MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 244 L-Erbgħa, 16 ta' Frar, 2000 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 244

L-Erbgħa, 16 ta' Frar, 2000

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-6.07 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

L-Erbgħa, 16 ta' Frar, 2000

WERREJ MINUTI 132

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 132

TQEGĦID TA' KARTI 137

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA DIVERSI LIĠIJIET (IT-TIENI QARI) BUDGET MEASURES IMPLEMENTATION BILL (SECOND READING) 140

AĠĠORNAMENT 157

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 162

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 243 li saret fis-16 ta' Frar, 2000 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

MUŻEWIJIET - IMPJEGATI ĠODDA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm ħaddiema ġodda ġew impjegati mad-dipartiment tal-mużewijiet mis-16 ta' Settembru, 1999 sa l-4 ta' Jannar, 2000?

Jista' jgħid ukoll jekk dawn ġewx impjegati wara l- ħruġ ta' sejħa għal applikazzjonijiet?

Jekk jirriżulta li dawn ġew impjegati mingħajr sejħa għal applikazzjonijiet, jista' jgħid kemm kien ilhom li applikaw?

Jekk jirriżulta li lanqas biss kienu applikaw, jista' l- Ministru jgħid xi kriterji ntużaw biex dawn jingħataw l-impjieg in kwestjoni?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (Ministru għall-Ambjent) (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni): Jien informat li ħadd ma ġie impjegat mad-dipartiment indikat fil-perijodu msemmi.

DRENAĠĠ - IMPJEGATI ĠODDA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm ħaddiema ġodda ġew impjegati fid-dipartiment tad-drenaġġ mis-16 ta' Settembru, 1999 sa l-4 ta' Jannar, 2000?

Jista' jgħid ukoll jekk dawn ġewx impjegati wara l-ħruġ ta' sejħa għal applikazzjonijiet?

Jekk jirriżulta li lanqas biss kienu applikaw, jista' l-Ministru jgħid xi kriterji ntużaw biex dawn ingħataw l-impjieg in kwestjoni?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li ma daħal l-ebda impjegat ġdid mad-dipartiment tad-drenaġġ mis-16 ta' Settembru, 1999 sa l-4 ta' Jannar, 2000.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Joe Mizzi, domanda supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Din id-domanda aktar tirrigwarda d-drenaġġ.

Minkejja li kien intqal li l-problema tad-drenaġġ kienet ġiet solvuta, din ma ġiet solvuta xejn.

Fil-fatt meta tagħmel ftit xita, taħt il-mina ta' Santa Liena, f'Bormla kif ukoll fl-area magħrufa bħala "Ix-Xewkija", id-drenaġġ jisbroffa b'tali mod li tkun qisha għaddejja xi xmara u n-nies ma jkunux jistgħu jgħaddu, speċjalment dawk li jkunu sejrin il-klabb tal-boċċi, biex ma nsemmux ukoll ir-rieħa tinten li jkun hemm.

Jista' l-Ministru jgħidli x'passi qegħdin jittieħdu u fiex waslet it-tender li kellha toħroġ biex din is-sistema tiġi rranġata?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Sfortunatament meta tagħmel ix-xita jisbroffa d-drenaġġ f'diversi lokalitajiet.

Dan qed jiġri minħabba over- capacity fis-sistema tad-drenaġġ għax teżisti d-drawwa li l-ilma tax-xita li jkun ġej minn fuq il-bjut - anke jekk din is-sistema hija waħda llegali - jibqa' sejjer direttament ġos-sistema tad-drain.

Qegħdin naħsbu biex din is-sistema tiġi upgraded naturalment mhux l-inqas fid-dawl ta' dak li huwa pproġettat għall-waterfront tal-Kottonera fis-snin li ġejjin.

Rigward it- tender li semma' l-Onor.

Interpellant, issa nivverifika u jekk din għadha ma ħarġitx nara fiex waslet.

MR SPEAKER: L-Onor.

Carmelo Borg, domanda supplimentari.

ONOR.

CARMELO BORG: Mr Speaker, ladarba qegħdin nitkellmu fuq dan is- suġġett nixtieq infakkar kemm ilna niġbdu l-attenzjoni ta' l- amministrazzjoni dwar it-toroq t'Għawdex, speċjalment fir-Rabat, li qed iżommu ħafna ilma tax-xita u qed ikunu ta' periklu.

Jiddispjaċini ngħid li l-mod kif qed tinħadem is-sistema tad-drenaġġ m'hijiex waħda tajba u m'aħniex nagħtu kas flus il-poplu.

Filwaqt li llum għandna l-inġenji u s- sistema tista' tinħadem bil-mini qegħdin għal kull ħaġa ta' xejn naqgħu għall-pompa li kienet tintuża mijiet tas-snin ilu meta kienu jaħdmu kollox bl-idejn.

Barra minn hekk trid mill-inqas Lm20,000 biex tixtri pompa.

Meta lill-Ministru għamiltlu mistoqsija parlamentari dwar kemm tiġi l- ispiża biex tagħmel pompa żelaqli minnha u qalli li dan jiddependi mid-daqs tagħha.

Jiena l-average kulma ridt inkun naf!

Barra minn hekk trid tqis ir-running tagħha u l-konsum ta' l-elettriku.

Allura għaliex qed isir dan?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Naħseb li jkun aktar prudenti jekk l-Onor.

Membru jagħmilli domanda bil-miktub għax l-ewwelnett id-domanda li għamilli diġa' tajtu risposta għaliha u ċioe' li ma tistax tagħmel kalkolu bl-amment peress li s-sistema ta' pumping station tista' tvarja minn waħda li tiswa ftit eluf ta' liri għal oħra li tiswa ħafna aktar.

Dan jiddependi mid- daqs, minn xi jkollok ikkomunikat magħha u affarijiet oħra.

Jekk l-Onor.

Interpellant qed jirriferi għal xi pumping station partikolari - fil-każ ngħidlu li m'għandux għalfejn joqgħod jagħmel domandi ipotetiċi għax skond l-istanding orders ta' din il-Kamra dawn id-domandi lanqas suppost isiru - nitolbu jgħidli liema hi ħalli nkun nista' ngħidlu kemm swiet, x'manutenzjoni nagħmlulha u affarijiet oħrajn.

Jekk l-Onor.

Membru qed jistaqsi b'mod ġenerali qisu qed jistaqsi kemm tqum karozza, naturalment ir- risposta se tkun: Skond x'karozza tixtri!

Jekk lill-Onor.

Membru, bħala perit, nistaqsih kemm tiswa dar, dan se jgħidli: Skond id-daqs tagħha, fejn qiegħda u x'finish għandha!

Id-domandi għandna nagħmluhom bis- serjeta' mhux qisna qegħdin nagħmlu spedizzjonijiet biex noqogħdu nistadu.

MR SPEAKER: L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Ħa nagħmel mistoqsija u nispera li nieħu risposta bis- serjeta'.

Peress li l-Ministru semma' l-proġett tal-Kottonera, jista' jgħidli x'inhuma l-proġetti li għandhom x'jaqsmu mad-drenaġġ f'dik l-area?

Għaliex ma baqgħetx issir il-maintenance fis-sistema tad-drenaġġ kif kienet issir qabel?

Għax din hija l-vera kawża għala d-drenaġġ qed ifur għalkemm huwa veru li l-ilma tal-bjut qed jinżel ġos-sistema tad-drenaġġ.

Jista' l-Ministru jispjegali eżatt x'se jsir u jgħidli speċifikament jekk dan huwiex marbut mat-trattat li ġie ffirmat skond in-national convention illi d-drainage m'għandux imur fil-baħar?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-Onor. kollega għandu ħabta minn Barċellona jispiċċa f'xi area tal-Kalkara jew inħawi oħra.

Li nista' ngħidlu hu li l-programm ta' manutenzjoni fuq is-sistema baqa' għaddej b'mod regolari.

Skond l-informazzjoni li għandi biex isir titjib fis- sistema jrid ikun hemm provvediment għal capacity aħjar minn dik eżistenti.

Ma nafx jekk dan ifissirx li f'xi areas trid sempliċement tagħmel rising main ġdid u f'oħrajn trid tagħmel pumping station addizjonali minħabba x- xaqlib li tkun qed taħdem kontra l-gravita'.

Jekk l-Onor.

Membru qed jirriferi għal xi partijiet partikolari nitolbu jagħmilli domanda bil- miktub ħalli nkun nista' nivverifika mad-dipartiment konċernat.

Il-kollegi tiegħi jridu japprezzaw li tlaqna minn mistoqsija dwar numru ta' mpjegati ġodda bejn is-16 ta' Settembru u l-4 ta' Jannar, 2000 fejn it- tweġiba kienet li ma kien hemm ebda mpjegat ġdid f'dan il-perjodu - kieku kien hemm forsi kienu jgħiduli li għalhekk qed jiġri dan li qegħdin ngħidu - u allura ngħidilhom li hemm limiti kif wieħed jirrispondi bl-amment għal ċertu domandi.

Jekk l-Onor.

Membru jrid id-dettalji preċiżi nitolbu jagħmilli mistoqsija bil-miktub u nagħtih id-dettalji kollha li jixtieq.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT(Kap ta' l-Oppożizzjoni): Peress li fid-domanda supplimentari ssemma' d-drenaġġ forsi nista' nagħmel domanda li għandha x'taqsam ma' policy aktar milli ma' affarijiet oħra.

Qabel l-1996 il- Partit Nazzjonalista fil-gvern kien impenjat li jdaħħal trasparenza fit- tariffar tas-servizz tad-drenaġġ u kellu wkoll commitment mal-bank Ewropew ta' l-investiment li jdaħħal ċertu forma ta' tariffar biex wieħed ikun jista' jagħmel financial output tas-sistema.

Wara l-1998 intqal li m'għandux ikun hemm tariffar fuq id-drenaġġ u mbagħad intqal li se jkun hemm tneħħija jew teħid ta' persentaġġ mid-dħul fuq l-ilma li jitwaddab bħala input, bħala financial inflow u bħala dħul finanzjarju tas-servizz tad-drenaġġ.

Jista' jekk jogħġbu l-Ministru jispjega eżattament x'inhuma l- intenzjonijiet tal-gvern preżenti fuq dan il-punt ta' policies u ċioe' jekk huwiex beħsiebu jibqa' jipprovdi s-servizz tad-drenaġġ bla ebda spiża ta' xejn, jekk hux se jdaħħal xi sistema ta' tariffar direttament relatata ma' l-użu jew jekk hux se jkun hemm sempliċement sistema li biha ċertu persentaġġ ta' dħul mill-water service se jiġi allokat għas-servizz tad- drenaġġ?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mr Speaker, kif spjegajt diversi drabi, anke mill-bankijiet ta' l-oppożizzjoni fi żmien meta l-Onor.

Sant kien prim ministru, il-prinċipju li tagħmel cost recovery tas-sistema tad-drenaġġ ma jfissirx li timponi tariffa fuq kull familja bħala taxxa tad-drenaġġ.

Jiena kont ndikajt sistema li biha tiddistribwixxi s-second class water li jiġi provdut mill-impjanti tat-trattament tad-drenaġġ u ġie kkalkolat - anke minn studju li kien sar mill-Professur Edward Scicluna li kien ta mudelli differenti ta' kemm jista' jkun għoli l-persentaġġ ta' recovery li tagħmel minn bejgħ ta' ilma bħal dan - li b'dan il-mod ikollok element qawwi ta' cost recovery.

Imbagħad jekk il-gvern iħoss li jibqagħlu xi proporzjon ieħor ta' cost recovery li għandu jiffinanzja minn sorsi oħrajn jista', per eżempju, jagħmel komputazzjoni fil-kont ta' l-ilma li parti minnu tkun qed tintuża għal dik is-sistema.

Imma li timponi bilfors din it- taxxa fuq kull bieb u għatba hija policy li kien segwa l-Onor.

Interpellant meta kien prim ministru.

Aħna din il-policy ikkritikajniha dakinhar, wegħdna li se nneħħuha meta nkunu fil-gvern, dik il-wegħda żammejniha u dak li għedna dakinhar se nibqgħu nsostnuh u nwettquh.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Nirringrazzja lill-Ministru li spjega teoritikament kif kien jirrimarka meta kien fl-oppożizzjoni imma issa li qiegħed fil- gvern qed nistaqsuh eżattament x'policy qed isegwi.

Jiġifieri qed neħodha li l-cost recovery li jaqbel magħha hu se tiġi in large parts mir-rati li se jiċċarġja fuq l-ilma second class li se joħroġ mid-drenaġġ u li dak li jibqa defiċitarju se jieħu parti minnu mid-dħul tal-Water Services Corporation fuq l-ilma.

Dik hija l-policy tal-gvern?

Jien ma rridx nisma' aktar teoriji dwar x'tista' tagħmel u ma tagħmilx imma x'inhi l-policy tal- gvern.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Naħseb li l-Onor.

Interpellant japprezza li dawn il-policies jevolvu skond il-ħteġijiet tal-pajjiż.

Fl-istat preżenti l-policy tal-gvern hi li din l-ispiża infrastrutturali għal pajjiż jerfa' l- parti kbira minnha hu direttament u jekk jagħmilx xi allokazzjoni ta' parti żgħira fuq il-kontijiet ta' l-ilma hija kważi materja amministrattiva.

Hemm żgur is-suġġeriment validu li nagħmlu element qawwi ta' cost recovery mill-bejgħ ta' l-ilma li joħroġ mis-sistemi ta' l-impjanti tad-drenaġġ għax fl-aħħar mill-aħħar it-twettieq tal-masterplan tas-sistema tad-drenaġġ hija l-aktar mira importanti, jiġifieri li s-sistema tad-drenaġġ kollha tkun trattata biex flok tintrema fil-baħar fl-istat li tkun, tintuża għal skopijiet agrikoli u skopijiet oħrajn.

Allura jagħmel sens li tagħmel cost recovery addizjonali minn hemmhekk.

Dik hi l-policy attwali.

Issa dwar x'għandu jsir 'il quddiem jew x'għandek tagħmel f'sitwazzjonijiet oħrajn wieħed irid jara l-ewwelnett f'liema stat tkun waslet il-masterplan, jara s-sistema kollha kif tkun qed titħaddem u jagħmel policies li jkunu ġusti soċjalment mal-poplu Malti.

Dan ifisser ukoll li ma timponix tariffa across the board fuq kull bieb f'Malta.

Meta fir-Renju Unit kien hemm l-ideat tat-Thatcherism, qamet rivoluzzjoni sħiħa fuq dik li tissejjaħ poll tax, jiġifieri taxxa fuq kull bieb u għatba tal- pajjiż.

It-taxxa li għamel il-gvern ta' l-Onor.

Alfred Sant kienet kemm kemm il-ġewwa mill-bieb għax qal: Naraw hemmx is-sistema ta' drenaġġ ikkomunikata, naraw hemmx il-meter u nagħmlu din it-taxxa.

Li tagħmel impożizzjoni ta' taxxi b'dan il-mod, bla ebda konsiderazzjoni soċjali, tmur kontra l-policy tal-gvern preżenti.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Napprezza l-kritika fina li għamel il-Ministru fuq il- politika preċedenti imma ta' min jibqa' jiffoka ftit fuq il-politika tiegħu għax jekk qed nifhem tajjeb minn naħa qiegħed jara kif joħroġ ftit flus mid- dħul tas-second class water, jiġifieri qed jgħid illi jkun hemm cost recovery ġej mill-ilma tad-drenaġġ li jkun reċiklat - u napprezza jekk jagħtina l-persentaġġ ta' dan il-cost recovery - u mbagħad qed jissuġġerixxi li jkun hemm xi forma ta' allokazzjoni mill-water services lis-servizz tad-drenaġġ.

Mela policy tikkonsisti f'suġġeriment Ministru?

Din l-ewwel darba li smajt li l-component ta' policy jikkonsisti f'suġġerimenti!

Jew suġġeriment jew policy!

Naħseb li jkun tajjeb li anke hu allura jilluminana ftit bis-sapjenza kritika li għandu ta' xjenza politika x'ifisser suġġeriment fi ħdan ta' policy għax jew suġġeriment jew policy!

Imbagħad nixtieq li l-Ministru jilluminana ftit, mis-sapjenza kollha tiegħu, kif dan li għadu kemm spjegalna jinkwadra mas-suġġeriment tal- kummissjoni Ewropea li l-utilities ta' Malta, inkluż ovvjament id-drenaġġ, ikunu jirriflettu l-market forces jew il-market realities.

X'inhu l- inkwadrament tagħha f'din il-ħaġa?

Jiġifieri dan qiegħed jgħid li fuq din il-ħaġa se ngħidulha "le" lill-kummissjoni u se ngħidulha li aħna rridu li l-cost recovery ikun mill-ilma second class u l-ieħor nagħmlu kif irridu aħna.

Jekk jogħġbu jilluminana fuqha, mhux bħala suġġerimenti jew bħala kritika lejn xi ħaġa li m'huwiex responsabbli għaliha hu imma bi kjarifika ta' xi ħaġa li huwa responsabbli attwalment tagħha llum hu.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Jekk l-Onor.

Interpellant jixtieq jagħmel id-domandi ta' natura filosofika u spekulativa nistgħu nagħmlu hekk għal ħafna aktar mill-ħin li fadal imma naħseb li d-domandi parlamentari għandhom isiru wkoll fuq realtajiet u kif fil-fatt il-gvern ikun qed jimxi.

Li wieħed ma jkollux suġġerimenti li jsiru anke fil-formalazzjoni tal- policy jinkwetani.

Jekk il-Kap ta' l-Oppożizzjoni jitkellem b'dan il-mod ifisser li hu jemmen fil-policy tad-dictat, li ma jagħmel qatt suġġerimenti u li dak li jiġi f'moħħu jrid jimponih.

Donnha din hija l-avverżjoni għall- kelma "suġġeriment" jekk irridu niddiskutuha issa f'dan il-livell intelletwali.

L-ewwelnett din m'hijiex kwestjoni biss ta' suġġeriment imma hija kwestjoni ta' x'għedna fid-diskors tal-budget.

Hawn qegħdin ngħidu li jagħmel sens li wieħed jagħmel allokazzjoni ta' komponent mit-tariffa fuq il-Water Services Corporation għas-sistema tad-drenaġġ anke għaliex hemm policy oħra tal-gvern preżenti - safejn naf jien il-gvern preċedenti kellu jompli fuq din il-parti tal-policy - li l-korporazzjoni għas-servizzi ta' l- ilma għandha tkun responsabbli wkoll mis-sistema tad-drenaġġ speċjalment mat-twettieq tal-masterplan tad-drenaġġ.

U l-liġi li waqqfet il- korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma diġa' tipprevedi li d-dipartiment tad-drenaġġ ma jibqax separat minnha imma jkun parti mill-istrutturi tagħha.

B'dan il-mod ikollok politika li tolqot kemm l-aspett ta' l-ilma kif nafuh b'mod tradizzjonali fil-vit tagħna, kemm is-sistema tad-drenaġġ kif taħdem, kemm sistemi alternattivi ta' ilma u ta' second class water għal skopijiet agrikoli f'kumplessi turistiċi u skopijiet industrijali li jista' jkollok, kemm li tkun tista' tħares lejn l-ilma kollu li normalment jinħela, u dan kollu jkun responsabbilta' ta' awtorita' waħda li allura tagħmel l-allokazzjonijiet li jkunu meħtieġa biex tipprovdi s-servizzi kollha li huma marbuta ma' din il-korporazzjoni.

Jien m'iniex qed nifhem dawn is-sorpriżi kollha.

Nerġa' ngħid li normalment il-kunċett mogħti f'dan ir-rigward huwa li jkollok il-cost recovery.

Meta jkollok is-sistema taħdem bil-mod totali tagħha, jiġifieri li jkollok l-impjanti kollha tat-tisfija tad-drenaġġ u jkollok sistema adegwata ta' distribuzzjoni ta' second class water u allura tkun tista' titkellem fuq perċentwali aktar realistiku li jkollok cost recovery minnha, din il-policy tagħmel sens għax il-prinċipji ta' l-Unjoni Ewropea f'dan ir-rigward jolqtu l-aktar il-kwestjoni ta' cost recovery.

Fiex jidħlu hawn il-market forces bir-rispett kollu?

Mela fil-pajjiż għandna xi tliet kumpanniji jiġbru d-drenaġġ?

Il-prinċipju huwa wieħed ta' cost recovery.

Issa x'niddiskutu ma' l-Unjoni Ewropea fl-applikazzjoni u fid-direttivi kollha li għandek f'dan il-qasam u f'tant oqsma oħrajn ...

Dan huwa proċess li jien bħala Malti kburi li reġa' nbeda għal pajjiżna minkejja li tlifna s-sentejn ta' żmienu u hemm iż-żmien kollu biex il- proċess tan-negozjati nagħmlu l-każijiet partikolari fuq l-oqsma kollha ta' l-amministrazzjoni tal-pajjiż, ma jinkwetax.

IMMIGRAZZJONI - IMPJEGATI ĠODDA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm ħaddiema ġodda ġew impjegati mad-dipartiment ta' l-immigrazzjoni mis-16 ta' Settembru, 1999 sa l-4 ta' Jannar, 2000?

Jista' jgħid ukoll jekk ġewx impjegati wara l-ħruġ ta' sejħa għal applikazzjonijiet?

Jekk jirriżulta li ġew impjegati mingħajr sejħa għal applikazzjonijiet, jista' jgħid kemm kien ilhom li applikaw?

Jekk jirriżulta li lanqas kienu applikaw, jista' l-Ministru jgħid xi kriterji ntużaw biex dawn ingħataw l-impjieg in kwestjoni?

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern): Ninsab infurmat li fil- perijodu speċifikat fil-mistoqsija ma ġew impjegati ebda ħaddiema ġodda mill-korp tal-pulizija bħala uffiċjali ta` l-immigrazzjoni.

DIPARTIMENT TA' L-ANZJANI - IMPJEGATI ĠODDA

L-ONOR.

NOEL FARRUGA (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm ħaddiema ġodda ġew impjegati mad-dipartiment ta' l- anzjani mis-16 ta' Settembru, 1999 sa l-4 ta' Jannar, 2000?

Jista' jgħid ukoll jekk dawn ġewx impjegati wara l-ħruġ ta' sejħa għal applikazzjonijiet?

Jekk jirriżulta li dawn ġew impjegati mingħajr sejħa għal applikazzjonijiet, jista' jgħid kemm kien ilhom li applikaw?

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Bejn is-16 ta' Settembru, 1999 u l-4 ta' Jannar, 2000 id- dipartiment impjega part time nurse waħda u casual enrolled nurse.

Dan l- impjieg ma kellux bżonn ta' ħruġ ta' sejħa għall-applikazzjonijiet.

Il- casual enrolled nurse ġiet impjegata wara li temmet b'suċċess kors ta' sentejn fin-nursing.

MR SPEAKER: Grazzi.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi l-għadd ta' impjegati part-time fis-setturi tal-biedja u sajd f'Diċembru 1997 u f'Diċembru 1999, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 13587.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Regolamenti ta' l-2000 li jemendaw ir-Regolamenti dwar Proċeduri għal Kunsilli Lokali;

f'isem il-Ministru tal-Finanzi nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Regolamenti ta' l-2000 li jemendaw ir-regolamenti dwar il-Finanzi Ġenerali; u

f'isem il-Ministru tas-Saħħa nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista ta' każijiet ġodda ta' malignant neoplasms misjuba fl-1999 u reġistrati sad-19 ta' Jannar 2000, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 12963.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

L-Onor.

Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Mr Speaker, nixtieq niġbed l-attenzjoni tas-Sedja għall-fatt li dalgħodu rċevejt telefonata d-dar mill-ex-deputat kummissarju tal-pulizija s-Sur Mifsud Tommasi, u dan għaliex waqt li nhar it-Tnejn filgħaxija matul il-ħin ta' l-aġġornament kont qed nitkellem dwar dak li ħareġ mill-ġuri tas-Surġent John J. Grech rigward l-inċidenti li saru ġewwa r-Rabat fil-5 t'April, 1987, għamilt riferenza wkoll għax-xiehda li ta s- Sur Mifsud Tommasi fil-qorti, liema xiehda kienet transcribed ...

ONOR.

GEORGE VELLA: Point of order, Mr Speaker!

MR SPEAKER: L-Onor.

Vella, on a point of order.

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Speaker, nixtieq nitlob lis-Sedja biex tgħid jekk hux qegħdin in order meta qed isir statement bħal dan issa u mhux fil-ħin ta' l-aġġornament.

MR SPEAKER: Fil-fatt mhux l-ewwel darba li ngħata l-permess biex isiru dawn it-tip ta' statements f'dan l-istadju.

Għalhekk l-Onor.

Galea għandu jingħata ċans jagħmel il-punt tiegħu, imbasta jagħmlu fil-qosor.

ONOR.

GEORGE VELLA: Imma dan m'huwiex il-ħin propizju biex tagħmel statement bħal dan.

ONOR.

MARIO GALEA: Jien m'inix qed nagħmel statement hawnhekk.

Kieku ħallejtni nispiċċa kont ngħidlek li hawnhekk qed nitkellem fuq każ li qed jikser il-House of Representatives (Privileges and Powers) Ordinance.

MR SPEAKER: Imbasta titkellem fil-qosor, Onor. Galea!

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Speaker, jista' l-Onor.

Galea jgħidilna fuq liema prinċipju qam?

Jiġifieri huwa qam fuq breach of privilege?

ONOR.

MARIO GALEA: Jien qomt biex niġbed l-attenzjoni tas-Sedja li fl- opinjoni tiegħi b'dak li għamel is-Sur Mifsud Tommasi huwa kiser ...

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom m'hemmx cross debates.

Onor. Galea, jekk jogħġbok agħmel il-punt tiegħek fil-qosor.

ONOR.

MARIO GALEA: Fil-qosor se nagħmlu, Mr Speaker!

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: L-Onor.

Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Il-punt tiegħi huwa li normalment meta membru jqum jitkellem f'dan l-istadju jgħid mal-ewwel li se jġib għall-attenzjoni tal- Kamra ksur ta' privileġġ.

Kieku l-Onor.

Galea għamel hekk jien ma kont ngħid xejn, pero` f'dan il-każ huwa beda mal-ewwel bi statement.

MR SPEAKER: Kompli, Onor. Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Mr Speaker, kont qed ngħid li nhar it-Tnejn filgħaxija waqt il-ħin ta' l-aġġornament jien għamilt riferenza għax-xiehda li kien ta fil-qorti l-ex-deputat kummissarju tal-pulizija, is-Sur Mifsud Tommasi, dwar l-inċidenti tar-Rabat fejn fost affarijiet oħra qal li l- ordnijiet tiegħu kienu ġew injorati u li ħadd ma kien obdieh.

Matul dak l- aġġornament jien għedt ukoll li s-Sur Mifsud Tommasi kien informa lill- kummissarju tal-pulizija, jiġifieri lil Dr. Lawrence Pullicino, dwar dan il- fatt, u dan għamiltu sabiex inkun ġust miegħu.

Imbagħad jien staqsejt kif jista' jkun li f'operazzjoni delikata bħalma kienet dik tar-Rabat, fejn nies kienu ġew feruti għall-mewt, ġiet sfidata u injorata l-ordni li tahom id-deputat kummissarju ta' dak iż-żmien biex jirtiraw, u dan meta suppost kellna korp dixxiplinat.

Jien għedt ukoll li wara dak li ġara kont nistenna li s-Sur Mifsud Tommasi kien se jinsisti biex jittieħdu passi kontra min sfidah dakinhar għax inkella alternattiva waħda biss kellu, dik illi jirriżenja.

Issa dalgħodu s-Sur Mifsud Tommasi ċempilli d-dar tiegħi fejn b'ton irrabjat u arroganti ferm kważi beda jiddettali x'għandi ngħid fil-Parlament biex niskolpieh u wasal saħansitra biex semmieli l- possibbilta` li jaqbad polemika miegħi fuq il-ġurnali.

Huwa qalli wkoll diversi kliem ta' disprezz, bħal per eżempju, ...

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

GEORGE VELLA: Point of order, Mr Speaker!

MR SPEAKER: L-Onor.

Vella, on a point of order.

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Speaker, jien m'għandi xejn kontra dak li qed jgħid l-Onor.

Galea, biex inkunu ċari mal-ewwel, pero` hawnhekk aħna qed nisimgħu biss il-qanpiena ta' l-Onor.

Galea.

Safejn naf jien il-proċedura li għandha tiġi wżata f'din iċ-ċirkostanza hija li l-Onor.

Membru jgħid f'termini ġenerali li huwa kien indirizzat mill-persuna li qed isemmi b'mod li m'huwiex dinjituż bħala membru tal-parlament, jitlob lis-Sedja biex tinvestiga dan il-każ u mbagħad din tfornih bil-fatti.

Hawnhekk l-Onor.

Galea qed jitkellem fuq persuna li din, min-naħa tagħha, m'għandha l-ebda fakulta` u l-ebda dritt illi tgħid il-verżjoni tagħha.

Jien nippretendi li s-Sedja tkun iktar ekwa fi kwestjonijiet bħal dawn.

MR SPEAKER: Onor. Galea, jekk jogħġbok ikkonkludi d-dikjarazzjoni tiegħek.

ONOR.

MARIO GALEA: Mr Speaker, jekk m'iniex se niġi mħolli ninforma lis- Sedja x'ġara se npoġġi bil-qiegħda u ma ngħid xejn iktar, pero` jien għandi dritt nagħmel dan.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Onor. Galea, nerġa' ngħidlek biex jekk jogħġbok tikkonkludi.

Jien tajtek il-permess li tagħmel l-intervent tiegħek ...

ONOR.

MARIO GALEA: Għandi dritt nagħmel dan l-intervent, jiġifieri din m'hijiex kwestjoni ta' permess!

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Point of order, Mr Speaker!

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru, on a point of order.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, l-Onor.

Galea qed jitkellem fuq sitwazzjoni fejn wara li għamel diskors f'dan il-Parlament, ċempillu xi ħadd u b'xi mod jew b'ieħor ipprova jagħmillu ċerta pressjoni fuq dak id- diskors li għamel.

Issa jien naħseb li l-Onor.

Galea qed jipprova jispjega li membru parlamentari għandu jaqdi d-doveri tiegħu f'dan il-Parlament mingħajr ma jiġi mxekkel minn ħaddieħor milli jagħmel hekk.

Wara kollox jien naħseb li anke l-Onor.

Vella jaqbel ma' dan.

MR SPEAKER: L-Onor.

Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Speaker, jien naqbel li membru tal-Parlament għandu jkun liberu li jitkellem dwar dak kollu li jidhirlu u naqbel ukoll li ħadd m'għandu jipprova jintimida lil ħadd.

Fil-fatt jien għaddejt minn din l-esperjenza wkoll meta wara li kont għamilt l-intervent tiegħi waqt dibattitu dwar il-foreign affairs, ġie espert tal-gvern, l-ex-ambaxxatur Saliba, jheddidni b'ittra u anke b'telefonati, pero` xorta waħda jibqa' l- fatt li aħna m'għandniex nispjegaw każijiet bħal dawn proprju f'dan il- Parlament għax il-parti l-oħra ma tistax tagħti l-ispjegazzjoni tagħha hawnhekk.

L-Onor.

Galea għandu jgħid sempliċement li l-individwu in kwestjoni kellmu b'mod arroganti u mbagħad ipoġġi l-każ quddiem is-Sedja ħalli jsiru l-investigazzjonijiet neċessarji.

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom issa ejjew ma niftħux dibattitu fuq din il- kwestjoni.

Onor. Galea, jekk jogħġbok ikkonkludi l-intervent tiegħek.

ONOR.

MARIO GALEA: Mr Speaker, jew se tħallini ngħidlek x'ġara jew inkella se nagħmel stqarrija pubblika għaliex jien naħseb li għandi dritt nispjega lis-Sedja kif ġara l-każ, bir-rispett kollu lejn dak li qed jgħid l-Onor.

Vella.

MR SPEAKER: Onor. Galea, jien qed nitolbok sempliċement biex tikkonkludi l-intervent tiegħek.

ONOR.

MARIO GALEA: Mr Speaker, meta dalgħodu ċempilli s-Sur Mifsud Tommasi u beda jkellimni b'dak il-mod jien għedtlu li jista' jkun qed jikser il-House of Representatives (Privileges and Powers) Ordinance.

Madanakollu hu baqa' jsostni li ried jagħtini spjegazzjoni għax qal li jien fid-diskors tiegħi tlabt spjegazzjoni.

Min-naħa tiegħi, jien irrispondejtu billi għedtlu li jien li tlabt hu li ssir inkjesta u ma tlabt l-ebda spjegazzjoni mingħandu.

Mr Speaker, naħseb li s-Sedja taqbel miegħi meta ngħid li ħadd m'għandu dritt ifixkel jew jintimida b'mod dirett jew indirett lil xi membru parlamentari ta' din il-Kamra fil-qadi ta' dmirijietu billi jgħidlu x'għandu jiġi jgħid f'din il-Kamra jew inkella jċempillu fid-dar privata tiegħu biex ...

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Onor. Galea, jekk jogħġbok ikkonkludi.

ONOR.

MARIO GALEA: Jekk iħalluni nikkonkludi, pero` issa wasalna fl- assurdita` li lanqas nistgħu ...

MR SPEAKER: Jien qed nitolbok biex tikkonkludi.

ONOR.

MARIO GALEA: Mr, Speaker, jien qed nitlob il-protezzjoni tas- Sedja.

Isemmu tant ismijiet tan-naħa l-oħra!

Dejjem ifaqqgħu l- allegazzjonijiet tan-naħa l-oħra fuq nies li m'humiex qegħdin hawn!

MR SPEAKER: Onor. Galea, jekk jogħġbok ikkonkludi l-intervent tiegħek.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

MARIO GALEA: Inti mur oqgħod bil-qiegħda u jekk trid tgħid xi ħaġa agħmel point of order!

MR SPEAKER: Onor. Abela, jekk jogħġbok żomm l-ordni.

Onor. Galea, nerġa' nitolbok biex tikkonkludi l-intervent tiegħek.

ONOR.

MARIO GALEA: Mr Speaker, huwa inaċċettabbli li jkun hemm xi ħadd li jċempel lil membru parlamentari fid-dar privata tiegħu u jkellmu b'mod imprudenti għall-aħħar għal dak li jkun qal fil-Parlament.

To add insult to injury irrid ngħid ukoll li dan meta fettillu qabad u sabbatli t- telephone.

Kif taf is-Sedja, id-diskors ta' kull membru parlamentari huwa protett mill-House of Representatives (Privileges and Powers) Ordinance u għalhekk jien qed nitlob lis-Sedja biex tinvestiga dan il-każ.

Jien lest li ngħaddi lis-Sedja kull informazzjoni li tista' tkun teħtieġ waqt li din tkun qed tagħmel l-investigazzjoni tagħha.

MR SPEAKER: Jiġifieri, Onor. Galea, hawnhekk inti qed tqajjem breach of privilege?

Dan li nixtieq inkun naf preċiż mingħandek jien.

ONOR.

MARIO GALEA: Jien xtaqt ninforma lis-Sedja b'dan il-każ uffiċjalment u li din tinvestigah.

MR SPEAKER: Kollox sew.

Mela issa s-Sedja tinvestiga dan il-każ u żżomm kuntatt ma' l-Onor.

Membru.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA DIVERSI LIĠIJIET

BUDGET MEASURES IMPLEMENTATION BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mis-16 ta' Frar, 2000.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

MR SPEAKER: Rimarki?

L-Onor.

Louis Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Mr Speaker, dan l-abbozz ta' liġi huwa l-qofol tal- miżuri li ħabbar il-gvern Nazzjonalista u jikkostitwixxi l-morr li qed iduq il-poplu Malti u Għawdxi għaliex żgur li qatt ma kien hawn budget li ntaxxa lill-poplu b'dan il-mod.

Għaliex qed ngħid dan?

Għaliex minbarra li b'dan l-abbozz ta' liġi l-poplu se jibda jiġi intaxxat iktar fuq id-dħul tiegħu u fuq dokumenti u trasferimenti oħra, fih qed naraw ukoll diversi preparamenti biex jiżdiedu iktar taxxi, fosthom fuq l-anzjani u l- pensjonanti.

Għalhekk bla ebda dubju nistgħu ngħidu li dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna qed ikompli jiftaħ il-ferita ta' taxxi li nfetħet fl-ewwel budget tal-gvern preżenti iktar fil-beraħ.

Mr Speaker, waqt li konna qed niddiskutu l-abbozz ta' liġi li jemenda l- Att dwar id-Dazju tas-Sisa smajna lill-ministru tal-finanzi jsemmi kemm il- gvernijiet Laburista kienu daħħlu ħaddiema mal-gvern u ħafna affarijiet oħra bħal dawn, naturalment biex jipprova jbellagħha lill-poplu li ħafna mill-problemi finanzjarji li qed jiffaċċja pajjiżna ġejjin minn deċizjonijiet meħuda fil-passat minn gvernijiet Laburisti.

Jien naħseb li jkun interessanti jekk infakkar lill-poplu fuq xiex kien jattakka lill- gvern Laburista l-Partit Nazzjonalista ta' qabel l-1987.

Fil-fatt kien jattakka fuq il-bolla - tant li kienu jsejħulha il-bolla balla - pero` llum qed naraw li dan l-abbozz ta' liġi mhux talli qed ikompli jżid il-bolla wara li din kienet diġa' żdiedet fl-ewwel budget ta' l-amministrazzjoni preżenti, imma talli filwaqt li fl-ewwel budget ta' dan il-gvern il-bolla żdiedet b'one-twelfth għax minn 8.33% telgħet għal 9%, din id-darba din żdiedet b'one-tenth għax minn 9% telgħet għal 10%.

Kif naħseb li jista' jifhem kulħadd dan huwa piż li l-poplu tagħna qajla jiflaħ, speċjalment il- ħaddiem iż-żgħir li jaqla' paga medja ta' Lm50 fil-ġimgħa.

Madanakollu meta l-ministru tal-finanzi jismagħna ngħidu kliem bħal dan, jinfexx jikkritikana li aħna ndoqqu dejjem l-istess diska.

Iva, aħna ta' din in- naħa bilfors ikollna nagħmlu hekk għax nemmnu li l-poplu tellagħna f'dan il- parlament biex nirrappreżentawh u nwasslu l-karba tiegħu, u l-karba tiegħu, speċjalment tal-ħaddiem iż-żgħir, illum hi li huwa ma jiflaħx iktar għat- taxxi li qed jiġu imposti fuqu inġustament.

Xi ġimgħatejn ilu jien u dieħel il-parlament waqqfitni mara mill-Belt u qaltli: Sinjur, agħddu kelma u aqbżu għalina għax ma nifilħux iktar għal dawn il-piżijiet!

Jien lil din il-mara ma nafhiex u ma naħsibx li hija mid- distrett tiegħi, pero` dak il-ħin bejni u bejn ruħi għedt: Jien hawnhekk għandi funzjoni u din il-funzjoni rrid naqdiha.

Ejjew ngħiduha kif inhi, huwa verament piż li raġel tal-familja li jkun jaqla' Lm50 fil-ġimgħa f'daqqa waħda l-ispiża tal-bolla titlagħlu għal 83c.

Fil-fatt hawn ta' min ikompli jsemmi wkoll li dawk il-ħaddiema li għandhom paga ta' Lm55 fil- ġimgħa l-ispiża tal-bolla telgħetilhom għal 91c; waqt li dawk il-ħaddiema li għandhom paga ta' Lm60 fil-ġimgħa l-ispiża tal-bolla telgħetilhom għal Lm1; filwaqt li dawk il-ħaddiema li għandhom paga ta' Lm100 fil-ġimgħa l- ispiża telgħetilhom għal Lm1.67.

Naturalment imbagħad irridu nsemmu wkoll it-taxxi l-oħra li qed ikomplu jnaqqru l-but tal-ħaddiem, fosthom l-income tax, it-taxxa fuq is-sigaretti, it-taxxa fuq id-dokumenti u diversi taxxi oħra.

Għalhekk il-poplu bir-raġun jiġi għandna u jgħidilna: Komplu tkellmu fuq dawn l-affarijiet fil-parlament għax sew tagħmlu li tgħidu lill- gvern li m'huwiex ġust li wara li kien hu li ħoloq il-ħofor - fil-fatt iktar 'il quddiem beħsiebni nitkellem fuq min ħoloq il-ħofor verament - illum qed idur fuq il-ħaddiem iż-żgħir biex inaqqas id-deficit finanzjarju u qed jgħakksu b'taxxa wara l-oħra.

Issa jekk kien hawn partit li ftaħar kemm felaħ li ġaladarba jitla' fil-gvern se jnaqqas it-taxxa fuq id-dħul, dan kien gvern Nazzjonalista.

Mr Speaker, jien għadni niftakar kemm kienu jiftaħru li għamlu bravura l- ministri tal-finanzi tal-gvernijiet Nazzjonalista preċedenti meta kienu naqqsu l-income tax - għax dak iż-żmien kienu jgħidu li meta tnaqqas it- taxxa fuq id-dħul tkun qed tistimola l-ekonomija, tkun qed iżżid il- motivazzjoni ta' dak li jkun biex jaħdem u biex jinvesti u tkun qed tmexxi n-negozju 'l quddiem - u għalhekk illum jien indur lejn il-gvern preżenti u nistaqsih: Fejn hi d-direzzjoni li ftaħartu biha qabel l-aħħar elezzjoni?

Fejn hi d-direzzjoni li Fenech Adami preżenti tant kien ftaħar biha fl- 1998, għax kien qal li bi gvern Nazzjonalista ġdid se jkollna direzzjoni?

Mela sewwa, l-ewwel naqqastu t-taxxa fuq id-dħul u issa se taqbdu d- direzzjoni opposta għax se terġgħu tgħollu t-taxxa fuq id-dħul, liema żieda se tkun ta' piż kemm fuq il-ħaddiem iż-żgħir, kemm fuq il-ħaddiem medju kif ukoll fuq il-ħaddiem il-kbir!

Illum il-poplu qed jiġi intaxxat inġustament, u qed ngħid li qed jiġi intaxxat inġustament għaliex żgur li ma kienx tort tiegħu li nħolqot ħofra finanzjarja fil-pajjiż.

Per eżempju, x'tort għandha li nħolqot ħofra finanzjarja fil-pajjiż dik il-mara li waqqfitni jien u dieħel il-parlament u li minħabba f'din il- ħofra llum qed nintaxxawha iżjed, qed ngħollulha l-kontijiet tad-dawl u l- ilma u qed ngħollulha l-ħajja?

L-aħħar darba l-ministru tal-finanzi pprova jbenġel il-fatt li f'pajjiżna teżisti ħofra finanzjarja billi għamel eloġju sħiħ biex jipprova jbellagħha lill-poplu li kien il-Partit Laburista li ġab din il-ħofra.

Issa jien persważ li l-poplu m'huwiex mazzun u jaf min ikkaġuna dan id-deficit, li huwa record għal dan il-pajjiż.

Anke meta l- Ministru Dalli kien qed jagħmel il-winding up fuq l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Dazju tas-Sisa, huwa qal li l-kaġun ta' dan id-deficit kbir huwa l-gvern Laburista ta' qabel l-1987 għax dan daħħal 8,000 ħaddiem mal-gvern.

Aħna niftaħru bil-fatt li kellu jkun il-gvern Laburista ta' qabel l-1987 li daħħal mal-gvern 8,000 ħaddiem li kienu sfaw bla xogħol u li kienu qed ibatu u jipprovaw jiġġieldu mal-ħajja, anzi jien ngħid li dan il-pass wera liema gvern għandu verament kuxjenza soċjali.

Kellu jkun gvern Laburista li ħass għal dawn il-ħaddiema li kienu sfaw bla xogħol u ddeċieda li jdaħħalhom mal-gvern.

Naturalment dak iż-żmien pajjiżna ma kellux il-ħofra finanzjarja li għandu llum għax il-gvern Laburista ta' dak iż-żmien kien imexxi 'l pajjiż b'għaqal kbir.

Hawn ta' min jgħid ukoll li meta mbagħad tela' fil-gvern il-Partit Nazzjonalista ma keċċihomx minn mal- gvern lil dawn il-ħaddiema, jiġifieri iktar u iktar ma jreġix l-argument tal-ministru tal-finanzi li llum qed jipprova jbellagħha lill-poplu li l- kaġun tal-problema finanzjarja li għandu l-pajjiż illum hija dik id- deċiżjoni li kien ħa l-gvern Laburista li jdaħħal 8,000 ħaddiem mal-gvern.

Jien lill-ministru tal-finanzi ngħidlu hawnhekk: Taħseb li l-poplu ma jafx jaqra u ma jistudjax il-figuri li joħorġu mid-dipartimenti tal-gvern?

Taħseb li l-poplu ma jistudjax il-figuri li joħorġu mill-ministeru li responsabbli minnu inti stess?

Għax jekk wieħed jagħti daqqa t'għajn lejn il-figuri, mal-ewwel jinduna li l-ikbar żbalji finanzjarji li qatt saru f'dan il-pajjiż kien fi żmien l-istess ministru tal-finanzi li għandna llum.

Madanakollu fid-diskors tal-budget il-ministru tal-finanzi qalilna: Jien lest li nitkellem f'dan il-parlament dwar dawn it-taxxi li qed ngħabbi fuq il-poplu, pero` jekk ma naslux se nivvinta taxxi oħra.

Hekk qalilna fid-diskors tal-budget l-istess ministru li taħtu sploda d-deficit tal- pajjiż.

Imbagħad jiġi jipprova jbellagħha lill-poplu li kien taħt il-gvern Laburista ta' l-1987 li nħolqot il-ħofra finanzjarja fil-pajjiż!

Jien lill- poplu ngħidlu: Ħares lejn il-figuri sena b'sena u ara meta nħolqot il- ħofra finanzjarja!

Għalhekk jien nibqa' nsostni li m'huwiex ġust illi minħabba l-irresponsabbilta` tal-gvern, illum il-ħaddiem iż-żgħir qed jiġi mitlub jerfa' dawn il-piżijiet kollha.

Wara kollox kien l-istess gvern u l- istess ministru tal-finanzi li kienu responsabbli għal dan kollu, u meta ngħidu hekk ma nkunux qed nitkellmu fl-arja.

Aħna għandna ħafna eżempji ta' kemm il-gvern Nazzjonalista kien jimmaniġġja l-flus b'mod ħażin, ta' kemm kellu viżjonijiet u policies ħżiena u ta' kemm kien jaħli flus, u llum dan kollu qed jirriżulta f'deficit finanzjarju record.

Illum qed nindunaw li sewwa konna ngħidu aħna meta konna nirrimarkaw li għad jiġi żmien meta l- gvern jiġi dahru mal-ħajt u jkollu jagħmel kif jgħid il-qawl Malti, bħal qarnita li jkollha ddur għal subgħajha stess.

Mr Speaker, bħala shadow minister responsabbli mill-qasam ta' l-ilma nista' ngħid li anke f'dan il-qasam jidher ċar li sar ħafna nfiq bl-addoċċ.

Biżżejjed insemmi li fi żmien il-gvernijiet Nazzjonalista l-impjanti tar- reverse osmosis inbnew bla ħsieb, allavolja konna ngħidulhom kontinwament li għalkemm huwa tajjeb li nibnu dawn l-impjanti, min-naħa l-oħra l-ewwel għandna nsibu tarf tal-problema tat-telf ta' ilma.

Madanakollu tan-naħa l- oħra baqgħu ma semgħux minna bil-konsegwenza li llum nofs l-impjanti tar- reverse osmosis jinsabu magħluqin.

Allura dan mhux investiment mitluf u mmanniġġjar ħażin jissejjaħ?

Dan ma kienx ta' kontribuzzjoni għall- ħofra li qed nitkellmu fuqha?

Imbagħad xi ngħidu għall-airport?

Din in-naħa lanqas ma kenit kontra li jinbena airport suret in-nies, anke għaliex nafu li dan jifforma parti importanti mill-qasam infrastrutturali tal-pajjiż, pero` dan kien proġettat li se jiġi jiswa Lm12- il miljun meta fil-fatt ġie jiswa Lm24 miljun.

Dawn huma tnejn minn fost il-ħafna eżempji li juru li l-ħofra finanzjarja li għandu pajjiżna llum ġiet kaġunata mill-policies ħżiena u mit-tmexxija ħażina ta' gvernijiet Nazzjonalista, pero` minkejja li l-gvern Nazzjonalista jaf f'liema sitwazzjoni ġab lil pajjiżna, sal-lum kompla jmexxi bl-istess mod, kif se nuri iktar 'il quddiem.

Għalhekk m'huwiex sew li mbagħad niġu hawnhekk u ngħidu li jekk ma naslux se nivvintaw taxxi oħra; il-poplu għandu limitu sa kemm jiflaħ.

Per eżempju, dik l-anzjana li rriferejt għaliha ma tiflaħx għal iktar taxxi u għalkemm mhux se tiġi hawnhekk u tagħmel xi protesta - u lanqas se tara lill-Ministru Dalli dieħel f'dan il-parlament u tibda tgħajjat miegħu - madanakollu xorta tħoss weġgħa f'qalbha meta tiftaħ il- portmoni u ma ssib xejn, bil-konsegwenza li jkollha toqgħod lura milli tixtri l-aktar affarijiet essenzjali.

Huwa għalhekk li mbagħad in-nies jiġu fuqna l-membri parlamentari u jgħidulna: Agħmlu dmirkom u għaddu l- karba tagħna fil-parlament, forsi fl-aħħar iġġiegħlu lill-prim ministru ma jibqax stinat u jerġa' jibda jinnegozja l-miżuri li ttieħdu fil-budget.

Miżura oħra li ħa l-gvern Nazzjonalista u li wasslet lil pajjiżna għal ħofra finanzjarja record kienet dik illi artijiet pubbliċi sitwati fi prime sites jibdew jingħataw bil-peanuts lil nies barranin biex imbagħad jerġgħu jgħaddu għand il-Maltin.

Imbagħad xi ngħidu għall-ippjanar ħażin tat-toroq u għall-pagi u għall-kummissjonijiet fenomenali lin-nies tal-qalba?

Biżżejjed ngħid li dan l-aħħar il-kummissjoni telgħet saħansitra għal Lm171,000!

Għalhekk huwa d-dmir tal-membri kollha ta' din in-naħa li nsostnu li llum pajjiżna għandu tmexxija ħażina u m'hux sew illi l-ħaddiem iż-żgħir jibqa' jiġi intaxxat bil-mod kif qed jiġi intaxxat.

Huwa għalhekk ukoll li aħna ngħidu li m'hux sew li llum il-poplu qed jintalab jerfa' l- piżijiet billi qed jiġi mġiegħel iħallas iktar income tax u bolla, u qed jiġi mġiegħel iħallas iktar għas-sigaretti u għas-servizzi tad-dawl, ta' l- ilma u tat-telephone.

Imbagħad xi ngħidu għad-deċiżjoni li ħa l-gvern b'kapriċċ fejn kiser ir-regolamenti li bihom kien issellef il-flus b'imgħax baxx mill-EIB, biex illum qed ikollu jissellef b'rati iktar għolja?

Allaħares noqgħod insemmi l-affarijiet kollha fejn fihom dehret bl-iktar mod ċar it-tmexxija ħażina tal-gvern Nazzjonalista għax ma nispiċċa qatt!

Aħna rajna wkoll kumpanniji li wara li ġew hawn Malta u tajniehom il- flus, dawn ħarbu bihom - hawnhekk qed nirriferi għall-kumpannija AMS - u dan ukoll sar taħt l-istes ministru li llum qed jiġi jgħid lill-poplu biex jerfa' iżjed għax hemm bżonn li nimlew il-ħofra!

Matul l-amministrazzjoni Nazzjonalista aħna rajna anke vapuri u inġenji oħra jinħadmu b'telf pero` l- gvern ma jimportahx minn dan u baqa' għaddej.

Hawn ta' min isemmi wkoll il- flus tat-tickets għall-vapuri t'Għawdex, li bqajna sal-lum ma nafux fejn marru, bil-konswegwenza li l-kumpannija kienet tispiċċa b'telf sena wara l- oħra.

Aħna fis-sena u ftit xhur li għamilna fil-gvern irnexxielna nirranġaw kollox.

Hawn qiegħda s-serjeta`.

U jien nistaqsi hawnhekk: Fejn kienet is-serjeta` tal-gvern Nazzjonalista f'disa' snin u nofs sħaħ?

Issa ħalli nerġa' niġi biex ngħid xi ħaġa dwar il-korporazzjoni għas- servizzi ta' l-ilma.

Mr Speaker, lill-gvern Nazzjonalista ta' qabel l-1996 kienu jingħatawlu diversi pariri biex is-sezzjoni li tieħu ħsieb l-impjanti tar-reverse osmosis tiġi mgħoddija f'idejn il-ħaddiema Maltin, pero` minkejja li dan il- parir kienu jgħadduhulu sena wara l-oħra ma kien jagħti kas xejn.

Meta fl- 1996 tela' fil-gvern il-Partit Laburista, mal-ewwel implimenta dawn il- pariri u fi żmien sena aħna stajna niġu niftaħru hawnhekk li minn mindu din is-sezzjoni bdiet titmexxa minn ħaddiema Maltin, il-poplu ffranka Lm1.7 miljun.

Allura jien nistaqsi: Min kien verament serju, gvern Nazzjonalista jew gvern Laburista?

Kif kellu jkun il-Partit Laburista li dam fil-gvern biss għal sena u ftit xhur biex juri tant u tant affarijiet lill-poplu, fosthom il-problema tad-deficit?

Għax ikun tajjeb jekk wieħed ifakkar li sa sena u ftit xhur ilu Allaħares konna nsemmu li hawn problema finanzjarja fil-pajjiż.

Fil-fatt il-prim ministru li għandna llum u li dak iż-żmien kien kap ta' l-oppożizzjoni tgħidx kemm kien jiddieħak bil-gvern Laburista meta dan kien isemmi l-ħofra, pero` llum qed ikollu jammetti li din il-problema veru teżisti.

Tant teżisti li llum Fenech Adami mhux talli qed ikollu jżid it-taxxi fuq il-ħaddiem iż-żgħir imma talli qed jgħidlu li jekk nibqgħu ma naslux xorta waħda se jivvinta taxxi ġodda.

Madanakollu din m'hijiex serjeta` lanqas għaliex wara kollox aħna ġejna mtellgħin hawnhekk biex nirrappreżentaw lill-poplu.

Aħna għandna responsabbilta` lejn din il-Kamra, lejn il-pajjiż u lejn il-poplu, mhux biss lejn il-poplu ta' llum imma wkoll lejn dak li ġej warajna.

Għalhekk jekk ma nindirizzawx il-problemi li jeżistu llum mal-ewwel dawn iktar se jkomplu jikbru, kif ġara fil-każ tad-dejn finanzjarju li għandu pajjiżna.

Fil-bidu ma tarahiex ħaġa kbira li tissellef Lm3 miljun u forsi lanqas taraha bi kbira lanqas li tissellef Lm100 miljun, pero` ftit huma dawk li jieħdu in konsiderazzjoni ta' kemm jitilgħu b'rata mgħaġġla l-interessi fuq id-dejn.

Biżżejjed ngħid li llum l-interessi li għandna fuq id-dejn jammontaw għal madwar Lm52 miljun, u dan huwa proporzjon sinifikanti ħafna għal dak kollu li jonfoq il-gvern.

Per eżempju, il-gvern jonfoq madwar Lm150 miljun f'kontribuzzjonijiet għas-servizzi soċjali, jiġifieri issir terz minn dawn il-flus qed imur f'interessi fuq id-dejn.

Madanakollu l-gvern Nazzjonalista la għamel l-affarijiet sew qabel l-1996 u lanqas għamilhom sew issa, u nistgħu nġibu ħafna eżempji biex nuru kemm il-gvern preżenti ma ħadhiex it-tagħlima wara li fl-1996 u fis-snin ta' qabel ħoloq ħofra finanzjarja lill-pajjiż u sfortunatament issa għadu miexi bl-istess nuqqas ta' direzzjoni, bl-istess traskuraġni u bl-istess vendikazzjonijiet lejn il- poplu Malti u Għawdxi u lejn il-pajjiż li kien miexi bihom qabel.

Eżempju klassiku li nista' nġib biex nuri kemm dan li qed ngħid huwa minnu huwa l- każ tal-privatizzazzjoni tal-Mid-Med Bank.

Għax jekk hemm eżempju ċar ta' kif gvern Nazzjonalista għamel sfreġju sħiħ b'vendikazzjoni lejn il-pajjiż u lejn il-poplu, dan huwa l-mod kif biegħ l-ishma ta' dan il-bank lill- barranin.

Aħna ma konniex kontra li l-Mid-Med bank jiġi pprivatizzat, pero` huwa assolutament inaċċettabbli l-mod kif sar dan il-bejgħ, minn taħt u mingħajr l-ebda ħruġ ta' tenders.

Imbagħad jiġi Dr Fenech Adami jgħidilna - u huwa importanti li din insemmuha hawnhekk ħalli l-poplu jifhem kif jirraġuna l- gvern preżenti fejn jidħlu flus il-poplu - U iva, toqogħdux tinkwetaw, Lm10 miljuni 'l hawn u Lm10 miljun 'l hemm ma jimportax!

Dażgur ma jimportax Lm10 miljuni 'l hawn u Lm10 miljuni 'l hemm għax imbagħad meta jasal il-budget nistgħu ngħabbu lill-poplu bit-taxxi!

Jien illum lill-Prim Ministru nistaqsih: Fejn marru l-Lm10 miljuni?

Din hija mistoqsija li qed jagħmilha anke l-poplu Malti.

Il-verita` hija li l-bejgħ ta' l-ishma tal- Mid-Med Bank kien bejgħ bir-ribass, kien bejgħ irregolari, u llum kulħadd qed jammettieh dan, anke dawk in-nies li dak iż-żmien kienu kontra l- pożizzjoni tal-gvern Laburista.

Illum anke dawn in-nies qed jammettu li dak il-bejgħ kien irregolari, kien ħażin u sewa lill-poplu Malti u Għawdxi s-somma ta' madwar Lm40 miljun.

Illum il-prezz tax-shares ta' l-HSBC huwa ta' Lm7.25.

Issa hawnhekk jien m'iniex se nipprova nipparaguna dan il-prezz, pero` rrid ngħid li meta din in-naħa kienet tistma l-ishma tal-Mid-Med bank bejn l-Lm4 u Lm5, tan- naħa l-oħra kienu jgħidulna: U tesaġerawx!

Għax b'dan il-mod kienu jargumentaw il-membri tan-naħa l-oħra biex jipprovaw jaħbu u jnessu lill- poplu dak li verament kienu qed jagħmlu.

Madanakollu llum iż-żmien tana raġun għax il-prezz ta' l-ishma ta' l-HSBC tela' ħafna u l-poplu jaf li tilef bejn l-Lm40 miljun u l-Lm50 miljun.

Din hija verament ħasra u dan huwa sinjal ieħor illi l-gvern preżenti għadu ma ħax it-tagħlima li ħa fl- 1996, fejn kellna nkunu aħna li nikxfu r-riżultati ħżiena tiegħu.

Dan huwa eżempju ċar ta' kif il-poplu Malti ġie misruq fid-dawl tax-xemx, imma madanakollu llum qed niġu hawnhekk biex nerġgħu nitolbu lill-ħaddiema, lill- pensjonanti u lill-anzjani biex jerfgħu iktar piżijiet.

Hawn quddiemna hawn miktub iswed fuq l-abjad x'iridu jġorru l-ħaddiema, il-pensjonanti u l- anzjani biex ipattu għall-immaniġġjar sistematiku ħażin u vendikattiv tal- gvern preżenti.

Qed ngħid hekk għaliex trid tkun vendikattiv li wara li jkollok lil tan-naħa l-oħra jiftħulek għajnejk biex ma tagħmilx żball bħal dak, inti tkompli twebbes rasek u tivvota favur it-trasferiment ta' l-ishma tal-Mid-Med bank lill-HSBC - għax fil-fatt il-membri kollha tan-naħa l-oħra vvotaw favur - u mbagħad iddur fuq il-poplu u tgħidlu li se tgħabbih b'iktar taxxi.

Mela sewwa. l-ewwel ngħabbu lill-poplu bit-taxxi u nerġgħu niġu f'din il-Kamra biex ngħabbuh dejjem iżjed, u lil min għandu minfejn iħallas naħfrulu it-taxxa!

Sur President, meta ġejna għat-trasferiment ta' l-art ta' Kottonera lill- Kottonera waterfront group irranġajna magħhom biex naħfrulhom il-boll - u iva, Lm1 miljun 'l hawn u l-Lm1 miljun 'l hemm, dawn imsieken se jidħlu għal dan il-proġett! - imma llum il-proġett tal-Kottonera qiegħed sentejn tard, u dan għaliex il-gvern preżenti għamel minn kollox biex jostakola u jikkonfoffa ħalli dak il-proġett ma jinbediex meta kellu jinbeda, bil- konsegwenza li llum il-poplu tal-Kottonera għadu qed jittewweb.

Imma għal dan il-gvern imbasta jgawdu l-ħbieb u tal-qalba, anke jekk imbagħad ikollu jdur fuq il-poplu u jintaxxah anke fuq is-sigaretti.

Issa jien bħala tabib dejjem nagħti parir biex kemm jista' jkun iktar nies jaqtgħu l-vizzju tat- tipjip, għaliex is-sigaretti jagħmlu ħsara kbira lill-ġisem pero`, kif qal kull kelliem li għamel l-intervent tiegħu matul dan id-dibattitu, minkejja li kważi f'kull budget jiżdiedu t-taxxi fuq is-sigaretti, ma jirriżultax li dan il-vizzju qed jonqos minn fost il-poplu Malti u Għawdxi.

Mr Speaker, dawn it-taxxi li qed jiġi mitlub iħallas il-poplu huma inġusti, u qed ngħid li huma inġusti għaliex il-problema finanzjarja żgur li ma ħoloqhiex il-poplu Malti u Għawdxi, żgur li ma ħolqithiex l-oppożizzjoni Laburista u żgur li ma ħoloqhiex il-gvern Laburista ta' qabel l-1987, kif ipprova jimplika l-Onor.

Dalli.

Jien lill-membri tan-naħa l-oħra ngħidilhom: Qallbu l-programm elettorali li għamiltu qabel l-elezzjoni ta' l-1998 u araw issibux il-wegħda li lill-poplu se żżidulu l-income tax!

Intom għedtulu lill-poplu li se żżidulu l-income tax?

Le, anzi intom għedtulu proprju l-kontra, jiġifieri li m'intomx se żżidu l-income tax.

Fil-fatt meta lill-Prim Ministru saritlu din il-mistoqsija huwa wieġeb ċar u tond li huma qabel mhux talli ma kenux żiedu l-income tax imma talli kienu naqqsuha.

U x'ma kenux qalu l-membri tan-naħa l-oħra meta l-gvern Laburista kien irriveda t-tariffi tad-dawl u l-ilma!

Jien persważ li kulħadd għadu jiftakar illi qabel l-elezzjoni ta' l- 1998 kemm l-Onor.

Fenech Adami kif ukoll l-Onor.

Josef Bonnici wiegħdu lill- poplu li ġaladarba jitla' fil-gvern il-Partit Nazzjonalista, it-tariffi fuq il-kontijiet tad-dawl u l-ilma kienu se jiġu għal dawk li kienu qabel.

Fil- fatt aħna qegħidna fuq il-Mejda tal-Kamra kemm tape kif ukoll transcript ta' dak li kienu qalu eżattament il-Prim Ministru u l-ministru għas- servizzi ekonomiċi.

Imma llum jien indur fuq il-poplu u nistaqsih: Il- kontijiet tad-dawl u l-ilma veru ġew għal dak li kienu qabel, jew illum kulmin qed jirċievi dawn il-kontijiet qed jibqa' skantat, mhux biss għaliex huma għoljin esaġerati imma wkoll minħabba l-iżbalji li qed ikun hemm fihom?

Biżżejjed insemmi t-taħwid li qed ikun hemm fl-indirizzi, bil- konsegwenza li dawn il-kontijiet m'humiex qed jaslu fejn għandhom jaslu.

Imbagħad xi ngħidu għall-Lm10 li taw għaż-żieda li kien hemm fil-prezz tal- ħobż?

Jidher ċar li minkejja l-kritika ta' din in-naħa li fil-billing section tal-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma hemm diżastru fenomenali, l-affarijiet baqgħu ma ġewx irranġati.

Mr Speaker, dan il- gvern m'għandux il-mandat tal-poplu biex illum iressaq dawn it-taxxi kollha quddiem din il-Kamra, anzi l-poplu ġie mwiegħed totalment l-oppost, u jekk wieħed irid li nġib eżempju ċar ta' kemm il-poplu ġie mwiegħed l-oppost, huwa biżżejjed li naċċenna għall-fee li jħallsu l-anzjani meta jiġu biex jidħlu f'istituzzjonijiet tal-gvern, bħal per eżempju fl-isptar San Vinċenz de Paule.

Ta' min ifakkar li qabel l-elezzjoni ta' Settembru ta' l-1998, il-Prim Ministru kien bagħat ittra lill-anzjani - fil-fatt diġa' tqiegħdet kopja ta' din l-ittra fuq il-Mejda tal-Kamra - fejn qalilhom li l-gvern Laburista kien qed jaħseb biex iżid il-fee li jħallsu l-anzjani residenti f'xi waħda mill-istituzzjonijiet ta' l-anzjani tal-gvern.

Madanakollu wara li keskes lill-anzjani kontra l-gvern Laburista b'dak il-mod, illum b'dan l-abbozz ta' liġi l-gvern Nazzjonalista, bl-iktar mod ipokrita, qiegħed iwitti t- triq biex lill-anzjani li huma residenti fl-isptar St Vincent de Paule jżidilhom il-fee.

Issa jekk hemm xi ħaġa ipokrita u vendikattiva din hija li l-ewwel tmur tkeskes lill-anzjani li ħaddieħor se jieħu t-tali miżuri u mbagħad timplimenta dawk il-miżuri inti stess.

Hemm ħafna raġunijiet għaliex jien kontra dan l-abbozz ta' liġi pero` l-iktar parti li tweġġagħni hija dik li l-anzjani qed jiġi mgħakksa iktar meta dawn ġew imwegħda eżattament l-oppost.

Jien ma nafx x'wiċċ irid ikollu u kif ma jistħix il- gvern Nazzjonalista jiġi f'din il-Kamra u lill-anzjani jressqilhom miżura bħal din!

Illum il-poplu huwa mgħaffeġ u ma jiflaħx għal dawn it-taxxi kollha li nerġa' nirripeti, ġew imposti fuqu inġustament.

Biżżejjed li wieħed iħares lejn l-istaġnar ekonomiku li hawn fil-pajjiż.

MR SPEAKER: Onor. Buhagiar, ippermettili ninterrompik għax skadielek il- ħin u għandek bżonn extension.

Xi ħadd jipproponi li tkompli tinstema'.

ONOR.

HELENA DALLI: Nipproponi li l-Onor.

Membru jkompli jinstema'.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Hawn talba biex l-Onor.

Buhagiar ikompli jitkellem.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Nirringrazzja lill-proponent, lis-sekondant u lill- Kamra.

Mr Speaker, kont qed ngħid li llum il-poplu huwa mgħaffeġ għax ma jiflaħx għal dawk it-taxxi kollha li qed jimponi fuqu l-gvern.

Matul is- seklu li għadda l-ħaddiem għamel kisbiet kbar, fejn fosthom irnexxielu jakkwista diversi żidiet fil-pagi kif ukoll fil-pensjonijiet, u hija verament ħasra li kellu jkun preċiżament fil-bidu tal-millennju ġdid li l- ħaddiem Malti għall-ewwel darba tnaqqsitlu l-paga bħala riżultat tal-miżuri tal-budget li ħabbar il-gvern Nazzjonalista.

Din hija xi ħaġa li ħadd ma kien jistennieha u ċertament il-poplu ma vvotax għaliha.

Madanakollu l- ikbar ħasra hi li l-konsegwenzi ta' dawn il-miżuri qed ibatihom l-iktar iż- żgħir.

Huwa veru li l-iktar li se jħallsu income tax huma dawk tal-klassi medja u tal-klassi għolja pero` hija l-klassi l-baxxa li l-iktar li qed tintlaqat negattivament mill-għoli tal-ħajja, u fil-fatt jien diġa' tajt rendikont lill-Kamra ta' l-ispejjeż li daħal fihom il-ħaddiem Malti minħabba l-miżuri tal-budget.

M'hemmx dubju li għal darb'oħra huwa ż- żgħir, li se jlaqqat ta' kollox, minkejja li qabel l-elezzjoni l-Partit Nazzjonalista kien iwiegħed lill-poplu li l-għada li jitla' fil-gvern l- affarijiet kienu se jiġu rranġati.

Issa diġa' għaddew sena u ħames xhur minn mindu l-Partit Nazzjonalista ħa l-gvern f'idejh u l-affarijiet huma staġnati iktar minn qatt qabel, u dan proprju minħabba l-miżuri ħżiena li qed jintroduċi dan il-gvern.

Wieħed irid jgħid ukoll li llum bilfors hawn kollox staġnat fil-pajjiż ġaladarba l-gvern preżenti għoġbu jżid l-income tax, iżid il-bolla u jgħolli l-ħajja mingħajr ma ħaseb biex iġib investimenti ġodda.

Jien nifhem li l-gvern ma jistax jiċċirkola iktar flus ġaladarba hemm bżonn li jiġi kkontrollat id-deficit finanzjarju, pero` la qed jipprova jnaqqas id-deficit billi jiġbor iktar taxxi mingħand il-poplu bilfors irid jistimola l-ekonomija b'xi mod għax inkella ħlief staġnar mhux se jkollna fil-pajjiż.

Wara kollox aħna lkoll nafu min se jbati għal dan l-istaġnar; se jbati ż-żgħir nett u se tbati dik il-mara li ltaqgħet miegħi fil-bieb tal-parlament u li qaltli mbikkma: Morru hemmhekk u aqbżu għalina!

Lili laqtitni ħafna dik il-mara u minn dakinhar 'l hawn sirt iktar konxju ta' kemm jinsabu mifnija l-persuni li jinsabu fil-klassi l-baxxa bil-miżuri li ttieħdu fil-budget.

Dawn il-miżuri laqtu lil 80% tal-poplu tagħna fil- laħam il-ħaj.

Terġa' peress li dawn il-miżuri m'humiex qed jiġu introdotti fi klima ekonomika tajba, minħabba li m'għandna l-ebda investiment ġdid fil- pajjiż, il-poplu bilfors inqaras għaliex qed niġbru dejjem iktar flus minn fuq il-poplu mingħajr ma qed nipprovdulu benefiċċji ġodda.

Għalhekk il- poplu għandu dritt u dmir li jipprotesta pubblikament għal dan kollu.

Mr Speaker, ċertament m'huwiex biżżejjed li niġu f'dan il-parlament u nitkellmu fuq taxxi ġaladarba għandna lill-Prim Ministru li qed jgħidilna li l-miżuri li ttieħdu fil-budget li għadda m'humiex negozjabbli.

Ovvjament bħala kelliema għall-poplu dmirna qed nagħmluh, pero` la llum il- poplu Malti u Għawdxi għandu gvern stinat, kif diġa' għedt, għandu d-dritt u d-dmir li jipprotesta pubblikament, u qed tagħmel sew il-GWU li qed tindika pubblikament li jeħtieġ isiru l-protesti fl-apert.

Hawn ikun tajjeb jekk ngħid illi l-GWU ma qagħditx lura milli tressaq il-proposti tagħha pero` l-gvern ma jridx jisma'.

Aħna drajnieh il-mod li bih jaħdem il-gvern, l-ewwel jagħmel minn kollox biex jostakolak u mbagħad joqgħod jgħajrek.

Fil-fatt lill-GWU hekk qed jagħmlilha, l-ewwel jostakolaha u mbagħad qed jgħid li m'hijiex qed tagħmel proposti konkreti waqt it- taħdidiet li qed ikollu magħha.

Issa l-verita` hi li l-GWU għamlet proposti konkreti u kien il-gvern preżenti li ma semagħhomx.

Il-Prim Ministru qalilna mill-bidu nett illi l- miżuri li ttieħdu fil-budget m'humiex negozjabbli u allura l-GWU bir-raġun qed tipprotesta, għax taf li biex il-gvern jimla l-ħofra finanzjarja se jdur fuq il-ħaddiema Maltin u Għawdxin u jkompli jgħakkishom iktar milli huma diġa' mgħakksin.

Għalhekk il-gvern m'għandu l-ebda triq oħra ħlief li jagħmel dak li fil-fatt qed jagħmel, li jipprova jnaqqas is-saħħa tal-GWU billi jtellagħha l-qorti sempliċement għaliex qed tiddefendi d-drittijiet tal-ħaddiema.

Illum il-gvern Nazzjonalista qed jipprovoka lill-GWU b'mod maħsub u qiegħed itella' lil din il-union il-qorti biex jaħlilha l-ħin.

MR SPEAKER: L-Onor.

Michael Bonnici, on a point of order.

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Mr Speaker, dan il-każ għadu pendenti quddiem il- qorti u għalhekk l-Onor.

Membru ma jistax jagħmel ċerti osservazzjonijiet.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Niġbed l-attenzjoni ta' l-Onor.

Membri biex jużaw ċerta prudenza fil-mod kif ipoġġu d-diskors tagħhom.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Mr Speaker, jien mhux qed nidħol fil-mertu tal-każ imma kont biss qed nipprova nispjega kif qed tiġi ttrattata l-GWU mill- gvern, minħabba li qed tiddefendi l-interessi tal-ħaddiema, u kont qed ngħid illi mhux sew li l-union tiġi pprovokata b'dan il-mod.

Wara kollox il-mexxejja tal-GWU qed jirrappreżentaw lill-ħaddiema u jgawdu r-rispett tagħna lkoll, pero` l-gvern mhux talli mhux qed jagħmel dan imma talli qed jipprova jipprovokahom u jumiljahom, u dan m'huwiex sew.

Il-gvern għandu jisma' dak kollu li għandhom xi jgħidu l-unions, huma min huma, u jekk dawn jgħidulu li l-ħaddiem ma jiflaħx għal dawn il- piżijiet kollha huwa għandu joqgħod fuq dak il-kliem.

Il-gvern m'għandux għalfejn jibqa' jwebbes rasu imma għandu jagħti widien għal dak li qed tgħid il-GWU u m'għandhomx għax ma jilħqux ftehim bejniethom.

U mela niġu hawnhekk b'rasna stinata u ngħidu li l-miżuri li ttieħdu fil-budget m'humiex negozjabbli!

Jekk irridu mmexxu lill-poplu Malti u Għawdxi 'l quddiem bis-serjeta` ma nistgħux nagħmlu għamad quddiem għajnejna għall- krib tal-ħaddiema u nipprovokaw, numiljaw u ntellgħu l-qorti lil min qed jiddefendi l-interessi ta' l-istess ħaddiema.

U mbagħad dawn mhux bilfors li jirreaġġixxu oltre minn dak li għandhom jirreaġġixxu jekk jiġu umiljati u pprovokati b'dan il-mod?

Jekk il-gvern preżenti se jibqa' miexi kif inhu miexi, għandu jistenna li anke nkwiet industrijali jinqala' minħabba l- mibegħda artifiċjali li tkun inħolqot.

Imma, Mr Speaker, minkejja s-sitwazzjoni kerha, il-gvern huwa moħħu biss fiċ-ċerimonji u minħabba l-ossessjoni assoluta li għandu li jdaħħal lil pajjiżna membru sħiħ ta' l-Unjoni Ewropea, għandna prim ministru li iktar moħħu fuq x'qed jiġri barra minn Malta, li jiġri minn pajjiż għall-ieħor u li jidher fuq il-gazzetti milli fuq il-problemi li għandu l-pajjiż.

Il- gvern Nazzjonalista qed jinsa l-problemi ta' ġewwa u jinsab mitluf jitkarrab lil dak u lil ieħor biex idaħħlu lil pajjiżna fl-Unjoni.

Il- gvern qiegħed ukoll jimmina d-dritt tal-poplu li jipprotesta għal dawn it- taxxi kollha li qed jiġu imposti fuqu.

Mr Speaker, nixtieq nikkonkludi dan id-diskors billi ngħid li dan l- abbozz ta' liġi qed juri b'mod ċar li l-gvern m'għandux direzzjoni u huwa bħal pinnur, ibiddel id-direzzjoni minn ħin għall-ieħor.

Filwaqt li qabel ma tela' fil-gvern il-Partit Nazzjonalista kien dejjem jiftaħar li se jistimola l-ekonomija, li se jżid il-motivazzjoni, li se jżid in-negozju u li se jinċentiva lis-setturi kollha bit-tnaqqis ta' l-income tax, illum l- istess partit fil-gvern qed jitlobna nivvotaw favur abbozz ta' liġi li qed jgħolli l-income tax.

Dan il-gvern spiċċa biex staġna lill-pajjiż u ġab record ta' tnaqqis fil-pagi tal-ħaddiema bħala riżultat tal-miżuri ħżiena li ħa, imma madanakollu llum huwa qiegħed jitlob lill-ħaddiema biex jerfgħu iżjed u wasal saħansitra biex wegħidhom li jekk ma jimliex il-ħofra li ħoloq hu stess kien se jgħabbihom b'iktar taxxi.

M'hemmx dubju li n-numru ta' abbozzi ta' liġi li qed iressaq dan il-gvern biex permezz tagħhom jiġu imposti miżuri ħorox ta' taxxi ġodda fuq il-poplu huwa record.

Għalhekk nerġa' nsostni li l-poplu mhux biss għandu d-dritt imma għandu wkoll id- dmir li jipprotesta għal dan kollu għax dan il-gvern għandu jiftaħ għajnejh għall-krib tal-poplu u jibda jagħmel l-istudji neċessarji sabiex idawwar ir- rotta ħażina li qabad, b'liema rotta qed idaħħal lil pajjiżna fi problemi ikbar milli daħħlu fihom qabel l-1996 bil-konsegwenza li llum il-poplu qed jiġi mitlub jagħmel sagrifiċċji kbar biex isolvihom.

Grazzi.

MR SPEAKER: Nirringrazzjak.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Michael Bonnici.

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Mr Speaker, jien smajt lil kull kelliem minn intervena fuq dan l-abbozz ta' liġi u nista' ngħid li ż-żewġ naħat tal- Kamra naqblu li l-pajjiż għandu deficit finanzjarju kbir, bl-unika differenza li l-Partit Laburista ma jħobbx jirriferi għal din il-problema bħala deficit imma bħala ħofra.

Ovvjament il-flus minn x'imkien iridu jiġu biex din il-problema tiġi solvuta u għalhekk il-gvern preżenti qed iżid it- taxxi pero` qed jara li jħallashom min jiflaħ l-iktar, kuntrarjament għall- gvern Laburista li kien jimponi taxxi across the board, jolqot fejn jolqot.

Għalina l-oppożizzjoni jgħidu li waħda mill-miżuri li ħa l-gvern Nazzjonalista fil-budget li għadda hija li naqqas il-paga tal-ħaddiema, pero` dan m'hu minnu xejn.

Hawnhekk ta' min ifakkar li fil-każ ta' persuna single, jekk il-gross income tagħha ma jaqbiżx it-Lm3,000 fis-sena, din ma tħallas l-ebda taxxa u fil-każ ta' persuna miżżewġa ma tħallas l-ebda taxxa sakemm il-gross income tagħha ma jkunx jaqbeż l-Lm4,000 fis-sena.

Għalhekk l-argument li qed iġibu l-membri ta' l-oppożizzjoni li t-taxxa żdiedet fuq kulħadd huwa argument zopp.

Fil-fatt l-uniċi nies li bil-miżuri tal-budget li għadda żdiditilhom ir-rata ta' taxxa dovuta minnhom huma dawk li jaqilgħu Lm100 fil-ġimgħa jew iktar pero`, kif għedt diġa', xi ħadd bilfors irid jagħmel ċerti sagrifiċċji biex tiġi solvuta l-problema tad-deficit f'pajjiżna.

Ngħid għalija jien inħobb inkun ċar fi kliemi u għalhekk irrid ngħid li min qed jaħseb li xi darba d-dejn ta' pajjiżna se jispiċċa għal kollox qed jiżbalja bl-ikrah, imma almenu l-gvern qed jipprova jnaqqas ir-rata li biha kien tiela' d-deficit.

Per eżempju, smajna lill-Ministu Dalli jgħidilna kif id-deċiżjoni li kien ħa l-gvern Laburista li jimpjega 8,000 ruħ mas-servizz pubbliku qabel l- elezzjoni ta' l-1987 sal-lum swiet lill-poplu Malti u Għawdxi Lm600 miljun.

Il-membri tan-naħa l-oħra pprovaw jiġġustifikaw dan il-fatt billi qalu li almenu huma rnexxielhom jipprovdulhom impjieg lil dawn in-nies.

Huwa veru li dak iż-żmien ir-rata tal-qgħad fil-pajjiż kienet għolja ħafna, għax l- ekonomija kienet staġnata u allura l-gvern ta' dak iż-żmien ried jara x'se jagħmel bin-numru kbir ta' nies li kien hawn qegħda, pero` allavolja fl- industrija privata ma kienx hemm postijiet fejn jista' jimpjegahom, xorta ma kellux jirrikorri għas-soluzzjoni li jimpjegahom kollha mal-gvern għaliex il-poplu Malti u Għawdxi għadu sal-lum ibati l-konsegwenzi ta' din id-deċiżjoni.

Anke llum żdied xi ftit il-qgħad - u din hija xi ħaġa li l- gvern m'huwiex qed jipprova jaħbiha, anzi jammettieha - pero` l-gvern preżenti m'huwiex qed jipprova jsolvi din il-problema billi jimpjega eluf ta' nies maċ-ċivil.

Xiehda ta' dan huma t-tweġibiet li jingħataw għall- mistoqsijiet parlamentari li jsiru minn diversi membri min-naħa ta' l- oppożizzjoni, fejn jistaqsu kemm żdiedu nies maċ-ċivil, kemm żdied in-numru ta' mpjegati fit-tali dipartiment u fit-tali ministeru u ħafna mistoqsijiet bħal dawn fejn jirriżulta li minkejja li l-gvern jaf li bħalissa l-livell tal-qgħad huwa xi ftit għoli, madanakollu m'huwiex qed jaqa' għat- tentazzjoni li jgħabbi lill-pajjiż bi spejjeż żejda billi jimpjega iktar nies mal-gvern.

Minn hawnhekk toħroġ id-differenza bejn l-għaqal ta' gvern Nazzjonalista u l-bluha ta' gvern Laburista.

Mr Speaker, kif għedt fil-bidu tad-diskors tiegħi, minn x'imkien irridu nġibuhom il-flus biex inħallsu d-deficit li għandu l-pajjiż u biex jitħallsu l-pensjonijiet u benefiċċji oħra, pero` l-gvern qed jara li huwa jiġbor iktar flus mingħand min jiflaħ l-iktar.

Għalhekk jien skantajt mhux ftit meta smajt lill-Onor.

Buhagiar jgħid li li l-anzjani ma jifilħux iħallsu iktar taxxi għaliex dawk l-anzjani li ma jaqilgħux iktar minn Lm3,000 ma jħallsu l-ebda taxxa u min jgħid diskors bħal dan ikun qed jipprova jqarraq u jimmislijdja lill-Kamra.

Veru li fejn qabel il-gvern kien iżomm lil dawk l-anzjani li jinsabu rikoverati fl-isptar San Vinċenz de Paule 40% tal-pensjoni, issa se jibda jżommilhom 60%, pero` hawnhekk wieħed irid jieħu in konsiderazzjoni wkoll il-fatt li kull anzjan li jinsab rikoverat f'San Vinċenz qed jiġi jiswa lill-gvern Lm18 kuljum, u dan joħroġ minn tweġiba għal mistoqsija parlamentari li saret dan l-aħħar.

Issa kif nafu, pajjiżna lanqas għandu riżorsi naturali, bħal żejt jew faħam, u xi ħadd bilfors irid iħallas għall-ispejjeż tal-gvern.

Għalhekk hemm bżonn li kull ċittadin iħossu fid-dmir li jagħti sehmu u jħallas it-taxxi kollha dovuti minnu.

Wara kollox l-obbligu li kulħadd iħallas it-taxxa dovuta minnu ma ġiex ivvintat illum jew xi 20 sena ilu imma ilu jeżisti mijiet u eluf ta' snin, anke fi żmien Kristu.

Fil-fatt fil-Bibbja stess insibu l- frażi: Agħtu lil Ċesri dak li hu ta' Ċesri, jiġifieri nistgħu ngħidu li l- bniedem minn dejjem, kważi mill-bidu nett, kellu l-obbligu morali li jħallas it-taxxa dovuta minnu.

Mr Speaker, jien ħadt pjaċir nisma' d-diskorsi li għamlu l-Onor.

Cilia u l-Onor.

Brincat fuq dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna għax żammew ċerta linja, speċjalment meta tkellmu fuq il-black economy.

Sfortunatament huwa fatt magħruf minn kulħadd li anke f'pajjiżna teżisti l-black economy u nafu li hemm uħud li jiddikjaraw li l-gross income tagħhom ma jaqbiżx it- Lm3,000 jew l-Lm4,000 meta fir-realta` l-gross income tagħhom huwa ferm iktar minn hekk.

Kif qal tajjeb l-Onor.

Cilia fid-diskors tiegħu, hemm 265 persuna li għad għandhom jagħtu lill-inland revenue medja ta' Lm50,000 kull wieħed, u hawnhekk jien nappella kemm lill-kummissarju tat-taxxi interni kif ukoll lill-uffiċjali ta' dan id-dipartiment biex jibqgħu jiġru wara dawn il-persuni ħalli jħallsu dak li għandhom iħallsu.

Ma jistax ikun li dawn il-persuni jibqgħu ma jħallsux it-taxxi li huma dovuta minnhom bl- iskuża li jekk jagħmlu dan, ikollhom jagħlqu l-fabbrika li għandhom.

Ġaladarba huma daħħlu l-flus li qalgħu matul is-snin fi bwiethom, huma obbligati li jaqdu d-doveri tagħhom f'dawk li huma ħlasijiet ta' taxxa.

Issa ħalli niġi biex ngħid xi ħaġa dwar il-bolla.

Mr Speaker, jien inħobb inqabbel il-ħlas tal-bolla mal-ħlas li wieħed jagħmel f'insurance għall-karozza tiegħu fejn, f'każ li jiġrilu xi inċident bil-karozza, huwa jieħu flus skond il-premium li jkun qed iħallas.

Issa aħna nafu u naqraw anke fuq il-gazzetti li l-insurance companies qed jilmentaw li l-claims li qed ikollhom f'dak li għandu x'jaqsam ma' car insurances qegħdin saħansitra jaqbżu l-premiums u allura huma qed jipprovaw isolvu din il-problema billi jżidu l-premiums.

Fil-fatt illum l-istess qed jagħmel il-gvern għax peress li jinsab konxju tal-problema li se tinħoloq iktar 'il quddiem f'dawk li huma benefiċċji soċjali, minħabba li iktar ma jgħaddi ż-żmien iktar qed tikbirlu l-ispiża tal-benefiċċji soċjali, qed ikollu bilfors iżid il-bolla li jħallas kull ħaddiem.

Hawnhekk ta' min jgħid li f'ħames snin pensjonant ikun ħa l-flus kollha li jkun ħallas f'bolla kemm kien ilu jaħdem, u dan minbarra benefiċċji oħra li ħafna mill- pensjonanti huma intitolati għalihom.

Biex inkunu ċari, għamlu tajjeb il-gvernijiet, kemm il-gvern Laburista kif ukoll il-gvern Nazzjonalista li għamlu minn kollox biex jipprovdu dejjem iktar benefiċċji lil kulmin hu fil-bżonn, mhux biss wara li wieħed jispiċċa mix-xogħol imma matul iż-żmien kollu li jdum ħaj.

Illum il- benefiċċji soċjali hawn Malta huma ta' livell tajjeb u ma jħallu lil ħadd batut.

Per eżempju, jien ħadt pjaċir nisma' lill-Onor.

Cilia jgħid illi d- differenza bejn il-minimum wage u l-benefiċċju soċjali li tirċievi persuna qegħda hija biss ta' bejn Lm5 u Lm8 fil-ġimgħa, pero` rridu nifhmu li xi ħadd irid iħallas għal dan kollu.

Mr Speaker, ma nixtieqx intawwal dan id- diskors iktar pero` rrid ngħid li l-miżuri li ħa l-gvern fil-budget li għadda ħadhom b'ċertu għaqal.

Per eżempju, aħna assigurajna ruħna li kulħadd iħallas it-taxxi skond kemm jiflaħ.

Qabel ma nagħlaq dan id-diskors nixtieq nappella lill-gvern biex joqgħod iktar b'għajnejh miftuħa għat-taxxi li huma dovuti mill-kumpanniji.

Per eżempju, f'"The Times" jien qrajt li l-VAT department jew id-dipartiment tat-taxxi interni nduna li sid ta' kumpannija ma kienx qed iħallas dak li huwa dovut minnu u minflok ma qassam id-dividends tal-kumpannija lill- individwi konċernati, dawn żammhom għalih bħala kapital.

Nerġa' nsostni li hemm bżonn illi l-awtoritajiet konċernati joqogħdu b'seba' għajnejn fuq dak li jkun qed jiġri fil-kumpanniji għaliex jista' jagħti l-kas li dawn m'humiex qed jiddikjaraw l-income tagħhom kollu lill-gvern.

Wara kollox dawn ukoll għandhom l-obbligu li jħallsu t-taxxi li hemm bżonn iħallsu.

Fl-aħħarnett irrid nerġa' nagħmilha ċara li l-ħaddiema li għandhom dħul baxx m'huma qed jiġu intaxxati assolutament xejn u huwa min jiflaħ iħallas li qed jiġi intaxxat l-iktar bil-miżuri li ttieħdu fil-budget.

Fil-fatt ikun interessanti jekk ngħid li dan l-aħħar qrajt illi mit-33,000 persuna li hemm impjegati mal-gvern, huma biss 3,000 li ġew affettwati miż-żieda ta' l-income tax.

Dan qed ngħidu biex nuri kemm il-gvern preżenti m'huwiex qed iżid il-piż tal-problema finanzjarja li għandu l-pajjiż fuq min ma jiflaħx iħallas.

Grazzi.

MR SPEAKER: Nirringrazzjak.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Noel Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, nixtieq nibda dan id-diskors billi qabel xejn nikkwota l-għanijiet u raġunijiet ta' dan l-abbozz ta' liġi, li jgħidu hekk:

"L-għan ewlieni ta' l-Abbozz huwa biex iġib fis-seħħ il-miżuri mħabbrin fid-Diskors ta' l-Estimi għas-sena 2000 għar-rigward ta' l- Att dwar it-Taxxa fuq l-Income, l-Att dwar is-Sigurta` Soċjali u l-Att dwar it-Taxxa fuq Dokumenti u Trasferimenti.".

Dawn l-għanijiet u raġunijiet ta' l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna mhux biss qed jikkonfermaw bl-iktar mod ċar li l-wegħdi kollha li għamel il- Partit Nazzjonalista lill-poplu Malti u Għawdxi qabel l-elezzjoni taru mar- riħ imma qegħdin jikkonfermaw ukoll kemm għandhom raġun il-ħaddiema jilmentaw li ma jifilħux iħallsu iktar taxxi.

Illum il-poplu jinsab mifni bit-taxxi imposti fuqu, ma jiflaħx jissaporti iktar il-politika ta' gvern li kontinwament jintroduċi taxxi sfrenati, u huwa inutli li nipprovaw nidħku bil-poplu għaliex il-fatti ma jista' jinnegahom ħadd.

Mr Speaker, il-membri tan-naħa tal-gvern qed jipprovaw jiġġustifikaw il- miżuri li ttieħdu fil-budget billi qed jgħidu li t-taxxi qed jiġu imposti fuq il-poplu b'mod ġust.

Jien nistaqsihom: Jirriżultalkom illi lill-iktar nies li għandhom dħul baxx fis-soċjeta` tagħna, il-bolla għolietilhom b'iktar minn Lm14 fis-sena?

Jirriżultalkom li l-gvern se jdaħħal iktar mill-bolla milli se jdaħħal mill-income tax?

M'hemmx dubju li l-gvern preżenti jrid ibiddel il-politika tiegħu għall-ħaddiema tal-paga għaliex inkella l-problemi iktar se jkomplu jikbru.

Hemm bżonn li l-gvern jassumi r-responsabbiltajiet tiegħu u ma jaħrabx mir-realta' tas-sitwazzjoni xejn pjaċevoli li għandna, li fuq kollox ħoloq huwa stess.

Inutli jipprova jgiddeb lill-oppożizzjoni Laburista, li min-naħa tagħha lill-gvern qed tipprova tiftaħlu għajnejh biex jikkoreġi l-miżuri anti-soċjali li wekka lill-poplu bihom matul dawn l-aħħar 18-il xahar, liema miżuri ma jagħmlux sens għaċ-ċokon ta' pajjiżna u għall-bżonnijiet soċjali li għandu l-poplu tagħna.

M'hemmx dubju li iktar ma jdumu ma jiġu mwarrba dawn il-miżuri li qed jimponi l-gvern Nazzjonalista permezz ta' dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna, iktar se jinħoloq piż fuq is-soċjeta`.

Il-maġġoranza l- kbira tas-soċjeta` tagħna m'hijiex magħmula minn nies li ma jiddikjarawx id- dħul kollu tagħhom jew minn nies li jsibu xi ministru biex jeżenta lill- kumpannija tagħhom milli tħallas xi dazju jew levy, imma hija magħmula up to 85% minn ħaddiema tal-paga li jiddikjaraw id-dħul kollu tagħhom lill- gvern u li dejjem ħallsu dak kollu li huwa dovut minnhom.

Żgur li l-poplu Malti u Għawdxi kollu għadu jiftakar fil-propaganda li kien jagħmel il-Partit Nazzjonalista.

Lill-poplu l-Partit Nazzjonalista kien jgħidlu li jekk kemm-il darba jitla' fil-gvern hu, jista' jserraħ moħħu għax mhux se jkollu jħallas iktar taxxi milli kien qed iħallas.

Imma llum il-poplu qed ikollu jħallas iktar taxxi, qed ikollu jħallas aktar għall-kontijiet tad-dawl u l-ilma, u qed ikollu jħallas aktar għall-petrol u d-diesel biex ma nsemmix ukoll l-għoli tal-ħajja.

Madanakollu meta l- membri tan-naħa l-oħra jisimgħuna ngħidu dawn l-affarijiet jgħidulna li qed nesaġeraw, li qed nigdbu u ġieli jkun hemm saħansitra xi bully li bl- artikli li jikteb fuq il-ġurnali jipprova jirredikola l-integrita` tagħna.

Jien, bħalma naħseb jagħmel kull deputat ieħor f'din il-Kamra, inħobb inżomm kuntatt mal-kostitwenti tiegħi u, per eżempju, ikun tajjeb jekk insemmi li riċentement iltqajt ma' każ fejn familja ta' disgħa min-nies irċeviet kont tad-dawl u l-ilma li jammonta għal Lm919, u dan għall- perijodu ta' bejn is-6 ta' Jannar u s-17 ta' Mejju, 1999.

Jien dan il-kont lest li nqiegħdu fuq il-Mejda tal-Kamra ħalli kulħadd ikollu l-konferma ta' kemm għandha raġun l-oppożizzjoni Laburista tgħid li llum il-poplu Malti u Għawdxi, speċjalment il-ħaddiema tal-paga u l-familjari tagħhom, jinsab mifni bil-miżuri li qed jieħu l-gvern.

Allura mhux bilfors li llum iktar Maltin u Għawdxin qed jersqu iktar lejna u jistqarru l-fiduċja tagħhom fina!

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, ma naħsibx li huwa sewwa li meta qed niddiskutu abbozz ta' liġi importanti bħal dan ma jkun hawn ħadd preżenti min-naħa tal-gvern.

(Interruzzjonijiet) Jien mhux għalik qed ngħid, Onor. Dalli.

Kieku kont qed ngħid għalik semmejtek!

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOHN DALLI: Nassigura lill-Onor.

Mizzi li jien ma kontx hawn mhux b'nuqqas ta' rispett lejn l-Onor.

Farrugia imma minħabba li għadni kif kont preżenti għal wieħed mill-kumitati permanenti tal-Kamra flimkien ma' l- Onor. Mizzi stess.

Fil-fatt kif spiċċa l-kumitat bqajt ġej dritt hawnhekk.

THE DEPUTY SPEAKER: Tista' tkompli bid-diskors tiegħek, Onor. Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sur President, kont qed ngħid li l-membri tan-naħa l-oħra, speċjalment il-ministri, iħobbu jakkużawna li aħna ngħidu ħafna gideb u li qabel ma nitkellmu ma nivverifikawx il-fatti sewwa.

Għalhekk biex nuri kemm aħna mhux biss nagħmlu l-verifiki neċessarji qabel ma nitkellmu imma wkoll nitkellmu fuq fatti proprja, se nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra kont tad-dawl u l-ilma li familja ta' disgħa min-nies irċeviet għall-perijodu ta' bejn is-6 ta' Jannar u s-17 ta' Mejju, 1999, liema kont jammonta għal Lm919, u dan mingħajr ma din il-familja kellha tagħti l-ebda arretrati.

Meta naraw fatti bħal dawn iktar inkomplu nsaħħu l-fehma tagħna li jipprova kemm jipprova jinganna l-gvern, huwa qed ipoġġi piż kbir fuq il-familji Maltin u Għawdxin, l-iktar fuq il-familji tal-ħaddiema tal-paga, li kif għedt diġa' jammontaw għal 85% tas-soċjeta` tagħna.

Kif kulħadd jaf, il- problemi finanzjarji li qed ikollhom jiffaċċjaw iċ-ċittadini Maltin u Għawdxin m'humiex ikkaġunati biss miż-żieda li kien hemm fuq il-VAT għas- servizz tat-telephone jew inkella miż-żidiet li kien hemm fuq il-ħobż, il- petrol u d-diesel, imma anke mill-kera li qed tiġi ċċarġjata lil ħafna familji li joqogħdu f'xi post tal-gvern.

Hawn irrid nerġa' nfakkar li dawn it-tip ta' miżuri qed jeħodhom gvern li suppost kellu jserraħ moħħ il-poplu Malti u Għawdxi.

Nista' ngħid li riċentement iltqajt ma' każ ta' familja ta' sitta min- nies li toqgħod f'post tal-gvern u għax f'sena partikolari l-missier qala' Lm323 iktar milli qala' s-sena ta' qabel, is-sussidju fuq il-kera tnaqqaslu b'tali mod li minn Lm181 qed ikollu jħallas Lm469 fis-sena.

Issa jekk il- Viċi Prim Ministru jgħidli li dan m'huwiex minnu, jien lest li nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra l-FS3 ta' dan l-individwu fejn fiha ġiet immarkata din iż-żieda ċkejkna fid-dħul tiegħu kif ukoll l-FS3s tas-snin ta' qabel ħalli wieħed ikun jista' jagħmel paragun.

Din hija problema soċjali ġdida li m'hemmx ħjiel tagħha fl-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna, pero` ħafna miċ-ċittadini Maltin u Għawdxin xorta qed ikollhom jiffaċċjawha.

Illum il- ħaddiem sab ruħu f'pożizzjoni fejn jekk kemm-il darba ma jagħmilx xi part- time job, jispiċċa joħroġ flus ferm iktar milli jdaħħal biex ikun jista' jgħajjex lill-familja tiegħu.

Imma minkejja dawn il-fatti, dawk li qabel l- elezzjoni kienu jgħidu li ma teżisti l-ebda ħofra finanzjarja fil-pajjiż u dawk li lill-poplu qabel kienu jgħidulu biex iserraħ rasu, għax illum jisimgħuna nsemmu l-problemi finanzjarji li qed ikollu jiffaċċja l-istess poplu, jitħajru jattakawna li min-naħa tagħna qed nipprovaw inbeżżgħu lin- nies u qed nipprovaw naqtgħulhom qalbhom.

Fil-fatt aħna kulma qed nagħmlu huwa li qed niġbdu l-attenzjoni tal-gvern stess għall-pjagi kbar li qed jesperjenzaw il-ħaddiema tal-paga Maltin u Għawdxin.

Sur President, meta konna qed niddiskutu l-abbozz ta' liġi li jemenda l- Att dwar Dazju tas-Sisa, jien għedt li dawk il-persuni li jaħdmu mal-pompi tal-petrol qed jilmentaw minn tnaqqis fil-bejgħ, peress li l-konsum naqas u naqas sew.

Ta' min jgħid ukoll li llum għamilt mistoqsija parlamentari lill-ministru għas-servizzi ekonomiċi, fejn staqsejtu x'kien il-konsum tal- petrol u d-diesel matul ix-xahar ta' Jannar għal dawn l-aħħar tliet snin, u l-ministru weġibni li f'Jannar ta' din is-sena ġew ikkonsmati 600,000 litru inqas.

Meta wieħed iħares lejn statistika bħal din - u din ukoll se npoġġiha fuq il-Mejda tal-Kamra - għandu jirrealizza mal-ewwel li llum il- poplu qed joqgħod attent ħafna x'jonfoq, ġaladarba minn mindu tela' fil- gvern il-Partit Nazzjonalista ħlief xita ta' taxxi ma mponiex fuq il-poplu tagħna.

U mhux billi jgħidu li aħna ta' l-oppożizzjoni ma nagħmlux il- verifiki neċessarji qabel ma nitkellmu, kif għamel il-Ministru Dalli fl- għeluq tad-diskussjoni dwar l-abbozz ta' liġi li jemenda l-Att dwar Dazju tas-Sisa, meta qal li aħna nibnu ħafna stejjer u sitwazzjonijiet li ma jkunux konfermati.

Ċertament li aħna nagħmluh il-homework tagħna u nafu x'inkunu qed ngħidu, mhux bħal xi kelliema tal-gvern.

Sur President, jien nista' ngħidlek li b'risposta għal mistoqsija parlamentari li dehret illum, il-Viċi Prim Miinistru kkonferma li l- informazzjoni li kienet ngħatat f'mistoqsija parlamentari preċedenti - fejn intqal li bejn Diċembru ta' l-1998 u Diċembru ta' l-1999 kienu żdiedu 449 ħaddiem fil-qasam agro-industrijali - kienet żbaljata.

Dawn id-dokumenti qegħdin quddiemi u se nqiegħdhom fuq il-Mejda tal-Kamra.

Fil-fatt il- Viċi Prim Ministru ammetta li kien żbalja wara li jien staqsejtu fejn ġew impjegati dawn l-449 ħaddiem, u kompla jgħidli li fir-realta` l-ħaddiema fil-qasam agro-industrijali ma żdedux b'449 imma naqsu b'100.

Dan huwa eżempju ieħor ta' kemm mhux aħna nibnu ħafna stejjer bl-addoċċ imma tan- naħa l-oħra.

Jien nifhimha li kulħadd għandu l-opinjoni tiegħu pero` ma nistax ma nurix ir-riżervi tiegħi għall-fatt li filwaqt li l-gvern preżenti qiegħed kontinwament jgħid lill-poplu li bil-politika tiegħu għal sħubija fl-Unjoni Ewropea se jkun hawn iktar ċans ta' xogħol, imbagħad qed insibu li fil-qasam agro-industrijali biss l-impjiegi naqsu u mhux żdiedu.

Kif jaf kulħadd, nofs il-poplu Malti u Għawdxi ma jaqblux mal-politika tal-gvern Nazzjonalista u għalhekk meta aħna l-membri ta' din in-naħa tal- Kamra nesprimu opinjonijiet differenti minn dawk tal-gvern preżenti, dan ma jfissirx li nkunu qed infixklu lill-gvern jew inkella li nkunu qed naqtgħu qalb il-poplu imma nkunu sempliċement qed naqdu d-doveri tagħna.

Aħna nemmnu li minkejja l-problemi finanzjarji kbar li għandu pajjiżna, il-gvern Nazzjonalista qed jinjorahom għaliex jinsab mitluf fil-ħidma tiegħu biex jara kif jista' jassimila l-politika ta' Malta ma' dik ta' l-Unjoni.

Issa l-Partit Nazzjonalista ilu 18-il xahar fil-poter u għalhekk naħseb li wasal iż-żmien li jidentifika l-problemi li għandu pajjiżna u jiffaċċjahom bis- serjeta` għaliex inkella dawn il-problemi iktar se jkomplu jikbru.

Ma jistax ikun li meta aħna niġbdu l-attenzjoni tal-gvern għal dawn il- problemi, il-gvern jibqa' jargumenta kapriċċożament illi din in-naħa tal- Kamra qiegħda tagħmel dawn l-istatements biex tkun tista' tibni l-politika tagħha.

Sur President, kulħadd jaf li l-Partit Laburista dejjem irrappreżenta u ddefenda l-interessi taċ-ċittadini, speċjalment ta' dawk li l-iktar għandhom dħul baxx.

Ovvjament jien m'iniex qed ngħid li kulmin huwa ħaddiem tal-paga għandu dħul baxx, pero` minkejja l-ħafna retorika li torħoġ minn fomm sħabna tan-naħa tal-gvern, u minkejja l-isforzi li jagħmlu biex jipprovaw jikkonvinċuna li m'għandniex raġun li ngħidu l-iktar li qed ibati mill-miżuri li ttieħdu fil-budget huwa ż-żgħir , iktar qed joħroġ fil- beraħ il-fatt li f'pajjiżna l-flus qed jinxtorbu l-iktar mill-bwiet ta' dawk in-nies li għandhom dħul baxx.

Biżżejjed insemmi, per eżempju, it- tnaqqis li rċevew fil-pensjoni tagħhom dawk l-anzjani li huma residenti fid- djar tal-gvern fil-bidu ta' seklu ġdid.

Dan huwa fatt ieħor li juri li l- gvern preżenti m'huwiex qed jindirizza l-problemi li qed jiffaċċjaw dawk iċ- ċittadini li l-għajxien tagħhom jiddependi mill-paga jew inkella mill- benefiċċji soċjali.

Ġaladarba qed insemmi l-benefiċċji soċjali, nixtieq naċċenna għall-miżuri l-ġodda li introduċa l-gvern Nazzjonalista għal dak li għandu x'jaqsam maċ-children allowance.

Qabel xejn ikun tajjeb illi wieħed ifakkar li sa ftit ilu l-Partit Nazzjonalista kien jgħid li t-tfal għandhom jingħataw iċ-children allowance - għax huma innoċenti - anke f'każ li l-ġenitur ma jkunx qed iħallas bolla - pero` milli jidher illum dan il-gvern m'għadux jaħsibha l-istess għaliex mhux talli m'għadux jipprovdi ċ-children allowance f'dawk il-każi fejn il- ġenituri li jkunu qed jaħdmu ma jkunux qed iħallsu l-bolla, imma talli lanqas għadu jipprovdi l-istess allowance f'każ li l-ġenitur li jkun qed jaħdem, jew inkella l-ġenituri bejniethom, jeċċedu s-ceiling stabilit.

Jidher ċar li fejn jidħol l-impenn soċjali, il-gvern iħobb ifarfar u jipprova jqanqal ċerti sentimenti propagandistiċi, ħalli b'hekk jaljena lill-poplu mill-argumenti ġenwini li nkunu qed iressqu minn din in-naħa, bl- għan waħdieni li nindirizzaw ir-realtajiet li jkunu qed jiffaċċjaw dawk il- persuni li għandhom dħul baxx.

Sur President, fatt ieħor li qed jikkonferma kemm qed ikollhom jiffaċċjaw problemi finanzjarji kbar il-ħaddiema Maltin u Għawdxin huma l-azzjonijiet li qed tagħmel il-GWU.

Fil-fatt din il-union, li tirrappreżenta l-akbar numru ta' ħaddiema, ilha ħafna titlob lill-gvern biex jiftaħ in-negozjati magħha, ħalli forsi fl-aħħar nibdew nindirizzaw il-problemi li qed ikollhom jiffaċċjaw il-ħaddiema llum, liema problemi qed iġibu d-dħul tal-ħaddiema fix-xejn.

Jien semmejt biss uħud mill-problemi li qed jiffaċċjaw il- ħaddiema Maltin u Għawdxin pero` fil-verita` qed jiffaċċjaw ħafna iktar problemi minn hekk.

Madanakollu l-gvern Nazzjonalista, bl-iktar mod abbużiv, qiegħed jevita kontinwament milli jibda negozjati jew almenu jiddiskuti mal-GWU, u dan minkejja li jaf illi din il-union m'hijiex qed taħdem għal raġunijiet partiġjani imma qed taħdem għaliex taf tajjeb li d- dover tagħha huwa li tiddefendi l-ħaddiema tal-paga.

Iktar ma l-GWU tipprova tiftaħ għajnejn il-gvern li l-ħaddiema qed ikollhom iġorru piżijiet soċjali kbar, iktar il-gvern qed jimponi taxxi fuq dawn il- ħaddiema.

Jien ma nixtieqx noqgħod ngħid ħafna diskors pero` ma nistax ma nawgurax lill-GWU għall-ħidma li qed tagħmel f'dan is-sens.

Jien twelidt trejdunjonista u għalhekk naf tajjeb x'iħoss fil-kuxjenza tiegħu u f'demmu t-trejdjunjonista meta jkun jaf li għalkemm il-ħaddiem ikun għaddej minn diffikultajiet soċjali kbar, xorta ma jkunx qed jiġi mismugħ.

Terġa' llum il-familji tal-ħaddiema ma jistgħux ma jaġġornawx ruħhom ma' l-iżviluppi soċjali kbar li qed isiru fid-dinja mgħaġġla tal-lum, u allura iktar u iktar tikber il-preokkuppazzjoni tat-trejdunjonista meta jsib quddiemu gvern magħluq li qed jimbarra kull possibbilta` li jsiru negozjati sabiex l- inġustizzji soċjali li qed isofru l-ħaddiema, speċjalment il-ħaddiema tal- paga, jiġu megħluba.

Jien nikkundanna lill-gvern preżenti bl-iktar mod responsabbli u b'wiċċi minn quddiem għall-mod diżonest li qed jittratta l-problemi soċjali kbar li qed ikollhom jiffaċċjaw il-ħaddiema Maltin u Għawdxin.

Nikkundanna lil dan il-gvern għax minkejja li qed jara dan kollu, qed jiġi f'din il-Kamra u jressaq abbozz ta' liġi wara l-ieħor biex jimponi iktar taxxi.

Illum il- poplu kollu qed jgħajjat l-għajta li ma jiflaħx għal iktar taxxi.

Jien ma nafx x'sodisfazzjon qed jieħu l-gvern billi qed jinjora dak li qed tgħidlu l-oppożizzjoni Laburista, dak li qed tgħidlu l-akbar trade union tal-pajjiż u dak li qed jgħidulu l-ġurnali lokali.

Fil-fatt anke dawk il-ġurnali lokali li ma jissimpatizzawx mal-Partit Laburista - bħal "Il-Ġens" u "The Malta Independent" - qegħdin jagħtu s-sehem tagħhom biex jipprovaw iġibu għall-attenzjoni ta' dan il-gvern li llum il-poplu qed ikollu jiffaċċja problemi soċjali kbar, pero` kif għedt qabel il-gvern moħħu biss f'li jaġġorna l-politika tagħna ma' dik ta' l-Unjoni Ewropea, u għandu ġenn sħiħ sabiex jagħmel dan.

THE DEPUTY SPEAKER: Onor. Farrugia, ippermettili ninterrompik imma skadielek il-ħin u għandek bżonn extension.

Xi ħadd jipproponi biex tkun tista' tkompli bid-diskors tiegħek.

ONOR.

CARMELO ABELA: Nipproponi li l-Onor.

Membru jkompli jinstema'.

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Nissekonda.

THE DEPUTY SPEAKER: Hawn talba biex l-Onor.

Farrugia jkompli jinstema'.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Nirringrazzja lill-proponent, lis-sekondant u lill- Kamra.

Sur President, hemm bżonn li dan il-gvern jirrikonoxxi li l-ġenn sfrenat li għandu sabiex idaħħal lil Malta fl-Unjoni Ewropea qed joħloq ċertu żbilanċ bejnu u bejn is-soċjeta'.

Jien m'inix se noqgħod nirrispondi għall-akkużi irresponsabbli li jħobb jagħmel il-ministru responsabbli mill-agrikoltura u sajd fuq ċerti statements li nagħmel jien matul id-diskorsi tiegħi bħala l-kelliem ta' l- oppożizzjoni fuq dan il-qasam, pero' se ngħid biss x'qal Anthony Manduca fil-Malta Business Weekly tad-9 ta' Frar, 2000.

Fil-fatt dan sostna li minkejja li l-kelliemi ta' l-oppożizzjoni jitkellem regolarment dwar l- impatt li tista' tħalli s-sħubija sħiħa ta' Malta fl-Unjoni fuq il-qasam ta' l-agrikoltura u sajd, ħafna mill-punti li huwa jagħmel ma jiġux imwieġba, la mill-gvern u lanqas miċ-ċentrau ta' l-informazzjoni.

Dan jikkonferma li minkejja l-ħafna diskorsi vagi u l-bullying li jsir f'dan ir- rigward - għaliex illum għad hemm min m'huwiex qed jirrealizza li m'hu se jsolvi xejn b'din it-tip ta' attitudni - dan il-gvern għadu m'huwiex jagħraf jindirizza ħafna affarijiet.

Dan m'aħniex qed ngħiduhulu aħna imma qed jgħiduhulu nies prominenti li għalkemm forsi ma jħaddnux sentimenti Laburisti, għandhom għal qalbhom il-poplu u l-ġid komuni ta' pajjiżna u allura huma kapaċi jkunu serji u kredibbli.

Aħna hekk nixtiquh lill-gvern, li jkun serju u kredibbli u mhux jinganna u jaħbi fattih; u l-fatti huma li minħabba l-ġenn sfrenat li għandu l-gvern preżenti biex jara lil pajjiżna membru sħiħ ta' l-Unjoni, qiegħed dejjem joħloq iktar piżijiet fis- soċjeta'.

Veru li ċ-ċittadini għandhom dritt jiġu mgħarrfa dwar il- vantaġġi li jgawdi pajjiżna jekk isir membru sħiħ ta' l-Unjoni, pero' għandu jkun jaf ukoll l-iżvantaġġi li toħloq tali sħubija.

Jien m'iniex se noqgħod nidħol fil-mertu ta' jekk hijiex prattika jew le l-politika Laburista li pajjiżna jkollu l-aqwa relazzjonijiet ma' l-Unjoni Ewropea mingħajr ma nissieħbu, imma bilfors ikolli nidħol fir-realitajiet li jkollna nesperjenzaw b'tali sħubija.

Per eżempju, jekk wieħed jaqra r-rapporti ta' l-OECD isib li l- measurement of support to agriculture fil-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea jilħaq il-livell ta' Euro 127 biljun fis-sena, u dan at farmgate level u mhux at the point of sale.

Jien nistaqsi: Għal liema raġuni l-OECD, fir- rapporti professjonali u dokumentati tagħha, qed tikkonferma li hemm "an artificial cost" f'dak li għandu x'jaqsam ma' prodotti ta' l-ikel fil- pajjiżi ta' l-Unjoni?

Jien naf li meta ngħidu dan il-kliem tan-naħa l-oħra jġibu l-argument li bis-sħubija ta' Malta fl-Unjoni affarijiet oħra, bħal jeans, televisions u videos jorħsu; pero' aħna hawnhekk qed nitkellmu fuq dawk il-ħaddiema li għajxien tagħhom u tal-familji tagħhom jiddependi mill- paga, u għalhekk li jinteressana l-ewwel u qabel kollox huwa l-ikel.

Aħna m'għandna l-ebda interess li noqogħdu nirrakkontaw il-ħrejjef biex inbeżżgħu lin-nies imma rridu nitkellmu fuq fatti.

Id-dokument li għandi f'idejja huwa rapport ta' l-OECD - u l-Onor.

Membri tan-naħa l-oħra jistgħu jaqrawh ukoll - u hawn qed jikkonferma li "EU estimates of support to agriculture transfers from consumers and transfers from taxpayers at farmgate level" jammontaw għal Euro 127.5 biljun fis-sena.

Fil-fatt anke "The Economist" jikkonferma li teżisti taxxa artifiċjali fuq il-prodotti ta' l-ikel fil-pajjiżi ta' l-Unjoni.

Jien inħobb naqra saħansitra r- rapporti tal-BBC, u dawn ukoll jgħidu li huwa kkalkolat li kull familja ta' erba' persuni li tgħix f'xi pajjiż li huwa msieħeb fl-Unjoni Ewropea tħallas Lm600 fis-sena f'taxxi - li jammontaw għal iktar minn £Stg.

20 fil- ġimgħa - minħabba l-common agricultural policy li għandhom il-pajjiżi membri ta' l-Unjoni.

Jien ma rridx inbeżża' lin-nies lin-nies bil-babaw pero' fl-1997, jiġifieri 21 sena ilu, il-VAT fuq l-ikel fid-Danimarka kienet ta' 25%, fil- Fillandja kienet ta' 17%, fl-Isvezja kienet ta' 12%, fil-Greċja kienet ta' 8%, fil-Ġermanja kienet ta' 7%, fil-Belġju kienet ta' 6%, fi Spanja kienet ta' 6%, fin-Netherlands kienet ta' 6% u fi Franza kienet ta' 5.5%.

Din it- tabella wkoll se nqiegħda fuq il-Mejda tal-Kamra.

Hawn qed naraw li anke istituzzjonijiet magħrufa fid-dinja - jiġifieri m'iniex qed nirriferi għal istituzzjonijiet li jinsabu fi ħdan il-Partit Laburista jew inkella għal xi union li għax qed tipprova tiddefendi l-interessi tal-ħaddiema, qed jakkużawha u qegħdin jeħduha saħansitra l-ħabs - qed jikkonfermaw li fl- Unjoni teżisti taxxa artifiċjali fuq il-prodotti ta' l-ikel.

Fil-fatt jien ngħid li l-gvern preżenti neħħa s-sussdju minn fuq id-dqiq tal-ħobż sabiex jagħti bidu għall-politika komuni li għandhom il-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea fuq il-qasam tal-biedja.

Fi żmien il-gvern Laburista tan-naħa l- oħra kienu jgħidu li kien qed isir abbuż mis-sussidju li jingħata fuq id- dqiq, u dan għaliex għal ħobża l-poplu kien iħallas 11c.

Mela issa xi ngħidu meta għal ħobża l-poplu ikollu jħallas bejn 15c u 18c.

Aħna nafu li s-sussidji li jingħataw fuq il-prodotti ta' l-ikel, kemm taħt gvernijiet Nazzjonalisti kif ukoll taħt gvernijiet Laburisti, dejjem jingħataw biex iżommu l-prezzijiet stabbli, mhux biss il-prezz tal-ħobż imma anke t'affarijiet essenzjali oħra, bħalma huma l-bajd, il-ħalib, il-laħam u l- perzut.

Ta' min jgħid li xi ftit ġimgħat ilu l-Ministru Ninu Zammit beda jgħajjarni giddieb fuq wieħed mill-programmi tar-Radio 101 - għax beda jgħid lis-semmiegħa li mhux veru li qabel kien jingħata s-sussidju fuq il- gwież - u fil-fatt jien ma bqajtx lura milli nintervjeni u ngħid dak li għandi xi ngħid f'dan ir-rigward.

Illum ma nixtieqx nerġa' noqgħod nidħol f'din il-kontroversja pero' nistieden lill-ministru biex jaqra t-tweġiba li ta sieħbu stess għal mistoqsija parlamentari numru 12,293 - din ukoll qed inqiegħda fuq il-Mejda tal-Kamra - fejn f'dik it-tweġiba huwa kkonferma li qabel, minħabba li s-soya bean kienet expensive fis-suq internazzjonali, din kienet tiġi ssussidjata.

F'ċirkostanzi bħal dawn wieħed ikun jista' jikkonferma kemm aħna nitkellmu fuq fatti u li l-interess tagħna m'huwiex li nbeżżgħu lin-nies imma li nżommu saqajna ma' l-art u niddefendu lil dawk il-persuni li l-għajxien tagħhom u tal-familji tagħhom jiddependi mill- paga.

Sur President, ta' min jgħid ukoll li minbarra l-VAT, l-Unjoni Ewropea għandha sistema ta' intergrated tariffs, liema sistema hija maħsuba sabiex dak kollu li għandu x'jaqsam mal-produzzjoni ta' l-ikel u li jappartjeni għall-common agricultural policy jiġi protett.

Madanakollu, fl-istess waqt li l-gvern Nazzjonalista qed jgħid lill-poplu li jekk pajjiżna isir membru ta' l-Unjoni se jitneħħew il-levies, fl-istess ħin qed jaħbi l-fatt li jiddaħħlu l-integrated tariffs of the European community.

Jiġifieri jekk il-prezz taz-zokkor, tal-ġwież u ta' prodotti oħra ta' l-ikel fil- pajjiżi ta' l-Unjoni jkun ogħla minn swieq internazzjonali oħrajn u xi ħadd jiddeċiedi li iġib dawn il-prodotti minn swieq internazzjonali, il- konsumatur ikun suġġett għal tariffa.

Jien naħseb li ma nkun qed nagħmel xejn ħażin jekk insejjaħ din it-tariffa bħala levy ġdida.

Dawn huma fatti li ma jista' jinnegahom ħadd pero' l-gvern qed jevita milli lill-poplu jispjegalu dawn l-affarijiet.

Imma jien nistaqsi: Wara kollox min se jbati jekk ma ngħidilux il-verita' kollha lill-poplu?

Mhux is-soċjeta' kollha?

Għax jekk, per eżempju, nispiċċaw f'sitwazzjoni fejn il-prodotti ta' l-ikel f'pajjiżna jogħlew, mhux biss se jbatu l-ħaddiema tal-paga u l- familjari tagħhom imma wkoll il-lukandi, li allura ma jibqgħux kompetittivi.

Jien ngħid li l-gvern jagħmel ħażin illi jabbuża bl- irġulija, bil-konsistenza u bl-abbilta' ta' l-oppożizzjoni Laburista u jipprova jgħawweġ l-argumenti tagħna b'mod qarrieqi, meta aħna qegdin nagħmlu xogħolna bl-iktar mod kalm u demokratiku waqt li qegħdin nindikaw il-problemi kbar li se jkollu jħabbat wiċċu magħhom il-poplu Malti u Għawdxi, jekk kemm-il darba sas-sena 2003 Malta ssir membru ta' l-Unjoni Ewropea, anke għaliex mhux it-tariffi biss huma l-kaġun ta' l-għoli tal- ħajja fl-Unjoni.

Irridu nifhmu li aħna m'aħniex self-sufficient f'kollox.

Ħalli nġib eżempju billi nsemmi l-industrija lokali tal-ħalib.

Ikun tajjeb jekk wieħed ikun jaf li l-industrija tal-ħalib f'pajjiżna tipproduċi biss 30% tad-dairy products li jikkonsma l-poplu Malti u Għawdxi.

Mela dan ifisser li 70% tad-dairy products li jikkonsma l-poplu jridu jiġu importati.

Issa , kif għedt diġa', l-oppożizzjoni ma trid tbeżża' lil ħadd bil-babaw u lanqas trid tagħmel ħsara lill-gvern, pero' hija fid-dmir li tinforma lill-poplu li jekk Malta ssir membru ta' l- Unjoni, dawk is-70% tad-dairy products li nimportaw mill-Awstralja, min-New Zealand jew mill-Amerika jkunu suġġetti għall-integrated tariffs of the European community.

Madanakollu l-membri tal-gvern mhux biss qed jiċħdu dan kollu imma qegħdin saħansitra jirredikolawh, kif jidher minn risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 12284, li wkoll qed inpoġġi fuq il- Mejda tal-Kamra, u għalhekk aħna ngħidulhom: Ifhmu x'hemm fil-qalb ta' dawk il-ħaddiema tal-paga li huma msieħba fil-GWU, jifhmu x'inhu l-polz ta' l-anzjani li huma msieħba f'din l-union, ifhmu l-impenn ta' l-oppożizzjoni Laburista biex tindika lill-gvern iċ-ċirkostanzi diffiċli li hu mhux qed jara jew li qed jinnega!

Imma jien persważ li t-tweġiba tal-gvern f'dan ir-rigward se tkun li huwa ma jista' jagħmel xejn għalissa għaliex dawn l- affarijiet għadhom ma bdewx jiġu nnegojati, u tweġiba bħal din tikkonferma l-faqar amministrattiv li għandu l-gvern Nazzjonalista.

Pero' issa ħalli nkompli nibni l-argumenti tiegħi fuq il-kwestjoni ta' l-industrija lokali tal-ħalib.

Aħna nafu li jekk kemm-il darba pajjiżna jissieħeb fl-Unjoni, l- industrija lokali tal-ħalib se tiffaċċja problemi kbar għaliex imbagħad din tkun trid tikkonforma ruħha mar-regoli ta' l-Unjoni.

Per eżempju, m'hemmx dubju li l-ammont ta' xaħam fil-ħalib li nipproduċu lokalment m'huwiex konformi ma' dak li tesiġi l-Unjoni, pero' aħna ma nistgħu qatt nilħqu dak il-livell.

Għalhekk aħna minn hawnhekk nappellaw lill-gvern biex jispjegalna kif se jissalvagwarda l-interessi tal-bdiewa, tar-raħħala u tal- qasam agro-industrijali jekk kemm-il darba pajjiżna jsir membru ta' l- Unjoni.

Sur Gvern, inti lilna għedtilna li ma taqbilx mal-policy tagħna, li jkollna relazzjonijiet mill-aqwa ma' l-Unjoni mingħajr ma nissieħbu, imma issa, bħalma aħna għednilek għaliex aħna għażilna din il-policy, ikun xieraq li inti min-naħa tiegħek tgħidilna għaliex ma taqbilx ma' din il- policy.

Ikun xieraq, Sur Gvern, li tgħidilna wkoll għaliex lir-raħħala u lil dawk kollha li jaħdmu fl-industrija tal-ħalib - liema industrija għandha attivita' ekonomika ta' iktar minn Lm11 miljun fis-sena - m'intix tiddiskuti magħhom jew almenu tinformahom dwar dak li qed tagħmel għal dan il-qasam.

Imma anke hawn wisq nibża' li r-risposta tal-gvern se tkun: Għalissa ma nista' ngħid xejn għax dawn l-affarijiet għadhom ma ġewx negozjati!

Imma din x'serjeta' hi?

Dawn huma n-nies li joqogħdu jgħajru lilna li ma nagħmlux il-verifiki tagħna!

Dawn huma n-nies li fil-ġurnali joqogħdu jiktbu b'dak it-ton ta' bullying!

B'din it-tip ta' attitudni beħsiebna mmexxu l-poplu u l-pajjiżna 'l quddiem?

Sur President, hawnhekk ta' min isemmi wkolll-export refunds, liema refunds aħna nibbenefikaw minnhom peress li m'aħniex membri ta' l-Unjoni.

Forsi mhux kulmin qed jismagħni jaf x'inhuma dawn l-export refunds, u għalhekk ikun tajjeb jekk nispjega li peress li kif qed tikkonferma l-OECD stess fir-rapporti tagħha l-prodotti ta' l-ikel li ġejjin mill-pajjiżi ta' l-Unjoni għandhom an artificial cost, meta l-pajjiżi ta' l-Unjoni jiġu biex ibigħu l-prodotti tagħhom fis-suq internazzjonali ma tantx isibu bejgħ għax ovvjament in-negozjanti u l-konsumaturi jagħżlu dak li huwa l-irħas u għalhekk l-Unjoni tissussidja l-esportazzjoni ta' dawn il-prodotti għal dawk il-pajjiżi li m'humiex membri ta' l-Unjoni.

MR SPEAKER: Onor. Farrugia, ippermettili nwaqqfek għax sar il-ħin.

Se tibqa' in possession?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Iva, nibqa in possession.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Hawn permess biex l-Onor.

Farrugia jpoġġi fuq il- Mejda tal-Kamra d-dokumenti li rrifera għalihom iktar kmieni?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

MR SPEAKER: Nitlob lill-Viċi Prim Ministru biex, jekk jogħġbu, iressaq l- Aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tnejn, 21 ta' Frar 2000 fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Mozzjonijiet

L-Ewwel Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Kompetizzjoni.

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda diversi Liġijiet – Tieni Qari (Kont);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar ix-Xandir - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li Jemenda Diversi Liġijiet dwar Servizzi fl-Ajruport – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' l-Erarju – Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att ta' l-1993 dwar Sanzjonijiet tal-Kunsill tas-Sigurezza tan-Nazzjonijiet Uniti – Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi – Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Dazju tas-Sisa – Tielet Qari; u

Xi aġenda oħra li tista' tiġi komunikata aktar tard.

Abbozz ta' Liġi dwar Drittijiet dwar Proprjeta' Intellettwali (Miżuri Intrakonfini) – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Rifuġjati - Kumitat Permanenti; Abbozz ta' Liġi dwar it-Tismija ta' Ministri f'Diversi Liġijiet – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Forzi Armati ta' Malta - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

Il-Ministru ta' l-Intern.

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern): Mr Speaker, il-kelliem ewlieni ta' l-intern ta' l-oppożizzjoni ħa ftit minuti mill-aġġornament ta' dalgħodu sabiex jipprova jitfa' d-dubji dwar tender li ħareġ għall-famużi speed monitoring devices li jridu jagħmlu l-pulizija liema tender kien ħareġ fl-20 ta' Awissu tas-sena li għaddiet.

Kif kien ħabbar il-kummissarju tal-pulizija fi press conference kien inqala' xi inċident żgħir fis-sens li l-għada li nfetħu t-tenders u ġew eżebiti irriżulta li kien baqa' żewġ tenders li ma kenux ħarġu mill-kaxxa.

Irriżulta li dan kien żball ġenwin u li dawn iż-żewġ tenders kienu weħlu fil-kaxxa.

Issa ta' min jgħid li dawn ma kenux l-irħas imma kienu fost l-ogħla li ntefgħu.

Issa li kieku ntefgħu wara ma naħsibx li min kien se jagħmel din l-operazzjoni daqshekk komplikata li jisgassa l-kaxxa tat-tender imbagħad kien jitfa' tender li tkun ogħla minn dawk li fil-fatt intefgħu.

Madankollu meta ra hekk id- dipartiment tal-korp tal-pulizija talab il-parir tal-kumitat tal-kuntratti liema parir kien li għandhom jitlaqqgħu dawk li tefgħu t-tenders ħalli jaraw jekk jiġux aċċettati dawn iż-żewġ tenders flimkien ma' xi ħdax oħra li kienu ntefgħu.

It-tenders kienu nfetħu fit-22 ta' Settembru u l-laqgħa saret fl-14 ta' Ottubru, u dan il-perjodu ta' żmien kien dovut għall-fatt li d-dipartiment tal-financial administration tal-korp tal-pulizija kien talab il-parir tal-kumitat tal-kuntratti.

Huwa diffiċli biex in-negozjanti jaqblu fuq xi ħaġa li jistgħu jitfgħu tender dwarha, u f'dan il-kas ukoll ma qablux.

Minħabba f'hekk, anke fuq parir tal-kumitat tal-kuntratti reġa' nfetaħ it-tendering procedure.

Mr. Speaker, issa l-Onor.

Gulia pprova jitfa' d-dubju dwar kif setgħet waħlet din it-tender.

Jiena jiddispjaċini se jkolli nirrimarka hawnhekk li mill-file irriżulta wkoll li l-Onor.

Gulia kien wieħed mill-avukati ta' waħda mill-kumpanniji li tefgħet it-tender l-ewwel darba.

Jidhirli li għandu dritt jagħmel is-sottomissjonijiet li jrid f'dan il-parlament imma għallinqas messu ddikjara li hu kien wieħed mill-avukati ta' kumpannija li tefgħet it-tender u allura kellu interess fil-kwestjoni.

Tant hu veru li mill-file - li jien se npoġġi kopja tiegħu fuq il-mejda tal-Kamra ħalli ħadd ma jaħseb li l-pulizija jridu jaħbu xi ħaġa - jirriżulta li saħansitra anke kien bagħat protest ġudizzjarju wara li nqala' dan l-inċident.

Naturalment dik affari tiegħu jekk kellux jiddikjara interess fil-kwestjoni jew le, kieku kont jien kont niddikjara pero' jien nista' niddikjara minn issa li l-ebda kumpannija ma ġiet tkellimni.

Lanqas meta weħlu dawn iż-żewġ tenders fil-kaxxa ma kont naf li kienet waslet biex tiġi aġġudikata t- tender.

Li naf huwa li wara li nqala' dak l-inċident - li anke kien tqajjem mill-kap ta' l-oppożizzjoni xi sitt xhur jew erba' xhur ilu - reġgħu nħarġu t-tenders fis-17 ta' Novembru u ntefgħu 16-il-offerta.

L-Onor.

Gulia staqsa dwar kemm se jdumu ma jiġu aġġudikati dawn it- tenders.

Qal ukoll li f'xi gazzetti ra dawn l-ispeed machines diġa' in operation meta għadha ma saritx l-adjudication.

Fil-file li se npoġġi fuq il-mejda tal-Kamra hemm ir-rapport tal-bord tekniku li ddeċieda fuq it- tenders.

F'dan il-bord hemm l-assistent kummissarju Josie Brincat, li huwa involut ħafna fil-qasam tat-traffic kif ukoll il-principal officer Mr F. Pisani u PC.216 Farrugia.

Dawn huma tlieta min-nies li jgawdu fiduċja u rispett minn diversi nies u jekk xi ħadd qed jipprova jħammeġ lil xi ħadd huwa lil dawn in-nies li qed jipprova jħammeġ.

Minn dan ir-rapport tekniku li jifforma parti minn dan il-file jirriżulta li kien hemm sittax-il tenderer f'din l-okkażjoni.

Irrid ngħid li reġgħu tefgħu t-tender dawk it- tnejn li kienu weħlu fil-qiegħ tal-kaxxa u għal darba oħra dawn it-tnejn ma kenux fost l-irħas.

Fil-fatt il-bord sejjaħ dak li tefa' l-irħas offerta pero' meta ntalab biex jagħti informazzjoni biex ikun jista' jaġġudika dan ma rrispondiex u għalhekk għaddew għat-tieni l-irħas offerta.

L-istess, il- bord talabhom ċerta informazzjoni importanti fosthom jekk l-ispeed machine kenitx kapaċi toħroġ printout - għax inutli jkollna l-ispeed monitoring devices biex imbagħad ma jkollniex printout ta'dak li qed tara l-makna biex dak li jkun jinġieb il-qorti - u din il-kumpannija bl-ikbar onesta qalet li dan ma tagħmlux.

Dwar dan ir-rapport li għamel l-assistent kummissarju Josie Brincat u tnejn min-nies oħra jgħid li:

"The tenderer replied that their offer is not capable of producing evidential photographic and/or video documentation, so the offer could not be considered further."

Wara dan, kif dejjem isir, il-bord mar għal the next offer li f'dan il- kas kienet the third cheapest offer.

Din il-kumpannija tat l-informazzjoni meħtieġa u meta l-bord ra li din il-kumpannija toffri l-prodott kif reklamat fit-tender talbu li jsiru demostrations.

Issa meta joħroġ tender document ikun hemm imniżżel li l-gvern - f'dan il-każ il-kummissarju tal- pulizija - jista' jitlob li mhux jixtri l-oġġett sempliċement billi jara l- leaflets jew il-pamphlets pubbliċitarji, għax dawn dejjem joħorġu s-sabiħ u qatt ma joħorġu xi difett li jkun fiha l-makna, imma jitolbu wkoll li jsiru demostrazzjonijiet fiżiċi u prattiċi ta' kif taħdem is-sistema.

Fil-fatt dawn il-physical demostrations saru wieħed fit-8 ta' Frar 2000 fl-Imrieħel by-pass u l-ieħor fid-9 ta' Frar f'Valletta Road, Attard.

L-Onor.

Gulia tkaża kif saru l-provi qabel l-adjudication.

Alla jħares nagħmlu l-provi wara l-adjudication.

Il-provi jridu jsiru qabel l-adjudication biex imbagħad wieħed ikun jista' jiġġudika aħjar.

Fil-fatt abbażi ta' dawn id- demostrazzjonijiet li ra l-Onor.

Gulia, l-bord irrakkmanda li din it-tielet kumpannija hija idonea biex tieħu t-tender.

Fil-fatt fl-14 ta' Frar lestew ir-rapport tagħhom u huwa ttamat li din il-ġimgħa stess issir l- adjudication.

Peress li l-adjudication ma nagħmilhiex jien, m'inix se noqgħod nikkumenta jekk il-kummissarju tal-pulizija għandux jaċċetta r- rakkmandazzjoni jew le, dik inħalliha f'idejh.

(Interruzzjonijiet) Naturalment l-offerti l-oħrajn ġew injorati mit-technical board għaliex dawn bdew mill-irħas offerta u wara li eleminaw tnejn li ma kellhomx l- ispecifications, sabu l-iktar waħda irħisa li taqbel ma' l-ispecifications u qed jirrakkmandawha.

(Interruzzjonijiet) Dik il-kumpannija m'hijiex waħda minn dawn iż-żewġ kumpanniji li weħlulhom it-tender fil-qiegħ tal-kaxxa u li tant sar kjass dwarhom daparti ta' l-Onor.

Gulia.

Jiena se npoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-file kollu għar-rigward it-tieni tender u r-rapporti li saru dwar l-ewwel tender u jekk l-Onor.

Gulia jkun irid inpoġġi wkoll il- file dwar l-ewwel tender.

Mr. Speaker, li jiskantani huwa li l-breathalyser tests machines li jikkalkolaw il-livell ta' l-alkoħol u li jqumu press a poco daqs dawn l- ispeed machines - jiġifieri bejn Lm16,000 u Lm18,000 - fi żmien l- amministrazzjoni laburista nxtraw fuq direct order.

Mela fiż-żmien il- gvern laburista dawn inxtraw permezz ta' direct order mingħajr ma nħarġu t- tenders, f'dan il-kas inħarġu t-tenders u kif jirriżulta minn dawn id- dokumenti sar kollox bl-iktar mod regolat u bl-iktar mod trasparenti, imma minkejja dan xorta waħda qam storbju sħiħ min-naħa l-oħra.

Qed inpoġġi fuq il-mejda d-dokumenti kollha ħalli kulħadd ikun jista' jiġġudika li hawnhekk il-pulizija m'għandha xejn x'taħbi f'dan il-proċess ta' l-ispeed cameras.

J'Alla jintużaw u jintużaw tajjeb u j'Alla wkoll iservu bħala prova fil- qrati tagħna.

Issa m'aħniex se noqogħdu biss fuq l-għajnejn jew fuq x'wieħed ħaseb imma se jkollna mezzi xjentifiċi biex wieħed jiddetermina l- ispeed ta' vettura.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Hemm permess biex l-Onor.

Tonio Borg ipoġġi dan il-file fuq il-mejda tal-Kamra?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Kopja ta' file tal-Pulizija dwar tenders għax-xiri ta' speed monitoring devices.

Dan huwa photocopy, karta b'karta ta' dak li hemm fil-file u jekk xi ħadd ikun irid iqabblu ma l-oriġinal biex jara li dan huwa vera kopja nawtorizza jien stess li jista' jmur id-depot u jarah.

MR SPEAKER: Grazzi.

Iktar rimarki?

Il-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni.

ONOR.

CENSU GALEA: Mr Speaker, ftit tal-ġranet ilu ġie ppubblikat abbozz ta' liġi dwar l-awtorita' tat-trasport f'pajjiżna.

Jiena m'inix se nitkellem dwar dan l-abbozz pero' se nitkellem fuq parti żgħira mill- funzjoni li jrid ikollha din l-awtorita' u fuq kif se teffettwa pajjiżna.

Bil-proposta tal-liġi li għandna, din l-awtorita' trid tinkludi fiha wkoll id-dipartiment tal-liċenzji, it-traffic control board, dik li sal-lum hija l-awtorita' tat-transport pubbliku u d-dipartiment tat-toroq u huwa proprju fuq dan id-dipartiment li xtaqt nitkellem illum.

Mr Speaker, f'dan l-aġġornament se nitkellem biss fuq ix-xogħol li qed jagħmel u fuq ix-xogħol li għandu mfassal għaż-żmien li ġej id-dipartiment tat-toroq biex it-toroq ta' pajjiżna jilħqu dawk il-livelli li kull wieħed minna jixtieq.

Apparti l-baħar, l-uniku mezz ta' trasport li għandna f'pajjiżna huma t-toroq u wieħed jista' jgħid li t-toroq f'pajjiżna huma importanti iktar milli huma importanti f'pajjiżi oħra li għandhom mezzi li permezz tagħhom wieħed jista' jmur minn destinazzjoni għal oħra.

Mr Speaker, fuq it-toroq ta' pajjiżna għandna kwart ta' miljun vettura u dan iwassalna biex nikkonkludu li għandna ammont qawwi ta' traffiku.

Biżżejjed ngħid li minn risposta li tajt din il-ġimgħa jirriżulta li bejn wieħed u ieħor 50,000 vettura huma wkoll illiċenzjati li jidħlu l-Belt.

Huwa veru li dawn ma jkunux hemmhekk kontinwament pero' huwa veru wkoll li ħafna minnhom jispiċċaw jidħlu l-Belt b'mod partikolari mit-Tnejn sas-Sibt fil-ħinijiet normali tax-xogħol u fil-ħinijiet tal-ħwienet u kif nafu dawn m'hemmx wisa' għalihom fit-toroq tal-Belt.

Jekk wieħed iħares lejn it- traffiku li jkun hemm fil-Belt Valletta nnifisha wieħed malajr jinduna li hemm bżonn isir ammont tax-xogħol f'dawk li huma metodi ta' kontroll tat- traffiku inkluż fit-toroq li jagħtu għall-Belt Valletta b'mod partikolari fil-peak hours.

Litteralment eluf ta' karrozzi jkunu deħlin il-Belt bejn is- 7.00 a.m. u 8.30 a.m. u jibdew ħerġin bejn l-4.30 p.m. u s-6.30 p.m..

Dan wassal biex matul ix-xhur li għaddew inħasset il-ħtieġa li dan it-traffiku jkun ikkontrollat u għalhekk saru numru tat-traffic lights.

Dawn ma twaħħlux fl-inħawi tal-Belt biss imma saru f'diversi nħawi fil-pajjiż u għalkemm fuq xi wħud minnhom inqalgħu xi kontroversji, dawn illum saru neċessita' u minn hawnhekk irrid ngħid li għad iridu jitpoġġew ferm iktar minnhom.

Mr Speaker, dwar it-traffic lights tajjeb li ngħid ukoll li fl-aħħar tas- sittinijiet it-traffiku kien ferm inqas mill-lum pero' xorta kien inħass il- bżonn li jiġu stallati dawn il-mezzi ta' kontroll tat-traffiku.

Sfortunatament għal 16 jew 18-il sena intilef l-użu ta' dan is-servizz u meta xi ftit snin ilu reġgħu bdew jitfaċċaw dawn qajjmu ċerti kontroversji.

Issa li ndraw il-funzjoni tat-traffic lights f'dan il-pajjiż qed tiġi apprezzata aktar u ta' min ngħid ukoll li qed ikun hemm talbiet ripetuti għalihom speċjalment mill-kunsilli lokali.

Mr. Speaker, tajjeb li wieħed jgħid ukoll li forsi qatt daqs illum ma kien hemm numru ta' xogħlijiet għaddejjin fl-istess ħin f'dawk li huma t- toroq ta' pajjiżna.

L-isfortuna hi li ħafna mix-xogħol li għaddej fil- preżent huwa xogħol ta' rranġar ta' toroq li fil-passat kienu nbnew b'mod żbaljat.

Wieħed jista' jsib l-oriġini għal dan kollu fil-bidu tas-snin sebgħin meta kien hemm azzjoni industrjali min-naħa tal-periti tad- dipartiment tax-xogħlijiet.

It-tradizzjoni dak iż-żmien kienet li min jagħmel strike jew kien jitkeċċa jew inkella jiġi mġiegħel li jitlaq mill- post tax-xogħol tiegħu.

Minħabba din it-tradizzjoni fil-bidu tas-snin sebgħin kienet tkissret il-ġerarkija tal-periti fid-dipartiment tax- xogħlijiet u sal-lum għadna qed inħossu l-effett tagħha.

Id-dipartiment tat- toroq kien forsi l-ikbar vittma ta' din il-biċċa xogħol għaliex matul is- snin minflok struttura ta' direttur u numru ta' periti spiċċajna biex il- periti tad-dipartiment tat-toroq kienu jibdew mad-direttur u jispiċċaw ukoll mad-direttur.

Matul is-sena li għaddiet fil-fatt żidna wkoll tlieta jew erba' periti f'dan id-dipartiment u jien nispera li dawk li qegħdin fl- aħħar sena tal-kors tagħhom li qegħdin jispeċjalizzaw fil-kostruzzjoni tat- toroq isibu wkoll impjieg mad-dipartiment tat-toroq.

Minbarra dan kollu fid- dipartiment tat-toroq għad fadal nuqqas u għalhekk ħarġet sejħa għall- applikazzjonijiet għal impjiegi fuq bażi każwali ta' numru ta' periti.

Dwar din is-sejħa wieħed jista' jgħid li kien hemm response pjuttost pożittiv.

Nispera li nsibu mod ta' kif dawn il-periti jibdew jissorveljaw ix-xogħol li bħalissa jinsab għaddej f'diversi lokalitajiet fosthom fit-triq ta' Ħal Far, f'Imdina Road ġewwa Ħal Qormi, fil-bypass ta' l-Imtarfa u x-xogħol li se jibda dalwaqt fi Psaila Street ġewwa Birkirkara u Santa Venera.

Dawn huma xogħlijiet ta' entita' kbira u qed isiru minħabba nuqqas ta' ippjanar u management ħażin meta dawn saru oriġinarjament.

Dak iż-żmien sfortunatament min kien imexxi pajjiżna kien jaħseb li jista' jordna li jmorru erba' trakkijiet bil-materjal u ħamrija li jitwittew fuq il-post imbagħad tagħti żewġ pulzieri tarmac u tkun tista' tgħid li ftaħt triq.

Il- konsegwenza ta' dan kollu huwa l-istat ta' toroq li għandna f'pajjiżna.

Mr. Speaker, irrid ngħid ukoll li matul is-sena li għaddiet ġie ppubblikat pjan ta' xogħol.

Dan tpoġġa fuq il-mejda ta' din il-Kamra u ġie mogħti lill- press.

Barra minn hekk id-dipartiment tat-toroq jinsab miexi bix-xogħol b'mod partikolari fuq it-toroq arterjali u prinċipali mingħajr ma jvarja minn dak l-istess programm.

Madankollu xorta għadna niġu hawnhekk u ngħidu li m'hu qed isir xejn u li t-toroq huma fi stat ħażin u nieqfu hemmhekk.

Kulħadd jaf li numru sostanzjali ta' toroq huma fi stat ħażin pero' naħseb li għall-ġustizzja mhux mal-ministru, mhux mad-dipartiment imma max-xogħol li qed isir tajjeb wieħed jgħid li hemm programm li diġa' huwa mħabbar u li mexjin fuqu b'mod l-iktar skrupoluż.

Mr Speaker, intqal f'dan il-parlament u wkoll barra li d-dipartiment tat- toroq qiegħed jagħmel xogħlijiet li huma fid-distrett elettorali li minnu niġi elett jien.

Issa hawnhekk ta' min jgħid li l-programm tax-xogħol ma ġiex imfassal minni imma ġie imfassal minn esperti Ġermaniżi li ġew hawn Malta fiż-żmien l-amministrazzjoni l-oħra.

L-isfortuna hi li madwar 70% jew 75% tax-xogħol fit-toroq arterjali li hawn f'pajjiżna huma verament fid- distrett elettorali li nikkontesta jien, imma dan ma jfissirx li għaliex jiena nikkontesta allura dawn it-toroq għandhom jibqgħu mkissrin.

Wara kollox m'huwiex tort tal-ministru li t-toroq minn Burmarrad sar-Rabat, mir- Rabat sa Ħaż-Żebbuġ u mir-Rabat sas-Siġġiewi huma fi stat ħażin u naħseb li ħadd m'għandu jippretendi li dawn it-toroq għandhom jibqgħu mkissrin sempliċement għax qegħdin fid-distrett tiegħi.

Nista' ngħid li matul il- ġimgħat li ġejjin se joħorġu numru ta' tenders li huma marbutin mas-sistema ta' culverts li jridu jiġu mqiegħda f'dawn it-toroq prinċipali.

Minn dawn il-culverts irid jgħaddi l-ilma tax-xita li huwa wieħed mill-kawżi ta' l- istat diżastruż li qegħdin fih it-toroq ta' pajjiżna.

Jiena nispera li dawn il-culverts jibdew jitqiegħdu f'posthom matul is-sajf li ġej ħalli qabel ma tasal ix-xitwa nkunu nistgħu nikkontrollaw ferm aħjar l-ilma li jgħaddi mit- toroq prinċipali ta' pajjiżna.

Mr Speaker, irrid ngħid ukoll li l-kunsilli lokali ntalbu biex jindikaw huma liema toroq fil-lokalitajiet tagħhom għadhom m'humiex lesti jew li huma mkissrin.

Kif għedt iktar minn darba l-kunsilli lokali ndikaw lid- dipartiment madwar 800 triq li huma jixtiequ li jew jinbdew għall-ewwel darba jew inkella jiġu reconstructed.

Nista' ngħid li matul il-ġimgħat li għaddew kien hemm madwar 40 triq - li huma biss 5% tax-xogħol - li diġa' ġew ippubblikati.

Dan huwa l-bidu ta' diversi xogħlijiet oħrajn li jridu jsiru f'pajjiżna matul il-ġimgħat u x-xhur li ġejjin.

Il-pass li jmiss hu li joħorġu t-tenders biex imbagħad dawn l-40 triq jiżdiedu ma' numru ta' toroq oħrajn li fihom jinstab għaddej ix-xogħol fosthom Triq il-Ħafur ġewwa Ħ'Attard u l-area ta' madwar Triq il-Parilja.

Naturalment ix-xogħol li għaddej ma jikkonsistix biss f'sempliċement il-wiċċ tat-triq imma qed nagħmlu wkoll il-bażi b'mod li t-toroq jibqgħu fi stat tajjeb għal ċertu tul ta' żmien.

Jien nispera li fil-ġimgħat li ġejjin joħorġu t-tenders biex isiru toroq bħalma huma tar-Rabbat ġewwa l-Hamrun, li dwarha l-kunsill lokali ilu jagħmel pressjoni għal numru kbir ta' ġimgħat jekk mhux ukoll ta' snin u l-area tas-salini fejn hemm area enormi ta' residenzi li wkoll tħalliet barra għal numru ta' snin.

Dawn huma kollha tenders ta' għaxriet ta' eluf ta' liri biex ma ngħidx ta' mijiet ta' eluf ta' liri u x-xogħol involut għandu jħalli impatt pożittiv fuq il-livell ġenerali tat-toroq f'pajjiżna.

Mr Speaker, numru sostanzjali ta' toroq ma rridux nibnulhom il-wiċċ tagħhom biss u biex dan jiġi assigurat id-dipartiment tat-toroq se jippubblika dak li se jkun magħruf bħala l-kodiċi ta' kostruzzjoni tat- toroq.

Dan se jsir biex mhux biss id-dipartiment tat-toroq jimxi ma' dan il- kodiċi ta' kostruzzjoni imma wkoll il-kunsilli lokali meta jiġu biex jagħmlu resurfacing jew reconstruction ta' toroq.

Tajjeb wieħed jgħid li hemm relazzjoni diretta bejn il-mod ta' kif tibni triq u kemm tkun tiflaħ dik it-triq u allura d-dipartiment qed iħares lejn sistema fejn fit- toroq li jinsabu fil-qalba ta' l-irħula u li jgħaddi minnhom light traffic biss jinbnew mod u toroq li jgħaddi minnu traffiku itqal jinbnew b'mod differenti.

Jien nispera li dan kollu jkun ippubblikat fil-ġimgħat li ġejjin biex kulħadd ikun jaf x'sistemi jridu jintużaw anke mil-lat ta' kostruzzjoni.

Dan għandu jwassal biex il-kuntratturi li jagħmlu tendering mingħajr ma jkunu geared biżżejjed biex jagħmlu ċertu tip ta' xogħlijiet jibdew jifhmu li hemm tip ta' xogħol li jistgħu jidħlu għalih pero' hemm xogħlijiet oħrajn li ma jkunux preparati għalihom.

Dan għandu jwassal biex it-toroq jibdew iservu ħafna iktar minn għamlu sal-lum.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it- Tnejn 21 ta' Frar, 2000 fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill- Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

DJAR - IMPJEGATI ĠODDA

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm ġew impjegati ħaddiema ġodda mad-Dipartiment tad-Djar mis-16 ta' Settembru, 1999 sa l-4 ta'Jannar, 2000?

Jista' jgħid ukoll jekk ġewx impjegati ħaddiema ġodda meta ħarġu l-applikazzjonijiet għal dawn l-impjiegi?

Jekk jirriżulta li ġew impjegati ħaddiema ġodda mingħajr applikazzjonijiet, jista' jgħid kemm dawk impjegati kien ilhom applikati għall-imsemmi mpjieg?

Jekk jirriżulta li lanqas kienu applikati għall-imsemmi mpjieg, jista' jgħid xi kriterji ntużaw biex dawn ingħataw l-impjieg in kwestjoni?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ma ġew impjegati l-ebda persuni fid-Dipartiment għall-Akkomodazzjoni Soċjali matul il-perijodu indikat.

DIPARTIMENT TAL-BEACH CLEANERS - IMPJEGATI ĠODDA

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew impjegati ħaddiema ġodda fid-Dipartiment tal-Beach Cleaners mis-16 ta' Settembru, 1999 sa l-4 ta' Jannar, 2000?

Jista' jgħid ukoll jekk ġewx impjegati ħaddiema ġodda meta ħarġu l- applikazzjonijiet għal dawn l-impjiegi?

ONOR.

MICHAEL REFALO: Informat li ma ġewx impjegati ħaddiema ġodda fis- sezzjoni tal-beach cleaning tad-Dipartiment tat-Turiżmu bejn id-dati msemmija fil-mistoqsija.

MUŻEWIJIET - ŻJAJJAR

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' nies li żaru d-diversi mużewijiet li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tal-gvern?

Jista' jgħid u jagħti breakdown ta' kull mużew partikolari?

ONOR.

LOUIS GALEA: Peress li l-Onor.

Membru ma speċifikax perijodu partikolari, sejjer nagħti n-numru ta' nies li żaru l-Mużewijiet matul is- sena li għadha kif spiċċat.

Għaldaqstant informat li n-numru ta' nies li żaru l-mużewijiet u siti storiċi fis-sena 1999 huwa kif ġej:

|Mużew/Sit storiku |Numru ta' | | |viżitaturi | | |Jannar - | | |Diċembru 1999| | | | |Mużew ta' |74,603 | |l-Arkeoloġija | | |Mużew ta' l-Arti |32,865 | |Mużew ta' |16,529 | |l-Istorja Naturali| | |Mużew tal-Fdaliet |61,446 | |Rumani | | |Għar Dalam |98,141 | |Tempji ta' Ħaġar |134,927 | |Qim | | |Palazz ta' |44,503 | |l-Inkwiżitur | | |Mużew Marittimu |36,910 | |L-Armerija, |97,376 | |il-Palazz | | |State Rooms, |128,887 | |il-Palazz | | |Katakombi ta' San |86,041 | |Pawl | | |Tempji ta' Ħal |123,104 | |Tarxien | | |Mużew tal-Gwerra |40,238 | |Mużew ta' |20,177 | |l-Arkeoloġija, | | |Għawdex | | |Mużew |18,481 | |tal-Folklore, | | |Għawdex | | |Mużew tax-Xjenza |10,944 | |Naturali, Għawdex | | |Tempji |176,619 | |tal-Ġgantija, | | |Għawdex | | |Il-Mitħna ta' |42,933 | |Kola, Għawdex | | |TOTAL |1,244,724 |

VAPURI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew vapuri tat-turisti ġewwa pajjiżna matul is- sena 1999 u kemm kien in-numru ta' turisti li żaru pajjiżna dawn il-cruise liners?

ONOR.

MICHAEL REFALO: Għalkemm l-Onor.

Interpellant messu għamel din il- mistoqsija lil sieħbi l-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni ninformah li mill-istatistika ppubblikata joħroġ li fl-1999 dehru Malta 248 cruise liner b'192,785 turist fuqhom.

GĦASAFAR/RETTILI/ANNIMALI - IMPORTAZZJONI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew importati għasafar, rettili u annimali eżotiċi oħra matul is-sena 1999 u x'tip kienu f'kull każ?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Id-Dipartiment għall-Ħarsien ta' l-Ambjent ma jżommx tagħrif fuq in-numru ta' annimali eżotiċi li jiġu mportati, ħlief dawk li huma mħarsa taħt il-Ftehim dwar il-Kummerċ Internazzjonali dwar speċi ta' Flora u Fawna li huma mhedda (CITES).

Tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant li jiġbor fih in-numru ta' annimali eżotiċi kollha li kienu, jew huma, importati, kemm jekk dawn huma CITES, kemm jekk le, jista' jinġabar mingħand id-Dipartiment tad-Dwana.

SPTARIJIET - PAZJENTI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm iddaħħlu persuni l-isptar lejliet il-Milied u fil- Milied li għadda kif ukoll lejliet is-sena il-ġdida u fl-ewwel tas-sena minħabba xorb żejjed u teħid ta' droga?

ONOR.

LOUIS DEGUARA:

|Data |Numru ta'|Admissi|Dischar| | |pazjenti |ons to |ged at | | |li daħlu |wards |request| | |l-isptar | | | | |kawża ta'| | | | |xorb | | | |24.12.9|7 | - |2 | |9 | | | | |25.12.9|- |- |- | |9 | | | | |31.12.9|5 |- |1 | |9 | | | | | |14 |- |4 | |1.1.00 | | | |

|Data |Numru |Admissi|Discharg| | |ta'pazjen|ons to |ed at | | |ti li |wards |request | | |daħlu | | | | |l-isptar | | | | |kawża ta'| | | | |droga | | | |24.12.9|- |- |- | |9 | | | | |25.12.9|1 |M2 |- | |9 | | | | |31.12.9|- |- |- | |9 | | | | | |- |- |- | |1.1.00 | | | |

SAĦĦA - KAŻI TA' KANĊER

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm ġew irrapportati każi ta' kanċer ġodda matul is-sena 1999?

X'tip ta' kanċer f'kull każ?

ONOR.

LOUIS DEGUARA Lista li turi n-numru ta' każijiet ġodda ta' malignant neoplasms misjuba fl-1999 u li ġew reġistrati s'issa fir-Reġistru Nazzjonali tal-kanċer tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is- seduta.

Dawn il-figuri huma strettament proviżorji.

Il-każijiet huma mqassmin skond il-parti affettwata mill-kanċer.

Il-klassifikazzjoni International Classification of Diseases for Oncology - Second Edition (ICD-O-2) intużat għal dan il-għan.

SAĦĦA - PERSUNI LI MIETU MINĦABBA TIPJIP

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm mietu persuni matul is-sena 1999 minħabba tipjip ta' tabakk u/jew komplikazzjonijiet minħabba tipjip?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Huwa stmat li matul is-sena 1999 mietu 253 raġel u 118 mara minħabba tipjip ta' tabakk u/jew komplikazzjonijiet minħabba t- tipjip.

DIESEL/PETROL - KONSUM

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid x'kien il-konsum tad-diesel/petrol leaded u unleaded għax-xahar ta' Jannar 2000 u Jannar 1999 u 1998?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Il-bejgħ ta` litri ta` petrol, petrol bla ċomb u diesel matul ix-xahar ta` Jannar f`dawn l-aħħar tliet snin kien hekk:

| |1998 |1999 |2000 | |Petrol |5,693,0|4,972,02|4,465,| | |70 |0 |440 | |Petrol |2,170,8|2,182,90|2,380,| |bla Ċomb |80 |0 |300 | |Diesel |5,433,0|5,413,32|5,975,| | |50 |0 |220 | |Total |13,297,|12,568,2|12,820| | |000 |40 |,960 |

ETC - BDIEWA/RAĦĦALA/SAJJIEDA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 12708, jista' l-Ministru jgħid f'liema kategorija żdiedu n-numru ta' 286 part-timer fis-settur tal-biedja u/jew tas-sajd reġistrati mal-ETC?

Kemm huwa l-ammont tmiem li qed jikkoltivaw?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

AGRO-INDUSTRIJA - ĦADDIEMA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: B'riferenza għall-mistoqsija paramentari numru 12709, jista' l-Ministru jgħid f'liema agro industrija sabu mpjieg fulltime l-449 ħaddiema matul l-1999 fuq is-sena 1998 li minn 1802 l-impjiegi fl- agro industrija żdiedu għal 2351 fis-sena 1999?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ġejt informat illi ċ-ċifra ta' 2351 tniżżlet bi żball fil-kolonna mmarkata "Mpjieg Fulltime" u minflok iċ-ċifra l-korretta kellha tkun 1709.

PULIZIJA - KUNTRABANDU

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' rapporti lill-pulizija dwar kuntrabandu fuq xorb, ikel, sigaretti, eċċ matul l-1999?

X'passi ttieħdu u x'kienu r-riżultati?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li matul l-1999, il-Pulizija nvestigat 59 każ li jinvolvi kuntrabandu.

Minn dawn, inbdew proċeduri quddiem il- Qorti fi 18-il każ fejn erbgħa minnhom ġew deċiżi, filwaqt li se jinbdew proċeduri f`19-il każ ieħor.

Ninsab informat ukoll li 12-il każ għadhom qed ikunu nvestigati filwaqt li għaxar każi rriżultaw fin-negattiv.

RABAT: LABINI STREET - DAWL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Peress li f'Labini Street, Rabat, hemm bozza maqtugħa b'detriment li qed tkun ta' inkonvenjent għall-anzjani, jista' l-Ministru jawtorizza li jsiru l-manutenzjonijiet neċessarji?

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-ilment ta` l-Onor.

Interpellant ġie mgħoddi lill- Korporazzjoni Enemalta sabiex jiġi mistħarreġ u tittieħed l-azzjoni meħtieġa.

LANDRIJIET - WIED IL-BUŻBIEŻ - DAWL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Peress li r-residenti f'Montana, Wied il-Bużbież, Landrijiet, l/o Rabat għandhom talba pendenti għal bozza ġdida fl-inħawi imsemmija, jista' l-Ministru jikkonsidra li japprova din t-talba mill-aktar fis possibbli?

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-ilment ta` l-Onor.

Interpellant ġie mgħoddi lill- Korporazzjoni Enemalta sabiex jigi mistħarreġ u tittieħed l-azzjoni meħtieġa.

PULIZIJA - PRIĠUNIER

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid għaliex il-persuna li d-dettalji tagħha jidhru separatament u li huwa inmate fil-faċilita' korrettiva ta' Kordin, ikun eskortat mill-pulizija u mhux mill-iSpecial Response Team meta jkun ma jiflaħx?

U għaliex ma jitteħidx f'St. Michael's Ward?

Jista' jgħid ukoll kemm-il darba ġie eskortat għax kien ma jiflaħx?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li l-persuna indikata mill-Onor.

Interpellanti, l-aħħar li ddaħlet il-ħabs kien fil-15 ta` Ottubru, 1999.

Minn dakinhar, sal-15 ta` Frar 2000, din il-persuna ttieħdet tliet darbiet l-Isptar San Luqa u tmien darbiet l-Isptar Monte Carmeli.

Ninsab informat ukoll li priġunier li jkollu bżonn li jittieħed ġo sptar dejjem jiġi skortat mill-Pulizija, ħlief meta jkun hemm xi każ ta` emerġenza, f`liema każ l-iskorta ssir mill-membri ta` l-SRT biex ikun żgurat li ma jintilifx ħin biex il-priġunier jitwassal għal kura.

Għalkemm St. Michael`s Ward huwa dikjarat bħala parti mill-ħabs, din tinfetaħ biss fuq l-ordni tal-konsulent mediku konċernat.

SAĦĦA - DIABETIĊI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi raġuni li diabetiċi dan l-aħħar bdew jiġu mitluba jieħdu flixkun vojt biex jingħataw surgical spirit, meta marru fl- ispiżerija tal-Gvern fil-health centre f'Ħal Qormi?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Il-flixken li fihom jingħata is-surgical spirit lid- dijabetiċi kienu temporanjament out of stock fl-ispiżerija fiċ-ċentru tas- saħħa ta' Ħal Qormi fl-ewwel ġimgħa ta' Diċembru.

EXTERNAL ACCOUNTNT

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Minsitru jgħid kemm-il assignment ingħataw l-external accountant jew auditors li ġew mogħtija l-ġurament fi żmien il-gvern Laburista preċedenti biex jinvestigaw abbużi fit-returns ta' l-income tax?

Jekk ingħataw dawn l-assigments lil min ingħataw?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li ngħataw 14-il assignment.

Ma naħsibx li għandi noqgħod insemmi l-ismijiet.

SKEJJEL - BORMLA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta l-istudenti ta' l-iskola primarja ta' Bormla se jkunu jistgħu jagħmlu użu mill-ground ta' quddiem l-istess skola?

Ma jidhirlux il-Ministru li l-affarijiet għandhom jitkomplew peress li t-tfal qed ikollhom jibqgħu fil-klassi waqt il-break?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li wara li l-ħaddiema tat-Taqsima tax- Xogħlijiet tal-Ministeru ta' l-Ambjent ilestu x-xogħol li għaddej madwar il- ground ta' l-iskola, dan ikun jista' jintuża mingħajr ebda periklu.

Rappreżentanti tat-Taqsima Bini ta' Skejjel tad-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni qed isegwu mill-qrib l-andament tax-xogħol.