MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 716 It-Tnejn, 18 ta' Marzu, 2002 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 716

It-Tnejn, 18 ta' Marzu, 2002

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.01 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 18 ta' Marzu, 2002

WERREJ

MINUTI 633

KUNSENS 633

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI 633

TQEGĦID TA' KARTI 640

MOZZJONIJIET

MOZZJONI BIEX JIĠI APPROVAT L-OMBUDSPLAN GĦAS-SENA 2002 641

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR L-AVJAZZJONI ĊIVILI (ĊERTIFIKATI TA' OPERATURI TA' L-AJRU) (L-EWWEL QARI) 642

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR L-GĦAQDIET TAL-PRODUTTURI (IT-TIENI QARI)

PRODUCERS' ORGANISATIONS BILL (SECOND READING) 642

AĠĠORNAMENT 659

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 663

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 715 li saret fit-13 ta' Marzu, 2002 ġew konfermati.

KUNSENS

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): Ninforma lill-Kamra li l-President ta' Malta għoġbu jagħti l-kunsens tiegħu għal:

Att Nru I ta' l-2002 - Att ta' l-2002 li jemenda l-Att dwar l-Ibħra Territorjali u ż-Żona Kontingwa.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

GĦAWDEX - PJANTI - SPEJJEŻ

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l- Ministru tgħid kemm kienet l-ispiża li tħallset lil kumpanniji privati mill- ministeru u entitajiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tagħha għas-servizz taż- żamma ta' pjanti jew xtieli matul is-sena li għaddiet?

Kemm kienet l- ispiża għat-tindif?

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali) (f'isem il- Ministru għal Għawdex): Sakemm ma ningħatax raġuni 'l għala qed tintalab ma nara l-ebda skop li tinġabar l-informazzjoni mitluba.

Informazzjoni dettaljata fuq l-infiq attwali għal dak li għandu x'jaqsam ma' dipartimenti tal-gvern tingħata fir-rapport finanzjarju li t-teżor jippubblika aktar tard fis-sena, u għar-rigward ta' korporazzjonijiet u awtoritajiet fir-rapporti annwali partikolari tagħhom.

MR SPEAKER: L-Onor.

Joe Mizzi, domanda supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' l-Ministru jikkonferma jekk fir-rapport li qed jirriferi għalih hemmx item li jirrigwarda direttament l-infiq fuq il- pjanti?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Bl-amment ma nista la nikkonferma u lanqas niċħad.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mela ladarba l-Ministru la jista' jikkonferma u lanqas jiċħad għalfejn qed jgħidilna biex nirriferu għal dak ir-rapport?

Jidher biċ-ċar li l-affarijiet m'humiex qegħdin isiru skond l-istanding orders.

La qed jitlobna biex nirriferu għal dan ir-rapport missu kien ċert 100% li nistgħu nieħdu l-informazzjoni li għandna bżonn.

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI (Prim Ministru): Mr Speaker, ir-risposta tgħid hekk:

"Informazzjoni dettaljata fuq l-infiq attwali għal dak li għandu x'jaqsam ma' dipartimenti tal-gvern tingħata fir-rapport finanzjarju li t-teżor jippubblika aktar tard fis-sena".

Naturalment meta ngħidu "informazzjoni dettaljata" ma nkunux qed nirriferu għal kull ċenteżmu li jintefaq.

Id-domandi m'għandhomx isiru għall-gost imma għax ikun hemm skop warajhom.

L-Onor.

Mizzi jippretendi li hu espert fejn jidħlu l-istanding orders.

(Interruzzjonijiet) Mela jmissek taf li l-istanding orders jgħidu li l-ministru għandu dritt meta jirrispondi u meta ma jirrispondix.

Meta ngħidu li trid tinġabar l-informazzjoni jfisser li rridu naħlu l-ħin ta' manafx kemm-il impjegat tal-gvern.

Issa fil-fehma tiegħi l-iskop għal dan ma nafx x'inhu, aktar u aktar meta din il- mistoqsija saret lill-ministri kollha.

Il-ministri m'humiex qegħdin hemmhekk biex isirulhom twenty questions u naraw kemm huma kapaċi jirrispondu!

Aħna qegħdin hawnhekk biex nirrispondu fl-interess ta' l-opinjoni pubblika li trid tagħmel skrutinju tal-gvern.

Jekk l-Onor.

Interpellant jgħidilna x'inhu l-iskop ta' din id-domanda u dan l-iskop jinftiehem, wieħed jinkariga lin-nies biex jiġbru din l- informazzjoni kollha.

Pero' ma naħsibx li l-ministri għandhom ikunu kompliċi u jġiegħlu lill-impjgegati tal-gvern jaħlu l-ħin – tant jiġu kkritikati dawn li ma jaħdmux biżżejjed – billi joqogħdu jfittxu din l- informazzjoni.

Bir-rispett kollu, jekk ma jiġix spjegat għala dawn id-domandi qegħdin isiru ma nara ebda skop li għandhom jiġu risposti.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Ma jidhirlux il-Prim Ministru li hu u sħabu kienu kompliċi meta lilna kienu jagħmlulna dawn l-istess tip ta' mistoqsijiet?

Issa qiegħda tniggżu l-kuxjenza għax dak iż-żmien ma kienx iħoss hekk!

Wara kollox ċerti mistoqsijiet ma jsirux biex jinħela l-ħin imma għax ikun fl-interess pubbliku.

Veru li skond l-istanding orders għandek dritt tirrispondix jew le, imma skond il-ġurament li nieħdu kull wieħed minna f'dan il-parlament u kull deputat huwa mitlub li jagħmel xogħol li jkun fl-interess tal-kostitwenza tiegħu u tal-pajjiż kollu.

Allura ma jidhirlux il-Prim Ministru li jekk deputat iħoss li għandu jagħmel ċerti mistoqsijiet għax ikun fl-interess tal-pajjiż li ċerta informazzjoni toħroġ, l-ebda standing order ma torbtu li għandu jikxef għala tkun qed issir il-mistoqsija?

Il-Prim Ministru jaf jekk meta kien fl-oppożizzjoni hu, id-domandi kenux isiru b'dan l-iskop?

(Interruzzjonijiet) Sempliċement qed nistaqsi jekk jafx.

Żgur li dawn il- mistoqsijiet saru wkoll fi żmien meta l-Labour Party kien fil-gvern.

Allura ma jidhirlux li min qed jagħmel dawn il-mistoqsijiet illum qed jagħmilhom għax irid jiġbor ċerta informazzjoni?

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jiena manafx x'mistoqsijiet saru taħt il-gvern l-ieħor, pero' jekk saru b'dan il-mod il-ministri ta' dak iż-żmien kien imissihom irrispondew bl-istess mod kif irrispondejna aħna.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' l-Prim Ministru jgħid fuq liema bażi għamel din l-ammissjoni li għadu kemm għamel, u cioe' li din il-mistoqsija saret biex taħli l-ħin tan-nies tal-gvern?

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Iva, jien għedt li sabiex tinġabar din l- informazzjoni se jinħela l-ħin tan-nies li jaħdmu mal-gvern.

Issa fil- fehma tal-ministri – anke fil-każ tiegħi li se nirrispondi d-domanda li ġejja bħalha – ma jidhrilniex li għandna nġiegħlu lill-impjegati tal-gvern jaħlu dan iż-żmien kollu jekk ma nifhmux xi skop hemm li ssir din id- domanda.

Jekk l-Onor.

Farrugia jispjega għala jrid din l-informazzjoni naraw huwiex il-każ li għandha tinġabar.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, ħalli nispjega għala qed nagħmel din il- mistoqsija partikolari.

Kulħadd jaf li jiena x-shadow minister għall- agrikoltura u sajd, u peress li fi ħdan dan il-ministeru ilha għal numru ta' snin teżisti sezzjoni li suppost tissupplixxi l-pjanti u x-xtieli ornamentali mhux biss lid-dipartimenti u ministeri imma wkoll lill- mużewijiet u siti storiċi ....

Jien qed nagħmel din il-mistoqsija biex nara x'inhi d-domanda ħalli mbagħad fil-kritika tagħna bħala oppożizzjoni, li dejjem konna konsistenti u kredibbli, inkunu nistgħu nwasslu l-aktar argumenti realistiċi ħalli nassiguraw ruħna li l-finanzi pubbliċi jkunu qegħdin jiġu indirizzati bl-aktar mod meqjus.

Dak huwa l-iskop.

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jekk l-Onor.

Interpellant irid ikun jaf jekk is-sezzjoni li qed jirriferi għadhiex tissupplixxi l-pjanti, allura jagħmel domanda f'dan is-sens - jekk m'iniex sejjer żball id-domanda diġa' saret u kien hemm risposta għaliha - pero' m'hijiex din id-domanda li għandi quddiemi.

OPM - PJANTI - SPEJJEŻ

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kienet l-ispiża li tħallset lill-kumpanniji privati mill-ministeru u entitajiet li jaqgħu taħtu għas-servizz taż-żamma ta' pjanti jew xtieli matul is-sena li għaddiet?

Kemm kienet l-ispiża għat- tindif?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Sakemm ma ningħatax raġuni 'l għala qed tintalab ma nara l-ebda skop li tinġabar l-informazzjoni mitluba.

Informazzjoni dettaljata fuq l-infiq attwali għal dak li għandu x'jaqsam ma dipartimenti tal-gvern tingħata fir-rapport finanzjarju li t-teżor jippubblika aktar tard fis-sena, u għar-rigward ta' korporazzjonijiet u awtoritajiet fir-rapporti annwali partikolari tagħhom.

PRODOTTI TA' L-IKEL – ORIĠINI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid mil-liema pajjiż ġew importati f'Malta l-prodotti ta' l-ikel bħal ħxejjex, frott, priservijiet, laħam abjad u aħmar materja prima ta' l-ikel, qmuħ u ċereali, zokkor, eċċ. matul it-tliet snin li għaddew?

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni) (f'isem il-Ministru għas- Servizzi Ekonomiċi): L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant tinsab fil-pubblikazzjoni trade statistics li l-uffiċju nazzjonali ta' l- istatistika joħroġ kull sena.

Rigward l-informazzjoni mitluba dwar is-sena li għaddiet, jien informat li din għadha qed tiġi kkompilata.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Il-Ministru jaf jgħidli liema huma dawk il-prodotti msemmija f'din il-mistoqsija li se jkunu soġġetti għal kwoti, tariffi u dazji b'riżultat tas-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea?

Huwa ppjanat li din is-sena dawn it-tariffi u dazji – uħud minnhom diġa` ddaħħlu matul is- sena li għaddiet - jiżdiedu biex pajjiżna jaġġorna ruħu u jkun konformi ma' dak li qed jinnegozja fid-dawl ta' 'l hekk imsejħa sħubija fl-Unjoni?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Kif qed jindika l-Onor. kollega, din hija materja li għadha soġġetta għal diskussjonijiet u negozjati mal-Kummissjoni Ewropea u naħseb illi jkun ħafna aktar għaqli li wieħed ikun jista' jagħti dawn id- dettalji meta n-negozjati jkunu fi stadju aħħari.

AGRIKOLTURA U SAJD – SPEJJEŻ TAL-KERA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm tħallas f'kera għall-bini li nkera għall- użu tal-ministeru u jew tad-dipartimenti, kumpanniji, korporazzjonijiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu mingħand il-privat matul is-sena li għaddiet?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa) (f'isem il-Ministru għall- Agrikoltura u Sajd): Is-sena li għaddiet tħallset is-somma ta' Lm 540.54 għall-bini li nkera mingħand il-privat għall-użu tal-ministeru għall- agrikoltura u sajd kif ukoll xi dipartimenti li jaqgħu taħtu.

Din is-somma ma tinkludix kera li tħallset lill-Korporazzjoni Maltija għall- Iżvilupp u lil Malta Shipbuilding Co Ltd.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, ma nafx jekk il-Ministru għandux informazzjoni aġġornata dwar l-aħħar ċirkostanzi li ġew reġistrati mis- sajjieda, u cioe' li madwar għaxart ijiem ilu dawn iddikjaraw li filwaqt li huma qed iġibu l-agħar prezzijiet għall-prodott tagħhom, il-konsumatur baqa' jħallas l-ogħla prezzijiet.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Jiddispjaċini u niskuża ruħi mal-kollega tiegħi li m'għandix id-dettalji li qiegħed jitlob, aktar u aktar meta d-domanda supplimentari m'għandha x'taqsam xejn mad-domanda oriġinali.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' almenu l-Ministru jara li ningħataw dan it- tagħrif.

Veru li d-domanda li għamilt m'hijiex relatata mad-domanda oriġinali imma żgur li hija ta' interess nazzjonali.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: M'iniex niddiskuti dan.

Il-kollega tiegħi jaf li meta tkun qed tagħmilha ta' substitute għal ministru ieħor ma jfissirx li għandu jkollok id-dettalji għad-domandi kollha li jkunu qed isirulek.

L- aħjar ħaġa hi li jew malli jirritorna l-Ministru Josef Bonnici nirriferuh għal din id-domanda, jew inkella jekk irid l-Onor.

Farrugia jista' jagħmel domanda bil-miktub u m'għandix l-iċken dubju li tweġiba jingħata.

FINANZI – SPEJJEŻ TAL-KERA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid kemm tħallas f'kera għall-bini li nkera għall-użu tal- ministeru, dipartimenti u istituzzjonijiet li jaqgħu taħtu mingħand il- privat matul is-sena li għaddiet?

ONOR.

LOUIS GALEA (f'isem il-Ministru tal-Finanzi): Qiegħed nagħti hawn taħt l-informazzjoni mitluba għar-rigward ta' l-ammont ta' kera li tħallset mill-ministeru, dipartimenti u istituzjonijiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħi.

VAT Lm160,000 TCU 118,685 (Ott. 2000 – Ott. 2002) Borża 25,470 Taxxi Interni 8,400 Bank Ċentrali 1,301 Lottu Pubbliku 1,122 (irkuprati) Ministeru 793 Dwana Xejn Kuntratti Xejn Teżor Xejn MFSC Xejn

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: X'inhi r-raġuni li għad-dipartiment tal-VAT u t-TCU qegħdin jitħallsu ammonti sostanzjali f'kera?

Forsi l-gvern ma kellux premises sabiex ikun jista' jakkomoda dawn id-dipartimenti jew hemm xi raġunijiet ta' xort'oħra?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Speaker, jiena naħseb li l-aħjar ħaġa hi li din il- mistoqsija ssir bil-miktub lill-ministru konċernat biex ikun jista' jagħti ċ-ċirkostanzi għala nkrew il-premises.

INTERN U AMBJENT – SPEJJEŻ TAL-KERA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm tħallas f'kera għall-bini li nkera għall-użu tal-ministeru, dipartimenti jew korporazzjonijiet li jaqgħu taħtu mingħand il-privat matul is-sena li għaddiet?

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent): Qiegħed nagħti hawn taħt l-informazzjoni mitluba għar-rigward ta` l-ammont ta` kera lill- privat li tħallset mill-ministeru u mid-dipartimenti li jaqgħu taħt id- dekasteru tiegħi.

|Ministeru | Lm | | |250 | |Segretarjat Parlamentari| | | |250 | |Reġistru Pubbliku | | |(Taqsima Stat Civili) |552 | |Pulizija | | | |788 |

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' l-Ministru jinformani x'kien ġara mill- applikazzjonijiet li kienu għamlu l-bdiewa u r-raħħala wara s-sejħa li kien ħareġ id-dipartiment ta' l-artijiet?

Għax minkejja li kienet inġabret is- somma ta' Lm0.5 miljun bħala ħlas għal dawn l-applikazzjonijiet, dawn il- persuni għadhom ma ġewx informati bl-ebda żvilupp f'dan ir-rigward.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, minħabba li l-iskema kienet suċċess kbir - u fil-fatt kellna madwar 10,000 applikazzjoni, allavolja kien hemm min tahom il-parir li ma kienx jaqblilhom japplikaw - inħolqot problema fl- ipproċessar ta' dawn l-applikazzjonijiet.

Naturalment qegħdin nisseparaw lil dawk in-nies li ġenwinament għandhom ir- raba' minn oħrajn li forsi jridu jużawha għal skop ieħor.

Aħna nippreferu nimxu bil-mod iżda sodi milli jkun hemm xi abbużi f'dan is-sens.

Pero' f'ċerti rħula diġa' sar screening process, fis-sens li kien hemm min intbagħat għal xahrejn fil-kunsilli lokali bil-pjanti ħalli min irid ikun jista' jagħmel xi oġġezzjoni - jew forsi jagħmilha l-kunsill lokali stess – u b'hekk wasalna biex isiru l-kuntratti li qegħdin insemmu.

Dawn il-kuntratti m'humiex se jsiru kollha f'salt - fil-fatt inbdew dawk l- irħula fejn ma kienx hemm ħafna applikazzjonijiet – u allura se nimxu man man.

L-importanti hu li dawn diġa' għandhom il-pussess ta' l-art.

Jiġifieri għalkemm naqbel ma' l-Onor.

Interpellant li ħadd m'għandu jorqod fuq l-iskema, fl-istess ħin m'hemmx dik l-urġenza minħabba li dawn diġa' qed jokkupawha.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, hemm madwar 100 applikazzjoni li għalkemm għandhom it-timbru tad-dipartiment ta' l-agrikoltura u huma konformi mal-proċeduri rikjesti, ma laħqux ingħataw lill-persuni konċernati minħabba l-fatt li fl-aħħar jumejn kien hemm queue twil u dawn il-bdiewa u raħħala ma setgħux joqogħdu jistennew għal xi tliet sigħat.

Jista' jiġi kkonsidrat li dawn l-applikazzjonijiet jiġu milqugħa mal-kumplament l-oħra?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, jiena diġa' kont weġibt din id-domanda u għedt li l-closing date ta' din l-iskema kienet diġa' ġiet estiża b'xahar.

Issa naraw jekk jeżistix xi mezz ieħor li bih dawn jistgħu jiġu rikonoxxuti.

Imma sakemm ma tinħariġx skema oħra ma nistgħu nagħmlu xejn għax is-serjeta' hekk titlob.

Nerġa' ngħid li din kienet diġa' ġiet estiża mill-aħħar ta' Jannar sa l- aħħar ta' Frar u ma nistgħux nestendu dan iż-żmien aktar.

MR SPEAKER: L-Onor.

Carmelo Borg, domanda supplimentari.

ONOR.

CARMELO BORG: Ma jidhirlux il-Ministru li din l-iskema saret bl- għaġla wisq?

Fl-opinjoni tiegħi kieku ħadet aktar żmien kienet issir aktar bil-għaqal.

It-tieni, nixtieq nirriferi għall-problema li kellhom iħabbtu wiċċhom magħha l-Għawdxin meta għall-ewwel kienu ħarġu bl-idea li dawn għandhom imorru kollha jirreġistraw ir-raba' Malta.

Ma nistax nimmaġina persuna ta' 80 sena, per eżempju, sejra Malta biex tirreġistra r-raba' tagħha.

Dawn huma żbalji li jħallu dubju ikrah fuq it-tmexxija.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, inħossni sorpriż ħafna b'dan li qed jgħid l- Onor. Membru għax jekk hemm post fejn proporzjonalment saru ħafna applikazzjonijiet, huwa proprju Għawdex.

(Interruzzjonijiet) Minkejja li Għawdex jifforma one-thirteenth tal-popolazzjoni, bħala proporzjon kien hemm ħafna iktar minn daqshekk ta' applikazzjonijiet ġejjin minn Għawdex.

Niftakar li l-lands kien anke bagħat in-nies hemmhekk – kien mar anke d- direttur ġenerali – proprju biex wieħed iħaffef il-proċess.

Jiena sempliċement qed ngħid illi l-gvern kien jaf li hemm diversi nies li taħt il-liġi tal-kiri tar-raba' m'humiex intitolati illi jirtu r-raba' fuq isimhom, raba' li jaħdmuha għal skop agrikolu.

Jiġifieri teknikament suppost ma jistgħux jokkupawha dik ir-raba', pero' qegħdin jokkupawha u ilhom jokkupawha għal ċertu żmien.

Issa skond policy li teżisti, il- parlament jista' jagħti titlu ta' kera lil dawn in-nies li m'għandhomx titlu u fil-fatt ftaħna din l-iskema.

Dan ma jfissirx li għax xi ħadd applika b'daqshekk se jingħata titlu.

Naturalment irridu nassiguraw ruħna li l-iskop huwa wieħed ġenwin ta' kultivazzjoni tar-raba'.

Jiġifieri jekk xi ħadd se jmur hemmhekk għal skopijiet oħrajn jew biex imur jaħmel barbecue, dak huwa ħażin u illegali.

Jiġifieri bil-liġi kif inhi l-gvern lanqas jista' jagħtih titolu.

Issa din l-iskema tant kienet suċċess li għalkemm kienet ilha sitt xhur, estendejna ż-żmien b'xahar ieħor.

Jien naħseb li kien hemm min qalilhom li ma jaqblilhomx li japplikaw u forsi waqgħu għal dik in-nasba, u mbagħad meta ndunaw li jaqblilhom applikaw kien hemm ir-rush ta' l-aħħar.

Proprju għalhekk kien ġie estiż iż-żmien b'xahar ieħor pero' ma stajniex nestenduh aktar.

U meta tqis li kien hemm 10,000 li setgħu jibbenefikaw, allura din bilfors kienet skema benefika.

Tant kienet suċċess li ħolqot problema ta' amministrazzjoni wkoll!

Pero' jidhirli li seba' xhur – żmien li fih kważi titwieled tarbija – huwa biżżejjed biex wieħed jitfa' applikazzjoni.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT (Kap ta' l-Oppożizzjoni): Mr Speaker, jekk qed nifhem tajjeb il-Ministru għadu kemm irrisponda mistoqsija fejn staqsewh kemm tħallas f'kera għall-bini li nkera għall-użu tad-dipartimenti u l-ministeru tiegħu minn kumpanniji u korporazzjonijiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu mingħand il-privat matul is-sena li għaddiet.

U l-Ministru rrisponda u nirringrazzjah talli rrisponda.

Jista' allura jekk jogħġbu jispjegalna b'liema kriterju hu rrisponda waqt li ħaddieħor ftit ilu ma rrispondiex dwar x'kienet l-ispiża li tħallset lil kumpanniji privati mill- ministeru fuq iż-żamma ta' pjanti jew xtieli matul is-sena li għaddiet?

Nerġa' ngħid li l-Ministru rrisponda, ta d-dettalji fuq affarijiet li għandhom x'jaqsmu ma' kirjiet mill-privat - u nirringrazzjah ta' dan - imbagħad ministeri oħra, bil-barka tal-Prim Ministru, ma rrispondewx mistoqsija rilevanti wkoll dwar kirjiet.

Jista' jekk jogħġbu jispjegalna x'inhu l-kriterju li bih hu onorabbilment għalih spjega u ħaddieħor ma spjegax?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, din jgħidulha domanda kapsjuża għax jekk tirrispondi "iva" jinterpretawha mod u jekk tgħid "le" jinterpretawha mod ieħor!

Jiena kelli din id-domanda u rrispondejtha fuq ir-responsabbilta' tiegħi, fejn ħafna mill-kirjiet jirriferu għal għases tal-korp tal-pulizija u huma pjuttost somom żgħar.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Jista' l-Ministru jgħid jekk kellux biċċa xogħol kbira u enormi biex jiġbor din id-data?

Naħseb li kienet xi ħaġa normali li jistaqsi lis-civil servants tiegħu kemm nefqu fuq din il-ħaġa - u nirringrazzjah talli għamel hekk - u dawn tawh risposta.

Jista' jgħidilna jekk kenitx problema enormi biex jagħmel din il-ħaġa?

Ħalli nifhmu mbagħad ix-xogħol kbir li kellhom jagħmlu s-civil servants u l-ħela ta' ħin li kellhom jieħdu skond il-Prim Ministru biex jiġbru l-informazzjoni fuq il- ġbir ta' pjanti!

Bir-rispett kollu, meta aħna dħalna Kastilja f'Ottubru 1996 konna sibna kirjiet sħaħ u renti sħaħ fuq ċerti nies li huma qrib ta' min jaħdem qrib il-Prim Ministru!

Kellu xi problema kbira biex joħroġ din il-biċċa xogħol?

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Mr Speaker, huwa evidenti li l-Kap ta' l- Oppożizzjoni ma kienx hawn fil-bidu.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Mr Speaker, veru li ma kontx hawn fil-bidu imma kif jaf il-Prim Ministru hu stess kien iddeċieda li s-seduti jiġu mxandra fuq il-PBS u jiena u ġej kont qed nisma' kull ħaġa li qal hu u li qalu l- ministri tiegħu.

Allura żgur li m'għandhiex x'taqsam jekk kontx hawn jew le.

Din hija irrilevanti għall-kwestjoni u mhux dak il-punt.

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Apparti l-punt li qed tqajjem diġa' ġie trattat, fl-opinjoni tiegħi hemm differenza kbira bejn ħaġa u oħra għax altru titlob informazzjoni dwar kirjiet u altru titlob x'intnefaq dwar ix- xtieli.

Id-domanda fuq ix-xtieli kienet tgħid hekk:

"Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet l-ispiża li tħallset lil kumpanniji privati mill-ministeru, dipartimenti jew kumpanniji li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu għas-servizz taż-żamma ta' pjanti jew xtieli matul is-sena?"

Żamma tal-pjanti tfisser min imur isaqqihom jew kemm hemm pjanti f'kull ministeru?

Li wieħed jistaqsi dwar kirjiet u l-gvern x'qed jikri nifhem li jista' jkollha ċerta rilevanza, pero' ma nifhimx għalfejn qed issir domanda dwar iż-żamma ta' pjanti jew xtieli, sakemm m'għandekx f'rasek li trid tkun taf min hi l-persuna li qed tieħu ħsieb ix-xtieli.

Jekk tagħmilli domanda u nifhem x'qed tgħid ngħidlek: Iva, veru hemm persuna.

Nifhem li l-Kap ta' l-Oppożizzjoni irid jikkontrolla imma ma naqbilx miegħu li fl-OPM għandu jkollna fjuri artifiċjali u mhux friski.

Jista' ma jaqbilx miegħi u jgħidli li qed naħli l-flus.

Għandu kull dritt jikkritika u jgħid li jrid.

Imma ma nafx għalfejn għandi noqgħod nistaqsi lill- korporazzjonijiet u lill-kumpanniji kollha biex jgħiduli kif qegħdin iżommu x-xtieli.

Jekk jgħidli: Hemmhekk hemm persuna mpjegata jew għamilt kuntratt ma' xi ħadd?

(Interruzzjonijiet) Le, id-domanda li għamel sieħbek m'hijiex dik.

Id-domanda hi li noqogħdu naraw id-dipartimenti u l- ministeri kollha, u hemm differenza kbira bejn dak u l-kirjiet.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Il-kwestjoni taż-żamma ta' xtieli jew pjanti taqa' wkoll taħt maintenance and supplies, as easy as that!

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Mr Speaker, nerġa' ngħid li jekk irid jagħmel domanda u jistaqsini min fl-uffiċċju tiegħi jieħu ħsieb il-pjanti nirrispondih ladarba għandu din il-kurżita'!

Imma li ssir interpellanza blanket hekk u noqgħod nistaqsi ma' l-erbat irjieħat .....

Naħseb li jaf l- Onor. Sant għax kien prim ministru!

Li toqgħod tibgħat lid-dipartimenti kollha, dawk jibagħtu lil ta' taħthom kollha, kull kamra, kull uffiċċju biex jgħidulna jekk għandhomx pjanti jew le ....

L-ewwelnett ngħidlek li nimlew volum karti kieku kellna nagħmlu hekk u jekk jibagħtulek e-mails manafx kemm iddum tiftaħhom!

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Viċi Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Minisru għall-Politika Soċjali): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' l-att notarili għat-twaqqif tal-fondazzjoni għall-iżvilupp għar-riżorsi umani, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 32372.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Giovanna Debono.

ONOR.

GIOVANNA DEBONO (Ministru għal Għawdex): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar ħlasijiet mill-vot tas-salaries and wages, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 32265; u

f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar l-attivitajiet organizzati fiċ-ċentru għall-kreattivita' tal-Kavallier ta' San Ġakbu, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 32266;

Lista ta' impjegati full-time u part-time li jaħdmu fiċ-ċentru għall- kreattivita' tal-Kavallier ta' San Ġakbu, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 32267; u

f'isem il-Ministru tal-Finanzi nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja tad-dokument pre-accession programme maħruġ mill-ministeru tal- finanzi u mill-ministeru għas-servizzi ekonomiċi, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari 32429; u

f'isem il-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 61 ta' l-2002 - in-vitro diagnostic medical devices regulations, 2002; Avviż Legali Nru 62 ta' l-2002 - efficiency requirements for new hot- water boilers fired with liquid or gaseous fuels regulations, 2002;

Avviż Legali Nru 63 ta' l-2002 - energy efficiency requirements for household electric refrigerators, freezers and combinations thereof, 2002; u

Avviż Legali Nru 64 ta' l-2002 - noise emission in the environment by equipment for use outdoors regulations, 2002.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar ċitazzjonijiet mogħtija minn gwardjani lokali, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 32072; u

Tagħrif dwar dħul minn ċitazzjonijiet mogħtija minn gwardjani lokali, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 32073.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

MOZZJONIJIET

MOZZJONI BIEX JIĠI APPROVAT L-OMBUDSPLAN GĦAS-SENA 2002

MR SPEAKER: Nixtieq ninforma lill-membri tal-Kamra li l-ombudsplan ġie approvat fl-aħħar laqgħa tal-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra u d-dibattitu qiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra għad-dispożizzjoni ta' l-Onor.

Membri.

Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker ̧ peress li fl-aħħar laqgħa tal-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra ġie approvat l-ombudsplan u peress li qbilna li nressqu l-mozzjoni għall-approvazzjoni tal-Kamra ma' l-ewwel okkażjoni li jkollna, se nitlob il-permess tal-Kamra biex inressaq din il- mozzjoni.

MR SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Sur President ̧ nipproponi li:

Wara li l-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra ra l-Ombudsplan ippreżentat mill-Ombudsman għas-sena 2002 li kopja tiegħu tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra fis-seduta tas-17 ta' Settembru 2001;

Wara li sema' l-ispjegazzjonijiet mogħtija mill-Ombudsman personalment fuq il-kummenti kollha li sarulu fil-laqgħa ta' l-istess Kumitat li saret fit-12 ta' Marzu 2002;

Wara li t-traskrizzjoni ta' din il-laqgħa ġiet ċirkolata lill-Membri tal-Kamra tad-Deputati; u

Wara r-rakkmandazzjoni li saret mill-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra; Il-Kamra tad-Deputati tapprova l-Ombudsplan kif ippreżentat.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

JOE MIZZI: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hija l-mozzjoni kif imressqa u moqrija mill- Viċi Prim Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR L-AVJAZZJONI ĊIVILI (ĊERTIFIKATI TA' OPERATURI TA' L-AJRU)

MR SPEAKER: Il-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni.

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni): Sur President, nipproponi l-Ewwel Qari ta' Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att ta' l- 2002 li jemenda l-Att dwar l-Avjazzjoni Ċivili (Ċertifikati ta' Operaturi ta' l-Ajru)''.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa): Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att ta' l- 2002 li jemenda l-Att dwar l-Avjazzjoni Ċivili (Ċertifikati ta' Operaturi ta' l-Ajru)'' ikun moqri l-Ewwel Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

MR SPEAKER: Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR L-GĦAQDIET TAL-PRODUTTURI

PRODUCERS' ORGANISATIONS BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri

Ikompli mit-13 ta' Marzu ̧ 2002

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet

MR SPEAKER: L-Onor.

Joe Mizzi huwa in possession.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President ̧ il-ġimgħa l-oħra kont qed ngħid li biex ikollok prodott tajjeb huwa importanti li jkollok art għammiela u protetta minn ċerta kimika għax dan jista' jaffettwa s-saħħa taċ-ċittadini.

Għidt ukoll li l-area fejn jiġi miżrugħ il-prodott għandu jkollha arja safja għax dan huwa importanti ħafna għall-ħajja taċ-ċittadini.

Pero' sfortunatament mhux talli jidher li dan il-gvern m'għandu l-ebda rieda qawwija li jippriżerva l-ftit widien li fadal f'pajjiżna talli qed jippromwovi l-qerda tagħhom.

Per eżempju ̧ jien semmejt il-wied tal- Kalkara u spjegajt li skond l-istructure plan dak il-wied għandu importanza xjentifika u hemm evidenza ċara li hemmhekk ma jistax isir żvilupp.

Tant hu hekk li anke d-Dipartiment ta' l-Ambjent li kien taħt il-Ministru Francis Zammit Dimech kien irrimarka li dak il-wied għandu jibqa' kif inhu għax dak huwa l-uniku pulmun li hemm fil-Kottonera pero' sfortunatament l-Awtorità ta' l-Ippjanar u l-gvern ma tawx kas dik it- twissija.

Dawn huma affarijiet li ma tantx jawguraw tajjeb għall-ambjent u għall- agrikoltura.

Qed ngħid dan għax kulħadd jaf li fil-wied tal-Kalkara jiżirgħu b'mod li ma jintużawx kimiċi fuq il-frott imma filwaqt li kulħadd qed jimbotta 'l quddiem din is-sistema, in-naħa tal-gvern qed tostakola milli jsir dan it-tip ta' żvilupp.

Filwaqt li kulħadd qed jikkritika l-mod kif qed jispiċċaw il-widien qed insibu wkoll li qed ikun hemm kwantità kbira ta' drenaġġ li qed imur fl- għelieqi u l-frott, li indirettament ikun qed jissaqqa bih ̧ qed jinbiegħ fis-suq u jittiekel minn kulħadd u dan żgur li mhuwiex tajjeb għas-saħħa taċ-ċittadini.

Dwar dan kien hemm kritika qawwija fil-gazzetti speċjalment mill-għaqdiet mhux governattivi imma l-gvern mhu qed jagħmel xejn dwar dan qisu mhu qed jisma' xejn.

Sur President, kif jaf kulħadd is-sitwazzjoni ta' l-ambjent f'pajjiżna hija waħda mwiegħra u dan mhux qed ngħidu jien imma qalu wkoll l-Onor.

Jeffrey Pullicino Orlando.

Fil-fatt dan l-aħħar dan qal li l-akbar problema li għandu l-gvern Nazzjonalista hija l-problema ta' l-ambjent.

Dawn l-akkużi ilhom serjin u ċ-ċuqlajta ma ċċaqċaqx għalxejn.

Qed ngħid dan għax minflok ma nibżgħu għal ftit art li għandna, speċjalment dik agrikola ̧ qed jingħataw permessi biex fuq din l-art isir żvilupp.

Issa fl-istructure plan hemm indikat li fuq din l-art ma jista' jsir l-ebda żvilupp.

Illum kulħadd qed jinduna li f'dawn l-affarijiet hemm il-flus involuti.

Din mhux illum smajniha imma llum għamlet ħoss daqsxejn akbar għaliex forsi wieħed ma stenniex li jkun hemm min, minn ħdan ċerti sezzjonijiet fil-pajjiż li għandhom saħħa morali ̧ jasal biex jgħid dawn l- affarijiet.

Jien kemm-il darba sħaqt x'inhu jiġri f'dan il-pajjiż u b'wiċċi minn quddiem nibqa' nsostni u ngħid li l-flus għandhom saħħa kbira f'dan il- pajjiż u qed jiġru affarijiet li wieħed għandu jistmerrahom u jinvestigahom bis-serjetà u mhux noqogħdu nilagħbuha tal-qaddisin u ngħidu li min jiġi jikkritika għandu jagħti eżempju ta' każ speċifiku.

X'jiġifieri!

Min għandu s-saħħa u l-mezzi biex jinvestiga għandu jinvestiga meta jasallu ilment u għandu jara bis-serjeta' għaliex ikun qed jingħadu ċerti affarijiet.

Wara kollox illum, il-maġġoranza tal-Maltin u l-Għawdxin qed jgħidu li din hija l-verità għax qed jarawha u jħossuha b'idejhom.

Dawn huma affarijiet li ma jitwemmnux u qed insemmihom għax ma jistax ikun li l-gvern jew xi awtorità joqgħodu jinħbew u jgħidu li dak li jkun għandu jispeċifikalhom il-każ ħalli mbagħad jinvestigaw.

Kif tista' ma tinnotax li ċerti persuni li għandhom ċerta kariga, jiddeċiedu li jibdlu deċiżjoni u art agrikola li ma tistax tibni fuqha, f'daqqa waħda tingħata għall-bini!

Kif wieħed bil-paga li forsi jagħmel xi part-time job jgħix f'ċertu lussu?!

Kif nies li qabel kienu jaħdmu ma' l-awtorità ta' l-ippjanar illum qed jaħdmu ma' spekulaturi kbar f'dan il-pajjiż u f'daqqa waħda faru?!

Kif f'daqqa waħda ċerti nies għandhom il-ħwienet u l-bini?!

Dawn l-affarijiet ma jitwemmnux!

Minkejja dawn l-affarijiet kollha u l-qerda ta' art agrikola qisu m'hu qed jiġru xejn u mbagħad l-affarijiet ma niċċekkjawhomx!

Dawn huma affarijiet li żgur ma jawgurawx tajjeb għall- agrikoltura u għall-ambjent.

Il-gvern m'għandu l-ebda rieda li jara li l- ħażin ma jsirx speċjalment jekk ikun hemm involuti partitarji Nazzjonalisti u dawk tal-qalba.

Sur President, issa se nsemmi skandlu kbir li sar fil-wied ta' San Blas ġewwa Għawdex.

Qed ngħid dan għax hija proprju l-Ministru għal Għawdex li qed teqred dan il-wied u li qed tagħmel xogħol illegali fih pero' minkejja li l-Awtorità ta' l-Ippjanar iddikjarat li dak kollu illegali għandu jitneħħa, din ġiet hawnhekk ̧ fl-ogħla istituzzjoni tal-pajjiż, - ma nafx kif is-Sinjorija Tiegħek aċċettat dan – u bil-wiċċ tost kollu qagħdet tiftaħar li minkejja li hemm il-provi li dak kollu huwa illegali, hi għamlet sew li għamlet hekk ̧ donnu li għaliha ma jista' ħadd.

Allura l- ministri joqgħodu jikkundannaw kull ħaġa żgħira ħażina li ssir, speċjalment jekk din tkun ġejja minn xi ħadd Laburist – jien dejjem għidt li l-ħażin dejjem huwa ħażin, isir mil-liema naħa jsir – imma meta mbagħad issir xi ħaġa ħażina min-naħa tal-gvern li verament tkun ta' detriment għall- ambjent ̧ dawn ma jgħidu xejn u ma joħorġux jikkundannaw.

Illum meta ġejt il-parlament kont nistenna li se nsib xi stqarrija fuq dak li tkellimt dwaru l-ġimgħa l-oħra biex jikkundannaw lill-Onor.

Giovanna Debono, lill-Onor.

Pullicino u lill-Onor.

Tonio Borg li kienu jew huma responsabbli mill-ambjent imma jidher li minn ġot-taġen se nispiċċaw ġon- nar.

Wieħed kien rieqed ̧ kien iħalli kollox miexi għal riħu u ma kienx jaf x'inhu jiġri u dawn se jkissru kollox biex igħinu lill-ispekulaturi u lil min għandu l-flus.

Kieku mhux hekk kienu joħorġu b'wiċċhom minn quddiem u jikkundannaw lill-Onor.

Giovanna Debono għal dik il-ħneżrija li għamlet imma dawn jew huma cowards u jibżgħu minnha għax għandha xi saħħa fuqhom jew inkella jridu li l-affarijiet jimxu b'dan il-mod.

Per eżempju, minkejja li fuq art agrikola jew fuq green area mhux suppost isir bini qed naraw li qed isiru manuvri biex imexxu l-flus mill-idejn ħalli dawn l- artijiet ikun jista' jsir żvilupp fuqhom!

Dawn huma affarijiet tal-biki!

Mr Speaker, fil-ftit ħin li fadalli se ngħid xi ħaġa żgħira fuq is-sajd u fuq il-part-time fishermen li għandhom biċċa luzzu jew opra tal-baħar żgħira li jmorru jistadu biha u dak li jaqbdu jew jeħduh il-pixkerija jew inkella jżommuh għall-familja.

Lil dawn in-nies ngħidilhom li issa qed iberraq.

Pero' hawnhekk ikun tajjeb li wieħed jistaqsi għalfejn lil dawn mhux qed igħidulhom x'se jiġri jekk nidħlu fl-Unjoni Ewropea.

Per eżempju ̧ dawn jafu li jekk nissieħbu fl-Unjoni Ewropea ̧ se jkollhom iħallsu liċenzja u se jkollhom ċerti restrizzjonijiet fejn f'ċertu perijodu ma jkunux jistgħu jistadu f'ċerti areas?

Jafu li f'dan il-każ, mhux se jkunu jistgħu jibqgħu jistadu bil-biċċiet tas-sajd li għandhom illum?

Issa kif jaf kulħadd dawn il-part-time fishermen żgur li mhumiex theddida għall-full- time fishermen.

Jien naċċerta lil kulħadd li l-maġġoranza tas-sajjieda huma dilettanti u mhux full-timers imma dan id-delizzju, minbarra li jservihom biex idaħħlu xi introjtu żgħir għall-familja ̧ jservihom ukoll biex jitbiegħdu minn ċerti vizzji.

Kif jaf kulħadd ̧ min ikun dilettant tas-sajd, kull ftit ċans li jkollu jmur jistad u minn dawn għandna kwantitajiet kbar.

Jien qed nitkellem fuq dan is-suġġett biex fil-winding up tiegħu l-ministru jispjega u jgħid x'se jiġri eżatt jekk nissieħbu fl-Unjoni Ewropea u mhux joqgħod igħid li għadhom qed jistudjaw jew li għad m'hemm xejn deċiż.

Mhux sew li dan joqgħod idur mal-lewża.

Il-verità hi li l-proposti saru u dawn se jkunu ta' detriment għad-dilettanti tas-sajd.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Carmelo Borg.

ONOR.

CARMELO BORG: Sur President, qabel nibda nixtieq insellem lilek, lill-membri ta' din il-Kamra, lill-ġurnalisti u lil dawk kollha li qed jisimgħuna minn fuq il-mezzi tax-xandir.

Quddiemna għandna abbozz ta' liġi li l-għanijiet tiegħu huwa li jipprovdi għall-ħolqien ta' organizzazzonijiet tal-produtturi fis-setturi ta' l-agrikoltura u tas-sajd.

Sur President ̧ hija ħaġa tajba li pajjiżna jkollu liġi bħal din pero' jkun ferm aħjar li din tinħadem mal-persuni u ma' l-għaqdiet kollha li għandhom x'jaqsmu ma' l-industrija tal-biedja ̧ ma' l-industrija tat-tkabbir ta' l- annimali u ma' l-industrija tas-sajd.

Din il-liġi trid tkun ukoll imfassla u marbuta mal-problemi partikolari ta' pajjiżna.

Huwa fatt magħruf li pajjiżna jikkonsisti fi gżejjer żgħar maqtugħin minn pajjiżi oħrajn u li fuqhom hawn ammont żgħir ta' nies.

Dan joħloq ħafna problemi lill-industriji tal-biedja u tas-sajd fosthom il-problemi naturali ̧ il-problemi ġeoloġiċi u l-problemi ġeografiċi.

Ma' dawn wieħed irid iżid ukoll il-problemi ta' nuqqas ta' materja prima u n-nuqqas ta' riżorsi naturali.

Per eżempju, s'issa pajjiżna m'għandux minjieri ta' faħam ̧ minjieri ta' deheb u minjieri ta' ħadid u lanqas għandu foresti minn fejn ikun jista' jaqta' l-injam tiegħu.

Dawn l-affarijiet qed insemmihom għax jaffettwaw ħafna l-industriji tal- biedja u tas-sajd.

Fil-fatt is-sena li għaddiet kellna diversi laqgħat mal- bdiewa li jkabbru l-għeneb u meta wieħed jitkellem magħhom igħidlek ċar u tond li l-materjal ikollhom iġibuh kollu minn barra.

Fost affarijiet oħra dawn jimportaw iż-żraġen, l-arbli u l-bsaten ta' l-injam biex ikabbru d- dwieli tagħhom.

Barra minn hekk dawn iridu jixtru wkoll il-fidiferru biex jorbtuhom u x-xibka biex igħattuhom mill-għasafar u tjur oħra.

Issa dan huwa każ wieħed biss.

Imbagħad hemm ukoll il-fertilizzant u l-bexx li ħafna minnu jrid jiġi mportat minn barra.

Fil-qasam tas-sajd hemm din il-problema wkoll għax il-lixka tal-pixxispad u tat-tonn trid tiġi mportata minn barra.

Dan biex ma nsemmix affarijiet oħra bħall-irkaptu tas-sajjieda li jikkonsisti fi ħbula, għeżula, snanar u ħarir.

Dawn l-affarijiet kollha jridu jiġu mportati minn barra.

Fil-qasam ta' l-agrikoltura hemm ukoll il-problema ta' l-ilma.

Hawnhekk Għawdex għandu vantaġġ żgħir għax minbarra l-ġeoloġija tiegħu ̧ għandu saff tat-tafal u għalhekk għandu dik li jsejħulha l-perched water table pero' l- kwantità ta' ilma li għandna fil-gżejjer tagħna mhumiex biżżejjed u sodisfaċenti għall-bdiewa tagħna biex ikabbru l-uċuħ u biex jikkompetu mal- bdiewa ta' pajjiżi oħra.

Minbarra n-nuqqas ta' ilma pajjiżna għandu problemi oħra li lill-Għawdex jolqtuh aktar u se ngħid għaliex.

Kulħadd jaf li r-raba' ta' pajjiżna huwa maqsum f'biċċiet żgħar u r-raġunijiet huma tnejn; waħda għax kif jaf kulħadd, minħabba wirt, kull biċċa tinqasam bejn l-aħwa u l-qraba kollha u l-oħra – din tolqot l-aktar lill-Għawdxin - minħabba li r-raba' tagħna huwa raba' sined, żorżieq u fih l-għoljiet u allura bilfors iridu jinbnew il-ħitan tas-sejjieħ.

Issa biex tibnihom u żżommhom dawn il-ħitan trid iż- żmien speċjalment wara li tagħmel ħafna xita li tkaxkar ħafna minnhom.

Minħabba dawn il-problemi li semmejt, il-bdiewa tagħna ma jistgħux jużaw makkinarju modern li jużaw bdiewa ta' pajjiżi oħra ̧ bħall-Ingilterra ̧ Franza u l-Italja għax kif jaf kulħadd dawn il-pajjiżi għandhom meded kbar ta' art li fuqhom jistgħu jużaw liberament il-makkinarju tagħhom.

Sur President ̧ hemm ukoll il-problema ta' l-irjiħat li tolqot l-aktar lill- gżira Għawdxija.

Kulħadd jaf li kważi s-sena kollha pajjiżna jkun milqut mir-riħ li minħabba ċ-ċokon tal-gżira tagħna u minħabba li aħna mdawrin bil- baħar, dan iġorr miegħu kwanità ta' melħ fl-arja.

Din il-problema titfa' fi żvantaġġ ieħor lill-bdiewa tagħna għax biex jipproteġu l-prodotti tagħhom dawn iridu jibnu lqugħ li aħna l-Maltin u l-Għawdxin insibuh bħala l-qanniċ.

Huwa veru li dawn l-affarijiet jipproteġuk mill-elementi pero' dawn jinvolvu ħafna xogħol, ħin u spejjeż.

Apparti minn hekk, dan il- qanniċ ma jservix għal żmien twil l-ewwelnett għax il-qasab ma jservix għal snin twal u t-tieni nett għax jekk ikun hemm siġar tal-frott ħdejn dan l-istess qanniċ, dawn inaqqsu mill-produttività tagħhom u wara sena jew sentejn, minkejja li l-qanniċ ikun għadu tajjeb ̧ dan ikollu jiżżarma u jinbena aktar 'il bogħod.

Dan iġib ħafna ħela ta' żmien u ħela ta' flus li bdiewa barranin lanqas biss joħolmu bihom.

Għalhekk meta wieħed ifassal il- liġi jrid iżomm f'moħħu dawn il-problemi li jħabbtu wiċċhom magħhom il- bdiewa, is-sajjieda u kull industrijalist ieħor.

Minbarra dawn il-problemi pajjiżna għandu wkoll problemi ġeografiċi għax huwa maqtugħ bil-baħar minn kulħadd.

Din taffettwana wkoll għax kull ħaġa li rridu nimportaw irridu nġibuha bl-ajru jew bil-baħar għax aħna m'għandniex mezzi oħrajn bħat-tren jew inkella trailers li jaqsmu pajjiżi sħaħ.

Dan qed jolqot ħażin lill-industrijalisti tagħna fosthom lis-sajjieda, lill-bdiewa u lir-raħħala għax iż-żrieragħ, il-mediċini ̧ il-bexx u affarijiet oħra jiġu jiswewlhom id-doppju ta' dak li jiġi jiswa lir- raħħala, il-bdiewa u s-sajjieda barranin.

Minħabba dawn il-problemi li għadni kemm semmejt, pajjiżna ̧ speċjalment Għawdex, għandu ħafna mir-raba' tiegħu li mhux qed jinħadem.

Tant hu hekk li l-għelieqi ta' Għawdex qed jispiċċaw abbandunati.

Sur President, il-popolazzjoni ta' Malta hija ta' madwar 300, 000 ruħ u l- popolazzjoni ta' Għawdex hija bejn 25,000 u 30 ̧000 ruħ.

Dan ifisser li huwa faċli li s-suq tagħna jiġi fgat bil-prodotti.

Inutli tkabbar il- prodotti u żżid il-produzzjoni jekk is-suq tiegħek ma jiflaħx għal dan.

Fil-fatt din il-problema qed iħabbtu wiċċhom magħha dawk li jkabbru d- dulliegħ u l-bettiegħ.

Filwaqt li fl-imgħoddi kien hemm raba' tafli u żejtni u meta kienet tagħmel ix-xita kien jitħalla rieqed u bit-tira tiegħu kien jitkabbar id-dulliegħ u l-bettiegħ, illum dawn il-prodotti qed jikbru kważi fir-raba' kollu diment li jkollok l-ilma u l-mediċini addattati.

Illum il-produtturi tad-dulliegħ u tal-bettiegħ jgħidulek li fejn qabel f'Għawdex kien hemm ħames bdiewa li kienu jagħmlu dan ix-xogħol ̧ illum dan in-numru ittrippla u aktar bil-konsegwenza li s-suq Għawdxi u Malti qed isib ruħu fgat għax l-ammont ta' konsumaturi huwa żgħir.

Fil-fatt kien hemm każijiet fejn l-uċuħ li kien hemm bid-dulliegħ u l-bettiegħ inħartu minkejja li kienu tajbin għall-konsumatur.

Issa se nsemmi xi ħaġa fuq l-industrija tal-bini u l-industrija ta' l- għamara.

Fis-snin ħamsin u sittin f'Malta u f'Għawdex u madwar id-dinja kollha kien hemm il-population explosion.

Tant hu hekk li l-familji tagħna kien ikollhom sebgħa jew 12 ulied.

Pero' minkejja li f'dawk iż-żmenijiet kienu jemigraw ħafna nies xorta kien hemm domanda għad-djar għax dawn il- familji kienu jitrabbew f'żewġt ikmamar jew tlieta.

Imbagħad fis-snin sebgħin bdew jirritornaw f'pajjiżna parti sostanzjali mill-familji li kienu emigraw u allura d-domanda għad-djar u għall-bini kienet qed tiżdied.

Fil- fatt din kienet waħda mill-aktar industriji b'saħħithom.

Imbagħad fis-snin tmenin u disgħin bdejna naraw familji żgħar ta' żewġ ulied u wieħed bil- konsegwenza li l-ħtieġa għal aktar djar qiegħda dejjem tonqos.

Jien ma rridx ngħid li dan huwa l-kaġun li l-industrija tal-bini tinsab iġġammjata imma dan huwa fattur wieħed.

Fattur ieħor għaliex l-industrija tal-bini naqset ħafna huwa n-nuqqas ta' flus fl-idejn imma dan mhuwiex is-suġġett tal-lejla u jien mhux se nitkellem fuqu.

Industrija oħra li marret ħażin ukoll minħabba s-suq żgħir li għandna f'pajjiżna hija l-industrija ta' l-għamara.

Biex tkompli tgħaxxaq rajna għamara tiġi mportata miċ-Ċina u minkejja d-distanza kbira li hemm bejn Malta u ċ-Ċina u minkejja l-levies li wieħed irid iħallas fuq din l- għamara, xorta waħda jibqa' l-fatt li l-prezz huwa ferm irħis meta wieħed jikkomparah mal-prezzijiet ta' l-għamara tagħna.

Issa ovvjament dan iħalli konsegwenzi koroh fuq l-għamara tagħna.

Issa ħalli nidħol aktar fid-dettall tas-suġġett tal-lejla, li huwa dwar il- biedja u s-sajd.

Fattur ieħor li jolqot ħażin lil din l-industrija huwa n- nuqqas ta' riżorsi edukattivi ̧ tekniċi u teknoloġiċi li għandna f'dan ir- rigward.

Per eżempju, għalkemm f'Għawdex kellna skola tal-biedja ̧ illum din żarmat.

Issa din l-iskola kienet trawwem żgħażagħ fl-oqsma tat- tkabbir tal-prodotti ta' l-agrikoltura u tat-tkabbir tal-bhejjem u kienet ukoll teduka lill-bdiewa u lir-raħħala diġà stabbiliti dwar x'tip ta' żrieragħ għandhom jiżirgħu ̧ kif jiżirgħuhom u meta.

Din l-iskola kienet tgħallimhom dwar liema huma l-aktar prodotti addattati għal pajjiżna u liema prodotti huma l-aktar produttivi u li jirreżistu l-mard.

Għalhekk hija ħasra li llum din l-iskola m'għadhiex teżisti għax apparti mill-fatt li din l-edukazzjoni spiċċat ̧ din l-iskola ma kienet tiswa xejn lill-gvern.

Dan huwa dovut għall-fatt li l-prodotti li kienu jkabbru dawn l- istudenti kienu jbigħuhom u l-flus li kienu jiġbru kienu biżżejjed biex isostnu din l-iskola ̧ it-tagħlim u l-apparat l-ieħor.

Sur President, f'pajjiżna t-teknoloġija kważi ma teżistix meta wieħed iqabbilha mat-teknoloġija li hemm fil-pajjiżi ta' madwarna speċjalment fl- Ewropa.

Huwa fatt magħruf li l-bdiewa, speċjalment il-bdiewa Ewropej, għandhom il-faċilità li mid-dar, permezz tal-computer ̧ l-internet u s- satellita jistgħu jimmoniterjaw il-progress li jkunu qed jagħmlu l- prodotti tagħhom, jistgħu jaraw jekk dawn l-istess prodotti jkunux qed jinħakmu minn xi mard kif ukoll ikunu jafu meta jkun l-aħjar żmien li jbixxu.

Dan jagħmluh minkejja li r-raba' tagħhom ikun kilometri 'l bogħod mid-dar tagħhom.

Din it-teknoloġija ma japplikawhiex biss għall-qasam agrikolu imma japplikawha wkoll għall-qasam tas-sajd.

Per eżempju ̧ rajna kif is- sajjieda Ġappuniżi ̧ Taljani u Spanjoli jkollhom l-informazzjoni tat- temperatura tal-baħar f'pajjiżhom stess biex ikunu jafu fejn huwa l-aħjar li jistadu.

Barra minn hekk is-sajjieda Taljani u Spanjoli huma attrezzati wkoll bl- ajruplani biex wara li jkunu jafu fejn qiegħed il-ħut, jidderieġu l-opri tas-sajd tagħhom fejn ikun hemm l-aktar ħut u allura l-qabda tkun suċċess mija fil-mija.

Issa kif jaf kulħadd is-sajjieda tagħna kważi għadhom jistadu bil-metodi primittivi.

Hija ħasra li jkollok tgħid dan id-diskors pero' din hija s-sitwazzjoni li jinsabu fiha l-industrija tas-sajd, l- industrija ta' l-agrikoltura u l-industrija tat-tkabbir tal-bhejjem f'pajjiżna.

Kulħadd jaf li l-problema tas-sajd fil-Mediterran qed tmur għall-agħar għax qed isir ħafna sajf bla kontroll l-aktar mis-sajjieda barranin.

Fil-fatt ħafna sajjieda jgħidulek li l-ħut qed jonqos u dan qed jinħass minn sena għal oħra.

Per eżempju ̧ f'pajjiżna nsemmu ħafna l-polemika li hawn dwar il- kaċċa u l-insib pero' din nistgħu napplikawha wkoll għas-sajd.

Sur President ̧ kulħadd jaf bil-problemi li kien hawn fuq is-sajd għat-tonn u x'metodi għadhom qed jintużaw għall-qbid ta' dan il-ħut.

Kulħadd jaf li bil-metodi li qed jużaw, il-qabda għal dan il-ħut qed tkun kważi mija fil- mija.

Mela minn banda jgħidu li l-kaċċa ta' April m'għandhiex issir għax l- għasafar ikunu se jbejtu u f'pajjiżna jsir sajd is-sena kollha ̧ anke meta l- ħut ̧ skond kif igħidu s-sajjieda ̧ ikun se jbejjet.

Minkejja dan kollu mhu qed isir xejn biex nikkontrollaw is-sajd illegali.

Sur President ̧ hemm problema oħra li qed tgħin fil-qerda tal-ħut.

Jien qed nirriferi għall-ħmieġ uman ̧ għall-ħmieġ industrijali u għad-deterġenti li jintużaw għall-ħasil tal-ħwejjeġ ̧ għall-ħasil tal-platti u għat-toilets, li jitwaddab fl-istess baħar fejn igħumu n-nies u li fih jistadu għall-ħut.

Dan biex ma nsemmix il-ħmieġ industrijali li jwaddbu l-pajjiżi ġirien – biżżejjed issemmi l-fabbriki li hemm f'Seveso - u agħar minn hekk ir-rimi ta' l-iskart premeditat.

Jien qed ngħid li dan ikun rimi ta' skart premeditat għax il-pajjiżi li jarmuh ma jkunux iridu jżommuh huma u peress li ma jsibux pajjiżi oħra li jeħodulhom ̧ jeħduh f'ċerti nħawi tal- Mediterran ̧ igħarrquh hemmhekk ̧ jitolbu l-għajnuna għax taparsi l-vapur ikun qed jegħreq ̧ jitħallsu talli jarmu l-iskart tossiku u jiġbru l- insurance fuq l-opri tagħhom.

Dawk huma l-affarijiet li qed jiġru f'pajjiżna u mbagħad l-għaqdiet ta' l-ambjent u l-poplu jgħid għax iċ-ċeren beda jmut u qed jersaq lejn il-kosta.

Mhux bilfors li jsir hekk jekk il- baħar huwa kollu ħmieġ!

Sur President, jien se jkolli nagħlaq għax sar il-ħin pero' qabel nixtieq niġbed l-attenzjoni tal-parlament li fil-liġijiet tagħna rridu nżommu f'moħħna l-problemi li jħabbat wiċċu magħhom il-poplu tagħna li popli oħra m'għandhomx.

Ma fiha xejn ħażin li nagħmlu bħan-naħla li tgħaddi minn warda għal oħra biex tieħu t-tajjeb ta' kull warda u mbagħad bil-kapaċità tagħha, tagħmlu għasel għaliha.

Dik hija sistema li jużawha l- kompożituri tal-mużika, l-aqwa periti u l-aqwa artisti.

Il-parlament tagħna għandu jkun bħal dik in-naħla u jieħu l-aħjar mil-liġijiet tal- pajjiżi kollha ta' madwaru u tad-dinja u japplikah għalina.

Nirringrazzjak.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Naħseb li jkun tajjeb li ngħidu li l-liġi li għandna quddiemna mhijiex biss liġi dwar il-biedja u s-sajd imma hija liġi aktar wiesgħa minn hekk.

Din hija liġi dwar l-ikel u dwar il-biedja u s-sajd.

Din hija liġi li tittratta dwar kif se jkunu regolati s-sistemi li bihom l- affarijiet li joħorġu mill-biedja, kemm ta' Malta kif ukoll il-biedja internazzjonali ̧ se jkunu regolati.

Waħda mill-affarijiet li tixxokkjak f'din il-liġi hija li qed nitilqu fit-triq li nfasslu ̧ nissettjaw u niddisinjaw is-sistemi li japplikaw għat-tmexxija tal-biedja, is-sajd u l- ikel mhux skond iċ-ċirkostanzi tagħna imma skond ir-regoli ta' l-Unjoni Ewropea indipendentement minn jekk dawn ir-regoli japplikawx tajjeb għalina jew le.

Jien ilni ħafna nisħaq fuq dan il-punt u għalkemm mhux dejjem naslu ̧ se nibqa' nisħaq fuqu kif se jagħmlu wkoll sħabi.

Meta nħarsu lejn il-fasla li għandna f'pajjiżna ta' kif isseħħ il-biedja ̧ iseħħ is-sajd u jseħħ il- kummerċ ta' l-ikel nirrealizzaw li matul is-snin ̧ biex ma ngħidx matul is- sekli ̧ tfassal u twettaq forma ta' kuntratt nazzjonali li bih irregolajna kif se nipproduċu l-affarijiet ta' l-ikel f'pajjiżna ̧ tal-biedja u tas-sajd u kemm se nixtru minn barra prodotti tal-biedja u tas-sajd skond iċ- ċirkostanzi tagħna bħala gżira żgħira ħafna.

Ir-Renju Unit, Greenland u Ċipru huma gżejjer imma ħdejhom il-gżira tagħna hija farka.

Issa matul is-sekli f'dan il-pajjiż żviluppajna kuntratt nazzjonali li għandu x'jaqsam ma' kif f'din il-farka ta' gżira nistgħu nipproduċu ċerti affarijiet mill- art mimlija blat u ċagħaq tagħna ħalli nkunu nistgħu ngħixu bħala poplu.

Jekk tħares lejn l-istorja ta' Malta u toqgħod tifli r-records li baqa' minn żmien ir-Rumani u anke qabel ̧ sa issa, din il-ħaġa taraha.

Ir-regoli li ħarġu f'pajjiżna huma regoli partikolarissimi għal kif tikka ta' gżira f'nofs il-Mediterran tista' tuża l-blat, iċ-ċagħaq, il-ħamrija u l-ftit ilma li għandha biex għallinqas ikollha parti mill-provvista' ta' l-ikel tagħha.

Dak kien kuntratt nazzjonali li ġie żviluppat fi żmien il-Feniċi ̧ ir- Rumani ̧ l-Għarab ̧ il-Kavallieri ̧ l-Ingliżi u fi żmien Malta indipendenti li kien jikkonsisti f'dawn l-affarijiet.

Hija ħaġa ċara li aħna ma nistgħux nipproduċu kull ħaġa li nikkonsmaw.

Din hija xi ħaġa impossibbli u min jaħseb li nistgħu nagħmlu dan, qed joħlom.

Min-naħa l-oħra kien importanti u siewi li għallinqas parti kbira minn dak li nieklu u nikkonsmaw, nipproduċuh ħalli jekk jinqala' xi ħaġa - jekk Napuljun, mal-Mediterran kollu ̧ ifarrak il-komunikazzjoni tal- kummerċ; jekk fit-Tieni Gwerra Dinjija itir kollox jew jekk ikun hemm xi epidemiji fl-Ewropa jew fl-Afrika ta' Fuq - ma nispiċċawx fixxa.

Dak kien il-kuntratt nazzjonali skond l-affarijiet li ġraw matul is-sekli.

Allura mbagħad kif żviluppa dan it-trade-off?

It-trade-off kien illi jkollna struttura ta' biedja u ta' sajd li huma megħjuna, protetti u mħarsa bil-kbir u allura f'dan il-qasam jista' jkollna prezzijiet għolja għax ma nippermettux li jkollna ċertu tip ta' kompetizzjoni immedjata fuq is-suq lokali li tista' timmina l-produzzjoni lokali u tħarbatha kompletament.

Pero' x'jista' jiġri?

Jista' jiġri li fiż-żmien li jkun hemm ħafna prodotti ̧ infuru bix-xogħol u kollox jispiċċa bi prezz baxx – b'dan il-mod tkun qed toqtol lill-produtturi tagħna kompletament - u mbagħad fi żmien ta' karestija jew fi żmenijiet fejn iridu jiġbdulna r- riedni lura għax inkunu kissirna l-produzzjoni tagħna, il-prezzijiet jogħlew.

Allura l-produzzjoni tagħna, hi dik li hi, trid tkun protetta bil-kbir ħalli jekk jinqalgħu l-problemi nkunu nistgħu ngħixu fuqha.

Dan insejħulu l-għan strateġiku u dan joħroġ mill-kuntratt nazzjonali tal- biedja u s-sajd li matul is-sekli l-Maltin żviluppaw bejniethom.

Min-naħa l-oħra l-konsumatur Malti li jkollu jħallas dak il-prezz għoli għall-produzzjoni lokali tagħna, irid ikollu l-ispazju miftuħ biex il- produzzjoni li ma nipproduċux nixtruha bl-irħas prezz possibbli.

Issa hawnhekk qed nitkellem fuq qmuħ ̧ butir, ross ̧ laħam u zokkor.

Dak kien il- bilanċ li matul is-sekli wasalna għalih.

Min-naħa għandek protezzjoni qawwija għal ċerti prodotti lokali li qed inżommu biex tabilħaqq ikollna fuqhiex ngħixu jekk jinqalgħu xi diżastri madwarna pero' min-naħa l-oħra mbagħad hemm il-premessa li dak li ma nipproduċux irridu nixtruh bl-irħas prezz possibbli.

Din hija xi ħaġa speċjali għal pajjiżna li ġiet żviluppata matul ħafna u ħafna snin biex tgħin lil min jipproduċi u tagħtih in-nifs li jgħix ħajja li tagħmel sens għalih u għall-familja tiegħu.

Min- naħa l-oħra hemm it-toroq l-oħra li jibbilanċjaw lill-konsumatur u dan ikun jista' jgħid li mas-sagrifiċċju li qed jagħmel għandu r-rabta l-oħra.

Dan huwa l-kuntratt nazzjonali Malti fir-rigward tal-biedja, is-sajd u l-ikel.

Meta nitkellmu fuq il-biedja u s-sajd ̧ Alla jbierek, tan-naħa tal-gvern jinsew li hemm ir-rabta l-oħra ma' l-ikel li bl-istess mod li qed nipproteġu l-biedja u s-sajd qed inħallu tieqa kbira miftuħa biex inkunu nistgħu nixtru l-ikel l-ieħor tagħna bi prezz aktar kompetittiv u irħis internazzjonalment.

Jien naħseb li l-akbar dnub li għandu l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna huwa li dan il-kuntratt nazzjonali żviluppat matul is-sekli fuq il-biedja u s-sajd qed iwarrbu, qed jinsih, qed jimminah u qed ikissru.

Qed ngħid hekk għax qed tiġi proposta struttura ġdida għall-mod kif tiġi organizzata l-biedja, is-sajd u ngħid jien ̧ b'implikazzjoni ̧ anke l- istruttura ta' l-ikel f'pajjiżna li hija kompletament aljena, differenti u ma tinftiehemx għan-natura ta' pajjiżna.

Kulma qed jiġri bħalissa huwa li l-istrutturi ta' kif qed tiġi organizzata l-biedja ̧ is-sajd u l-ikel fl- Unjoni Ewropea ̧ qed jiġu mportati lock, stock and barrel f'pajjiżna ̧ mhux għax sar xi studju dwar jekk jaqblux għal pajjiżna, mhux għax hemm xi fehma li jaqblu għal pajjiżna imma sempliċement għax hekk jiġri fl-Unjoni Ewropea.

Dawk huma r-regoli li l-ewwel l-Ewropa tas-sitta ̧ mbagħad l- Ewropa tad-disgħa, mbagħad l-Ewropa tal-11 u issa l-Ewropa tal-15 żviluppaw biex imexxu l-biedja ̧ is-sajd u l-ikel f'pajjiżna.

Issa hawnhekk qed nitkellmu fuq pajjiżi kbar ̧ li jien inħobbhom ħafna, li huma Franza, l- Ingilterra, il-Ġermanja u l-Italja.

Dawn il-pajjiżi żviluppaw dawn is- sistemi għall-mod kif imexxu l-biedja u s-sajd tagħhom u sewwa għamlu.

L- ironija ta' dan kollu hija li meta jien kont parti mid-delegazzjoni ta' Malta għall-Unjoni Ewropea fi Brussels, eżattament fl-1972/73 ̧ jien kont nikteb rapporti sħaħ mill-ambaxxata tagħna fi Brussels fuq kif kien ikun organizzat is-suq tal-laħam tal-majjal, is-suq tal-ħxejjex ̧ is-settur tal- qmuħ u s-settur tal-laħam taċ-ċanga.

Jien kont nibgħat rapporti dettaljati fuq kif kienu qed isiru l-affarijiet fosthom il-gate prices u l- intervention prices.

Meta mbagħad kont niġi Malta fuq xi vaganza kont immur għand id-dipartiment tal-biedja – illum uħud minn dawn in-nies jippożaw li huma l-kapurjuni favur l-Unjoni Ewropea – imma dawn ir-rapporti kienu jagħmlu kopja tagħhom u ma jaqrawhomx.

Għalija din l-istorja hija ironika għax issa, 30 sena wara, qed nara li dawn l-affarijiet li kienu jiġu shelved, qed jiġu implimentati b'mod għami ̧ b'mod trux u b'mod li assolutament ma jaqbilx għaċ-ċirkostanzi ta' pajjiżna.

Din mhijiex kritika lejn kif inhi organizzata s-sistema tal-biedja ̧ is-sajd u l-ikel ta' l-Unjoni Ewropea.

X'għandu x'jaqsam dan!

Il-punt huwa li jekk matul dawn l-aħħar 1, 000 sena żviluppajna ċertu bilanċ fil-mod kif nipproduċu l-ikel tagħna, fil-mod kif nistadu u fil-mod kif nixtru l-ikel tagħna minn barra, m'għandhomx f'daqqa waħda jbiddlu dan kollu bla ebda ħsieb u organizzazzjoni.

Jien ngħid li fuq dan il-każ il-gvern preżenti qed jittradixxi l-interess nazzjonali.

Dan il-gvern qed jittradixxi l-interess nazzjonali anke fil-mod kif jaġixxi.

Per eżempju ̧ jien informat li ma saret l-ebda konsultazzjoni valida u serja fuq il-mod kif qed jiġi ppreżentat dan l-abbozz ta' liġi.

Qed jiġu ntrodotti strutturi ġodda ta' kif nitkellmu, kif norganizzaw u kif norjentaw lill-bdiewa tagħna ̧ lis-sajjieda tagħna, lill-produtturi tagħna u lill-middlemen tagħna sempliċement b'kopja minn dak li jiġri fl- Unjoni Ewropea bla ebda konsultazzjoni serja.

Jien immur aktar minn hekk.

L-organizzazzjonijiet li jifhmu kif jitmexxew l-affarijiet qed igħidu – dan forsi mhux qed igħiduh quddiem id-dwal tat-television biex wara ma jkollhomx xi vendikazzjoni – li dak li qed isir ̧ qed isir kontra l- volontà tagħhom ̧ bla konsultazzjoni magħhom u kontra l-interess tagħhom.

Irridu wkoll inħarsu lejn il-mod kif ċerti nies li jirrappreżentaw lill- bdiewa jew igħidu li jirrappreżentaw lill-bdiewa spiċċaw konsulenti tal- gvern.

Issa jien m'għandi xejn kontra, per eżempju, is-Sur Peter Axisa ̧ is-segretarju ta' l-assoċjazzjoni tal-bdiewa anzi kellimtu kemm-il darba u naħseb li huwa bniedem ċivili u ġentili.

Pero' li xi ħadd bħalu, li huwa segretarju ta' l-assoċjazzjoni tal-bdiewa ̧ fl-istess ħin isir konsulent tal-gvern, jien ma nistax nifhimha.

Issa jekk hux qed jitħallas Lm5 ̧000 jew aktar m'għandhiex x'taqsam!

Kif tista' tkun segretarju ta' l- assoċjazzjoni tal-bdiewa min-naħa u mbagħad min-naħa l-oħra tkun konsulent tal-gvern?!

Ma nistax nifhem ukoll l-attakki sfrenati li jsiru fuq ċerti nies li jagħmlu stand fuq ħaġa bħal din.

Jien mhux se noqgħod insemmi koperattiva jew oħra imma kulħadd jaf x'qed ngħid.

X'inhu għaddej f'dan il-qasam?

Il- gvern ħa deċiżjoni li akkost ta' kollox irid jirrombla.

Qed ngħid dan għax min jaċċetta dak li qed jagħmel il-gvern m'għandu problema ta' xejn imma mbagħad min jipprova jagħmel stand favur il-bdiewa, il-gvern jipprova jirromblah.

Hekk se naħdmu?

Jien naħseb li din hija xi ħaġa li għandha tinkwieta lil kulħadd għax ma nistgħux nibqgħu serjin hekk.

Imbagħad hemm l-informazzjoni l-oħra li qatt ma ġiet miċħuda ta' dak il- bravu president ta' l-Alternattiva Demokratika ̧ Dr Harry Vassallo.

F'daqqa waħda lil dan laħħquh espert fuq l-iżvilupp rurali u mbagħad għal xi raġuni jew oħra reġa' bdielhom.

Dawn x'ġennati huma?!

Ma nistgħux nibqgħu f'sitwazzjoni fejn l-oqsma tal-biedja ̧ tas-sajd u ta' l-ikel nittrattawhom b'dawn il-purċinellati!

L-ewwelnett qed nirromblaw liġi li ma ġiet konsultata ma' ħadd u t-tieni nett min qiegħed quddiemna jew nirromblawh jew indaħħluh magħna billi nixtruh.

Frankament din mhijiex aktar kwestjoni li jiġi l-Ministru ta' l-Agrikoltura u Sajd, li mhux qiegħed hawnhekk illum ̧ u jgħidilna li m'hemmx alternattiva għal sħubija sħiħa f'dak li għandu x'jaqsam ma' biedja u sajd jew li bilfors irridu nużaw l- argument tiegħu li l-levies iridu jitneħħew bilfors.

M'hu veru xejn.

Per eżempju ̧ f'kontest fejn kulħadd qed igħidilna li l-levies qed jispiċċaw ̧ għadu kemm kellna l-każ interessanti fejn f'daqqa waħda fl-Istati Uniti daħħlu levies kbar fuq l-azzar.

Dan ifisser li għad għandna ċ-ċansijiet kollha nipproteġu l-biedja u s-sajd.

Għalhekk filwaqt li dak li nipproduċu f'pajjiżna jkun ogħla mill-prezzijiet ta' barra, dak li ma nipproduċux aħna rridu nixtruh bl-irħas prezz possibbli.

Issa li qed jiġri bħalissa huwa - din il-liġi hija parti minn din it-triq – li dak li qed nipproduċu aħna se nkissruh u dak li ma nipproduċux se nkunu qed nixtruh bi prezz ogħla.

Din il-ħaġa mhux qed ngħidha jien biss imma nsibuha wkoll f'rapport li ħareġ tliet ġimgħat ilu minn ekonomisti Ewropej bit-titlu European Economy 2002.

Dan ir-rapport sar bl-inizjattiva tal-Ludvig Maximillian University u l-Institute for Economic Research fil-Ġermanja.

Dan ir- rapport ippubblikawh fi Frar ta' din is-sena u fuqu ħadmu rappreżentanti mill-università ta' Ruma, minn Oxford College ̧ mill-università ta' Helsinki ̧ mill-OECD ̧ mill-università ta' Tolosa, mill- Institute for Economic Research li huwa wieħed mill-aqwa istituti fil-Ġermanja u mill- università awtonoma ta' Barċellona.

Dan mhuwiex xi front organisation tal- Partit Laburista.

Jien ipprovajt nara jekk hemmx xi ħaġa fuq il-Partit Laburista Malti fih imma m'hemm assolutament xejn jiġifieri dan huwa xi ħaġa bona fide.

Effettivament dawn jitkellmu fuq fejn waslet il-politika agrikola Ewropea u jagħmlu paragun bejn il-prezzijiet ta' l-affarijiet ta' l-ikel fl-Unjoni Ewropea u l-prezzijiet internazzjonali barra mill- Unjoni Ewropea.

Mela min-naħa rridu nħarsu lejn il-produzzjoni agrikola f'Malta u min-naħa oħra rridu nħarsu lejn l-ikel li nixtru minn barra.

Issa l-ingann qiegħed hawn u dan lili qed idejjaqni bil-kbir, biex ma nużax kelma iżjed qawwija għax inkella jġibuna fuq "Il-Mument" u f'In- Nazzjon"!

Allura kif tista' ̧ f'ħaġa bħal din ̧ ma tikkonċentrax fuq il- pakkett kollu tal-kuntratt nazzjonali li għamilna fil-qasam tal-biedja u sajd u l-ikel matul dawn is-sekli?

Kif tista' tipprova tħares lejn xi ħaġa li taparsi tkun aħjar, li mhix se tkun ̧ u tnessi l-affarijiet l- oħrajn kollha!

Dan mhux sew.

Li mhux sew ̧ aktar u aktar ̧ huwa l-pakkett li għandu x'jaqsam ma' l-ikel li bħalissa aħna għandna l-libertà sħiħa ̧ għax aħna gżira żgħira li wasalna għal dan il-kuntratt nazzjonali matul is-seklu, li nixtru bl-irħas prezz minn barra.

Imma ara x'jiġri jekk nidħlu fl-Unjoni Ewropea skond ir- rapport European Economy 2002.

Naħseb li rridu nħarsu lejn l-iżjed affarijiet li huma kruċjali bħall-ikel ta' pajjiżna.

F'dan ir-rapport dawn qed jagħmlu paragun – jien se nikkwota l-prezzijiet ta' l-1999 u s-sena 2000 biex ħadd ma jaħseb li jien qed nipprova nġebbed saqajn xi ħadd - bejn il-prezzijiet ta' l-Unjoni Ewropea u l-prezzijiet internazzjonali għall-prodotti agrikoli prinċipali.

Issa jien se nsemmi dawk il-prodotti li l-aktar li jinteressawna.

Per eżempju, għal kull Lm100 qmuħ li jħallsu internazzjonalment, fl-Unjoni Ewropea jħallsu Lm113; għal kull Lm100 qamħirrun li jħallsu barra l-Unjoni Ewropea ̧ fl-Unjoni Ewropea jħallsu Lm152; għal kull Lm100 li jħallsu fuq ir-ross barra l-Unjoni Ewropea, fl- Unjoni Ewropea jħallsu Lm200; għal kull Lm100 li jħallsu fuq iz-zokkor barra l-Unjoni Ewropea ̧ iħallsu Lm260 fl-Unjoni Ewropea; għal kull Lm100 li jħallsu barra mill-Unjoni Ewropea fuq iċ-ċanga, fl-Unjoni Ewropea jħallsu Lm157; għal kull Lm100 li jħallsu barra mill-Unjoni Ewropea fuq il-butir, fl-Unjoni Ewropea iħallsu Lm226 u għal kull Lm100 li jħallsu barra mill- Unjoni Ewropea fuq il-ġobon ̧ fl-Unjoni Ewropea iħallsu Lm162.

Issa jekk m'hemmx risposta għal dawn l-affarijiet ̧ għandu jqum ministru tal- gvern u jgħid li m'hemmx risposta u jaċċettawhom.

Imma lill-poplu għandhom igħidulu li qed jaċċettawhom u mhux joħorġu liġi pastażata bħal din bla konsultazzjoni ma' ħadd u min-naħa qed ikissru l-produzzjoni f'Malta u min-naħa l-oħra qed jiftħu l-bibien biex nitilqu fi triq fejn dak li huwa irħis bħalissa ̧ jagħmluh id-doppju!

Dak li rridu f'pajjiżna?!

Dan huwa ingann u naħseb li hemm bżonn li dawn l-affarijiet jintqalu pero' dawn l-affarijiet mhux qed jintqalu.

Il-pastażata ta' din il-liġi hija li pprovat iddaħħal dawn l-affarijiet ċeklem ċeklem ̧ bla ebda ħsieb imma l- poplu għandu jkun jaf x'qed jiġi propost.

X'inhi l-istrateġija warajha din?

L-istrateġija hija li jiġi l-Ministru Zammit – din mhux qed ngħidha għax mhux qiegħed hawnhekk għax l-isfortuna hija li nhar l-Erbgħa se jkun hawn hu u jien mhux se nkun hawn - u jintroduċi din il-liġi bħala xi ħaġa speċjalizzata li għandha tgħaddi mingħajr konsultazzjoni ta' ħadd.

Dażgur li tgħaddi la tan-naħa l-oħra għandhom il-maġġoranza assoluta!

Imma bir- rispett kollu jien ma naħsibx li l-affarijiet isiru hekk.

Jien qed immur Brussels għal tapposta biex nisma' x'inhu għaddej imma mhuwiex veru li qed issir ħafna konsultazzjoni.

Dan mhu veru xejn.

Billi jibgħatu żewġ ġurnalisti taparsi freelance biex joqgħodu jieħdu l-intervisti ̧ dik mhix konsultazzjoni u dak mhuwiex mod kif twassal il-messaġġ.

L-argument huwa li qed idaħħlu strutturi inkiss inkiss.

Fil-fatt din il-liġi ġiet ippreżentata minn taħt biex ħadd ma jinduna x'inhu għaddej.

Imma dak li rridu għall-bidliet li hemm bżonn?

Hawnhekk qed inkissru kuntratt nazzjonali li nbena matul is-sekli għall-gżira periferika żgħira.

Jien semmejt id-differenza bejn il-prezzijiet li jħallsu fl-Unjoni Ewropea ma' barra.

B'daqshekk jien ma kontx qed nikkritika l-Unjoni Ewropea.

L- Unjoni Ewropea tiddeċiedi hi skond l-interessi tagħha imma ma nistgħux awtomatikament naqblu ̧ nifhmu jew nimbottaw il-ħsieb li dak li jgħodd għal Franza, għall-Ġermanja ̧ għall-Italja u għall-Ingilterra ̧ jgħodd għal pajjiż bħal tagħna wkoll.

Sur President ̧ ir-rapport li għadni kemm semmejt jgħid kemm il-konsumaturi qed jagħtu support lill-biedja ta' l-Unjoni Ewropea jiġifieri kemm qed iħallsu taxxi ħalli l-biedja fl-Unjoni Ewropea timxi 'l quddiem.

Tiskandalizza ruħek mhux li din qed tiġri fl-Unjoni Ewropea imma li din tiġi implimentata f'Malta.

Qed ngħid dan għax Malta mhijiex pajjiż li jista' jġorr dan it-tip ta' sussidji mill-konsumatur lill-biedja fl-ajru!

Aħna m'aħniex fil-pożizzjoni ta' Franza jew tal-Ġermanja imma qegħdin kompletament f'pożizzjoni differenti.

F'paġna 38 ta' dan ir-rapport ̧ li aktar 'il quddiem se nqiegħdu fuq il- Mejda tal-Kamra, issib li l-konsumaturi ta' l-Istati Uniti mhux huma jissussidjaw lill-biedja imma l-produtturi u l-bdiewa jissussidjaw lill- konsumaturi b'USD 4 miljun.

Issib ukoll li fl-Unjoni Ewropea, li bejn wieħed u ieħor għandha l-istess daqs, isir bil-maqlub għax il-konsumaturi jissussidjaw lill-produtturi b'USD 44 biljun fis-sena.

Mela hemm transfer ta' fondi mill-konsumaturi li jmorru għall-produtturi b'USD 44 biljun.

Dan ifisser li hija ħrafa li l-introduzzjoni tal-politika agrikola komuni se jibbenefikaw minnha l-konsumaturi.

Pero' l-agħar ħaġa hija li fil-każ ta' Malta li hija gżira periferika, huwa veru li l-konsumaturi se jkunu qegħdin jibbenefikaw lill-produtturi imma dawn mhux produtturi Maltin se jkunu imma produtturi Ġermaniżi, Franċiżi u Taljani li jagħmlu produzzjoni li aħna ma nipproduċux.

Mela min-naħa għandna liġi quddiemna bħala għodda li se tkisser il-produtturi lokali u lill-bdiewa u lis-sajjieda tagħna u min-naħa l-oħra se tiftaħ il-bibien biex il-konsumaturi Maltin imorru agħar għax ikollhom iħallsu aktar mhux biex igħinu lil sħabhom il-produtturi Maltin u Għawdxin imma lill-produtturi barranin.

Fil-fatt f'dan ir- rapport jingħad ċar li s-sussidji tal-biedja ta' l-Unjoni Ewropea jmorru għall-produzzjoni tat-tip tan-north u mhux għall-produzzjoni tat-tip tas- south u aktar 'il quddiem din se npoġġiha fuq il-Mejda tal-Kamra.

Allura l-fatt li se nkunu qegħdin inżidu l-piżijiet fuq il-konsumaturi Maltin imma dawn mhux se jgħinu lill-produtturi lokali imma se jgħinu lill- produtturi ta' pajjiżi oħra jagħmel sens?

Jien naħseb li dan ma jagħmilx sens.

Għalhekk huwa kundannabbli l-mod kif il-gvern qed iressaq dawn il- proposti inkiss inkiss bla ma jikkonsulta ma' l-għaqdiet tal-konsumaturi u wisq anqas ma' l-għaqdiet tal-produtturi biex jifhem x'iridu jgħidu.

Dan ma jistax jagħmel hekk pero' l-gvern qed ikisser dan is-sqaq billi jgħaddi din il-liġi u liġijiet oħra bħalha u jiġi jitmellaħ.

Sur President ̧ jien naħseb li ma nistgħux nibqgħu sejrin hekk.

Nafu bl- ossessjoni ta' l-Onor.

Fenech Adami u sħabu li akkost ta' kollox nidħlu fl- Unjoni Ewropea imma veru li rridu li l-biedja u s-sajd f'pajjiżna jitkissru b'dan il-mod?

Jekk wieħed iħares lejn dan il-ħafna diskors li jsir dwar il- fondi li jiġu minn Brussels isib li issa anke ċ-ċaċċiż ta' dan it-tip ta' diskors qed jaqa'.

Iċ-ċaċċiż li bih igħidu li ġejjin sussidji diretti għal ċerti affarijiet qed jaqa'.

Per eżempju, ir-rappreżentant tal-Greens fil- Parlament Ewropew għadu kemm kiteb xi artiklu fejn qal li m'hemmx fondi ġejjin fuq ċerti affarijiet.

Imma aktar minn hekk il-minstru responsabbli mill-biedja qal li f'dak li għandu x'jaqsam ma' sussidji diretti m'hemmx ċans.

Allura issa vvintaw dan il-qasam sħiħ ta' żvilupp rurali li meta tipprova tagħsar x'inhu ssib li huwa kollu bluff.

Qed ngħid hekk għax forsi jkun hemm xi tnejn jew tlieta tal-qalba li jiġu kkummissjonati biex jagħmlu rapport li jqum xi Lm30 ̧000, Lm40, 000, Lm50,000 jew Lm60 ̧000 skond il-wiċċ li jkollu, imorru jduru tlieta jew erba' persuni, jikkuppjaw xi żewġ rapporti minn Brussels, jagħmlu xi 500 faċċata u forsi jpoġġuh fuq l-internet ukoll u minn dan kollu ma jiġri xejn.

Hekk qed jiġri bħalissa.

Jekk tħares lejn ir-rapporti – jien rajthom kollha, għall- grazzja ta' Alla pero' ma nistax inħossi ferħan li rajthom – fuq il-pig meat sector ̧ lejn ir-rapporti fuq il-poultry sector, lejn ir-rapporti ta' Bari u anke lejn dawk li l-gvern ma jridx juri ̧ li rajthom ukoll ̧ issib li l-ewwel jgħidulek x'hemm fir-regoli ta' l-Unjoni Ewropea, u mbagħad jagħmlu qabża ta' gurilla kbira biex jgħidu li xorta nistgħu nagħmluhom ċerti affarijiet.

Imbagħad joqogħdu jiktbu l-artikli fis-"Sunday Times" taħt isem il-European Movement, fl-"Independent" taħt isem ieħor u f"In-Nazzjon" taħt isem ieħor dwar kemm hi tajba l-Unjoni Ewropea għall-biedja.

Dan huwa daħk fil-wiċċ, dan huwa qerq, dan huwa ingann u tradiment!

Mr Speaker, aħjar ngħidu mill-ewwel li taħt dawn iċ-ċirkostanzi l-biedja u s-sajd ma jistgħux jimxu 'l quddiem.

Għaliex il-gvern ma joħroġx skema, kif għamel għat-tarzna, li biha kull min għandu aktar minn 40 sena jagħtih cheque u jispiċċa minn dak ix-xogħol?

Imissu jagħmel hekk mill-ewwel u mhux noqogħdu nidħku bina nfusna kif qed nagħmlu b'din il-liġi.

Aktar u aktar imbagħad meta m'hemmx soluzzjoni fejn jidħol il-konsumatur.

Forsi bin-negozjati jirnexxilna niksbu xi żewġ eżenzjonijiet għal sentejn jew tlieta fuq ħaġa jew l-oħra, imma fundamentalment irridu naċċettaw il-punt li se jiżdiedu l-ispejjeż tal-produzzjoni agrikola.

Frankament naħseb li m'aħniex nittrattaw liċ-ċittadin kif għandna nittrattawh.

Għandna gvern li mhux qed jispjega l-affarijiet kif għandu jispjegahom u qed iwettaqhom b'mod mgħaġġel biex jilħaq il-miri tiegħu.

F'dan il-Parlament jien nista' nikkonferma li fil-qasam tal-biedja u tas- sajd hemm disarray totali, hemm konfużjoni sħiħa.

L-unika ħaġa li qed tidħol fl-imħuħ hija li akkost ta' kollox il-gvern irid jilħaq l-oġġettivi tiegħu li jdaħħal l-ingranaġġ ta' l-Unjoni Ewropea.

Imma dan huwa sew?

Hekk għandna nimxu?

Nagħlaq fuq il-punt li f'dak li għandu x'jaqsam mal-biedja, mas-sajd u ma' l-ikel f'pajjiżna għandna kuntratt nazzjonali li nbena bil-prattika ta' mijiet ta' snin u jirrifletti l-qagħda ta' gżira żgħira periferika li ma tistax tqabbilha ma' l-Ingilterra, ma' Franza jew mal-Ġermanja.

Li kieku konna parti minn pajjiż akbar forsi setgħu jagħmlu eċċezzjonijiet.

Kieku r- regoli li japplikaw għal Ġibiltà jew għall-Isle of Man jew għal Guernsey jistgħu japplikaw għal Malta bħala membru sħiħ, fil-qasam tal-biedja u s- sajd forsi nistgħu nirranġaw.

Imma ma jistax ikun għax il-gvern lanqas biss qed jipprova jagħmel hekk.

Kieku l-Gvern Nazzjonalista tabilħaqq kellu l-guts kien jinnegozja biex fejn tidħol il-biedja jkollna r-regime ta' Ġibiltà u r-regime ta' l-Isle of Man jew ta' Greenland.

Iżda m'għamilx dan għax jaf li ma jirnexxilux minħabba li dawk huma gżejjer żgħar li huma parti minn entità akbar u allura għamlu eċċezzjonijiet għalihom bħala reġjun.

Dak hu l-punt kollu għaliex Dr Fenech Adami qabeż qabża bħal dik fuq John Magro ta' Għawdex!

Dik kienet ir-raġuni kollha!

Għax John Magro u n-nies tiegħu kellhom l- ardir - ħa nuża dik il-kelma - li jgħidulu biex inħarsu lejn Għawdex qisha kienet l-Isle of Man, qisha kienet Ġibiltà jew Guernsey!

Imma jekk joqgħod jagħmel hekk il-gvern ma jispiċċax in-negozjati fi żmien qasir ma' Brussell ħalli kemm jista' jkun malajr jgħid li wasalna!

Għalhekk qabeż fuqu b'dak il-mod!

L-istess argument japplika għall-biedja u għas-sajd.

Jekk ma jkunx hemm dik l-eżenzjoni sħiħa li tippermettilna li nsostnu l-kuntratt nazzjonali li għamilna matul is-snin fil-qasam tal-biedja u s-sajd m'aħniex se naslu.

M'aħniex se naslu fis-sens li ma nistgħux inżommu s-setturi tal-biedja u tas-sajd vijabbli f'pajjiżna, u ma nistgħux inġibu l-aħjar prezz għall- konsumatur tagħna fl-oqsma fejn ma nipproduċux aħna.

Sur President, nagħlaq billi ngħid li din il-liġi qed timmina minn taħt għax il-gvern jibża' jgħid fejn irid jasal eżattament.

Imma qed timmina bil-kbir dak li wettaqna matul is-snin, jiġifieri li minn naħa jkollna biedja u sajd protetti li jagħtuna produzzjoni għolja fil-prezz imma li strateġikament tipprovdilna biex ngħixu - għalkemm nammetti li matul is- snin kellna bżonn extension services mill-iktar qawwija ħalli ntejbu l- produzzjoni u nagħmluha aktar moderna - u li min-naħa l-oħra jkollna l- libertà li dak li ma nipproduċux f'Malta nġibuh bl-irħas prezz minn barra.

Kemm kien hemm negozjati u ġlied matul is-sekli bejn l-awtoritajiet Maltin u Sqallija, Marsilja u anke xi kultant in-North Africa ħalli l-qmuħ jiġu malajr kemm jista' jkun bl-irħas prezz!

Dik hija l-crux kollha!

Dan il- bilanċ li bnejna matul is-sekli se jitkisser u se jitkisser bla ebda sens ta' direzzjoni.

Kulma se jiġri huwa li l-produzzjoni tagħna se nħarbtuha u nimminawha u se nibdew nixtru minn barra bi prezz ogħla għall-konsumatur tagħna.

Imbagħad dan il-ħafna bluff dwar żvilupp rurali, li lanqas hemm idea waħda serja fuqu, huwa sempliċement icing on the cake biex iwaddab il-bżar fl- għajnejn.

Din l-istrateġija ta' bżar fl-għajnejn intużat u ħadmet kemm-il darba, imma huwa ta' dannu kbir għall-interess nazzjonali li nibqgħu nużawha b'dan il-mod persistenti fuq ħaġa li hija daqshekk kruċjali.

Għalhekk jien naqbel ukoll ma' min qal li dan l-abbozz ta' liġi huwa tradiment ta' l-interess nazzjonali.

Sur President, nagħlaq billi npoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra d-dokument li rriferejt għalih iktar kmieni fid-diskors tiegħi:

Kopja tal-kapitlu 7 minn pubblikazzjoni "CESifo Forum Special" dwar riforma fil-Common Agricultural Policy (CAP).

Dan fih żewġ tables.

Waħda minnhom hija comparison between domestic and international prices for main agricultural products, prices 1999/2000, u t- tieni table hija agricultural support in selected OECD countries li tkopri Norway, Japan, EU, USA u Australia.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Michael Asciak.

ONOR.

MICHAEL ASCIAK: Sur President, quddiemna għandna abbozz ta' liġi li qed jipprovdi għall-ħolqien ta' organizzazzjonijiet tal-produtturi fis- setturi ta' l-agrikoltura u tas-sajd.

Jiġifieri għall-ewwel darba fl- istorja tagħhom dawn l-oqsma se jiġu organizzati b'mod li jkollhom strutturi li jistgħu jaħsbu għal organizzazzjoni aħjar ta' produzzjoni u market research tal-biedja u tas-sajd li sal-lum għadna ma rajniex.

B'dan l-abbozz se ndaħħlu fis-sistema tal-produzzjoni tal-biedja u s-sajd tagħna l-konċett importanti li s-swieq tagħna ma jkunux flooded bil-prodotti agrikoli Maltin li fl-aħħar mill-aħħar ikun ta' dannu għall-bdiewa u s- sajjieda stess, meta jista' jkun hemm l-option li jvarjaw il-produzzjoni ħalli jlaħħqu mad-domanda.

F'Malta jiġri ta' spiss li meta jiftaħ ħanut, ikun ta' xiex ikun, u jaraw li sejjer tajjeb, fi żmien erba' snin fl-istess raħal, jekk mhux fl-istess pjazza u bieb ma' bieb miegħu, jiftħu erba' ħwienet oħra jbigħu l-istess affarijiet.

Imbagħad kulħadd jispiċċa jaqta' l-prezzijiet bl-addoċċ ħalli jkun jista' jikkompeti direttament ma' l-oħrajn u sfortunatament ir- riżultat ikun li ħafna minnhom ifallu.

Dan jiġri għaliex qabel ma persuna tiftaħ ħanut u tpoġġi prodott fis-suq jeħtieġ li tevalwa xi jrid is-suq.

Dan il-proċess ma jistax isir mill- bdiewa u mis-sajjieda individwali, allura jeħtieġ li jinħolqu strutturi ġodda li jwasslu għal din it-tip ta' informazzjoni u biex dawn l-istrutturi jgħinu ħalli meta jinħass il-bżonn li jitwennes il-bidwi u s-sajjied, allura jkun hemm l-istrutturi għal dan il-għan.

Nafu li fl-aħħar budget il- gvern għamel allokazzjoni ta' Lm8 miljun għal dan l-iskop u dawn il-flus iridu jgħaddu għand il-bdiewa u s-sajjieda tagħna minn ġo dawn l- organizzazzjonijiet.

Illum il-biedja f'Malta hija protetta minn sistema ta' levies qawwija li tgħolli l-prodott agrikolu barrani meta wieħed jikkomparah mal-prodott Malti.

Din hi s-sistema li kienet teżisti s'issa, però wieħed jistaqsi jekk din hijiex l-aħjar sistema.

B'din is-sistema l-konsumatur Malti qiegħed jieħu karta ħażina għax huwa obbligat li jixtri prodotti ta' barra għoljin ħafna iktar milli fil-fatt huma u l-prodott Malti ħafna drabi ma jkunx irħis lanqas.

Hemm ukoll il-kwestjoni tal-kwalità.

Kultant il- prodott l-iktar għali jkun ta' kwalità ħafna iktar mill-prodott li jkun inqas għali.

Kulħadd għandu għajnejh f'wiċċu u jekk wieħed iħares lejn il- kwalità ta' ċerti prodotti jinduna x'differenza qawwija jkun hemm fil- kwalità tal-prodott.

Allura l-gvern huwa obbligat li jipprova jsib, bħalma tagħmel l-Unjoni Ewropea, bilanċ bejn il-produzzjoni tal-bdiewa tagħna u biex jagħti wkoll id tajba lill-konsumatur li jrid jixtri l-prodotti.

Jien m'iniex bidwi, imma konsumatur u nħoss li l-konsumatur Malti mhux qed jieħu deal tajba.

Nerġa' ngħid li r-raġuni għal dan kienet biex jiġi protett il-bidwi.

F'dan l-isfond nafu wkoll li fl-1994 Malta ffirmat l-Agreement tal-World Trade Organization, li kienet wirtet lill-general agreement on tariff and trade, u ftit ftit il-ftehim tal-pajjiżi tad-dinja kollha kellhom jitħattew ħalli l-konsumatur ikollu għażla aħjar fil-prodotti li jixtri.

Allura l- gvern Malti, kemm jekk ikun immexxi mill-Partit Laburista u kemm jekk ikun immexxi mill-Partit Nazzjonalista, huwa obbligat li fil-ftehim li jagħmel ma' għaqdiet, ma' pajjiżi, u ma' istituzzjonijiet oħra jżomm din il- pożizzjoni li hu u kważi d-dinja kollha ffirmat għaliha.

Sur President, il-Kap ta' l-Oppożizzjoni kien qed jgħid ħafna affarijiet li jekk teħodhom barra mill-kontest tagħhom wieħed jasal biex jagħtih ir- raġun, però wieħed irid iħares lejn il-kontest sħiħ.

Jekk wieħed iħares biss lejn l-agrikoltura, li f'Malta hija responsabbli għal 2% tal-prodott gross domestiku Malti - u jista' jkun li kienet responsabbli għal ħafna aktar - wieħed forsi seta' jagħti raġun lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

Imma wieħed irid iħares lejn il-kontest nazzjonali.

Kif se nipproteġi l- agrikoltura u s-sajd tiegħi f'kontest internazzjonali waqt li fl-istess ħin nagħti vantaġġi lis-setturi terzjarji u tal-manifattura li huma responsabbli għal 98% tal-prodott gross domestiku Malti?

Allura wieħed irid iħares lejn il-kwadru kollu.

Ma nistgħux inħarsu lejn l-agrikoltura waħedha, ma nistgħux inħarsu lejn is-settur terzjarju waħdu, u ma nistgħux inħarsu lejn is-settur tal-manifattura waħdu.

Irridu nħarsu lejn il-kwadru kollu li jipproduċu l-poplu Malti.

Dan il-gvern huwa konvint li l-pajjiż imur ħafna aħjar jekk Malta tagħmel parti mill-Unjoni Ewropea għar-raġuni li semmejna kemm-il darba l-biedja Maltija.

Dan l-argument smajnieh meta ma stajniex indaħħlu t-toothpaste u ċ-ċikkulata.

Smajnieh meta fl-1987 il-Gvern Nazzjonalista ddeċieda li jilliberalizza s-suq tal-ġelati u jipproteġihom bil-levy bil-kondizzjoni li fi żmien 13-il sena - ma nafx kemm eżatt, jikkoreġini l-kollega tiegħi - jitneħħa l-levy minn fuqhom.

Dejjem smajna l-istess kantaliena, li dawk is- sistemi ma jgħoddux għad-daqs ta' pajjiżna.

U r-risposta tiegħi dejjem kienet: Allura aħna għandna xi ħaġa straordinarja li m'għandhomx popli oħra, li lilna tagħmilna defiċjenti?

Aħna għandna erba' widnejn, xi għaxar pari għajnejn, xi erba' pari saqajn?

Mhux l-istess regoli ekonomiċi li jgħoddu għal pajjiżi oħra jgħoddu għalina?

Veru li wieħed irid jagħmel l- aġġustamenti tiegħu minħabba l-fatt li jrid jaħdem fuq skala żgħira, però jibqa' l-fatt li ħafna mir-regolamenti ekonomiċi jgħoddu għal pajjiżna wkoll.

Ladarba naf li fis-settur tal-biedja, fis-settur terzjarju u tal- manifattura pajjiżi x'aktarx se jkun net recipient għas-26 sena li ġejjin, u naf li għandi vantaġġi agrikoli ta' dawk l-Euro40 biljun, allura għandi narmi s-sħubija fl-Unjoni Ewropea sempliċement biex ma nagħmilx l- aġġustamenti li jkun hemm bżonn?

Hawnhekk qiegħed l-iżball tal-Parti Laburista; li ma jridx ibiddel.

Il-Partit Nazzjonalista qed jara li d- dinja qed tinbidel, qed issir globalizzata, qed jinnota li l-players f'din il-logħba jridu jkunu kbar u ħass li bħala reġjun għandu jorbot l-ekonomija u l-politika tiegħu, kif ukoll is-servizzi soċjali, ma' blokk reġjonali li huwa l-Unjoni Ewropea li f'ħafna oqsma jaħsbu bħalna.

U fid-dinja tal-lum wieħed jista' jilgħab din il-logħba biss jekk ikun membru ta' għaqda ikbar għax jekk ma jkunx membru ta' għaqda ikbar ibati konsegwenzi ħorox.

Fl-aħħar laqgħa tal-World Trade Organization rajna li Franza ma kenitx tkun tista', anke fuq prodotti agrikoli, tieħu ċerti eċċezzjonijiet mill-World Trade Organization li kieku ma qabżitx għaliha l-Unjoni Ewropea li, bħala unjoni ikbar ta' pajjiżi, kellhom iktar piż.

Għalhekk naraw li jkun ta' vantaġġ għal Malta li tagħmel parti minn għaqda ħafna ikbar anke biex tipproteġi l-interessi personali tagħha bħala parti minn din l-għaqda, għax imbagħad il-vuċi tagħha tkun tiswa ħafna ħafna iktar milli tiswa llum.

X'inhi l-alternattiva tal-Labour Party?

Għax wieħed dejjem irid jara dak li qed jiġi offrut ma' l-alternattivi li jingħad li hemm.

L-alternattiva tal-Labour Party hija Svizzera fil-Mediterran, jiġifieri li jkun hemm free trade area bħalma għandhom l-Isvizzera ma' l-Unjoni Ewropea b'xi arranġamenti speċjali fuq l-agrikoltura u affarijiet oħra li jistgħu jinkisbu.

Imma nafu li dan it-tip ta' ftehim huwa marbut mal-ftehim li l- Unjoni Ewropea u anke Malta għandhom mal-World Trade Organization, li ma jħallux li jsiru tip ta' arranġamenti diretti fuq l-agrikoltura bejn pajjiż u ieħor mingħajr il-permess tal-World Trade Organization.

Jiġifieri jekk Malta tkun barra l-Unjoni Ewropea ma tistax taqbad u tiftiehem ma' l-Unjoni Ewropea li ma jsirx levy fuq il-prodotti ta' l-agrikoltura u s-sajd mingħajr il-permess tal-World Trade Organization.

Barra minn hekk nafu li l-Unjoni Ewropea diġà kienet tat risposta lill- gvern Malta li m'hijiex lesta tikkonsidra free trade area mingħajr ma jkun hemm ukoll il-levies fuq il-prodotti ta' l-agrikoltura u s-sajd.

Din is- sitwazzjoni diġà għaddejna minna fis-sentejn li kien fil-gvern il-Partit Laburista.

Nafu li falliet is-soluzzjoni li kien qed joffri l-Partit Laburista li jagħmel free trade area fis-settur tal-manifattura u ta' l- industrija biss għax l-Unjoni Ewropea kienet diġà qaltlu li jekk Malta tagħżel li ma ssirx membru ma kenitx lesta li tagħmel xi eċċezzjoni speċjali għaliha.

Din kienet id-deċiżjoni ta' l-Unjoni Ewropea li ma naħsebx li se terġa' tikkonsidraha.

L-għajnuna li l-Unjoni Ewropea tista' tagħti lil pajjiżi li jibqgħu barra mill-Unjoni trid tingħata fl-ambitu tal-ftehim li kien sar xi sitt snin ilu f'Barċellona, fejn inħoloq free trade area bejn il-pajjiżi tat-Tramuntana tal-Mediterran u dawk ta' nofsinhar.

Allura dan il-free trade area fuq prodotti ta' l-agrikoltura għandu jitqies ukoll fl-ambitu tal-proċess ta' Barċellona.

U jekk Malta tibqa' barra mill-Unjoni Ewropea m'hi se tingħata ebda eċċezzjoni speċjali mill-Unjoni Ewropea.

Għax jekk l-Unjoni Ewropea se tagħti l-eċċezzjoni lil Malta fil-proċess ta' Barċellona, allura għalfejn ma tagħtix eċċezzjonijiet lil pajjiżi li huma ħafna ifqar minn Malta u li tista' tikkonsidrahom bħala pajjiżi li għadhom qed jiżviluppaw?

Kieku kelli nkun diplomatiku fi Brussell u nara l-gross domestic product ta' Malta ogħla minn pajjiżi oħra, bħall-Maċedonja jew xi pajjiżi fl-Afrika ta' Fuq, ovvjament il-preferenza tmur fuq il-pajjiżi ifqar.

Hekk hija l- loġika.

Jiġifieri l-pożizzjoni tal-Labour Party żgur li hija non sequitur għaliex l- alternattivi li qed toffri żgur m'huma se jwasslu mkien.

Minkejja l- problemi kollha li semma l-Kap ta' l-Oppożizzjoni, wieħed irid isemmi li minħabba n-natura tat-temp f'Malta, meta l-kumplament ta' l-Ewropa tkun qiegħda taħt il-borra, jien ċert li ħafna bdiewa Maltin jistgħu jsibu suq niċċa, bħalma ġara fil-każ tal-patata, f'pajjiżi li jkunu għadhom iffriżati u li jkunu jridu jixtru l-prodotti tagħhom minn pajjiżi tal-Mediterran bħalma huma Malta, Sqallija u n-naħa t'isfel ta' Spanja li fix-xitwa jesportaw ħafna prodotti lejn l-Ewropa bi prezz għoli u fi staġun ieħor huma jixtru l-prodotti mill-Ewropa meta jkunu bi prezz baxx.

Jiġifieri wieħed ma jistax jorbot rasu u jgħid li dan is-settur se jmur ħażin għaliex qed jinħolqu opportunitajiet ġodda.

Il-gvern Malti qed jgħid li se jneħħi l-levies minn fuq l-agrikoltura u s- sajd u peress li jkollna l-għaqdiet tal-produtturi s-suq ikun jista' jinħadem b'mod iktar diliġenti u minflok iħallas lill-konsumatur direttament il-gvern iwennes lill-bidwi Malti.

Hawnhekk hija d-differenza; aħna qegħdin nibdlu s-sistema u qegħdin nikkonservaw il-pożizzjoni tagħna xorta waħda għax se nwennsu lill-bdiewa direttament, waqt li fis-settur terzjarju u s-settur tal-manifattura se jkollna vantaġġi kbar ħafna bi sħubija fl-Unjoni Ewropea.

Mr Speaker, il-Kap ta' l-Oppożizzjoni semma ħafna figuri u poġġa fuq il- Mejda tal-Kamra dokumenti li ma jweġbux għall-problema li għandu l- konsumatur Malti vis-à-vis l-bidwi u l-importazzjoni tal-prodotti tal- biedja.

Għaliex bis-sistema li jibqgħu l-levies, kif iridu huma, ovvjament il-levies iridu jiġu imposti anke fuq il-prodotti li jiġu importati minn pajjiżi li mhumiex fl-Unjoni Ewropea.

U jekk il-prodott ikun lokali xorta se jibqa' għoli ħafna għall-konsumatur Malti iktar milli jkun għal konsumaturi oħrajn.

Jiġifieri l-Kap ta' l-Oppożizzjoni kien qed jirriferi għall-importazzjoni ġo l-Unjoni Ewropea minn barra.

Ġo l-Unjoni Ewropea ma jeżistux levies fuq il-prodotti tal-bdiewa tagħhom, allura l-prodotti tal- bdiewa tagħhom ikunu inqas fil-prezz milli se jkun il-prodott tal-bidwi Malti għall-konsumatur Malti, għax gvern Malti Laburista xorta jżomm il- levies fuq il-prodotti tal-bdiewa Maltin.

Jiġifieri dak ir-rapport li poġġa l-Kap ta' l-Oppożizzjoni japplika biss għall-prodotti li ma jkunux ġew prodotti hawn Malta – li ma jkunx hawn ħafna minnhom – li jista' jkollhom xi tariffa tad-dwana differenti mill- kumplament ta' l-Unjoni Ewropea.

Imma jekk nibqgħu bis-sistema li għandna l-prezz tal-ħxejjex u l-frott li jipproduċu l-bdiewa Maltin se jkun għoli xorta waħda għall-konsumatur Malti, filwaqt li jekk inneħħu l-levies minn fuq prodotti Maltin ikun jista' jieħu prezz tajjeb fis-suq Malti.

Irrid insemmi punt ieħor biex nuri li l-Labour Party jiżbalja u jibqa' jippersisti fl-iżball tiegħu.

Fis-sentejn li għamel fil-gvern il-Partit Laburista aħna konna ngħidulu li jekk ma riedx jidħol fl-Unjoni Ewropea ma jidħolx, imma almenu kellu jibda d-diskussjonijiet.

Għaliex meta wieħed jibda jinnegozja jibda jikseb affarijiet li huma speċifiċi għad-daqs ta' pajjiżu li ma jistgħux jiksbuhom pajjiżi oħra.

Infatti f'ħafna setturi li s'issa innegozjajna bdew jingħataw mhux biss perjodi ta' transizzjoni qawwija imma anke derogi importanti.

Per eżempju, fil-kwestjoni tal- ħaddiema li jiġu Malta ngħatat deroga importanti biex dan in-numru jkun jista' jiġi dejjem ikkontrollat mill-gvern Malti.

Ksibna wkoll deroga importanti fejn jidħol ix-xiri tal-proprjetà mill-barranin minħabba d-daqs tas-suq Malti.

Il-Labour Party fejn jaf x'derogi u x'perjodi ta' transizzjoni seta' jikseb mill-Unjoni Ewropea fuq il-biedja u s-sajd ladarba ma bediex in-negozjati?

Dan il-gvern għażel it-triq tan-negozjati, għażel li jidħol fis-seklu l- ġdid u ma jibqax żewġ sekli lura, bħalma għamel il-Kap ta' l-Oppożizzjoni meta semma żmien Napuljun li għex xi 300 sena ilu.

Issa bdejna s-seklu 21 u bħalma d-dinja tevolvi u tinbidel aħna għażilna li ninbidlu, mhux b'għajnejna magħluqa imma b'mod għaqli.

Qed inħarsu lejn il-bżonnijiet tas- setturi kollha u ninnegozjaw ma' l-Unjoni Ewropea ċerti perjodi ta' transizzjoni u derogi li nħossu li huma importanti għall-bżonnijiet ta' pajjiżna.

Mr Speaker, fl-opinjoni tiegħi min ma ħax l-opportunità meta kellu l- opportunità kollha li jagħmel dawn in-negozjati ttradixxa lill-pajjiż.

Min tefa' rasu f'toqba taħt ir-ramel u meta l-affarijiet madwaru kienu qed jinbidlu b'mod mgħaġġel baqa' jwebbes rasu, ittradixxa lil pajjiżu.

Aħna m'aħniex se nagħmlu hekk għax aħna qegħdin ngħixu fid-dinja u ma rridux ninqatgħu mill-kumplament tad-dinja.

Irridu nieħdu sehem fil-proċess ekonomiku kollu, irridu nagħmlu l-bidliet kollha li hemm bżonn għax mill- 1987 'l hawn l-esperjenza wrietna li l-progress f'kull settur fil-pajjiż ġie verament meta neħħejna l-protezzjoni u tajna l-inċentiv lis-suq Malti biex jesporta.

Meta neħħejna x-xaħam żejjed li kellna kienet politika li żgur swiet kemm għal min jesporta kif ukoll għall-konsumatur Malti.

Jista' jkun liema settur ikun, huwa biss meta wieħed jesporta li l-ġid tal-pajjiż jista' jiżdied b'mod sostanzjali f'ħafna oqsma.

Żgur li l-protezzjoni tas- swieq tiegħek permezz tal-levies hija sistema antika li fis-snin li għaddew uriet li ma wasslet imkien.

Jekk wieħed iħares lejn il-pajjiżi ex-komunisti jsib li kollha jridu jidħlu fl-Unjoni Ewropea għax l-esperjenza wriet li din is-sistema ta' protezzjoni interna wasslet lil dawn il-pajjiżi biex ifallu.

Jekk inti għaref titgħallem mill-iżbalji ta' ħaddieħor, jekk m'intix għaref titgħallem mill- iżbalji tiegħek, imma sfortunatament il-Labour Party lanqas mill-iżbalji tiegħu ma jitgħallem wara li matul dawk is-sentejn fil-gvern kellu problemi ma' l-Unjoni Ewropea.

Fir-risposta famuża li l-Unjoni Ewropea tat lill- gvern Laburista kienet ċara meta obbligatu jneħħi l-levies fil-qasam tal- biedja u sajd, anke jekk hu ried ikompli bil-politika ta' free trade area.

Il-Gvern Nazzjonalista jaħdem mod ieħor; ifittex is-sistemi l-ġodda fejn iwennes lill-bdiewa u lis-sajjieda b'mod dirett, imma lill-konsumatur se jagħtih għażla vera u se jbaxxilu l-prezz tal-prodott.

Fl-istess ħin fl- ambitu tat-trattati ta' l-Unjoni Ewropea qiegħed jinnegozja biex jikseb l- aħjar sistemi li jista' għall-poplu Malti u għall-agrikoltura Maltija fir- realtà ekonomika ta' dan il-blokk u fil-kumplament tad-dinja.

Jiġifieri aħna qed nagħmlu l-almu tagħna biex niksbu l-perjodi ta' transizzjoni u d-derogi li nistgħu niksbu fl-ambitu tat-Trattat ta' Ruma.

Fil-fatt il-gvern Malti talab ħafna derogi u perjodi ta' transizzjoni fil- qasam ta' l-agrikoltura u s-sajd u f'oqsma oħra partikolarment fis-settur ta' l-ambjent.

Il-maturità vera tidher meta bin-negozjati jirnexxilek tikseb ċerti vantaġġi għal pajjiżek u f'dawk is-setturi li ma jirnexxilekx tiksibhom int tkun tista' twennes b'mod dirett lil dawk is-setturi.

Meta l- bidwi jibda jħoss li m'hemmx dik l-għajnuna għamja u bl-addoċċ għall- prodotti kollha li jiġu importati f'Malta biex jipproteġu l-prodott tiegħu, b'għajnuna diretta u bl-għajnuna li tingħata mill-għaqda tal-produtturi fir- riċerki tas-swieq, il-bidwi jibda jfittex kif jista' jikkompeti mal- prodotti li deħlin minn barra u jasal anke biex jibda jesporta lejn pajjiżi oħra.

Mr Speaker, jien inħoss li din hija l-unika triq.

Jekk Allaħares qatt f'dan l-istadju kruċjali jerġa' jitla' l-Partit Laburista – xi darba se jitla' għax dik hija d-demokrazija – u jagħmel l-istess żbalji li għamel f'dawk is-sentejn, li wasslu lill-poplu biex fi żmien sena u nofs ineħħih mill-gvern b'mod assidwu, fejn ta maġġoranza ta' ħames siġġijiet lill- Partit Nazzjonalista, jekk mhux kapaċi jitgħallem minn dawk l-iżbalji u jibqa' jwebbes rasu, jiddispjaċini għall-poplu Malti għax ikollu jerġa' jgħaddi minn perjodu twil ta' tribulazzjoni.

Imbagħad wara 30 sena ngħajtu u niġru fid-deżert f'daqqa waħda dawn jirrealizzaw li kienu qed iduru għal denbhom, bħalma jagħmel kelb, u jibqgħu jduru fl-istess ċirku.

Forsi l- Labour Party jirrealizza li 30 sena qabel kien għamel żball u mbagħad jibda jokrob biex jidħol fl-Unjoni Ewropea, bid-differenza li nkunu ħlejna xi tliet ġenerazzjonijiet, sempliċement għall-ġenn ta' moħħhom!

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Edwin Vassallo.

ONOR.

EDWIN VASSALLO: Mr Speaker, jien smajt b'attenzjoni lid-deputati min-naħa ta' l-Oppożizzjoni, fosthom lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni li tkellem illum.

Sa ftit ilu kont qed naqra d-dokument li huwa poġġa fuq il-Mejda tal-Kamra li minnu kkwota ċerta statistika biex juri li l-prodotti ta' l- agrikoltura li m'humiex imkabbra f'pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea jġibu prezz inqas minn dawk imkabbra fil-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea.

Dan huwa minnu, però jekk wieħed jaqra r-rapport kolu jsib li dan jindika wkoll kemm huwa importanti li wieħed ma jibqax iħares lejn is-settur agrikolu kif konna mdorrijin inħarsu lejh.

Jiġifieri mhux biżżejjed li bħala bidwi wieħed ikun tajjeb fis-sengħa ta' l-agrikoltura meta jiġi biex tiddeċiedi kemm irid tkabbar, xi jrid jiżra', meta għandu jaħsad u meta għandu jpoġġi l- prodott tiegħu fis-suq.

Illum, bħalma qed jiġri fis-swieq l-oħrajn kollha, fl-agrikoltura u s-sajd tant jeżistu forzi tas-suq li min hu involut f'dan is-settur mhux biss jeħtieġ li jkun mgħallem tajjeb fis-sengħa tiegħu iżda, iktar minn hekk, jeħtieġ li jkun imprenditur tajjeb.

Għaldaqstant gvern responsabbli jrid iwieġeb għar-realtà tas-suq billi jara li kull min qiegħed jaħdem f'dan is- settur mhux biss ikun bidwi jew sajjied tajjeb iżda jgħinu biex ikun imprenditur tajjeb.

Dan id-dokument li poġġa fuq il-Mejda tal-Kamra l-Kap ta' l-Oppożizzjoni kollu kemm hu jittratta fuq l-iżbilanċ u l-bilanċ li jkun qed jinħoloq bejn is-swieq ta' dawk il-pajjiżi li huma fl-Unjoni Ewropea u s-swieq ta' dawk il-pajjiżi li m'humiex.

Wieħed mill-punti li jirriżultaw minn dan ir- rapport huwa li, peress li l-istandards li jaħdmu bihom il-pajjiżi barra mill-Unjoni Ewropea m'humiex l-istess bħal ta' l-Unjoni, il-prodotti tagħhom jista' jkollhom prezzijiet li jvarjaw minn dawk ta' l-Unjoni Ewropea.

Allura dan ir-rapport jgħid: - u nikkwota mill-istess rapport li kkwota l-Kap ta' l-Oppożizzjoni – "Some poor countries, however, had privileged access to EU markets for some products."

Mela anke l-istess rapport qed ikompli juri li ċerti pajjiżi għandhom arranġamenti speċjali biex huma jkunu jistgħu jbigħu prodotti partikolari tagħhom, mhux biss għax huma pajjiżi fqar – u l-Unjoni Ewropea trid tgħin lill-pajjiżi fqar – imma għaliex il-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea ma jipproduċux dawk il-prodotti partikolari li jkabbru dawn il-pajjiżi.

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni semma l-eżempju ta' Spanja li għandha ftehim speċjali biex hi tkun tista' tixtri bi prezz orħos prodotti li ma jitkabbrux f'pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea.

Huwa importanti li nifhmu li l- fatt li Spanja, li hija pajjiż fl-Unjoni Ewropea, għandha arranġamenti speċjali biex tixtri prodotti li ma jitkabbrux fl-Unjoni Ewropea bi prezzijiet orħos, huwa indikatur tajjeb li jekk kemm-il darba Malta tinnegozja, hi jista' jkollha l-istess arranġamenti bħal Spanja biex tibqa' tixtri bi prezz irħis dawk il-prodotti li aħna ma nkabbrux.

Mela hawnhekk għandna prova ċara li fil-każ tal-prodotti li kien qed isemmi, fosthom ir- ross, il-qmuħ u l-qamħirrun, aħna kapaċi li bħal Spanja ninnegozjaw biex ikollna dawn l-arranġamenti speċjali minħabba ċ-ċokon tagħna u anke għaliex m'aħniex produtturi ta' dawn il-prodotti, ħalli aħna nibqgħu ngawdu mill- prezz irħis li nistgħu nsibu fis-swieq internazzjonali.

Mid-dokument li poġġa fuq il-Mejda tal-Kamra l-Kap ta' l-Oppożizzjoni toħroġ ukoll ir-realtà tal-kwestjoni li hemm fuq ċerti prodotti fis-suq Amerikan.

Nerġa' nikkwota mid-dokument: "The question of genetically modified products also divides Europe and America."

Mela anke jekk aħna qed nimportaw prodotti li jistgħu jkunu irħas – allura kważi qed noħloq kontradizzjoni ma' dak li kont qed ngħid – irridu noqogħdu attenti jekk il- prodotti li nsibu bi prezz irħas ikunux ta' ċerti standards li nippretendu.

Infatti f'paġna 89 ta' dan ir-rapport insibu miktub:

"Instead of agitating for a higher welfare standard to be enforced on producers, in particular member states, the NGOs and their members should concentrate on raising the EU minimum standards, monitoring enforcement and compliance with all standards and label requirements throughout the EU, persuading consumers throughout the EU to buy products produced in conformity with higher rather than lower standards despite the price difference."

Jiġifieri l-istess rapport li l-Kap ta' l-Oppożizzjoni għażel li jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra u kkwota minnu, qiegħed juri l-importanza ta' kemm is- settur agrikolu għandu jkun organizzat biex ikun kapaċi jpoġġi fis-suq prodotti li huma up to standard, li jkunu kapaċi jikkompetu għax ikunu konformi mar-regolamenti ta' labelling etc. Allura l-prodotti żgur jinbiegħu għax min se jixtrihom jaf li huma prodotti ta' kwalità.

Hawn hi d-differenza li rridu naraw bejn x'inhi tgħid l-Oppożizzjoni u x'inhi tgħid in-naħa tal-gvern.

Jien ngħid li l-Oppożizzjoni m'għandhiex guts li tiffaċċja r-realtà.

Il-gvern qed jiffaċċja r-realtà u mhux veru li rridu nkissru dak il-kuntratt soċjali, kif qed jgħid il-Kap ta' l- Oppożizzjoni, li nbena dawn l-aħħar snin.

Però jekk irridu nsaħħu dan il- kuntratt li bnejna bejn is-soċjetà Maltija u s-settur agrikolu allura għandna bżonn ngħinuh biex insaħħuh bħala settur kummerċjali u norganizzawh bħalma jeħtieġ li norganizzaw setturi oħrajn.

Dan il-gvern irid li jkollna politika u ippjanar rurali serju f'dan il- pajjiż.

Għalhekk huwa importanti li nkomplu nistħarrġu u nevalwaw din il- leġislazzjoni bħala waħda li għandha tgħin biex ikollna suq ta' l- agrikoltura u tas-sajd organizzat biex ikun kapaċi jikkompeti.

Mr Speaker, nitlob li nkompli nitkellem f'seduta oħra.

MR SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Vassallo jibqa' in possession.

Sar il-ħin.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

MR SPEAKER: Nitlob lill-Viċi Prim Ministru biex, jekk jogħġbu, iressaq l- Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar l-Erbgħa, 20 ta' Marzu 2002, fid-9.00 a.m. b'din l-aġenda:

Mozzjonijiet

L-Ewwel Qari ta' Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili.

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Kriminali - Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar ir-Referendi – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Għaqdiet tal-Produtturi – Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Kostituzzjoni tal-Kariga ta' Avukat Ġenerali u dik ta' Avukat tar-Repubblika - Kumitat;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kunsill Nazzjonali għall-Kultura u l-Arti - Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Patrimonju Kulturali - Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Ratifika ta' Konvenzjonijiet dwar Proċeduri Legali - Tielet Qari; u

Riżoluzzjoni tal-Prim Ministru dwar il-qagħda fil-pajjiż - Kontinwazzjoni.

Abbozz ta' Liġi dwar is-Sigurta' fl-Ikel - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Probation - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Amministrazzjoni ta' Art tal-Gvern - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Uffiċċju tal-Posta - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Pulizija ta' Malta – Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Hemm rimarki?

L-Onor.

Jean Pierre Farrugia.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Mr Speaker, proprju dan l-aħħar ġew f'idejja żewġ papers laid ta' mistoqsijiet parlamentari numru 32277 u numru 32278 li jirrigwardjaw l-impjiegi f'pajjiżna.

L-ewwel mistoqsija parlamentari numru.

32277 tirriferi għar-redundancies li kien hawn f'pajjiżna matul is-sena li għaddiet u fil-fatt it-tweġiba tagħti informazzjoni dwar ir-redundancies li kien hawn f'pajjiżna xahar b'xahar u anke settur settur.

It-total ta' redundancies matul is-sena 2001 kien ta' 2,753, u dan jista' jinqasam f'1,158 fir-rigward ta' setturi li għandhom x'jaqsmu mal-produzzjoni diretta u kważi 1,600 għal dak li jirrigwardja servizzi.

Meta wieħed jaħdem l-average fix-xahar ta' dawn l-2,753 redundancy li seħħew is-sena l-oħra jsib li din tiġi 229 fix-xahar.

Allura filwaqt li fl- ewwel disa' xhur tas-sena li għaddiet in-numru ta' redundancies kien inqas mill-medja ta' 229 fix-xahar, fl-aħħar tliet xhur - f'Ottubru, Novembru u Diċembru, wara dak li seħħ fil-11 ta' Settembru fl-Istati Uniti u l-effetti disastrużi li dan kellu anke fil-qasam ta' l-ekonomija globali - insibu li dawn żdiedu għal 343 f'Ottubru, 301 f'Novembru u 331 f'Diċembru.

Jekk imbagħad wieħed iħares lejn ir-redundancies għal dak li jirrigwardja s- setturi differenti, isib li l-ikbar ammont ta' redundancies is-sena l-oħra kien ta' 563 fil-qasam tal-wholesale and retail.

Imbagħad kien hemm 431 fil-qasam tal-construction u 295 fil-qasam tal-hotels and catering establishments.

Mr Speaker, qed ngħid dan għax meta wieħed iħares lejn il-labour statistics li proprju ħarġu l-ġimgħa li għaddiet min-national statistics office wieħed isib li matul is-sena 2001 il-gainfully occupied population, jiġifieri dawk li jaħdmu full-time matul is-sena 2001 żdiedu b'madwar 2000 ruħ.

U meta tgħid li l-impjiegi żdiedu b'2,000 impjieg nett ifisser li fil-fatt l- impjiegi li nħolqu huma dawn l-2,000 li żdiedu kif ukoll l-2,753 impjieg li fil-fatt intilfu.

Għaliex meta qegħdin ngħidu li l-impjiegi żdiedu b'2,000, mela l-impjiegi li nħolqu huma dawn l-2,000 li żidna kif ukoll l- 2,753 li ġew redundant matul is-sena, li allura kienu nħolqu.

Mr Speaker, dan ifisser li, apparti l-ekonomija sewda li ovvjament nafu li impossibbli li tinqered, matul is-sena li għaddiet minkejja dak li seħħ fil- 11 ta' Settembru u minkejja l-economic slow down li kien diġà mħabbar fl- Istati Uniti u fl-Ewropa mill-bidu tas-sena li għaddiet, xorta nħolqu ma' l- 4,750 impjieg.

Allura jfisser li nħolqu mat-13 impjieg kuljum, jiġifieri iktar minn impjieg kull siegħa xogħol f'pajjiżna.

Dan huwa fattur pożittiv ħafna li bla dubju wieħed ma jridx jieħdu for granted.

Huwa minnu li kemm ilha din l-amministrazzjoni fil-gvern kull sena kien hemm żieda fl-impjiegi.

Kien hemm żieda ta' 1,000 impjieg fl- ewwel sena, kien hemm żieda ta' 2,000 fit-tieni sena u żieda ta' 2,000 impjieg ieħor fit-tielet sena.

Dan huwa record pożittiv ħafna, iktar u iktar meta wieħed iqis il-problemi li ġabu magħhom it-traġedji li seħħew fil-11 ta' Settembru li għadda.

Jekk wieħed iħares lejn il-mistoqsija parlamentari numru 32,278, li kien hemm paper laid dwarha, isib belt belt, raħal raħal in-numru ta' persuni li jirreġistraw għax-xogħol taħt l-ewwel parti u t-tieni parti f'Novembru, f'Diċembru u f'Jannar li għadda.

Wieħed malajr jifhem li filwaqt li f'Novembru li għadda t-total ta' dawk li jirreġistraw għax-xogħol f'Part 1 u f'Part 2 kien ta' 7,426, f'Diċembru ta' l-2001 tela' b'sebgħa.

Iżda f'Jannar ta' din is-sena dan tela' b'507, jiġifieri għal 7,940 taħt Part 1 u Part 2.

Dan ifisser li minn Diċembru tas-sena l-oħra għal Jannar ta' din is-sena żdied in-numru ta' dawk li jirreġistraw għax-xogħol.

U dan juri li wieħed irid jagħmel ħiltu kollha sabiex jirranġa din is-sitwazzjoni.

Nhar il-Ġimgħa ltqajt ma' ħabib tiegħi li kien jaħdem bħala self-employed fuq il-monti tal-Belt ħafna snin ilu.

Niftakar li f'mument minnhom kien iddeċieda li ma jibqax jagħmel dan ix-xogħol u kien beda jirreġistra għax- xogħol.

Proprju dan l-aħħar, wara ħafna snin irnexxielu jagħmel il-kuraġġ u beda jaħdem part-time.

Malli beda jaħdem part-time rrealizzza li tilef il-benefiċċji soċjali kollha, jiġifieri fil-fatt kien qiegħed aħjar meta kien qed jirreġistra.

Dawn huma l-punti li rridu nittrattaw bl-ikbar serjetà sabiex verament innaqqsu n-numru tan-nies li qegħdin jirreġistraw għax-xogħol.

Proprju dan il-weekend ġo Barċellona l-Unjoni Ewropea, bħalma ilha tagħmel għal diversi snin, ħarġet favur l-impjiegi u qalet li: - u naqra kif sibtha fil-website ta' l-Unjoni Ewropea, dwar dan is-summit ta' Barċellona - "we must remove obstacles and disincentives to take up or remain in a job".

Huma kienu qed jirriferu b'mod partikolari għan-nisa u għal-low wage earners.

Mr Speaker, bħalma qed tgħid l-Unjoni Ewropea huwa importanti li nneħħu d-diżinċentivi u l-ostakli li hemm li wieħed li jkun qed jirreġistra jibda jaħdem, jew part-time jew preferibbilment full-time.

Niftakar li ftit xhur ilu persuna li naf ħafna, wara li għamlet kors permezz tal-korporazzjoni ta' Xogħol u Taħriġ, intbagħtet tagħmel interview ma' kumpannija privata u bdiet taħdem.

Iżda it-take-home pay mill-paga li offrewlu kienet inqas mill-benefiċċju soċjali li fil-fatt kien jieħu meta kien qed jirreġistra għax-xogħol.

Għalhekk huwa importanti li nifhmu eżatt x'inhi tgħid l-Unjoni Ewropea hawnhekk bil-kliem " we must remove obstacles and disincentives to take up or remain in a job."

Mr Speaker, l-Unjoni Ewropea għamlet riferenza wkoll għan-nisa.

Jekk wieħed iħares lejn dawn l-aħħar snin f'pajjiżna jsib li l-gainfully occupied population żdiedet ħafna minħabba li żdiedu ħafna n-nisa li qegħdin jaħdmu.

Fil-fatt in-nisa żdiedu ħafna iktar milli żdiedu l-irġiel.

L-Unjoni Ewropea ssemmi d-day care centres li huma importanti sabiex nisa miżżewġin ikunu jistgħu jmorru lura fid-dinja tax-xogħol, anke kmieni wara li jkunu welldu t-tfal tagħhom, għaliex ikollhom l-opportunità li jħallu lit-tfal tagħhom ma' persuni mħarrġa biex jieħdu ħsieb it-tfal żgħar.

Dan is-servizz qed jiġi offrut f'diversi postijiet.

Per eżempju, l-Isptar Zammit Clapp qed joffri dan is-servizz bla ħlas lill-ħaddiema u lill- infermiera kollha li jaħdmu hemm u qed joffri dan l-istess servizz lill- ħaddiema oħrajn bi ħlas.

Rajna wkoll aġenziji bħall-Air Malta u fabbriki fil-qasam industrijali ta' Bulebel li qegħdin jintroduċu dan is- servizz ta' child care centre għat-tfal ta' dawk l-ommijiet li jridu jmorru lura fid-dinja tax-xogħol.

Mr Speaker, jien nemmen li matul din is-sena l-Unjoni Ewropea wriet kemm hi organizzata u kemm għandha snien.

Meta tqis kif daħlet il-Euro u kif spiċċaw ċerti muniti fosthom il-munita Griega ̧ il-munita Taljana u muniti oħrajn li aħna mdorrijin naraw fuq il-media jew meta nsiefru, naraw kemm l- Unjoni Ewropea hija organizzata u determinata biex dan il-kontinent ikompli jissaħħaħ u fl-aħħar mill-aħħar ħadd ma jibqa' lura.

Sfortunatament l-aħħar riżultati ta' l-elezzjonijiet tal-kunsilli lokali kkonfermaw dak li kien diġà jidher f'diversi surveys.

Filwaqt li fil-każ ta' l-Unjoni Ewropea l-poplu Malti jidher li huwa favur sħubija sħiħa ̧ mis- surveys jidher li l-poplu qed juri ċertu xettiżmu għaż-żewġ partiti ewlenin u anke għall-Alternattiva Demokratika li f'dawn l-elezzjonijiet tal- kunsilli lokali reġgħet ma marritx tajjeb.

Mr Speaker, irrid ngħid ukoll li kemm fil-kunsilli lokali u aktar u aktar f'livell ċentrali hemm bżonn aktar effiċjenza.

Jien inħoss li f'ċerti oqsma l-policy tal-gvern hija korretta u tajba ħafna iżda biex din tiġi esegwita ndumu nkarkru ħafna.

Per eżempju, f'mistoqsija parlamentari numru 31486 li jien għamilt dan l-aħħar, staqsejt lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali jekk jistax igħid liema appartamenti tal- gvern tlesta xogħol ta' stallazzjoni fuqhom, f'liema minnhom inbeda x- xogħol, f'liema minnhom hemm pjanti approvati mill-awtorita' ta' l-ippjanar u f'liema minnhom hemm pjanti sottomessi lill-awtorità ta' l-ippjanar.

Xtaqt inkun naf ukoll, fil-każ ta' dawk li nbeda jew tlesta x-xogħol fuqhom, kemm-il kuntrattur differenti għamel ix-xogħol.

Hawnhekk wieħed jara kemm sar xogħol ta' burokrazija mill-awtorità tad-djar u mid- dipartiment tal-kuntratti sabiex dan kollu jseħħ imma fil-verità kien hemm kuntrattur wieħed li ġie mogħti tliet kuntratti biex jistalla 18-il lift.

Dan il-kuntrattur kien tefa' l-orħos offerti biex jagħmel dan ix-xogħol.

Jien nifhem li għandna problemi finanzjarji f'dan il-pajjiż pero' bl- għaqal ta' dan il-gvern qegħdin naraw titjib kull sena.

Pero' kif jista' jkun li kuntrattur wieħed li forsi huwa mdorri jagħmel lift fix-xahar f'pajjiżna, jistalla 18-il lift kontemporanjament u simultanjament bil- ħaddiema, bil-workforce u bl-esperjenza li jkollu?

Dan hu l-punt li rrid nagħmel.

Il-viżjoni tal-gvern hija li ddaħħal dawn il-lifts fl-appartament tal-gvern fejn hemm ħafna taraġ u fejn hemm ħafna anzjani u persuni b'diżabilità, b'mod partikolari fl-ibliet antiki bħall-Kottonera, il-Belt u l-Furjana u f'postijiet oħra bħal Ta' Xbiex u Tal-Pietà imma għaliex qed inkarkru daqstant fl-eżekuzzjoni ta' din il-policy?

Qed inkarkru daqstant għax għażilna l-irħas offerta u l-istess kuntrattur għal 18-il lift.

Dan ifisser li jekk kuntrattur jagħmel ġimgħa fi blokk ̧ dan għandu 18-il ġimgħa jiġifieri qabel ̧ mill-inqas erba' xhur, mhux se jkun lest.

Jien għaddejt minn ċerti ċirkostanzi li għandhom x'jaqsmu ma' stallazzjoni ta' lifts u nista' ngħid li anke fil-qasam tas-settur privat, l-istallazzjoni ta' lifts iddum ukoll.

Jien nemmen li dawn l-affarijiet iġibu skuntentizza kbira fuq dawk li jkunu nvoluti imma kellu jkun dan il-gvern li qed jonfoq din in-nefqa kapitali biex jistalla dawn il-lifts fl-appartamenti tiegħu li minjaf kemm ilhom li nbnew.

Ovvjament din ir-responsabbiltà taqa' taħt id-dipartiment tal-kuntratti.

Jien nifhem li trid tagħmel minn kollox biex il-finanzi ta' pajjiżna jiġu salvagwardati imma wieħed irid jifhem ukoll il-problemi tan-nies.

Per eżempju ̧ il-ġimgħa l-oħra jien mort funeral ta' persuna li minħabba l-mard serju li kellha l-lift ma ratux jaħdem jiġifieri ma wżatux biex tmur l- isptar għall-kura regolarment.

Każ ieħor li ilu jkarkar ħafna, li jien ma nistax ma nsemmix, huwa l- inċineratur ta' l-Isptar San Luqa.

Kemm ilna ngħidu li dan l-inċineratur li qiegħed f'post abitat qiegħed jagħmel ħsara lin-nies!

Jien naħseb li inti ̧ Mr Speaker, xbajt tismagħha din, biex ma nsemmix il-kunsill lokali Tal-Pietà u ta' kunsilli lokali oħrajn ta' l-irħula tal-madwar li xebgħu jagħmlu pressjoni fuq dan il-punt.

Fil-verità din il-problema tolqot mhux lil Tal-Pietà imma tolqot ukoll lil Ħamrun ̧ lill-Blata l-Bajda ̧ lil Ta' Xbiex u lill-Imsida.

Allura biex nibdlu dan l-inċineratur hemm għalfejn dan it-tkarkir kollu?

Jien nifhem li biex iddaħħal sistema ġdida ta' microwave ovvjament trid jara ftit il-prezzijiet imma hawnhekk qed nitkellmu fuq snin.

M'għandniex inkarkru aktar saqajna, Mr Speaker.

Jien naħseb li fl-aħħar mill-aħħar ̧ il-viżjoni tal-gvern li nnaqqsu l-air pollution hija tajba imma jien naħseb li meta tal-Greenpeace telgħu jipprotestaw fuq il-bejt ta' l-isptar, jien bħala ċittadin ħadt gost għax għidt li hemm bżonn li xi ħadd isemma leħnu fuq din il-problema.

Mr Speaker, il-gvern qiegħed jaħdem primarjament sabiex l-istandards ta' l- Unjoni Ewropea jiġu nforzati f'pajjiżna imma huwa mportanti wkoll li sakemm nissieħbu fl-Unjoni Ewropea niksbu riżultati aktar malajr.

Mr Speaker, dan l-aħħar meta kont qed indur xi kostitwenti ltqajt ma' wieħed li kien jaħdem bħala sub-contractor ma' SKANSKA fl-isptar il-ġdid – ta' min igħid li dan l-isptar huwa bżonjuż u huwa sptar li qed jiġi jiswa' lill-finanzi ta' pajjiżna Lm150 miljun – li qalli li hemm bżonn li jsir aktar awditjar ta' kif jintnefqu l-flus.

Mela minn banda noqgħodu attenti ħafna li nagħmlu 18-il lift mill-istess kuntrattur u bl-irħas offerta bir-riżultat li qed indumu xhur jekk mhux snin biex nagħmluhom u mill-banda l-oħra għandna proġett kbir u importanti li qed isir tajjeb imma ma nafx kemm qegħdin nawditjaw ix-xogħol li qed isir hemmhekk.

Jien nemmen ħafna fil-mod kif jivvota l-poplu.

Il-poplu jkollu r- raġunijiet tiegħu għaliex jivvota kif jivvota.

Jien nemmen li l-Partit Nazzjonalista li tant għamel ġid u tant irid ikompli jagħmel ġid lil dan il- pajjiż irid iħares lejn is-sinjali li tah il-poplu u jrid ikollu l-kuraġġ li ċerti affarijiet jagħmel re-thinking dwarhom sabiex ikompli jtejjibhom bl-għan aħħari li fl-Unjoni Ewropea pajjiżna jkompli jmur 'il quddiem.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar l- Erbgħa, 20 ta' Marzu, 2002 fid-9.00 a.m. bl-aġenda kif ikkomunikata mill- Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

PULIZIJA - MOBILE SQUAD

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm pulizija mal-mobile squad li ma għandhomx liċenzji tas-sewqan?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi fit-taqsima ta` l-iskwadra mobili tal-korp tal-pulizija hemm kuntistabbli wieħed biss li għad m`għandux liċenzja tas-sewqan.

GWARDJANI LOKALI - ĊITAZZJONIJIET

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw ċitazzjonijiet minn gwardjani lokali s-sena l-oħra?

Fuq hiex kienu, fejn saru?

Kemm minnhom ġew preskritti u għaliex?

ONOR.

AUSTIN GATT: Qed impoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

Rigward l-aħħar parti tal-mistoqsija ninsab infurmat li s-sena l-oħra ġew preskritti 21,354 kontravvenzjonijiet tal-gardjani lokali u dan għaliex, primarjament, meta uffiċjal tal-posta iwwasal it-taħrika ma jsib `il ħadd fir-residenza ta` l-imħarrek.

Irrid ngħid li minn din is-sena il-kunsilli lokali daħlu f`arrangament ieħor mal-kuntrattur sabiex it-taħrikiet li ma jaslux bil-posta jitwasslu mill-gwardjani lokali.

KUNSILL LOKALI – ĊITAZZJONIJIET

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm daħħlu flus kull kunsill lokali individwalment minn ċitazzjonijiet tal-gwardjani lokali s-sena l-oħra u kemm kienet l-ispiża ta' kull wieħed hux ingaġġaw lill-gwardjani lokali?

ONOR.

AUSTIN GATT: Qed impoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba dwar kemm daħħlu flus il-kunsilli lokali fis-sena 2001 miċ- ċitazzjonijiet tal-gwardjani lokali.

Rigward l-ispiża ta` kull kunsill lokali għall-ingaġġ tal-gwardjani lokali, kemm dan il-ministeru kif ukoll id-dipartiment ma jżommx din l-istatistika.

PULIZIJA - ĦABSIN

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm ħabsin illum?

X'eta' għandhom u ta' liema sess huma?

Ta' xiex instabu ħatja?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi fis-7 ta` Marzu 2002 in-numru ta` priġunieri kien ta` mitejn u sebgħa u sittin (267).

Irġiel hemm mitejn u ħamsa u ħamsin (255).

Nisa hemm tnax (12).

L-eta` tal-priġunieri huwa kif jidher hawn taħt:

|Sa 18-il sena |1 | |Minn tmintax sa wieħed |17 | |u għoxrin sena | | |Minn tnejn u għoxrin sa|30 | |ħamsa u għoxrin sena | | |Minn sitta u għoxrin sa|71 | |tletin sena | | |Minn wieħed u tletin sa|44 | |ħamsa u tletin sena | | |Minn ħamsa u tletin sa |83 | |ħamsin sena | | |Minn ħamsin sa sittin |18 | |sena | | |Sittin sena u iżjed |3 | |TOTAL |267 |

Dawk issentenzjati ġew misjuba ħatja kif jidher hawn taħt:

|Arson |3 | |Relatati ma` droga |104 | |Serq aggravat |28 | |Theddid lill-uffiċjali|1 | |tal-pulizija | | |Stupru – attentat fuq |8 | |minorenni | | |Feriti gravi |1 | |Omiċidju – attentat |25 | |omiċidju | | |Frodi |5 | |Oħrajn |14 |

Priġunier jista` jkun qiegħed jiskonta aktar minn sentenza waħda u r-reati fit-tabella juri dak ir-reat li iġorr l-akbar piena.

PULIZIJA – ĦABSIN NISA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' nisa li daħlu l- ħabs kull sena f'dawn l-aħħar 10 snin?

Kemm min dawn kienu tqal u kemm twieldu trabi min nisa ħabsin waqt li dawn kienu il-ħabs?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi n-numru ta` nisa li iddaħlu l-ħabs kull sena f`dawn l-aħħar għaxar snin kien kif ġej:-

1992 20 1993 23 1994.

32 1995.

50 1996.

61 1997.

43 1998.

34 1999.

20 2000.

18 2001.

Dawn in-numri jinkludu persuni li intbaghtu l-ħabs aktar minn darba.

Minn dawn kien hemm tlettax li kienu tqal meta iddaħħlu l-ħabs u f`erba każi minnhom welldu t-tarbija waqt li kienu fil-Faċilita`.

PULIZIJA - ŻWIEMEL U KLIEB

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm żwiemel u klieb fis-sezzjoni relattivi tal-pulizija illum?

Kemm servew lill-korp f'dawn l-aħħar għaxar snin?

X'sar minn dawk li ġew irtirati mis-servizz f'dawn l-aħħar għaxar snin?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi n-numru ta` żwiemel u klieb li għamel użu minnhom il-korp tal-pulizija tul dawn l-aħħar għaxar snin kien kif ġej:-

|Sena | żwiemel |klieb | |1992 |24 |25 | |1993 |21 |26 | |1994 |18 |26 | |1995 |18 |28 | |1996 |22 |28 | |1997 |20 |28 | |1998 |20 |34 | |1999 |23 |24 | |2000 |19 |38 | |2001 |18 |32 |

Meta żiemel jew kelb ma jibqax tajjeb għax-xogħol tal-pulizija minħabba mard, jiġi mitlub il-parir tal-veterinarju tal-gvern li jew jordna li tingħata l-kura meħtieġa jew jekk ma jkunx il-każ ta` fejqan, iż-żiemel jew kelb jiġi mraqqad.

Jista` jkun ukoll il-każ illi ż-żiemel jew kelb jingħata lura lil persuna li tkun oriġinarjament tagħtu lill-Korp jew ikun offrut lil xi għaqda filantropika.

Kollox jiddependi skond iċ-ċirkostanzi tal-każ.

ST JAMES CAVALIER - FINANZI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u l- Infrastruttura: Jista' l-Ministru jgħid x'kien l-għotijiet finanzjarji mill- ministru lil St James Cavalier 1) fis-sena 2000 2) fis-sena 2001?

Għal- liema inizjattivi marru dawn l-għotijiet?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li ma ngħataw l-ebda għotjiet finanzjarji mill-vot kapitali relatat mal-Kavallier ta' San Ġakbu fis-snin 2000 u 2001.

ST JAMES CAVALIER - FINANZI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'kienu l-għotjiet finanzjarji mill-ministeru lil St. James Cavalier 1) fis-sena 2000? 2) fis-sena 2001?

Għal liema inizjattivi marru dawn l-għotjiet?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-għotjiet finanzjarji mill-Ministeru ta' l- Edukazzjoni lil St James Cavalier kienu: 2000 2001

Lm Lm

Kontribuzzjoni mill-gvern 30,000 150,000 Ħlas ieħor konness ma' wirjiet u newsletter 3,513 1,070

NEFQA PUBBLIKA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Jista' l- Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari nru.

32003 u cioe, jista' jwieġeb il-mistoqsija parlamentari nru.

31567 għax raġuni li dawn huwa fondi pubbliċi li joħorġuhom iċ-ċittadini li jħallsu t-taxxi u wkoll hija funzjoni essenzjali tal-parlament li jiskrutinja n-nefqa pubblika?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: L-informazzjoni mitluba qed titpoġġa fuq ilmejda talKamra.

ST JAMES CAVALIER - ATTIVITAJIET

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'kienu l-attivitajiet li ġew organizzati f'St James Cavalier tul is-sena 2000?

X'kien id-dħul minn dawn l-attivitajiet tul is-sena 2000?

X'kien il-ħruġ fuq dawn l-attivitajiet tul is-sena 2000?

ONOR.

LOUIS GALEA: Lista bl-attivitajiet li kienu organizzati f'St James Cavalier matul is-sena 2001 qed titpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra.

ST JAMES CAVALIER

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid matul is-sena 2000 min kien jaħdem 1) full time 2) part time 3) b'xi kuntratt ma' St James Cavalier?

F'kull każ x'kienu l-ħlassijiet: paga, allowance?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub qed jitpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra.

ST JAMES CAVALIER - CAFETERIA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm ilha li bdiet topera l-cafeteria f'St James Cavalier?

Kif intagħżel l-operatur preżenti?

X'kien id-dħil minn din il- cafeteria għal St James Cavalier?

X'kien il-ħruġ fuq din il-cafeteria?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-cafeteria f'St James Cavalier, ilha topera minn Settembru 2000.

L-operatur preżenti intgħażel wara sejħa għall-offerti pubblikata fil- gazzetta.

Nirriferi wkoll lill-Onor.

Membru għat-tweġiba li tajt għall- mistoqsija parlamentari nru.

Informat li l-ammont ta' dħul dovut mill-operatur tal-cafeteria Ole` Ltd lil St James Cavalier hu:

Settembru 2000 - Jannar 2002

DHUL - Lm27,362, li Lm25,714 minnhom għadhom dovuti.

ĦRUĠ - Lm 675

WSC - TRIQ MANUEL DIMECH - GĦAXAQ

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li l-provista ta' ilma fi Triq Manuel Dimech Għaxaq ma tibqax affetwata ma' konċentrazzjoni ta' sadid bil- konsegwenza li jinħlew eluf ta' bramel ta' ilma kull darba, xi ħaġa li ilha tippersisti sa minn Ġunju 2001?

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-ilment ta' l-Onor.

Interpellant ġie mgħoddi lill- korporazzjoni għas-servizzi ta' l-Ilma sabiex jittieħdu l-passi meħtieġa.

MALTAPOST - ŻEJTUN ROAD - GĦAXAQ

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Peress li fil-parti ta' Ħal Għaxaq fuq is-side taż-Żejtun u cioe fil-bidu ta' Żejtun road, kien hemm letter box li nqagħlet u tneħħiet sabiex ġiet impoġġija aktar il-ġewwa fil-parti ta' Bir id-Deheb, jista' l- Ministru jara li titwaħħal letter box oħra fl-istess post jew f'post ieħor qrib tal-letter box li kien hemm li wara kollox kienet ilha fl-istess post għal għexieren ta' snin?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li l-kaxxa ta' l-ittri li qed jirreferi għaliha l-Onor.

Interpellant tneħħiet mill-post imsemmi biex setgħet titqiegħed depository box ġdida ħdejn il-Knisja tal-Ħniena f'Bir id-Deheb.

Dan sar biex id-depository box isservi wkoll għal skopijiet ta' tqassim.

Fiċ-ċirkostanzi, la d-distanza m'hiex daqshekk kbira ma jinħassx li hemm bżonn li titwaħħal kaxxa oħra.

DELIMARA - POWER STATION

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jikkonferma: a) li reċentement tlesta x-xogħol fuq il-bini ta' tank kbir aktarx għall- ħażna ta' fuel gol-power station ta' Delimara liema tank ġie kostruit fuq sodda tal-konkos?

b) Jista' jikkonferma jekk dan ix-xogħol kienx ta' kwalita fqira tant illi t-tank diġa miel fuq ġemb wieħed tant illi ma jistax jintuża?

c) Jista' jgħid x'passi ser jittieħdu kontra min għand dawn ix-xogħolijiet tal-konkrit?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

MALTACOM - TRIQ IŻ-ŻEJTUN - GĦAXAQ

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Peress li t-telephone booth fi Triq iż-Żejtun Għaxaq qegħda eżatt fl-entratura ta' ħanut u barra minn hekk situata f'parti mil-aktar traffikuża; u peress li konsegwenza tal-posizzjoni tagħha din il-booth ma toffri l-ebda privitezza u ma tistax tintuża minnħabba l-ħsejjes; jistax ġentilment il-Ministru jara li tiġi spustata f'parti oħra ta' l-istess akwata?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninsab infurmat li bħalma jiġri f'kull każ, il-kiosk imsemmija tpoġġiet fejn hi fuq suġġeriment tal-kunsill lokali.

Ser issir laqgħa ma' l-istess kunsill biex jiġi diskuss dan l-ilment u jekk jaqbel il-kunsill, t-telefon booth tiġi spustjata għal parti oħra fl-istess akkwata.

B'BUĠIA – ĦAŻNA TAL-PITROLJU

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u l- Infrastruttura: Jista' l-Ministru jikkonferma:

1) hux minnu, li fil-parti ta' B'Buġia fejn hemm il-ħażna tal-pitrolju, fost materjal ieħor, fil-pedamenti hemm depożitu kbar ta' fuel tant li dan qiegħed jiġi pumpjat?

2) x'passi qegħdin jittieħdu sabiex dan il-fuel ma jispiċċaw il-baħar?

3) x'passi ser jittieħdu sabiex drenaġġ u fuel li tħalltu u mxew taħt l-art għal taħt pedament f'B'Buġia ma jibqax jiġi pumpjat il-baħar kif fil-fatt ġara f'dawn l-aħħar ġranet?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Filwaqt li nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel din il-mistoqsija lill-ministru konċernat, ninsab infurmat li, rigward l-aħħar parti tal-mistoqsija, id-dipartiment tad-drenaġġ m'għandu l- ebda rapporti li henn xi drenaġġ dieħel f'xi pedamenti taħt l-art f'B'Buġia.

HOUSING – APPARTAMENTI TAL-GVERN - MANUTENZJONI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid jekk id- dipartiment bini u tiswija ta' djar jieħux miżuri anke short-term sabiex itejjeb il-kwalita ta' Triq l-Ibjar il-Belt?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien infurmat li d-dipartiment tal-bini u tiswija ta' djar qed jikkordina mal-kunsill lokali tal-Belt biex hekk kif jitlestew is-servizzi ta' dawl, ilma u drenaġġ lill-appartamenti ġodda issir it-triq u l-bankini ġodda ta' Triq l-Ibjar, Triq Sant' Ursola u Triq San Nikola madwar il-blokk il-ġdid.

SUR SANTA BARBARA - BELT

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u l- Infrastruttura: Jista' l-Ministru jieħu ħsieb li jitranġa ġebel li jinsab fi stat ħażin f'Sur Santa Barbara kantuniera ma' Triq il-Lvant, il-Belt?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li huwa proġettat li t- taqsima tar-restawr ser tagħmel xogħol ta' restawr fuq is-swar ta' Santa Barbara fid-dintorni ta' Victoria Gate aktar tard din is-sena.

Dan ix-xogħol ser ikun wieħed mill-proġetti ta' restawr fuq is-swar tal- Belt li qegħdin jiġu ppjanati bħala parti minn programm ta' rescue interventions fuq il-fortifikazzjonijiet.

RODENT SECTION

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid tistax ir-rodent section tieħu ħsieb infestazzjoni ta' ġrieden fi

i) Triq l-Ibjar il-Belt

ii) Triq Dun Ġorġ Preca kantuniera ma' Triq Mountbatten il-Blata l-Bajda l-Ħamrun fejn kien hemm il-WSSA fil-Binja tal- Isqof?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Infurmat li matul din is-sena id-dipartiment tas- saħħa pubblika ma rċieva l-ebda lment mit-toroq indikati fil-mistoqsija.

Fid-dawl ta' l-ilment imressaq mill-Onor.

Interpellant inniffsu, fil-jiem li għaddew ħaddiema mis-sezzjoni tal-pest control għamlu trattament intensiv ta' tqegħid ta' velenu f'dawn it-toroq.

TRIQ IL-LVANT – VALLETTA – ŻBIR TA' SIĠAR

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid jinstgħux jinżabru s-siġar fi Triq il-Lvant Valletta?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Jien infurmat li s-siġar taż-żebbuġ fi Triq il-Lvant, Valletta, m'għandhomx bżonn taż-żabra, iżda żabra korrettiva ssir skond il- bżonn, f'każ li jkunu ta' nkonvenjent għall-pubbliku.

Saret żabra tas- siġar tal-Ficus fit-triq imsemmija, ħdejn id-daħla tal-ġnien tal-Barrakka ta' Isfel.

PUBLIC SERVICE COMMISSION

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Ministru jgħidli għar-rigward tal-public service commission fil-preżent

i) x'inhi l-kompożizzjoni tagħha ii) in-numru ta' deċizzjonijiet fis-sena 2001 iii) u jekk għadiex tiffunzjona?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: 1.

Il-Kummissjoni dwar is-servizz pubbliku hija komposta kif ġej:

Chairman

Is-Sur Joseph J M Curmi MPA DPA FCIPD

Deputy chairman

Il-Brigadier (Rtd) John Spiteri MOM

Membri Is-Sinjura Yvonne Micallef Stafrace BA(Hons) MA Dr Janet Mifsud B Pharm(Hons) PhD Is-Sur John A Scicluna DPA

Matul is-sena 2001, il-kummissjoni ssottomettiet 759 rakkomandazzjoni lill- prim ministru , 701 dwar ħatriet, eċċ u 58 dwar dixxiplina.

Fis-Sena 2001 il-kummissjoni dwar is-servizz pubbliku iltaqgħet ħamsin (50) darba.

Il-Kummissjoni ħarget 277 sejħa għall-applikazzjonijiet għal mili ta' vakanzi fis-servizz pubbliku.

Minn dawn, 159 sejħa dehru fil-gazzetta tal- gvern filwaqt li l-118 l-oħra kienu ċirkularijiet interni.

Jekk l-Onor.

Membru ikun jixtieq iżjed informazzjoni dwar il-ħidma tal- kummissjoni dwar is-servizz pubbliku nistiednu jara r-rapport li toħroġ il- kummissjoni kull sena, u li kopja tiegħu jitqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra ġeneralment għal ħabta ta' April.

GĦAWDEX - COLD STORE

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l- Ministru tara li l-cold store f'Għawdex li ilha min Settembru 2001 bil- ħsara, tissewwa?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Jiena nfurmata li qiegħda tittieħed azzjoni biex isiru tiswijiet filcold store f'Għawdex.

BELT – SUQ - SKART

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u l- Infrastruttura: Jista' l-Ministru jara li jiġi nfurzat li meta l-iskart tas- suq tal-Belt jintrema' ma jaqax f'ditch li hemm fi Triq Teatru l-Antik kantuniera ma' Triq San Pawl, il-Belt?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari nru.

31692 (seduta 702).

PULIZIJA - TAL-BALAL DISCO - PERMESSI

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid id-disco li hemm flok il-Vibes f'Tal-Balal għandu permess biex jibqa' jdoqq sa l-4.00 ta' fil-għodu għaliex qiegħed jirrita lir-residenti tal-viċinanzi jibqgħu mqajmin il-lejl kollu minħabba l-istorbju?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi l-post imsemmi mill-Onor.

Interpellant huwa liċenzjat sabiex jinżamm miftuħ sa l-4.00am, skond ir- regolamenti dwar ħwienet għal bejgħ ta` l-inbid, birra jew likuri spiritużi u r-regolamenti ta` l-1995 dwar iż-żamma ta` bon ordni f`lokalitajiet ta` divertiment.

UNIVERSITA` - STUDENTI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm studenti li qegħdin jattendu l- Universita` bħalissa u li ġejjien mill-iskola ta' Ħ'Attard, Ħaż-Żebbuġ, Ħad- Dingli, s-Siġġiewi, l-Mosta u r-Rabat, kull raħal separatament?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-Universita` m'għandiex informazzjoni dwar liema skejjel primarji u sekondarji kienu attendew l-istudenti.

Informat li n-numru ta' studenti li bħalissa qegħdin jattendu l-Universita` u joqogħdu fil-lokalitajiet imsemmija hu kif ġej:

Attard 345 Żebbuġ 188 Dingli 52 Siġġiewi 182 Mosta 443 Rabat 227

HOUSING – APPARTAMENTI TAL-GVERN

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jara x'jista' jsir biex it-turġien ta' Blokk A, Ċentru Ċiviku, Triq l-Arkata, Paola li huma miksijin bl-irħam jinbidlu b'turġien apposta kontra ż-żlieq peress illi l-partijiet komuni ta' l-flats huma fuq barra u b'hekk meta tagħmel ix-xita dawn isiru ferm perikolużi u mhux l-ewwel darba wkoll li jkun hemm inċidenti fejn iweġġgħu ir-residenti jew il-viżitaturi li jkun hemm f'dan il-blokk?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Għaddejt it-alba ta' l-Onor.

Intwerpellant lid- dipartiment tal-bini u tiswija ta' djar għall-azzjoni meħtieġa

REMPEC – MANOEL ISLAND

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u l- Infrastruttura: Jista' l-Ministru jgħid meta, fejn u meta huwa maħsub li tiġi riallokota il-REMPEC tan-Nazzjonijiet Uniti li hemm f'Manoel Island minħabba l-proġett ta' Manoel Island?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Il-kuntratt li sar bejn il-gvern u l-Viset Malta plc jieħu ħsieb biex l-uffiċini tar-REMPEC jiġu reallokati minn Manoel Island għall-Marsa fis-sit magħruf bħala l-ex gas works.

F'dan is- sit il-Visit Malta plc intrabtet li tibni wkoll l-uffiċini għall-Malta Maritime Authority kif ukoll uffiċini oħra relatati mal-port.

Hu maħsub li r-REMPEC ikunu reallokati f'dawn l-uffiċini fi żmien 36 xahar mill-iffirmar tal-kuntratt mal-Visit Malta plc li sar fit-22 ta' Novembru 2001.

DIPARTIMENT TAD-DRENAĠĠ

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u l- Infrastruttura: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx xi pjan sabiex jiġu appuntati assistenti diretturi fid-dipartiment tad-drenaġġ?

Jekk fl- affermattiv x'sejjer ikun ir-rwol ta' dawn l-assistenti diretturi?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li hemm il-ħsieb li jiġi appuntat assistent direttur fid-dipartiment tad-drenaġġ.

Ir-rwol tiegħu jkun li jgħin fid-doveri tal-kap ta' dan id-dipartiment.

TRIQ IŻ-ŻEJTUN – GĦAXAQ - KONSENTURA

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li ħadida mdaħħla fil-faċċata tal-fond nru 29, Triq iż-Żejtun, Għaxaq, li kkaġunat konsentura fl-istess faċċata tal-fond nru.

29, Triq iż-Żejtun, Għaxaq li kkaġunat konsentura fl-istess faċċata, tinqala?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ikun apprezzat jekk l-Onor.

Interpellant jinfurmani jekk il-ħadida li qed jirreferi għaliha kienetx twaħħlet minn ħaddiema ta' xi azjenda li tifforma parti mid-dekasteru tiegħi.

MDINA - STUDJU GEJOLOĠIKU

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u l- Infrastruttura: Jista' l-Ministru jgħid f'liema stadju wasal l-istudju gejoloġiku li kellu jsir fl-Imdina minn kumpanija Taljana?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Kif kien spjegat fir-risposta għall- mistoqsija parlamentari nru.

31547, bħalissa qed jiġi stabbilit jekk il- moviment huwiex relatat maż-żmien tas-sena, studju li jirrikjedi minimu ta' sena.

Dan inbeda f'Ottubru, u qiegħed fis-sitt xahar.

Qegħdin isiru rapporti perjodiċi fuq l-andament ta' l-istudju, u dawn għandhom iwasslu biex f'għeluq is-sena jiġi ppjanat il-fażi ta' intervent.

SERVIZZ PUBBLIKU - PENSJONI

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid meta għandha tiġi ppubblikata l-legal notice in konnessjoni ma' l-aħħar ftehim kollettiv li kien sar għall-ħaddiema fis-settur pubbliku biex jirregola l-pensjoni ta' dawk li kienu ngaġġati fis-servizz pubbliku qabel is-sena 1979?

Jista' jgħid kemm huwa kkalkulat li din il-miżura sejra tqum għall-gvern?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li għandna parir li t- tibdil meħtieġ ma jistax isir b'avviż legali imma jeħtieġ liġi.

Din qeda tiġi finalizzata.

FONDAZZJONI GĦALL-IŻVILUPP GĦAR-RIŻORSI UMANI – ATT NOTARILI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: B'referenza għar-risposta ta' mistoqsija nru.

32166 jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-mejda tal-kamra kopja ta' l-att notarili għat-twaqqif tal-fondazzjoni għall-iżvilupp għar-riżorsi umani?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Qiegħed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra d-dokument mitlub mill-Onor.

Interpellant.

TRIQ L-AWRAKARJA - IKLIN

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li Triq l- Awrakarja fl-Iklin tinkesa bit-tarmac?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li fuq spezzjoni li saret mill-periti mid- direttorat għat-toroq jirriżulta li t-triq għad baqgħala ħafna żvilupp xi jsir fiha mill-privat biex tinfetaħ, u għalhekk għalissa ma tistax tinkesa bil-hot asphalt.

PULIZIJA – LIĊENZJI TA' MAL-WINDSCREEN

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: B'referenza għar-risposta ta' mistoqsija nru.

32167 jista' l- Ministru jispjega kif il-pulizija tista tivverifika li s-sid ta' vettura hu mill-Imdina, meta llum l-indirizz tneħħa minn fuq il-liċenzja li titwaħħal mal-windscreen?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi għalkemm tneħħew id-dettalji personali tas-sidien tal-vetturi minn fuq il-liċenzja tal-vetturi, il- pulizija dejjem jistgħu jivverifikaw dawn id-dettalji mas-sistema ċentrali kompjuterizzata li hija disponibbli l-ħin kollu fil-kwartieri ġenerali.

Barra minn hekk jistgħu ukoll jiġu verifikati billi jintalab mezz ta` identifikazzjoni tas-sewwieq.

MARSA SPORTS CLUB

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Peress illi l-Ministru rrefera l-kwestjoni lill-Ministru ta' l-Intern dwar meta hu maħsub li titressaq fil-Parlament ir-risoluzzjoni dwar it- trasferiment tat-titolu tal-Marsa Sports Clubs, jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

TONIO BORG: Il-Kabinett iddeċieda fi Frar 2002 li jagħti titolu lil club.

Ir-riżoluzzjoni sabiex il-grounds fil-Marsa jiġu trasferiti b`titolu lill-Marsa Sports Club ser titressaq fil-Parlament dalwaqt.

Il-Club ġie infurmat b`dan; bid-deciżjoni se tiġi solvuta problema li ilha pendenti żmien twil.

TRIQ PSAILA - B'KARA

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid għaliex waqaf ix-xogħol fi Triq Psaila, B'Kara?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li x-xogħol fuq il-proġett ta' Triq Psaila qiegħed fl-aħħar fażijiet tiegħu.

Sadanittant se jinbeda xogħol fil-venda u fil-parti t'isfel ta' Triq Fleur De Lys biex l-istorm water system ta' Triq Psaila tiġi mwassla sal-wied.

TRIQ LESLIE RUNDLE - IMTARFA - ONE-WAY

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li parti min Triq Sir Leslie Rundle, Imtarfa saret one way?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta mogħtija għad-domanda parlamentari nru.

PULIZIJA

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm daħħlu rapporti minn residenti li Raħal Ġdid dwar għajjat mil-Moskea ta' Raħal Ġdid li Triq Kordin li laħaq kien qed isir mill-5 sat-8 ta' filgħodu mingħajr waqfien?

X'follow up sar dwar dawn l-ilmenti?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi għal xi żmien il-pulizija ta` Raħal Ġdid kellha ilmenti anonimi permezz tat-telefon dwar għajjat u storbju ieħor li kienu ġejjin mill-Moskea ta` Raħal Ġdid.

Minn stħarriġ li għamlet il-pulizija irriżulta li l-public address system li kienet qed tintuża kienet għadha kemm ġiet installat u min kien qed jopera l-apparat ma kienx midħla fl-użu ta` l-istess apparat.

Ninsab infurmat illi fil-preżent dawn l-ilmenti waqfu.

HOUSING - PILOT SCHEME

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk id-djar li kienu inxtraw taħt il-pilot scheme PS 1957/60 f'dawk is-snin għadhom marbutin mal-kundizzjonijiet oriġinali tal-bejgħ ta' dak iż-żmien?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jiena nfurmat illi taħt l-iskema ndikata l-postijiet ma kienux jinxtraw iżda l-benefiċjarji kienu jingħataw għotja biex itellgħu sular ieħor.

Dan kien isir biex dan is-sular ġdid jinkera b'Lm20 fis-sena.

Il-kundizzjonijiet għadhom ma tbiddlux.

HOUSING – APPARTAMENTI TAL-GVERN - MANUTENZJONI

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jara li titrenġa r-railing miksura u nieqsa li hemm fit-taraġ ħdejn il-flat 6, Blk A Dr A Triq Tursin il-Bir, Sta.

Luċija peress illi huwa faċli li jaqgħu tfal żgħar minn ġo dan li stain railing?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Għaddejt it-talba ta' l-Onor.

Interpellant lid- dipartiment tal-bini u tiswija ta' djar għall-azzjoni meħtieġa.

ENEMALTA – TRIQ IR-REDENTUR - ŻABBAR

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li arblu ta' l-elettriku li issa spiċċa fin-nofs tat-triq minn mindu din twessgħet - jitneħħa minn Triq ir- Redentur, Ħaż-Żabbar, wara li diġa ġraw diversi inċidenti minħabba dan l- arblu?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninsab infurmat li x-xogħol meħtieġ biex jitneħħa l- arblu msemmi għandu jsir flimkien ma' xogħlijiet oħra simili.

PLANNING AUTHORITY - PERMESS

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' l-Ministru jagħti raġuni il-għala PA 06651/2001 minkejja li kien mgħoddi baqa' ma ħariġx?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi l-applikazzjoni PA 6651/01 ġiet approvata mill-kummissjoni għall-kontroll ta` l-iżvilupp fil-25 ta` Frar 2002.

Il-permess intbagħat lill-applikant fit-13 ta` Marzu 2002 wara li saru l-verifiki neċessarji u ġew iffirmati l-pjanti.

ILMA GĦAT-TISQIJA

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jara il-għala hemm dewmien ta' ġimgħat biex bdiewa jingħataw l-ilma għat-tisqija 1) ġewwa Ħaż-Żabbar 2) viċi tas-Silġ, Marsaxlokk peress li l-prodott tar-raba bħalissa ikun jeħtieġ dan l-ilma ieħor min kull żmien ieħor?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Kif diġa ngħad fit-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari nru.

32151, l-ilma għat-tisqija mill-impjant għat-tisfija tad- drenaġġ ta' Sant'Antnin, kien wieqaf minħabba ħsara estensiva fir-rising main tad-drenaġġ li jissupplixxi lil dan l-impjant biex jiġi msaffi.

Din il-ħsara fil-main ġiet irranġata fid-9 ta' Marzu, 2002.

L-impjant irid madwar ħmistax-il ġurnata biex jerġa' jrabbi l-bacteria li jippurifikaw l- ilma u b'hekk jilħaq il-volum normali ta' ilma li soltu jissupplixxi lill- bdiewa.

HOUSING – APPARTAMENTI TAL-GVERN

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-postijiet li l- partikolaritajiet tagħhom jidhru separatament min din il-mistoqsija, humiex vojta jew okkupati?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jagħti aktar dettalji.

GRADWATI FIL-MEDIĊINA - STUDY LEAVE WITHOUT PAY

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il gradwat fil-mediċina jew post graduate ingħata study leave without pay u għal kemm żmien sena b'sena mill-1998 żil hawn?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Infurmat li n-numru ta` gradwati/postgraduates fil- Mediċina li ngħataw study leave without pay mill-1998 'l hawn huwa kif ġej:

|Sena |Numru | |1998 |10 | |1999 |7 | |2000 |9 | |2001 |7 | |2002 |2 | |(s'issa) | |

Dan l-istudy leave without pay jingħata għal sena fuq talba ta` gradwati/postgraduates.

Dan jista` jiġġedded minn sena għall-oħra skond kriterji stabbiliti f'ċirkularijiet li jinħarġu minn żmien għal żmien.

Jekk l-Onor.

Interpellant għandu xi każ partikolari jagħmel id-domanda speċifika u nkun nista` nirrispondi b'aktar dettalji.

SPTAR ĠENERALI T'GĦAWDEX

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Jista' l- Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari nru.

32233 u cioe, jista' l- Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li l-individwu li tagħrif dwaru qed jintbagħat under separate cover li 9 xhur ilu kienu ħadulu l-qies tal- splints fl-Isptar Ġenerali t'Għawdex, sa illum għadu mingħajr dawn l- isplints u għadu jimxi bl-isplints li sarulu f'Lulju 1998?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Risposta tingħata f'seduta oħra.

PROĊESS VERBAL – GĦAWDEX - QTIL TA' WARDEN

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari nru.

32181 u cioe, jista' jgħid jekk il-proċess verbal dwar il-qtil tal-warden Fortuna Spiteri li ġara f'Għawdex fl-10 ta' Awissu 2001 ngħalaqx?

In vista tal-fatt li l-gvern diġa approva kumpens lill-familjari ta' żewġ membri tal-korp tal- pulizija li ġew maqtula waqt il-qadi ta' dmirijiethom, jista' jikkunsidra li l-gvern li tiegħu jifforma parti, jagħti anki kumpens pekunjarju lill- familjari tal-mejta?

ONOR.

AUSTIN GATT: B'risposta għall-aħħar parti tal-mistoqsija parlamentari ta' l-Onor.

Interpellant irrid ngħid li deċiżjoni dwar kumpens pekunjarju ma tistax tittieħed qabel ma tingħalaq l-inkjesta, għalkemm għandi dubbji serji kemm talba simili taqa' taħt il-policy viġenti.

HOUSING – APPARTAMENTI TAL-GVERN

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid jekk post li l- partikolaritajiet tiegħu qed jintbagħtu separatament min din il-mistoqsija, huwiex vojt jew mikri?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien infurmat illi l-post huwa mikri pero l-inkwilin x'aktarx miet.

GĦAJNUNA GĦALL-QAGĦAD

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jara li l-każ li resaq quddiem il- bord ta' l-appell ta' familja bi tlett itfal li inqagħatilha kull għajnuna tal-qagħad jiġi konkluż peress li dawn żgur ser jbatu l-ġuħ għax ma għandhom l-ebda dħul ieħor?

Jista' jintervjeni f'dan il-każ umantarju?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab infurmat li l-persuna ndikata mill-Onor.

Interpellant ma jirriżultax li għandha xi appell pendenti konness ma' għajnuna għall-qagħad.

KUMMISSJONI EWROPEJA – ECONOMIC PROGRAMME

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-pre-accession economic programme li hejjejt għall-Kummissjoni Ewropeja flimkien mal-ministeru tas- servizzi ekonomiċi f'Settembru li għadda?

ONOR.

JOHN DALLI: Npoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-pre-accession economic programme li l-ministeru tal-finanzi ssottometta f'Settembru li għadda lill-Kummissjoni Ewropeja bħala parti mill-fiscal surveillance procedure taħt il-kapitlu 11 - Unjoni Ekonomika u Monetarja ta' l-acquis communitaire.

Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li dan id-dokument hu aċċessibbli fuq il-website tal-Unjoni Ewropeja fuq dan l-indirizz : http://www.europa.eu.int/comm/economy_finance/publications/external_relation s/2002/pep_mt_en.pdf

INCOME TAX - CUSTOMER CARE - KIRJA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid il-kirja tal-premises ta' block 8 customer care ta' l-income tax għalqet?

Jekk iva, ġiet imġedda?

Kemm kienet il-kirja qabel?

Kemm hija illum?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-kirja msemmija fl- Interpellanza għadha m'għalqitx.

Jekk id-dipartiment jiddeċiedi li jġedded il-kirja għal xi żmien, ikun jridu jsiru diskussjonijiet mas-sidien dwar il- kundizzjonijiet tal-kirja.

VALLETTA - MUŻEW TA' L-ARTI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jispjega x'inhuma dawk ix-xogħolijiet maħsuba sabiex il- mużew ta' l-arti fil-Belt Valletta jiġi modernizzat u mkabbar?

Meta huwa maħsub li dan ix-xogħol jinheda jew f'hiex kien jikkonsisti s'issa?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li sabiex il-mużew ta' l-arti fil-Belt Valletta jiġi modernizzat u jitkabbar id-dipartiment tal-mużewijiet akkwista palazz fi Triq Zekka u parti minn 'Casa Scaglia' sabiex jiġu integrati mal-bini preżenti.

Ix-xogħol strutturali f' 'Casa Scaglia' nbeda, filwaqt li għaddej xogħol ta' preparament, riċerka, ippjanar u tfassil ta' development brief għall-proġett kollu.

Huwa maħsub li jsir xogħol strutturali, sistema ta' l-elettriku ġdid, introduzzjoni ta' faċilitajiet ġodda u tkabbir u modernizzar ta' dawk eżistenti, sistemi ta' sigurta`, tkabbir, riorganizzazzjoni, bidla sistematika ta' l-esebizzjoni permanenti.

Ta' min wieħed ifakkar li xogħol ta' din in-natura huwa kompless u jinħtieġ attenzjoni kif ukoll riżorsi finanzjarji u umani adekwati.

PALAZZ TA' SAN ANTON - ĠONNA

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jispjega x'hemm maħsub sabiex il-ġonna fil-palazz ta' San Anton li huma aċċessibbli għall-pubbliku jissebħu?

F'hiex kien jikkonsisti x-xogħol li sar s'issa?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Fil-ġonna ta' San Anton hemm il-ħsieb li jsir kumpless li jinkorpora post biex jilgħabu t-tfal, u gaġeġ ġodda u moderni għall- għasafar tal-gaġġa (cage birds).

Jien infurmat li xogħlijiet li saru s'issa kienu jinkludu:

Faċilitajiet sanitarji ġodda.

Restawr tal-funtana ta' l-ajkla mit-taqsima tar-restawr

Aċċess għal nies bi ħtiġijiet speċjali.

Bdil ta' ġebel mill-ħitan li tmermru.

Kannizzati fil-passaġġ tan-nofs tal-ġnien.

Tqegħid ta' ħadid madwar il-vaska prinċipali.

Taħwil ta' siġar taċ-ċitru u siġar ornamentali.

Organizzazzjoni ta' uffiċini.

Irranġar tas-saqaf tas-serra l-kbira.

PULIZIJA - B'KARA - VANDALIŻMU

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' l-Ministru jara li jkun hemm preżenza tal-pulizija ħdejn il- bandli ta' Triq John Borġ B'Kara għaliex hemm grupp żgħażagħ li qegħdin jagħtu fastidu lin-nies u r-residenti u jagħmlu atti oħra tal-vandaliżmu?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi l-pulizija tad-distrett qegħda tagħmel surprise patrols fl-imsemmija triq u f`diversi inħawi oħra tad- distrett regolarment.

SPTAR BOFFA - LAQGĦAT

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm spiss isiru laqgħat fl-Isptar Boffa fejn it-tmexxija tal-isptar tiltaqa' mal-ħaddiema ħalli jkun jista' jsir review tal-progress f'kull settur?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Kull meta jinħass il-bżonn.

SPTAR BOFFA - HEALTH AND SAFETY

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid min hu responsabbli mill-proċeduri tal-health and safety fl- isptar Boffa?

Xi training kellu f'dan is-settur?

Dan it-training kien sponsorjat?

Minn min?

Kull meta dan il-health and safety officer jiddiskuti mal-ħaddiema l- proċeduri neċessarji?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Fl-isptar Boffa teżisti sistema dettaljata tal- protezzjoni tal-ħaddiema li jaħdmu fid-dipartiment tar-radjuterapija.

Bi ftehim man-National Protection Board tal-Ingilterra jsiru testijiet regolarment fuq il-ħaddiema f'dak li għandu x'jaqsam ma' exposure għal materjal radjuattiv. l-Infection control unit tal-isptar San Luqa tikkollabora mal-ħaddiema tal- isptar Boffa biex fl-isptar jiġu mplimentati protokolli u guidelines għal protezzjoni tal-ħaddiema f'każijiet ta' mard infettiv kif ukoll il-metodi tal-immaniggjar tal-iskart kliniku.

HOSPITAL REGULATIONS - HANDBOOK

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jqiegħed fuq il-mejda tal-kamra l-handbook of hospital regulations?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Infurmat li l-handbook of hospital regulations għadu qed jiġi ffinalizzat u għalhekk f'dan l-istadju ma jistax jitpoġġa fuq il- Mejda tal-Kamra.

ENEMALTA - TRIQ MONICA - ĦAL TARXIEN

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li arblu kollu sadid li hemm fit-Triq Monica ma' Lamuka street, Ħal Tarxien, jinbiedel minħabba l-periklu li jinsab fih?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

Interpellant ġiet riferuta lill- korporazzjoni Enemalta sabiex issir l-investigazzjoni meħtieġa u jekk ikun il-każ tittieħed l-azzjoni neċessarja.

PEMBROKE - ŻVILUPP IILLEGALI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'passi ittieħdu dwar żvilupp illegali ta' garage li sar f'Blk 4 Qasam tad-Djar, Sant' Andrija, Triq Luigi Preziosi, Pembroke?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-Onor.

Interpellant hu mitlub jagħmel il-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

PULIZIJA - ŻVILUPP ILLEGALI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid x'passi ittieħdu dwar żvilupp illegali ta' garage li sar f'Blk 4 Qasam tad-Djar, Sant' Andrija, Triq Luigi Preziosi, Pembroke?

ONOR.

TONIO BORG: Jista` l-Onor.

Membru jindika fuq site plan il-post fejn sar l-iżvilupp peress li fil-post indikat, minn spezzjoni li saret, ma hemmx garaxx.

SLIEMA - SKOLA PRIMARJA - FACILITATOR

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jieħu l-passi meħtieġa biex studenta li dettalji tagħha qiegħed nibgħat separatament ma' din l-interpellanza u li tattendi l-iskola primarja ta' tas-Sliema u li bħalissa qed tirċievi s-servizz ta' facilitator fuq bażi part-time tibda tingħata dan is-servizz fuq bażi full- time?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-għoti ta' appoġġ speċjali lil studenti bi bżonnijiet speċjali ma jiġix deċiż mill-ministru iżda minn statementing moderating panel wara konsultazzjoni ma' kull min hu involut inkluż il-ġenituri u l- ispeċjalisti.

IMRIEĦEL - PERMESSI TA' STAMPAR

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm garages u fabbriki li għandhom il-permess ta' xogħol ta' stampar (press) fil-Qasam Industrijali tal- Imrieħel?

Jista' jgħid f'dan ir-rigward jekk fl-aħħar sena sarux inspections mill-pulizija biex ikun mgħaruf jekk hemm'x minhom li qed jifunzjonaw bla permessi meħtieġa?

Jekk fl-affermattiv x'irriżulta u x'passi eventwali ittieħdu?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nissuġġerixxi lill-Onor.

Interpellant jagħmel il- mistoqsija lill-ministru ikkonċernat.

SPTAR TAL-QROQQ - PERMESSI TA' PLATFORM

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid min ta l-permess biex platform ghal sistema ta' enerġija mibnija minn RAWES Co. Ltd, tinbena fuq is-sit tal-isptar tal-Qroqq?

Jista' jgħid xi ħlas sar lill-fondazzjoni għas-servizzi mediċi għall-ħruġ ta' dan il-permess?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Infurmat li l-fondazzjoni għas-servizzi mediċi tat permess sabiex platform ta' 4 metri kwadri, għal sistema ta' enerġija naturali, tinbena fuq is-sit ta' l-isptar il-ġdid.

Dan sar mingħajr ħlas wara li ġie assigurat li:

Ir-rappreżentanti tal-kumpanija RAWES huma żewġ impjegati ta' Skanska Malta J.V.

Ix-xogħol fuq dan l-esperiment ma kienx ser itellef bl-ebda mod ix-xogħol ta' Skanska fuq is-sit ta' l-isptar il-ġdid.

Id-daqs limitat tal-platform bl-ebda mod ma kien se jxekkel ix-xogħol fuq il-proġett ta' l-isptar il-ġdid.

Dan kien esperiment ta' riċerka xjentifika aktar milli xi attivita' kummerċjali, tant li ż-żewġ impjegati ta' Skanska Malta J.V. iffinanzjaw il- proġett minn buthom u minn xi sponsors li huma rnexxielhom isibu.

Il-Fondazzjoni, minghajr ebda spejjeż, tat il-kontribut żgħir tagħha lejn riċerka xjentifika.

ETC - COURSES

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: B'referenza għall-farming out ta' diversi korsijiet fosthom korsijiet fit-taħriġ tal-komputer, li qed tagħmel l-ETC, min huma dawk il-kumpaniji privati li ġew ikkuntrattati mill-korporazzjoni?

Kemm minnhom huma liċenzjati mid-diviżjoni ta' l-edukazzjoni sabiex jagħmlu dan ix-xogħol u l-fees li l-ETC qed tħallas għad-diversi korsijiet?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni qiegħda tinġabar u risposta ser tingħata f'xi seduta oħra.