur President.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Tqegħid ta' Karti?

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet, Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI TA' L-2003 LI JIMPLIMENTA MIŻURI TA' L-ESTIMI

BUDGET MEASURES IMPLEMENTATION BILL, 2003

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri

Ikompli mill-20 ta' Jannar 2003

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet

MR SPEAKER: Aktar rimarki?

L-Onor.

Michael Asciak.

ONOR.

MICHAEL ASCIAK: Mr Speaker ̧ bħalissa f'din il-Kamra qed niddiskutu l-miżuri speċjali li hemm fil-budget li għadda, budget li żgur ħalla l- marka tiegħu minħabba l-miżuri finanzjarji u soċjali li hemm elenkati fih partikolarment it-tax breaks li qed jingħataw lil dawk li jaqilgħu paga medja u li fil-budgets ta' qabel kienu refgħu l-piż massimu biex jitnaqqas id-deficit.

Għalhekk issa b'dawn il-miżuri qegħdin nerġgħu nagħtu nifs lil dawn is-setturi tal-popolazzjoni biex ikunu jistgħu jżidu l-income tagħhom u jħallsu inqas taxxa milli kienu jħallsu qabel.

Pero` bħalma semmew il- kelliema ta' qabli, dan kien budget li qed jipprepara lil pajjiżna ekonomikament ̧ politikament u soċjalment biex jissieħeb fl-Unjoni Ewropea u b'hekk inkunu nistgħu nikkompetu f'suq li żgur se joffrilna opportunitajiet kbar għall-poplu Malti u Għawdxi kollu.

Il-poplu m'għandux joqgħod jara x'se jiggwadanja hu personali bi sħubija fl-Unjoni Ewropea imma għandu jħares lejn il-kwadru kollu ta' dak li se jikseb.

Fil-fatt jekk nissieħbu fl-Unjoni Ewropea jkun hawn opportunitjiet ġodda li se jissarrfu f'xogħol siewi għal kulħadd.

Ma rridux ninsew li qabel ma l- gvern Nazzjonalista lliberalizza s-suq Malti – hawnhekk nista' nsemmi l- Maltacom li qabel kienet it-Telemalta - il-partit Laburista dejjem kien jgħidilna li se jidħlu kumpanniji oħra u se jkun hawn nies bla xogħol.

Minkejja dan, l-impiegi minflok naqsu, żdiedu sostanzjalment.

Tant hu hekk li l-ħaddiema li jaħdmu fil-qasam tat-telekomunikazzjonijiet, per eżempju, jinħatfu mill-kumpanniji li hawn u allura għandhom fejn jistgħu jimirħu.

Nixtieq insemmi ftit lis-setturi Maltin li jistgħu jintlaqtu xi ftit mill- proċes ta' sħubija fl-Unjoni Ewropea.

Il-bieraħ jien u port worker tkellimna fuq il-fatt li meta l-gvern iggarantixxa li jkun hemm kompetizzjoni miftuħa l-opportunitajiet ta' xogħol kibru u mhux naqsu kif kien igħid il-partit Laburista.

Għalhekk dawn il-ħaddiema mhux biss setgħu jaħdmu imma setgħu jitolbu prezzijiet ogħla għas-servizzi tagħhom.

Dan qed ngħidu għax issa l-partit Laburista se jibda jbeżża' lil kull settur tal- popolazzjoni; lit-tobba, lin-nurses, lill-bdiewa, lis-sajjieda u partikolarment lill-ħaddiema ta' l-id.

Fil-fatt il-partit Laburista qed igħid li hekk kif Malta tidħol fl-Unjoni Ewropea ħafna fabbriki ma jkunux jistgħu jikkompetu fid-dinja tax-xogħol u allura dawn ikollhom jagħlqu.

Bħallikieku biex tesporta Malta mhux xorta tikkompeti trid!

Jekk ma tikkompetix fi ħdan l-Unjoni Ewropea xorta trid tikkompeti mal-pajjiżi fil- kumpament tad-dinja għax il-proċess ta' globalizzazzjoni jitlob li pajjiżna jrid jikkompeti xorta.

Pajjiżna ma jistax ma jikkompetix u ma jistax jipproduċi għas-suq intern.

Jista' xi ħadd jimmaġina lil xi ħadd li jiġi jinvesti f'pajjiżna biex jipproduċi għas-suq intern, suq ta' 380,000 ruħ!

Min jinvesti f'pajjiżna jkun irid jinvesti biex jesporta u biex tesporta trid tikkompeti jiġifieri jekk ma nkunux fl-Unjoni Ewropea s- suq Malti jrid jikber għax irid jikkompeti mas-swieq l-oħra.

Għalhekk jekk inkunu membri ta' l-Unjoni Ewropea nkunu f'pożizzjoni aħjar li nesportaw għax ikollna aċċess għal suq ta' 500 miljun ruħ.

Barra minn hekk ikollna l- għajnuniet li tagħtina l-Unjoni Ewropea biex aħna nkunu nistgħu nikkompetu aħjar.

Ovvjament Lm81 miljun fi tliet snin żgur li se jgħinuna biex ir- ristrutturazzjoni f'pajjiżna tkun tista' ssir b'aktar effiċjenza u b'inqas tbatija għall-ħaddiema Maltin u Għawdxin kollha.

Għalhekk ikun tajjeb li l-ħaddiema ta' l-id jifhmu li jekk Malta ma tidħolx fl-Unjoni Ewropea jkunu huma li se jitilfu l-aktar.

Semmuli ekonomista ta' l-affari tiegħu - ekonomisti tas-sold u nofs fi ħdan il- partit Laburista ssib kemm trid - li jgħid li bid-dħul ta' Malta fl- Unjoni Ewropea l-investiment barrani f'Malta se jonqos u mhux jiżdied.

L- ex-gvernatur tal-Bank Ċentrali, is-Sur Vassallo, il-federation of industry, l-industrijalisti u l-kummerċjanti ta' stoffa kollha qalu b'mod ċar li jekk nissieħbu fl-Unjoni Ewropea pajjiżna se jgawdi investiment akbar.

Għalhekk lill-ħaddiem ngħidlu biex joqgħod attent minn dak li jgħidlu l- partit Laburista għax fir-realtà, jekk Malta ma ssirx membru ta' l-Unjoni Ewropea l-ewwel li se jbati huwa l-ħaddiem iż-żgħir.

Dan għaliex l- invetiment f'pajjiżna jonqos u ħafna industrijalisti u kumpanniji jsibu li jkun aktar jaqblilhom li jaħdmu fl-istruttura Ewropea milli barra minnha.

Ma rridux ninsew li fl-Unjoni Ewropea se jissieħbu pajjiżi bħall-Ungerija, ir-Repubblika Ċeka, l-Estonja u l-Latvja fejn il-labour f'dawn il-pajjiżi huwa pjuttost irħis u jikkompeti sew mal-labour li toffri Malta.

Ma rridux nibbażaw l-ekonomija tagħna fuq iċ-cheap labour imma rridu nżommu f'moħħna Ii l-labour ta' dawn il-pajjiżi huwa baxx immens.

Għalhekk jekk ma nkunux membri ta' l-Unjoni Ewropea se nkunu żvantaġġjati.

Mhux biżżejjed li ċerti kumpanniji kbar li kienu mħajrin li jinvestu f'Malta, minħabba l-pożizzjoni tal-partit Laburista ddeċidew li jinvestu l-Ungerija.

Jien mhux se noqgħod insemmi ismijiet.

Il-fatt jibqa' li Malta fl-Unjoni Ewropea hija bonus għall-investiment u għall-ħaddiem ̧ partikolarment il- ħaddiem ta' l-id.

Għalhekk m'għandniex noqgħodu nħallu lill-partit Laburista joqgħod jimlielna rasna bil-ħmerijiet li tant ibati minnhom.

Per eżempju ̧ hawnhekk nista' nsemmi l-pożizzjoni tiegħu fuq il-kunsilli lokali ̧ fuq l-isptar ġenerali u fuq il-VAT.

L-ewwel għamel ħafna storbju u mbagħad kollox sfuma fix-xejn għax kellu jaċċetta kemm il- kunsilli lokali, kemm l-isptar ġenerali, kemm il-liberalizzazzjoni fit- telekomunikazzjonijiet u fil-kummerċ kif ukoll il-VAT.

F'dan il-Parlament kelli okkażjoni ngħid kemm ħlejna ħin.

Niftakar fl-1998 ̧ meta erġajna tlajna fil-gvern, kien ikun hawn ħafna strikes ̧ boycotts u quorums biex imbagħad smajna l-aħbar li l-partit Laburista se jaċċetta l-VAT ̧ qisu qatt ma kien xejn.

Dawn l-affarijiet kienu fil-kontroll tagħna imma issa l- partit Laburista jrid iżomm f'moħħu li l-Unjoni Ewropea hija akbar minnu ̧ hija akbar minn pajjiżna u allura ma jistax ikun li nqumu għada filgħodu u ngħidu li reġa' bdielna.

Fil-fatt diġà ġejna mwissijin li issa qegħdin nilgħabu fil-premier league u mhux fil-fourth division, bħalma jridna l- partit Laburista.

Għalhekk issa rridu naġixxu ta' adulti serji li kapaċi nfittxu l-ġid komuni ta' pajjiżna qabel l-interess personali tagħna.

Sfortunatament jirriżulta li t-tkabbir li jmiss ̧ li se jgħaqqad iż-żewġ pulmuni ta' l-Ewropa, dak tal-Lvant u dak tal-Punent, tant se jkun kbir li jekk ma nisseħbux issa ̧ huwa żgur li qabel 20 jew 30 sena oħra ma nerġgħux ningħataw dan iċ-ċans.

Fil-fatt l-impatt finanzjarju, l-impatt strutturali, l-impatt ekonomiku u l-impatt politiku fuq l-Unjoni Ewropea tant se jkun kbir li qabel ma jkun hemm tkabbir ieħor irid igħaddi żmien mhux ħażin.

Għalhekk irridu noqgħodu attenti ħafna.

L-Unjoni Ewropea mhux se toqgħod tgħid li n-Norveġja u l-Isvizzera qed jerġa' jibdielhom bħalma nafu li qed jerġa' jibdielhom.

Nafu li llum in-Norveġja hija profondament favur l-Unjoni Ewropea.

Il-klassi politika ta' dan il-pajjiż ilha favur imma jien ngħid li jrid jgħaddi ftit taż-żmien qabel ma din tiddeċiedi li tapplika biex tissieħeb fl-Unjoni Ewropea.

Per eżempju ̧ jien m'għandix dubju li fis-seba' snin li ġejjin anke l-Isvizzera tapplika.

Pero' dawn huma pajjiżi kbar u sinjuri u jidħlu mill-ewwel.

Għalhekk jekk l-Ewropa kollha tingħaqad u aħna ma nisseħbux, aħna nibqgħu nittajru mar- riħ.

Huwa mportanti li naraw x'ġiegħel lill-poplu Norveġiż jerġa' jibdielu fuq il-kwestjoni ta' l-Unjoni Ewropea.

Fil-fatt il-poplu ta' dan il-pajjiż tant kien qed iħallas bil-free trade agreement ma' l-Unjoni Ewropea, kif irid il-partit Laburista ̧ li kien qed jispiċċa jħallas ħafna aktar flejjes milli kieku kien qed jikkontribwixxi lill-Unjoni Ewropea.

Dan qed narawh jiġri f'Malta wkoll.

Per eżempju, il-ġimgħa l-oħra hawnhekk kien hawn membru parlamentari li spjega d-diffikultajiet li kellhom ċerti fabbriki meta fl-1996, il-partit Laburista ffriża l-applikazzjoni ta' Malta għall-Unjoni Ewropea u daħħal ċerti miżuri fiskali li ħadd ma kien jaqbel magħhom għax kienu anti-soċjali.

Issa dan l-aħħar kellna dikjarazzjoni mill-Onor.

Alfred Sant li jekk jerġa' jkun fil-gvern jerġa' jagħmel eżatt l-istess affarijiet li għamel qabel.

Mela se jkollna sitwazzjoni fejn fabbriki u investimenti Maltin se jkunu mhedda serjament għaliex Malta tiddeċiedi li ma tkunx membru ta' l-Unjoni Ewropea.

B'hekk il-gvern ikollu jidħol direttament biex jagħmel kondizzjonijiet speċjali għal dawn il-fabbriki u kumpanniji ħalli ma jitilqux minn pajjiżna.

Per eżempju, l- Onor. John Attard Montalto semma li l-gvern kellu jagħmel ċerti eċċezzjonijiet biex jinżamm l-investiment hawn Malta.

Dan ifisser li jekk ma nidħlux fl-Unjoni Ewropea, it-taxpayer Malti se jkollu jħallas prezz li dejjem jibqa' jikber.

Issa dan il-prezz se jkun qed jieklilna d-dħul tal- gvern kollu għaliex biex iżżomm kumpanniji kbar jaħdmu hawn Malta u tagħtihom it-tax breaks u l-inċentivi li jkun hemm bżonn biex ma jitilqulekx, bażikament inti trid tissussidjahom minn flus il-poplu Malti u Għawdxi kollu.

Din hija kondizzjoni li l-poplu Norveġiż induna biha għax ċerti investimenti bdew jitilqu minn hemmhekk biex imorru fl-Isvezja li hija membru ta' l-Unjoni Ewropea.

Fil-fatt ħafna fabbriki fin- Norveġja li kienu viċin il-borduna ta' l-Isvezja għalqu u fetħu l-Isvezja.

Fost dawn il-fabbriki kien hemm fabbrika kbira tal-karozzi.

Sur President, il-ġimgħa l-oħra d-direttur finanzjarju ta' l-ST Microeletonics qal ċar u tond li jekk pajjiżna ma jdaħħalx il-Euro ̧ l- industrijalisti hawn Malta se jkollhom jieħdu holiday.

Issa biex Malta ddaħħal il-Euro bilfors trid tkun membru ta' l-Unjoni Ewropea.

Fil-fatt dan kompla jgħid li jekk Malta ma ddaħħalx il-Euro, il-kumpannija tiegħu se jkollha żvantaġġ għax biex tesporta lejn l-Unjoni Ewropea trid toqgħod tbiddel il-flus kontanti għall-Euro u jkun hemm charges, anke f'dawk li huma flejjes ̧ li jitpoġġew bħala garanzija.

Ovvjament hawnhekk qed nitkellmu fuq miljuni ta' flejjes li l-kumpanniji barranin ma jkollhomx bżonnhom.

Dawn il-kumpanniji kbar jistgħu jinvestu fi Spanja ̧ fil- Portugall, fi Sqallija ̧ fl-Italja jew fil-Greċja u ma jkollhomx bżonn din il-hassle.

Issa biex din il-hassle tiġi evitatata l-gvern Malti jkollu joħroġ flejjes kbar li wara kollox jiġu mit-taxxi tal-poplu Malti.

Għalhekk dak li qed igħid il-partit Laburista huwa ġennata kbira.

Bil- Latin igħidu: Stultorum numerus est infinitum jiġifieri dejjem se ssib xi iblah biex jikkontradixxi dak li huwa s-sewwa magħruf.

Fil-fatt bħalissa l- partit Laburista qed jaġixxi ta' iblah għax mhuwiex kapaċi jara l-għażla tal-ġid komuni li għandna quddiemna llum.

Imbagħad jiġi l-Onor.

Alfred Sant f'mass meeting u fost kumpanniji oħrajn isemmi l-Marsovin u l-Coca Cola biex taparsi jbeżża' lill-ħaddiema meta dawn il-kumpanniji ħarġu stqarrija li lesti jiffaċċjaw iċ-challenge ta' l-esportazzjoni ħalli jgawdi l-poplu Malti.

Jekk pajjiżna jrid isir aktar sinjur irid jesporta, ma jistax jaħdem biss għas-suq lokali.

Din hija ħrafa li dejjem bena fuqha l-Labour party.

Kien hawn fabbriki taċ-ċikkulata, tat-toothpaste u ta' affarijiet oħra li kienu jipproduċu għal Malta u biex wieħed jixtri toothpaste jew ċikkulata ta' barra kien irid imur Sqallija.

Jiddispjaċini ngħid li din dejjem kienet il-mentalita` tagħhom, mentalita` ta' moħħ żgħir.

Jiddispjaċini ngħidu dan, pero` l-Labour party għandu record that he doesn't rise to the occasion.

Per eżempju, meta tela' l-partit Laburista fil-gvern kellu l-okkażjoni li jżomm il-programmi ta' l-istudenti li kienet qed tagħti l-Unjoni Ewropea u minflok ikkanċella dawn il-programmi u spiċċaw li kellhom iħallsu disa' darbiet iktar milli kieku konna membri ta' l-Unjoni Ewropea.

Imbagħad l-Onor.

Evarist Bartolo huwa documented fil- gazzetta li qal li mhux se joqgħod iħallas biex jibgħat 100 student Malti jistudjaw barra fl-Unjoni Ewropea. llum jekk inħarsu lejn in-numru ta' studenti li qed jistudjaw insibu li hemm 500 ruħ li qed igawdu minn dawn il- fondi.

Onor. Bartolo, il-ħmerijiet qegħdin f'moħħkom u fl-ambizzjoni politika għamja li intom mexjin biha.

Mr Speaker, iktar ma jgħaddi ż-żmien kulma qed tara l-oppożizzjoni huwa l- poter u l-poter biss.

Dejjem rat il-poter.

Kif inhi komposta bħalissa l- oppożizzjoni dejjem ħarset lejn il-poter u mhux lejn il-ġid tal-poplu Malti għaliex il-ġid tal-poplu Malti kien qiegħed hemm biex jarah kulħadd u kulħadd jarah il-ġid tal-poplu Malti bħalissa!.

Kien hemm żmien fil-passat meta ...

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom, inżommu l-kalma u l-ordni.

Onor. Asciak, indirizza lis-Sedja.

ONOR.

MICHAEL ASCIAK: Kien hemm żmien fil-passat li l-partit Laburista kien kapaċi jħares lejn il-ġid komuni, imma jiddispjaċini ngħid li mhuwiex taħt dan il-leadership.

Dan il-leadership huwa fis-sakra fuq il-poter u lest li jagħmel kollox biex jikseb il-poter.

Dan rajnieh fl-1996, fl-1998 u qed narawh issa.

Sfortunatament ir-raġuni tal-partit Laburista ttir kontra kwalunkwe filosofija u teoloġija li wieħed jista' jimmaġina.

Jiġifieri barra n-nitty-gritty ta' l-affarijiet ekonomiċi tal-ħajja ta' kuljum insibu Labour party li jtir fil-wiċċ tal-filosofija kollha li tibni u twassal lil wieħed jifhem li l-pass li jmiss għall-Unjoni Ewropea huwa pass mhux biss naturali imma pass għaqli għall-poplu Malti.

F'dan il-parlament jien kelli okkażjoni li nikkwota mill-kitbiet ta' Teilhard de Chardin u ta' Paul Tillich li kienu promoturi kbar ta' l-idea tal-globalizzazzjoni, kienu kontra l-idea ta' l-awtonomija falza - kif isejħilha Paul Tillich - li pajjiż jista' jibni biex taparsi jibqa' jżomm l- indipendenza tiegħu meta fir-realta` ikun qiegħed jitlifha.

U dan jagħti lok biex fil-pajjiż jidħlu ħafna prattiċi anti-demokratiċi li l-partit Laburista huwa espert immens biex iħaddem.

Waħda mir-raġunijiet li l-partit Laburista ma jħossux komdu fl-Unjoni Ewropea hija għaliex ma jkunx jista' jibqa' jagħmel il-ħniżrijiet tal- passat.

U meta ngħid il-passat m'iniex qed nirriferi biss għal qabel l- 1987 imma anke fl-1996 meta l-partit Nazzjonalista kellu jibni l-antenna tiegħu stess biex ixandar l-opinjoni tiegħu għax qalgħulu l-antenni tat- television minn fuq l-antenna tal-Għargħur.

U kellna mmoru l-qorti kostituzzjonali biex nieħdu raġun bħas-soltu.

Imma dan huwa l-Labour party, power first and foremost, the rest we will see later.

Dak huwa l- partit Laburista!

M'hemmx etika fil-ħidma tiegħu assolutament.

Illum m'iniex se nerġa' nirrepeti dak li qalu Teilhard de Chardin u Paul Tillich, nies li, kif ngħidu bl-Ingliż, they foresaw the coming of the global economy - għadhom hemm il-kitbiet tagħhom għal min irid jaqrahom - u pprovaw iħejju lill-popli tad-dinja għal dan l-avveniment.

Dawn kienu nies reliġjużi, teologi, pero` hemm ukoll nies mid-dinja tal-filosofija sekolari, kemm ekonomisti u kemm nies tal-filosofija.

Fosthom ma nistax ma nsemmix il-filosfu kbir Ġermaniż Immanuel Kant li jibbaża t-teoriji kollha tiegħu fuq ir-raġuni tal-bniedem.

200 sena ilu dan il-filosfu, li huwa magħruf mad-dinja kollha, kiteb essay li semmieha "The Idea for a General History in a Cosmopolitan Perspective" fejn qal li se jkun hemm żmien li se jkun hemm il-konflitti, pero` l-filosofija tal-bniedem, ir- raġuni - huwa uża l-kelma "nature" pero` kien qed jirriferi għar- razzjonalita ` tal-bniedem - se twassal li jiġi stabbilit a global state of law and a just constitution, li se twassal biex il-bniedem jegħleb il- problemi li jorbtuh f'raħal jew fi stat biss biex ifittex biex jagħmel ekonomija globali.

Mr Speaker, Immanuel Kant ħabbar dan f'din l-essay li ppubblika 200 sena ilu u llum qed naraw dan l-avveniment jiġri bħalma ħabbruh ukoll Teilhard de Chardin u Paul Tillich.

Imbagħad naraw lill-partit Laburista jgħaffeġ u jgerfex biex forsi jitla' fil-gvern u jirbaħ il-poter, pero` l-ġid komuni u l-etika dejjem joħorġu barra mit-tieqa għal-Labour party.

Mr Speaker, niġi fi żmenijiet iktar moderni.

Xi xahrejn ilu attendejt lecture tal-Professur Stefano Zamagni ta' l-universita` ta' Bologna, li kien wieħed mill-assistenti u konsulenti tal-President Prodi meta kien prim ministru ta' l-Italja.

Huwa gradwat mill-Universita` ta' Oxford u huwa bniedem imfittex mill-Italja kollha biex jagħi l-pariri ekonomiċi tiegħu.

Dan il-professur kien l-istess wieħed li wissa lid-dinja li s- sistema ta' welfare state ma kenitx sostenibbli u wieħed kellu jibda jħares lejn mudelli ġodda ta' interventi soċjali li kien sejħilhom is-civil society.

Kien wera kif fl-Ewropa tal-Lvant kien hemm falliment totali f'dik Ii kienet soċjeta` ċivili għaliex l-istat kien qed jipprova jieħu over kollox.

Kien qal li għall-avvanz ekonomiku tal-pajjiż hemm bżonn jidħol dak li kien magħruf bħala s-civil society, ħaġa li dan il-gvern għamel b'mod tajjeb ħafna.

Iżda l-partit Laburista, bil-fissazzjoni tiegħu tal-passat biex jikkontrolla kollox u lil kulħadd, ipprova jwarrab din is- sistema min-nofs.

Pero` din id-darba Stefano Zamagni kien qed jitkellem fuq konċetti ta' ekonomija globali u pinġa kwadru ċar ħafna ta' l-għażliet quddiem in- nazzjonijiet tal-lum.

Kien hemm anke esponenti tal-partit Laburista preżenti għal dak il-lecture, fosthom il-Professur Edwin Grech, jiġifieri jekk ma temmnux lili tistgħu tistaqsu lilu.

Stefano Zamagni qal b'mod ċar li d-dinja kif inhi sejra llum ekonomikament ma tistax issostni tliet prinċipji li n-nies jipprovaw iżommu, id-demokrazija, l-Istat nazzjon u l- ekonomija globali.

It-tlieta f'daqqa ma jistgħux jeżistu.

Li jkollok l-istat nazzjon jibqa' imperjalista fis-sens ta' stat nazzjon kif kien mifhum fl-antik, demokrazija fi stat u ekonomija globali ma jistgħux jeżistu flimkien.

Jista' jkollok tnejn minnhom biss, pero' ma jistax ikollok it-tlieta f'daqqa.

U iktar ma' d-dinja qed tersaq lejn l- establishment ta' ekonomija globali iktar ikun diffiċli żżomm wieħed mit- tnejn l-oħra.

Jiġifieri jew se jkollok ekonomija globali u d-demokrazija fil-pajjiż, jew se jkollok l-ekonomija globali u l-istat nazzjon u teħles mid-demokrazija, jew se jkollok l-istat nazzjon u d-demokrazija.

Imma ma jistax ikollok it-tlieta f'daqqa.

Huwa semma ċ-Ċina bħala eżempju ta' l-ekonomija globali u l-istat nazzjon mingħajr id-demokrazija.

Iċ-China sfortunatament qiegħda taħdem fuq dak il- binarju.

Tajret id-demokrazija, saħħet l-istat nazzjon u qed taħdem fl- ambitu ta' dinja globalizzata f'dik li hi industrijalizzazzjoni.

Ma naħsibx li rridu li jiġri hekk f'pajjiżna.

Aħna rridu nżommu d-demokrazija għax jinteressawna d-drittijiet ta' l-individwi.

Aħna rridu nieħdu sehem ukoll fl-ekonomija globalizzata li ftit ftit qiegħda tidħol biex inkunu parti mid-dinja, naqilgħu iktar flus u jiżdied id-disposable income fil- bwiet tal-poplu Malti u GĦawdxi.

Iktar ma nidħlu f'din id-dinja globalizzata bilfors irridu ftit ftit inħollu l-irbit ta' l-istat nazzjon.

Issa ovvjament dan mhux se jsir f'daqqa.

Ovvjament dan mhux se jsir għada, però strutturi bħalma huma dawk ta' l-Unjoni Ewropea, li huma bbażati fuq il-kooperazzjoni reġjonali, huma essenzjali biex l-istat nazzjon iżomm is-saħħa tiegħu fi strutturi globali.

Kif nafu, il-kunsill tal-ministri jirrappreżenta l-istati u l-parlament Ewropew jirrappreżenta lill-popli, allura l-istat xorta jkun għadu jista' jaħdem fi ħdan il-kunsill tal-ministri.

U allura l-istrutturi ta' l-Unjoni Ewropea huma strutturi b'politika eċċellenti biex pajjiż ikun jista' jżomm shared sovereignty mal-pajjiżi l-oħra tar-reġjun, ikun jista' jidħol fis- suq ekonomiku u jżomm id-demokrazija.

Il-Labour party qiegħed jiżbalja meta jaħseb li jekk se jibqa' barra mill- Unjoni Ewropea se jkun jista' jiġġieled il-forzi globali li għadejjin bħalissa u jżomm id-demokrazija f'pajjiżna.

Xi ħaġa se jkollu jċedi.

Sfortunatament mal-Labour party sal-lum dejjem kienet id-demokrazija.

Nispera li l-Labour party tgħallem il-lezzjonijiet fil-passat.

Però ibqgħu żguri li jekk il-Labour party illum - u sewwa jagħmel jekk jgħid hekk - huwa committed li jżomm id-demokrazija f'pajjiżna, irid jidħol f'arranġament reġjonali biex jikkompeti fid-dinja globalizzata.

U jrid jidħol f'arranġament reġjonali mhux biss ekonomiku - bħalma qed jgħid, li jagħmel a free trade area - imma jrid jidħol f'arranġament reġjonali li jżomm anke d-drittijiet soċjali u politiċi tiegħu.

Sur President, aħna m'aħniex qed ngħidu li l-istat nazzjon jispiċċa u jevapora f'temp ta' ħames snin.

Aħna qegħdin ngħidu li l-Unjoni Ewropea għandha sservi bħala buffer bejn il-global economic situation u l- bżonnijiet ta' l-istat nazzjon.

U dan huwa li mhux qiegħed jirrealizza l- Labour party.

Il-Labour party qiegħed għaddej f'karozza full speed ahead u bid-direzzjoni li ħa qiegħed tiela` ħajt enormi, mhux ħajt tal-ġebel, imma ħajt minn dawk tal-blokki li jużaw biex jibnu l-breakwaters.

Il-partit Laburista qiegħed f'karozza u flok qed inaqqas l-ispeed ħalli jevita dan il-ħajt, qed jibqa' jsuq full speed ahead għal ġo dan il-ħajt.

Huwa ffissat li ma jridx jidħol fl-Unjoni Ewropea u jibqa' jgħid li ma jridx jidħol għax din mhix tajba għalina.

Il-Labour party ma jridx jitgħallem mill-passat.

Jiddispjaċini ngħid li l-partit Laburista wassalni għall-konklużjoni li huwa partit iblah, bir-rispett kollu lejkom.

Il-partit Laburista qed iħares lejn it-trends ekonomiċi u soċjali, però jrid jibqa' sejjer full speed ahead għal ġol-ħajt.

U sfortunatament jekk il-partit Laburista jkun fl-isteering wheel jkun hemm il-poplu Malti fis- seat ta' wara u nispiċċaw fil-ħajt miegħu.

Jien ma nistax naċċetta din is- sitwazzjoni.

Kulħadd fetaħ għajnejn il-partit Laburista, kemm politiċi, kemm industrijalisti u kemm reliġjużi.

Imbagħad ovvjament jibdew jattakkawhom għax bħas-soltu l-partit Laburista l-ewwel joħloq sitwazzjoni li tkun f'konfront ma' xi ħaġa stabbilita ta' xi istituzzjoni oħra, imbagħad meta dik l-istituzzjoni tgħid li l-partit Laburista għandu żball jibdew jattakaw lil dik l-istituzzjoni għax tkellmet.

Fil-mass meeting ta' nhar il-ħadd l-Onor.

George Vella beda jattakka lill- Ġiżwiti u lill-isqof!

Imma jekk hemm dokument tal-knisja jismu Gaudium et Spes li jgħid li kull nisrani għandu dover imur jivvota meta jsir xi referendum jew meta ssir xi elezzjoni, x'tippretendu li tagħmel il-knisja?

Tagħlaq ħalqha fuq prinċipju kardinali li huwa miktub fil-maġisteru tal- knisja?!

Meta l-Labour party qal li qed jaħseb biex jagħmel boycott, il- knisja tkellmet - u sewwa għamlet - u qalet li mhux se tgħidilna kif nivvotaw però huwa prinċipju ta' din il-knisja, ta' dan il-maġisteru li kull ċittadin li jkun informat tajjeb għandu d-dover li jmur jivvota.

Imbagħad għax il-knisja qalet hekk il-Labour party ħareġ jilmenta li l- knisja tkellmet hekk u għax ma tkellmitx hekk!

Dan huwa eżempju ieħor tal-fatt li intom qegħdin fil-karozza u qed tagħfsu l-gass biex tidħlu fil-ħajt, bir-rispett kollu lejn kulħadd.

Kif diġà għedt fetħulkom għajnejkom kemm politiċi, kemm reliġjużi u kemm industrijalisti.

L-aħħar wieħed kien mill-ST Microelectronics.

Issa dan mhuwiex xi ħadd Malti, għax meta tkellem Michael Bonello ikkritikawh għax wera l-opinjoni tiegħu peress li dan gvernatur tal-bank ċentrali.

U dan meta aħna suppost qed nagħtu l-awtonomija lill-bank ċentrali ta' Malta!

Jekk kull meta jiftaħ ħalqu l-gvernatur tal-bank ċentrali u jgħid xi ħaġa se naqbżu fuqu, ma nafx x'awtonomija hi din, bir-rispett kollu lejkom!

Suppost il-Labour party jaqbel li l-awtonomija tgħaddi f'idejn il-bank ċentrali.

Meta tkellem is-Sur Michael Bonello, meta tkellmu ex-gvernaturi tal-bank ċentrali kienu qegħdin iħarsu lejn il-ġid ta' pajjiżna.

Dawn jafu li jekk nidħlu fl-Unjoni Ewropea jkunu parti mill-European Central Bank, Sur President.

Dawn jafu li se jkunu parti minn struttura li tista' twassal biss biex pajjiżna jimxi 'l quddiem.

Jien nagħmel appell lill-poplu Malti.

L-appell huwa: Ieqfu, aħsbu u ddeċiedu.

L-istess slogan li warrab il-GWU.

Fittxu l-ġid komuni, fittxu dak li veru hu ta' ġid għall-pajjiż, mhux neċessarjament dak li jista' jaqbel lilek issa għax dik vista qasira.

Inti trid tħares lejn il-ħelwa tal-lum jew lejn iż-żewġ ħelwiet ta' għada.

Hemm bżonn li l-poplu Malti jħares lejn iż-żewġ ħelwiet ta' għada, Sur President.

Hemm bżonn li l- poplu Malti jidra li jrid iħares lejn is-sitwazzjoni fi kwadru sħiħ.

Ma jistax ikun li nibqgħu nħarsu mill-lum għal għada.

Ma jistax ikun li nibqgħu nħallu lil min ibeżżagħna bil-babaw!

Dawk iż-żmenijiet għaddew!

Il-poplu Malti huwa poplu edukat, kapaċi jagħraf dak li huwa tajjeb minn dak li huwa ħażin.

Il-poplu Malti llum għandu l-kapaċita` mentali, għandu jkollu l-kapaċita` morali, għandu jkollu l-kapaċita` etika li jagħraf dak li huwa ta' ġid għal pajjiżna.

Ma noqogħdux nimlew rasna għax dawn issa, kif għedt qabel, jibdew isemmu x-xjaten u gwerer, u jibdew isemmu ekonomiji li se jikkrollaw.

L-Unjoni Ewropea huwa proġett kbir u tajjeb, minkejja li għandu d-difetti tiegħu bħalma għandha kull istituzzjoni.

Jekk nieħdu dan il-parlament insibu li għandu d-difetti tiegħu, l-istituzzjoni taż-żwieġ ukoll għandha d- difetti tagħha, imma dak ma jfissirx li n-nies ma jiżżewġux u n-nies ma jeħdux l-istat tagħhom u n-nies ma jitilgħux fil-parlament, bir-rispett kollu.

Il-proġett ta' l-UE huwa proġett importanti u huwa utli għal pajjiżna.

Fuq kollox dan huwa proġett ta' paċi li ġie mniedi 60 sena ilu u għadu sejjer

illum fil-konfront anke tal-baċir Mediterran bil-famuż Barcellona Convention.

Jien infakkar biss f'dan il-kliem: ''Blessed be the peace makers for they shall see God.''

Dan mhux jien għedtu.

U l-bażi essenzjali ta' l-Unjoni Ewropea huwa li toħloq il-paċi politika, ul-paċi ekonomika u l-paċi soċjali.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Noel Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Grazzi, Sur President.

Separatament mill- filosofija sekolari u l-ħafna essays ta' 200 sena ilu li għamel riferenza għalihom l-Onor.

Asciak, jien se nirriferi għal dan l-Att biex jimplimenta diversi miżuri tal-budget u miżuri oħra amministrattivi.

Se nagħmel l- intervent tiegħi fl-isfond ta' l-isfidi li għandu pajjiżna, sfidi li l- partit Laburista - li skond l-Onor.

Asciak huwa iblah - huwa ppreparat għalihom għax għandu direzzjoni politika li tagħmel lil pajjiżna aktar kompetittiv u jgawdi solidarjetà ma' l-Unjoni Ewropea u mal-bqija tal- pajjiżi tad-dinja aktar minn dik ta' sħubija sħiħa.

Permezz ta' dan l-Att irridu nimplimentaw id-diversi miżuri amministrattivi li se timponi fuqna t-triq lejn sħubija fl-Unjoni Ewropea li sfortunatmanet b'rasu mgħaddsa ġor-ramel irid ikompli għaddej fiha l-gvern Nazzjonalista.

Sur President, il-partit Laburista dejjem ipoġġi l-ewwel u qabel kollox is- sens komun, li jgħidlu li, bi sħubija fl-Unjoni Ewropea jew le, pajjiżna jibqa' dejjem jiddependi mill-importazzjoni netta.

Allura huwa importanti li jkollu politika flessibbli ħalli fl-isfidi ta' l-hekk imsejħa globalizzazzjoni pajjiżna dejjem ikun matur u sostenibbli.

Pajjiżna se jibqa' jkollu jimporta dak li għandu bżonn biex jieklu l-Maltin u l- Għawdxin u l-miljun turist, l-għalf għat-tjur u l-bhejjem, u dak li għandna bżonn biex insostnu s-servizzi mediċi tagħna u ħafna ħteġijiet oħra, allura jekk nitilfu l-flessibbiltà, awtomatikament inkunu qed nimblukkaw is- sostenibilità.

In-naħa l-oħra jħobbu jirrepetu li aħna m'aħniex maturi u m'aħniex sensittivi - u issa qed jgħidu wkoll li aħna boloh - għall-ħtieġa li pajjiżna jirristruttura ruħu biex tabilħaqq jiggarantixxi kwalità ta' ħajja aħjar.

Iżda aħna ngħidu li din il-kwalità ta' ħajja aħjar tista' tkun assigurata permezz tal-flessibbiltà li tiggarantixxi l-politika ta' partnership u mhux sħubija fl-Unjoni Ewropea.

Ħalli nipprova ninkwadra dan kollu fl-isfond tal-ġid komuni, jiġifieri tal- ħobża ta' kuljum tal-Maltin u l-Għawdxin, ta' l-imprendituri f'pajjiżna u ta' l-isfidi tal-globalizzazzjoni.

GĦaldaqstant se nerġa' nsemmi kwestjoni importanti li kont qed nitkellem dwarha dalgħodu fil-ħin tal-mistoqsijiet, meta staqsejt lill-ministru responsabbli mill-agrikoltura x'inhi l-policy tal-gvern għall-Medigrain.

Skond il-kalkoli storiċi li suppost għamel il-gvern Nazzjonalista biex innegozja l-pakkett ma' l-Unjoni Ewropea, il-Medigrain f'pajjiżna timporta medja ta' 80% mis-sorsi tal-materja prima li għandu bżonn pajjiżna.

Ir- raġunijiet huma ovvji; għax m'għandniex art biżżejjed biex nipproduċu s- soft u l-hard wheat, ix-xgħir, il-qamħirrun, il-maize jew barley.

Allura dan jeħtieġ inkomplu nimportawh bil-flessibbiltà li għandna llum, li tista' tkun garantita biss bil-politika ta' partnership.

GĦalhekk aħna ngħidu li din hija l-aħjar alternattiva għal pajjiżna.

Sur President, bejn l-1999, is-sena 2000 u s-sena 2001 il-Medigrain importat b'kemm jiswew Lm7 miljun jew Lm8 miljun u ġieli aktar fis-sena f'dawk li huma qmugħ, xgħir u qamħirrun.

Peress li llum, u jekk inkomplu bil-politika ta' partnership, m'għandniex protezzjoni fuq l-importazzjoni ta' din il-materja prima l-Medigrain iffrankat medja ta' Euro26.3 miljun fuq bażi ta' tliet snin, sew jekk kien impurtat mill-Unjoni Ewropea u sew minn barra l-Unjoni Ewropea.

B'hekk il-Medigrain setgħet iżżomm il- kompetittività tagħha u setgħet iżżomm, xi 33 ħaddiem li għandha magħha.

Naturalment setgħet ukoll toffri l-materja importata bi prezzijiet kompetittivi lill-klijenti li jixtru dan l-għalf għall-annimali u qamħ li minnu jsir id-dqiq u jsiru ħafna prodotti oħra.

Il-Medigrain iffrankat medja ta' Euro26.3 miljun għaliex ma kenitx soġġetta li tħallas la t-tariffi interni ta' l-Unjoni Ewropea u lanqas it-tariffi li timponi l-Unjoni Ewropea fuq dawn is-sorsi kemm-il darba jiġu importati minn pajjiżi li mhumiex membri.

U fil-fatt il-Medigrain impurtat 80% tal- qmuħ, xgħir u qamħirrun minn barra l-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea, mhux għax il-prodott ta' l-Unjoni Ewropea huwa ħażin imma għal raġunijiet ta' kompetittività li għamel riferenza għalihom il-ministru fl-introduzzjoni tiegħu.

Sur President, wara li għal erba' snin fil-parlament smajna lill-gvern jgħid li se jinnegozja kondizzjonijiet speċjali fuq l-importazzjoni, jiġifieri supply measures, illum innegozja kondizzjonijiet il-kontra ta' dak li kien jgħid.

Il-gvern kien qiegħed jispjega li aħna se nieħdu supply measures fuq il-qmuħ jew iċ-ċereali bħalma għandha Spanja.

Imma meta Spanja nnegozjat is-supply measure tagħha la ntrabtet li tħallas tariffa fuq dak l-ammont li kienet timporta kemm-il darba timpurtah minn barra l- Unjoni Ewropea, u lanqas intrabtet li meta tissieħeb tissussidja d- differenza fil-prezz ta' dak li huwa intern jew estern mill-Unjoni Ewropea stess.

Iva, dik hija supply measure.

Imma l-gvern mhux hekk għamel!

Il-gvern għaxxaqha u ffinalizza negozjati ma' l-Unjoni Ewropea biex dak li jimporta minn barra l-Unjoni Ewropea jħallas it-tariffa fuqu u dak li jimporta mill-Unjoni Ewropea jħallas id- differenza ta' kemm ikun ogħla.

Naf li dak li qed ngħid jista' jidher komplikat, pero` wieħed m'għandu bżonn l-ebda filosofija biex jifhem dak li qed ngħid u kulma għandu bżonn huwa sens komun.

Kif spjegajt l-Unjoni Ewropea, flimkien mal-world trade organisation, iddikjarat tariffa ta' Euro26.3 miljun fuq l-importazzjoni tal-qamħ, tax-xgħir u tal-qamħirrun biex tipproteġi l-politika komuni tagħha, liema tariffa ilha stabilita mill- 1997 u se tibqa' stabilita mill-inqas sas-sena 2013, pero` billi sal-lum pajjiżna m'huwiex membru ta' l-Unjoni Ewropea, m'huwiex obbligat li jħallas din it-tariffa.

Issa nsibu li l-gvern Nazzjonalista ntrabat li jissussidja minn flus il-poplu d-differenza li jkun hemm bejn il-prezz intern u bejn il- prezz estern meta jimporta dawn is-sorsi mill-Unjoni Ewropea, pero` b'mod malizzjuż la l-gvern u lanqas il-MIC ma kellhom l-onesta` jew il- kredibbilta` - li tant jiftaħru biha - li jippubblikaw id-differenza li se jkun hemm bejn il-prezz intern u l-prezz estern ta' dawn il-prodotti.

Ikun tajjeb jekk ngħid li l-gvern Nazzjonalista ntrabat li bejn Mejju u Diċembru tas-sena 2004 iħallas Euro3 miljun, fis-sena 2005 iħallas Euro2.85 miljun u fis-sena 2006 iħallas Euro2.7 miljun biex jissussidja ċ-ċereali u l-qmuħ importati f'pajjiżna.

Mela jekk wieħed jikkalkola kemm se joħroġ il-gvern f'dak li hu sussidju matul it-tliet snin li ġejjin minħabba li se jorbot lill-Medigrain biex tixtri ċ-ċerali u l-qmuħ mill-Unjoni Ewropea ...

Għax hawn irrid ngħid li jekk il-Medigrain tixtri dawn il-prodotti minn barra l-Unjoni Ewropea, hija tkun soġġetta li tħallas tariffa, jew aħjar levy, għax irridu ngħidu - u l- ewwel għalhekk għedt li biex wieħed jifhem dak li qed ngħid jien ma jrid ikollu bżonn l-ebda filosofija imma kulma jrid huwa sens komun - li għalkemm hawnhekk kemm-il darba saru dikjarazzjonijiet min-naħa tal-gvern li l-levies u d-dazji se jitneħħew, dawn kollha kienu dikjarazzjonijiet foloz għax fir-realta` minflok il-levies se jidħlu tariffi, dazji u anke kwoti, imma sfortunatament il-media lokali, partikolarment il-ġurnali bl- Ingliż, ma jkunux daqstant ħerqana li jirrapportaw il-verita` tal-fatti.

Issa ħalli nkompli b'dak li kont qed ngħid.

Kont qed ngħid li issa l-Medigrain, biex timporta dak li importat fl-aħħar tliet snin minn barra l-Unjoni Ewropea, se jkollha tħallas Euro26.3 miljun f'tariffi, u kulma se jissussidja l-gvern huwa biss madwar Euro8.3 miljun minnhom.

Għalhekk lill-Membri tal-gvern ngħidilhom: Spjegaw x'se jiġri ħalli nkunu nistgħu nifhmukom meta tgħajruna "boloh" għax m'intom tispjegaw xejn x'kondizzjonijiet aċċettajtu meta mortu tinnegozjaw ma' l-Unjoni Ewropea!

Minkejja li nerġa` ngħid, intom għandkom is-saħħa tal-media, partikolarment tal-gazzetti bl-Ingliż li fl-editorjal tagħhom dejjem jgħidu kemm hu importanti li jkollna full membership ma' l-Unjoni Ewropea, imbagħad dawn id-dettalji importanti, li nerġa` ngħid jorbtu mal-loġika u mas-sens komun, ma tispjegawhomx, anzi taħbuhom b'mod malizzjuż billi lanqas biss tikkwotaw il-prezzijiet interni u esterni tagħhom.

Issa hawnhekk ikun tajjeb jekk nenfasizza li kemm it-tariffa ta' Euro26.3 miljun kif ukoll is-sussidju ta' Euro8.3 miljun se jkollhom iħallsu għalihom il- familji tagħna, l-industriji tagħna u l-Medigrain permezz ta' taxxi indiretti.

Aħna se nitgħabbew bir-regoli tar-reġim tal-politika komuni tal- biedja ta' l-Unjoni Eworpea, liema politika tikkwalifika għal n-nofs in- nefqa totali tal-budget ta' l-Unjoni Ewropea.

Fi kliem ieħor, dan ifisser li minkejja li aħna m'aħniex se nibbenefikaw mis-sussidji li tagħti l-Unjoni Ewropea f'dan il-qasam, kemm jekk insiru membri kif ukoll jekk le, se jkollna nħallsu daqs iċ-ċittadini ta' pajjiżi membri ta' l-Unjoni Ewropea, li wħud minnhom igawdu minn 90% tas-sussidju li tagħti l-Unjoni Ewropea għal dan il-qasam.

Dan ifisser ukoll li l-poplu Malti u Għawdxi, minbarra t-taxxi li jħallas se jkollu jissussidja lill- bdiewa u lir-raħħala tagħna biex ma jiġux żvantaġġjati kif ukoll lill- bdiewa ta' l-Unjoni Ewropea, li jipproduċu t-tabakk tat-tipjip, iz-zokkor, il-qmuħ u ċereali.

Il-partnership li qed jipproponi l-partit Laburista tiggarantixxi iktar solidarjeta` u sostennibbilta` minn dik ta' sħubija sħiħa ma' l-Unjoni Ewropea, u għalhekk permezz ta' "partnership" inkunu qed insostnu iktar il-ġid komuni u l-kwalita` tal-ħajja tal-poplu tagħna.

Quddiem dan kollu, il-gvern ma jistax jibqa' qisu statwa tax-xemgħa jgħidilna li aħna boloh jew li għandna xi mażżra ma' saqajna u joqgħod jagħmel ħafna argumenti bħal dawn, li ma jfissru xejn.

Irridu nżommu quddiem għajnejna li pajjiżna jrid ikun kapaċi jilqa' għall- isfidi ta' globalizzazzjoni kontinwament.

L-iżviluppi li jseħħu fil-qasam tal-globalizzazzjoni la se jagħmlu lid-dinja kwadra u lanqas se jagħmlu lid- dinja forma ta' trianglu imma se jħallu lid-dinja tonda, kif inhi.

Malta trid tibqa' tilqa' għall-isfidi ta' globalizzazzjoni għax trid tibqa' timporta kollox minn barra u għalhekk pajjiżna jrid jibqa' jiddependi mill- prezzijiet tas-swieq internazzjonali u mhux mill-prezzijiet interni ta' kull pajjiż.

Mr Speaker, għalkemm dalgħodu ġejna akkużati li aħna boloh, fil-verita` aħna nies ta' integrita`.

Fil-fatt il-viżjoni politika li għandu l-partit Laburista ġġib l-argumenti tal-gvern fix-xejn.

Aħna nafu li s-sena li għaddiet l-Istati Uniti ta' l-Amerka ddikjarat li se tonfoq żewġ terzi iktar fin-nefqa tagħha fuq il-qasam ta' l-agrikoltura.

Hija sfortuna li f'dan il-pajjiż il-qasam tal-biedja ma tantx nagħtuh l-importanza tiegħu u pjuttost nassoċjawh mal-basal, mal-ġdur u man-nies slavaġ, imma fir-realta` l-qasam tal-biedja huwa l-fertilita` tal-ħajja.

Fil-fatt jien inxebbah lill-qasam tal-biedja ma' koppja li kapaċi ġġib lill-ulied fid-dinja għax jekk ma jkunux il-bdiewa li jipproduċu l-qmuħ, ix-xgħir u l-qamħirrun l- ebda tiġieġa ma tbid bajda u ebda baqra ma tipproduċi l-ħalib jew il-laħam.

Naturalment imbagħad hemm ħafna affarijiet oħrajn li għalkemm m'humiex assoċjati mal-biedja, kieku ma tkunx għall-biedja dawn ma jiġux prodotti, bħalma ngħidu aħna huwa l-ġelat.

Fil-fatt minkejja li l-istudenti tagħna jiġu mgħallma li l-qasam tal-biedja jammonta għal 2% tal-prodott gross domestiku, l-organizzazzjoni dinjija tal-kummerċ tgħid li in vista li ħafna mill-prodotti ta' l-ikel u tax-xorb jiddependu mill-biedja, il-qasam tal- biedja jammonta għal 60% tal-kummerċ tal-globu.

Imma issa ħalli nkompli b'dak li kont qed ngħid.

Kont qed ngħid illi l-Istati Uniti ta' l-Amerka żiedet in-nefqa fil-qasam ta' l-agrikoltura b'żewġ terzi, jiġifieri jekk qabel kienet tonfoq Lm10 miljun f'dan il-qasam, issa qiegħda tonfoq Lm17 miljun.

Dan x'ifisser fit- termini ta' globalizzazzjoni, li l-Membri tan-naħa l-oħra tant jitkellmu fuqha?

Dan ifisser li matul din is-sena u fis-snin li ġejjin il-qmuħ, iċ- ċereali, il-qamħirrun u ħafna prodotti oħrajn ta' materja prima se jkollhom iktar prezzijiet kompetittivi fis-swieq internazzjonali.

Il-partnership li qed jipproponi l-partit Laburista tiggarantixxi l-flessibbilta` kollha li l- protezzjoni tkun marbuta biss ma' dak li nipproduċu f'pajjiżna għax għal dak li ma nipproduċux f'pajjiżna ma jkun hemm l-ebda protezzjoni, la permezz ta' dazji, la permezz ta' tariffi u lanqas permezz ta' kwoti.

Għall-kuntrarju, is-sħubija sħiħa ta' Malta fl-Unjoni Ewropea ...

MR SPEAKER: Il-Ministru tal-Finanzi, bil-permess ta' l-Onor.

Farrugia.

ONOR.

JOHN DALLI: Mr Speaker, jista' l-Onor.

Membru jpoġġi din il- garanzija fuq il-mejda tal-Kamra?

MR SPEAKER: Onor. Farrugia, tista' tkompli bl-intervent tiegħek.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, il-garanzija hi li l-Istati Uniti ta' l- Amerka qiegħda ...

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOHN DALLI: L-Onor.

Farrugia tana ħafna garanziji dwar x'se jakkwista l-poplu permezz ta' partnership.

Allura jista' l-Onor.

Farrugia jpoġġi dawn il-garanziji fuq il-mejda tal-Kamra jew inkella jgħid li m'għandu l-ebda garanzija?

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sur President, bir-rispett kollu, imma l-Ministru tal-Finanzi għadu m'hu qed jifhem xejn u qed jissorprendini meta qed jgħid li ...

ONOR.

JOHN DALLI: Point of order, Mr Speaker!

MR SPEAKER: L-Onor.

Dalli, on a point of order.

ONOR.

JOHN DALLI: Mr Speaker, lill-Onor.

Farrugia mhux se nippermettilu jgħidli li m'hu qed nifhem xejn għax jien qed nifhem tajjeb.

L-Onor.

Farrugia qed jgħid lill-poplu li huwa għandu garanziji f'idejh li b'partnership la jitħallsu dazji, la jitħallsu tariffi u lanqas jitħallsu kwoti, u għalhekk jien qed nitolbu biex ipoġġi dawn il-garanziji fuq il- Mejda tal-Kamra.

Jien mhux talli qed nifhem imma talli qed nifhem ħafna x'qed jgħid l-Onor.

Farrugia.

Jew inkella għandu jgħid li m'għandux garanziji u li l-partnership ma jeżistix.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, il-garanziji huma marbuta mat-tifsira ta' l-hekk imsejħa "globalizzazzjoni".

X'jiġifieri?

(Interruzzjonijiet) Se niġi għall-garanziji wkoll!

Ħallini nispjega!

Ara ma taħsibx li ma nafux x'qed ngħidu!

Ħallini nispjega biss!

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom żommu l-kalma.

ONOR.

JOHN DALLI: Point of order, Mr Speaker!

MR SPEAKER: L-Onor.

Dalli, on a point of order.

ONOR.

JOHN DALLI: Il-garanziji ma jeżistux, Mr Speaker!

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Ħalli nurih fejn huma l-garanziji, Mr Speaker!

L- Unjoni Ewropea, li jridu jseħbuna fiha l-Membri tan-naħa l-oħra, biex tipproteġi l-qasam ta' l-agrikoltura tagħha għandha reġistrati mad-WTO 539 special safeguards for agriculture produce u 87 kwota.

Issa aħna m'għandniex kwoti u mhux se jkollna kwoti, imma l-gvern intrabat b'dawn il- kondizzjonijiet.

Dawn huma l-garanziji fix-xenarju tal-globalizzazzjoni, Mr Speaker; li b'partnership Malta permezz ta' dan il-parlament la se toqgħod terfa' l-piż ta' dawn it-tariffi, la se toqgħod terfa' l-piż ta' dawn il-kwoti ...

ONOR.

JOHN DALLI: Point of order, Mr Speaker!

MR SPEAKER: L-Onor.

Dalli, on a point of order.

ONOR.

JOHN DALLI: Mr Speaker, l-Onor.

Farrugia qed jagħti ħafna garanziji dwar kif se tkun is-sitwazzjoni ta' pajjiżna permezz ta' partnership.

Issa jien qed ngħidlu biex ipoġġi dawn il-garanziji fuq il- mejda tal-Kamra jew inkella jkun onest mal-poplu Malti u Għawdxi u jgħid li m'hemm garanziji ta' xejn għax il-partnership qiegħed biss f'moħħ il-Membri tal-partit Laburista.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, jien inkun onest anke mal-Ministru u mas-Sedja u mhux mal-poplu Malti biss.

Bir-rispett kollu lejh, ikolli nerġa` ngħid li l-Ministru għadu m'hu qed jifhem xejn.

Fil-bidu tad- diskors tiegħi jien semmejt kemm hu importanti li npoġġu s-sens komun fuq quddiem.

X'jiġifieri?

Aħna, permezz ta' dan il-Parlament u permezz tal- Kostituzzjoni għandna l-obbligu li l-ewwelnett inħarsu l-interessi tan- nazzjon tagħna, u peress li pajjiżna għandu l-iżvantaġġ li minħabba ċ- ċirkostanzi tiegħu, jiddependi u se jibqa' jiddependi mill-importazzjoni, allura jrid iżomm il-flessibilta', u din hija l-garanzija, Mr Speaker; li pajjiżna la joqgħod jidħol fix-xenarju ta' dak li jinteressa lill-Unjoni Ewropea u lanqas joqgħod jidħol fix-xenarju ta' dak li jinteressa lill- Ministru Dalli personalment, ċioe` li nagħtuh garanzija!

MR SPEAKER: Il-Ministru tal-Finanzi.

ONOR.

JOHN DALLI: Mr Speaker, ikolli ninsisti li l-Onor.

Farrugia qed jibqa' jagħtina garanziji fuq kif tkun is-sitwazzjoni ta' pajjiżna b'partnership, u għalhekk jien qiegħed ngħidlu biex ipoġġi dawn il- garanziji fuq il-Mejda tal-Kamra.

Jeżistux jew ma jeżistux dawn il- garanziji?!

Jgħidilna; u mhux jgħidilna x'jaħseb hu u joqgħod iwebbel lill- poplu Malti b'affarijiet li ma jistgħux jinkisbu!

Jew inkella għandu jgħid li dak li qed jgħid m'huwiex minnu u huwa biss ħrafa!

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia huwa in possession u għalhekk nitolbu biex ikompli bl-intervent tiegħu.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Il-garanzija li b'partnership pajjiżna ma jitgħabbiex bit-tariffi ta' l-Unjoni Ewropea fuq prodotti li ma nipproduċux hija s-sens komun.

(Interruzzjonijiet) Ara huma għax se jitgħabbew b'dan il-piż, fl-ewwel tliet snin li nsiru Membri ta' l-Unjoni Ewropea se jkollhom joħorġu Euro7 miljun biex proprju jissussidjaw il-prezzijiet għoljin ta' ċerti prodotti li jiġu importati mill-Unjoni Ewropea.

Jien ma nafx kemm-il akkuża u nsult qlajt hawnhekk - għajruni saħansitra "idle conjecture" - għax qaluli li mhux veru li bi sħubija fl-Unjoni Ewropea l- prezzijiet tal-prodotti li jiġu importati mill-Unjoni Ewropea se jogħlew.

Kien hawn deputati li saħansitra ġabuli l-irċevuti li ngħataw meta marru jieklu f'xi restaurant barra minn Malta u qaluli: Qed tara kif il- prezzijiet tal-pajjiżi membri fl-Unjoni Ewropea m'humiex għoljin!

Morna nieklu f'restaurant u l-prezz kien irħis!

Dak li kont qed ngħid jien jirriżulta mill-ftehim li għamel il-gvern Malti ma' l-Unjoni Ewropea stess.

Għaliex?

Għax tant hu veru li l-prezzijiet ta' pajjiżi membri fl-Unjoni Ewropea huma għoljin li biex il-familji tagħna ma jeħdux daqqa kbira, fl- ewwel tliet snin li nsiru membri l-gvern laħaq ftehim ma' l-Unjoni Ewropea li joħroġ Euro47 miljun proprju biex jissussidja dawn il-prezzijiet għoljin.

Il-gvern għandu jispjega għaliex intrabat b'dawn il-piżijiet fuq l- importazzjoni, iktar u iktar in vista li mbagħad intrabat ukoll li jikkontrolla l-produzzjoni lokali.

Il-gvern intrabat saħansitra li dawk il- prodotti li jissussidja ma jesportahomx lejn is-suq ta' l-Unjoni Ewropea u li fuq ċerti industriji li jesportaw lejn il-Golf Għarbi, l-iktar dawk li jipproduċu l-ikel u x-xorb, bħal per eżempju dawk li jipproduċu l-custard, l-instant drinks, il-gallettini u l-crackers, intrabat li jallinea - - ħalli nipprova nsib kelma oħra għax huma tant jgħidu diskors biex jipprovaw jiżvijaw l-argument li qed nitfixkel ċerti kliem li jużaw - jew jiġi konformi mas-sistemi tal-politika komuni.

Dan xi jfisser?

Dan ifisser li lil dawn il-fabbriki se ngħidulhom li l-kondizzjonijiet ta' l-Unjoni Ewropea jesiġu li huma jridu jagħmlu l-ordni tagħhom għall-materja prima minn qabel, imbagħad iħallsu d-differenza tal-prezz intern u estern u mbagħad jekk jiddikjaraw li jkunu esportawha jieħdu refund ta' dak id- depożitu ta' flus li jkunu għamlu minn xi tliet xhur jew erba' xhur qabel biex għamlu l-ordni tagħhom għall-materja prima.

B'hekk se niżvantaġġjaw anke l-produzzjoni lokali għax billi fost prodotti oħra, iz-zokkor, il-qamħ u t-trab tal-ħalib xkumat, li minnu jsiru l-gallettini u ħafna ħlewwiet oħra, bħal kejkijiet, se jkunu ssussidjati mill-gvern Malti, lil dawn il- fabbriki qed ngħidulhom li anke biex jesportaw il-prodotti tagħhom fil- pajjiżi li sal-lum qed jesportaw fihom bla xkiel, is-sistema se tinbidel biex ikunu konformi mal-common agriculture policy.

Dawn huma kollha affarijiet li għandhom jiġu diskussi, u għalhekk lill-ħaddiema tal-fabbriki jien ngħidilhom, bħalma qalilhom il-mexxej Laburista l-Onor.

Alfred Sant waqt il-meeting tal-Marsa: Ħaddiema, intom li tipproduċu tant prodotti biex tesportawhom lejn is-swieq tal-Golf u lejn pajjiżi oħra, staqsu lit- trade unions li jirrappreżentawkom u staqsu lill-kumpanniji li taħdmu magħhom x'inhu l-impatt li se tħalli sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea fuq il- kumpanniji tagħkom.

Lanqas hu sew li niġu f'dan il-Parlament u ngħidu "prosit" lin-negozjaturi, niftaħru kemm il-gvern għamel negozjati tajba u mbagħad is-sustanza ma nispjegawhiex.

Ara aħna, bħala partit Laburista, qed ngħidu f'dan il- Parlament, li hija l-ogħla istituzzjoni ta' dan il-pajjiż, illi ġaladarba nitilgħu fil-gvern l-ewwel li se mmexxu 'l quddiem huma dawk l-affarijiet li jagħmlu sens għall-poplu tagħna, li jiggarantixxu l-ġid komuni u kwalita` ta' ħajja aħjar u li jiggarantixxu s-sostenibbilta, il- flessibbilta` u l-kompetittivita`.

Fuq il-prodotti ta' l-ikel aħna la se nitgħabbew b'taxxi indiretti u lanqas b'taxxi diretti, kif inhuma marbuta l- popli tal-pajjiżi membri fl-Unjoni Ewropea bil-politika komuni li għandhom fuq il-biedja.

Ta' min jgħid ukoll li aħna lanqas m'aħna se nkunu marbuta ma' l-obbligi li tpoġġi l-Unjoni Ewropea - u din hija xi ħaġa raġunata - fuq il-pajjiżi membri tagħha biex tipproteġi l-investiment li qed tagħmel f'dan il-qasam, u qed ngħid li din hija xi ħaġa raġunata għax kif għedt diġa`, nofs in- nefqa tal-budget ta' l-Unjoni Ewropea qed tmur proprju fuq il-qasam ta' l- agrikoltura.

Jekk l-Unjoni Ewropea qed tonfoq il-miljuni ta' liri fuq il- qasam ta' l-agrikoltura u nofs il-budget tagħha qed imur proprju f'dan il- qasam, mhux bilfors li tipproteġi l-agrikoltura?

Illum anke jekk tmur il- bank u titolbu biex isellfek Lm100,000, dan ikun irid li tagħmillu l- garanziji.

L-ewwel jien għalhekk għedt illi l-globalizzazzjoni m'hijiex taspira li tagħmel id-dinja kwadra jew triangola imma se tħalli d-dinja tonda kif inhi.

Bank, kbir kemm hu kbir u sinjur kemm hu sinjur, jekk sellef jew għen lil xi proġett partikolari, ikun irid ċerti garanziji u jieħu ċerti prekawzjonijiet biex jassigura li dak l-investiment li għamel ikun qed jiġi sostnut u mhux Allaħares qatt ifalli, u hekk tagħmel l-Unjoni Ewropea.

Aħna m'aħniex qed ngħidu li l-Unjoni Ewropea qed tagħmel ħażin f'dan ir-rigward għax ġaladarba qed tonfoq nofs in-nefqa tagħha fil-qasam ta' l-agrikoltura, bilfors trid tagħmel ċerta protezzjoni, u sewwa tagħmel ħalli b'hekk tkun tista' ssostni suq intern b'saħħtu.

Mr Speaker, minkejja li qabel ma spiċċaw in-negozjati, il-Membri tan-naħa l- oħra kienu jgħidulna biex nistennew u naraw, anke issa, li ntemmu n- negozjati, il-partnership qed jikkaratterizza l-viżjoni b'mod iktar responsabbli u b'mod iktar matur.

Għaliex?

Għax bħal kull sezzjoni oħra tad-dinja ...

MR SPEAKER: Il-Ministru tal-Finanzi, bil-permess ta' l-Onor.

Farrugia.

ONOR.

JOHN DALLI: Mr Speaker, l-Onor.

Farrugia qed jgħid li l- partnership ikkonkretizza l-pożizzjoni tiegħu, u għalhekk nitolbu biex iqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra din il-pożizzjoni kkonkretizzata għax s'issa m'hemm xejn konkretizzat.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mela le!

Issa npoġġiha fuq il-mejda tal-Kamra.

Mr Speaker, il-Ministru tal-Finanzi jaf, per eżempju, li bis-sħubija sħiħa ta' Malta fl-Unjoni Ewropea, bejn Mejju u Diċembru tas-sena 2004 il-gvern se jkun qed joħroġ Euro11-il miljun biex jissussidja l-prezz taz-zokkor li bil-partnership kemm illum kif ukoll għada se nibqgħu nixtruh bl-irħis.

Għaliex?

Għax jekk l-Unjoni Ewropea, b'xi mod jew ieħor, tipprova tagħmel xi att kontra s-solidarjeta` u tiddeċiedi li ma tkomplix tiggarantixxi lil Malta sussidju fil-prezz internazzjonali biex tagħmlilha vendikazzjoni ...

Issa jien naf li l-Unjoni Ewropea m'hijiex se tagħmlu dan, imma ejjew ngħidu li jiġri hekk biex inwieġeb għal din l-illużjoni li għandu f'moħħu l- Ministru tal-Finanzi!

Jekk jiġri hekk Malta, bil-għaqal ta' gvern Laburista li jkun hemm, ikollha l-opportunita` li timporta z-zokkor minn fejn trid, anke minn barra l-Unjoni Ewropea, u dan mingħajr ma titgħabba bil-piż tat-tariffa ta' Lm250 fuq kull valur ta' Lm100 jew inkella ta' Lm76.40 fuq kull valur ta' Lm100.

Dawn huma l-garanziji, u jien se npoġġi fuq il-mejda tal-Kamra kopja ta' dawn iċ-ċifri li se joħroġ il-gvern Malti taħt it-temporary state aid u kopja tat-tariffi ta' l-OECD.

ONOR.

JOHN DALLI: Point of order, Mr Speaker!

MR SPEAKER: L-Onor.

Dalli, on a point of order.

ONOR.

JOHN DALLI: Mr Speaker, jiġifieri l-Onor.

Farrugia qiegħed jgħid li hemm xi ftehim ta' partnership fejn ġie maqbul dan kollu?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Iva!

ONOR.

JOHN DALLI: Mela nitolbu biex ipoġġi dan il-ftehim fuq il-Mejda tal-Kamra!

Mela dan jagħmel l-istatements hekk; fl-ajru?!

Hemm ftehim ta' partnership li jgħid dan kollu?

Ftehmu ma' xi ħadd li se jiġri hekk bil- partnership jew inkella qed jgħidilna x'jaħseb hu?

MR SPEAKER: Grazzi.

Onor. Farrugia, tista' tkompli.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, jien qed nikkwota s-sorsi ta' l-OECD u s-sorsi tal-prattika fil-kummerċ dinji.

Issa jekk il-Ministru jogħġbu jpoġġi l-argument tiegħu f'dan is-sens, affari tiegħu.

Li qed niddikjara jien hu li Malta, b'politika ta' partnership, la jkollha bżonn tħallas it- tariffa li timponilha l-Unjoni Eworpea ta' Lm250 fuq kull valur ta' Lm100 zokkor li timporta mill-Unjoni Ewropea u lanqas se tkun marbuta li tħallas is-somma ta' Euro31.3 miljun fuq l-importazzjoni taz-zokkor mill-Unjoni Ewropea minħabba li tkun trid tissussidja l-importazzjoni għax tkun qed tixtri z-zokkor bl-irħis.

Dawn huma argumenti tanġibbli li jirrikjedu biss ftit sens komun.

Għalkemm l-oppożizzjoni Laburista m'hijiex qed issib l-appoġġ ta' ċerti ġurnali, speċjalment dawk bl-Ingliż, biex dan jiġi kkommunikat ħalli l- Kamra tal-Kummerċ, il-GRTU, il-Federazzjoni ta' l-Industrija u l-qarrejja tal-ġurnali jkunu jafu l-fatti u l-argumenti sostenibbli, kreattivi, maturi u kompetittivi tal-partnership jaslu ...

ONOR.

JOHN DALLI: Dawn l-argumenti ma jeżistux għax partnership ma' teżistix!

ONOR.

NOEL FARRUGIA: F'dan il-każ li ma teżistix hija ġustizzja għax parti mill-media, speċjalment dik bl-Ingliż, ma tispjegax dak li tkun qed tgħid l-oppożizzjoni Laburista fedelment u korrettament sabiex tfiehem lill- poplu x'jibqagħlu flus f'idejh bil-politika ta` partnership.

Fuq iz-zokkor aħna la se noħorġu Euro 31 miljun fl-ewwel tliet snin u lanqas se nimponu fuq l-industrija tagħna li tħallas Lm250 levy fuq kull Lm100 zokkor importat.

Allura dawn niffrankawhom kollha imbagħad dawn il-flus inkunu nisgħu nonfquhom biex nibnu skejjel, biex nirrijabilitaw il-widien u l- irdumijiet li kollha huma fi proċess ta' deżertifikazzjoni u naturalment insostnu sitwazzjonijiet ekonomiċi oħra li f'pajjiżna tħallew skartati u abbandunati minn dan il-gvern għax kien marbut biss ma' ossessjoni li finalment ġabet fix-xejn mhux biss il-miri tal-gvern imma sfortunatament anke dawk tal-poplu.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Sur President, qed niddiskutu l-att biex jimplimenta diversi miżuri ta' l-estimi u miżuri amministrattivi oħra.

Fost il-miżuri ta' l-estimi u miżuri amministrattivi oħra li l-ministru tal- finanzi ressaq għas-sena li għaddiet biex jibdew iseħħu din is-sena kien hemm it-tneħħja tal-VAT fuq qasam kulturali, partikolarment iż-żfin u l- mużika.

Jekk m'iniex sejjer żball kien qed jingħad li biex titneħħa l-VAT minn fuq dawk iż-żewġ attivitajiet kulturali jrid jitressaq xi avviż legali.

Li nixtieq ngħid jien huwa relevanti anke għal diversi miżuri fiskali li ħa l-gvern fl-isfond fl-istess ħin li kien qiegħed jinnegozzja sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea li torbotna b'obbligi anke fil-qasam tat- taxxa.

Issa d-direttiva li l-Unjoni Ewropea għandha dwar il-VAT - qed nirefferi partikolarment għal dik tat-2002/38/EC - il-membri Stati kollha, imbagħad l-oħrajn meta jsiru membri huma obbligati li josservaw din id- drettiva.

Din id-direttiva li ddaħħal il-VAT fuq servizzi ta' informazzjoni u attivitajiet kulturali, artistiċi, sportivi, xjentifiċi, edukattivi u rikreattivi suppost li tidħol fis-seħħ sa l-1 ta' Lulju ta' din is-sena.

Allura kieku Malta kellha ssir membru sħiħ fl-Unjoni Ewropea jkollha ddaħħal il-VAT fuq dawn l-oqsma kollha li għadni kemm semmejt u li huma fid- direttiva tat-2002/38/EC.

Allura dik il-miżura li ħabbar il-gvern fil- budget għal din is-sena hija biss miżura temporanja.

Hija parti mill- istrateġija tal-gvern li waqt in-negozjati għall-sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea u fil-perjodu ta' qabel jittieħdu d-deċiżjonijiet mill-poplu Malti u GĦawdxi dwar x'tip ta' rabta jrid ma' l-Unjoni Ewropea, kemm jista` jkun jevita li l-uġigħ jinħass qabel jittieħdu dawn id-deċiżjonijiet.

Fl-istess żmien li l-gvern kien qiegħed iħejji l-budget tiegħu għas-sena 2003 u kien qiegħed jipprepara biex iċedi talbiet importanti li għamel fin- negozjati għall-sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea ried jaħbi li se jċedi talbiet importanti li għamel biex sintendi ma jħabbarhomx għas-sena 2003 għaliex b'hekk ikun qiegħed juri lill-poplu Malti u GĦawdxi li qiegħed jieħu miżuri li jweġġgħu.

Allura jaqbillu li qabel jittieħdu d-deċiżjonijet dwar x'rabtiet għandu jkollna ma' l-Unjoni Ewropea kemm jista' jkun jaħbi dan it-tip ta' uġigħ.

Li rrid ngħid huwa li bis-sħubija sħiħa fl-UE mhux biss terġa` tidħol il-VAT fuq il-ballet, fuq il-pjanu u fuq l-attivitajiet kulturali kollha, iżda l-gvern ċeda wkoll mit-talba li kien għamel oriġinarjament, u jkollu jdaħħal il-VAT fuq il-kotba u fuq il-materjal stampat.

Sintendi l-VAT fuq il-kotba u l-materjal stampat se jkollhom effetti negattivi u ħżiena fuq is-soċjeta` Maltija u GĦawdxija.

Imma l- gvern dan irid jaħbih u s'issa ma qal xejn u qatt ma rrisponda fuq l- effetti negattivi tal-VAT fuq il-kotba u materjal stampat għaliex dawn jgħollu l-ispejjeż għall-edukazzjoni tat-tfal u taż-żagħżagħ u sintendi ma jaqbilx mas-slogan li s-sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea qed nagħmluha għall- ġid ta' wliedna, għax għad irrid lil xi ħadd jispjegali x'ġid se jsir lill- uliedna jekk bis-sħubija sħiħa bilfors inkunu obbligati li ndaħħlu l-VAT fuq il-kotba u materjal stampat.

Il-VAT fuq il-kotba u materjal stampat jikkritikawha organizzazzjonijiet ta' l-istudenti.

S'issa hija l-Irlanda u l-Ingilterra li ma timponiex VAT fuq il-kotba u materjal stampat u l- Ingliżi kienu ġelużi ħafna li ma jħallux il-VAT tidħol fuq il-kotba u materjal stampat.

Meta ftit snin ilu kien hemm diskors li Gordon Brown, il-ministru tal- finanzi Ingliż, kien qiegħed jikkonsidra jekk iċaqlaqx il-VAT minn kif inhi u jdaħħalha b'xi forma fuq il-kotba u l-materjal stampat kienu qamu ħafna organizzazzjonijiet studenteski u sejħu dan il-pass bħala taxxa fuq il- kultura, taxxa fuq il-qari u taxxa li tolqot ħażin lit-tfal u liż-żagħżagħ u għamlu pressjoni mal-gvern Ingliż biex ma tidħolx il-VAT fuq il-kotba u materjal stampat.

Hawn Malta l-gvern intrabat li jdaħħal il-VAT fuq il- kotba u materjal stampat bl-istrateġija li jbiegħed l-uġigħ qabel ma n-nies jilħqu jiftħu għajnejhom fuq l-implikazzjonijiet kollha ta' sħubija sħiħa.

Għadu ma daħħalhiex s'issa, imma l-gvern bi sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea huwa obbligat u ntrabat u jkollu bilfors idaħħal il-VAT fuq il-kotba u l- materjal stampat.

Sintendi hawnhekk għaqdiet ta' l-istudenti fosthom il- kunsill ta' l-istudenti universitarji mank indenja jikkumenta fuq dan.

M'hemmx għalfejn jagħmel xi stqarrija esterika jew joħroġ bil-goff, imma għallinqas seta` jkollu d-deċenza, il-kunsill ta' l-istudenti universitarji, jgħid li bħalma hemm vantaġġi bis-sħubija sħiħa fl-UE hemm ukoll l-iżvantaġġi u fost l-iżvantaġġi hemm l-obbligu li l-gvern kellu jdaħħal it-taxxa tal-VAT fuq il-kotba u l-materjal stampat.

F'pajjiżi oħra anke għaqdiet ta' l-għalliema jitkellmu fuq l-effett ħażin tal-VAT fuq il-kotba u l-materjal stampat bħal ġurnali, perjodiċi u materjal ieħor edukattiv.

Hawn Malta għandna l-MUT li għandha kull dritt tesprimi l-opinjoni u l-pożizzjoni tagħha fuq x'rabta għandu jkollna ma' l- Unjoni Ewropea.

Ma nafx jekk din għamlitx xi rapport fejn studjat l-impatt ta' sħubija sħiħa fuq il-qasam edukattiv, x'vantaġġi u xi svantaġġi jista` jkun hemm fuq l-għalliema u fuq l-istudenti.

Ma nafx jekk jeżistix dan ir- rapport.

Jekk dan ir-rapport jeżisti ma ġiex ippublikat.

Alla jbierek ikun hemm unions oħra li jiġu kritikati fuq r-rapporti tagħhom imma sakemm ikun hemm union li qed taqbel allura dik ma tkunx fil-mira ta' l-attakki u tal- kritika.

Li nafu hu li s'issa l-MUT, b'differenza għall-organizzazzjonijiet oħra ta' għalliema, anke dawk li jkunu jaqblu ma` sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea, ma tkellmet xejn fuq l-effetti ħżiena u negativi tal-VAT fuq il- kotba u fuq il-materjal stampat.

Naħseb li dan huwa ħażin għax f'pajjiżi li huma diġa` membri u li għandhom il-VAT fuq il-kotba u materjal stampat hemm pressjoni biex l-Unjoni Ewropea tneħħi l-VAT minn fuq il-kotba u l-materjal stampat għax qed tħalli effetti ħżiena u effetti negattivi.

Hemm ukoll movimenti biex il-materjal eletroniku, il-materjal li jiġi mxandar u mqassam f'forma eletronika jiġi wkoll eżentat mill-VAT għax bil-VAT fuq il-qasam tal-kotba, fuq il-qasam tal-materjal stampat u fuq il-qasam tal-materjal eletroniku qed tintlaqat ħażin l-Unjoni Ewropea nnifsiha, il-kultura Ewropea, l-industrija tal-kotba Ewropea u anke l-industrija ta' l-informatika li minħaba dawn it-tip ta' taxxi hija inqas kompetittiva mir-rivali tagħha, per eżempju l-Istati Uniti.

Imma dawn l-affarijiet hawn Malta donnhom irridu bilfors niddiskutuhom qishom xi punti tat-teoloġija jew kollox tajjeb jew kollox ħażin jew kollox abjad jew kollox iswed.

Sur President, meta kkritikajt id-deċiżjoni tal-gvern li minħabba l-obbligi tiegħu tas-sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea kellu bilfors idaħħal il-VAT fuq il-kotba u l-materjal stampat, u inċidentalment fis-sena 2003, is-sena Ewropea tal-persuni b'diżabilita` ntrabat ukoll li jdaħħal il-VAT fuq l- affarijiet li jużaw il-persuni b'diżabilita` u allura se jżid il-problemi serji għalihom, niftakar li min-naħa tal-gvern kien hemm min ipprova jgħid li qed nesaġera, li m'iniex korrett u pprova wkoll jiddiħak b'dak li kont qed nagħmel.

Meta kont qed nagħmel il-kritika tiegħi għad-dħul tal-VAT fuq il-kotba u l-materjal stampat kien għadu ma ġiex f'idejja wieħed mid- dokumenti li mbagħad il-gvern poġġa fuq il-mejda tal-Kamra fil-jiem li għaddew meta konna qegħdin niddibattu l-pakkett li nnegozja l-gvern ma' l- Unjoni Ewropea.

Fosthom hemm dokument, li jiena nqisu dokumenti importanti ħafna u ngħid ukoll li naqbel ma' ħafna partijiet minnu, li kien imħejji mill-Ministeru tal-Finnazi u jġib id-data ta' 28 ta' Settembru 2001.

F'dan id-dokument hemm argumnti validi ħana - u jiena nikkongratula lil min kiteb dan ir-rapport - li jixbħu argumenti li għamlu pajjiżi oħra, kemm dawk li huma membri fl-Unjoni Ewropea kif ukoll organizzazzjonijiet ta' pubblikaturi.

Per eżempju, ftit ilu l-EPF, il-European Publishers Foundation, ħarġet appell qawwi, u qed tiġbor anke petizzjoni biex tipprova tikkonvinċi lill- Kummissjoni Ewropea biex tneħħi l-VAT minn fuq il-kotba u minn fuq il- materjal stampat.

Hemm organizzazjonijiet oħra li qed jipprovaw jagħmlu l- istess imma s'issa s-sinjali huma bil-maqlub, li l-Unjoni mhux se taċċetta din it-talba u tneħħi l-VAT minn fuq dawn l-affaijiet allavolja qed tagħmel ħsara lill-edukazjoni u lill-kultura fl-Unjoni Ewropea, minbarra li qed tagħmel ħsara lill-industrija kulturali u lill-industirja tal-kotba.

Imma ħalli nagħmel riferenza għad-dokument tal-ministeru tal-finanzi li tressaq il-pożizzjoni tal-gvern Malti hu jinnegozja ma' l-Unjoni Ewropea.

Nerġa' ngħid hemm argumenti validi ħafna għaliex m'għandhiex tidħol il-VAT fuq il-kotba u fuq il-materjal stampat.

Hemm ukoll l-istess talba anke fuq oqsma oħra.

F'din l-argumentazzjoni il-ministeru tal-finanzi kien qed jagħmel l-argument li l-VAT fuq il-kotba u l-materjal stampat tolqot ħażin lil dawk l-istudenti, tfal u żgħażagħ, li l-iktar għandna bżonn għadnna bżonn nħeġġġuhom jaqraw, li l-iktar għanda bżonn nagħtuhom il-ħiliet meħtieġa fil-kitba u fil-qari.

Aħna f'pajjiżna għad għandna problema serja ta' l-illiteriżmu.

Anke d-dokument tal-ministeru tal-finanzi jirrikonoxxi dan.

Fil-fatt fil-parti li titkellem dwar policy implications jingħad li these campaigns involve the promotion of adult and senior citizen education and campaings against illiteracy u d-dħul tal-VAT fuq il-kotba u l-materjal stampat se jxekklu, se jtellfu u se jagħmlu ħsara lill-kampanji li għandna bżonn nagħmlu, u li m'aħniex nagħmlu biżżejjed, fuq l-illiteriżmu f'pajjiżna, illiteriżmu li sfortunatament mhux xi fenomenu kulturali tal- bieraħ ta' min ma kellux iċ-ċans u l-istess opportunita` li jmur l-iskola, iżda anke fost iż-żgħażagħ tagħna għad għandna problema serja ta' illiteriżmu.

Għad għandna problema serja li fostna m'għandniex biżżejjed l-kultura tal- qari.

Anke dan id-dokument tal-ministeru tal-finanzi jsemmi li għad għadna l-problema li l-kultura tal-qari m'hijiex imxerrda biżżejjed f'pajjiżna.

Imma sadanittant il-gvern kellu jċedi t-talba tiegħu biex ma jkunx hemm VAT fuq il-kotba u l-materjal stampat meta fl-istess ħin u fl-istess nifs ngħidu li s-sħubija sħiħa hija tajba għall-uliedna.

Inġibu l-billboards bir- ritratti tat-tfal imma li fuqhom qed nimponu taxxa fuq il-kotba, fuq materjal stampat u materjal edukattiv il-gvern ma jitkellem xejn.

Ċeda għall-argumenti min-naħa ta' l-Unjoni Ewropea li qaltlu le għat-talba tiegħu għax jekk ma jdaħħalx il-VAT fuq il-kotba, fuq materjal stampat, fuq il-ġurnali u fuq il-perjodiċi tkun qed tgħawweġ ir-regoli tas-suq wieħed ta' l-Unjoni Ewropea.

Min-naħa tiegħu, naħseb bir-raġun, il-gvern kien wieġeb billi qallhom: Kif tista' tgħid li pajjiż daqshekk żgħir b'industrija tal-kotba lokali daqshekk żgħira u b'industirja daqshekk żgħira tal-ġurnali billi ma jkollux VAT fuq dawn l-affrijiet se jagħmel ħsara lis-suq wieħed Ewropew ta' 500 miljun ruħ?

Imma l-Kummissjoni Ewropea qaltu: Le, trid tagħmel l-VAT fuq il-kotba u l- materjal stampat.

Dan minkejja li l-gvern kompla jargumenta li l-VAT fuq il- kotba u l-materjal stampat tagħti żewġ daqqiet hawn Malta.

L-ewwelnett minħabba l-ispejjeż tal-ġarr tal-kotba importati - u ħafna mill-kotba tagħna għall-iskejjel u anke għal dawk li jieħdu gost jaqraw - huma importati u allura l-prezz tagħhom diġa` huwa ogħla minn tal-kontinent u allura issa bil-VAT tkompli tgħolli l-ispejjeż tagħhom.

Ovvjament l-istess il-perjodiċi u l-gazzetti.

Dan huwa l-argument li għamel fid-dokument tiegħu l-ministeru tal-finanzi fit-28 ta' Settembru, 2001.

Jgħid ukoll li dan se jolqot ħażin lill-industrija żgħira tal-kotba u ta' l-informazzjoni f'pajjiżna, li minbarra kwestjoni ta' spiża finanzjarja għax se jiswew iżjed, tagħmel ħsara ukoll lill-iżvilupp tal-lingwa Maltija u l-identita'.

Argument kulturali validu f'dan id-dokument huwa dan:

"Newspaper and periodicals are consequently an important medium for the preservation and development of the use of the Maltese language which is recognised as the national language in the Maltese Constitution.''.

Jiġifieri qed jingħad li dan jagħmel ħsara lit-tixrid ta' l-użu ta' ilsien Malti fostna.

Allura min-naħa waħda jkollna l-gvern jiftaħar li għamel l- ilsien Malti lingwa uffiċjali ta' l-Unjoni Ewropea, u interessanti li fid- dokumenti kollha li tpoġġew fuq il-mejda tal-Kamra mkien ma sibt - u nieħu gost jekk min-naħa tal-gvern jindakawli għax jista' jkun li qabiżli - xi dokument fejn il-gvern kien talab li l-ilsien Malti jkun lingwa uffiċjali ta' l-Unjoni Ewropea jew jekk din kenitx konċessjoni li saret mill-Unjoni Ewropea lill-pajjiżi kollha applikanti bla ma talabha l-gvern Malti.

Jiena ma rajtha mkien din u nixtieq li xi ħadd min-naħa tal-gvern jilluminani b'xi dokument fejn saret it-talba uffiċjali biex l-ilsien Malti jkun il- lingwa wkoll uffiċjali ta' l-Unjoni Ewropea ħalli naraw x'hemm 'il hinn mill-ftaħir.

Li nafu hu li waqt li qed isir dan il-ftaħir id-dħul tat- taxxa tal-VAT fuq il-kotba u l-materjal stampat huwa daqqa ta' ħarta għal- lingwa Maltija u daqqa ta' ħarta għall-iżvilupp tal-letteratura Maltija u għall-iżvilupp tal-kultura Maltija.

Din qed nenfasizzaha jien, imma ż- żerriegħa ta' dan l-argument qiegħda wkoll fid-dokument tal-ministeru tal- finanzi.

Sur President, ta` min jgħid ukoll li fl-istess ħin li konna qed ngħidu li rridu nagħmlu l-Malti lingwa uffiċjali ta' l-Unjoni Ewropea konna qed nagħtuh daqqa kerha hawn Malta meta tneħħa l-Malti mill-kors tal-liġi.

Il- Malti tneħħa mill-kors tal-liġi anke minħabba s-sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea, u nispjega.

Ma jfissirx li l-Kummissjoni ta' l-Unjoni Ewropea ċemplet lid-dekan tal-liġi fl-Universita' ta' Malta u qaltlu jneħħi l-Malti minn obbligu rekwizit biex il-Maltin jidħlu fil-kors tal-liġi.

Imma interessanti ngħidu li f'dokument ieħor, din id-darba ta' l-Unjoni Ewropea nnifisha, x'ħin tiġi għal mutual recognition of qualifications, jingħad li bi sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea l-gvern Malti jkolli jneħħi diversi rekwiżiti li s'issa kienu jsiru kull meta xi ħadd ried isir għalliem, perit jew avukat.

Kien ikun hemm dawn ir-restricted provisions: In-nazzjonalita`, r-residenza u l-lingwa.

Mhux l-ewwel darba li wieħed kien jara sejħa biex jiġu reklutati l-għalliema fejn l-ewwel provision kienet tkun li trid tkun ċittadin Malti biex tapplika.

Bis-sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea dik il- provision tmur għax hija kontra r-regoli tas-sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea.

Ikun tajjeb kieku l-MUT tagħti daqqa t'għajn lejn din u tispjega ftit lill-għalliema effett bħal dan fuq il-qasam ta' l-għalliema.

Sur President, hemm ukoll il-kwestjoni tal-lingwa u naf fiċ-ċert li l-Malti tneħħa bħala rekwiżit għall-kors tal-liġi biex jagħmilha aktar faċli għal studenti mill-Unjoni Ewropea biex jistudjaw il-kors tal-liġi f'pajjiżna.

Dan kellu effett ħażin ħafna fuq il-Malti.

Staqsu lill-kapijiet ta' l- iskejjel tas-sixth form u s-sekondarji u araw x'waqa` kien hemm fid- deċiżjoni ta' żgħażagħ li għamlu l-advanced matriculation tal-Malti.

Kienet waqa` drammatika u din hija ħasra għaliex huwa importanti ħafna li l- ġenerazzjonijiet li ġejjin iżidu fl-apprezzament tal-kultura u l- letteratura Maltija, Hija ħasra li ntbagħat sinjal li tista' tilħaq fi professjoni għolja mingħajr ma tkun kapaċi ħafna fit-tħaddim ta' l-użu ta' l-ilsien Malti.

Il-messaġġ ħaduh iż-żgħażagħ.

Kien hemm ħafna inqas, nista' ngħid jien, speċjalment the best and the brightess ....

Jiddispjaċini ngħid li din is-sena, minn mindu ħarġet id-deċiżjoni li tista' tidħol fil-kors tal-liġi mingħajr Malti, l-aktar żgħażagħ li ħadu deċiżjoni li m'għandhomx jagħmlu l-Malti huma l-iktar żgħażagħ li jġibu marki tajbin u li jġibu gradi għoljin.

Dan huwa ħażin, u inutli noqogħdu niftaħru li daħħalna l-Malti fi Brussell jekk imbagħad neħħejnih minn tal- Qroqq fis-suġġetti l-aktar importanti, fi gradi u f'korsijiet li għandhom prestiġju soċjali u kultura.

Qed nagħtu l-messaġġ li għandna l-Ingliż - u jien wieħed minn dawk li dejjem inħambaq fuq l-użu u l-importanza ta' l- Ingliż –pero` miegħu rridu nagħtu wkoll l-importanza lill-użu tal-Malti.

Ma jistax ikun li f'pajjiżna nkomplu nsaħħu l-mentalita` li sfortunatament teżisti diġa` f'ċerti oqsma li għandek il-Malti għal tribu "B" u l-Ingliż għal tribu "A", u bid-deċiżjoni li tidħol il-VAT fuq il-kotba u l-materjal stampat, iva qed nagħtu daqqa anke lill-letteratura u l-kultura Maltija.

Din hija xi ħaġa ħażina, imma l-gvern minħabba l-obbligi ta' sħubija sħiħa u minħabba d-deċiżjoni tiegħu li akkost ta' kollox idaħħalna fl-Unjoni Ewropea kellu jintrabat li jagħmilha.

Ara x'differenza mbagħad il-politika Laburista ta' partnership.

Id- differenza hi li f'dawk l-oqsma fejn huwa ta' ġid kemm għall-Unjoni Ewropea kif ukoll għalina nistgħu nikkoperaw u nistgħu naħdmu id f'id.

Imma f'dawk l-oqsma li ma jagħmlux sens li bilfors nadottaw ir-regoli jew taxxi ta' l- Unjoni Ewropea, b'politika ta' partnership ikun possibbli li ma nadattawhomx.

U fil-fatt il-policy tal-partit Laburista dwar it-taxxa tal- VAT, li issa tiġi diskussa anke fil-konferenza ġenerali tal-partit, proprju taħseb għal dan: Taxxa ta' VAT aktar adattata għaċ-ċirkostanzi u għas- sitwazzjoni Maltija, li ma jkunx hemm VAT żgur fuq il-kotba, li ma jkunx hemm VAT fuq il-materjal stampat, li ma jkunx hemm VAT fuq l-edukazzjoni, li ma jkunx hemm VAT fuq il-qasam sportiv u li ma jkunx hemm VAT fuq l- attivitajiet kulturali.

Bil-politika ta' partnership il-partit Laburista dan jista` jagħmlu.

Meta inti tiddeċiedi li tidħol f'organizzazzjoni li għandha r-regoli tagħha jkollok bilfors tapplika dawk ir-regoli, anke dawk ir-regoli li inti jdejquk u li jistgħu jagħmlulek ħsara.

Imma bil-politika ta' partnership nżommu f'idejna l-poter li nieħdu d-deċiżjonijiet aħna, il- poter li nfasslu aħna t-taxxi u l-policies tagħna kif l-aħjar huma għalina.

U għalhekk tagħtina l-liberta` li ma jkunx hemm VAT fuq l-edukazzjoni, fuq l-isport u fuq il-kultura.

Il-gvern stess jirrikonoxxi li bid-dħul tal-VAT fuq dawn l-oqsma ssir il-ħsara.

Huwa interessanti li fl-ewwel VAT li kien daħħal il-gvern kien ħalli barra l-qasam ta' l-edukazzjoni.

Meta daħħalha għat-tieni darba, wkoll ħalla barra l-qasam ta' l-edukazzjoni, iżda mbagħad biex isegwi l-obbligu tar-regoli ta' sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea, li tfisser li nintrabtu bir-regoli kollha ta' l-Unjoni Ewropea, anke dawk li ma jgħoddux għalina, il-gvern kellu jbiddel il-VAT u kellu jdaħħalha anke fuq l-edukazzjoni.

Jiena kont naf li f'laqgħat li saru ma' diversi ministri meta kapijiet ta' l-iskejjel, fosthom anke skejjel tal-knisja, kienu marru jipprotestaw mal-gvern għax jekk riedu jixtru overhead projector jew ikabbru sala fi skola jridu jħallsu l-VAT, kienu qalulhom li dik minħabba r- regoli ta' sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea.

Pubblikament qatt ma ntqal dan id-diskors u meta ktibtu jien xi ħadd bravu tal-MIC ħareġ jgħid li mhux veru dak li qed ngħid jien.

Interessanti li fid-dokument tat-28 ta' Settembru tas-sena 2001 hemm ammissjoni min-naħa tal-gvern li għal dik ir- raġuni inbidlet it-taxxa tal-VAT u bdiet tigdem anke il-qasam edukattiv.

Fil-fatt fir-rapport tal-ministeru tal-finanzi jingħad hekk:

"Apart from the above mentioned social and economic impact ...",

- hawnhekk qed jargumenta li t-taxxa tal-VAT tagħmel ħsara lit-tfal, liż- żgħażagħ, il-qasam edukattiv, il-qasam kulturali, il-qasam tal-letteratura –

"... the situation is complicated further by the fact that the sectors in question have recently been effected by a taxation measure resulting from the government decision to re-categorise education services as exempt without credit which was implemented within the context of the ongoing process related to the approximation of the Maltese VAT Act to the sixth directive.

This measure has produced a negative impact on prices for the same category of consumers, mainly students, that would be hit by the introduction of tax on printed matter.".

Mela l-ewwelnett hawn żewġ ammissjonijiet.

L-ewwel ammissjoni kbira - u rrid issa li dak il-bravu tal-MIC li kien ħareġ jikkontradixxini jgħid jekk hux veru li kont għedt jien - hij li l-VAT fuq l-edukazzjoni daħlet biex tkun skond ir-regoli ta' sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea.

It-tieni ammissjoni min-naħa tal-gvern hija li dik weġġgħet lill-istudenti, kif se tweġġagħhom id-dħul tal-VAT fuq il-kotba u fuq il-materjal stampat.

Għalhekk hemm disonesta` kbira kif qed isiru ċerti argumenti fuq x'tip ta' rabta għandu jkollu pajjiżna ma' l-Unjoni Ewropea.

Mhux se noqgħod nirriferi jew inwieġeb għall-insulti li għamlilna dalgħodu l-Onor.

Michael Asciak fid-diskors li għamel.

Għajjarna boloh, saħanistra.

Ma nafx x'kien jonqsu jgħajjarna.

Minn kollox għajjarna, b'taħlita ta' arroganza u injoranza, ngħid jien, ħalli nagħmilha ċara.

U meta jkollok l-arroganza u l- injoranza l-agħar tip ta' taħlita li jista` jkollok, imma mhux se nwieġeb għal dak it-tgħajjir.

Sur President, quddiemna għandna għażla li fil-fehma tiegħi kemm dawk li huma favur is-sħubija sħiħa u kemm dawk li huma favur partnership għandhom jiddeċiedu fuqha b'għajnejhom miftuħa u b'riflessjoni kalma biex ikunu jafu x'qed jiddeċiedu.

Huwa importanti li jkunu qed jiddeċiedu b'għajnejhom miftuħa u jkunu qed iqisu kollox.

L-għażliet huma differenti ħafna għaliex, nerġa' ngħid, bi sħubija sħiħa inti qed iċċedi l-poter tiegħek, id- decision making powers tiegħek Ii tfassal inti il-liġijiet u t-taxxi kif jaqblu lilek.

Tkun qed iċċedih dak, u tifhimha li ċċedih għaliex inti qiegħed tingħaqad ma' organizzazzjoni kbira u din l-organizzazzjoni għandha r-regoli tagħha.

F'din l-organizzazzjoni, kif tfasslu r-regoli issa, pajjiż żgħir bħal tagħna qed jingħata piż ċkejken ħafna fil-postijiet fejn jittieħdu d-deċiżjonijiet, jiġifieri fil-kummissjoni, fil-kunsill tal- ministri, fil-bank ċentrali Ewropew u fil-parlament tal-Unjoni Ewropea.

Allura għalkemm aħna inkunu preżenti, inkunu preżenti mingħajr is-saħħa meħtieġa biex ninfluwenzaw dawk id-deċiżjonijiet bis-serjeta`.

Għalhekk bis-sħubija sħiħa nkunu qed nitilfu l-poter li niddeċiedu f'pajjiżna x'taxxi u x'liġijiet nagħmlu bla ma nirbħu xi poter ġdid biex ngħidu lill-Ġermaniżi, lill-Franċiżi, lill-Ispanjoli u lill-Ingliżi x'jagħmlu.

Bis-saħħa tagħhom il-poter li għandhom hu tal-ġganti u huma se jkomplu jmexxu.

Bil-partnership id-differenza hija kbira.

Id-differenza hi li aħna jkollna relazzjonijiet mill-qrib ma' l-Unjoni Ewropea u naħdmu id f'id magħha f'dawk l-oqsma fejn nistgħu naħdmu id f'id u hu ta' ġid għalina.

Imma mbagħad inżommu dak l-ispazju meħtieġ għal pajjiż żgħir għax dan jibqa` dejjem meħtieġ.

Aħna bħala pajjiż żgħir, in-nazzjonaliżmu tagħna qatt ma jista' jkun ta' theddida għal ħaddieħor.

Anzi jien ngħid li n-nazzjonaliżmu tagħna, mhux magħruf f'sens dejjaq, huwa s-salvazzjoni tal- pajjiżi ż-żgħar.

Il-pajjiżi iż-żgħar għandhom bżonn in-nazzjonaliżmu.

U nerġa` ngħid, għandhom bżonn in-nazzjonaliżmu mhux f'xi sens dejjaq, xovinista li jien kollox tajjeb u l-barranin kollha ħżiena.

Le, dak huwa assolutament bla sens.

GĦandhom bżonn in-nazzjonaliżmu għaliex f'pajjiż żgħir faċli tiġi assorbit fid-dinja ta' madwarek, allura importanti li inti żżomm il-personalita` tiegħek.

Għal hekk biss qed ngħid li huwa s- salvazzjoni.

Imma żgur li n-nazzjonaliżmu tagħna ma jistax ikun ta' theddida għal oħrajn bħalma huwa n-nazzjonaliżmu Ġermaniż, li hemm min jgħid li huwa importanti li l-Ġermanja tiġi llokkjata fl-istituzzjonijiet Ewropej ħalli ma terġax tiftaħ ġwenħajha l-ajkla imperjali.

Imma fil-każ tagħna l-partnership iżommilna l-liberta` u s-sovranita` li niddeċiedu aħna.

Din hi l-għażla li pajjiżna għandu quddiemu.

U għalhekk li bil-partnership ikun possibbli għalina li, per eżempju, il-VAT ma ddaħħalhiex ddaħħalha fuq il-kotba u l-materjal stampat għax din ma tagħmilx sens u l-gvern jaf li ma tagħmilx sens.

Jekk inti tkun f'relazzjoni ta' partnership mhux se thedded is-suq tagħhom, allura lilhom ma tagħmlilhomx ħsara din.

Huma jgħidulek biex idaħħalha għax tkun trid il-full membership u allura r-regoli kollha jridu japplikaw hemmhekk.

Imma f'relazzjoni bilaterali fejn inti żgur m'intix se tagħmel ħsara lilhom jekk ma jkunx hawn VAT fuq il-kotba, fuq il- ġurnali u rivisti, dik tippermetihielek għax tkun f'relazzjoni bilaterali.

Għalhekk huwa importanti ħafna li nifhmu li d-deċiżjoni dwar x'tip ta' rabta għandu jkollu pajjiżna ma' l-Unjoni Ewropea m'hijiex deċiżjoni ta' politika barranija, m'hijiex deċiżjoni li tolqot qasam wieħed, imma hija deċiżjoni ta' jekk titlifx id-dritt u l-poter li tmexxi f'pajjiżek jew inkella li jkollok relazzjoni ta' ħbieb, tkun fl-aqwa relazzjoni mal-ġirien tiegħek imma għallinqas f'darek tkompli tikkmanda int.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Joe Cilia.

ONOR.

JOE CILIA: Sur President, dan l-abbozz ta' liġi li għandha quddiemna huwa abbozz li għall-membri hawn ġew huwa xi ħaġa xejn mistennija.

Xejn mistennija fis-sens li huwa normali li wara r-recess tal- perjodu tal-festi tal-Milied u l-Ewwel tas-Sena wieħed mill-ewwel abbozzi ta' liġi li jersqu quddiem din il-Kamra jkun proprju l-abbozz dwar l-implimentazzjoni tad-diversi miżuri li jkunu ġew diskussi fil-budget.

Liġi bħal din hemm min isejħilha cocktail għax fiha ħafna affarijiet u allura naħseb li kien ikun aħjar kieku kellna aktar ċans biex niddiskutuha f'dan il-Kamra.

Allura jien nistaqsi: Għalfejn il-miżuri li joħorġu mill- budget jitressqu f'liġi waħda?

Qed ngħid hekk għaliex dan l-abbozz ta' liġi mhux miżuri tal-budget biss fih imma fih ukoll miżuri amministrattivi tal-gvern.

Fost affarijiet oħrajn dan l-abbozz ta' liġi jitkellem fuq self tal-gvern, fuq tassazzjoni bħall-bands ta' l-income tax, international trading companies u kif persuni separati jintlaqtu mill-income tax ̧ fuq tibdiliet fil-liġi dwar l-accoutancy, fuq import duties, fuq id-dwana ̧ fuq it-taxxa li jkun hemm fuq dokumenti, kuntratti u affarijiet marbutin mal- wirt u affarijiet magħmulin fil-ħajja tal-bniedem, fuq taxxa fuq ir- reġistrazzjoni ta' vetturi, fuq l-immaniġjar tat-taxxa mill-Kummissarju tat-Taxxi Interni, fuq it-taxxa tas-sisa u fuq it-taxxa fuq is-sigaretti u affarijiet simili.

Għalhekk din il-liġi tikkomprendi firxa vasta ta' affarijiet u huwa diffiċli li f'dibattitu pjuttost qasir tidħol fid-dettall.

Jien naħseb li l-gvern irid jirrestrinġi d-diskussjoni u l-kritika għax ikun jixtieq iressaq ċerti liġijiet kemm jista' jkun malajr.

Pero' huwa mportanti li jkun hemm bilanċ għaliex meta tħares lejn l-elementi li joħorġu minn din il- liġi jista' jkun li jkollok affarijiet li ma jkunx hemm daqshekk kontroversja fuqhom imma minħabba li jkunu mħalltin ma' affarijiet oħra ta' natura aktar serja li jirrigwardaw ̧ per eżempju ̧ il-manteniment tat- tfal ̧ il-vot f'din il-Kamra jista' jmur f'direzzjoni mhux ġusta.

Għalhekk hemm differenza bejn li jkollok ċerti affarijiet inkorporati fl-istess abbozz ta' liġi milli jkollok affarijiet li jkunu f'abbozzi ta' liġi separati.

Sur President ̧ liġijiet bħal dawn jagħtuna l-opportunità li nitkellmu fuq l- aspett ekonomiku u finanzjarju tal-pajjiż.

Naħseb li nkun qed nonqos jekk ma nitkellimx - anke minħabba n-natura tax-xogħol tiegħi bħala nutar pubbliku – fuq il-miżuri maħsubin għal-liġi dwar it-taxxa fuq dokumenti, dak li ngħidulu l-boll.

Meta wieħed jagħmel kuntratt fuq bejgħ jew xiri ta' proprjetà jew minħabba wirt ikun irid iħallas taxxa lill-gvern ta' dak it-trasferiment li jkun sar.

Issa f'din il-liġi qed jingħad li se jkun hemm emenda għall-proċeduri kif kienu sal-lum.

Sal-lum il-ġurnata l- prattika dejjem kienet li kważi kulmin jagħmel kuntratt ̧ ftit ġimgħat jew xhur wara li jħallas il-bolol dovuti fuq dak it-trasferiment ̧ jirċievi mingħand il-Kummissarju tat-Taxxi Interni.

Fil-fatt l-ewwel jibgħatulu l- perit ̧ dan jirrapporta lid-dipartiment u mbagħad isiru l-kalkoli.

Issa jekk skond l-istimi li jsiru l-proprjetà tkun tiswa aktar milli jkun ġie dikjarat fil-kuntratt, dak li jkun ikollu jħallas id-differenza plus li jeħel multa li tista' titla' sa 10% tad-differenza tal-bolol.

Fil-fatt jekk il-gvern iħoss li dak li jkun ma jkunx ħallas il-bolol kollha li suppost kellhom jitħallsu ̧ wieħed jista' jeħel multa ta' Lm1,000.

Issa x'kien jiġri fil-konswetudini?

Kien jiġri li wieħed imur joġġezzjona u awtomatikament il-multa jew it-taxxa tal-boll kienu jiġu mnaqqsa.

Kien hemm diskrezzjoni u din kienet titħaddem.

Nazzarda ngħid li l-gvern kien jiġbor ċertu ammont ta' flus sostanzjali mhux biss mill-kuntratt innifsu imma wkoll minn stimi extra li jagħmel hu.

Ovvjament il-konsumatur ikun mingħalih li jkun ħallas dak kollu li kellu jħallas u f'daqqa waħda jsib xi kont ma' wiċċu.

Din hija xi ħaġa li tiġri ta' spiss.

Issa l-gvern qed igħid li xorta se jibqa' jibgħat il-perit tiegħu biex jistma l-proprjetà u sakemm id-differenza tkun sa 15% tal-valur stipulat fil-kuntratt - illum il-ġurnata ma nafx kemm din tiġi osservata – din tkun tista' titħallas.

Għalhekk kien hemm breathing space ta' madwar 15%.

Pero' issa l-gvern qed igħid li l-proċedura li permezz tagħha l-Kummissarju tat-Taxxi Interni jista' jimmulta sa 10% se tkun marbuta ma' kemm iddum biex titħallas id- differenza li jkun qed jistma l-gvern.

Issa jekk ̧ kif diġà għedt ̧ din il-multa ma kenitx tiġi pprattikata, fir- realtà mhu se tkun qed tnaqqas xejn.

Barra minn hekk issa qed jiddaħħal iż-żmien.

Fil-fatt fil-liġi hawn imniżżla persentaġġi fuq perijodu ta' disa' xhur.

Per eżempju ̧ jekk dak li jkun iħallas fi żmien xahar ̧ iħallas 10% tal-multa li tkun imponuta fuqu, jekk iħallas fi żmien xahrejn ̧ iħallas 20%, jekk iħallas fi żmien tliet xhur iħallas 30% u tibqa' sejjer hekk sa 270 ġurnata.

Imbagħad jekk igħaddi dan il-perijodu wieħed ikollu jħallas 100% tal-valur.

Jien mhux se nidħol fi problemi ta' nies illitterati li ħafna drabi jindunaw b'ċerti affarijiet wara li jkun għadda ċertu żmien.

Dawn huma problemi li trid tifhimhom.

Pero' din hija kwestjoni fejn jidher li l-gvern irid igħaġġel fil-mod kif jiġbor il- pagamenti dovuti lilu.

Issa dan l-element taż-żmien jista' jaħdem kontra l-individwu għax ̧ per eżempju, fejn qabel wieħed li jħallas wara sitt xhur kien iħallas 20% tal- multa, issa, skond il-liġi ̧ wieħed li jħallas wara sitt xhur irid iħallas 70% tal-multa.

Issa hawnhekk nixtieq ngħid li fid-diskors tal-budget donnu ngħad li dan l-ammont jista' jitla' sa l-ammont doppju imma din mhijiex imsemmija fl-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna.

Għalhekk bejn dak li ntqal fid-diskors tal-budget u bejn dak li qed isir fil-prattika hemm qabża kbira li tista' taffettwa lill-indivdwu konċernat.

Allura nitlob lill-ministru biex fil-winding up tiegħu jiċċara din il-ħaġa.

Bidla oħra fil-liġi tat-taxxa tal-boll hija marbuta mal-kuntratti li jsiru meta tkun se tinxtara l-ewwel u l-unika residenza.

Fejn qabel ir-rata tal- boll kienet ta' 3.5% sa l-ewwel Lm20 ̧000 u 5% fuq aktar minn dan l-ammont ̧ illum ir-rata ta' 3.5% se tkun sa l-ewwel Lm30 ̧ 000.

Imbagħad fuq aktar minn dan l-ammont titħallas ir-rata ta' 5% ̧ irrispettivament minn jekk din tkunx l-ewwel residenza tiegħek jew le.

Għalhekk wieħed li jixtri proprjetà b'Lm20,000 dan it-tibdil mhux se jaffettwah.

Issa llum kulħadd jaf kemm il-prezzijiet tal-proprjetà għolew u meta titkellem fuq proprjeta` ta' Lm30, 000 ma tkunx qed titkellem fuq proprjetà ta' barra minn hawn imma tkun qed titkellem fuq appartamenti u maisonettes.

Xi ħaġa oħra li nixtieq insemmi hija li wieħed li jixtri garage ta' Lm3,000, Lm4,000 jew Lm5,000 separatament irid iħallas bir-rata ta' 5% għax ma jkunx għamel kuntratt wieħed.

Ma nafx kif qed nagħmluha din jekk irridu ninkoraġġixxu n-nies jużaw il-garaxxijiet u mhux iħallu l-karozzi tagħhom fit-triq.

Fil-prattika diġà huwa diffiċli li ż-żgħażagħ jixtru l-ewwel residenza tagħhom u forsi ma jifilħux jixtru r-residenza u l- garage fl-istess ħin.

Pero' bil-liġi kif inhi fuq dak il-garage wieħed se jiġi ntaxxat bil-5% allavolja ma jkunx ilaħħaq l-ammont ta' Lm30 ̧000.

Naħseb li din hija inġustizzja.

Niftakar din kont semmejtha wkoll meta kienet iddaħħlet l-eżenzjoni sa Lm20, 000 u dakinhar kienu qaluli li x'imkien trid tieħu deċiżjoni.

Pero' ma naħsibx li huwa sew li wieħed jitkellem b'dak il-mod.

Dan il-punt nerġa' nsostnih illum u nerġa' ngħid li din hija inġustizzja f'pajjiż modern.

Naħseb li l-liġi dwar it- tassazzjoni għandha tiġi modifikata biex tgħin verament lin-nies fil-bżonn.

L-istess se jsir f'każ ta' wirt għax il-liġi tgħidlek li kollox għandu jkun fl-istess kuntratt.

Dan ifisser li wieħed li jiret post mingħand xi ħadd mill-familjari u xi garage mingħand xi ħaddieħor se jiltaqa' ma' l-istess problema għax dawn ikunu żewġ trasferimenti separati.

Din hija waħda mill- ħafna miżuri li hemm f'dan l-abbozz ta' liġi Sur President, meta tibda tħares lejn il-miżuri amministrattivi u miżuri oħrajn li qed iressaq il-gvern għall-budget tibda tgħid: Imma dawn huma s- soluzzjonijiet meta l-pajjiż għaddej minn dawn id-diffikultajiet?!

Per eżempju, sa tmien din il-leġislatura huwa mistenni li piż tat-taxxi fuq il- poplu Malti huwa mistenni li jkun ta' madwar Lm265 miljun.

Fil-fatt din is-sena mill-income tax se jkun hemm żieda ta' 33% fuq is-sena 2000.

Tant hu hekk li filwaqt li fis-sena 2000 iż-żieda kienet ta' Lm150 miljun, din is-sena huwa pproġettat li ż-żieda tkun ta' madwar Lm199 miljun.

L-istess ngħid fuq il-VAT.

Skond il-kalkoli tal-gvern iż-żieda mill-VAT mistennija tlaħħaq 26% matul l-istess perijodu ta' tliet snin jiġifieri minn Lm104 miljun fis-sena 2000 għal Lm131 miljun fis-sena 2003.

Dan jirrappreżenta madwar 48% jew kważi nofs id-dħul kollu mit-taxxi diretti jew indiretti tal-gvern.

Il-gvern jattribwixxi u jiftaħar bl-effiċjenza tiegħu fil-ġbir tat-taxxi pero' l-poplu qed jispiċċa mbażwar.

Pero' l- akbar stramberija hija din, Mr Speaker.

Jien ma nafx kif il-gvern qed jibbaża daqstant fuq dawn iż-żewġ sorsi ta' dħul b'aspettattivi daqshekk għoljin meta kemm il-qasam ta' l-impjiegi kif ukoll il- qasam tan-negozju ̧ it-tnejn essenzjali kemm fil-kontest ta' l-income tax kif ukoll fil-kontest tal-VAT, għaddejjin minn żmenijiet diffiċli ferm.

Allura fejn hija l- kredibilità ta' miżuri bħal dawn?

Sur President, minkejja li qabel l-1996 il-gvern kien igħid li d-deficit huwa ħrafa ̧ f'dawn l-aħħar snin ibbaża l-istrateġija kollha tiegħu biex inaqqas dan id-deficit.

L-isfortuna hija li issa li waslet biex tispiċċa din il-leġislatura ma nistgħux ngħidu li din il-problema sparixxiet anzi pjuttost għadha waħda inkwetanti.

Donnu li l-gvern fl-istrateġija tiegħu li jiffoka fuq id-deficit abbanduna l-possibbiltà li jista', b'xi mod, jikkontrolla l-problema billi jrażżan l-ispiża pubblika.

Ħafna drabi l- esponenti tal-gvern jistaqsu kif jistgħu jnaqqsu l-ispiża pubblika, donnu li ma jafux x'jistgħu jagħmlu.

Allura jekk dawn iduru dawra ma' x'qed jiġri f'diversi dipartimenti , f'diversi azjendi u f'diversi entitajiet governattivi ma jarawx fejn jistgħu jnaqqsu?

Donnu li l-gvern abbandunaha dik il-possibbiltà.

Aħna ilna ngħidu li s-soluzzjoni għandha tkun li tistimula l-ekonomija, tkattar il-ġid u awtomatikament tkattar il-porzjon li jmur għat-taxxi tal-gvern.

Pero' matul din il-leġislatura rajna li dan l-istimolu donnu li huwa assenti.

Meta nħarsu lejn il-produzzjoni tal-pajjiż insibu li din is-sena n-nefqa pubblika se tikber b'5.2% filwaqt li l-ġid nazzjonali mistenni li jitla' għal 2.7%, ftit aktar minn 2.5% ta' din is-sena.

Ċertament dan huwa aħjar mid-diżastru tas-sena ta' qabel fejn morna kważi lura bi kważi 1%, xi ħaġa li ilna s-snin ma nassistu għaliha f'dan il-pajjiż.

Pero' meta tikkalkula ssib li l-gvern qed jiġbed lejh taxxi b'rata ta' madwar 8%.

Per eżempju, iż-żieda mill-impjiegi hija ta' madwar 1.8%, il-household disposable income li tant nisimgħu dwarha hija 1.2% u l-profitti tan-negozji huma madwar 2%.

Mela fejn hu l-bilanċ fil-kalkoli?

Jekk ma timxix b'bilanċ bejn dak li jipproduċi l-pajjiż u dawk li huma l-piżijiet li se jkollu jġorr l-istess pajjiż ma tistax tagħmel ġustizzja u tipparaguna tajjeb x'inhu jiġri.

Sur President, hawn min igħidlek li l-GDP mhuwiex barometru tajjeb għax dan huwa ta' azjendi barranin.

Pero' mill-qasam ta' l-impjiegi nieħdu stampa aktar ċara.

Per eżempju, sa l-aħħar ta' Settembru, l-impjiegi naqsu b'madwar 1,500, kważi erba' mpjiegi għal kull ġurnata li għexna.

Normalment f'sena jkun hemm bejn 1 ̧000 u 1, 500 żieda fl-impjiegi.

Huwa veru li żewġ terzi mill-1 ̧500 kienu mill-iskemi ta' irtirar tas-settur pubbliku imma terz ieħor huwa ġej mill-qasam tal-privat; mill-manifattura u mit-turiżmu.

Fil-fatt intilfu 574 impjieg.

Fis-settur finanzjarju kien hemm madwar 144 ħaddiem li tilfu l-impjieg tagħhom.

Issa l-ETC tgħid li hemm madwar 7,500 ruħ qiegħda filwaqt li l- labour force surveys jgħidu li hemm 'il fuq minn 11,000.

Il-verità hi li hawn preokkupazzjoni sħiħa f'dan kollu.

Allura x'inhi s-soluzzjoni tal- gvern fl-aħħar mill-aħħar?

Il-gvern qed igħid li sa hawn wasal u l- Unjoni Ewropea qed jaraha bħala salvawomu.

Fil-fatt il-gvern jippreferi li ma jkollniex rajna f'idejna u jafda kollox f'idejn ħaddieħor biex isolvilna l-problemi tagħna hu.

Pero' dan juri li l-gvern mhux qed juri fiduċja fil-poplu tagħna.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Nitllob lill-Ministru tal-Finanzi sabiex, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

F'nofsinhar id-diskussjoni kienet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

JOHN DALLI: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tlieta, 21 ta' Jannar 2003, fis-6:00 p.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li Jimplimenta Miżuri ta' l-Estimi - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Tpaċija u Netting f'każ ta' Insolvenza - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Mediċini - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Verifika Interna u Investigazzjonijiet - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kummissarju għat-Tfal - Tieni Qari; u

Riżoluzzjoni tal-Prim Ministru dwar il-qagħda fil-pajjiż – Kontinwazzjoni.

Abbozz ta' Liġi dwar l-Ugwaljanza Bejn is-Sessi - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Mario Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Sur President, xtaqt nagħmel riferenza għall-atti vandali li saru fiż-Żejtun fil-ġranet li għaddew.

Kif jaf kulħadd, bejn il- lejl tas-Sibt u l-Ħadd li għaddew, persuni mhux mgħarufa ħarqu żewġ bibien u għamlu ħsara strutturali kemm fil-kunsill lokali taż-Żejtun kif ukoll fil- ġnien storiku li hemm iż-Żejtun; il-ġnien li aħna fiż-Żejtun insibuh bħala l-Ġnien tal-Kmandant, li proprjament hu ġnien Luqa Briffa.

Jien informat li l-bieb li nħaraq fil-fatt kien il-bieb oriġinali, għalinqas hekk qaluli, u allura saret ħsara irreparabbli.

Irrid ngħid li anke l-bini tal-kunsill lokali taż-Żejtun huwa bini antik, bini li għandu 'l fuq minn mitt sena u anke hemmhekk saret ħsara irreparabbli fuq wieħed mill-aktar bini antiki taż-Żejtun.

Meta tqabbad il-kunsill lokali taż-Żejtun, inħarqet ukoll karozza ta' persuna privata li kienet ipparkjata quddiem il-kunsill lokali.

Bla dubju ta' xejn, irrid ningħaqad ma' nies oħrajn li kkundannaw dawn l- atti vandali li saru fiż-Żejtun.

Hija ħasra li ż-Żejtun jerġa' jissemma għal dawn l-affarijiet għaliex dawn l-affarijiet fiż-Żejtun, fosthom il- ħruq ta' bibien, kienu xi ħaġa tal-passat, xi ħaġa li għall-grazzja ta' Alla m'għadniex nisimgħu biha.

Fiż-Żejtun saret bidla enormi u nista' ngħid li hemm ħafna u ħafna tajjeb fiż-Żejtun, hemm komunita` li taf turi solidarjeta`u li taf tgħix flimkien minkejja d-diversita` fl-opinjonijiet.

Jiena nikkundanna dawn l-atti għaliex saret ħsara f'bini storiku u allura l- ħsara hija irreparabbli.

Ġnien il-Kmandant għadu kif ġie restawrat ftit ġranet ilu u jekk il-bini nqered u saret ħsara fil-faċċata, il-ħsara hija permanenti u għalhekk hija iktar serja għaliex ġie targeted bini mill-iktar storiku.

Hija kundanabbli għaliex kull att vjolenti huwa kundanabbli u għaliex dawn l-atti jweġġgħu lilna ż-Żwieten għaliex jerġgħu jfakkru lin- nies dik l-image kerha li ż-Żejtun kellu fil-passat u li issa fortunatament inbidlet.

Sur President, nerġa' insostni li fiż-Żejtun, hemm ħafna nies li sinċerament jafu jgħixu flimkien u juru solidarjeta` lejn xulxin.

Hi sfortuna li t-tajjeb li jsir fiż-Żejtun ma jissemmiex waqt li atti bħal dawn jissemmew.

Jiena nuri s-solidarjeta` tiegħi man-nies kollha taż-Żejtun li fil- maġġoranza tagħhom huma nies tajba li jobogħdu dawn l-affarijiet u li qamu xxukkjati nhar il-Ħadd meta saru jafu bil-ħerba li kienet saret bil-lejl.

Nuri wkoll solidarjeta` mal-kunsill lokali taż-Żejtun, mas-sindku u mal- kunsilliera kollha taż-Żejtun li unanimament ikkundannaw dan l-att vjolenti, ma' l-għaqdiet kollha taż-Żejtun u ma' l-ispiżjar Gerada minħabba li partijiet mil-karozza tiegħu spiċċaw maħruqa.

Jiena nħeġġeġ lil kulħadd sabiex jaħdem għall-għaqda fost iż-Żwieten.

Sur President, ħaġa oħra li ridt nirreferi għaliha hija li nhar il-Ħadd li għadda kien hemm il-mass meeting tal-partit Laburista u persuna - ma ridt bl-ebda mod nippolitiċizza dak li se ngħid u se noqgħod attent - dehret fuq bejt b'fenek marbut f'idejha u din bdiet tħabbtu maċ-ċinta tal-bejt.

Hemm filmati u ritratti li juru dan l-att li diġa` ġie kundannat mill-SPCA.

Irrid nagħmilha ċara li jiena mhux qed ngħid li dan sar mill-organizzaturi tal-mass meeting, jien konvint li l-organizzaturi tal-mass meeting jikkundannaw dan l-inċident u mhux biss jgħidu li huma ma kellhomx x'jaqsmu imma jien nistenna li l-partit Laburista jikkundanna dan l-att ta' moħqrija ta' l-annimali.

M'għandhomx għalfejn jeħlu l-fniek f'kull attivita` politika għas-sempliċi raġuni li wieħed miż-żewġ kunjomijiet tal-Prim Ministru huwa Fenech.

Fil-passat kellna diversi inċidenti fejn fniek ġew misluħin ħajja jew inkella imdendlin ma' wire kif rajthom jien stess u fl-aħħar inċident, rajna fenek li ġie marbut u mħabbat maċ-ċinta.

Hawnhekk kellna polemika sħiħa u għaddejna liġi li tikkundanna l-moħqrija ta' l-annimali u safejn naf jien, illum il-moħqrija ta' l-annimali hija reat.

Addiritura aħna ġejna kkritikati min-naħa l-oħra li l-liġi kontra l-moħqrija ta' l-annimali ma kenitx iebsa biżżejjed.

Jien nistenna li l-partit Laburista jikkundanna dan l-inċident għaliex jien konvint li hemm ħafna deputati Laburisti u anke l- maġġoranza tan-nies li kienu hemm, li huma kontra dawn l-atti ta' moħqrija.

Barra minn hekk, nistenna wkoll Ii l-pulizija, li għandha l-filmati, tidentifika dawn il-persuni u tieħu passi kontrihom għaliex naħseb li għandna problema ta' kuxjenza.

Minkejja li llum illeġislajna u li taħqar dak l-annimal b'dak il-mod huwa moqħrija, fl-aħħar mill-aħħar naħseb li sfortunatament għadha ma daħlitx din il-kultura fuq il-protezzjoni ta' l- annimali anke fost il-pulizija u mhux qed ngħid dan bi kritika għaliex biex din tinbiddel, trid iż-żmien.

Jien naħseb li issa rridu nagħmlu bidla fil-kultura u jekk jiġru atti bħal dawn, aħna għandna nieħdu passi kontra n-nies li jirriżultaw li ħaqru l- annimali sabiex dan iservi ta' deterrent u nevitaw li jkun hemm massakru ta' fniek minħabba li qegħdin fi żmien ta' kampanja elettorali.

Nerġa' ngħid li affarijiet bħal dawn m'humiex aċċettabbli u jien nistenna li l- pulizija tieħu passi għaliex dan mhux aċċettabbli.

Irrid ngħid li jien mhux wieħed minn dawk li niddejjaq li niċċajtaw bil-politiċi u kieku flok fenek ta' veru, qabdu soft toy b'forma ta' fenek u dendluh, jien ma kien ikolli ebda problema u naħseb li l-Prim Ministru ma kienx jieħu għalih għax isir naqra ċajt bil-politiċi imma li taħqar annimali innoċenti minħabba kunjom tal-Prim Ministru mhux aċċettabbli.

Ma jistax ikun li dan il-miskin fenek jiddendel minn fuq ċinta u meta xi ħadd ifettilu, joqogħdu jsabbtuh maċ-ċinta sabiex jeċitaw lin-nies u li, nerġa' ngħid, fil-maġġoranza tagħhom probabbli li ma ħadux pjaċir ta' dak li raw.

Ngħaddi għall-aħħar punt.

Wara d-dibattitu fuq il-mozzjoni tal-Prim Ministru dwar il-mistoqsija li se ssir fir-referendum, il-gazzetta "l- Orizzont" bdiet kampanja fejn qed jipprova jagħti l-impressjoni li kien hawn xi qasma fil-grupp parlamentari tal-gvern.

Din hija gidba assoluta – kien hemm stqarrija wkoll - min-naħa ta' "l-Orizzont" għax jekk kien hawn issue waħda li kulħadd, unaniment, qabel magħha, kienet proprja din ta' l- UE.

Aħna ma għandna l-ebda qasma u l-qasma qegħda fin-naħa l-oħra u li qed tagħmel "l-Orizzont" huwa eżempju ċar ta' kif l-ispiżjar milli jkollu jagħtik.

L-oppożizzjoni - għax il-ġurnal tal-GWU huwa forċina tan-naħa ta' l-oppożizzjoni - qed tipprova timplika li hawn xi qasma fil-partit Nazzjonalista fuq l-UE.

Nerġa' ngħid li dan huwa eżempju ċar ta' kemm kellu raġun min ħareġ bil- proverbju li l-ispiżjar milli jkollu jagħtik.

Assolutament m'hawn l-ebda qasma, aħna ddiskutejna l-mozzjoni u mhux veru li kien hemm mistoqsija u imbagħad inbidlet, mhux veru li kien hemm min ma qabilx mal-mod ta' kif saret il-mistoqsija u assolutament hija gidba li tgħid li ħafna minnha ma ridux jitkellmu.

Jien bħala whip, nista' ngħid b'responsabilta` li kelli problema biex indaħħal lil dawk kollha li riedu jitkellmu għax tkellmu 33 deputat u kellna problema biex naċċertaw li nallokaw il-ħin għal kulħadd.

Assolutament mhux veru li kien hawn pressjoni għax kien hawn deputati li riedu jivvotaw kontra l-mozzjoni.

Dan hu kollu gideb u ma nista' ngħid xejn iżjed ħlief li "l-Orizzont" gidbet.

Dawn ibbażaw kollox fuq il-fatt li l-Onor.

Gonzi waqt il-laqgħa tax-xogħol tal-Kamra qal li se jitkellmu bejn għaxra u 15-il deputat u imbagħad tkellmu 33.

Tajjeb li jingħad li f'dik il-laqgħa we were testing the grounds biex naraw kemm se jkollna bżonn ħin għalina u għall-oppożizzjoni.

L-argument ta' "l- Orizzont" jista' jintuża bil-kontra u cioe` li d-deputati Laburisti saritilhom pressjoni biex jitkellmu kollha għaliex f'laqgħa li saret qabel ir-recess tal-milied, meta proprju ddiskutejna l-pakkett dwar l-EU, in-naħa ta' l-oppożizzjoni qalu li għandhom bżonn żewġ seduti biss u wara, f'daqqa waħda, qalu għandhom bżonn erbgħa jew ħames seduti.

Dan ifisser li l- istess argument ta' "l-Orizzont" jista' jintuża kontrihom stess għax l- ewwel talbu żewġ seduti imbagħad talbu ħamsa għax saret pressjoni biex kulħadd jitkellem u spiċċajna għamilna disa' seduti.

Ovvjament, jiena ma naħsibx li ġara hekk u naħseb li kemm id-deputati tagħna u kemm id-deputati tan-naħa l-oħra, kollha riedu jitkellmu għax kollha kienu interessati li jagħtu l-opinjoni tagħhom fuq is-suġġett.

Sfortunatament, "l-Orizzont" u anke l-"Kullħadd" ippublikaw xi rapporti fuq din il-kwestjoni u "l-Orizzont" illum, f'paġna 6 tgħid li jiena qed nevita milli jwieġeb lil "l-Orizzont".

Jien nikkundanna l-fatt li dan ippersonaliżżaw l-issue u issa spiċċaw jattakaw lili imma ma ġara xejn.

Nikkundanna wkoll lil "l-Orizzont" li ma kellux l-irġulija li josserva l- liġi ta' l-istampa u l-istqarrija tagħna għall-allegazzjoni li ġabet front page ġiet moħbija fil-paġni ta' ġewwa.

Jien ngħid lil "l-Orizzont" li bħala ġurnal uffiċjali tal-GWU, hija tal-mistħija li f'mument storiku bħal dan, dawn qegħdin jaħlu l-ħin fil-gideb flok jagħtu kontribut lid-dibattitu nazzjonali għall-interess tal-ħaddiema li huma jirrapreżentaw.

Il-GWU m'għandhiex triq oħra ħlief li taħli l-ħin u tivvinta l-gideb fuq il- gazzetta tagħha għax il-GWU ngħaqdet f'kampanja negattiva tal-"LE" u m'għandix argumenti biex tikkonvinċi l-ħaddiema u għalhekk l-unika mod kif tista forsi tiskurja xi goal – m'hijiex tinduna li dawn huwa kollha autogoals – hi li tipprova toqgħod timplika li hawn xi qasma fil-partit Nazzjonalista.

Jiena nisfidhom li meta jridu u x'ħin iridu jgħidu l-ismijiet tad-deputati Nazzjonalisti li skond huma, huma kontra l-UE.

Aħna nafu min huma d- deputati Laburisti għax tkellmu magħna privatament u għalhekk, meta jridu jistgħu jgħidulna minn huma dawn id-deputati Nazzjonalisti li huma kontra l- UE.

Grazzi ħafna.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Louis Deguara.

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa): Sur President, naħseb li inti tapprezza minn dik is-Sedja, kemm huwa importanti li aħna nkunu kredibbli u li l-argumenti li nagħmlu jkunu bbażati fuq fatti u mhux fuq affarijiet li nisimgħu hawn jew hemm.

Fl-aħħar aġġornament, deputat ta' l-oppożizzjoni għamel premessa sħiħa għaliex waqt li kont qiegħed nirrispondi lil Dr. Alfred Sant, minflok S3 ħarġitli S4.

Dik kienet biżżejjed biex dan jimplika li jiena ma nafx x'qiegħed jiġri fis-settur tas-saħħa.

Dan bena aġġornament ta' kwarta jgħid li kollox sejjer ħażin ġewwa l-isptarijiet tagħna mingħajr ma offra ebda prova ta' dak li kien qed jgħid u addirittura, saret l-akkuża li jien m'iniex kredibbli għaliex intenzjonalmnet qiegħed nipprova nimmislidja l- Kamra.

Jien naħseb li din il-biċċa tax-xogħol li wieħed jagħmel sweeping statements bħal dawn mingħajr ma jipprovdi provi jew fatti ta' dak li jkun qed jgħid hi karatteristika ta' ċertu deputati minn naħa ta' l- oppożizzjoni.

Biżżejjed insemmi li waqt il-budget debate - jien niskanta kif il-press ma taqbadhomx dawn l-affarijiet – saret allegazzjoni mingħajr provi ta' xejn – mid-dehra m'hemmx bżonn provi biex tkun kreddibli f'dan il-pajjiż - li f'pajjiżna ġew impurtati mediċini b'kuntrabandu li jista jkunu ta' kwalita` anqas u dawn sabu ruħhom fl-ispiżeriji tagħna.

Allegazzjoni serja ħafna u ħadd ma jinvestiga jekk din l-allegazzjoni hiex mibnija fuq il-fatti.

Fuq punt ieħor, il-bieraħ poġġejt riżultat tal-bord ta' l-inkjesta dwar allegazzjoni oħra li saret minn żewġ deputati li kkonfermaw dak li deher fi programm tas-Super One u li ġie rrapportat l-għada f'waħda mill-gazzetti.

Irrid ngħid li jien ma kelli l-ebda dubju li dawn l-akkużi li saru riedu jiġu investigati u ma kienx hemm bżonn li tan-naħa l-oħra jgħiduli biex nagħmel dan.

Jiena waqaft bord ta' inkjesta u ridt li dan il-bord ikun 'il fuq minn kull suspett u allura jien b'fidi tajba, tlabt lid-deputat minn naħa l-oħra tal-Kamra biex jinnomina persuna.

Il-persuna li kienet innominata kienet avukat, l-avukat Victor Borg Grech u rrid ngħid grazzi lilu u lill-professur Morris Cauchi u ċ-chairman, l-Imħallef Victor Caruana Colombo.

Iż-żewġ naħat qablu li dawn it-tliet persuni għandhom jifformaw parti minn din l-inkjesta; inkjesta li saret minħabba ċerti allegazzjonijiet li saru fil-media u fil-parlament, li fdalijiet umani qed jiġu mitfugħa fil-miżbla tal-Magħtab.

Din l-inkjesta saret u r-riżultat huwa u se nikkwota:

''Ma jirriżultax li qatt ġew mitfugħa fis-sit tar-rimi tal-Magħtab, fdalijiet umani bħal bċejjeċ tal-ġisem ġejjin minn amputazzjonijiet.

Ġew mitfugħa fdalijiet ta' intern bħal plaċenta u demm u dan minn sptarijiet tal-gvern għal minn jumejn sa erbat ijiem f'Mejju u Ġunju tas-sena 2001 meta l-inċeneratur kien bil-ħsara''.

Dan ifisser li mhux veru dak li riedu jgħidu tan-naħa l-oħra li r-rimi ta' fdalijiet umani qegħdin isiru regolarment u din l-investigazzjoni, li fiha kien hemm parteċipi avukat nnominat min-naħa ta' l-oppożizzjoni, ikkonfermah dan.

Ġiet investigata l-allegazzjoni li personnel tad- dipartiment tas-saħħa kienu qed iċemplu regolarment lill-miżbla tal-Magħtab biex jagħmlu arranġamenti għar-rimi tal-chemical wastes u biex jidentifikaw dan il-personnel.

Ir-riżultat ta' l-inkjesta wera li vera saru telefonati bejn uffiċjal tad-dipartiment tas-saħħa u persuna fis-sit tal-Magħtab fil- ġranet imsemmija f'Mejju u Ġunju bi skop li jiġi mibgħut skart kliniku u patoloġiku għar-rimi fil-Magħtab imma dan ġara biss meta l-inċineratur kien bil-ħsara u jekk wieħed jaqra d-dettalji tar-rapport, isib li dan ma sarx bil-moħbi imma nħareġ il-permess u l-persuni li kellhom jarmu l-iskart ġew akkumpanjati minn uffiċjal ta' l-ispettorat tas-saħħa biex jaraw li l- affarijiet isiru above board.

Id-deputat min-naħa l-oħra tal-Kamra qal ukoll li jien jogħġobni nisma dak li jaqbel lili u kien qalli li aħjar niċċekja min qiegħed jagħtini l-pariri.

Il-bord kellu jinvestiga wkoll in- natura u l-kwalita` tal-pariri li jiġu mogħtija lill-ministru tas-saħħa minn uffiċjali ta' l-istess dipartiment tas-saħħa.

Din ukoll ġiet investigata u sabu li ma jirriżultax li hemm x'tikkritika fil-pariri li ġew mogħtija lill-ministru dwar il-meritu ta' din l-inkjesta minn uffiċjali tad- dipartiment tas-saħħa.

Akkuża oħra kien dwar xi uffiċjali pubbliċi kienu responsabbli ta' xi negliġenza jew abbuż in konnessjoni mal-permessi ta' din il-kwestjoni u jekk fl-affermattiv, biex jingħataw id-dettalji tagħhom.

Ir-riżultat ta' l- inkjesta wera li dan mhux minnu.

Mela jekk wieħed jara l-iscores, isib li saru erba' akkużi, l-erba' li huma ġew investigati, fl-inkjesta kien hemm rappreżentant nominat min-naħa ta' l-oppożizzjoni u l-inkjesta uriet li l- allegazzjonijiet li saru m'humiex vera.

Dan iwassalni għat-tieni punt tiegħi li biex tiġi titkellem hawnhekk, trid mhux biss tkun kredibbli, imma trid tidher li tkun kredibbli.

Saru numru ta' allegazzjonijiet fl-aħħar aġġornament, fosthom li jiena mmislidjajt il- Kamra u li l-mammography mhux vera qiegħda ssir f'erbat ijiem imma qiegħda idum għal numru ta' ġimgħat.

Ovvjament, jiena tlabt il-pariri tan-nies kompetenti f'dan is-settur u tlabt lid-direttur ta' l-institutional health, Dr. John Cachia, il-persuna li hija in charge mis-settur tar-radjoloġija, biex jagħmel dikjarazzjoni iffirmata.

U hawn bdew ħerġin ċerti affarijiet li juru kif l-oppożizzjoni taqbad ma' nitfa li tkun semgħet u tibni argument sħiħ fuqha.

Issa fuq dan id-dokument hawn spjegazzjoni li turi li meta aħna kkwotajna li l-mammography naqset radikalment minn numru ta' ġimgħat għal erbat ijiem, din kienet il-verita` u hawn dikjarazzjoni fuq dan.

Li ġara hu li wara li għamilna dik l-istqarrija bdiet taħdem il-breast care unit u f'daqqa waħda bdew jiġu riferuti 35 mammography kull session li ssir u dan għaliex qed jiġu screened mhux biss dawk il-pazjenti li qed jissuspettaw li għandhom lump imma anke l-qraba tagħhom.

Wieħed jifhem li meta jkollok din id-domanda li minn erba' kuljum titla' għal 35, se tispiċċa jkollok ċerta waiting list.

Issa din il-waiting list ma nistgħux innaqsuha iżjed u fl-istqarrija hawn raġunijiet għaliex ma nistgħux innaqsuha jew għaliex twalet din il-lista f'daqqa waħda minn Settembru 'l hawn; raġuni waħda hi li waħda minn dawk li konna qegħdin nittrenjaw għar-radiographers fil-mammografija speċjalizzata irriżenjat.

Issa qegħdin niġu kkritikati mid-deputat li qal li kellhom kollox lest sabiex mal-bidla tal-gvern, dawn kienu se jipprovdu lill-poplu Malti n- national breast screening programme u anzi, kienu jistaqsuna meta se nibdewha.

Sal-lum għadni ngħid li qabel ma nimbarkaw fuq dak it-tip ta' programm, irridu nkunu żgurajna li għandna nies biżżejjed biex dawn it-tipi ta' programmi nsostnuhom.

Aħna ma nagħmlux launching ta' proġett imbagħad inħalluh imut mewta naturali.

Jekk wieħed jaqra ir-records u jikkomparahom ma' pajjiżi oħrajn, jinduna li aħna kważi qed nagħmlu l-mirakli.

Sur President, meta ntroduċejna għall-ewwel darba l-MRI għax qabel konna nagħmlu t-tests fil-privat u konna nagħmlu 300 fis-sena - dejjem kien aħjar mill-mija li nibagħtu l-Ingilterra – jiena għedt li avolja l-gvern Nazzjonalista ħa l-passi biex l-MRI tibda ssir bl-apparat li l-isptar ikun kera u se nibdew nagħmlu 300 fix-xahar flok fis-sena, dan xorta se jwassal biex il-waiting list titwal u fil-fatt hekk ġara.

Li ma jsemmix il-kollega tiegħi, u aktar 'il quddiem se npoġġi dan id- dokument fuq il-mejda tal-Kamra, hu li waqt li fl-1997 saru 60 MRI u fl- 1998 saru 328 MRI, fl-2002 saru 2,766 MRI.

Din hija qabża enormi!

Rigward l-CT scan – li wkoll ġejna kkritikati fuqu - fl-1995 saru 5,000 CT scan u s- sena li għaddiet għamilna 8,000 CT scan, u hawn wieħed jibda jinnota li l- waiting lists ikunu twal mhux għaliex mhux qed isir xogħol – biex in-nies imorru għand il-privat kif qed jimplika d-deputat – imma għaliex ir-realta` hija li iżjed ma tipprovdi servizzi, iżjed se jkun hemm rikjesta għal dawn is-servizzi u b'konsegwenza naturali, iżjed titwal il-waiting list.

Kemm-il darba ġejna kkritikati hawnhekk li l-waiting list anke ta' ċerti operazzjonijiet qegħdin jitilgħu u aħna ħadna miżuri korrettivi li ċerti operazzjonijiet qegħdin jibdew isiru f'sessions speċjali anke nhar ta' Ħadd.

Din hi waħda mill-miżuri kif aħna qegħdin nippruvaw innaqsu l- waiting list.

Wieħed irid jara wkoll x'equipment għandna.

Per eżempju, is- CT scan li għandna llum kien ġie inawgurat fl-1983, u minkejja li għandu 20 sena, dan is-CT scan xorta għadu jservina biex nagħmlu 'l fuq minn 8,000 CT scan fis-sena.

Naħseb li d-deputat jew min jgħaddilu l-informazzjoni huwa informat b'żewġ magni ta' l-ultrasound li xtrajna fl-1998, u li waħda minnhom waqfet fl- 2002.

Fil-ġimgħat li ġejjin, qed nistennew li jaslu żewġ ultrasound machines oħra.

Ħadd għadu ma qallu li anke per eżempju, biex nagħmlu bone scans qegħdin nagħmluhom ukoll wara nofsinhar u s-Sibtijiet.

Dawn naħseb huma kollha fatti li jridu jingħadu sabiex dak li jkun qed jisma' jieħu l- istampa reali tas-sitwazzjoni.

Kif għedt aktar 'il quddiem se npoġġi lista ta' kemm huma l-itwal appointments li ngħataw mill-isptar tagħna u qiegħed inpoġġihom iffirmati għaliex id-deputat qal li persuna ngħatat appuntament għall-mammografija, jekk niftakar sew, għal Mejju.

Meta saret dik id-dikjarazzjoni, jiena staqsejt meta huma l-ewwel appuntament għall-mammografija mhux urġenti u qaluli fis-17 ta' April.

Jekk dan id-deputat verament isostni li din il-persuna ngħatat l-appuntament f'Mejju, nistiednu jgħidli d-dettalji ħalli ninvestigaw.

Jiena mhux qed ngħid li d-deputat mhux qed jgħid l-verita` imma nixtieq inkun naf kif id- direttur jgħidli li l-ewwel appuntament mhux urġenti għall-mammografija huwa fis-17 ta' April u d-deputat jgħid mod ieħor!

Ħaġa li tolqot l-għajn f'din il-lista ffirmata mid-diretturi hi l-ammont ta' xogħol kbir li qed isir u l-fatt ukoll li għall-investigazzjonijiet urġenti m'hemmx waiting lists ta' xejn.

Tinduna li MRI urġenti ssir sa l- għada, CT sans urġenti ssir same day or next day, mammografija urġenti ssir same day or within the next two days - u dan għaliex it-team li jinvestiga każijiet ta' suspetti ta' cancer tas-sider ma jiltaqax kuljum – angiograms isiru fl-istess ġurnata u ħafna testijiet oħra li jsiru within one or two days.

Tajjeb li niftakru li l-angiograms kienu jsiru l-Ingilterra qabel ma bdejna nagħmluhom hawn Malta fl-1995.

In-numru ta' persuni li kienu jmorru l- Ingilterra kien limitat għal madwar 100 fis-sena filwaqt li l-anġografija saret 638 darba is-sena li għaddiet.

Mhux biss hemm qabża fin-numri imma naqqasna s-sofferenza u inkonvenjenza għal min qiegħed imur l-Ingilterra.

Ta' dan ix-xogħol kollu, aħna rridu nirringrazzjaw lil min jipprovdi dan is- servizz.

Id-deputati min-naħa ta' l-oppożizzjoni jikkritikaw lili donnu jiena nieħu ħsieb l-angiograms u l-mammograms.

Dan biex mingħalihom biex jitfgħu dell ikrah fuq is-servizz mingħajr ma jindunaw li finalment għandek numru ta' professjonisti, li fil-maġġoranza tagħhom, jagħtu servizz li huwa ta' l-aqwa kwalita` lill-klijenti tagħna.

Imma l-oppożizzjoni donna qatt ma turi apprezzament.

Jiena nagħlaq billi ngħid li f'isem il-pazjenti li jinqdew b'dawn is- servizz, irid nirringrazzja lil dawk kollha li b'dedikazzjoni jipprovdu servizz li mhuwiex servizz li huwa l-perfezzjoni fih innifsu imma huwa servizz li għandna biex niftaħru bih u dan juruh r-riżultati li nkisbu meta kkomparati mar-riżultati ta' pajjiżi madwarna.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Nifhem li l-Ministru jrid ipoġġi xi dokumenti fuq il-Mejda tal-Kamra.

Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Sur President, inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra:

Dokument li jagħti tagħrif u statistika dwar servizzi tas-saħħa fl- Isptar San Luqa u dettalji dwar waiting lists.

MR SPEAKER: Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għat-Tlieta, 21 ta' Jannar 2003 fis-6:00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Ministru.

Fin-12:30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

TA' QALI - TRASPORT DIRETT

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jara li jiġi organizzat trasport pubbliku dirett mil-lokalitajiet għall-ground ta' Ta' Qali biex forsi nibdew nagħmlu qalb lill-partitarji tal-football jattendu għal-logħob, naturalment bi trasport lura għal kullimkien wara l-logħba?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li hemm servizz dirett mill-Belt Valletta għal Ta' Qali u lura.

Naturalment is-servizz skedat normali jissupplimenta s-servizz dirett mill-irħula għall-Belt u viċiversa.

BANKINI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm hawn bankini u kemm minnhom huma wiesgħa biżżejjed biex jgħaddi siġġu tar-roti?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat illi għalkemm teżisti informazzjoni dwar kemm hawn bankini u toroq, din id-database mhijiex dettaljata biżżejjed biex turi l-informazzjoni kollha kif mitluba mill-Onor.

Interpellant.

PERIKLU FIT-TOROQ

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jara l-ħtieġa l-Ministru li min hu nkarigat mit-taqsima tat- traffiku tal-pulizija jgħarbel il-perikli tat-traffiku ta' kull belt u raħal, jiġbor elenku tagħhom u jgħaddi dan lill-kummissarju tal-pulizija?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nixtieq niġbed l-attenzjoni ta' l-Onor.

Interpellant li d-doveri tal-kummissarju tal-pulizija u tat-taqsima tat-traffiku ma jkoprux il-funzjonijiet li qed jirriferi għalihom l-Onor.

Interpellant, funzjonijiet li huma responsabbilta` tal-kunsilli lokali u tad-direttorat ta' l-immaniġjar tat-traffiku ta' l-awtorita' dwar it-trasport.

SKEJJEL - TAĦRIĠ TAS-SEWQAN

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Iħoss il-Ministru li biex ikun hawn kuxjenza akbar tal-periklu tas-sewqan u perikli oħra fit-toroq, it-taħriġ għandu jibda mill-iskejjel biex b'hekk min joħroġ mill-iskola ta' 16-il sena jkun jaf isuq vettura?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li waqt li l-iskejjel jipprovdu tagħlim fl- etika tas-sewqan u fir-responsabilita` taċ-ċittadin bħala passiġġier u sewwieq, l-aktar f'suġġetti bħal personal and social development, social studies u religjon, l-iskejjel m'għandhomx isiru ċentri ta' tagħlim li jwassal għal-liċenzja tas-sewqan.

UE – DAZJU FUQ L-IMPORTAZZJONI TA' PRODOTTI TA' L-IKEL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' il-Ministru jinformana għaliex ġie aċċettat il-prinċipju li titneħħa l-levy fuq il-perżut proċessat, biex imbagħad il-gvern spiċċa biex kellu jaċċetta li jiddaħħlu dazji fuq l-importazzjoni minn non-EU countries ta' prodotti proċessati li l-agro-industrija tagħna ma tipproduċix, bħal fil-każ tat-tonn taż-żejt, corned beef, luncheon meat, eċċ?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta li tajtu għall- mistoqsija parlamentari 38123.

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' il-Ministru jinformana għaliex ġie aċċettat il-prinċipju li titneħħa l-levy fuq poultry ipproċessat, biex imbagħad il-gvern spiċċa biex kellu jaċċetta li jiddaħħlu dazji fuq l-importazzjoni minn non-EU countries ta' prodotti proċessati li l-agro-industrija tagħna ma tipproduċix, bħal fil-każ tat-tonn taż-żejt, corned beef, luncheon meat, eċċ?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta li tajtu għall-mistoqsija parlamentari 38123.

UE – KWOTA FUQ L-IMPORTAZZJONI TA' PRODOTTI TA' L-IKEL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Issa li ngħalqu n-negozjati bejn il-Gvern Malti u l-Unjoni Ewropea, jista' il-Ministru jinformana liema huma l-prodotti ta' l-ikel importati minn non-EU countries li se jkunu marbuta bil-kontrolli tal-kwoti mposti mill-Unjoni mill-għada li nsiru membri?

Kemm fil-fatt hi l-kwota, prodott prodott, u għaliex ma ntalabx perjodu transitorju ta' lanqas fuq dawn il- kwoti?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta li tajtu għall- mistoqsija parlamentari 38118.

L-ONOR.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nirriferi lill-Onor.

UE – KWOTA FUQ L- IMPORTAZZJONI TA' PRODOTTI TAX-XORB

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Issa li ngħalqu n-negozjati bejn il-Gvern Malti u l-Unjoni Ewropea, jista' il-Ministru jinformana liema huma l-prodotti tax-xorb ġejjin minn non-EU countries li se jkunu marbuta bil-kontrolli tal-kwoti mposti mill- Unjoni mill-għada li nsiru membri?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nirriferi lill-Onor.

UE – KWOTA FUQ L-IMPORTAZZJONI TAT-TABAKK

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Issa li ngħalqu n-negozjati bejn il-Gvern Malti u l-Unjoni Ewropea, jista' il-Ministru jinformana liema huma l-prodotti tat-tabakk importati minn non-EU countries li se jkunu marbuta bil-kontrolli tal-kwoti mposti mill-Unjoni mill-għada li nsiru membri?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Il-kondizzjonijiet li Malta nnegozjat fuq prodotti ta' importazzjoni jinsabu fuq il-website tal-MIC.

Dak li ma jidhirx hemm, minn Mejju tas-sena 2004 ikun importat skond il-protezzjoni taħt it-tariffa komuni ta' l-Unjoni Ewropea.

Hemmhekk l-Onor.

Interpellant isib l- informazzjoni kollha meħtieġa.

Għandu jkun jaf ukoll li t-talbiet li Malta għamlet u nnegozjat huma skond il-ħteġijiet li storikament importajna tul l-aħħar snin għall-konsum lokali.