MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) IS-SEBA' PARLAMENT Seduta Nru. 321 Il-Ħamis, 6 ta' Ottubru, 1994 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati Malta Prezz Lm1 IS-SEBA' PARLAMENT Seduta Nru. 321

Il-Ħamis, 6 ta' Ottubru, 1994

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.00 p.m.

Talba

Seduta Nru. 321

Il-Ħamis, 6 ta' Ottubru, 1994

WERREJ

MINUTI 1

MOZZJONIJIET

MOZZJONI TA' SFIDUĊJA FIL-MINISTRU TAL-ĠUSTIZZJA 1

AĠĠORNAMENT 32

MISTOQSIJIET IMWIEĠBA BIL-MIKTUB 33

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 320 li saret fil-5 ta' Ottubru, 1994, ġew konfermati.

MR SPEAKER (Onor. Lawrence Gonzi): Skond il-ftehim tal-Kamra milħuq fis- seduta Nru. 320 li saret il-bieraħ, 5 ta' Ottubru, 1994, m'għandhomx isiru mistoqsijiet orali u ngħaddu mill-ewwel għall-Mozzjonijiet.

Ninforma lill-Kamra li skond il-ftehim milħuq fis-Seduta Nru. 320 tal-5 ta' Ottubru, 1994, id-diskussjoni fuq Mozzjoni 171 tagħlaq mhux aktar tard mid-9.00 p.m. L-ewwel votazzjoni li tintalab tittieħed ħames minuti wara u f'każ ta' votazzjonijiet oħra dawn jittieħdu immedjatament wara.

Il-ħin tad-diskussjoni jinqasam indaqs bejn il-kelliema tal-Gvern u ta' l- Oppżizzjoni, bil-winding up għall-Oppożizzjoni u l-Aġġornament ma jitteħidx.

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni, jekk joġgħbu, iressaq il-Mozzjoni Nru. 171.

MOZZJONIJIET

MOZZJONI TA' SFIDUĊJA FIL-MINISTRU TAL-ĠUSTIZZJA

ONOR.

ALFRED SANT: Sur President, nipproponi din il-mozzjoni:

"Din il-Kamra tar-Rappreżentanti:

Wara li kkonsidrat kif fl-20 ta' Settembru 1994, b'Warrant maħruġ mill- President tar-Repubblika, li kien iffirmat ukoll b'awtorita' mill- Ministru tal-Ġustizzja l-Onor.

Dr Joe Fenech, Francisco Assis Queiroz li kien jinsab maqful fil-ħabs ta' Kordin skond sentenza tal-Qrati, ingħatatlu maħfra presidenzjali mis-sentenza tiegħu, u kien ordnat li jiġi meħlus mill-ħabs b'seħħ mis-26 ta' Settembru 1994;

Wara li qieset kif Assis Queiroz inqabad f'Malta fil-pussess ta' ammont sostanzjali ħafna ta' droga, li f'Malta u GĦawdex kien se jagħti spinta kbira 'l quddiem lit-traffiku llegali tad-droga b'dannu kbir għall- poplu;

Wara li għarblet ir-raġunijiet dgħajfa mogħtija fuq fuq mill-Gvern biex jiġġustifika l-maħfra mogħtija, fejn intqal li Assis Queiroz kellu problemi ta' saħħa, liema problemi żgur m'humiex anqas minn dawk li għandhom uħud mid-detenuti l-oħra fil-ħabs ta' Kordin;

Taqbel li d-deċiżjoni tal-Gvern li jagħti l-maħfra Presidenzjali lil Assis Queiroz tmur għal kollox kontra l-impenn li għandu jkollu l-Gvern Malti biex jiġġieled b'kull mezz kontra t-traffikar illegali tad-droga;

Tifhem kif il-maħfra mogħtija bilfors toħloq diżgwid kbir fost il-forzi tas-sigurta' fil-pajjiż li b'sagrifiċċju kbir, jiġġieldu kontra t- traffikanti tad-droga li ħafna drabi huma mgħammra b'riżorsi ħafna aqwa minn tagħhom;

Tinnota b'inkwiet iċ-ċirkostanzi strambi li fihom ingħatat il-maħfra Presidenzjali b'mod li kibru s-suspetti ġustifikati fost iċ-ċittadini li saru arranġamenti finanzjarji moħbija biex tkun tista' tingħata l- maħfra presidenzjali;

Taqbel li fiċ-ċirkostanzi ta' l-aħħar ġimgħat fejn il-pulizija dehru li kienu qed jagħmlu ċertu progress fil-kisba ta' informazzjoni siewja dwar it-traffikar tad-drogi, il-maħfra mogħtija lil Assis Queiroz bilfors iżżid il-klima ta' suspetti u sfiduċja lejn l-awtoritajiet għolja li suppost huma impenjati mija fil-mija fil-ġlieda kontra t- traffikar illegali tad-droga - u dan aktar u aktar, meta jidher li Assis Queiroz baqa' qatt ma ta informazzjoni serja u kredibbli, dwar iċ- ċirkostanzi li fihom ġie Malta, la qabel u lanqas wara l-maħfra Presidenzjali;

Temmen li s-soċjeta' Maltija tinsab wiċċ imb wiċċ ma' mewġa dejjem tinfirex ta' traffikar fid-drogi organizzat minn nies li qed isibu protezzjoni misterjuża, waqt li l-ħajja ta' aktar u aktar familji qed tiġi perikolata mill-ħidma bla rażan ta' negozjanti tad-droga qawwija ħafna;

Taqbel li quddiem din il-kriżi, il-Gvern irid juri impenn sod u ma jaqta' xejn biex jibqa' jsaħħaħ il-ġlieda nazzjonali kontra n-negozju qerried tad-droga;

GĦalhekk din il-Kamra tar-Rappreżentanti:

Tikkundanna d-deċiżjoni meħuda mill-Gvern li jagħti l-maħfra Presidenzjali lil Assis Queiroz;

Tiddikjara li ma għandha l-ebda fiduċja fil-Ministru tal-Ġustizzja l- Onor. Dr Joe Fenech, titlob ir-riżenja tiegħu, u fil-każ li dan ma jsirx, tesiġi t-tkeċċija tiegħu minn Ministru tal-Ġustizzja;

Tiddeċiedi li jitwaqqaf Kumitat Magħżul tal-Kamra, b'rappreżentazzjoni ugwali min-naħa tal-Gvern u min-naħa ta' l-Oppożizzjoni, presedut minn Membru ta' l-Oppożizzjoni, li fost dmirijiet oħra jkollu dawk li fi żmien erba' ġimgħat

- jinvestiga fid-dettall is-segwenza ta' ġrajjiet li wasslu għad- deċiżjoni biex tingħata l-maħfra presidenzjali;

- jgħarbel ir-riperkussjonijiet ta' din id-deċiżjoni fuq il-forzi tas- sigurta' f'pajjiżna;

- jiddeċiedi dwar ir-responsabbiltajiet differenti fid-deċiżjoni meħuda;

- jagħmel rakkommandazzjonijiet lill-Kamra dwar x'aktar passi għandhom jittieħdu dwar dan il-każ, dwar kif għandu jkun hemm salvagwardji biex ma jerġgħux jiġru abbużi simili fil-futur, u dwar kif għandu jiġi rijaffermat il-prinċipju li l-Istat Malti hu tassew determinat li t- traffikar kriminali tad-droga, jagħmlu min jagħmlu, ma jibqax għajn ewlieni tal-qerda taċ-ċittadini, fosthom mhux l-anqas iż-żgħażagħ.".

MR SPEAKER: Min jissekonda, jekk jogħġobkom?

ONOR.

GEORGE VELLA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Rimarki?

Il-Viċi Prim MInistru.

ONOR.

GUIDO DE MARCO (Viċi Prim Ministru, Ministru ta' l-Affarijiet Barranin): Sur President, on a point of order.

Nattira l-attenzjoni tas- Sinjorija Tiegħek għall-paragrafu li jgħid:

Tinnota b'inkwiet iċ-ċirkostanzi strambi li fihom ingħatat il-maħfra Presidenzjali b'mod li kibru s-suspetti ġustifikati fost iċ-ċittadini li saru arranġamenti finanzjarji moħbija biex tkun tista' tingħata l- maħfra Presidenzjali. ".

Sur President, jien għandi nifhem li l-Onor.

Membru se jissostanzja dan li qed jgħid a tenur ta' l-iStanding Orders.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Sur President, din assolutament m'hijiex point of order.

Quddiemna għandna mozzjoni li inti aċċettajt li tiġi ppreżentata quddiem din il-Kamra, id-dibattitu jsegwi fuq dak li jingħad u l-vot ukoll jittieħed fuq dak li jingħad.

(Onor. Membri: Hear, hear)

MR SPEAKER: Rimarki?

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Nirringrazzjak, Sur President u nittama li quddiem diskussjoni serja bħal din u ċirkostanzi tal-mistħija bħal dawn ma jkunx hemm dawn it-tentattivi biex niddevjaw l-attenzjoni, għax tabilħaqq ninsabu quddiem ċirkostanzi ta' l-akbar mistħija.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Tibdewx bl-indirizzi personali lejn xulxin.

Issa qegħdin out of order.

ONOR.

ALFRED SANT: Sur President, bir-rispett kollu hawnhekk kellna attentat ta' devjazzjoni tad-diskussjoni mill-bidu nett, meta kulħadd jaf li l-Mozzjoni qiegħda quddiem din il-Kamra għad-diskussjoni.

MR SPEAKER: Titfgħux dawn id-dellijiet fuq l-intenzjoni ta' xulxin.

ONOR.

ALFRED SANT: Sur President, kulħadd għandu dritt għall-opinjoni tiegħu, kif għandu dritt għall-opinjoni tiegħu l-poplu Malti quddiem iċ- ċirkostanzi ta' mistħija li ninsabu fihom.

U tabilħaqq ninsabu quddiem ċirkostanzi ta' mistħija, fejn għandna Gvern li jippretendi li għandu jkun xempju ta' kif jitmexxew l-affarijiet u bl-aktar mod tal-mistħija, ta maħfra Presidenzjali lil bniedem li ġie f'pajjiżna biex jiżra' l-qirda fost il-familji.

Bl-aktar mod sfaċċat, f'daqqa waħda l-ħniena messet lil dan il- bniedem, qisha the quality of mercy is not strained ħlief meta jkun hemm it-traffikar tad-drogi.

Pero', Mr Speaker, naqbel mal-parir tiegħek li fuq dawn l-affarijiet wieħed għandu jkun kliniku kemm jista' jkun u jien hekk beħsiebni nkun fuq il-każ ta' mistħija li għandu quddiemu l-poplu Malti.

Mr Speaker, se nagħti l-fatti, pass wara l-ieħor, ta' kif ġraw l- affarijiet u kif żvolġew iċ-ċirkostanzi.

Fl-20 ta' Settembru, il-President tar-Repubblika ffirma, fuq il-parir tal- Ministru tal-Ġustizzja, Joe Fenech, maħfra Presidenzjali għal Francisco de Assis Queiroz ta' nazzjonalita' Brażiljana, pilota miżmum fil-ħabs ta' Kordin b'sentenza tal-Qrati wara li nqabad idaħħal f'Malta konsenja kbira ta' droga kokaina.

Mr Speaker, l-għotja ta' din il-maħfra Presidenzjali hija skandaluża għal diversi raġunijiet u se nibda biex insemmihom.

L- ewwelnett il-maħfra Presidenjzali timmina l-ħidma u l-impenn tal-Pulizija kontra t-tixrid tad-droga fil-pajjiż.

Il-mod kif ingħatat u l-fatt li ngħatat jagħtu kuraġġ lit-traffikanti Maltin u barranin tad-droga għaliex juru li l-Gvern Malti hu gvern laxk u gvern artab quddiem it-theddida li s- soċjeta' tagħna hija ffaċċjata biha min-negozju illegali tad-drogi.

Imbagħad fi żmien meta l-kriżi soċjali maħluqa mid-droga qed tiqliel, id- deċiżjoni tal-maħfra Presidenzjali turi inkuxjenza totali lejn din il- problema li qed teqred familji sħaħ f'pajjiżna.

Aktar u aktar hija ta' mistħija għall-isem ta' pajjiżna għax iżżijd l-isfiduċja ta' gvernijiet u istituzzjonijiet barranin fl-impenn Malti kontra d-droga u favur il-ġlieda kontra d-droga.

GĦalhekk, Mr Speaker, hemm bżonn li wieħed jagħti għarfien sħiħ lil dak li ġara u jħares fid-dettal, lejn kif svolġew dawn l-affarijiet pass wara l-ieħor li ħafna minnhom saru fil-moħbi.

Ħalli nibda biex nistaqsi kif tingħata l-maħfra Presidenzjali.

Il-maħfra Presidenzjali tingħata lil min ikun qiegħed jiskonta sentenza l- ħabs skond waħda mis-setgħat li għandu l-President taħt artiklu 93 tal- Kostituzzjoni li jitkellem dwar il-maħfra Presidenzjali.

Biex inkun naf aħjar kif tingħata din il-maħfra jien irreferejt għar-risposta li ta l- Ministru tal-Ġustizzja nnifsu, l-Onor.

Joe Fenech, fejn f'interpellanza parlamentari numru 11,995 li ngħatat f'seduta parlamentarti numru 167, spjga kif tingħata l-maħfra Presidenzjali.

Dan kien qal hekk:

"Naturalment, il-President f'affarijiet bħal dawn ta' maħfra Presidenzjali, jaġixxi fuq il-pariri ta' l-eżekuttiv mogħti mill- Ministru tal-Ġustizzja.

Normalment, dan joqgħod fuq il-parir li jagħtuh diversi uffiċjali ta' dipartimenti nvoluti, cioe' l-Pulizija jew dipartiment konċernat mill-każ, uffiċjal fid-Dipartiment tas- Social and Family Welfare, il-Ħabs u l-Avukat Ġenerali.

Il-kriterji wżati fil-parir lill-President huma jekk il-persuna partikolari jkollhiex raġunijiet biżżejjed li jipperswadu lill-awtoritajiet involuti u lill-Attorney General li jimmeritaw u jiġġustifikaw li tingħata l-maħfra jew tnaqqis mill-piena.".

Dan hu li qal l-Onor.

Joe Fenech ftit xhur ilu dwar kif tingħata l- maħfra Presidenzjali.

Mill-istqarrijiet li saru sew quddiem din il-Kamra kif ukoll barra minn din il-Kamra, jidher li l-istess Ministru tal- Ġustizzja meta ġie biex jara x'se jagħmel fuq il-maħfra Presidenjzali li kienet qed tiġi moħmija għal Queiroz ma segwiex id-direttivi tiegħu stess.

Mhux talli ma segwiehomx bil-galbu, talli kisirhom kollha kemm huma, għax it-tip ta' deċiżjonijiet li ħa u l-konsultazzjoni li m'għamilx imorru kompletament kontra dak li stqarr hu stess fis-seduta parlamentari 167 dwar kif tingħata l-maħfra Presidenzjali.

Minnufih minn hawn toħroġ il-kundanna li tistħoqq mija fil-mija lill-Onor.

Fenech li hu stess irrikonoxxa x'għandu jsir biex tingħata maħfra Presidenzjali kitbu u stqarru quddiem dan il-Parlament - pero' ma wettqux fil-każ ta' Queiroz.

Issa ejjew nistaqsu x'inhuma l-fatti.

Fiex jikkonsisti l-każ ta' Queiroz, pass wara l-ieħor?

Fil-11 ta' Lulju 1991 il-pilota Brażiljan Queiroz wasal Malta b'titjira minn Zurich.

Meta kien dieħel mid-Dwana twaqqaf minn uffiċjali tad-Dwana li sabu li l- bagalja tiegħu kellha qiegħ falz.

Meta fetħu dan il-qiegħ falz sabu fiha 3.

280 kg kokaina.

Il-valur tagħha fis-suq illegali tad-droga f'pajjiżna ġie stmat li hu bejn Lm0.5 miljun u Lm1 miljun.

Dawn huma fatti li ħadd ma jinnegahom.

Ta' min jgħid li l-qabda tad-droga li sabu fil-bagalja falza ta' Queiroz għadha waħda mill-ikbar qabdiet tad-droga li saru s'issa f'pajjiżna, għalkemm hemm min jgħid li hija l-akbar waħda.

Dan huwa l- fatt li madwaru tippernja s-sentenza kollha li ngħata Queiroz.

Issa x'kienet l-istorja ta' Queiroz quddiem il-Pulizija?

Kienet li kien hemm xi ħadd li stiednu Malta u biddillu l-bagalja.

Sakemm dam jiġi nvestigat Queiroz baqa' ma ta l-ebda informazzjoni siewja u serja dwar il- kuntatti li kellu hawn Malta, dwar minn bagħtu u dwar kif wasal; l-ebda informazzjoni li l-Pulizija tista' tuża hawn Malta fil-ġlieda kontra d- droga.

Baqa' ma qal assolutament xejn ta' serjeta'.

Imbagħad il-Qorti kkundannat lill-Queiroz għal 12-il sena ħabs u għal multa ta' Lm50,000.

Kemm ilu fil-ħabs Queiroz ma pprovda lill-Pulizija bl-ebda informazzjoni ġdida, l-ebda informazzjoni serja u l-ebda informazzjoni siewja dwar x'kienet il-missjoni tiegħu f'pajjiżna.

Xejn.

Baqa' ħalqu meħjut.

Imbagħad kemm dam fil-ħabs ġrat xi ħaġa stramba, Sur President.

Għal xi żmien Queiroz sar ħabib ta' qassis anzjan minn Bormla, ir-Reverendu Galea Scannura.

Lil dan il-qassis Queiroz beda jagħtih informazzjoni differenti minn dik li kienet ħarġet fil-Qorti u beda jsaħħnu sakemm fl-aħħar mill- aħħar Galea Scannura beda jikteb u jhedded lill-Pulizija li l-informazzjoni li kien qed jagħtih Queiroz kien se jagħmilha pubblika.

X'kien qed jgħidlu dan?

Effettivament kien qed jgħidlu li parti mill-kokaina li ġab Malta kienet ittieħdet mill-Pulizija u kienu bigħuha l-Pulizija.

Dan il-qasis aċċetta din il-verżjoni, aċċetta li Queiroz kien innoċenti u beda jara kif se jipprova jilliberah u għalhekk għamel il-protesti tiegħu.

Kiteb lill- ħabs, kiteb lill-President u safejn naf jien, kiteb anke lill-Prim Ministru.

Meta l-Pulizija saret taf b'dak li kien qed jiġri, tellgħet lil Galea Scannura l-Qorti, li anke hedded li jekk ma kenux se jittieħdu passi dwar dak li kien qed jgħid, jiġifieri dwar dik l-informazzjoni li kien tah Queiroz, kien se jagħmel konferenza stampa biex ixandar il-korruzzjoni fil- qasam tal-Pulizija.

Sur President, f'Diċembru 1993, il-Pulizija għamlet kawża lill-qassis Galea Scannura dwar l-allegazzjonijiet tiegħu.

Mhux talli l-Pulizija mid- dehra ma beżgħetx mill-press conference li kellu jagħmel, talli tellgħetu l- Qorti.

Fil-Qorti Galea Scannura aċċetta li hu kien ġie żgwidat minn Queiroz u rtira l-allegazzjonijiet kollha li kien qed jagħmel kontra l- Pulizija.

La ma kien hemm l-ebda prova, kellu jaċċetta li dawk kienu allegazzjonijiet fl-ajru.

Issa ma jistax ikun li l-Onor.

Joe Fenech ma kienx jaf b'din l-istorja għax Galea Scannura kien bagħat dawn l-ittri lill-awtoritajiet kollha, anke lill-Ministru tal-Ġustizzja, u allura kien jaf ukoll x'kien l-eżitu ta' dawn l-allegazzjonijiet.

Allura l-Onor.

Joe Fenech kien jaf li Francis de Assis Queiroz fiż-żmien li kien qiegħed il-ħabs mhux talli ma tax informazzjoni dwar il-kuntatti tiegħu talli kien qiegħed jiffijdja informazzjoni falza li żgwidat anke lil dan il-qassis biex jagħmel dak li għamel.

Meta mbagħad wieħed jara l-att tal-maħfra jsib li dan l-att jaħfer il- piena ta' 12-il sena ħabs, jaħfer il-multa ta' Lm50,000 u magħhom aktar u aktar il-Gvern se joffri li jibgħat lil Queiroz lura lejn il-Brażil a spejjeż taċ-ċittadin Maltin.

Il-maħfra hija ffirmata mill-Onor.

Joe Fenech, jiġifieri bl-awtorita' ta' l-Onor.

Joe Fenech illi kien jaf li dan il-bniedem l-ewwelnett inqabad f'Malta b'waħda mill-akbar hauls ta' droga li qatt instabu f'pajjiżna, it-tieni li dan il-bniedem qatt ma kkollabora biex jagħti informazzjoni dwar in-networks li kellu kuntatt magħhom f'pajjiżna vis-a-vis il-missjoni li kellu tad-droga f'pajjiżna, u t-tielet, li kemm dam fil-ħabs dan il-bniedem kien ikkommetta sistema ta' maniġġ madwar ir-Reverendu Galea Scannura biex joħloq klima ingannatorja favur tiegħu, jiġifieri favur Queiroz.

Mela wara li rajna x'inhuma l-fatti, ta' min jistaqsi kif saret magħrufa u kif ġiet ippubblikata l-maħfra Presidenzjali kif ukoll min kien responsabbli għaliha u kif waslet quddiem il-pubbliku.

Ta' min jgħid li l- maħfra Presidenzjali ġiet iffirmata fl-20 ta' Settembru, 1994, u kellha tiġi fis-seħħ fis-26 ta' Settembru.

Il-Pulizija saru jafu li kienet intalbet u fil-fatt ingħatat il-maħfra lil Queiroz fis-26 ta' Settembru, jiġifieri meta daħlet fis-seħħ, u ma kenux jafu biha qabel.

Fl-istess ġurnata, f'dan il-Parlament, il-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali, l- Onor. Louis Galea, ġie mistoqsi mill-Onor.

Evarist Bartolo jekk il-maħfra li ngħatat dak inhar lil Francisco de Assis Queiroz kenetx se therri l- impenn tal-Pulizija fil-ġlieda kontra l-barunijiet tad-droga u staqsih ukoll x'kien x'jidhirlu minnha.

Ir-risposta kienet sinifikattiva ħafna, Sur President.

Dik kienet risposta ta' ministru li assolutament inqabad ma jafx fejn qiegħed, u b'ħafna tidwir ta' kliem, dak inhar, fis-26 ta' Settembru - daqs ġimgħa u nofs ilu - il-Ministru Louis Galea wieġeb - din il-parti ħadtha mid-dibattitu tal-Kamra u wieħed jista' jivverifikaha - billi qal hekk:

"Irrid ngħid li għad irrid ninforma ruħi fuq dan il-każ partikolari.

Minħabba li hi materja ta' amnestija jiena ma nkunx ġejt mitlub li nagħti l-parir għax skond il-liġi huwa l-Ministru tal-Ġustizzja li jagħti parir.".

L-Onor.

Galea imbagħad ċaħad - għalkemm qal li din l-istorja kien għadu qed jisma' fuqha su due piedi - li l-maħfra setgħet taffettwa ħażin lill- Pulizija.

Il-Ministru Louis Galea anke hemm kien informat, jew ippretenda li kien informat, kompletament ħażin.

Għaliex, Sur President?

Għax fl- istess ġurnata li l-Ministru Louis Galea kien qed jgħid li din ma kenitx se taffettwa ħażin lill-Pulizija, u allura fl-istess ġurnata li l-Pulizija semgħet li dak inhar kienet se tidħol fis-seħħ din il-maħfra, saret laqgħa fid-Depot tal-Pulizija fejn ħadu sehem l-aktar uffiċjali għolja u avvanzati fil-ġlieda tad-droga fost il-Pulizija u fiha ddiskutew dak li kien ġara.

Kulħadd, bla eċċezzjoni ta' ħadd, mill-Kummissarju 'l isfel kien diżgustat b'dak li ġara u bl-aġir tal-Ministru Joe Fenech li baqa' miexi 'l quddiem biex jagħti lok għal din il-maħfra Presidenzjali.

Kien hemm tlieta mill-aktar uffiċjali avvanzati fil-ġlieda kontra d-droga, li ilhom impenjati bis-sħiħ f'dan ix-xogħol, li dak il-ħin stess talbu li jiġu trasferiti minn dak ix-xogħol għax indunaw li mhux veru kien hemm impenn sħiħ u sod fis-sistema kollha tal-Gvern fil-ġlieda kontra d-droga.

Dawn talbu li jiġu trasferiti fl-istess ġurnata li l-Ministru Louis Galea qal sue due piedi li hija l-ewwel darba li qed jisma' b'din il-ħaġa u li l- maħfra m'hijiex se taffettwa lill-Pulizija.

Xi jumejn wara l-Ministru Galea ġie ffaċċjat b'interpellanza oħra ta' l- Onor. Mangion li fiha ġie mitlub biex jagħti aktar background dwar x'kienet il-pożizzjoni tiegħu vis-a-vis din il-maħfra Presidenzjali skandaluża.

L- Onor. Galea wieġeb nhar it-Tnejn li għadda, 3 ta' Ottubru, u qal li m'hijiex proċedura normali li hu jiġi konsultat fuq materja ta' maħfra Presidenzjali u qal ukoll li personalment ma kienx ġie konsultat dwar il- maħfra ta' Queiroz.

L-Onor.

Galea kompla jgħid li f'April ta' din is-sena l-Pulizija, li jaqgħu taħtu, kienu ġew konsultati dwar maħfra li Queiroz kien diġa' talab u l-Pulizija ma kenux qablu li tingħata din il-maħfra.

Meta reġgħet tqanqlet għat-tieni darba fil-kors tas-sajf li għadda, wara din il-materja kien hemm il-Ministru Joe Fenech.

U x'ġara?

Il-Pulizija din id-darba ma ġewx konsultati, inqabżu kompletament.

Hawnhekk nerġa' nfakkrek, Sur President, f'dak li kien qal l-Onor.

Fenech innifsu fuq din il-ħaġa.

Huwa kien qal li l-policy tkun li jiġu konsultati l-awtoritajiet li għandhom x'jaqsmu, fosthom il-ħabs, l-Avukat Ġenerali u l-awtoritajiet tal-Pulizija.

Mela għat-tieni darba l-Onor.

Joe Fenech din nesieha.

Matul il-ġimgħa li għaddiet ma baqgħet tingħata l-ebda spjega għal dak li kien ġara.

Jidher ċar li l-Ministri kollha, preżenti u mhux preżenti, quddiem din il-ħaġa ċċassaw u ndunaw bl-indignation kbira li kien hawn fil- pajjiż.

Il-Ministru Fenech kien imsiefer u minflok ħareġ xi ħadd jiddefendih ħallew kollox għaddej sakemm jiġi hu.

Ħadd ma qam jiddefendi d- deċiżjoni tal-maħfra li ngħatat; ħadd ma ried jidħol bejn il-basla u qoxritha u m'hemmx dubju li l-indignation fuq din il-ħaġa kienet u għadha ġenerali.

Nhar it-Tnejn li għaddew ġie lura l-Ministru Fenech minn barra u ħareġ stqarrija pjuttost twila biex jiddefendi d-deċiżjoni tiegħu li jirrakkommanda maħfra Presidenzjali.

Wieħed ma jridx ikun xi intellettwali kbir biex jikkonkludi li din l-istqarrija xejn m'hi sodisfaċenti; hija stqarrija mimlija kontradizzjonijiet, nofs veritajiet u anke gideb.

Jien ngħid li dik l-istqarrija minnha nnifisha tiġġustifika li l-aġir tal- Ministru jiġi ċensurat minn dan il-Parlament.

U ngħid għaliex.

Per eżempju, fl-istqarrija tiegħu l-Ministru qal li Queiroz kien diġa' għamel talba għal maħfra Presidenzjali f'April li għadda u din ġiet miċħuda.

Imbagħad qal li fit-8 ta' Ġunju Queiroz reġa' għamel it-tieni petizzjoni tiegħu għall-maħfra fejn daħħal l-element ġdid tas-saħħa tiegħu.

Il-Ministru qal li Queiroz wera mġieba tajba u eżemplari fil-ħabs.

Imma kif jista' jgħid hekk l-Onor.

Fenech meta kien jaf li matul is-snin li ilu fil-ħabs, Queiroz baqa' qatt ma ta informazzjoni lill-Pulizija dwar x'kuntatti kellu hawn Malta fin-network tad-droga u dwar il-missjoni tiegħu, u meta kien jaf ukoll dak li għamel fir-rigward tar-Reverendu Galea Scannura, meta kien webblu b'dik il-ħmerija biex jipprova jqanqlu kontra l- Pulizija?

Kif tista' tgħid dawn l-affarijiet meta inti bħala Ministru tkun konxju li Queiroz kien webbel lil Rev. Galea Scannura jimxi b'dak il-mod?

Dan kien instigah, għaliex l-ittra ta' Rev. Galea Scannura kienet mibgħuta anke lill-Ministru tal-Ġustizzja.

Inkompli ngħid li l-Ministru Fenech fl-istqarrija tiegħu qal li li l- priġunier ibati minn marda infettiva ħafna iżda baqa' ma qalx x'inhi din il- marda infettiva u għalhekk se ngħidlu jien.

Jien, fuq ħaġa bħal din u ma' bniedem bħal dan, ċertament ma napplikax il-ħafna tlablib dwar privazija, aktar u aktar meta din l-iskuża tal-marda infettiva qed tintuża kif intużat biex il-Ministru jipprova jdawwar ftit il-bilanċ ta' l-opinjoni pubblika li daret kontra tiegħu.

X'inhi din il-marda infettiva ħafna li qiegħed isemmi l-Ministru Fenech, qisha l-pesta li ħierġa mill-Indja?

Il-marda hija strain ta' hepatitis B. U hawnhekk minnufih tqum sorpriża ġenerali dwar kif qed nużaw din it-tip ta' skuża ħalli nipprovaw noħorġu minn dan l- iskandlu li dħalna fih.

U ngħid għaliex.

L-ewwelnett m'huwiex veru li l- hepatitis toħloq xi problemi gravi ta' iżolament u ta' spejjeż għal kura; hemm ċerti komplikazzjonijiet, pero' m'humiex dawk li pprova jgħid il- Ministru.

Imbagħad il-Ministru qal gidba oħra, Sur President, meta qal li Queiroz qiegħed jinżamm f'post iżolat fil-ħabs.

Sal-bieraħ stess Queiroz kien qed jiċċirkola fil-ħabs ma' ħabsin oħra fil-liberta' daqshom u bl-istess aċċess bħalhom.

Dik hija l-verita'.

(Interruzzjonijiet) Ħalli ngħidlu x'inhi l- verita'.

Għal xi ġranet f'Ġunju li għadda Queiroz u żewġ priġunieri oħra nżammu f'post iżolat fil-ħabs għaliex instab li kellhom il-hepatitis B, imbagħad spiċċa l-paniku, tneħħew minn hemm u reġgħu tpoġġew mal-bqija tal- priġunieri.

Dik hija l-verita'.

Nerġa' nirrepeti li sal-bieraħ stess Queiroz kien għadu mal-priġunieri l-oħra mingħajr problemi ta' xejn.

Imbagħad il-Ministru Fenech fl-istqarrija tiegħu saħaq fuq kemm hi infettiva u kemm hi ħaġa diffiċli u finanzjarjament dispendjuża li tipprovdi trattament effikaċi għall-marda infettiva li semma, li qatt ma qal x'inhi; qed ngħidu aħna x'inhi.

Sur President, jirriżulta li sal- ġurnata tal-lum għadhom ma sarux fuq Queiroz it-testijiet mediċi bażiċi kollha meħtieġa li suppost isiru fuq min għandu din il-marda.

Dawn għadhom ma sarux!

Jirriżulta li sal-lum lil Queiroz għadhom lanqas bdew jagħtuh it-trattament sħiħ li suppost jingħata lil min għandu l-marda tiegħu.

Hemm trattamenti bażiċi li għandhom jingħataw u dawn mhux qed jingħatawlu sal-ġurnata tal-lum.

Mhux veru li dan hu trattament li jinvolvi xi spejjeż ta' barra minn hawn.

M'intomx qed tagħtuh dan it- trattament li għandu bżonn.

Imbagħad jirriżulta li l-infettivita' tal- marda daqshekk kbira li l-Ministru qal li għandu Queiroz m'hijiex wisq differenti mill-infettivita' ta' diversi strains li diġa' hemm fil-ħabs.

Nerġa' ngħid, m'hux minnu li fil-ħabs m'hemmx każi bħal ta' Queiroz.

Hawnhekk għandna l-istorja ta' dibattitu li diġa' għamilna f'dan il- Parlament fuq il-mismanagement totali li qed imexxi l-Ministru Louis Galea fil-ħabs.

Ħalli nfakkru lill-Ministru Fenech x'kien qal il-Ministru Louis Galea fid-dibattitu li kellna fil-21 ta' April ta' din is-sena dwar l-istat imwiegħer tal-ħabs.

Dik id-darba, bil-qdusija kollha tiegħu, il-baruni Louis Galea qam u fakkar x'kont għidt jien dwar il-hepatitis B xi jumejn qabel meta kont qed nitkellem ma' l-istudenti universitartji.

Il-Ministru Louis Galea qal illi m'hemmx prevalenza ta' hepatitis B fil-ħabs.

Semma li hemm biss tliet każi.

Qal ukoll li m'hemm l-ebda każ ta' HIV positive.

Din qed neħodha testwalment mid-debate.

Mela hemmhekk il-Ministru Louis Galea kien qed jaċċetta li fil-ħabs kien hemm tliet każi ta' hepatitis B. GĦall-ħabta ta' Ġunju, il-Ministru Galea wieġeb għal interpellanza numru 9476 li għamillu l-Onor.

Sandro Schembri Adami, dwar jekk hemmx mard tal- hepatitis fil-ħabs.

Ħalli naraw x'qal il-Ministru Louis Galea meta kien qed jirrispondi fuq il-hepatitis fil-ħabs, li suppost li minnha kien hemm każ wieħed biss gravi, u fil-fatt hemm tlieta:

"Mir-reġistru li d-Dipartiment tas-Saħħa beda jżomm mill-l988 jirriżulta li diversi persuni f'Malta jsofru mill-marda tal-hepatitis.

Il-Ħabs Ċivili jirċievi fih persuni minn fost ir-residenti f'Malta u ma jistax jiġi eskluż mill-priġunieri li jista' jkollhom din il- kondizzjoni.

Il-policy dwar il-prevenzjoni tal-hepatitis ġol-Ħabs ta' Malta hija fuq l-istess skala ta' l-istituzzjonijiet oħra bħalma huwa sptar."

Sur President, f'dak li qal il-Ministru Galea ma hemm l-ebda sinjal li kienet teżisti xi problema serja ta' infettivita'.

Dan intqal f'Ġunju meta Queiroz kien qed iħejji l-petizzjoni tiegħu dwar kemm hija infettiva u serja l-marda tiegħu.

Issa ħalli nkomplu noħorġu iktar informazzjoni interessanti dwar kemm hi infettiva, gravi u serja l-marda ta' Queiroz.

Ġimgħatejn wara li Queiroz għamel il-petizzjoni tiegħu għall-maħfra Presidenzjali u fiha ssemmiet il- marda tiegħu, preċiżament fl-24 ta' Ġunju, Super 1 Radio xandar rapport dwar dwejjaq li kien fil-ħabs minħabba li tliet priġunieri kellhom il- hepatitis B. Dawn it-tlieta kienu qed jaqsmu l-istess servizzi ta' ikel u ta' sanita' ma' priġunieri oħra.

Mela qamet din il-kwestjoni u Super 1 Radio irrapporta li kien hemm priġunieri mdejqa b'din l-istorja ta' hepatitis B u wieħed minn dawn it-tliet priġunieri kien Queiroz.

L-għada, fil-25 ta' Ġunju, "In-Nazzjon" xandret artiklu kbir fejn akkużat lil Super 1 Radio li kien xandar rapport allarmista dwar is-sitwazzjoni fil- ħabs.

Fl-artiklu li deher f'"In-Nazzjon" dwar x'qal Super 1 Radio fuq il- problema li nqalgħet fost il-priġunieri minħabba l-kwestjoni tal-hepatitis B, kien hemm miktub hekk:

"Minn stħarriġ li għamel "In-Nazzjon" jirriżulta li għalkemm il-marda tal-hepatitis li għandhom it-tliet priġunieri f'Kordin hi kontaġġjuża, din m'hix perikoluża, u l-uniku mod li bih tista' tinxtered hu billi xi ħadd juża l-istess siringa jew labra li tkun użat persuna li għandha din il-marda, jew minn relazzjonijiet sesswali ma' persuna kontaġġjuża.

Kemm id-Direttur tal-Ħabs, Louis Cilia, kif ukoll il- Konsulent Amerikan Jim Rouland kellmu lill-priġunieri u spjegawlhom is- sitwazzjoni u assigurawhom li ma kien hemm ebda periklu li s-sintomi tal-marda jinxterdu ħlief mis-siringi u mill-kuntatti sesswali.".

Mr Speaker, se npoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra:

Estratt minn "In-Nazzjon" tal-25 ta' Ġunju l994 intitolat "Super One Radio jallarma l-priġunieri".

Sur President, kemm Rouland u kemm is-Sur Cilia meta tkellmu b'dan il-mod kienu diġa' jafu x'kienet il-marda ta' Queiroz, wieħed mit-tliet priġunier infettati bil-hepatitis, din il-marda li tant hi infettiva, li tant hu diffiċli li tikkuraha illi bilfors trid tibgħat lil dak li jkun barra ħalli tiffranka problemi gravi, qisha l-pesta ġejja mill-Indja!

Din hija r- realta'.

Barra minn hekk, fil-15 ta' Lulju, xahar u nofs qabel l-Onor.

Joe Fenech kien qed iwassal il-maħfra presidenzjali sa l-aħħar il-Ministru Louis Galea reġa' ta risposta oħra għal interpellanza parlamentari.

Fiha reġgħu staqsewh x'inhi l-pożizzjoni fil-ħabs dwar mard li jittieħed, mard bħall- hepatitis B, li ssemmiet speċifikament fil-mistoqsija.

L-Onor.

Louis Galea mill-ġdid reġa' rrefera għall-mistoqsija ta' qabel biex jindika li ma kienx hemm problemi, li kollox kien taħt kontroll u qal ukoll li ma kienx hemm problema li se tfaqqa xi epidemija serja fil-ħabs.

Dan kien fil-15 ta' Lulju ta' din is-sena meta kien avvanzat sew dan il-proċess kbir biex tingħata l-maħfra Presidenzjali lil Queiroz ħalli tikkorreġi l-problema li kien hemm f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-infettivita' kbira u gravi tal- marda tiegħu!

Issa ħalli niġi għar-rimarki li għamel il-Ministru De Marco fil-bidu.

Hawn minnufih tqum mistoqsija dwar x'hawn wara din l-istorja, Sur President.

Jien għandi aktar informazzjoni dwar l-istat ta' saħħa ta' Queiroz u kif waslu għand il-Ministru ċerti konklużjonijiet jew kif inħmew ċerti konklużjonijiet.

Per prudenza, Sur President, m'iniex se nitkellem dwarhom.

Quddiem sitwazzjoni bħal din tqum il-mistoqsija dwar x'hawn wara dan kollu, kif Ministru tal-Ġustizzja jidħol f'dan it-tip ta' proċess fejn qed juża raġunar li ma jorbotx, li huwa fallaċi u giddieb quddiem każ mill- aktar serju u quddiem każ li waħħax ta' bniedem li ġab f'dan il-pajjiż aktar minn 3 kg. ta' kokaina.

U la ġab dak l-ammont ta' kokaina, żgur li dik id-droga kienet għall-użu f'Malta fost uliedna, żgħażagħ u nies oħra li jużaw id-droga f'pajjiżna.

Fil-fatt, l-argument dwar is-saħħa ta' Queiroz huwa argument mill-bidu sa l-aħħar falz u huwa l-uniku argument li ġab il-Ministru Fenech biex jiġġustifika dak li sar.

Nerġa' nirrepeti li dan huwa argument falz u l- uniku wieħed li nġieb.

Issa jien nixtieq nistaqsi għaliex l-ewwel darba li tmexxit 'il quddiem il-maħfra Presidenzjali, il-pulizija ġew ikkuntattjati u kkonsultati, u t-tieni darba ma ġewx.

L-ewwel darba li tmexxiet 'il quddiem il-maħfra Presidenzjali, l-Avukat tar-Repubblika ġie kkonsultat u l- parir tiegħu ġie segwit, imma milli jidher it-tieni darba l-parir tiegħu ma ġiex segwit.

L-uffiċjali tad-Dwana li kienu involuti fil-qbid ta' Queiroz, meta semgħu dak li ġara kienu fost in-nies li l-bieraħ reġgħu pprotestaw.

Jiġifieri ddur fejn iddur, tasal biex tgħid li din id-deċiżjoni ħadha bniedem wieħed biss, u dan ma kien ħadd ħlief l-Onor.

Joe Fenech.

X'inhi r-raġuni li ttieħdet dik id-deċiżjoni?

Minn hawnhekk għalhekk tasal għall-konklużjoni - jien fil-kuxjenza tiegħi nikkondividiha - li r- raġuni m'hijiex dik li ssemmiet, imma li għaddew il-flus.

(Onor. Membri: Hear, hear) Hemm bżonn li l-affarijiet ngħiduhom kif inkunu.

Meta l- affarijiet isiru baxx baxx, kif saru din id-darba fuq każ serju u gravi bħal dan, naħseb li it's about time li l-affarijiet li huma bojod ngħidulhom bojod u dawk li huma suwed ngħidulhom suwed.

Il-konklużjoni tiegħi - mhux tiegħi biss imma hija konklużjoni kondiviża mill-poplu Malti u Għawdxi - hija li quddiem dan il-każ kelma waħda tista' tgħid: X'porkerija!

Bilfors tqum din il-konklużjoni, Sur President, għaliex ir- riperkussjonijiet hemm qegħdin.

Il-poplu jinsab allarmat b'dak li ġara, allarmat għall-fatt li l-ġlieda kontra d-drogi dejjem sejra lura.

Mhux billi jiffanfra l-Onor.

Louis Galea; from the ground u mill-familji, il- feedback li jkollna hija li qed tiżdied u qiegħda tiggrava l-problema tad- drogi.

Qed jinfirxu networks ġodda u mbagħad ikun hemm ċerti każijiet li joħorġu fil-pubbliku, bħal dawk li ħarġu daqs ġimgħatejn ilu, fejn il- barunijiet iż-żgħar tad-droga jħossuhom qishom Al Capone f'Chicago meta jkollhom problema bejniethom.

Pero' u jirriżulta li warajhom ikun hemm nies ħafna aktar qawwija, tkun hemm flejjes deħlin min-negozju tad-droga u kulħadd jibda jissuspetta.

U allura bir-raġun ngħid li hemm kompjaċenzi strambi għaddejjin b'ċerti kuntatti, maniġġi, relazzjonijiet moħbija u indikazzjonijiet għaddejjin, u li minħabba dawn il-kompjaċenzi strambi fin- negozju tad-droga hemm kien isib ruħu komdu, anzi komdu ħafna.

Din hija l- akbar kundanna li jista' jkollu l-Ministru Joe Fenech, illi bil-pass li ħa qiegħed jagħti l-boll tiegħu għal dawn is-suspetti ġustifikati li qed ikun hawn kompjaċenzi strambi u sħaħ fit-tmexxija tan-negozju tad-droga.

Aktar u aktar għaliex il-flejjes li huma nvoluti f'dan in-negozju, aktar ma qed jgħaddi ż-żmien aktar qed jikbru, aktar qed ikunu flessibbli, u aktar qed isir ħasil tagħhom, bħal f'bini, real estate u negozji taparsi ta' counter- trade li għaddejjin b'rata li aktar ma jgħaddi ż-żmien anke Ċikku l-poplu qed jinduna x'hemm wara din l-istorja.

Għalhekk hija kundanabbli azzjoni bħal din, jiġifieri li quddiem każ mill-aktar serju ta' traffikar ta' droga li ġab kejla bħal din f'pajjiżna, ikun il-Ministru tal-Ġustizzja li jimbotta għal darba, darbtejn biex dan il-priġunier jingħata maħfra Presidenzjali.

Imbagħad hemm raġuni oħra għaliex dan li għandna quddiemna huwa tassew ta' tħassib, u dan huwa l-effett li qed ikollu u li se jkollu fuq il- Pulizija, Sur President.

Jien diġa' semmejt kif il-Pulizija, malli semgħu b'dak li qed jiġri, minnufih iltaqgħu flimkien.

Dawn ma jistgħux jesprimu d-diżgust tagħhom b'mod pubbliku, imma hemm qiegħed, jgħid x'jgħid il- Ministru ta' l-Intern.

M'hemmx dubju wkoll li fi żmien meta ħasbu li kienu qegħidn jippenetraw f'ċerti circles ġodda, ħassew li hawn xi ħadd fis- sistema tal-Gvern li lest li jagħtihom daqqa ta' sikkina f'daharhom.

GĦax f'każ bħal dan, il-maħfra Presidenzjali m'hi xejn ħlief gambetta - jien ma ngħidx li dan hu vot ta' sfiduċja - lill-ħidma tal-Pulizija biex imexxu l- affarijiet tagħhom b'mod serju.

Jien qed ngħid dan għax meta jaraw x'qed jiġri, in-nies li kienu jikkollaboraw magħhom - jew li kienu lesti li jagħmlu dan - bilfors jikkonkludu li għaddejjin fili ġodda u differenti u minħabba f'hekk jibdew jibżgħu jitkellmu għax ma jkunux jafu fejn se tasal il-kelma tagħhom.

GĦalhekk in-nies jibdew jibżgħu jikkollaboraw mal- Pulizija.

Il-Pulizija li għandhom x'jaqsmu mal-ġlieda tad-drogi għandhom raġun iħossu diżgust kbir għax pass bħal dan ifisser - u din se tkun l- interpretazzjoni ta' kulħadd, inkluż tal-Pulizija - li hawn min għandu l- influwenza li jista' jċaqlaq l-ispag u jekk iċaqlaq l-ispag lil min irid jeħles u jirranġalu, dan se jirnexxilu jirranġalu.

F'sitwazzjoni bħal din, min ikun lest li jagħti informazzjoni u għajnuna lill-Pulizija joqgħod lura għax jibda jibża' li l-għajnuna li jagħti lill-Pulizija tista' ddur kontra tiegħu u kontra l-familja tiegħu.

GĦalhekk min ikun lest li jikkollabora jiddeċiedi li ma jagħmilx dan.

Il-Pulizija għandhom raġun jgħidu li pass bħal dan kien wieħed mill-iktar passi diżgustanti li kellu jieħu l-Ministru tal-Ġustizzja f'pajjiż demokratiku bħal dan.

Sur President, hemm ħaġa oħra li ta' min jaħseb fuqha wkoll.

Maħfra bħal din tagħti sinjal internazzjonalment ta' kemm il-Gvern ta' Malta huwa serju fil-ġlieda tiegħu kontra d-drogi.

Kieku jien kont qed inħares lejn dan il- pajjiż minn barra u nara maħfra Presidenzjali bħal din, il-konklużjoni tiegħi tkun ċara awtomatikament.

Jien nikkonkludi li l-Gvern ta' Malta hu Gvern laxk u artab fil-ġlieda kontra d-drogi.

Ma jistax ikun li jkun hemm konklużjoni oħra u internazzjonalment, sinjal bħal dan ikompli jnawwar l- isem ta' pajjiżna f'qasam fejn pajjiżna qiegħed jieħu isem ikrah.

Qegħdin nieħdu isem li aħna ċentru tat-traffikar tad-drogi u tal-ħasil tal-flus illegali.

Ċertament li jekk f'sitwazzjoni bħal din, gvern juri din it-tip ta' kompjaċenza għat-traffikar tad-drogi, internazzjonalment bilfors jistaqsu fejn hi s-serjeta' ta' dan il-pajjiż dwar dawn l-affarijiet u jekk il-Gvern Malti nnifsu huwiex kompliċi mas-sistemi internazzjonali tat- traffikar tad-drogi.

Sur President, waħda mill-affarijiet strambi hija li l-istess Ministru diġa' qanqal baraxx sħiħ internazzjonalment - kellu raġun jew ma kellux - fuq il-ħelsien ta' Ali Rezaq xi xhur ilu.

Kellu raġun jew ma kellux, dik ir- reputazzjoni b'xi mod jew ieħor daħlet fil-kuxjenza internazzjonali.

GĦalhekk il-Gvern iktar u iktar kellu juri prudenza meta jiġi biex jikkonsidra l-ħelsien u l-maħfra Presidenzjali ta' traffikant tad-drogi li hu magħruf u maqbud.

Sur President, nixtieq nitkellem ukoll dwar l-argument tas-saħħa.

L- Attorney General kien kontra dan l-argument għax qal li jekk il-Gvern Malti jagħti ħelsien u maħfra Presidenzjali on grounds li l-bniedem konċernat huwa marid b'mod gravi u infettiv, huwa ċar x'se jagħmlu t-traffikanti internazzjonali tad-droga; dawn se jibagħtu lejn Malta traffikanti u couriers li jkunu morda.

Din il-ħaġa tant tiftiehem li l-Ministru stess kellu jgħidha, u jien naqbel magħha.

Jien naqbel mal-parir ta' l-Avukat Ġenerali li dan hu preċiżament żball ieħor li sar u li qiegħed ikompli jimbolla lill-Gvern Malti bħala gvern li hu laxk u artab fil-ġlieda kontra d-drogi.

Sur President, l-aħħar riperkussjoni li ta' min isemmi f'attitudni bħal din hija l-fatt li t-theddida tad-drogi fuq iż-żgħażagħ tagħna qed tinfirex iktar ma jgħaddi ż-żmien.

Meta ż-żgħażagħ jaraw li l-Gvern Malti qiegħed jieħu din l-attitudni laxka u ratba lejn il-ġlieda kontra d-drogi bilfors jikkonkludu li m'hemmx rieda politika fil-ġlieda kontra d-drogi, jew inkella jekk hemm rieda politika hija rieda tal-kliem biss u mhux tal- fatti, u li d-droga hija xi ħaġa aċċettabbli fil-mod kif qed titmexxa bħala negozju f'pajjiżna.

Jien naħseb li ma jistax ikun li naċċettaw li din l- attitudni laxka u ratba tkompli tirriafferma ruħha.

GĦalhekk naħseb li kull Membru tal-Gvern u ta' l-Oppożizzjoni fil-kuxjenza tiegħu jrid jieħu deċiżjoni ċara dwar jekk jaqbilx mad-deċiżjoni li ħa l-Onor.

Joe Fenech.

Wieħed ma għandux jieħu d-deċiżjoni tiegħu fuq bażi ta' partit, imma b'mod ħieles u liberu.

Jekk il-Membri jiddeċiedu fuq il-kuxjenza tagħhom, dawn jaqblu ma' din id-deċiżjoni jew le?

GĦax jekk il-kuxjenza tagħhom taqbel ma' din il-ħaġa, jien ikolli ngħid li l-Gvern u kull Membru tiegħu qiegħed ifalli fl-impenn li għandu jkollhom biex jissalvagwardaw il-bon ordni u l- liġijiet f'pajjiżna.

Il-mod kif ingħatat il-maħfra huwa attakk u theddida għal-liġi u għall-bon ordni f'pajjiżna.

GĦalhekk jekk din hija l- konklużjoni ta' dak li qed joħroġ mill-ħidma ta' l-Onor.

Joe Fenech, naħseb li l-poplu Malti u l-Parlament għandhom raġun jivvotaw għar-riżenja tiegħu.

Jekk l-Onor.

Joe Fenech ma jkunx lest li jirriżenja quddiem każ bħal dan, il-Prim Ministru għandu jkollu r-responsabilita' li f'din il-kultura tar- riżenji li jsemmi, meta ma tinħariġx riżenja kif għandha toħroġ, ikeċċi lill-Onor.

Joe Fenech.

Jien naħseb li diġa' kien hemm każi oħra fejn issemma l-isem ta' l-Onor.

Joe Fenech, imma mhux se noqgħod insemmihom.

Ħalli nkompli nitkellem fuq il-każ li kont qed nitkellem fuqu.

Kienu x'kienu l-każijiet l-oħra li fihom issemma l-Onor.

Joe Fenech, naħseb li dan hu l-aktar każ kruċjali u f'din il-kultura tar-riżenji u ta' rġulija, l-Onor.

Joe Fenech għandu jurina l-istess sens ta' rġulija, fis-sens tal-kelma kif jużaha l-Prim Ministru, billi llejla jagħtina r-riżenja tiegħu.

Jekk il-Ministru tal- Ġustizzja ma jidħolx f'din il-kultura ġdida li suppost li hawn f'dan il- pajjiż u allura ma jirriżenjax quddiem il-fatti serji li għandna quddiemna, jekk mhux se jidħol f'dan is-sens ta' rġulija politika li tant nitkellmu u niftaħru dwaru, allura forsi għandha tiġi eżerċitata r-responsabilita' tal- Prim Ministru u jkeċċih.

U jekk dawn iż-żewġ sinjuri jfallu f'dan id-dmir tagħhom, allura forsi għandu jkun id-dover u l-kuxjenza personali ta' kull wieħed u waħda minna hawn ġew li jużaw il-vot tagħhom b'mod veru liberu din id-darba li jivvotaw biex l-Onor.

Joe Fenech jirriżenja u jekk ma jirriżenjax jitkeċċa.

(Onor. Membri: Hear, hear).

Nirringrazzjak, Sur President.

MR SPEAKER: Grazzi.

Hemm aktar rimarki?

Il-Ministru tal-Ġustizzja.

ONOR.

JOE FENECH (Ministru tal-Ġustizzja): Sur President, quddiem mozzjoni ta' sfiduċja fija quddiem il-Kamra, jidhirli li jkun korrett li jien ma nagħmilx awto difiża tiegħi nnifsi, imma nagħmel biss elenku kronoloġiku tal-fatti kif ġraw biex din il-Kamra - u anke l-poplu - tkun tista' tasal għall-ġudizzju tagħha dwar jekk il-parir li jiena tajt lill- President tar-Repubblika, f'isem l-Eżekuttiv, kienx parir li ttieħed b'mod responsabbli jew le.

Biss qabel ngħaddi għall-elenku kronoloġiku tal-fatti kollha kif ġraw - u l-fatti li huma relevanti għalina huma x'kienu l- ġustifikazzjonijiet jew le li tilqa' jew tirrifjuta talba għal maħfra Presidenzjali - irrid ngħid li l-ħabib tiegħi semma l-inċident ta' Galea Scannura.

Jien se ngħid żewġ fatti biss.

F'Mejju 1993 Galea Scannura kiteb ittra - il-ħabib tiegħi din ma semmihiex - li Alla jbierek tant beżżgħet jew irrikattat lill-Eżekuttiv u lill-Pulizija, li l-Pulizija għamlulu kawża u fil-fatt irtira kollox.

U l-Gvern tant beża' li lil Querioz għaddieh ġuri - jekk m'iniex sejjer żball f'Novembru 1993 - fejn ġie kkundannat 12-il sena ħabs u multa ta' Lm50,000!

Mela dak kollu li semma qabelmhux biss mhux minnu, imma wkoll mhux rilevanti għal kas in eżami għax sar qabel saret il-petizzjoni.

Irridu naraw x'ġara minn mindu talab il-maħfra Presidenzjali, u huwa dak li jrid jiggwida l-kwestjoni.

Il-ħabib tiegħi semma wkoll - ma nistax ma nikkummentax fuqha - li din bilfors kienet kwestjoni fejn għaddew il-flus.

L-Onor.

De Marco korrettament talbu biex allegazzjoni bħal din jissostanzjaha u jien nista' ngħidlu li jekk mhux se jissostanzjaha hawn, jien diġa' għamil kwerela biex ikun jista' jissostanzjaha quddiem il Qorti u jtella' l-provi kollha sabiex jissostanzja dak li qal, għax dan l-aġir huwa rresponsabbli jew li wieħed jagħmel dikjarazzjonijiet simili li jagħmilha biex ikun għamilha mingħajr ma jkollu l-iċken prova jew indizju ta' prova ta' xi ħaġa.

Issa ħalli nelenka daqsxejn il-fatti kif ġraw.

L-ewwelnett se nagħti t-teorija ta' kif normalment tingħata l-amnestija Presidenzjali.

L-awturi kostituzzjonali u l-prassi jgħidu li l-maħfra Presidenzjali tingħata f'diversi ċirkostanzi imma l-każijiet l-iktar komuni huma: kondizzjoni medika tal-priġunier; meta jinstabu provi ġodda li jitfgħu dubju dwar il-korrettezza tal-kundanna; meta tittieħed Queen's evidence jew State evidence; jew inkella meta jkun hemm okkażjoni ta' importanza nazzjonali.

Din il-kwestjoni ġiet a konjizzjoni tiegħi l-ewwel darba fl-10 ta' Mejju, 1994, meta rċevejt mingħand il-President għall-konsiderazzjoni u l-parir, petizzjoni li kienet bagħtet mart il-priġunier biex tingħatalu maħfra minħabba raġuni umanitarja, cioe' minħabba t-tbatija tal-familja.

Din il-petizzjoni ġiet riferita lill-Pulizija fl-24 ta' Mejju, 1994, li ssuġġerew li tiġi irrifjutata u bagħtuli kopja tas-sentenza tal-Qorti li ngħatat kontra Queiroz fl-1 ta' Novembru, 1994.

Minn indaġini li għamilt irriżulta li fil-11 ta' Lulju, 1991, Queiroz inqabad fl-ajruport bil- pussess ta' droga minn uffiċjali tad-Dwana u ġie arrestat mill-Pulizija u ppreżentat il-Qorti fit-13 ta' Lulju meta bdiet il-kumpilazzjoni.

Fit-13 ta' Lulju, 1991, iddaħħal Kordin u fil-25 ta' Ottubru, 1993, beda l-ġuri tiegħu.

Fl-1 ta' Novembru, 1993, ingħatat is-sentenza fejn il-ġurati kienu rrakkommandaw klemenza u wara li ħadet konjizzjoni tagħha fl-applikazzjoni tal-piena, il-Qorti kkundannat lil Queiroz għal 12-il sena ħabs u Lm50,000 multa.

Minn din il-piena kellu jitnaqqas il-perjodu li għamel fil-ħabs.

Billi l-akkużat ma kellux mezzi u ma setax iqabbad avukat biex jiddefendih, ġie difiż fil-ġuri mill-avukat ta' l-għajnuna legali, magħruf komunement bħala l-avukat tal-fqar.

Huwa ġie nfurmat li mill-piena ta' 12-il sena kien għad fadallu biss tliet snin u 11-il xahar ħabs x'jiskonta wara li tnaqqas il-perjodu li għamel fil-ħabs, iż-żmien ta' maħfra permess mil-liġi għal imġieba tajba fil-ħabs u t-tnaqqis tal-piena skond il-proklama tat-2 ta' Mejju, 1992.

U kieku ma setax iħallas il-Lm50,000 u kellhom jiġu konvertiti f'ħabs, dawn kienu jissarrfu fi 18-il xahar ħabs.

Fil-31 ta' Mejju jien tajt parir lill-President biex jirrifjuta t-talba u l-petizzjoni ġiet rifjutata fl-1 ta' Ġunju, 1994.

Mela l-ewwel talba biex dan jiġi mogħti l-maħfra Presidenzjali kienet ibbażata biss fuq bażi umanitarja.

Il- Pulizija ġustifikatament oġġezzjonat u bla dubju ta' xejn ilqajt il-parir tagħhom, għax anke kieku ma tawhulix hekk kont nagħmel.

Jien għalhekk tajt il-parir lill-President biex ma jaċċettax il-petizzjoni.

U mhux veru li mort għand l-Attorney General, kif qal il-Kap ta' l-Oppożizzjoni, għax ma kienx hemm għalfejn.

L-ewwel talba kienet eżattament hekk.

Imbagħad x'ġara?

Fis-16 ta' Ġunju, 1994, irċevejt mingħand il-President għall-konsiderazzjoni u l-parir tiegħi, petizzjoni oħra li din id-darba bagħatlu l-priġunier Queiroz mill-ħabs, fit-8 ta' Ġunju 1994, u li magħha hemeż ċertifikat mediku tat-tabib tal-ħabs u rapport ta' l-imġieba fil-ħabs datat ukoll 8 ta' Ġunju, 1994.

Mela dan mal-petizzjoni li bagħat lill- President, bagħat ċertifikat mediku mit-tabib tal-ħabs u rapport ta' l- imġieba tiegħu mill-uffiċjali tal-ħabs.

It-tabib ġie nformat li ntbagħtet din il-petizzjoni mill-priġunier dak inhar stess li ġie nformat għall-ewwel darba bil-marda u s-serjeta' tagħha.

Fil-fatt il-petizzjoni għall-maħfra kienet ibbażata biss fuq l-istat ta' saħħtu u fiha ħareġ dan l-element ġdid importanti ta' marda serja li t-tabib fiċ-ċertifikat tiegħu iddeskrivieha bħala marda "highly infectious especially in prison facilities" u li l- marda kienet waħda attiva.

Fiċ-ċertifikat it-tabib kiteb ukoll li l- Professur Fenech fl-Isptar San Luqa kien eżamina lill-priġunier.

In vista ta' dan, fl-20 ta' Ġunju, 1994, jien irreferejt kollox lis-CGMO għall- kummenti u r-rakkommandazzjonijiet tiegħu.

Billi din id-darba ma kenitx kwestjoni umanitarja fejn jidħlu l-Pulizija - u l-Pulizija quite rightly kienu diġa' oġġezzjonaw u allura ma kienx hemm iktar x'tisma' mingħandhom iktar - l-awtorita' li lilha ridt nirreferi l-kwestjoni biex tagħtini l- entita' u s-serjeta' ta' dak li kien qed jallega u ta' dak li kien hemm fiċ- ċertifikat mediku, kienet l-awtorita' sanitarja u ħadd iktar.

Fil-fatt jien bgħatt kollox lis-SGMO fl-20 ta' Ġunju.

Fid-29 ta' Lulju, 1994, is-CGMO ikkonferma l-marda u l-kondizzjoni medika tal-pazjent bħala waħda infettiva u r-riskju ta' nfezzjoni lil ħaddieħor dak iż-żmien ġie minimizzat billi l- priġunier inżamm in a secluded area.

Qaluli li gdibt, imma din qiegħda fiċ- ċertifikat li rċevejt mingħand l-awtoritajiet tas-saħħa u jien m'għandix għaliex ma noqgħodx fuqhom.

Fil-11 ta' Awissu, 1994, irreferejt għall- ewwel darba l-każ lill-Avukat Ġenerali għall-kummenti u s-suġġerimenti tiegħu.

Fl-24 ta' Awissu, 1994, l-Avukat Ġenerali rrakkommanda li billi m'hemmx arranġamenti mal-Brażil għat-trasferiment ta' priġunieri, l-aħjar mod kien li l-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin jagħmel arranġamenti ma' awtoritajiet Brażiljani biex il-priġunier ikompli jservi s-sentenza f'ħabs fil-Brazil, filwaqt li tinħafirlu l-piena pekunjarja.

Fuq ir-rakkommandazzjoni ta' l-Avukat Ġenerali, is-Segretarju Permanenti fil-Ministeru tiegħi, fit-28 ta' Awissu, 1994, kiteb ittra lill-Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin biex, kif issuġġerixxa l-Avukat Ġenerali, jagħmlu l-arranġamenti neċessarji ma' l-Awtoritajiet Brażiljani ħalli l-priġunier ikompli jservi s-sentenza fil-ħabs il-Brażil.

Il-Ministeru ta' l- Affarijiet Barranin ikkonfermalu li m'hemmx arranġamenti simili mal-Brażil u li kienu jridu jgħaddu xhur jekk mhux snin biex forsi jsiru arranġamenti simili.

Fis-7 ta' Settembru, 1994, mingħand id-Direttur Ġenerali tal- Ministeru ta' l-Intern irċevejt kopja ta' ittra li kien bagħat lill-Avukat Ġenerali, flimkien ma' kopja ta' ittra tat-Tabib tal-Ħabs, Dr Zammit Montebello, datata 11 ta' Awissu, 1994, li magħha nkluda wkoll kopja ta' rapport li l-Professur Fenech kien bagħat lit-tabib fit-3 ta' Awissu, 1994, wara li kien irreferielu lill-priġunier għall-eżami.

F'din l-ittra l- Professur Fenech qallu li l-marda kienet persistentement attiva - u min hu tabib jaf din xi tfisser - infettiva u kien hemm riskju li l-marda tiggrava.

GĦalhekk deherlu li l-priġunier għandu jkun konsidrat għal trattament b'mediċini partikolari ...

Qed nitkellem hekk biex ma nsemmix il-marda x'kienet għalkemm int deherlek li għandek issemmiha.

(Interruzzjonijiet) U fil-fatt semmejtha ħażin għaliex hemm diversi kwalitajiet ta' hepatitis.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

ALFRED SANT: Jien fl-interess tal-pubbliku ridt insemmiha.

ONOR.

JOE FENECH: L-interess tal-pubbliku l-Gvern qed jieħu ħsiebu.

F'din l-ittra kien hemm miktub hekk:

"Għalhekk deherlu li l-priġunier għandu jkun konsidrat għal trattament b'mediċini partikolari, liema trattament hu spendjuż ħafna.

GĦalhekk jirrakkommanda li l-priġunier jintbagħat lura f'pajjiżu għall-kura.".

Din kienet ir-rakkommandazzjoni li kien għamel il-Professur Fenech.

Bl- ittra tiegħu tal-11 ta' Awissu, 1994, it-Tabib Zammit Montebello nforma lill-Aġent Direttur tal-Ħabs li jaqbel mar-rakkommandazzjonijiet li kien għamel l-ispeċjalista.

Id-Direttur Ġenerali tal-Ministeru ta' l-Intern fl- ittra tas-7 ta' Settembru, 1994, li bagħat lill-Avukat Ġenerali u li bħala bagħat kopja lill-Ministeru tal-Ġustizzja, iddikjara li l-istat ta' saħħa ta' Queiroz kien qed jiddeterjora u li in vista tar-rakkommandazzjoni tat- tobba li dan jintbagħat għall- kura f'pajjiżu u l-fatt li m'hemmx arranġamenti mal-Brażil li taħthom il-prinġunier Queiroz seta' jintbagħat ikompli jservi s-sentenza hemm, deherlu li minħabba ċ-ċirkostanzi mediċi tal-każ, wieħed għandu jesplora x'possibbiltajiet oħra hemm wara li wkoll jieħu in konsiderazzjoni l-aspett uman u l-ispiża tat-trattament.

Mir-rapport dwar l-imġieba tiegħu fil-ħabs - u hawn il-Kap ta' l- Oppożizzjoni qal li jien gdibt ukoll - li d-Direttur Ġenerali hemeż ma' l- istess ittra, jirriżulta li l-imġieba tal-priġunier fil-ħabs f'dawn it- tliet snin kienet tajba, anzi eżemplari, ta' eżempju għal ħaddieħor, u qatt ma sar rapport kontra tiegħu, filwaqt li kien ubbidjenti u jirrispetta lill-uffiċjali tal-ħabs u l-istat ta' saħħtu ma kienx tajjeb.

Irriżulta wkoll li l-priġunier ma kkommetta ebda delitt fil-Brażil jew f'xi post ieħor qabel dan id-delitt li sar f'Malta.

Minn Frar ta' l-1992 sal-lum, kien hemm 48 petizzjoni minn priġunieri li kien hemm il-ħabs dwar delitti relatati mad-droga.

Il-Gvern qatt ma ta maħfra għaliex dawn id-delitti jikkonsidrahom gravi ħafna u flaġell għas- soċjeta' u jinsab impenjat u determinat li jiġġieled it-tixrid tad-droga b'kull mezz.

Kien hemm żewġ każijiet, barra dan ta' Queiroz, fejn sar xi tnaqqis tal-piena.

Każ minnhom kien ta' ċertu wieħed kunjomu Rapinett fejn ġie rakkommandat it-tnaqqis ta' multa ta' ¥400 wara rakkommandazzjoni ta' l-istess Pulizija billi dan kien attenda għall-kors ta' riabilitazzjoni tal-Caritas u kien qed jagħmel progress u beżgħu li l-inkwiet tal-multa seta' jkun detrimentali għas-suċċess tal-kors.

Kien hemm ukoll tnaqqis ta' multa minn Lm200 għal Lm100 fil-każ ta' ċertu wieħed kunjomu Buhagiar għal raġunijiet umanitarji billi tkeċċa minn post tal-Gvern u kien fi strettezzi finanzjarji.

Finalment kien hemm il-każ ta' Queiroz li wara li jien eżaminajt l-istat deterjoranti ta' saħħtu, il-perikli u r-riskji ta' l- infezzjoni lil ħaddieħor f'marda li hi deskritta bħala "attiva", il-parir tat-tobba, il-fatt li ma setax jintbagħat ikompli jservi l-piena fil-ħabs karċerarja fil-Brażil, kif ukoll ċirkostanzi oħra msemmija iktar 'il fuq, b'sens ta' responsabilita', fl-interess pubbliku u nazzjonali, jien tajt parir lill-President biex tingħatalu l-maħfra ħalli jmur f'pajjiżu għat- trattament.

B'hekk nevitaw il-periklu tal-marda tiegħu mill-ambjent tal- ħabs.

Dawn huma l-fatti li fuqhom għamilt ir-rakkommandazzjoni tiegħi u huma fatti li jitkellmu weħidhom u li fl-opinjoni tiegħi jiġġustifikaw b'mod ċar il-parir li tajt lill-President.

(Onor. Membri: Hear, hear)

MR SPEAKER: Grazzi.

Iktar rimarki, jekk jogħġobkom?

Il-Ministru ta' l- Intern u Żvilupp Soċjali.

(Interruzzjonijiet) Jekk jogħġbok żomm l-ordni, Onor. Spiteri.

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Speaker, m'hemmx dubju li meta tiġi eżerċitata l- maħfra Presidenzjali, naħseb li din dejjem tkun deċiżjoni ta' ċerta kontroversja.

M'hux l-ewwel darba li fil-pajjiż kien hawn kontroversja dwar l-eżerċizzju ta' din il-maħfra, pero' jien naħseb li iktar nifhmu kemm il-kontroversja tkun aktar qawwija jekk din il-maħfra Presidenzjali tkun tirrigwarda lil xi ħadd li jkun ġie kundannat - kif inhu f'dan il-każ - fuq traffikar tad-droga.

Naħseb li f'Malta, il-kontroversja qed takkwista ċerta karga iktar min-normal minħabba li t-tħabbir ta' din il-maħfra Presidenzjali tikkonċiedi mal-qtil u mat-traġedja li kellna fil-Mosta li hija wkoll relatata ma' problemi, ma' abbuż u ma' traffikar tad-droga.

Illum aħna ltqajna hawnhekk sabiex nesprimu l-fehma tagħna fuq il-ġudizzju li eżerċita l-Ministru tal-Ġustizzja fil-qadi ta' dmirijietu biex jagħti parir lill-President ta' Malta dwar dan is-suġġett.

Waħda mir- riflessjonijiet li rrid nagħmel hija li, filwaqt li wieħed jista' ma jaqbilx mal-ġudizzju ta' awtorita' kompetenti u jista' jikkustinja dak il- ġudizzju, ma jidhirlix u ma nemminx li wieħed għandu jaqbeż mill-ewwel għall-konklużjoni li dik id-deċiżjoni, b'xi mod, tista' timmina l-impenn tal-Gvern fil-ġlieda kontra t-traffikar tad-droga.

Jien nifhem li, li wieħed jikkritika deċiżjoni hija parti mis-sistema demokratika ta' pajjiżna u li wieħed jikkritika deċiżjoni biex jissensibilizza iktar opinjoni pubblika fuq is-suġġett wieħed jasal biex jifhimha wkoll imma, fil-fehma tiegħi, huwa apprezzament żbaljat tal-fatti u taċ-ċirkostanzi kollha u huwa wkoll apprezzament mgħaġġel, daparti ta' l-Oppożizzjoni, li mhux biss ma taqbilx mal-ġudizzju tal-Ministru tal-Ġustizzja, mhux biss toħroġ u tikkritikah fil-pubbliku talli timputa malizzja u mottivi ulterjuri, bl- iktar mod infondat, u tersaq biex tipproponi mozzjoni ta' sfiduċja.

Allaħares kull darba li l-Oppożizzjoni ma taqbilx mal-ġudizzju ta' awtorita' kompetenti tavvanza l-mozzjonijiet ta' sfiduċja u tavvanza l- imputazzjonijiet infondati għaliex kieku wieħed jispiċċa fi kriżi sħiħa ta' stat.

Dalgħodu, kif ġieli jkolli nagħmel, ġabuli quddiemi biex niffirma dik li tissejjaħ ordni ta' kura għal tarbija li qiegħda f'diffikultajiet fi ħdan il-familja tagħha.

M'huwiex eżerċizzju faċli li persuna li hija kompletament estranja għall-persuna oħra minuri u għall-familja tagħha, tevalwa r-rapporti li jaslulha - f'dan il-każ tas-social workers - u abbażi ta' dik l-evalwazzjoni tagħmel ġudizzju u tiddeċiedi li toftoq lil dak l-iben jew lil dik il-bint mill-ġenituri tagħha.

Dan huwa ġudizzju li l-awtorita' kompetenti - f'dan il-każ inzerta l-Ministru responsabbli għall-Affarijiet Soċjali - trid teżerċitah u trid tagħmel l-almu kollu tagħha sabiex teżerċitah b'għaqal u bi prudenza u m'hux eskluż li jkun ġudizzju li ħaddieħor ma jaqbilx miegħu u li jqanqal ċertu kritika.

GĦalhekk, fl-opinjoni tiegħi, il-materja li għandna quddiemna, m'hijiex il-kwestjoni jekk il-Ministru tal-Ġustizzja kienx ġenwin, korrett, onest jew integru fid-deċiżjoni tiegħu meta ġie biex jagħti l-parir lill- President ta' Malta favur il-maħfra f'dan il-każ partikolari.

Dak il- ġudizzju huwa kompitu ta' dik l-awtorita' skond il-Kostituzzjoni, ħadd ma jista' jissostitwixxi l-ġudizzju tiegħu għal ġudizzju ta' dik l-awtorita' għax dik l-awtoirita' f'dak il-mument partikolari tkun qed tevalwa ċ- ċirkostanzi u l-fatti li jkollha quddiemha u għalhekk tibqa' il- kwestjoni jekk din id-deċiżjoni, kif qed tgħid l-Oppożizzjoni, timminax b'xi mod l-impenn tal-Gvern fil-ġlieda kontra t-traffikar tad-droga.

L- Oppożizzjoni qalet: Ir-rieda politika bil-kliem hemm, bil-fatti le.

Fuq dan nesprimi ftit opinjonijiet iktar tard.

Il-qalba tal-mozzjoni li għandna quddiemna m'hijiex l-isfiduċja fil- Ministru Fenech imma hi jekk din id-deċiżjoni timminax l-isforzi ta' l- Istat Malti fil-ġlieda kontra t-traffikar tad-droga, turix nuqqas ta' kuxjenza daparti tal-Gvern f'din il-materja u tnaqqasx il-fiduċja ta' gvernijiet barranin fil-Gvern u fl-operat tal-Gvern Malti li l- Oppożizzjoni sejħitlu laxk u artab.

Jien konvint ħafna li minn din il- perspettiva li qed titfa' l-Oppożizzjoni ma javvera ruħu assolutament xejn u se nispjega għaliex.

L-ewwelnett nixtieq nagħti xi informazzjoni oħra dwar il-kwestjonijiet li huma marbuta ma' l-aspetti ta' saħħa għar-rigward tal-popolazzjoni li hemm fil-ħabs ta' Kordin.

L-Oppożizzjoni donnha trid tagħti l-impressjoni li din ir-raġuni ta' saħħa hija xi invenzjoni, x'aktarx b'kollużjoni ta' dan il-priġunier u li din ir-raġuni wasslet għal din il-maħfra Presidenzjali.

Pero' l-fatti huma ħafna iktar 'il bogħod minn daqshekk.

Il-fatti huma fl-istorja tal-popolazzjoni tal-ħabs ta' Kordin qatt ma kien sar screening ta' l-inmates.

Meta l-awtoritajiet tal-ħabs bdew jaraw kif il-kategorija tal-ħabsin qegħda tevolvi b'mod li n-numru ta' dawk li qegħdin jiġu kkundannati fil-ħabs minħabba reati konnessi ma' abbuż ta' droga u traffikar ta' droga qiegħed jiżdied u minħabba li hu magħruf minn kulħadd illi fil-popolazzjoni ġenerali li tabbuża mid-droga hemm inċidenza ta' infezzjonijiet u ta' mard illi hija ogħla mill-inċidenza illi jkollok f'popolazzjoni li ma tkunx qed tabbuża hekk, f'Ottubru tas-sena l-oħra ħassew il-ħtieġa li jibdew screening programme tal-ħabsin kollha kemm huma.

Dan ma bediex isir għaliex skoppjat xi kriżi u f'daqqa waħda l- awtoritajiet ma kenux jafu x'se jaqbdu jagħmlu u għamlu xi screening programme.

Dan beda jsir għaliex element importanti tar-riforma fil-ħabs huwa s-servizzi mediċi u ta' saħħa illi aħna rridu nintroduċu bħala parti mir-riforma kollha tas-servizzi korrettivi.

Wieħed ma setax jibda jibni strateġija u policy dwar x'servizzi ta' saħħa u x'servizzi mediċi jrid jipprovdi jekk l-ewwel ma jkollux profil ta' l-istatus tas-saħħa tal- popolazzjoni tal-ħabsin.

GĦalhekk f'Ottubru beda l-iscreening.

Irrid ngħid li hemm ċerta delikatezza fis-sitwazzjoni.

L-ewwelnett, tajjeb ngħid li wieħed ma jistax, skond il-liġijiet u skond l-etika medika, imur fuq ħabsi u jgħidlu li jrid jeħodlu d-demm ħalli jittestjahulu.

Kieku l- awtoritajiet tal-ħabs kellhom jipprovaw jagħmlu dan l-iscreening bil-metodu rough li d-diskors ta' l-Oppożizzjoni meta tiġi biex timmaniġġja dawn l- affarijiet donnu jindika - anke jekk fil-fatt jien naf illi meta mbagħad jaraw l-affarijiet bil-kalma bil-pariri ta' min jifhem - kieku kien ikollna diżastru għaliex l-inmates kienu jirrifjutaw li jiġu screened.

U kien hemm min ried jirrifjuta li jiġi screened u filwaqt li aħna ma stajniex nisforzawhom daħħalna wkoll il-prinċipju li min jirrifjuta li jiġi screened jista' ma jiġix screened għax huwa dritt tiegħu, imma daqstant ieħor l-awtoritajiet tal-ħabs ikollhom id-dritt li mbagħad ma jqisux b'mod pożittiv dawk illi fl-intern tal-ħabs isejħulhom il-privileġġi tal-ħabsin, jiġifieri l-contact visits u affarijiet oħra bħal dawn.

Bejn il-persważjoni u bejn ċertu bilanċ ta' kif jiġu maniġġjati l-affarijiet, beda screening programme bil-mod, imbagħad sa nofs is-sena l994 konna qrobna biex kważi nagħmlu screening ta' l-inmates kollha tal-ħabs.

Ir-riżultat ta' dan l- iscreening wera xi każijiet tal-hepatitis B. Naturalment dawn li jkunu taw dawn ir-riżultati jiġu mbagħad riferuti għal aktar investigazzjonijiet u, jekk ikun hemm bżonn, għal aktar kura lill-awtoritajiet ta' l-isptar.

GĦall-ħabta ta' nofs din is-sena, minn ċerti investigazzjonijiet ulterjuri li saru, mhux biss b'testijiet li saru hawn Malta imma b'testijiet ukoll li saru fl-Ingilterra - u safejn informat jien ma jirriżultalix li ma sarux it-testijiet kollha meħtieġa biex tiġi stabbilita l-kondizzjoni tal-persuna in kwestjoni - irriżulta li fil-każ tal-persuna li għandna quddiemna llum dan kellu kondizzjoni - u din mhux il-Ministru tal-Ġustizzja, jew l-agent Direttur tal-Ħabs jew xi uffiċjal ieħor tal-ħabs qed jgħiduha imma l- awtoritajiet tas-saħħa Maltin, il-konsulenti u t-tobba Maltin u t-tabib konċernat li jsegwi dawn il-każijiet - li hija highly infectious, li m'hijiex passiva kif tkun il-hepatitis B fil-biċċa l-kbira tal-każijiet.

Hija kondizzjoni illi tkun qegħda persistentement attiva u li għaliex hija attiva allura l-periklu ta' l-infettivita' ta' l-infezzjoni għal xi raġuni jew oħra jikber ħafna iktar min-normal.

Meta xi ħadd mill-faċilita' korrettiva ta' Kordin informa b'dan kollu lill-mezzi ta' komunikazzjoni ta' l-Oppożizzjoni u dan kollu ġie mxandar, żarmawlna x-xogħol kollu li konna qed nipprovaw nagħmlu sabiex l-affarijiet isiru b'għaqal, għall-ġid tal- popolazzjoni tal-ħabs, għall-ġid tal-familjari tagħhom li jżuruhom u għall- ġid ta' l-istaff li jaħdem il-ħabs; f'kemm ilni ngħidlek kien se jkollna rivoluzzjoni.

At that point in time, f'nofs Ġunju, l-uniku mezz li aħna bih stajna nikkalmaw is-sitwazzjoni kien billi nissegregaw, jiġifieri niżolaw il-persuni li kellhom indikazzjoni ta' din il-kondizzjoni.

Jien naħseb - għalkemm kulħadd jaf fuq xiex qed nitkellmu - li s-serjeta' titlob ukoll li wieħed xorta jibqa' juża ċertu korrettezza dwar kif jiżvela x'inhu l- istat ta' saħħa ta' xi ħaddieħor, hu min hu, Mr Speaker.

Għalhekk m'iniex se noqgħod nispeċifika l-marda kif inhi għaliex l-Oppożizzjoni jidher ċar li għandha ħjiel tajjeb.

Irrid ngħid li wara li s-sitwazzjoni ikkalmat ...

U kkalmat mhux kumbinazzjoni; l-ewwel ġew provokati għaliex din l-aħbar ġiet mogħtija b'ċerta mod u manjiera, l-awtoritajiet kellhom id-dover tagħhom jaraw kif is-sitwazzjoni jġibuha għan-normal għaliex f'sitwazzjoni mhux normali ma setax ikomplu l-iscreening u ma setgħux ikomplu l-ħteġijiet meħtieġa biex ikunu jistgħu jiġu mplimentati miżuri għar-rigward tas-saħħa tal-popolazzjoni tal-ħabs u jekk m'inix sejjer żball, dawn ġew segregati fit-28 ta' Ġunju u ġew poġġuti fil-lock-up tar-Raħal il-Ġdid fejn damu hemmhekk sat-2 jew 3 ta' Awissu ta' dik is-sena.

Irrid ngħid li f'dak iż- żmien, saru diversi laqgħat - ġieli kont preżenti jien ukoll - fejn ġew involuti l-awtoritajiet tas-saħħa, id-Direttur responsabbli għas-saħħa pubblika, it-tobba tal-Faċilita' Korrettiva, il-persuni responsabbli għall- Prison Board, il-Professur Rizzo Naudi, id-Direttur Ġenerali, is-Segretarju Permanenti tal-Ministeru tagħna u jien.

F'dawn il-laqgħat li saru f'Ġunju - f'Lulju kien hemm laqgħat iktar formali - ġie analizzat dawn iċ- ċirkostanzi kollha u f'dak iż-żmien bdejna nifhmu iktar kif wieħed għandu jieħu l-prekawzjonijiet meħtieġa.

Sadanittant fit-2 ta' Awissu 1994, f'laqgħa oħra li saret fejn kont preżenti jiena wkoll, idduskutejna l- kwestjoni tal-policy tas-segregazzjoni ta' każijiet ta' dan it-tip.

Filwaqt li wieħed faċilment jista' jaħseb li dak li tista' tagħmel huwa li tifred lil min ikollu kondizzjoni bħal din mill-bqija tal-popolazzjoni, l- esperjenza kollha turi u l-prinċipji etiċi u anke ta' natura ta' konvenzjonijiet fuq livell internazzjonali jindikaw, li wieħed m'għandux jieħu x-short-sighted avenue li jagħmel segregazzjoni ta' min ikun milqut b'din il-materja.

U fil-fatt il-pożizzjoni kienet li f'din il-laqgħa tat-2 ta' Awissu, 1994 wara li qissna l-konsegwenzi kollha ta' xi tfisser policy ta' segregazzjoni, x'inhuma l-implikazzjonijiet legali u etiċi, x'inhuma l- implikazzjonijiet jekk tapplika l-policy ta' segregazzjoni f'dan il-każ in partikolari għal kondizzjonijiet oħra ta' mard futuri, x'timplika din għat- tmexxija kollha kemm hi tas-servizzi korrettivi, x'timplika din għad-dritt ta' kull ċittadin għall-konfidenzjalita' dwar il-kondizzjoni ta' saħħtu ...

Rajna wkoll, Mr Speaker, x'jgħidu awtoritajiet f'dan il-qasam.

Hemm konvenzjonijiet Ewropej li jitkellmu kontra din il-policy.

Wieħed mill- awtoritajiet li aħna nsegwuh ħafna bħala manual li jismu l-"Prison Health" magħmul mill-Helsinki Institute for Crime Prevention and Control li huwa affiljat man-Nazzjonijiet Uniti jgħid li:

"Whether compulsory HIV testing and segregation has reduced transmission of HIV infection remains unproven but such practices have been opposed for penalising HIV infected prisoners.".

Jirriżulta wkoll li segregation on grounds of HIV infection alone was adoped as a policy - per eżempju fl-Irlanda - by the prison administration rather than the health service and also much against the protest tal- professjoni medika f'dak il-pajjiż in partikolari.

U għal din ir-raġuni aħna ħdimna strateġija kif inwaqqfu din is-segregation.

Il-Kap ta' l- Oppożizzjoni qalilna - donna din ġrat naturali - li meta l-paniku waqaf, is- segregation waqqfuha.

Ma jafx il-Kap ta' l-Oppożizzjoni l-input li kien hemm ta' diversi uffiċjali pubbliċi mediċi u oħrajn biex inkunu nistgħu ġo ambjent delikat infiehmu lil kulħadd għaliex segregation policy m'hijiex la fl-interess tal-popolazzjoni tal-ħabs u tmur ukoll kontra d-drittijiet taċ- ċittadini li jkunu ġew segregati?

U waħda mir-raġunijiet hija li jekk wieħed jibda jadotta l-policy ta' segregation allura l-porċess ta' volontarjeta' li huwa meħtieġ daparti ta' priġunier biex jikkopera ma' l- awtoritajiet mediċi biex ikunu jistgħu jiġu stabbiliti l-kondizzjonijiet ta' saħħa u ħwejjeġ oħra relatati, jiġi ostakolat għax ħadd ma jkun irid jikkopera biex f'każ li jirriżulta xi ħaġa, ma jiġix iżolat u segregat.

Mr Speaker, dan jien qed ngħidu għaliex l-Oppożizzjoni donnha pprovat tagħti l- impressjoni li kollox kien fittizju mentri dan hu r-riżultat ta' proċess ta' ħsieb li qed jieħu ż-żmien.

Dan qed isir b'ċertu għaqal u rrid ngħid ukoll li f'dan il-każ partikolari, aħna ħadna l-miżuri kollha meħtieġa.

L- Oppożizzjoni donnha qed tgħid li l-kondizzjoni ta' saħħa li qed nitkellmu fuqha m'hi xejn.

Veru li hemm kondizzjonijiet, li meta tkun passiva, din ma tkunx ta' periklu partikolari, pero' wieħed xorta jrid jieħu ċerti prekawzjonijiet għaliex anke f'dan ir-rigward hemm possibilitajiet ta' infettivita'.

Imma din tista' tkun kondizzjoni attiva u kronika jew kif jien informat mill-opinjoni medika jista' jkun hemm każijiet fejn f'daqqa waħda tista' tiddeterjora l-kondizzjoni u l-persuna konċernata tkun tista' tmur għall-agħar u tmut.

L-infettivita' tista' tirriżulta mhux biss minn kwestjonijiet ta' atti sesswali, minn sharing ta' siringi għall-abbuż tad- droga intravenuż u minn xi taħlit ta' demm imma tista' tirriżulta wkoll f'ambjent magħluq kif inhu l-ħabs; anke jekk bniedem ikollu xi jgħid.

U aħna nafu li l-livell ta' tensjoni fil-ħabs bilfors huwa ogħla minn dak ta' ċirkostanzi normali.

MR SPEAKER: Point of Order.

L-Onor.

Tony Nicholl.

ONOR.

TONY NICHOLL: Fl-opinjoni tiegħi, il-Ministru qed jimmiżlijdja lill-Kamra u se nagħti l-provi għal dan.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Speaker, dan se jidħol fil-mertu ....

MR SPEAKER: Onor. Nicholl, agħmel il-punt tiegħek.

ONOR.

TONY NICHOLL: Mr Speaker, jien hawnhekk għandi kopja tal-magazine mediku t'Awissu, 1994 miktub minn Michael K. Reese li huwa Internist in Private Practice in Brooklyn, Clinical Instructor of Medicine f'Harvard Medical School ...

MR SPEAKER: Onorevoli, imma jien ma nistax nidħol fil-ġudizzju ...

ONOR.

TONY NICHOLL: Imma l-Ministru qed jimmiżlijdja lill-Kamra.

Dan qed jgħid: A common misconception among some patients ...

MR SPEAKER: Onorevoli, din hija opinjoni u jien ma nistax niddeċiedi fuqha.

Jiddispjaċini imma qiegħed out of order.

Ikompli l-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Speaker, nerġa' ngħid, li jien noqgħod fuq l- opinjoni medika għaliex jien lajk għal kollox f'din il-materja.

Jien għandi ċertifikati li jgħidu li l-kondizzjoni konċernata hija highly infectious u l-artiklu li qed jikkwota l-Onor.

Membru jgħid ukoll li din il-kondizzjoni in partikolari is a marker of virenia (?) and denotes increased infectivity.

MR SPEAKER: On a point of order.

L-Onor.

Spiteri.

ONOR.

LINO SPITERI: Ġaladarba l-Ministru Galea qiegħed jikkwota, biex jirribatti dak li qal l-Onor.

Nicholl, inħoss li s-Sedja għandha l-obbligu li tippermetti li jidħol fir-record il-parti qasira li kien se jaqra l- Onor. Nicholl.

MR SPEAKER: Onorevoli tressaq point of order.

Naturalment, għandek id- dritt li twieġeb u tintervjeni d-dibattitu.

Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Speaker, nixtieq ngħid li f'dan il-każ in partikolari l-fatti ma kenux biss iqanqlu tħassib fil-Ministru tal- Ġustizzja li, fi proċess kompletament separat, kien qiegħed jikkonsidra petizzjoni tal-priġunier in kwestjoni imma minn punto di vista totalment differenti kien qiegħed iqanqal tħassib serju lill-awtoritajiet tal-ħabs li, nerġa' ngħid, kienu fi proċess ta' screening process fuq kondizzjonijiet ta' saħħa fejn l-avvanz mediku għadu qiegħed jiskopri ċerti affarijiet.

Mr Speaker, tajjeb li ngħid li ċerti screening tests li ġew użati f'dan il-proċess kollu li qed insemmi huma tests li bdew jiġu wżati għall-ewwel darba fl-1989 u għadhom sal-lum l-awtoritajiet mediċi jgħidu li f'ċerti kondizzjonijiet ta' din il-marda ġenerali li qed nitkellmu fuqha mhux dejjem li jagħtuk ir-riżultati kif huwa meħtieġ.

Allura wieħed tajjeb li jfisser li f'dan il-każ partikolari, fejn jidħlu raġunijiet ta' saħħa li qies il-Ministru tal-Ġustizzja huma raġunijiet mill-iktar reali, raġunijiet li preokkupaw lill-awtoritajiet sa minn Ottubru tas-sena l-oħra u li ġew segwiti b'attenzjoni mill-awtoritajiet tas-saħħa f'pajjiżna għaliex wieħed irid jagħmel ħiltu kollha mhux biss sabiex jipproteġi lill- popolazzjoni tal-ħabs imma anke sabiex jipproteġi lill-familjari tagħhom li jkunu qegħdin jitħalltu bil-konsegwenzi kollha li wieħed jista' jagħti lok għalihom.

GĦalhekk aħna konna qegħdin ngħidu li f'din il-materja l- kwestjoni tal-ġudizzju li għamel il-Ministru Fenech mhuwiex xi ġudizzju li sar b'xi kapriċċ u bla ebda bażi.

Dan sar f'ċirkostanzi li l-awtoritajiet tal-ħabs kienu qegħdin isegwu min-naħa tagħhom biex ikunu jistgħu jissalvagwardjaw ċertu pożizzjoni.

Imbagħad l-Oppożizzjoni qaltilna li din id-deċiżjoni se tfixkel l-impenn tal-Gvern fil-ġlieda kontra t-traffikar tad-droga u li se timmina l-ħidma tal-Pulizija.

Bħala prova ta' dan ġie ċitat li kien hemm uffiċjali fil- Korp tal-Pulizija li talbu li jiġu trasferiti mit-taqsima fejn qegħdin jaħdmu f'dan il-qasam.

Nerġa' ngħid, deċiżjoni bħal din ma tistax ma tkunx kontroversjali.

Jien ma nistagħġeb xejn li min ma jkollux għad- dispożizzjoni tiegħu l-istampa sħiħa, il-fatti kollha u ċ-ċirkostanzi kollha, jeħodha bi kbira li l-Ministru tal-Ġustizzja javvoka l-maħfra Presidenzjali f'każ ta' persuna li nstabet ħatja ta' traffikar ta' droga.

Pero' altru r-reazzjoni mmedjata ta' min ikun involut bħalma huma uffiċjali tal-Pulizija, uffiċjali tad-Dwana u tal-pubblku in ġenerali u altru r- reazzjoni ta' wieħed li jifhem l-isfond kollu li fi ħdanu tkun ittieħdet deċiżjoni li tajjeb infakku li hija deċiżjoni li ttieħdet skond il- Kostituzzjoni ta' pajjiżna.

Din mhijiex xi deċiżjoni li xi ħadd qabad u abbuża jew qabad u vvinta imma hija deċiżjoni li ttieħdet wara li ġie segwit il-proċess tal-Kostituzzjoni ta' pajjiżna.

U the proof of the pudding dejjem tkun in the eating, Mr Speaker.

Jekk aħna rridu naraw l-impenn ta' l-Istat u l-impenn tal-Gvern fil- ġlieda kontra d-drogi rridu nħarsu wkoll lejn il-fatti .

Il-Kap ta' l- Oppożizzjoni qal "rieda politika tal-kliem u mhux tal-fatti".

Jiena ngħidlu li jekk kien hawn amministrazzjoni fl-aħħar 30 sena mindu bdiet il- problema tad-droga f'pajjiżna li bil-fatti uriet ir-rieda politika u l- impenn li din il-problema tittekiljaha b'serjeta' kbira, sew bl-istrutturi li bnejna aħna, sew bil-liġijiet li għaddejna u sew bl-azzjonijiet li ttieħdu, dan ma kien ħadd għajr din l-Amministrazzjoni.

(Onor. Membri: Hear, hear) Irrid ngħid ukoll, Mr Speaker - biex ma niġix mifhum ħażin - għax il-Kap ta' l-Oppożizzjoni qal "niftaħar" jew ma nafx x'kelma uża - li din m'hijiex kwestjoni ta' ftaħir.

Hawn xi Ministru ta' l-Intern, jew xi Gvern fid-dinja kollha kemm hi - inkluż fil-pajjiżi l-aktar żviluppati u sofistikati u inkluż fl-iStati fejn il-piena tal-mewt hija xi ħaġa li nisimgħu spiss dwara - li jista' b'xi mod jgħid li f'din is-sitwazzjoni irrombla l-pressjoni lura kollha kemm hi?

Hawn xi Gvernijiet li għaddew xi liġijiet immaġinabbli - liġi minnhom, dik ta' l-eletronic surveillance għad irridu ngħadduha s-sena d-dieħla, jekk il-Bambin irid - ...?

Hawn pajjiżi fejn il-Liġi ta' l-Electronic Surveillance u liġijiet oħra bħal dik tal-money laundering.

Jekk l-Oppożizzjoni qed taħseb li meta tkun fil- gvern din il-materja se tfaqqgħalha subgħaja la u ssolviha mhux biss qed turi li m'għadhiex taċċettaha - għax dawn għamlu żmien ma jaċċetawx il- probelma tad-droga - imma lanqas jemmnu li hawn il-problema tad-droga f'pajjiżna.

Jien ipprovajt nagħmel riċerka ħalli nara x'qed taħseb l- Oppożizzjoni - mhux meta kienet fil-gvern imma issa - u x'inhi l- istrateġija u l-policy ta' l-Oppożizzjoni fil-ġlieda li huma fil-mozzjoni qed jgħidu li l-Istat Malti għandu jagħmel bla ebda heda kontra d-droga, pero' qalleb kemm tqalleb, kritika u attakki ssib volumi iżda suġġeriment validu bis-serjeta' u ħsieb maħsub kif dawn meta jkunu fil-gvern se jittekiljaw din il-problema, ma ssibx għajr minn xi erba' linji, u f'dawn l-erba' linji ssib li tliet linji minn dik l-azzjoni li qed jipproponu, dan il-Gvern diġa' wettaqaha, għax l-unika ħaġa li jsemmu en passant u li dan il-Gvern għadu m'għamilx hija l-electronic surveillance.

Irrid ngħid ukoll li dawn jitkellmu b'ħafna saħħa, imma jekk wieħed jaqra d-dokumenti tagħhom ta' Lulju, 1991, isib li dawn jibdew jitkellmu favur li nimxu bil- prevenzjoni f'dawn il-każijiet u li rridu nipprovaw nirriabilitaw dawn id- drogati ma jitkellmux b'ċertu mod u manjiera .

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Order, jekk jogħġobkom.

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Speaker, irrid ngħid li l-fatti juru li ma tistax issib problemi fl-impenn tal-Gvern għall-ġlieda kontra d-droga.

Aħna ħadna l-ħsieb biex norganizzaw ruħna kemm jista' jkun u issa rrivedejna l- Kummissjoni għall-Abbuż tad-droga.

MR SPEAKER: Point of order, l-Onor.

Spiteri.

ONOR.

LINO SPITERI: Bir-rispett kollu lejn is-Sedja, nixtieq nistaqsi x'inhi tagħmel is-Sedja.

Mr Speaker, ilu 20 minuta out of order.

Hemm mozzjoni speċifika - bi proposti speċifiċi fiha, speċjalment fl-għeruq tagħha - li ma kienx hemm referenza waħda għaliha.

Jiġifieri dan ilu 20 minuta jitkellem fuq affarijiet politiċi u partiġġjani u m'għamel l-ebda referenza għal dak li qed niddiskutu llejla.

MR SPEAKER: Il-Ministru qiegħed in order.

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Speaker, jien qed nuri għaliex hija żbaljata l- mozzjoni ta' l-Oppożizzjoni meta tgħid li l-maħfra Presidenzjali tmur għal kollox kontra l-impenn li għandu jkollu l-Gvern Malti biex jiġġieled b'kull mezz kontra t-traffikar illegali tad-droga.

Ladarba dan mhux veru, allura t- talbiet l-oħra ta' l-Oppożizzjoni ma jibqgħux iktar validi.

Aħna waqqafna dawn l-istrutturi u llum hemm aġenzija li qed tikkordina aħjar minn qabel l- isforzi kollha li jridu jsiru f'dan il-qasam.

Tajjeb li nfakkru li sal-lum stess il-Kap ta' l-Interpol ġie kkwotat f'"The Times" li qal hekk:

"The global drugs problem is one of the biggest threats to democracy and the scourge cannot be conquered by reinforcement alone."

Dan qed jitkellem dwar il-ħtieġa tal-prevenzjoni, fis-sens li wieħed ikollu servizzi ta' kura u din hija ħaġa li aħna qegħdin nittekiljaw.

Irrid ngħid li għall-qasam tat-trattament sar ċentru ta' ditossifikazzjoni f'Malta u f'GĦawdex, l-Isptar Santa Marija u l-Komunita' Terapewtika ta' San Blas.

Jiġifieri issa qed jibdew jitħaddmu servizzi ġodda għall- kwestjonijiet u għas-sensibilizzazzjoni li qed jinħolqu fil-pajjiż.

Illum nistgħu ngħidu li fil-qasam tal-liġijiet ta' pajjiżna qegħdin ħafna iktar 'il quddiem u nista' ngħid ukoll li kien dan il-Gvern li rratifika l- Konvenzjoni ta' l-1961 u ta' l-1972 u għadda liġijiet biex inkunu fil-qrib ħalli nkunu nistgħu nirratifikaw ukoll il-Konvenzjoni ta' l-1988.

Ftit ilu qabel ma waqaf il-Parlament, għaddejna l-Liġi tal-Money Laundering, li fiha qed ngħidu li min jikkommetti r-reat ta' money laundering jista' jeħel sa Lm1 miljun u sa 14-il sena ħabs.

(Interruzzjonijiet) Sew f'din il-Liġi kif ukoll fil-liġijiet li għaddejna qabel hemm ukoll setgħat ta' investigazzjoni u ta' sekwestru li qabel il-Pulizija ma kellhiex għad- dispożizzjoni tagħha.

Irrid ngħid ukoll li - u dan mhux qed jiġi kontrodett mill-Oppożizzjoni - il-Pulizija bil-mod il-mod qed ikollha dejjem aktar riżultati pożittivi fil-ġlieda tagħha kontra t-traffikar illegali tad-droga.

Dan huwa supported miċ-ċifri u mill-aħbarijiet.

Irrid ngħid ukoll li l-affarijiet mexjin 'il quddiem bil-mod kif qed norganizzaw lilna nfusna.

Fil-ġlieda kontra t-traffikar tad-droga, aħna m'għandna l- ebda nuqqas ta' rieda, imma għandna l-impenn kollu meħtieġ u dan qed nagħtuh bil-provi.

Fadal iktar x'isir, nixtiequ li jkun hawn sħubija nazzjonali iktar effettiva bejn il-partijiet kollha.

Irridu li f'dan il- qasam inkunu nistgħu nsibu riżultati aħjar.

Il-fatti juru li din il-maħfra Presidenzjali - l-Oppożizzjoni tista' ma taqbilx ma' dak il-ġudizzju, ma tikkompetix biex dak il-ġudizzju tagħmlu skond il-Kostituzzjoni tagħna u tista' tibqa' tikkritikah - bl-ebda mod m'hi se xellef l-impenn, il-ġlieda u l-istrateġija tal-Gvern, anzi aħna se naraw kif fiż-żminijiet li ġejjin din il-ġlieda tibda ssir aħjar u tkun organizzata iktar.

Dan qed ngħidu mhux biss għax il-liġijiet li għaddejna se jitħaddmu ħafna aħjar imma għax se jkun hemm iktar taħriġ ta' l-iskwadri involuti, anke bl-għajnuna ta' pajjiżi oħra barranin.

GĦalhekk jien ċert li f'dan il-qasam se nkunu nistgħu nsaħħu dan l-impenn.

Mhux talli mhux se jkun hawn Gvern li jiddubita s-serjeta' ta' dan il-Gvern, imma talli aħna diġa' kellna ċertifikati tajba f'dan il-qasam mir-rappreżentanti tal-Ġnus Magħquda li ġew Malta, mir-rappreżentanti tad-Drug Enforcement Agency Amerikana u mir- rappreżentanti tal-Gvern Taljan li qed nikkolaboraw magħhom f'dan il-qasam.

Meta ġew f'Malta u raw għas-size u ċ-ċirkostanzi ta' pajjiżna u għat-tip ta' problema ta' droga li għandna f'pajjiżna x'irnexxielna nagħmlu fis- sebgħa snin li ilna fil-gvern, iċ-ċertifikati mhux biss ma kenux ta' nuqqas ta' mpenn imma kienu ċertifikati li hawnhekk hawn Gvern li l-problema rrikonoxxiha, aċċettaha, qiegħed isieħeb lill-aġenziji kollha differenti li jridu jaħdmu f'dan il-qasam, qiegħed jagħmel kuxjenza nazzjonali u li huwa miexi fit-triq it-tajba anke jekk m'hux mingħajr diffikultajiet u ngroppi imma hija d-direzzjoni u hija l-istrateġija li lil pajjiżna se tagħtih ir- riżultati kemm jista' jkun tajbin u li din il-problema tiġi umanament possibbli li wieħed jikkontollaha.

(Onor. Membri: Hear, hear) MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Mr Speaker, il-Mozzjoni li għandna quddiemna fis-sustanza tagħha qiegħda titlob lil din il-Kamra biex tara jekk l- eżerċizzju tal-prerogattiva tal-maħfra eżerċitata mill-President fuq il- parir tal-Ministru tal-Ġustizzja kenitx xi ħaġa kappriċċuża, irregolari, ambigwa jew korrotta.

Mr Speaker, s'issa f'dan l-istadju tad-dibattitu smajna lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni li kemm fil-Mozzjoni u kemm fil- preżentazzjoni tal-Mozzjoni għamel allegazzjonijiet mill-aktar serji.

Fil- paragrafu li għamel referenza għalih fil-bidu tas-seduta fuq point of order il-Viċi Prim Ministru hemm miktub li din il-Kamra:

"Tinnota b'inkwiet iċ-ċirkostanzi strambi li fihom ingħatat il-maħfra presidenzjali b'mod li kibru s-suspetti ġustifikati fost iċ-ċittadini li saru arranġamenti finanzjarji moħbija biex tkun tista' tingħata l- maħfra presidenzjali;".

Meta l-Onor.

Sant għamel il-preżentazzjoni tal-Mozzjoni, żied jgħid li huwa konvint fil-kuxjenza tiegħu li għaddew il-flus.

Jiena nagħti avviż ta' mozzjoni ta' ċensura fil-Kap ta' l-Oppożizzjoni biex tiġi dibattuta f'din il-Kamra jekk fil-winding up huwa ma jgħidilniex x'inhuma l-provi li għandu dwar li għaddew il-flus.

Mhux hekk biss, imma nitlob ukoll lill- Kummissarju tal-Pulizija sabiex jinterroga lill-persuna li għadha Malta li dwarha qed niddibattu u jitlob lill-Onor.

Sant sabiex jagħtih il-provi kollha li għandu biex jiġġustifikaw dawn l-istqarrijiet li għamel hawn.

Mr Speaker, din il-Kamra hija mitlbua tiddibatti dan il-każ u minbarra l-Kap ta' l-Oppożizzjoni issa kien hawn żewġ kelliema min-naħa tal-Gvern.

(Interruzzjonijiet) Il-Ministru tal-Ġustizzja mhux biss tana elenku kronoloġiku tal-fatti kif ġraw imma tana elenku loġiku tal-fatti kif ġraw li abbażi tagħhom wasal għall-konklużjoni li għandu jirrakkommanda l- maħfra.

Jien m'inix se nitlob, la lil din il-Kamra u lanqas lill-opinjoni pubblika, li tgħid li hi taqbel ma' din ir-rakkommandazzjoni pero' li għandna quddiemna huwa - u fil-kuxjenza tagħna kull wieħed minna jrid jiġġustifika ruħu jekk mill-allegazzjonijiet li smajna hawn, fantasiji u fantaxjenza tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni jew mill-fatti elenkati b'mod responsabbli kif imsemmija bil-mod limitat kif kien jafhom il-Ministru tal- Ġustizzja u bil-mod ħafna aktar dettaljat kif ġew spjegati lil din il-Kamra mill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali - .....

Dawn huma l-fatti.

Jien ġejt imsejjah fil-kawża f'din il-Mozzjoni u nistqarr li bl-ikbar responsabbilta' fuq il-fatti li kont nafhom qabel u fuq il-fatti kif ħarġu s'issa f'din il-Kamra, ma nsib l-ebda raġuni biex ngħid li l-Ministru tal- Ġustizzju jrid jirriżenja.

Jekk il-Kap ta' l-Oppożizzjoni jġibli almenu inizju ta' prova li kien hawn xi flus li għaddew b'mod moħbi, kif qed jgħid, u li xi ħadd influwenza lill-Ministru tal-Ġustizzja minħabba dan, jien lill-Ministru mhux biss inneħħiħ minn Ministru imma nipproċessah ukoll.

Imma l-Kap ta' l-Oppożizzjoni għandu jkun responsabbli.

Jien ngħid li huwa politikament irresponsabbli u hekk qed ikun f'dan il-pajjiż għax m'għandux platform politika.

Mingħalih lest li jisfrutta għall-vantaġġ politiku sentimenti li jistgħu veru jitħawdu fl-opinjoni pubblika.

Imma b'hekk il-poplu Malti jkollu prova oħra - kif qed ikollu f'din il-Kamra llum - li hu Kap ta' Partit u Kap ta' Oppożizzjoni politikament irresponsabbli.

(Onor. Membri: Hear, hear)

F'dawn iċ-ċirkostanzi, Mr Speaker, jien se nressaq emenda għall-Mozzjoni li tgħid hekk:

"Ħassar il-paragrafi kollha wara t-tieni paragrafu u daħħal flokhom dan li ġej:

"Wara li semgħet id-dikjarazzjoni dwar il-fatti magħmula lilha mill- Ministru tal-Ġustizzja, l-Onor Dottor Joseph Fenech;

Wara wkoll li l-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali, l-Onor Dottor Louis Galea spjega l-miżuri kollha li ħa, qed jieħu u se jkompli jieħu l-Gvern fil-ġlieda kontra t-traffikar illegali u l-abbuż tad-droga;

Tifhem il-preokkupazzjoni ta' l-opinjoni pubblika biex din il-ġlieda b'ebda mod ma tiddgħajjef;

Taqbel li l-Gvern għandu jkompli juri impenn sod u ma jaqta' xejn biex jibqa' jsaħħaħ il-ġlieda nazzjonali kontra n-negozju qerried tad- droga;

Tirrakkomanda li l-maħfra presidenzjali ma tingħatax, ħlief f'ċirkostanzi għal kollox speċjali, f'każijiet ta' kundanni għal reati konnessi mat-traffikar tad-droga.".".

Mr Speaker, se nkun qasir ħafna.

Jien nifhem li l-opinjoni pubblika tippreokkupa ruħha, pero' d-dover tagħna mhuwiex li nirkbu fuq l-opinjoni pubblika imma li nserħulha rasha.

(Interruzzjonijiet) Jiena niskanta kif il-Kap ta' l-Oppożizzjoni jiġi hawn u jiċċitalna x'qal Super 1 Radio, ir- radju tal-Partit tiegħu.

Dan kien il-mument fejn ħolqu preokkupazzjoni li setgħat iġġib konsegwenzi gravi, u din mhux l-ewwel darba li għamluha.

L-istess qed jiġri b'din il-Mozzjoni fejn insibu akkużi bla bażi, vvintati u ħolm.

Dawn ma kellhomx id-diċenza jivverifikaw jew jaraw x'inhuma l- fatti u lanqas kellhom id-diċenza li jgħidu li jista' jkun li l-Minsitru tal-Ġustizzja ħa żball.

(Interruzzjonijiet) Dawn mingħalihom li l- politika tfisser tara sitwazzjoni fil-pajjiż u tisfruttaha kif qed jagħmel il-Kap ta' l-Oppożizzjoni u kif jipprova jagħmel fuq kwestjonijiet oħra.

Jien m'iniex se nitkellem fuq il-kwestjoni tal-VAT illejla imma, f'dan il- każ, qed jagħmel l-istess, Mr Speaker.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Onor. Vella, m'hemmx interruzzjonijiet, jekk jogħġbok.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: L-Oppożizzjoni m'għandhiex platform politika biex xi darba, wara elezzjoni demokratika, takkwista l-gvern u bl-iktar mod miżerabbli u bl-iktar mod kundannabbli qiegħda tippreżenta mozzjonijiet bħal dawn meta, kif qed ngħid jien, din hija ġlieda nazzjonali u ġlieda li m'għandniex ninfirdu fuqha.

Il-ġlieda kontra d-droga m'għandniex ninfirdu fuqha politikament, m'għandniex ninfirdu fuqha bejn Gvern u Oppożizzjoni.

Huwa ta' mistħija għall-Oppożizzjoni li flok ma ġiet hawn biex tiddibatti ġenwinament il-każ, imliet il-mozzjoni b'paragrafi li bl-iktar mod ovvju għandhom sinifikat politiku u xejn aktar, biex tieħu vantaġġ minn sitwazzjoni li faċilment tiġi spjegata.

Mr Speaker, ir-responsabilita' qiegħda fuq il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

Jien nerġa' ngħidlu li għamel akkużi serji ħafna u se nerġa' nikkwotalu l- kliem li qal hu.

Hu qal li skond il-kuxjenza tiegħu, hu konvint li għaddew il-flus u qal li għandu suspetti ġustifikati li saru arranġamenti finanzjarji.

Nerġa' ngħidlu li din irid jipprovaha.

Jien min-naħa tiegħi nwiegħed li din il-kwestjoni ma tiqafx hawn; irridu naraw dawn id- dikjarazzjonijiet irresponsabbli tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni minn fejn ġabhom u għaliex qed jagħmilhom.

U jekk dan id-dibattitu ma jagħti ebda spjegazzjoni għal dawn l-akkużi serjissimi li qed jagħmel, allura jien ngħidu li ma jistħoqqlu ebda fiduċja mill-poplu Malti.

Jien m'għandi l- ebda dubju li l-kwestjoni tad-droga hija ta' interess nazzjonali u l-Gvern, l-Oppożizzjoni u tant organizzazzjonijiet volontarji li hawn u li huma nvoluti fiha għandhom is-simpatija, l-inkoraġġiment u l-backing tal-poplu kollu tagħna.

Jekk l-Oppożizzjoni verament trid tkompli f'din il-ġlieda nazzjonali flimkien, allura għandha, b'att ta' rġulija, tgħid li issa semgħu l-ispjegazzjonijiet, li l-allegazzjonijiet li ħasbu li setgħu jsiru m'għandhomx provi tagħhom u li dak li qal il-Ministru tal-Ġustizzja mhux biss hija verżjoni plawsibbli, imma hija l-verżjoni vera li wasslitu biex jieħu d-deċiżjoni tiegħu.

Jien ma rridx ngħid li l-Oppożizzjoni għandha tgħid li din hi deċiżjoni tajba, illi kieku l-Onor.

Alfred Sant kien il- Ministru tal-Ġustizzja, kien jagħmel bħalu.

Mhux din hi l-issue li għandna quddiemna, imma jekk din hijiex deċiżjoni onesta minn min kellu jieħu d- deċiżjoni.

Il-konvinzjoni personali tiegħi u ta' kull min irid jara din il- kwestjoni b'mod oġġettiv għandha tkun qbil li l-Ministru tal-Ġustizzja mexa b'mod onest kif deherlu f'dan il-każ.

GĦalhekk l-Onor.

Joe Fenech żgur ma jimmeritax l-isfiduċja li qed tipproponi l-Oppożizzjoni.

MR SPEAKER: Min jissekonda l-emenda?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Iktar rimarki, jekk jogħġobkom?

L-Onor.

Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, il-liġi tagħna, bħal dik ta' ħafna pajjiżi oħrajn, tippermetti li l-Eżekuttiv jagħti maħfra ta' sentenzi ta' natura penali illi jkunu ngħataw mill-Qrati tal-Ġustizzja.

Dan il-poter ilu jeżisti mill-eqdem żmenijiet u l-Kostituzzjoni tagħna, kif qal anke l- Kap ta' l-Oppożizzjoni, f'artiklu 93 tagħti setgħa lill-President tar- Repubblika li, fuq il-parir tal-Gvern tal-ġurnata, jiddelega dan il-poter lill-Ministru tal-Ġustizzja.

U se nikkwota minn paragrafu (d) ta' dan l- artiklu tal-Kostituzzjoni:

"jaħfer fl-intier tagħha jew f'parti minnha kull kundanna mogħtija lil xi persuna għal reat.".

Għax dak hu li tfisser delegazzjoni.

Fil-fatt il-Kostituzzjoni timponi biss li d-deċiżjoni tkun tal-Kabinett kollu f'każijiet meta kien hemm il- piena tal-mewt, f'liema każ ried ikun hemm ir-rakkommandazzjoni u anke l- opinjoni ta' l-imħallef ġudikant li jkun ta s-sentenza tal-mewt.

U hemm raġunijiet validi għaliex dan il-poter jeżisti, anke jekk fil-fatt hu eċċezzjoni għad-dottrina kostituzzjonali tas-separazzjoni tat-tliet setgħat ta' l-Istat, għax wieħed jista' jargumenta li meta ssir il-maħfra Presidenzjali l-Eżekuttiv ikun qiegħed b'xi mod jindaħal f'dak li tkun għamlet il-Qorti.

Ir-raġuni hija li wara kollox f'sistema legali ma tista' qatt tipprevedi s-sitwazzjonijiet u ċ-ċirkostanzi kollha immaġinabbli li jinħolqu fil-komplikazzjonijiet tal-ħajja.

Isiru żbalji fl- amministrazzjoni tal-ġustizzja - li tibqa' dik li hi: ġustizzja mhux divina iżda ġustizzja ta' bnedmin illi jiżbaljaw - u jista' jkun hemm sitwazzjonijiet fejn id-drawwiet u l-kostum jinbidlu u allura dak li ma kienx meqjus bħala aċċettabbli u kien punibbli, isir aċċettabbli.

Jista' jkun hemm sitwazzjonijiet fejn l-interess nazzjonali jirrikjedi li tiġi aġġustata jew imħassra sentenza tal-Qorti.

Mhux l-ewwel darba li smajna li barra minn Malta tingħata amnestija lil xi ħadd partikolari għal raġunijiet ta' politika interna jew inkella xi kultant politika internazzjonali.

Dawn huma affarijiet li ġraw.

Issa huwa naturali, anke kif qal il-Ministru Galea, illi meta l-Eżekuttiv jeżerċita dan il-poter, anke jekk dak li jagħmel ikun perfettament legali u mbierek mill-Kostituzzjoni, dan iqajjem dubji, domandi u kontroversji.

Iżda llum aħna, bħala membri parlamentari individwali ta' kull naħa tal- Kamra, irridu naraw - mingħajr passjoni u kummenti għall-gallerija - jekk nistgħux ngħidu li l-fatti, kif jirriżultaw u kif dehru quddiem il- Ministru, kienu jintitolawh li jeżerċita d-diskrezzjoni u jagħmel il- ġudizzju tiegħu kif għamel f'din il-materja.

U l-ewwel konsiderazzjoni legali hija li m'hemmx ktieb wieħed tal-Liġi li kkonsultajt, li ma jgħidx li l-kondizzjoni medika serja ta' persuna li tkun ġiet ikkundannata mill-qorti, f'ċerti ċirkostanzi ma tagħtix lok għall- maħfra, maħfra li ma teqridx il-kundanna u s-sejba tal-ħtija, iżda telimina l-piena inflitta.

U fil-ktieb awtorevoli "Imprisonment, The Legal Status and Rights of Prisoners" ta' Treverton Jones jingħad hekk:

"There are a number of circumstances in which the prerogative of mercy is exercised.

Perhaps the most typical examples are:

the medical condition of the prisioner or a close relative;

the emergence of fresh evidence throwing doubt upon the correctness of the prisoner's conviction; and

as a form of reward to the prisoner for the provision of valuable assistance to the authorities.".

Jiġifieri l-ewwel kondizzjoni li tissemma hija l-medical condition tal- priġunier.

Mr Speaker, fl-1987 Malta ffirmat il-Konvenzjoni Ewropea dwar il-prevenzjoni ta' tortura u trattament inuman.

Din il-Konvenzjoni ħolqot Kumitat Ewropew li jżur il-ħabsijiet u jħejji rapporti dwar il- kondizzjonijiet u t-trattament tal-priġunieri.

Fit-tielet Rapport Annwali għas-sena 1992, dan il-Kumitat iddedika parti sostanzjali mir-rapport tiegħu għas-sitwazzjoni tas-saħħa u l-kondizzjonijiet ġenerali fil- ħabsijiet Ewropej mil-lat ta' saħħa tal-priġunieri.

Taħt it-titolu "Prisioners unsuited for continued detention" f'dan ir-rapport intqal hekk:

"Typical examples of this kind of prisoner are those:

who are the subject of a short-term fatal prognosis;

who are suffering from a serious disease which cannot be properly treated in prision conditions;

who are severely handicapped or of an advanced age.

The continued detention of such persons in a prision environment can create an intolerable situation.

In cases of this type, it lies within the Prison Doctor to draw up a report for the responsible authority with a view to suitable alternative arrangements being made.".

Jiġifieri huwa konsidrat li priġunieri jistgħu jinħelsu għal raġunijiet serji ta' saħħa flimkien ma' konsiderazzjonijiet oħrajn.

Il-Ministru qal li m'huwiex għaqli li f'ċerti każijiet fejn ikun hemm mard infettiv neċessarjament ikun hemm xi forma ta' segregazzjoni.

U qal tajjeb li skond l-awturi moderni u anke skond il-politika moderna ta' gvernijiet, f'dan ir- rigward, anke fil-każ ta' l-AIDS, m'għandux awtomatikament ikun hemm segregazzjoni, għalkemm wieħed ma jistax jeskludi li f'ċerti każijiet, anke minħabba l-mod kif jaġixxi l-priġunier innifsu, bilfors ikollha ssir din is- segregazzjoni.

Naturalment kull każ irid jiġi eżaminat fid-dawl taċ- ċirkostanzi tiegħu.

Fl-1993 il-Kunsill ta' l-Ewropa ppubblika studju li sar mis-Swiss Institute of Comparative Law ta' Lausanne, intitolat "Comparative Study on Discrimination against Persons with HIV or AIDS".

Dan huwa studju ta' kif diversi pajjiżi jittrattaw din is-sitwazzjoni u jekk xi ħadd għandux jiġi meħlus qabel iż-żmien meta jkun hemm każ ta' mard infettiv.

Naturalment il- fatt li sempliċement priġunier għandu marda, skond dan ir-rapport, ma jagħtihx id-dritt awtomatiku għall-ħelsien mid-detenzjoni.

Skond dan ir- rapport ukoll, fil-Ġermanja, per eżempju, jekk din il-marda - b'referenza għall-AIDS - tkun waslet fi stadju irriversibbli, il-liġi tipprovdi li l- priġunier jinħeles qabel iż-żmien.

Naturalment barra l-marda jiġu konsidrati kwestjonijiet oħra, bħal x'tip ta' kura medika hija disponibbli barra l-ħabs wara l-ħelsien, u l-periklu għas-soċjeta' jekk dan il-ħelsien jingħata.

Skond studju komparattiv li sar fl-Italja, il-Kodiċi Penali Taljan f'artiklu 17 jipprovdi għall-posponiment jew inkella sospensjoni ta' sentenza ta' kundanna.

Ħalli nikkwota minn dan ir-rapport fejn jgħid hekk:

"To justify the application of this article, the disease must have been diagnosed as incurable and likely to deteriorate.

Alternately deferral may be granted where the convicted person would be able to receive outside the prison an indispensable treatment not available in conditions of detention.".

Fl-Isvizzera, fil-Canton ta' Geneva, skond dan l-istudju, bħala raġunijiet għall-ħelsien qabel iż-żmien, f'żewġ sitwazzjonijiet minnhom jissemmew "medical confirmation that the prisinor will die within a short period of time", u "medical confirmation that the prisoner imperatively needs long- term medical treatment which is not compatible with detention".

Il-Ministru qal ukoll li s-segregazzjoni mhux dejjem hija indikata.

Naturalment kieku jkollok sitwazzjoni fejn mhux biss għandek priġunier b'mard infettiv serju, imma priġunier li jrid jiġi segretat, allura jkollok sitwazzjoni ta' xi ħadd li qed jgħix f'ħabs ġewwa ħabs innifsu.

U dan huwa fattur ieħor li jimmilita favur konsiderzzjoni speċjali ta' dawn il- każijiet.

Kull każ ikollu l-fatti partikolari tiegħu.

Fattur wieħed waħdu ma jistax jiġġustifika l-ħelsien mid-detenzjoni, iżda l-effett kumulattiv ta' fatturi separati jista' jimmilita favur dan il-ħelsien.

Aħna qegħdin ngħidu illi kieku wieħed kellu jgħaqqad il-fattur ta' nazzjonalita' barranija mas-segregazzjoni, din hija xi ħaġa ta' min jikkonsidraha għaliex il-barranin dejjem jilmentaw dwar diskriminazzjoni li ssirilhom fil-ħabs, li ħafna drabi hija n-nuqqas ta' sigurta' li jħossu minħabba li qegħdin f'art barranija.

GĦax filwaqt li ħaddieħor għandu l-konfort tal-qraba u tal-ħbieb li jkunu jistgħu jmorru jarawh u jtaffu xi ftit il-piż tal-piena, priġunieri barranin ma jkollhomx din il-faċilita'.

Fil-fatt kien għalhekk li ħafna pajjiżi Ewropej, inkluż pajjiżna, iffirmaw u rratifikaw il-Konvenzjoni Ewropea dwar it-trasferiment tal-ħabsin li bih, bil-kunsens taż-żewġ pajjiżi u tal-priġunier innifsu - dejjem b'referenza għall- pajjiżi Ewropej - jkun possibbli li priġunier jiġi trasferit għall-pajjiż ta' l-oriġini tiegħu.

GĦalhekk ħabsin barranin joħolqu mhux biss il- problema ġenerali ta' diffikulta' ta' integrazzjoni f'soċjeta' barranija għalihom, talli meta jkunu l-ħabs joħolqu l-problema l-oħra li diġa' semmejt, jiġifieri dik ta' iżolazzjoni u ta' nuqqas ta' konfort minn qrabathom u minn ħbiebhom li jistgħu jtaffulhom xi ftit mill-piż tagħhom.

Dan biss m'huwiex fattur li jimmilita favur maħfra Presidenzjali, imma huwa fattur li jrid jiġi kkonsidrat flimkien mal-fattur prinċipali l-ieħor tal- mard infettiv.

Mr Speaker, meta jkun hemm każijiet bħal dawn nistgħu nieħdu l-attitudni li għax il-priġunier huwa marid jista' jibqa' marid fil-ħabs, għax wara kollox l-iżvantaġġi li qed isofri huma konsegwenza naturali ta' l- azzjonijiet tiegħu meta li kkommetta r-reat.

Għalhekk jista' jibqa' marid ġewwa l-ħabs, kemm jekk għandu marda infettiva u anke jekk jista' jmur lura u l-marda li jkollu twassal għall-mewt tiegħu.

Naturalment, il- pożizzjoni opposta ta' min jitlob il-maħfra u l-ħniena hija dik kontenuta fil-versi famużi li kien se jibda jikkwota l-Kap ta' l-Oppożizzjoni u li tgħallimna bl-amment fl-iskola u li kultant nisimgħuhom fil-vuċi ġewwinija tagħna, jiġifieri li "the quality of mercy is not strained".

Pero' mbagħad din tkompli li "it dropeth as the gentle rain from Heaven upon the place beneath, it is twice blessed, it blesseth him that gives and him that takes".

Hi x'inhi l-pozizzjoni tagħna f'din il-materja, sew jekk taqbel mal- maħfra u sew jekk ma taqbilx - kulħadd għandu dritt li ma jaqbilx - l- eżerċizzju ta' diskrezzjoni tal-Ministru tal-Ġustizzja ma kienx bażat fuq kapriċċ jew mala fede jew, li hu agħar, kif qed jallega l-Kap ta' l- Oppożizzjoni, fuq korruzzjoni, iżda fuq apprezzament oġġettiv tal-fatti kif irriżultawlu mill-esperti li tawh dak il-parir, liema eżerċizzju ma jista' qatt jagħti lok għal mozzjoni ta' sfiduċja bħal din li għandna quddiemna.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin li għad fadal huwa kollu għad-dispożizzjoni ta' l-Oppożizzjoni.

Hemm aktar rimarki?

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni bil- winding up.

ONOR.

ALFRED SANT: Mr Speaker, nibda billi ngħid lill-Prim Ministru li assolutament ma jintimidanix u ma jdejjaqnix bl-approach tiegħu.

GĦalhekk se nirrepetilu wiċċ imb'wiċċ li dak li smajt illejla jerġa' jikkonfermali l-konvinzjoni morali tiegħi li fuq din it-transazzjoni għaddew il-flus.

Dan kollu jerġa' jikkonfermahieli, u kkonfermahieli bl-aktar mod lampanti l- mod kif ġiet trattata din il-Kamra llejla mill-Ministru tal-Ġustizzja u mill-Prim Ministru stess, il-mod irresponsabbli li bih tiffaċċjaw problema li hija ta' natura gravi għall-pajjiż, ta' natura li tmiss l-għeruq ta' kif dan il-pajjiż iħoss l- identita' tiegħu u tal-familji muġugħa għax iż-żgħażagħ tagħhom inqabdu fil- vizzju tad-droga.

Illum il-ħin kollu tissemma l-ħniena għal dawk li jridu jġibu d-droga f'pajjiżna.

Imma l-ħniena mal-poplu tagħna għandu jkun ninsewha!

Imbagħad jiġu jgħidu li jien xewwixt fuq din il-ħaġa!

Min jista' jgħid li jien xewwixt fuq din il-ħaġa?

L-Onor.

Fenech Adami, li mar quddiem folla nies, semma li hemm tlieta min-nies li huma qattiela u qatt ma ġab prova waħda?!

(Onor. Membri: Hear, hear) L-Onor.

Fenech Adami li f'din il-Kamra qal li jaf min qatel lil Karen Grech u qatt ma ta prova ta' dan?

(Onor. Membri: Hear, hear) Dan hu raġel li għandu wiċċu nforrat biex jiġi hawn u jgħidilna li aħna irresponsabbli.

Aħna irresponsabbli, meta kemm ilna fl-Oppożizzjoni, kull ħaġa li għamilna kienet maħsuba biex nippreservaw l-integrita' ta' pajjiżna?

Imbagħad niġu wiċċ imb'wiċċ ma' dawn il-Ministri u minflok ma jiddefendu lilhom infushom u jagħtu spjegazzjoni ċara u trasparenti, bi kliem ta' avukati jipprovaw jagħtu l- lectures fuq id-definizzjonijiet tal-liġijiet.

Sur President, trid ngħidlek x'ħareġ minn dan kollu?

Suppost li wara l-ħniena murija mill- Onor. Joe Fenech, l-aktar punt importanti kellu jkun l-istat mediku tal- priġunier Assis Queiroz.

L-Onor.

Joe Fenech lanqas indenja ruħu jgħidilna eżattament x'inhi l-marda tiegħu u kellu jkun l-Onor.

Louis Galea li jitkellem dwarha.

Imbagħad jgħidilna li mhux se jgħid x'inhi din it-tip ta' marda "biex nippreservaw l-etika medika", meta suppost li dik kienet ir- raġuni fundamentali li għaliha ta l-maħfra Presidenzjali lil xi ħadd li jimporta f'pajjiżna iktar minn tliet kilos ta' kokaina.

Din x'etika hi?

Mela se noqogħdu nġibu r-rixa biex ngħattu l-affarijiet?

Tridu ngħidilkom ħaġa waħda fuq il-kondizzjoni medika tal-priġunier u fuq l-affarijiet sbieħ li ssemmew min-naħa tagħkom?

Onor. Fenech, taf li l-allegazzjoni fundamentali li kellha ssir biex tikkonferma dik il-marda li għandu l- priġunier baqgħet ma saritx sal-lum?

(Interruzzjonijiet) Taf li għadha ma saritx liver biopsy fuqu?

Naħseb li taf għax huwa ħuk, il-Professur Fenech, li mexxa l-investigazzjonijiet min-naħa tal-ħabs.

Ħalli ngħidlek xi ħaġa oħra li ma ntqalitx.

L-ewwel persuna mill-isptar li rrakkommandat li l-priġunier Assis Queiroz għandu jintbagħat il-Brażil kien il-Professur Fenech.

Ma kinitx l-awtorita' tal-ħabs li ħarġet b'din l-idea.

Waħda mir- raġunijiet li nġabet min-naħa ta' l-isptar kienet dik li t-trattament tal- kwestjoni jinvolvi ħafna flus.

L-ebda tabib ma jidħol fi kwestjoni ta' flus meta jagħti l-pariri.

(Onor. Membri: Hear, hear) Dawn l-affarijiet ngħiduhom?

(Interruzzjonijiet)

Ħalli ngħidu xi ħaġa oħra wkoll.

Mhux talli dak li għidt inti biex tipprova taħbi l-affari dwar l-hepatitis B hija kompletament żbaljata, imma talli se npoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra xi ħaġa li diġa' ssemmiet illejla, silta mill-ħarġa "Modern Medicine of the Middle East" t'Awissu ta' din is- sena, fejn hemm l-aħħar rapport dettaljat fuq il-konsegwenzi kollha tal- hepatitis A, B, u C, inkluża l-istrain fil-hepatitis B li jbati minnha l- prġunier.

M'huwiex minnu dak kollu li ntqal hawnhekk, illi l-marda li jbati minnha tirrikjedi ċertu trattament li ma jistax isir hawn Malta, trattament li hu expensive iżżejjed; Lm5,000 huma biżżejjed.

(Interruzzjonijiet) Imbagħad jiġi l-Prim Ministru jitkellem fuq ir- responsabbilta'!

Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja tal-magazine "Modern Medicine" maħruġ f'Awissu 1994.

Sur President, illejla jien ikkonvinċejt ruħi minn ħaġa waħda.

Frankament, ili li tlift ir-rispett lejn il-Prim Ministru.

Kemm ili f'dan il-Parlament bħala Kap ta' l-Oppożizzjoni, rajtu kif mexxa l-kwestjoni ta' Chambrai, rajt kif mexxa affarijiet oħra, bħall-kwestjoni ta' l-Elbros, il- kwestjoni ta' San Raffaele u ħafna affarijiet oħra.

Il-mod kif mexxa l- affarijiet l-Onor.

Fenech Adami kkonvinċieni, darba wara l-oħra, li l- interess tiegħu kien - apparti mill-arroganza li dejjem tiżdied - li jfarfar l-affarijiet taħt it-tapit biex jgħatti dak li għandu wara dahru, biex jgħatti lil ta' madwaru, ħlief jekk ikun hemm xi ħadd bħall-Onor.

Lawrence Gatt, miskin.

Għax hemmhekk imbagħad is-sagrifiċċju spjetorju ntuża.

Imma fejn hemm affarijiet oħra, fejn hemm nies oħra nvoluti, hemmhekk jipproteġi lil sħabu.

GĦalhekk illejla komplejt nikkonvinċi ruħi illi mhux veru li l-kultura tar-riżenji qed tidħol fil-pajjiż taħt it- tmexxija ta' l-Onor.

Fenech Adami, imma hija l-kultura tal-koka li qed tidħol fil-pajjiż u qed tidħol b'mod insidjuż.

Smajnieha llum stess.

X'qal l-Onor.

Fenech Adami?

Qal illi lill-poplu mhux nallarmawh irridu.

Jien ngħid li l-Onor.

Fenech Adami lill-poplu jaljenah irid u jilloppjah.

Dik hija l-istrateġija l-ħin kollu, li jilloppjah.

Illum fhimt illi għal tan-naħa l-oħra ma jimportax illi l-poplu jilloppja ruħu bid-droga!

(Onor. Membri: Hear, hear) GĦaliex il-ħniena ma nuruhiex mal-poplu imma ma' min jipprova jilloppja lill-poplu bil-kokaina.

Imbagħad xi ngħidu għall-gideb li ntqal illejla?

Issemmiet il-gidba, per eżempju, li Super 1 Radio xewwex lill-ħabsin.

Onor. Louis Galea, kemm tifilħu ddumu tigdbu fuq din il-ħaġa?

Super 1 Radio xandar affarijiet li ntbagħtulu mill-ħabs, meta fil-ħabs kienet diġa' qed tqum tgeġwiġija.

U għandna hawnhekk għandna l-provi.

L-aħbar li kien hemm ferment fil-ħabs minħabba l-hepatitis B ingħatat wara l-ferment.

U ngħatat għax intbagħat fax mill-ħabsin stess lil Super 1 Radio fejn qalu x'inhi l-problema.

Ħalli naqra dak li nkiteb fil-fax datata l-24 ta' Ġunju, fis-6.45 p.m., ġurnata qabel ħarġet xi aħbar fuq Super 1 Radio u meta kien hemm ferment qawwi fil- ħabs.

F'din il-fax mibgħuta u ffirmata min-nisa ħabsin kollha fil-ħabs ta' Kordin indirizzata lil Super 1 Radio, dawn qalu li huma mqanqlin bil- problema tal-hepatitis B u nkwetati dwar l-ikel li qed jingħataw.

Jiġifieri mhux veru li Super 1 Radio qanqal il-problema.

Il-problema kienet qiegħda hemm.

Super 1 Radio xandar l-aħbar għax kien informat minn hemm ġew stess.

GĦalhekk dak li ntqal huwa gideb!

Tallarma lill-poplu?!

Jekk diġa' kien hemm ferment fil-ħabs?

Dan huwa mod kif tipprova tilloppja u tiddroga lill-poplu.

Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra din il-fax, datata 24 ta' Ġunju, mibgħuta mill-ħabs ta' Kordin lil Super 1 Radio fejn tindika eżattament il-ġideb li bih l-Onor.

Louis Galea jipprova jgħatti l-faċċata ta' madwaru u t-tmexxija tal-ħabs li qed taqgħalu biċċa biċċa u l- affarijiet kollha żbaljati li jiġi jgħid hawn.

Inqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra:

Kopja ta' ittra mibgħuta min-nisa fil-ħabs lill-Editur ta' Super One Radio.

Se nsemmi każ ieħor fejn assolutament din il-Kamra ġiet misled minn kif tkellem l-Onor.

Louis Galea.

Qalu li fil-pjani li kellhom bdew jagħmlu screening ġdid tal-ħabsin.

Dan m'hux veru; ma kien hemm l-ebda pjan biex isir screening ġdid tal-ħabsin.

Sempliċement daħal medical officer ġdid fil-ħabs u fuq inizjattiva tiegħu dan qabad u beda jagħmel screening tal- ħabsin.

Imbagħad kien hemm il-Ministru li ra din il-ħaġa għaddejja u qal li hija parti mill-pjan.

Sur President, meta nara dawn l-affarijet jien nerġa' mmur lura għall- punt prinċipali.

Nerġa' ngħid li hawn ġew min-naħa tal-Ministru konċenat ma saret l-ebda preżentazzjoni serja u ċara ta' l-ispjega li ta hu fis-sens li hemm raġunijiet mediċi li jiġġustifikaw id-deċiżjoni tiegħu.

Din baqgħet ma ngħatatx.

Kulma tana kien kalendarju ta' deċiżjonijiet suppost, ta' laqgħat suppost u ta' ittri suppost.

Imma xorta tibqa' l- mistoqsija: Tassew li l-qagħda medika ta' dan il-proxxmu tiġġustifika dak li ntqal dwaru?

GĦaliex l-informazzjoni li għandi jien assolutament ma tiġġustifikax dan.

U għalhekk kellha tkun proposta serja min-naħa tal- Gvern li jaċċetta dak li qed nipproponu aħna, jiġifieri li jsir kumitat magħżul magħmul miż-żewġ naħat tal-Kamra biex jinvestiga kull ħaġa li ġrat f'dan il-proċess u jkun jista' wkoll jiddelega lill-Kummissjoni Medika biex tinvestiga b'mod indipendenti u awtonomu dak li qiegħed jintqal, dak li qiegħed isir u l-asserzjonijiet fuq l-istat mediku tal-priġunier.

Saret din il-proposta, Sur President?

Jien ma smajthiex issir.

Anzi nnotajt l- attenzjoni li biha tpoġġa l-kliem meta xi ħadd kien qed jitkellem fuq ir- raġuni attwali suppost - l-unika raġuni suppost - li għaliha ngħatat l- amnestija.

U mhux l-amnestija biss, għax barra li ngħatat l-amnestija fuq il-piena, ġiet imħassra wkoll il-multa ta' ¥50,000 li kellu jħallas dan il- priġunier.

Issa meta tisma' dak li ntqal, tinduna li anke l-iċken baħnan f'dan il-pajjiż jifhem li gvern serju u gvern li verament huwa impenjat fil- ġlieda tad-drogi - ħaġa li dan il-Gvern m'huwiex - meta jiġi quddiem din il- possibilita' għallinqas kien jipprova jistħarreġ lil dan il-bniedem u jara x'possibilita' kien hemm biex talli jinħeles għallinqas jagħti xi informazzjoni.

Ma ninsewx li dan il-proxxmu baqa' sal-lum ma ta l-ebda informazzjoni dwar il-kuntatti li kellu u dwar x'kien qed jagħmel hawnhekk.

Mhux talli dan l-istħarriġ ma sarx, talli meta wasalna fit-tieni mewġa li biha l-Ministru wassal għall-maħfra Presidenzjali, il-Pulizija lanqas biss kienu jafu x'inhu għaddej.

Allura kif tista' temmen li kien hemm xi serjeta' fit-tmexxija tal-proċess kollu, meta seta' kien hemm għallinqas ftit leverage hemmhekk biex tinġab xi informazzjoni jew tinstab xi informazzjoni dwar x'kien qiegħed jagħmel dan il-priġunier hawn Malta u din ma ntużatx?

Ma ninsewx li qed nitkellmu fuq waħda mill-akbar sejbiet ta' kokaina li qatt saru f'dan il-pajjiż, sejba ta' kważi 3.5 kg.

Mela dan ma kienx qiegħed imexxi boċċi żgħar, imma warajh kien hemm nies b'interessi profondi.

Il-valur ta' l-ammont ta' droga li kellu fuqu kien ilaħħaq bejn Lm0.5 miljun u Lm1 miljun.

Żgur li min qiegħed warajh għandu flejjes kbar u jaf kif għandu jgħaddi, jaf x'għandu jagħmel u jaf kif jasal.

GĦalhekk bilfors timtela b'dispett lejn it-tip ta' sentimenti li nisimgħu hawnhekk, qisna għandna quddiemna forum sħiħ ta' qaddisin li kull meta jgħidulna xi ħaġa rridu nagħlqu għajnejna u nisimgħu dak li jgħidu, għax jekk ma nagħmlux hekk inkunu qisna irresponsabbli u niġu mgħajrin u trattati b'ċerta arroganza, qisna qegħdin nagħmlu xi leurs majestes, qisna les rois s'emusent u aħna noqogħdu nħarsu lejh u nieħdu gost bih!

Imma l-affarijiet huma aktar serji.

Għalhekk il-poplu huwa mdejjaq u ma jaqbilx ma' dak li ġara.

Din m'hijiex kwestjoni ta' tixwix, imma kwestjoni li wieħed jifhem li l-affarijiet saru ħażin u jien, l-ewwel wieħed, nerġa' nirrepeti li l- konvinzjoni morali tiegħi hija li għal din il-ħaġa għaddew il-flus.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Sur President, mill-ġdid kien hemm l-argumenti tal-Ministru Louis Galea dwar l-infettivita'.

U hemmhekk stajt nerġa' ninnota kif qgħadna nduru bil- kliem.

Jien meta bdejt nitkellem ikkwotajt li sa ftit żmien ilu l-Onor.

Louis Galea u sħabu kienu qed jattakkaw lil min jgħid li hemm xi problema ta' infezzjoni fil-ħabs.

Bil-maqlub il-Ministru Fenech, min-naħa tiegħu qal li tant kienet problema ta' nfezzjoni serja li kellu jtellaq 'il barra lil Queiroz.

Bħalissa min qiegħed ixewwex lil min?

GĦax jien kont nimmaġina li meta jisma' ħaġa bħal din l-Onor.

Galea kellu jdur fuq l-Onor.

Fenech u jgħidlu li qed ixewwixlu lill-ħabsin kollha.

Ara kemm ilu fil- ħabs dan il-priġunier u qed idur ma' kullimkien!

Għax mhux veru li qiegħed iżolat.

Mela minn naħa għandna lill-Ministru Galea jgħidilna li tan-naħa l- oħra huma irresponsabbli għax qegħdin ixerrdu x-xnigħat ta' nfezzjoni u qed ixewxu lill-priġunieri, u min-naħa l-oħra l-Ministru Fenech, biex jgħatti dak li għamel qed jgħid li tant hemm problema serja ta' saħħa infettiva li lil Queiroz se jkollu jtellqu 'l barra.

GĦallinqas kunu ftit koerenti bejnietkom u taħsbux li għax wieħed jgħid ħaġa u l-ieħor jgħid oħra, aħna għandna nieħdu l-parir ta' l-Onor.

Fenech Adami u ngħidu kemm intom bravi u ma nitkellmux għax lill-poplu trid taljenah u tilloppjah.

Hekk se nagħmlu?

X'rispett tistennew?

(Interruzzjonijiet) Il-kollega tiegħi qed jistaqsi jekk il-Ministru jridx li nagħtih ċans li jispjega din il-kontradizzjoni?

Mela dan se jispjegaha?

ONOR.

GEORGE VELLA: Imissu spjegaha l-Ministru u mhux aħna.

Hemm konfużjoni sħiħa bejnietkom.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

LINO SPITERI: F'moħħ min irranġa din il-biċċa xogħol m'hemmx konfużjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Fil-fatt waħda mill-aktar affarijiet irresponsabbli li smajt illejla kienet dik li semma l-Onor.

Louis Galea fejn mill-ġdid ipprova jikkorreġi dak li kien qal hu sa ftit żmien ilu.

L-Onor.

Galea kien qal li l-hepatitis B tittieħed mis-siringi u minn relazzjonijiet sesswali.

Dak kien il-mod kif spjegawha f'Lulju li għadda meta qam il- ferment fil-ħabs.

Illum il-Ministru qalilna li apparti mis-siringi u minn relazzjonijiet sesswali, jista' jkun hemm problema ta' infettivita' anke meta wieħed ikun maqbud b'ambjent magħluq.

Issa meta semma ambjent magħluq ma nafx jekk kienx qed jirreferi għall-ħabs ta' Kordin, għax dan l-aħħar kulħadd ħa l-impressjoni li l-ħabs ta' Kordin huwa miftuħ ħafna għax il- ħabsin kontinwament jaħarbu minnu.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Apparti minn hekk, meta l-Onor.

Galea llum tkellem b'dan il-mod ma kienx qed ixewwex lill-ħabsin ukoll?

Għax hu qed jaċċetta li fil-ħabs hemm il- hepatitis B u li din il-marda ma titteħidx biss mis-siringi u minn relazzjonijiet sesswali, imma wkoll mill-fatt li tkun f'ambjent magħluq.

Min qed ikun irresponsabli, Sur President?

Jiena ngħid li l-Ministru Galea qed ikun irresponsabbli bil-mod kif illum ipprova jiddefendi lil sieħbu, il- Ministru Fenech, billi ħareġ jgħid din il-ħaġa ġdida li assolutament hija maħsuba biex taqla' affarijiet li m'humiex hemm, aktar u aktar meta mbagħad nitkellmu fuq ir-rieda politika fil-ġlieda kontra d-drogi.

Sur President, jiena wieħed minn dawk li jemmnu li mhux veru teżisti r- rieda politika fil-ġlieda kontra d-drogi.

Jiena wieħed minn dawk li jemmnu - nerġa' ngħidha u l-Onor.

Fenech Adami jista' jagħmel li jrid - li qed ikun hemm relazzjonijiet xejn xierqa bejn ċerti nies marbuta mad-drogi u ċerti barunijiet li huma qawwija fin-negozju Malti.

Fil-pajjiż qed ikun hemm affarijiet għaddejjin fejn qed ikun hemm flejjes li m'humiex accounted for u m'humiex accountable u minflok ma l-Gvern qiegħed jara kif jagħmel bis-serjeta' biex jikkontrolla dawn il-flejjes u dawn it-tranżazzjonijiet, qed ikun hemm dewmien esaġerat, kif rajna anke min-naħa tal-Ministru Galea, fid-dħul ta' ċerti kontrolli li kienu meħtieġa biex jikkontrollaw, per eżempju, il-ħasil tal-flus.

Il-liġijiet m'humiex biżżejjed.

Hemm bżonn li l-Pulizija tingħata iktar saħħa.

M'hux veru li l-Pulizija qed tingħata s- saħħa biżżejjed biex tmexxi l-ġlieda kontra l-barunijiet tad-droga.

Qed ikun hemm ħafna kliem sabiħ, ħafna aġenziji, ħafna seminars u ħafna relazzjonijiet pubbliċi, imma meta mbagħad titkellem mal-Pulizija, on the ground issib li dawn kollha jilmentaw li m'għandhomx riżorsi, materjal, flus u mezzi ta' inkwiżizzjoni u ta' stħarriġ biżżejjed.

Meta tkellimhom jgħidulek li l-ġlieda mhux veru qiegħda tintrebaħ, anzi sejra lura, jgħidulek li l-ammont tad-droga li dieħla fil-pajjiż huwa barra mill- kontroll ta' l-Istat u li l-ħin kollu dieħla mewġa wara l-oħra ta' kuntrabandu li ħafna drabi ċerti nies ikunu jafu bihom u jħalluhom għaddejjin.

Dawn huma affarijiet li jinstemgħu u li jistgħu jiġu verifikati għax qed jgħiduhom l-istess pulizija li ħafna drabi jsibu ruħhom bla poter fil-ġlieda li għandhom kontra nies li huma attrezzati aktar minnhom.

Xi kultant tiskatta xi ħaġa bħal dak li ġara fil-Mosta, fejn dawn l-affarijiet jibdew jidhru aktar ċari għall-poplu.

Imma min qiegħed f'nofs il-ġlieda jgħid ċar u tond li min-naħa ta' l-Istat m'hemmx biżżejjed forza u saħħa fil-ġlieda kontra d-droga.

Għalhekk wieħed kien jistenna li la llum kellna dan l-essay mill-Onor.

Louis Galea dwar kif inhi sejra l-ġlieda kontra d-droga, għallinqas messu tkellem ukoll dwar il-problema li hawn u dwar il-fatt li l-barunijiet tad-droga qed iżidu s-saħħa tagħhom.

Minn dan kollu ma smajna xejn.

Jiena jgħiduli li hemm ukoll nies li jkunu mqabbda sew fid-droga u li jkollhom kull ċans biex jisparixxu u jinħbew.

L- argument qed iqum ċar u għalhekk il-poplu huwa mxebbgħa b'dak li qed jiġri.

Jien ma nemminx li l-poplu jrid xi pieni tal-mewt jew xi kastigi tal-Medju Evu fil-ġlieda kontra d-droga, imma ċertament li l-poplu jistenna li jkun hemm serjeta' fil-mod kif qed tiġi miġġielda l-ġlieda kontra d-droga.

Għandna Gvern li huwa laxk u artab fuq il-kriminalita' tad-droga, kemm fuq il-kawżi tal-kriminalita' tad-droga u kemm fuq l-effetti tagħha.

Illejla smajna ħafna kliem ta' ħniena għat-traffikanti u ma smajniex kliem ta' ħniena għall-poplu Malti u Għawdxi li qed jistenna serjeta' mit-tmexxija tal-Gvern tiegħu.

(Onor. Membri: Hear, hear) Wieħed kien jistenna li din is-serjeta' turi ruħha llejla fil-prattika ċara tal-kultura tar-riżenja li semmewlna.

Kont nistenna li minflok id-diskors irresponsabbli ta' l-Onor.

Fenech Adami, fejn moħħu biss biex jipproteġi lil dawk li huma mdawra madwaru, kont nistenna diskussjoni serja ta' deċiżjoni żbaljata u żgarrata mill-bidu sa l-aħħar.

Il-fatt li ttieħdet din id-deċiżjoni u l-fatt li din id-deċiżjoni kellha din il-protezzjoni speċjali kollha, għalija turi l-mod kif qed jitħallew jitherrew l-istituzzjonijiet tal-pajjiż.

Smajna bħala difiża li d-deċiżjoni ttieħdet skond in-normi kostituzzjonali kollha.

Imma apparti mill-forma, x'kien hemm wara dawk l-affarijiet li ċċaqilqu u li mxew biex l-ewwel il-maħfra tieqaf u mbagħad il-maħfra tibqa' għaddejja 'l quddiem?

Sur President, jiena nagħlaq billi ngħid li l-akbar dnub li sar illejla kien li llum reġa' deher ċar li din is-suppost klima ta' kultura ta' riżenja ma teżisti xejn, lanqas ir-riżenji finti, imma qegħdin fi żmien fejn aktar ma jgħaddu x-xhur aktar qed naraw therrija tas-serjeta' fil-mod kif qed jitmexxa l-gvern.

Qed naraw ministri jieħdu deċiżjonijiet irresponsabbli li qed ikollhom difiża irresponsabbli mill-Prim Ministru nnifsu u qed naraw li d-deċiżjonijiet li fundamentalment huma marbuta ma' deċiżjonijiet ħżiena qed jiġu difiżi.

Qed naraw ukoll li m'hijiex teżisti serjeta' fil-ġlieda kontra d-drogi.

Sur President, għalhekk ngħid li r- repubblika tagħna qed taqa' vittma għall-kultura tal-koka u mhux għall- kultura tar-riżenja.

Dik hija xi ħaġa li għaliha għandu jiddispjaċih kull wieħed u kull waħda minna, u jiena l-ewwel għamilt appell biex kulħadd iħares lejn din il-ħaġa skond il-kuxjenza personali tiegħu.

Pero' mid- disors li sar ninsab konvint li min-naħa l-oħra mhux se jkun hemm dik ir- rieda, għax jidher li kull wieħed min-naħa l-oħra m'huwiex lest li jiffaċċja din il-mistoqsija bħala mistoqsija personali fuq il-kuxjenza.

Jien kont nistenna lil xi ħadd bħal, per eżempju, l-Onor.

Ċensu Galea - li nemmen li m'huwiex xi ħadd li m'għadux jemmen fl-integrita' fundamentali ta' kif jitmexxew dawn l-affarijiet - u lil nies oħra - li m'humiex preżenti f'din il-Kamra bħalissa - li jieħdu ċerta attitudini li tkun aktar responsabbli u viċina lejn dak li għandu x'jaqsam ma' l-integrita' ta' kif jitmexxa pajjiż u ta' kif jitmexxa partit.

Jien kont nistenna li għallinqas tqum vuċi li titlob investigazzjoni aħjar taċ-ċirkostanzi li jitqanqlu madwar din il-ħaġa, titlob analiżi xjentifika ta' kif saru l- proċessi u mhux naċċettaw b'għajnejna magħluqa l-qari li għamlilna l- Ministru tal-Ġustizzja.

Jien kont nistenna li tqum għallinqas vuċi waħda, jew nofs vuċi waħda, min-naħa l-oħra li tgħid li ta' min janalizza u jifli aktar dak li huwa għaddej madwarna, minflok ma nagħmlu bħall-flieles madwar qroqqa li meta semgħu l-għajta isterika ta' l-Onor.

Fenech Adami llejla - li naħseb jinsab muġugħ dwar dak li qed jiġri, għalkemm ma jurix - baqgħu marbutin madwaru.

Illejla, Onorevoli, se tkunu l-kor tal-qtates, għaliex quddiem okkażjoni fejn jidher ċar kif iċċaqilqu l-affarijiet - u din m'hijiex kwestjoni ta' vox popoli vox dei, imma hija kwestjoni ta' kif tabilħaqq żgrinċjaw l-affarijiet biex xi ħadd li ġie hawn Malta ħalli jeqred il-ħajja ta' daqstant żgħażagħ u familji - minflok turu ħniena mal- vittmi tiegħu u tiflu għaliex dan il-proxxmu qed jingħata ħniena b'dan il- mod misterjuż u stramb, tinġabru madwar il-qroqqa tagħkom qiskom kor tal- qtates.

Jien jiddispjaċini li qed inkellimkom b'dan il-mod, imma naħseb li bil-vot tagħkom illejla se tkun l-integrita' tar-Repubblika Maltija li se tiġi attakata b'mod li jmur fil-vixxri ta' x'għandna nagħmlu f'pajjiżna.

F'pajjiżna għandna nagħmlu xi ħaġa li trid tkun trasparenti fiċ- ċirkostanzi kollha.

Ċertament li l-kwestjoni tat-trasparenza tqum meta tiġri xi ħaġa bħal din, meta l-aqwa istituzzjoni tal-pajjiż, il-Presidenza, ġiet manipulata b'mod li qed tagħti maħfra lil xi ħadd li ġie hawnhekk biex jagħmel dannu importanti u ewlieni lil fabric intern tas-soċjeta' tagħna - apparti mis-sigurta' - u minflok li għallinqas biex inħalluh imur ngħidulu li jrid jagħtina informazzjoni dwar kif nistgħu nkissru dak li qed jherrina minn taħt, il-kankru tad-droga, ngħidulu "bye" u qisu ma ġara xejn!

Dak huwa l-akbar dnub li sar illejla u jiddispjaċini li mil-lum 'il quddiem se jkolli nibda naħseb fikom bħala nies li ħadtu vot mhux skond qalbkom u ruħkom, imma skond il-kalkolu politiku ta' min hu kompliċi ma' min għamel il-ħażin u d-deni lil pajjiżna.

(Onor. Membri: Hear, hear)

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hija l-emenda mressqa mill-Prim Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

MR SPEAKER: Billi ntalbet votazzjoni din tittieħed fid-9.05 p.m., skond il-ftehim milħuq fis-seduta numru 320, tal-5 ta' Ottubru, 1994.

Billi ntalbet votazzjoni fid-8.45p.m., il-Kama ġiet sospiża u rriżumiet fid- 9.05 p.m.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hija l-emenda mressqa u moqrija mill-Prim Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, f'isem l-Oppożizzjoni, bi qbil tal-Kamra, nitlob li l-votazzjoni tkun sigrieta ħalli kulħadd jivvota skond il- kuxjenza tiegħu.

MR SPEAKER: Dan m'huwiex skond ir-regoli tal-Kamra.

ONOR.

JOE MIZZI: Għalhekk għidt "jekk ikun hemm qbil bejn iż-żewġ naħat tal-Kamra".

MR SPEAKER: M'hemmx ftehim f'dan is-sens.

(Interruzzjonijiet) Ir- regoli tal-Kamra u anke l-Kostituzzjoni jistabbilixxu kif isiru l- votazzjonijiet.

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Mr Speaker, nixtieq inkun naf x'kien ir-ruling tiegħek.

MR SPEAKER: Skond ir-regoli tal-Kamra dan li ġie mitlub m'huwiex permess.

ONOR.

ALFRED SANT: Imma r-ruling jippermetti li, jekk ikun hemm qbil, issir?

MR SPEAKER: Jien naħseb li lanqas skond il-Kostituzzjoni ma tista' ssir.

Skond ir-regoli tal-Kamra żgur li ma tistax issir.

ONOR.

ALFRED SANT: Tista', jekk jogħġbok, tagħtina ruling?

MR SPEAKER: Ir-ruling tajtu.

Skond ir-Regoli tal-Kamra din ma tistax issir.

ONOR.

ALFRED SANT: Anke jekk ikun hemm qbil?

MR SPEAKER: Naħseb li lanqas skond il-Kostituzzjoni.

Lanqas bi qbil.

ONOR.

ALFRED SANT: Għalhekk nixtieq ruling.

(Għajjat)

MR SPEAKER: Jekk jogħġbu, l-Iskvrivan tal-Kamra jaqra l-ismijiet.

VOTAZZJONI NRU.

FAVUR : 31

L-Onor.

|Asciak Michael |Galea Ċensu | |Bonello du Puis |Galea Louis | |George | | |Bonnici Josef |Gatt Lawrence | |Bonnici Michael |Hyzler George | |Borda Manuel |Mifsud Bonnici | | |Antoine | |Borg Tonio |Muscat Claude | |Cassar Joe |Muscat Richard | |Cuschieri Louis |Refalo Louis | |Dalli John |Refalo Michael | | |Angelo | |Debono Giovanna |Rizzo Naudi John| |Deguara Louis |Spiteri Carm | | |Lino | |DeMarco Guido |Tabone Anton | |Falzon Michael |Zammit Ninu | |Fenech Adami |Zammit Stanley | |Eddie | | |Fenech Joe |Zammit Dimech | | |Francis | |Frendo Michael | | | | |

KONTRA : 28

L-Onor.

|Abela Wistin |Mangion Charles | |Attard Montalto |Micallef Freddie| |John | | |Bartolo Evarist |Mifsud Bonnici | | |Karmenu | |Borg Carmel |Mintoff Dom | |Brincat Joseph |Mizzi Joe | |Buhagiar Charles |Muscat Philip | |Buhagiar Louis |Nicholl Tony | |Calleja Reno |Portelli Alfred | |Cilia Joe |Refalo Anton | |Debono Grech Joe |Sant Alfred | |Farrugia Michael |Sant Salvu | |Farrugia Noel |Schembri Adami | | |Sandro | |Gatt George |Spiteri Lino | |Grech Edwin S. |Vella George |

L-emenda għaddiet.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hija l-mozzjoni, kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

MR SPEAKER: Skond il-ftehim milħuq fis-Seduta Nru. 320 tal-5 ta' Ottubru, id-division se tittieħed issa.

VOTAZZJONI NRU.

FAVUR : 31

L-Onor.

|Asciak Michael |Galea Ċensu | |Bonello du Puis |Galea Louis | |George | | |Bonnici Josef |Gatt Lawrence | |Bonnici Michael |Hyzler George | |Borda Manuel |Mifsud Bonnici | | |Antoine | |Borg Tonio |Muscat Claude | |Cassar Joe |Muscat Richard | |Cuschieri Louis |Refalo Louis | |Dalli John |Refalo Michael | | |Angelo | |Debono Giovanna |Rizzo Naudi John| |Deguara Louis |Spiteri Carm | | |Lino | |Demarco Guido |Tabone Anton | |Falzon Michael |Zammit Ninu | |Fenech Adami |Zammit Stanley | |Eddie | | |Fenech Joe |Zammit Dimech | | |Francis | |Frendo Michael | | | | |

KONTRA : 28

L-Onor.

|Abela Wistin |Mangion Charles | |Attard Montalto |Micallef Freddie| |John | | |Bartolo Evarist |Mifsud Bonnici | | |Karmenu | |Borg Carmel |Mintoff Dom | |Brincat Joseph |Mizzi Joe | |Buhagiar Charles|Muscat Philip | |Buhagiar Louis |Nicholl Tony | |Calleja Reno |Portelli Alfred | |Cilia Joe |Refalo Anton | |Debono Grech Joe|Sant Alfred | |Farrugia Michael|Sant Salvu | |Farrugia Noel |Schembri Adami | | |Sandro | |Gatt George |Spiteri Lino | |Grech Edwin S. |Vella George |

Il-mozzjoni, kif emendata, għaddiet.

MR SPEAKER: Sar il-ħin.

Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

GUIDO DE MARCO: Nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it- Tnejn, 10 ta' Ottubru, b'din l-aġenda:

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Bank Ċentrali - Kumitat;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Affarijiet tal-Konsumatur - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar ir-Reġistrazzjoni ta' Artijiet - it- Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Ordinanza dwar il-Privileġġi u s-Setgħat tal-Kamra tad-Deputati - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Tribunal għal Talbiet Żgħar - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar iż-Żwieġ - it-Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Edukazzjoni - Kumitat (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili (Emenda Nru 2) - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi tal-Liġijiet tal-Pulizija - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Servizzi ta' Impieg u Taħriġ - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Korporazzjoni għall-Iżvilupp ta' Malta - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar l-GĦajnuna lill-Industriji - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Ligi li jemenda l-Att dwar l-Uffiċċju tal-Posta - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Massa Frumentarja - it- Tieni Qari

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kumpanniji - it-Tieni Qari; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Kummissarji għall-Ġustizzja - it-Tieni Qari.

MR SPEAKER: Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it-Tnejn, 10 ta' Ottubru, skond il-ftehim milħuq fis-Seduta Nru. 320 tal-5 ta' Ottubru, 1994, bl- aġenda kif kommunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fid-9.15 p.m. il-Kamra aġġornat skond il-ftehim milħuq.

MISTOQSIJIET IMWIEĠBA BIL-MIKTUB

SAN GILJAN - LUNA PARK

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jara li l-ebda operatur ta' Luna Parks ma jingħata permess jopera luna park ħdejn il-playing field ta' San Ġiljan (wara Palazzo Spinola) għax hekk ikun qed iċaħħad lit-tfal u lill- familji ta' l-inħawi mill-unika spazju miftuħ li hemm fil-lokalita'?

ONOR.

LOUIS GALEA: Bgħatt is-suġġeriment ta' l-Onor.

Membru għall- konsiderazzjoni tal-Pulizija.

AWTORITA' MARITTIMA - LIĊENZJI TA' VETTURI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Kemm hemm vetturi liċenzjati bħala self drive?

Kemm hemm vetturi liċenzjati bħala chauffer driven?

Kif jinżamm kontroll fuq dawn il-vetturi, speċjalment dawk is-self drive biex ikun żgurat lijinżamm f'kordinazzjoni tajba?

Kemm minn (1) u (2) huma liċenzjati f'Għawdex?

Hemm xi tariffi fuq kemm suppost tinkera vettura self drive?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-parti l-kbira ta' din il-mistoqsija tispetta lill-Ministru responsabbli mit-Trasport.

Għalkemm il-Pulizija tieħu azzjoni kull meta tosserva ksur tar- Regolamenti tat-Traffiku, l-Awtorita' tat-Trasport Pubbliku u d-Direttorat tal-Liċenzji u Ttestjar ta' Vetturi jaqgħu taħt il-Ministeru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknoloġija.

PULIZIJA - LIĊENZJA TA' SPEEDBOAT

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: Persuna li jkollha speedboat jew lanċa għandha bżonn xi liċenzja/permess speċjali biex iġorr passiġieri?

L-Awtorita' Marittima taf li hemm minn qed jieħu tlett liri (Lm3) biex jieħu n-nies minn Kemmuna sa San Giljan, wara li dawn ikunu waslu Kemmuna b'mezzi oħra?

L-Awtorita' taf ukoll li l-istess persuni qed iżommu żewġ liri (Lm2) biex jieħdu n-nies dawra ma Kemmuna?

Jekk dan huwa abbuż jista' l-Ministru jara li dan ma jkompliex isir?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Biex persuna tkun tista' topera dgħajsa jew bastiment għall-ġarr ta' passiġġieri bi ħlas minn post għal post fl-ibħra territorjali Maltin tenħtieġ liċenzja għal dan l-iskop mingħand l-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku.

M'hemmx tariffi stabbiliti għal trasport bil- baħar tat-tip li qed jirreferi għalih l-Onor.

Interpellant.

Dan it-tip ta' trasport hu wieħed liberalizzat u għalhekk teżisti l-kompetizzjoni, li jfisser li għall-pubbliku teżisti l-għażla kemm f'dak li hu servizz kif ukoll f'dawk li huma prezzijiet.

AWTORITA' MARITTIMA - VAPURI MAQBUDA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: Mill-vapuri li huma laid up jista' l- Ministru jgħid:

Kemm huma maqbuda wara deċiżjoni mill-Qorti?

Kemm tħallew mis-sidien għaliex m'hemmx xogħol għalihom jew għal raġuni oħra?

Jekk jitħallew hawn mis-sidien dawn jħallsu xi flus talli qed jokkupaw post fil-port?

F'liema naħat tal-portijiet jinstabu?

Kemm ilu laid up kull wieħed?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Jiena nformat li l-ebda wieħed mill-vapuri li jinsabu qiegħda jew laid up f'dan il-mument m'hu maqbud wara deċiżjoni tal- qrati.

Vapuri ta' aktar minn għaxar tunellati grossi li jkunu qiegħda, iħallsu d- Drittijiet tal-Port skond it-Tieni skeda (Regolament 3, Para.

2) tar- Regolamenti ta' l-1977 dwar id-Drittijiet tal-Port, iżda skond l-Artiklu 2 ta' l-Att XVII ta' l-1991, bastimenti qiegħda ma jinkludux inġenji tal- baħar użati biss għad-diveriment jew għall-industrija tas-sajd, jew xi bastiment li jkun qiegħed f'xi post biex jissewwa.

Fis-26 ta' Settembru kien hemm b'kollox 17-il vapur li tħallew qiegħda mis-sidien tagħhom għax m'hemmx xogħol għalihom jew għal diversi raġunijiet oħra.

L-informazzjoni, dwar dawn il-vapuri, it-tul taż-żmien li ilhom qiegħda u l-postijiet fejn jinsabu, hi kif tidher hawn taħt:

|BASTIMENT|KEMM ILU |POST | | |HEMM | | | | | | |Seisventu|25.09.94 |Deep Water | |rer | |Quay | |British |01.09.94 |Xatt ta' | |Terrior | |l-Injam, | | | |Marsa | |Halliburt|30.08.94 |Manoel | |on 301 | |Island | |Geo |26.08.94 |Manoel | |Surveyor | |Island | |Salvatur |23.06.94 |Xatt ta' | | | |l-Injam, | | | |Marsa | |Marie |21.04.94 |Il-Menqa | |Louise | | | |Labin |22.03.94 |Barra | | | |Marsaxlokk | |Sparrow |01.08.93 |Xatt ta' | | | |l-Injam, | | | |Marsa | |Western |09.06.93 |Xatt ta' | |Arctic | |Ċejlu, | | | |Marsa | |Aghia |21.04.93 |Xatt | |Eleni | |il-Pont, | | | |Marsa | |Princess |01.03.93 |Xatt | |Duda | |ir-Risq | |Texelstro|21.07.92 |Xatt | |om | |ir-Risq | |Marsdiep |29.06.92 |Xatt ta' | | | |Ċejlu, | | | |Marsa | |Thea Tyhi|14.05.92 |Moll | | | |tal-Power | | | |Station | |Dellimara| | | |Redeemer |13.09.91 |Xatt | | | |ir-Risq | |Badr 7 |14.08.90 |Manoel | | | |Island | |Yambu |14.08.90 |Manoel | | | |Island |

AWTORITA' MARITTIMA - LIĊENZJI TA' SPEEDBOATS

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: Kull min isuq speedboat jew lanċa għandu bżonn ta' liċenzja?

Jekk iva, qed isir xi kontroll fuq dawk li jsuqu l-ispeedboat jew laneċ ?

Jekk le, ma jaħsibx il-Ministru li wasal iż-żmien li dawk li jsuqu l- ispeedboats għandhom ikunu liċenzjati regolarment?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Jiena nformat li skond Avviż Legali Numru 19 ta' 1985, min isuq speed boat suppost ikollu liċenzja tas-sewqan maħruġa mill- Kummissarju tal-Pulizija.

Dawk li jsuqu l-speed boats u l-laneċ qegħdin jiġu kkontrollati mill- Pulizija ta' l-SAG permezz ta' patrols bi speed boats u mill-AFM permezz tal-laneċ tagħhom.

Spiss isiru ċitazzjonijiet fuq sewqan eċċessiv.

Barra minn hekk l-Awtorita' Marittima ta' Malta għada kif ippreżentat speed boat lill-Kummissarju tal-Pulizija biex ikunu jistgħu jsiru aktar patrols fuq il- baħar.

L-Awtorita' Marittima qed tagħmel kampanja dwar safety u fil-fatt ħarġet ktieb bl-isem Safety at Sea li madwar 30,000 kopja tiegħu tqassmu lill-pubbliku b'xejn.

Qegħdin isiru arranġamenti biex il-liċenzji għas-sewqan ta' speed boats jibdew jinħarġu mill-Awtorita' Marittima ta' Malta fil-futur qrib.

DINGLI - TISWIJA TA' TRIQ TA' FUQ L-IRDUM

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 19667 li oriġinarjament għamilt lill-Ministru tat-Trasport, Komunikazzjoni u Teknoloġija?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Jien informat li x-xogħol ta' "patching" fit-Triq ta' Fuq l-Irdum f'Ħad Dingli tlesta mid-Dipartiment tad-Distretti.

PAOLA - DAWL F'SCHREIBER STREET

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jara li jsiru bozoz f'Schreiber Street, Paola?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: It-talba biex isir dawl adekwat fi Triq Schreiber Paola qiegħda tiġi kkonsidrata flimkien ma' talbiet oħra.

VALLETTA - TISWIJIET FI FLATS TAL-GVERN

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jara li f'Nru 138 (flats tal-Gvern) Archbishop Street, Valletta isiru tiswijiet fuq il-bejt u fuq il-katusi?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Għaddejt din it-talba lid-Dipartiment tal- Bini u Tiswija ta' Djar għall-azzjoni meħtieġa.

SKEMA YOUTH FOR STUDIES

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru għaż-Żgħażagħ u Kultura: Kif intgħażlu għall-iskema Youth for Studies?

Min ingħażel?

Liema korsijiet?

Kemm ingħataw flus?

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Iz-żgħazagħ li applikaw għall-iskema Youth Specilisation Studies Scheme kellhom jibgħatu cirriculum vitae, dokumentazzjoni ta` aċċettazjoni mill-istitut li riedu jissoktaw l-istudji jew taħriġ fih u xi dettalji oħra li setgħu ikunu ta` interess għall-bord ta`l-għazla bħal:

i) li jkun hemm aċċettazzjoni mill-istitut barrani (ta` l-applikant)

ii) li l-kors ma jkunx disponibbli f`Malta

iii) li l-applikant ma jkollux aktar minn 35 sena

iv) li l-kors ikun ekwivalenti għal 2nd Degree fil-qasam akkademiku għalkemm dan ma kienx possibbli tisstabbilih f`oqsma oħra bħal sport,kultura eċċ

v) li kemm jista` jkun l-kors magħżul ma jkunux ta` tul aktar minn sena u dan fl-interess ta` l-applikanti stess.

S`issa ntgħażlu 43 applikant.

Il-korsijiet kienu diversi iżda kienu jinkludu:

MBA - Distance Learning ACCA Accountancy Master in sports & recreational studies Specialization course in music and drama MA Museum studies Art Therapy Ph.D in Agricultural Economics & Management Ma in Modern International Studies Ph.d in Educational Psychology MSC in Clinical Cytotechnology Doctorate in Bio-Medical Engineering Optometry Bachelor of applied science degree in hospital administration Degree Course in Journalism MA of Art in Advanced Architectural Studies Studies on Islam and Christian-Muslim Relations MBA,MSC in Project Management Photography Course in Pianoforte Course in Training (Tennis).

Course in Drawing,Painting and Graphic Art

Il-kandidati li ntgħażlu kienu dawn:

Martin Bowerman, Joseph Darmanin, Joe Vella, George Debono, Mario C. Spiteri, Joe Mifsud, Gerard J. Sammut, David Melillo, John Farrugia, Timothy Attard, Finian Bilocca, David T. Agius, Miriam Cauchi, Larissa Strickland, Antonia Farrugia, David A Curmi, Jonathan Galea, Leonard Mizzi, Michelle Pace,Victor Martinelli, Gemma Cassar, Mario Taliana, Christopher James, Justin Kodurand, Pierre Louis Catania, Andre Claude Micallef, Malcolm Jones, Ariadne Massa, Raymond Borg, Samuel Formosa, Ivan Grixti, Charles Scerri (Opted out), David Catania, Rev. Joe Vella Gauci, Eric Muscat (Opted out), Jan Yves Grech, Anthony J. Camilleri, Danny Doneo, John Montanaro, John Aquilina, Alan J. Chircop.

Is-somma globali mislufa lilhom mill-APS Bank kienet ta` Lm150,000 filwaqt li l-Ministeru jħallas Lm10,000 f`interessi.

DIPARTIMENT TAT-TAXXI INTERNI - AIR CONDITIONER

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jara li l-Assistant Head fi Block 1 fl-Income Tax Department għandu jkollu "air conditioner" bħal ħafna oħrajn bi grad bħal tiegħu?

ONOR.

JOHN DALLI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li qed jittieħdu l- passi neċessarji biex jiġu akkwistati l-air conditioners li hemm bzonn sabiex l-uffiċċju tal-Assistant Head imsemmi jkun mgħammar b'air conditioner ukoll.

INDJA - ŻJARA TAL-PRIM MINISTRU

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Prim Ministru: Imbilli meta l- Prim Ministru kien għamel żjara fl-Indja xi snin ilu kien intqal li jista' jsir kummerċ bejn iż-żewġ pajjiżi, u min dak iż-żmien li tħabbar Enemalta xtrat żewġ turbini bil-prezz ta' 'l fuq minn Lm8 miljun minn dak il-pajjiż, jista' l-Prim Ministru jgħid x'kummerċ ieħor sar bejn Malta u l-Indja minn dak iż-żmien?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ma jirriżultax li l-iskambji kummerċjali bejn Malta u l-Indja żdiedu f'dawn l-aħħar snin.

COTTONERA - QTUGĦ TAL-PROVVISTA TA' L-ELETTRIKU

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jgħid x'kienet ir-raġuni tal-qtugħ tad-dawl fil-Kottonera nhar it- Tlieta 9 ta' Awissu, fejn l-aktar li ntlaqat il-Birgu bejn id-9.15 p.m. sal- 11.00 p.m. fejn kien hemm il-festa ta' San Lawrenz?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Jien informat li r-raġuni tal-qtugħ fil- provvista ta' l-elettriku fil-Cottonera fid-9 ta' Awissu fil-għaxija ġiet ikkaġunata peress li saħan it-transformer tas-substation tal-Birgu minħabba li kien mgħobbi żżejjed u kienet ukoll ħafna sħana u ħadmet is-sistema ta' protezzjoni li tfiet it-transformer biex ma tiġrilux ħsara permanenti.

RAĦAL ĠDID - PLAYING FIELD

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Peress li ftit wara li nfetħet għall-pubbliku il-playing field f'Raħal Ġdid kont ġbidt l-attenzjoni ta' l-awtorita' għal mod ta' kif qed jispiċċaw it-tfal maħmuġa meta jużaw din il-playing field.

Jista' l-Ministru jara li l-art ta' din il-playing field issir bħal dawk ta' postijiet oħra?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Id-Dipartiment tad-Distretti għadu kif introduċa sistema ġdida ta' paviment fil-playgrounds.

Din tikkonsisti fi tqegħid ta' paviment ġdid permess ta' bricks żgħir kulurit u tqegħid ta' materjal speċjali magħruf bħala safety play.

Din is-sistema se titqiegħed ukoll fi Ġnien Pawlu Boffa wara li jsiru l- proċeduri neċessarji.

ISLA - LANĊA MGĦARRQA FIX-XATT

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Nirreferi għall-mistoqsijiet parlamentari numri 17444 u 17839 dwar lanċa mgħarrqa fix-Xatt ta' l-Isla u fejn il-Ministru kien irrisponda "m'inix qed nifhem x'inhu l-interess pubbliku jew dak tal-Membru ..."

Illum l-Ministru hu f'pożizzjoni li jagħti l-informazzjoni mitluba mill- Interpellant?

ONOR.

LOUIS GALEA: Diġa' kont f'pożizzjoni li nagħti t-tagħrif mitlub meta weġibt għall-mistoqsija oriġinali numru 17839 u dak inhar tajt it- tweġiba li nħoss li għadha valida s'issa.

Il-Pulizija taf il-persuni konċernati u tieħu l-passi skond il-Liġi.

POWER STATION - QTUGĦ TAL-PROVVISTA TA' L-ELETTRIKU

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Nirreferi għal qtugħ tal-provvista ta' l-elettriku li reġa' kellna dan is- sajf u għal każ ieħor rapportat f'"In-Nazzjon Tagħna" tat-12 ta' Awissu, 1992.

Iċ-Chairman ikkummenta li "t-turbini fil-Marsa huma makni li ilhom installati għal numru ta' snin u l-ħsara li seħħet il-bieraħ hi waħda ...."

Jista' għalhekk bl-istess raġunar tingħata spjegazzjoni għal waqfien kontinwu li kellna bl-impjant il-ġdid fil-Power Station ta' Delimara?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Fix-xhur ta' Lulju u Awissu ġraw numru ta' ħsarat fuq l-impjant tal-Marsa, inkluża ħsara fuq circuit breaker fis- sistema tat-turbina Nru. 8 li kkawżat il-qtugħ tad-dawl fil-11 ta' Awissu.

Iċ-Chairman ta' Enemalta kien qed jirreferi għal dawn il-ħsarat meta għamel kumment ma' "In-Nazzjon".

Il-waqfien tat-turbina Nru. 2 ta' Delimara sar biex issir spezzjoni wara rapport ta' "vibrations".

Din il-ħsara issa ġiet irranġata.

QTUGĦ TAL-PROVVISTA TA' L-ELETTRIKU

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jagħti l-lista tal-postijiet li kellhom qtugħ ta' provvista ta' l- elettriku il-bieraħ 11/8/94 kif ukoll il-ħinijiet ta' l-interruzzjonijiet ta' dan il-qtugħ?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Jien informat li l-postijiet li kellhom qtugħ fil-provvista ta' l-elettriku fil-11 ta' Awissu, 1994 kienu dawn li ġejjin:

Il-qtugħ dam bejn wieħed u ieħor mill-10.00 a.m. sa l-3.45 p.m.

St Julians, Sliema, San Ġwann, Swieqi, Msida, Gżira, Manoel Island, Ta' Ġiorni, Kappara, B'Kara, Balzan, Attard, Qormi, Mrieħel, Sta Venera, Iklin, Ħamrun, Pieta', G'Manġia, Madliena, Żebbuġ, Siġġiewi, Għar Lapsi, Luqa, Marsa, Paola, Corradino, Fgura, Cospicua, Senglea, Għajn Dwieli, Tarxien, Kirkop, Mqabba, Safi, Żurrieq, Gudja, Qrendi, Ħal Far.

Kien hemm ukoll qtugħ f'Ta' Gandolli, Għaxaq mid-20.45 sat-03.10 ta' l- għada filgħodu.

VALLETTA - INFIQ GĦALL-PROĠETT TA' RIABILITAZZJONI

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru għaż-Żgħażagħ u Kultura: B'referenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 13860 (Seduta 191), jista' l-Ministru jgħid għaliex ir-restawr tal-faċċata tal-Knisja tal-Ġiżwiti kien ristrett għall-faċċata fuq Triq il-Merkanti u ma tkomplix għal ġenb fuq Triq l-Arċisqof?

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Ix-xogħol ta` restawr fuq il-knisja tal-Ġiżwiti,il-Belt, huwa proġett tal- `Valletta Rehabilitation Project` fi ħdan il-Ministeru għall-Ambjent.

Nissuġġerixxi lill-Onor.

Interpellant jindirizza din il-mistoqsija lil dan il-Ministeru.

VALLETTA - TISWIJIET F'KERREJJA 63, ST.

PATRICK STREET

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jara li fl-iqsar żmien possibbli jsir tibjid, tikħil u rranġar tal-kerrejja 63, St. Patrick Street, Valletta li issa minn post tal- Kurja sar tal-Gvern?

Nitlob lill-Ministru jintervjeni.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Il-propjeta' mmobbli li għaddiet mingħand il-Kurja għal għand il-Gvern hija amministrata mill-Joint Office li jaqa' taħt il-Ministeru tal-Finanzi.

Għalhekk xogħlijiet fuq din l-propjeta' isiru mill-Ministeru għall- Ambjent meta ssir talba mingħand il-Joint Office u skond proċeduri stabbiliti.

MARSAXLOKK - ĊENTRU TA' L-AKWAKULTURA

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jwaqqaf liċ-ċentru ta' l- Akwakultura f'Marsaxlokk milli jkompli jagħti x-xogħol ta' l-ippakjar tal- ħut li jitkabbar hemmhekk lis-sid ta' garaxx fi Triq il-Ġdida fi Triq Melkart, Marsaxlokk liema ipproċessar qiegħed initten it-triq kollha msemmija b'dannu għar-residenti tat-triq?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Ic-Centru ta' l-Akwakultura ma jaghtix xoghol tal- ippakkjar ta' hut lil xi ndividwu.

ETC - SPEZZJONIJIET FUQ XUFIERA

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Kemm qed isiru spot checks fuq ix-xufiera tal-karozzi tal- linja minn uffiċjali tal-ETC meta huwa magħruf li hemm diversi xufiera li qed jirreġistraw għax-xogħol u jagħmlu xogħol ta' xufiera?

Għadha tgħodd l- ordni li kull xufier ta' karozza tal-linja jrid jilbes il-badge li turi li hu mpjegat?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Uffiċjali tal-Korporazzjoni tax-Xogħol u Taħriġ jagħmlu investigazzjoni ta' kull rapport li jsirilhom.

Barra minn hekk huma jagħmlu spezzjonijiet madwar Malta u Għawdex kull fejn hemm ħaddiema fuq ix- xogħol.

Xufiera tal-karozzi tal-linja ġieli ġew investigati mill-ispetturi tal- Korporazzjoni tax-Xogħol u Taħriġ.

Il-Korporazzjoni ivverifikat mar-records tagħha l-lista sħiħa tax-xufiera li nħarġitilhom il-badge mill-Awtorita' tat-Trasport Pubbliku, u ħadet il-passi meħtieġa.

Jekk l-Onor.

Interpellant jaf b'xi każi speċifiċi, nassigurah li jekk jgħaddi din l-informazzjoni lill-Korporazzjoni, jittieħdu passi minnufih.

Rigward il-badge li tintlibes minn dawn ix-xufiera, il-Korporazzjoni hija mgħarrfa li din l-ordni għadha fis-seħħ.

AWTORITA' TAT-TRASPORT - BADGE TA' IDENTIFIKAZZJONI MIX-XUFIERA

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: Kemm qed tinforza l-ordni li kienet ħarġet l-Awtorita' tat-Trasport li kull xufier tal-karrozza tal-linja jrid jilbes il-badge ta' identifikazzjoni biex juri li huwa impjegat tat- trasport pubbliku?

Jaf li l-interpellant innota diversi xufiera mingħajr din il-badge?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Jiena nformat li bħalissa x-xufiera m'humiex jilbsu l-identification tag maħruġa mill-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku peress li din inġabret mill-għaqdiet li jirrapreżentaw lis-sidien b'direttiva tal-Federazzjoni tat-Trasport Pubbliku.

AWTORITA' TAT-TRASPORT PUBBLIKU - KAROZZI LI JUŻAW IL-PITROLJU

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: Jaf il-Ministru li hemm diversi karozzi tal-linja li għadhom jużaw il-pitrolju flok diesel bi ħsara kbira għall- ambjent?

Kemm inqabdu karozzi tal-linja f'din is-sena li kienu qed jużaw il- pitrolju flok id-diesel?

Kemm isiru checks mill-enforcement officer ta' l-Awtorita jew mill- pulizija dwar dan l-abbuż?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Jiena nformat li permezz ta' miżuri amministrattivi li ttieħdu mill-Korporazzjoni Enemalta ftit taż-żmien ilu, jidher li naqas sostanzjalment it-taħlit tal-pitrolju mad-diesel fil- karrozzi tal-linja.

It-testijiet għal abbużi bħal dawn isiru minn żmien għal żmien minn uffiċjali ta' l-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku flimkien ma' uffiċjali tal-Pulizija.

Matul din is-sena ma tressaq l-ebda sid fil-Qorti dwar taħlit ta' fuel.

AWTORITA' TAT-TRASPORT PUBBLIKU - UFFIĊJAL INVOLUT F'HOLD-UPS

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: Jista' l-Ministru jikkonferma li persuna li għaddejja proċess fil-Qorti dwar involviment fi tlett hold-ups qegħda fil-fatt taħdem ma' l-Awtorita' tat-Trasport Pubbliku bħala enforcement officer, jew f'xi kariga oħra?

Jista' jiċċekkja meta ngħidlu li din il-persuna hija mill-Isla u qed tiġi akkużata li għenet biex isiru tlett hold-ups fuq impjegati tad-ditta Tessons?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Jiena nformat li l-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku ma taf bl-ebda mpjegat fuq il-kotba tagħha li jinsab għaddej proċess fil-Qorti dwar involviment f'xi "hold up".

PULIZIJA - KAŻ TA' SURGENT LI SFRATTA HOLD-UP F'TA' QALI

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Kif baqa' il-każ ta' dak is-surġent min Ħal Lija li b'kuraġġ kbir sfratta hold-up f'Ta' Qali u spiċċa b'nofs wiċċu mtajjar minn tir ta' senter mill-ħallelin li riedu jisirqu van li kien fiha 'l fuq min Lm100,000 flus tal-Gvern?

Kien ġie akkużat xi ħadd?

Dan għadda ġuri jew le?

Peress li kien hemm tlieta nvoluti f'dan il-hold-up ikraħ se jitressqu aktar minn wieħed fuq dan il-każ?

Jekk tressaq xi ħadd, quddiem min qed issir il-kawża?

Fiex waslet?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li persuna ġiet akkużata l-Qorti in konnessjoni ma' dan il-każ, li għadu pendenti quddiem il-Qorti tal- Maġistrati.

Il-Proċeduri jinsabu fi stadju ta' kumpilazzjoni.

BAĦRIJA - BDIL TA' ARBLI TAD-DAWL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Kif jispjega l-fatt il-Ministru li minkejja t-talbiet li saru biex jinbiddlu l- arbli tad-dawl imsadda fil-Baħrija partikolarment fl-inħawi tas-Sirena, sal- lum għad ma kienx hemm żviluppi sodisfaċenti?

Jista' l-Ministru jara li ssir il-manutenzjoni meħtieġa mmedjatament qabel ma tidħol ix-xitwa?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Jien informat li l-arbli fl-inħawi tas- Sirena l-Baħrija inbidlu ħlief għal wieħed li għad irid jinqala'.

RABAT: SAQQAJJA - PUMPING STATION TAD-DRENAĠĠ

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm ilha tiġi rrapportata bil-ħsara l-pumping station tad-drenaġġ taħt is-Saqqajja, r-Rabat?

Jista' l-Ministru jara li jinbidlu l-pompi sabiex ma jkompliex ifur id- drenaġġ fl-inħawi u jagħmel ħafna ħsara lill-uċuħ tar-raba tal-bdiewa?

Jekk fl-affermattiv, meta?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Hemm il-ħsieb li jinxtraw pompi ġodda biex jieħdu post dawk eżistenti fil-pumping station tad-drenaġġ taħt is- Saqqajja, Rabat.

It-tender għal dawn il-pompi huwa lest u mistenni joħroġ fi ftit żmien.

Għaldaqstant, id-Dipartiment se jinstalla pompa temporanja sakemm il- pompi ġodda jaslu u jiġu installati.

MANIKATA - MANUTENZJONIJIET

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Billi ressaqt diversi mistoqsijiet parlamentari dwar ix-xogħlijiet ta' manutenzjoni meħtieġa fil-Manikata, jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra xi programm ta' manutenzjoni mistenni li jsir sa l-aħħar tas-sena?

Għaliex per eżempju, Triq Dun Manwel Grima baqgħet ma saritx b'detriment ta' inkonvenjenza u periklu għar-residenti?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Sa l-aħħar tas-sena se jitkompla xogħol ta' patching fil-Manikata.

Ix-xogħol fi Triq Dun Manuel Grima huwa r-responsabbilta' tad-Dipartiment tat-Toroq, għaldaqstant nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel din il-parti tal-mistoqsija lill-Ministru għat-Trasport, Komunikazzjoni u Teknoloġija.

MANIKATA - PROĠETT GĦAT-TĦARIS TA' L-AMBJENT NATURALI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid x'ġara mid-diversi diskorsi tal-Ministeru li minn żmien għal żmien jingħad li għandu proġetti mħejjija sabiex jiġi mħares l- ambjent naturali tal-Manikata?

Ma jħossx il-Ministru li jkun qed iċekken liċ-ċittadin tal-Manikata meta wara l-paroli ma jsir xejn?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Minn din is-sena, numru ta' toroq fil- kampanja madwar il-Manikata ġew koperti minn kuntratti ta' tindif.

Dan ix- xogħol sar mid-Dipartiment tad-Distretti, fuq ħlas mill-Kunsill Lokali tal- Mellieħa.

Bħalissa l-MSU qed jaħdmu fuq skema biex mis-sena d-dieħla jitfasslu kuntratti simili li jkopru ukoll interventi oħra fil-kampanja, mhux iktar limitati biss għal-tindif ta' toroq.

SKEJJEL: SAN PAWL IL-BAĦAR -STUDENTI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Jista' l-Ministru jgħid x'inhija l-pożizzjoni ta' l- istudenti/tfal mill-Manikata li jattendu l-iskejjel ta' San Pawl il-Baħar?

Dawn se jibdew jattendu fl-iskejjel tal-Mellieħa?

Il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, huwa f'pożizzjoni li jgħid x'inhija l- pożizzjoni tal-ġenituri dwar dan it-tibdil?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Din is-sena t-tfal mill-Manikata, bħal qabel, se jattendu l-iskola primarja ta' San Pawl il-Baħar.

Għad ma tteħditx deċiżjoni dwar talba li saret mill-Kunsill Lokali tal- Mellieħa biex dawn it-tfal jibdew jattendu l-iskola tal-Mellieħa.

RABAT:- QASAM TAD-DJAR F'GĦAJN QAJJED - TROMBA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Billi t-tromba ta' Block "C" f'Għajn Qajjed, Housing Estate ir-Rabat ilha tiġi rrapportata s-snin li tenħtieġ il-manutenzjoni sabiex ma tkomplix issir ħsara lill-istruttura ta' dan il-block inkluż lir-residenti ta' appartamenti, jista' l-Ministru jara li jsiru x-xogħlijiet meħtieġa?

Billi issa dalwaqt tidħol ix-xitwa, jista' l-Ministru jara li x- xogħlijiet jsiru immedjatament?

Jekk fl-affermattiv, meta?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nirreferi l-Onor.

Interpellant għat- tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentaru numru.

21227 (Seduta 320).

FGURA - TISWIJA TA' WESGĦA

L-ONOR.

MANUEL BORDA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: B'referenza għall-Interpellanza numru 19771 fejn tlabtek biex il-wesgħa żdingata li hemm bejn Toroq Sant'Antnin, Wistin Levanzin u Pepprin, il- Fgura, tiġi rranġata, imnaddfa u mogħtija l-asfalt, tista' tgħidli fejn waslu l-investigazzjonijiet li kellu jagħmel id-Dipartiment tad-Distretti tat-Taqsima tax-Xogħlijiet?

Hu possibbli li ssir xi ġnien żgħir bis-siġar, bankijiet u fanali biex iservi kemm għar-rikreazzjoni tar-residenti tal-madwar kif ukoll ħalli l- ambjent jisbieħ?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Tlabt lid-Dipartiment tad-Distretti tat- Taqsima tax-Xogħlijiet jara x'jista' jagħmel dwar is-suġġeriment ta' l- Onor. Interpellant.

FGURA - ĠNIEN PUBBLIKU

L-ONOR.

MANUEL BORDA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: B'referenza għall-Interpellanza numru 19773 fejn tlabtek biex il-wesgħa li hemm fit-tarf ta' Triq Romano Carepecchia, il-Fgura, jinbena ġnien pubbliku, tista' tgħidli fejn waslu l-investigazzjonijiet tad-Dipartiment?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Dwar is-suġġeriment għall-Ġnien fl-area indikata mill-Onor.

Interpellant, il-każ ġie referit lill-Awtorita' ta' l- Ippjanar u d-Dipartiment ta' l-Agrikoltura għall-kummenti tagħhom.

Id-Dipartiment tad-Distretti tat-Taqsima tax-Xogħlijiet kien u għadu jżomm regolarment l-area taħt sorveljanza biex jitneħħa kull skart mormi fil-post.

AWTORITA' TA' L-IPPJANAR - PJAN REGOLATUR

L-ONOR.

MANUEL BORDA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Peress li issa l-Awtorita' ta' l-Ippjanar ilha taħdem ħafna, tista' tgħidli jekk il-Pjan Regolatur għadux temporanju?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Il-Pjan Regolatur kien inħadem taħt l-Att ta' l-1988 dwar permessi tal-Bini (Provvedimenti Temporanji) u għalhekk kien jissejjaħ "temporanju".

Dan il-Pjan Regolatur kien addottat mill-Pjan ta' Struttura f'Lulju ta' l- 1992 meta kien approvat mill-Parlament.

Eventwalment il-Pjan ta' Struttura waqa' taħt l-ambitu ta' l-Att ta' l- 1992 dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp li daħal fis-seħħ f'Novembru 1992.

L-użu tal-kelma "temporanju" hija biss nomenklatura li baqgħet tintuża minħabba l-oriġini tagħha.

FGURA - TISWIJA TA' PLAYING FIELD

L-ONOR.

MANUEL BORDA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Il- playing field li hemm ħdejn il-mużew tas-subien, il-Fgura, għandha bżonn irranġatura kbira.

Tista' tittieħed attenzjoni mmedjata biex nevitaw kull periklu għat-tfal ċkejknin?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Jien informat li l-Kunsill Lokali qed jaħdem fuq pjan ta' "refurbishment" ta' din il-playing field.

Sadanittant id-Dipartiment tad-Distretti se jara li jiġi eliminat kull periklu fil-post.

FGURA - TISWIJA TA' TOROQ

L-ONOR.

MANUEL BORDA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: B'referenza għall-Interpellanza numru 19758 fejn kont tlabt biex it-toroq ta' madwar l-iskola primarja tal-Fgura jiġu rranġati b'tali mod li t-tfal mhux kull darba li tagħmel ix-xita jegħrqu fl-ilmijiet biex jaslu sa l- iskola, tista' tgħidli x'għamel id-dipartiment konċernat?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Jien informat li l-Kunsill Lokali tal- Fgura bħalissa qiegħed f'kuntatt mad-Dipartiment tat-Toroq fuq din il- problema.

Hu ssuġġerit li l-Onor.

Interpellant jagħmel il-mistoqsija lill-Ministru responsabbli mit-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknoloġija.

KALKARA - TISWIJA TA' TRIQ CONVOY TA' SANTA MARIJA

L-ONOR.

MANUEL BORDA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: B'referenza għall-Interpellanza numru 17748 fejn tlabt lill-Ministru jirranġa malajr kemm jista' jkun Triq Convoy ta' Santa Marija, il-Kalkara.

Jista' jgħidli x'jagħmel id-dipartiment biex jirrispondi għall-ilment?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Billi din it-triq hija responsabbilta' tad-Dipartiment tat-Toroq, nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel din il- mistoqsija lill-Ministru konċernat.

LIBJA - TAĦDIDIET MA' UFFIĊJALI GĦOLJIN

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jagħti dettalji dwar it-taħdidiet li kellu dwar il-Libja ma' uffiċjali għoljin ta' l-Amministrazzjoni Clinton fosthom in-National Security Advisor Anthony Lake?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Rigward il-Libja, l-amministrazzjoni Amerikana tisħaq fuq l-implimentazzjoni kompleta tar-riżoluzzjonijiet tal-Kunsill tas- Sigurezza għal dak li għandu x'jaqsam mal-każ ta' Lockerbie.

Aħna spjegajna li kull azzjoni ta' Malta hija bbażata fuq ir-rispett ta' l- obbligi tagħna bħala membru tan-Nazzjonijiet Uniti, fuq il-commitment tagħna fil-ġlieda kontra t-terroriżmu u fuq ix-xewqa tagħna li kull tilwim jirrisolvi ruħu b'mezz paċifiku.

Spjegajna l-importanza li l-paċi u l- istabbilita' fir-reġjun tagħna għandhom għall-iżvilupp ekonomiku tagħna.

Spjegajna wkoll il-politika tagħna ta' ħbiberija u koperazzjoni mal-pajjiżi ġirien tagħna.

TWAQQIF TA' CSCM

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru: Il-proposta għat- twaqqif ta'CSCM tqajjmet fit-taħdidiet uffiċjali tiegħek mal-Gvern Amerikan?

Jekk iva, x'kienet ir-reazzjoni tagħhom għaliha?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: L-inizjattivi għal djalogu u koperazzjoni fil- Mediterran, inkluża l-proposta fuq is-CSCM, ifformaw parti mit-taħdidiet li kelli f'Washington.

Il-Gvern Amerikan jidher li qiegħed isegwi b'attenzjoni l-interess li qiegħed jiżdied f'dak kollu li għandu x'jaqsam ma' dan is-suġġett.

ĦAB ĊIVILI - QLIGĦ MIT-TUCK SHOP

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jagħti figuri tas-sales turnover sena b'sena mill-1987 'l quddiem fit-tuck shop tal-Ħabs?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li l-kont tat-tuck shop tal-Ħabs, minn fejn il-priġunieri jkun jistgħu jixtru sigaretti, ħelu u ċerti bżonnijiet oħra, kien infetaħ mal-Mid-Med Bank ta' Raħal Ġdid fit-30 ta' Ġunju 1992.

Il-figuri tat-turnover sena b'sena hu kif jidher hawn taħt:

1992 (mit-30 ta' Ġunju) Lm1420.16 1993 3010.25 1994 (sal-5 ta' Settembru) 1696.35

STATI UNITI - PROBLEMA TAL-FUNDAMENTALIŻMU

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru: Billi jingħad li l-Prim Ministru iddiskuta l-problema tal-fundamentaliżmu fit-taħdidiet tiegħu mal-President Clinton u ma' l-uffiċjali ta' l-Amministrazzjoni Amerikana, jista' jgħid x'kienet il-fehma taż-żewġ naħat dwar dan is- suġġett jaħraq?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Iż-żewż naħat tennew il-pożizzjoni tagħhom fuq dan is-suġġett kif spjegata f'diversi statements pubbliċi.

Il-pożizzjoni ta' Malta hija spjegata fid-diskors li jien għamilt fin-National Press Club fit-23 ta' Settembru li tiegħu poġġejt kopja fuq il-Mejda b'risposta għall- mistoqsija parlamentari numru 21401.

STATI UNITI - DISKORSI TAL-PRIM MINISTRU

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru: Jistgħu jiġu tabled kopji tad-diskorsi li l-Prim Ministru għamel waqt iż-żjara tiegħu fl-iStati Uniti kif ukoll tal-proceedings tal-laqgħa li kellu ma' membri tal-Foreign Relations Committee?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Kopja tad-diskors li għamilt fin-National Press Club, Washington, fit-23 ta' Settembru se titpoġġa fuq il-Mejda tal- Kamra fis-Seduta li jmiss.

SKOLA SIR ADRIAN DINGLI - ĦINIJIET TA' TRASPORT

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Billi minkejja li l-Gżira mhijiex daqstant mbiegħda mill- iskola Sir Adrian Dingli, il-private qiegħda tiġbor lit-tfal ta' dan il- lokal fis-7.00 a.m., jistgħu isiru arranġamenti alternattivi aktar adegwati għaliex it-tfal qed ikollhom iqumu kmieni ħafna biex imbagħad meta jaslu jsibu skola magħluqa?

Ma jħossx il-Ministru li għandhom jittieħdu passi issa qabel tidħol ix-xitwa u jiġi żmien il-maltemp?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Għalkemm il-ħin tas-7.00 a.m. huwa ħin normali li fih jibdew jinġabru t-tfal għall-iskejjel ta' l-Istat, l-ilment ġie rrapportat lill-kumpannija konċernata biex isiru sforzi ħalli t-trasport ta' dawn it-tfal jibda jsir aktar tard.

ANZJANI - SKEMA BIEX ANZJANI JIRRANĠAW DARHOM

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd: Meta hemm il-ħsieb li toħroġ skema biex anzjani jkunu jistgħu jirranġaw darhom jew/u jirranġaw il-kamra tal-banju?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Id-Dipartiment qed jikkonsidra jekk ghandux johrog skema simili.

SPTARIJIET - TELEPHONE OPERATORS

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Minħabba nuqqas ta' telephone operators li għad hemm fl- isptarijiet, hemm il-ħsieb li jidħlu telephone operators minn barra?

ONOR.

LOUIS GALEA: S'issa m'hemmx il-ħsieb li jidħlu telephone operators minn barra minħabba li dan hu grad li għalih jikkompetu dawk li diġa' huma mpjegati mal-Gvern.

WIED IL-GĦAJN - TFIGĦ TA' MATERJAL FI TRIQ IL-BTIETI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Possibbli jitwaqqaf id-dumping ta' materjal li qed isir fl-għelieqi li hemm fi Triq il-Btieti, Wied il-Għajn?

Billi diġa' intefgħu għadd ta' trakkijiet ta' materjal u billi issa hemm numru ta' kuntratturi li qed jużaw dan il-post biex jeħilsu mill-materjal, jista' l-Ministru ġentilment jara li jittieħdu passi effettivi u mmedjati biex ma jerġax isir dak li sar f'Sant'Antnin f'Wied il-Għajn?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Se ninforma lill-Building Inspectors (fl- Awtorita' ta' l-Ippjanar) u l-Pulizija dwar it-tbattil ta' terrapien bla permess, fit-triq indikata mill-Onor.

Interpellant biex jittieħdu l-passi meħtieġa.

ŻEJTUN - ASFALTAR TA' TOROQ

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazz-joni u Teknologija: Jista' l-Ministru jgħid jgħid jekk wara li saru t-toroq il-kbar, jiġifieri Triq il-Qadi u Triq l-Isqof E. Galea fiż- Żejtun, hux possibbli li jiġi kkonsidrat li jingħata wkoll it-tarmac fil- ftit side streets li fadal, jiġifieri Triq il-Fossa tal-Qamħ, Triq Xeħt il- Forom, Triq il-Marrubija, Triq il-Ġiebja Rumana, Triq Kemmun Ħelu, Triq il- Kamumilla u Triq il-Ħuxlief biex b'hekk dan il-Housing Estate ikun tlesta kollu?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: It-talba ta' l-Onor.

Interpellant qed tiġi kkonsidrata mid-Dipartiment tat-Toroq flimkien ma' talbiet oħrajn.

ŻEJTUN - DAWL FI TRIQ IL-QADI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid jekk wara li fi Triq il-Qadi, fiż-Żejtun sar it-tarmac, hux possibbli li jsiru żewġ bozoz minħabba li f'partijiet ta' din it-triq għad hemm id-dlam?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Għaddejt it-talba ta' l-Onor.

Interpellant lill-Korporazzjoni Enemalta għall-konsiderazzjoni tagħħa.

ŻEJTUN: TRIQ IL-QADI - CARDPHONE

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: Wara li Triq il-Qadi, fiż-Żejtun issa ngħatat it-tarmac, possibbli li ssir cardphone f'din it-triq?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Jiena nformat li l-Korporazzjoni Telemalta hija mpenjata li sa l-aħħar ta' Novembru, 1994 tkun installat "cardphone" fl- inħawi ta' San Girgor viċin Triq il-Qadi.

REĠISTRATURI TAŻ-ŻWEĠIJIET - ĦLAS LIL

L-ONOR.

ALFRED PORTELLI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Meta se jitħallsu r-Reġistraturi taż-Żweġijiet peress li l-pagamenti li suppost jitħallsu kull tliet xhur qed jitħallsu wara kull erba' xhur jew anke sitt xhur?

Taf li taħt Gvern Laburista fi 12-il sena ma kenux idumu ma jitħallsu?

ONOR.

JOHN DALLI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant biex jirreferi ghall- mistoqsija parlamentari numru 21047 li tittratta dwar l-istess materja.

XGĦAJRA - KUMPLESS SPORTIV

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għaż-Żgħażagħ u Kultura: Jista' l-Ministru jagħtini kopja tas-site plan u kopja ta' pjanta ta' kif ġej l-isports complex fix-Xgħajra ta' Ħaż Żabbar?

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Mill-istħarriġ li sar mill-Ministeru jirriżulta li sar xi tibdil tal-pjan kif oriġinarjament imfassal fil-bidu tas-snin 80.

Għalhekk risposta fid-dettal tingħata` wara li jiġi kompletat dan l-istħarriġ.

Ngħid, iżda, li minn dak li jirriżulta s`issa lil dan il- Ministeru joħroġ li artijiet li kienu parti mill-pjan oriġinali ġew meħlusa għall-bini.

KALKARA - ĊIMITERJU NAVALI

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jgħidli x'sar minnha dik il-parti li kienet tagħmel minn Naval Cemetery fi Triq Santu Rokku fil-Kalkara?

Jista' l-Ministru jgħidli jekk huwiex se jsir ġnien jew xi ħaġa oħra?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

SPTARIJIET - MANAGER TREATMENT AND REHABILITATION

L-ONOR.

EDWIN GRECH staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: B'referenza għall-Interpellanza numru 21273, jista' l-Ministru jgħid x'inhuma l-ħinijiet tax-xogħol tat-tabib li jokkupa l-pożizzjoni ta' Manager Treatment and rehabilitation?

Dan huwa post full-time u mingħajr prattika privata?

X'inhuwa s-salarju?

Dan it-tabib jagħmel xi xogħol ieħor mad-Dipartiment tas-Saħħa?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-Tabib li jokkupa l-pożiżżjoni ta' 'Manager, Treatment and Rehabilitation' huwa mpjegat tal-Gvern, u bħalissa hu misluf ma' l-Aġenzija SEDQA.

Huwa jaħdem 'full-time' bl-istess sigħat kif jaħdmu t-tobba fl-Isptarijiet Governattivi.

Barra minnhekk, flimkien mat-tobba f'dan il-qasam, hu jipprovdi 'cover' ta' 24 siegħa kuljum fuq 'roster' ta' 'one-in-four', kif spjegat fit-tweġiba tiegħi għall-mistoqsija parlamentari numru 21509.

Bħal tobba oħra, għandu l-permess li jagħmel il-prattika privata.

Is- salarju tiegħu huwa bħalma kellu fid-Diviżjoni tas-Saħħa, kif diġa' ndikat fit-tweġiba tiegħi għall-mistoqsija parlamentari numru 21273.

Hu ma jagħmilx xogħol ieħor mad-Diviżjoni tas-Saħħa, iżda jkun lest li jagħmel kwalunkwe xogħol li jiġi mitlub.

SPTARIJIET - AĠENZIJA GĦALL-ĦARSIEN MILL-ABBUŻ TAD-DROGA U L-ALKOĦOL

L-ONOR.

EDWIN GRECH staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: B'referenza għall-interpellanza numru 21273, jista' l-Ministru jgħid kif jaħdmu l-erba' uffiċjali Mediċi fl-Aġenzija għall-Ħarsien mill- Abbuż tad-Droga u l-Alkoħol?

X'taħriġ għandhom jew qed jingħataw dawn it- tobba?

Jista' l-Ministru jikkonferma li jkun hemm preżenza ta' tabib fid-Detox Centre/Santa Marija tul l-24 siegħa?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-erba' Uffiċjali Mediċi li qed jaħdmu mas-SEDQA - l-Aġenzija għall-Ħarsien mill-Abbuż tad-Droga u l-alkoħol - joffru s- servizzi tagħhom f'dawn iċ-ċentri:-

- Fiċ-Ċentru tad-Detox fl-Isptar San Luqa; - Fl-Isptar Santa Marija; u - F'Ċentri tar-rijabilitazzjoni fl-Isptar Monte Carmeli.

It-tobba jittrattaw mal-klijent kemm mill-att mediku kif ukoll joffru servizz ta' pariri, speċjalment fil-prevenzjoni.

Dawn it-tobba bħalissa qed jipprovdu 'cover' ta' 24 siegħa kuljum, inkluż is-Sibt u l-Ħadd, fuq 'roster' ta' 'one-in-four'.

Minn Jannar 1995, dawn it-tobba se jieħdu rwol aktar attiv billi se jkunu wkoll jifformaw parti mit-'Team' tal-Komunita', kif ukoll jagħmlu xogħol ta' prevenzjoni fejn ikun meħtieġ.

It-taħriġ ta' dawn it-tobba sar fuq il-post tax-xogħol permezz ta' esperjenza.

Hemm il-ħsieb li t-tobba, bħall-impjegati l-oħra, jingħataw taħriġ aktar speċjalizzat.

Għal dan l-iskop, f'Settembru 1994, it-tobba attendew għal Kors ta' Taħriġ li huwa parti minn programm ta' l-'Istaff Development Organisation'.

F'April 1994, it-tobba attendew għal Kors għall- Professjonalisti fil-Qasam tas-Saħħa Mentali.

MALTA DAIRY PRODUCTS LTD - PRODUZZJONI TA' IRKOTTA

L-ONOR.

EDWIN GRECH staqsa lill-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm tipproduċi rkotta kull sena l-Malta Dairy Products Ltd?

X'miżuri jittieħdu f'dak li għandu x'jaqsam ma' proċessar u distribuzzjoni biex jitnaqqas ir-riskju ta' kontaminazzjoni?

X'inhuma l-kriterji mikrobijoloġiċi adottati mill-Komunita' Ewropea għall- ħalib u xi prodotti tal-ħalib?

Kif jikkomparaw il-kriterji li tuża l-Malta Dairy Products Ltd biex tiżgura kemm jista' jkun li dawn il-prodotti jkollhom livell aċċettabbli ta' kontaminazzjoni?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Il-Malta Dairy Products Ltd. tipproduci madwar 2,200,000 kilo rikotta fis-sena, kollha ghal konsum lokali.

F'dawn l-aħħar snin kien hemm zieda sostanzjali ta' madwar 25% fil-konsum ta' dan il-prodott.

Jien informat li l-Malta Dairy Products Ltd. tieħu l-passi kollha necessarji waqt l-ipprocessar u d-distribuzzjoni ta' dan il-prodott biex jitnaqqas ir-riskju ta' kontaminazzjoni.

L-irkotta tigi manifatturata f'temperatura għolja ta' madwar 85 gradi Celcius u li hi temperatura għolja biżżejjed biex tiżgura li ma jkunx hemm mikrobi li jistgħu jkunu ta' ħsara f'dan il-prodott.

Il-kriterji mikrobijoloġici adottati mill-Komunita' Ewropea għall-ħalib u prodotti tal-ħalib huma dawk elenkati fl-"Official Journal of the European Committees No. L 268/27" ta' l-14 ta' Settembru 1992.

Il-Malta Dairy Products Ltd. tuża dawn il-kriterji bħala gwida biex kemm jista' jkun jiġi żgurat li l-prodotti tagħha jkunu ta' livell aċċettabli.

XARBA BL-ISEM TA' "REDBULL"

L-ONOR.

EDWIN GRECH staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jinvestiga fiex jikkonsistu l-ingredjenti ta' xarba bl-isem ta' "Redbull" li hi diskritta bħala Tonic Fluid li skond informazzjoni li għandi tiġi manifatturata lokalment u tiġi mibjugħa mill- Ispiżeriji?

Billi din ix-xarba hija riklamata bħal stimulanti, speċjalment għal dawk li jieħdu parti f'attivitajiet sportivi, jista' l-Ministru jindaga li din ix-xarba ma fihiex xi stimulanti bħal amphetamine u mediċini simili?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li ma jirriżultax, sallum, li dan il-prodott qed jiġi manifatturat lokalment.

L-ingredjenti ta' din ix-xarba ma jinkludu l-ebda amfetamini.

Skond il- parir li għandi, l-uniku ingredjent ta' natura stimulanti hu l-kaffeina li mhix preżenti f'doża li tista' tagħti effetti mhux mixtieqa jew ta' 'doping'.

PULIZIJA - MEWT TA' JAMES TABONE

L-ONOR.

EDWIN GRECH staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Peress li l-Kummissjoni biex tistħarreġ il-mewt ta' James Tabone li kien miet fiċ-ċella tas-CID fil-Kwartieri Ġenerali tal-Pulizija ilha li twaqqfet fuq sentejn ilu, jista' l-Ministru jgħid meta se jitlesta r-rapport u jitpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra?

Kemm-il darba iltaqgħet din il-Kummissjoni?

Meta u f'liema data żammet l- aħħar laqgħa tagħha?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-Imħallef li ippresieda l-Inkjesta rredieġa r- Rapport relattiv u bagħtu lili fit-12 ta' Settembru 1994.

Ir-Rapport qed jiġi konsidrat u fil-mument opportun jitpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra.

GĦAWDEX - HELICOPTER LI NTUŻA BIEX IĠORR LIL TURISTA ĠERMANIŻA

L-ONOR.

EDWIN GRECH staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jinvestiga għaliex il-helicopter li ntuża biex iġorr lil turista Ġermaniża li ttellgħet mill-baħar mill-Calypso Diving Centre f'Għawdex ftit ġimgħat ilu ma kellux ossiġnu?

Jista' l- Ministru jgħid jekk din it-turista kenitx għadha ħajja meta ttellgħet fuq il-helicopter?

ONOR.

LOUIS GALEA: Dwar l-ewwel parti tal-mistoqsija nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jindirizzaha lill-Ministru responsabbli mill-Forzi Armati ta' Malta.

Fl-istess waqt ninsab informat li min-naħa ta' l-Isptar ma saret ebda talba għal 'helicopter' iżda kienu l-Pulizija li ordnawh.

Ninsab informat ukoll li l-pazjenta kienet diġa' mejta meta twasslet l- Isptar.

BIRKIRKARA/SANTA VENERA - TISWIJA TA' TOROQ

L-ONOR.

LINO SPITERI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jara li ma jdumx ma jsir l-asfaltar tat-triqat f'Birkirkara/Santa Venera ta' Triq Carmel Brincat, Triq il-Maġġur Aquilina u Triq Ħal Qormi?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel din il-mistoqsija lill-Ministru għat-Trasport, Komunikazzjoni u Teknoloġija.

ATTARD - ASFALTAR TA' TRIQ ANTONIO MICALLEF

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: X'inhi r-raġuni li Triq Antonio Micallef f'H'Attard ma ġietx asfaltata kollha u tħalliet biċċa minnha barra?

Meta se titkompla sħiħa?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Jiena nformat li Triq Antonio Micallef, Ħ'Attard hija kollha mogħtija t-tarmac.

BELT VALLETTA - LIFT FIL-LIBRERIJA NAZZJONALI

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Jista' l-Ministru jikkonsidra li jsir lift fil-Librerija Nazzjonali li hemm fil-Belt sabiex din tkun tista' ssir aċċessibbli kemm għal dawk l-anzjani li jkunu jixtiequ jagħmlu użu minnha kif ukoll għal dawk b'diżabilita' fiżika?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Napprezza s-suġġeriment ta' l-Onor.

Membru.

Jien informat li ntalbu kemm-il darba l-pariri ta' diversi studjużi li jagħmlu użu mill-bibljoteka u anke ta' periti tal-gvern biex jinstab post adatt għal lift li jwassal għas-sala tal-qari.

Iżda, billi fil-livell tat- triq hemm biss id-daħla li tagħti għat-taraġ ewlieni, u billi l-bqija ta' l- area taħt il-bibljoteka hija meħuda minn stabbilimenti kummerċjali, ma jidher li hemm ebda rokna fejn jista' jitħaffer jew jinbena shaft għal- lift.

SKEJJEL - TECHNICAL INSTITUTE - COURSE TA' MICRO COMPUTER TECHNICIAN

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: X'se jiġri mill-istudenti tal-Course ta' Micro Computer Technicians fit-Technical Institute, Raħal Ġdid, li ma jsibux sponsor?

Jista'l-Gvern joffri huwa sponsorships?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Qiegħed isir kull sforz biex, kif ġara fl- imgħoddi, l-istudenti kollha jinstabilhom sponsor.

Dwar it-tieni parti tal- mistoqsija jrid jingħad li l-isponsorships mhumiex ristretti għall-privat iżda jinkludu numru li l-Gvern joffri regolarment fid-diversi snajja' lill- apprendisti tat-TAS.

KORDIN - QTUGĦ TA' BLAT FUQ IL-CONTAINER TERMINAL

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Kemm sewa t-tqattigħ tal-blat sal-lum fuq il-container terminal ta' Kordin?

Meta se jitlesta dan it-terminal?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant qiegħda tinġabar u tweġiba tingħata mill-aktar fis possibbli.

PORT ĦIELES - ĦSARA LILL-MOBILE CRANE "GRU"

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: Japprezza l-Ministru illi l-Mobile Crane "Gru" qed issirlu ħafna ħsara peress li għandna l-moll imkisser?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Naħseb li l-Onor.

Interpellant qed jirreferi għal "crane" Italgru li hemm Ras Ħanżir (Laboratory Wharf).

Jiena nformat li qed jittieħdu l-prekawzjonijiet kollha sabiex waqt il- ħatt u t-tagħbija tal-merkanzija ssir l-anqas ħsara sew lil crane kif ukoll lill-moll.

Tiswijiet fuq il-wiċċ tal-moll isiru minn żmien għal żmien u xogħol simili ta' manutenzjoni mistenni jsir fi ftit xhur oħra.

KORPORAZZJONI TELEMALTA - SALARJI TAL-AO'S

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa ill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: Issa li ħafna AO's (Principals) fil- Korporazzjoni Telemalta għalqu tmien snin f'dan il-grad, jista' l-Ministru jgħid meta dawn se jitilgħu fi skala tmienja tas-salarji?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Jiena nformat li wara li ġie mplimentat l-ewwel fażi tal-Ftehim tar-Riforma iffirmat fid-19 ta' Novembru, 1993 tal-grad imsemmi, l-Korporazzjoni qed taħdem fuq il-proċess li tkompli tattwa l- provedimenti tar-Riforma li hija marbuta ma' effiċjenza u responsabbilitajiet miżjuda, kif elenkati fid-definizzjoni tad-dmirijiet ta' l-istess Ftehim tar-Riforma.

FGURA - NUQQAS TA' ILMA FI TRIQ ĠERANJU

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jieħu passi biex jara għaliex fi Triq Ġeranju, Fgura qed ikun hemm nuqqas ta' ilma/pressa regolarment?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l- Ilma ħadet ħsieb li jsiru sensiela ta' testijiet tal-pressa ta' l-ilma fit- triq imsemmija, (irriżulta li skond l-aħħar spezzjoni l-pressa ta' l-ilma kienet sodisfaċenti.

Barra minnhekk f'dawn l-aħħar jiem il-Korporazzjoni ma wasluliex rapporti f'dan ir-rigward.

Jekk xi residenti għandhom rapporti ta' din in-natura huma mitluba li jagħmlu kuntatt mas-Sezzjoni tal- "Customer Services" tal-Korporazzjoni fuq in-numri diretti: 234530 jew 234531.

KORPORAZZJONI ENEMALTA - ĊEKKJAR TA' METERS TA' L-ELETTRIKU

L-ONOR.CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Kemm saru rapporti sabiex jiġu ċċekkjati meters ta' l-elettriku peress li mill- kontijiet tqajmu suspetti li dawn il-meters kienu qegħdin jimmarkaw ħażin f'dawn l-aħħar disa' xhur?

Kemm minn dawn ir-rapporti instabu li kienu ġustifikati?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mit-2 ta' Jannar 1994 sal-5 ta' Ottubru 1994, 1021 meters ġew ittestjati.

564 instabu tajbin, 331 slow, 104 fast u 22 instabu weqfin.

KORPORAZZJONI ENEMALTA - ĊEKKJAR TA' METERS TA' L-ILMA

L-ONOR.CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Kemm saru rapporti sabiex jiġu ċċekkjati meters ta' l-ilma peress li mill- kontijiet tqajmu suspetti li dawn il-meters kienu qegħdin jimmarkaw ħażin, f'dawn l-aħħar disa' xhur?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Jien informat li f'dawn l-aħħar disa' xhur il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma eżaminat 329 każijiet ta' talbiet sabiex jiġu ċċekkjati l-meters ta' l-ilma.

Fost dawn il-każijiet instab li 141 rapporti kienu ġustifikati.

KUMPANNIIJA KALAXLOKK - XOGĦOL LILL-ANGELO BIONDO

L-ONOR.CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid x'tip ta' xogħol ingħata lit-Taljan Angelo Biondo mill-kumpannija Kalaxlokk?

ONOR.

GEORGE BONELLO DU PUIS: Il-persuna msemmija mill-Onor.

Membru, ma ġiet mogħtija ebda xogħol mill-Kalaxkokk.

KORPORAZZJONI TELEMALTA - INFIQ FUQ ĊELEBRAZZJONIJIET

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: Jista' l-Ministru jagħti rendikont sħiħ dwar kemm nefqet Telemalta f'ikliet, parties, riċevimenti u festini oħrajn bejn is-snin 1987 u Settembru, 1994?

It-tagħrif mitlub huwa meħtieġ fuq bażi ta' sena b'sena.

ONOR.

MICHAEL FRENDO: It-tagħrif mitlub għadu qed jinġabar.

KORPORAZZJONI TELEMALTA - CHAMPAGNE PARTY

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġie jiswa ix- Champagne Party li għamel iċ-Chairman ta' Telemalta Dr. Richard Galea Debono fl-aħħar tas-sena 1993 ġewwa l-Casino?

Jista' l-Ministru jagħti lista sħiħa ta' min kienu l-mistiednin kif ukoll lista tar-rigali kollha li tqassmu waqt dan ir-riċeviment, l-ispiża "item by item" u lil min ingħataw?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Jiena nformat li fil-Buffet organizzata fl-aħħar tas-sena 1993 ġewwa l-Casino kienu mistiedna klijenti, uffiċjali u mpjegati tal-Korporazzjoni Telemalta, u membri ta' l-Istampa u x-Xandir.

Jien informat li f'dik is-sena t-Telemalta għażlet li tagħti aktar enfasi fuq il-kuntatt personali mal-klijenti tagħha bħala parti mill-istrateġija ta' marketing tagħha.

Fil-fatt għar-"reception" ġew mistiedna madwar 350 persuna bi spiża totali lill-Casino ta' Lm3,300.

Ma jidhirliex li hija etika li nagħti lista sħiħa ta' kull mistieden kif qed jitlob l-Onor.

Interpellant.

Jiena nformat li la nxtraw u lanqas tqassmu rigali lill-mistednin waqt ir- riċeviment.

ILMA - SERVIZZ TA'ILMA TAX-XORB BIL-BOWSER

L-ONOR.CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid jekk f'każ ta' persuni li jipprovdu l-ilma tax-xorb bil-bowsers (tal-privat) permessi għal din l-attivita' ikunux soġġetti li jgħidu minn fejn se jġibu l-ilma li jbiegħu?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Skond l-Artiklu 43 (1) (a) bl-Att ta' l- 1991 dwar il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma ħadd ma jista' jqassam ilma tax-xorb bil-bowsers mingħajr il-permess mill-Korporazzjoni għas- Servizzi ta' l-Ilma.

Il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma tikkonferma li qatt ma tat permess għall-privat biex jiġi trasportat ilma tax-xorb li jkun intrefa' minn spieri privati.

Bowsers privati li jkunu ġew ikkontrattati mill-Korporazzjoni għas- Servizzi ta' l-Ilma jiġu eżaminati regolarment u ċċertifikati biex jissuplixxu l-ilma tax-xorb.

L-ilma li jiġi provdut għal dawn il-bowsers jingħata biss mill-ġibjun ta' Ħal-Luqa.

QORMI - NIXXIEGĦA TA' ILMA FIL-BASEMENT TAL-POLYCLINIC

21623.L-ONOR. CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u Żvilupp Soċjali: Jaf il-Ministru li għal dawn l-aħħar xhur kien hemm nixxiegħa kontinwa ta' ilma fil-basement tal-Polyclinic ta' Ħal Qormi?

Jekk fl-affermattiv, x'se jsir dwar din il-problema?

ONOR.

LOUIS GALEA: Id-Dipartiment tal-Kura Primarja huwa konxju tat- tnixxija ta' ilma li hemm fil-basement taċ-Ċentru tas-Saħħa ta' Ħal Qormi.

Id-Dipartiment għamel kuntatti ma' diversi Dipartimenti oħra biex tiġi stabbilita l-oriġini ta' dan l-ilma.

Fil-fatt ġie stabbilit li dan l-ilma ġej mill-mains u l-Korporazzjoni għas-Servizz ta' l-Ilma ġiet mgħarrfa biex tieħu l-passi neċessarji.

Għaldaqstant nitlob lill-Onor.

Membru biex jirreferi l-mistoqsija lill-Ministru kkonċernat.