MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 66 It-Tnejn, 22 ta' Frar, 1999 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 66

It-Tnejn, 22 ta' Frar, 1999

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.10 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 22 ta' Frar, 1999

WERREJ MINUTI 260

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 260

TQEGĦID TA' KARTI 264

MOZZJONIJIET MOZZJONI BIEX JIĠU APPROVATI L-ESTIMI TAL-KORPORAZZJONI GĦAS-SERVIZZI TA' L-ILMA GĦAS-SENA FINANZJARJA 1998/1999 265

AĠĠORNAMENT 288

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 292

MINUTI

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): Hemm korrezzjonijiet għall-minuti?

L- Onor. Mugliett.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT (Segretarju Parlamentari): Mr Speaker, fil-minuti jien imniżżel bħala assenti, pero' fil-fatt nhar l-Erbgħa attendejt għas- seduta.

MR SPEAKER: Mela l-isem ta' l-Onor.

Jesmond Mugliett għandu jinqata' mil- lista ta' Membri mniżżla bħala assenti.

Il-minuti jistgħu issa jiġu konfermati?

(Onor. Membri: Iva)

Il-Minuti tas-Seduta Nru 65 li saret fis-17 ta' Frar 1999 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

ĦAL TARXIEN - TRIQ PIETRU CAGLIARDI - DAWL

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Silvio Parnis) staqsa lill- Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-ministru jara li titwaħħal lampa fi Triq Pietru Cagliardi ħdejn il-ground ta' Tarxien Rainbows Football Club f'Ħal Tarxien?

ONOR.

JOSEF BONNICI (Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): It-talba ta' l- Onor. Interpellant qed tiġi kkonsidrata flimkien ma' talbiet oħra.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ALFRED SANT (Kap ta' l-Oppożizzjoni): Jista', jekk jogħġbu, il- Ministru jgħidilna x'inhi l-qagħda attwali as of now dwar l-exposure ta' l- Enemalta għall-foreign loans jew borrowing, u kif din tista' tiġi affettwata minn rimarki differenti li jistgħu jsiru dwar il-credit rating ta' Malta?

MR SPEAKER: Il-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Hemm differenza konsiderevoli bejn is-suġġett tal- bozoz u l-exposure ta' l-Enemalta għall-foreign loans.

L-ewwelnett, kif jaf il-Kap ta' l-Oppożizzjoni, f'Diċembru li għadda kien sar refinancing tal-loan li kellha l-Enemalta mas-Sumitomo Bank.

Jien sibt ix-xogħol kollu lest għax kien ippreparat mill-amministrazzjoni preċedenti u għalkemm staqsejt xi ftit mistoqsijiet, jidher li kollox kien ġie mmaturat mas- Sumitomo Bank.

Jekk m'iniex sejjer żball – għax iċ-ċifra eżatta ma niftakarhiex - il-loan hija ta' xi USD$120 miljun.

Ladarba qed nitkellmu fuq l-exposure ta' l-Enemalta għall-foreign loans, l-uniku kumment li kont għamilt kien jekk din il-loan kellhiex tibqa' konċentrata f'dollari Amerikani.

L-Enemalta ma taqlax flus minn barra l- pajjiż u peress li l-lira tagħna hija relatata mhux biss mad-dollaru Amerikan imma anke mal-Euro u ma' l-isterlina, fil-fehma tiegħi kien ikun aħjar kieku kien hemm mix ta' currencies.

Jirriżulta wkoll li għalkemm l- Enemalta tixtri ż-żejt in US dollars, meta tiġi biex tbigħ ma tbigħx in US dollars, u allura naħseb li aktar jagħmel sens kieku 'l quddiem ikollna mixed currencies.

Din is-sena l-Enemalta kellha tnaqqas id-dejn tagħha b'Lm2 miljun, u trid tibqa' tippjana biex kemm jista' jkun tnaqqas il-piż tad-dejn li għandha.

Naturalment is-sena li għaddiet kien hemm daqsxejn żieda għaliex ċertu dħul mill-kontijiet ta' l-elettriku ma ġiex realizzat minħabba l-problemi li kien hemm fil-bdil tat-tariffi.

Dan wassal ukoll biex għal ċertu żmien kien hemm iktar dejn mal-banek lokali.

Nispera li kif is-sitwazzjoni tibda ġejja lura għan-normal - għaliex naturalment tieħu ż-żmien biex tiġi għan-normal - dan l-exposure li l-korporazzjoni żiedet mal-banek lokali minħabba n-nuqqas ta' dħul li kellha s-sena li għaddiet ikun jista' jitnaqqas.

MR SPEAKER: L-Onor.

Louis Buhagiar, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Jista' l-Ministru, jekk jogħġbu, jispjega l-fatt li ħafna mit-toroq bħalissa mhux qed ikollhom dawl mixgħul filgħaxija?

Waħda mit-toroq li ripetutament f'dawn l-aħħar ħmistax-il ġurnata ma kellhiex dawl kienet Blue Grotto Avenue fiż-Żurrieq.

Pero', apparti dik it- triq, dan l-aħħar kien hemm ħafna triqat oħra li ma kellhomx dawl elettriku.

Hemm xi spjegazzjoni għal dan?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Irridu noqogħdu attenti kif inpoġġu l-kliem, għaliex meta wieħed jgħid "ħafna mit-toroq" jista' jagħti l-impressjoni li numru kbir ta' toroq qed ikunu fid-dlam.

Jien ukoll ġieli ninnota li jkun hemm xi toroq bla dawl u ħafna drabi nsib li l-kawża tkun li tkun inqalgħet xi ħsara u mbagħad għal xi raġuni jew oħra t-timer ma jkunx ġie aġġustat.

Naturalment jista' jkun li xi triq tkun bla dawl għax tkun inqalgħet xi ħsara proprju dakinhar stess u allura ma jkunx possibbli li f'dik it-triq jinxtegħel id-dawl.

Jien naħseb li nkunu f'pożizzjoni ferm aħjar kieku jkollna sistema li permezz tagħha f'ċerti ċirkostanzi tkun tista' tittrasferixxi l-load minn post għal ieħor.

Illum jekk, per eżempju, ikun hemm ħsara fil-power station m'għandniex il-flessibbilta' li nittrasferixxu l-load mit-toroq għal ġewwa d-djar, minkejja li nafu li filwaqt li d-dawl fit-toroq huwa importanti ħafna, huwa ferm iktar importanti li d-djar ikollhom id-dawl.

Fix-xitwa bix-xita u bl-umdita' jistgħu joħorġu problemi minħabb xi xogħol ta' tiswijiet li ma jkunx sar tajjeb biżżejjed.

Ġieli jkun hemm problemi għax xi cable ikun qed jiqdiem u jkun wasal biex jiġi replaced.

Allura għalkemm isewwuh temporanjament, is-soluzzjoni vera tkun li jinbidel il- cable, imma dan naturalment jieħu ċertu żmien sakemm titħaffer trinka, eċċ. Jiġifieri mhux dejjem tkun tista' ssir tiswija permanenti.

Fil-fatt ġieli jkun hemm każijiet fejn nies iċempluli d-dar u jgħiduli li minkejja li l- ħaddiema ta' l-Enemalta marru diversi drabi jagħmlu xi tiswijiet fil-post, id-dawl xorta waħda baqa' jinqata'.

Ir-raġuni ħafna drabi tkun li jkun hemm bżonn ta' bdil ta' cables, u x-xogħlijiet ta' tiswija jkunu qed isiru biss b'mod temporanju biex jaqdu l-bżonn taċ-ċittadini ta' dik it-triq sakemm ix-xogħol meħtieġ jiġi rostered in u jsir it-tibdil li jkun hemm bżonn isir.

Sfortunatament is-sistema tagħna m'hijiex flessibbli biżżejjed biex mill-power station stess tkun tista' tixgħel u titfi skond il-bżonn.

Huwa ppjanat li 'l quddiem ikun hemm iktar flessibbilta' fis-sistema b'investiment li għandu jsir.

MR SPEAKER: L-Onor.

Carmelo Borg, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

CARMELO BORG: Ladarba qed nitkellmu fuq l-elettriku, jista' l- Ministru jieħu passi biex jitranġaw il-problemi ta' vultaġġ baxx li hemm f'partijiet mix-Xewkija, fosthom Triq Ċanga u Triq Ċini, u Triq Wied Simar fil-Qala għaliex qegħdin jikkawżaw ħsarat kbar lill-konsumatur?

Jista' jagħti struzzjonijiet biex issir xi ħaġa fil-Qala qrib it-transformer li hemm f'Ta' Kassia li meta jġarrab xi ħsarat ikun hemm vultaġġ qawwi li jispiċċa jagħmel ħsarat kbar fl-apparat ta' l-elettriku tal-konsumaturi?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Iva, Mr Speaker, innotajt il-problemi li semma l- Onor. Interpellant u nitlob lill-Enemalta tindaga daqsxejn u tinformani jekk jistgħux jitranġaw il-problemi ta' vultaġġ baxx.

Napprezza li sfortunatament dawn il-problemi għadhom jolqtu ċerti nħawi ta' pajjiżna u naturalment jikkaġunaw ċerti diffikultajiet.

Nixtieq li 'l quddiem l- Enemalta tkun f'pożizzjoni li tiggarantixxi iktar is-servizzi tagħha anke meta tinqala' xi ħsara.

Naf li hemm programm li permezz tiegħu l-Enemalta toffri xi kumpens meta jkun jidher ċar li l-ħsara ġrat minħabba problemi ta' vultaġġ għax id-drittijiet tal-konsumatur iridu jkunu mħarsa f'dawn is- sitwazzjonijiet.

Pero' l-infrastruttura hija dik li hi u rridu nipprovaw intejbuha biex kemm jista' jkun dawn il-problemi ta' vultaġġ baxx li jiġru minħabba espansjoni mhux ippjanata biżżejjed, ma jibqgħux jaffettwaw ċerti nħawi taż-żewġ gżejjer tagħna.

MR SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Mr Speaker, lill-Ministru tlabtu darbtejn, f'żewġ seduti separati, biex jintervjeni fuq il-problema tad-dawl fil- playing-field f'Ta' Ġiorni.

Għalkemm fid-darbtejn talabni ngħaddilu nota, il-problema għadha hemm.

Jista' l-ministru jara li ssir it-tiswija meħtieġa?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Iva, fuq dan il-punt ir-risposta li għandi hija li wara li l-ħaddiema ta' l-Enemalta marru ħafna drabi jirranġaw il-ħsara li ssir minn vandaliżmu fuq bozoz f'dan il-ġnien f'Ta' Ġiorni, iddeċidiet li hemmhekk għandha ssir sistema ta' floodlighting għaliex is-sistema li kien hemm kienet qed tiġi abbużata ħafna.

ĦAL TARXIEN - TRIQ IL-KNISJA - DAWL

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Silvio Parnis) staqsa lill- Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li titwaħħal lampa fi Triq il-Knisja f'Ħal Tarxien?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

Interpellant qed tiġi kkonsidrata flimkien ma' talbiet oħra.

Tajjeb li ninnota li fis-sena li għaddiet kien hemm 23 talba għal bozoz f'Ħal Tarxien u fl-aġenda tal-mistoqsijiet tal-lum qegħdin jidhru sitta minnhom.

Matul is-sena li għaddiet saru biss tliet bozoz minn dawn it-23, jiġifieri baqa' ħafna talbiet pendenti.

Sfortunatament il-bozoz ma jsirux mil-lum għal għada, minbarra l-fatt li jkun hemm limitazzjonijiet ta' budget.

Pero' napprezza li f'ċerti rħula bħal Ħal Tarxien għad hemm domanda kbira mill-kunsilli lokali, u rridu nagħtu attenzjoni lil dawn il- postijiet li sfortunatament ma nqdewx is-sena li għaddiet.

MR SPEAKER: L-Onor.

Joe Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' l-Ministru jgħid jekk hux se tingħata prijorita' lil dawk il-postijiet fejn ilhom ix-xhur li twaħħlu arbli u l-lampa għadha ma twaħħlitx?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Din hija mistoqsija daqsxejn stramba għaliex jekk ikun twaħħal l-arblu u l-bozza ma twaħħlitx, allura l-arblu jkun twaħħal għalxejn.

Jiġifieri m'hijiex kwestjoni ta' prijorita' imma kwestjoni li l- affarijiet isiru b'ċertu ppjanar u ħsieb, u mhux jitħalla ċertu xogħol pendenti kif qed jgħid l-Onor.

Interpellant.

Jekk jindikali l-post li qed jirriferi għalih, inkun nista' niġbed l-attenzjoni ta' l-Enemalta.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Jien se ngħaddilek l-informazzjoni, imma ma nistax ngħidlek issa għaliex mhux arblu wieħed biss hemm.

Inġiblek lista tal- postijiet u meta titwaħħal il-lampa nerġgħu nsemmuha fil-Parlament.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ALFRED SANT: Mr Speaker, fuq il-kwestjoni tal-prijoritajiet fit- twaħħil tal-lampi, fejn qiegħed il-bottleneck?

Il-bottleneck qiegħed in terms ta' riżorsi min-naħa ta' l-Enemalta, ta' flus riferibbli għall-bozoz u għall-lampi, ta' ħaddiema allokati għal dan ix-xogħol, jew huma bottlenecks oħra li għandhom x'jaqsmu mal-kordinazzjoni bejn l-Enemalta u l- kunsilli lokali jew awtoritajiet oħra?

Fejn qiegħed eżattament il- bottleneck?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Kif qed josserva tajjeb il-Kap ta' l-Oppożizzjoni, hemm bottleneck, anzi mhux wieħed hemm.

L-ewwelnett irid ngħid li mill- ewwel diskussjonijiet li kelli f'Novembru li għadda, kien jidher li f'Malta kien hawn biss madwar erba' gangs bil-high-up b'xi 13 jew 15-il ħaddiem, li naħseb li mhumiex biżżejjed biex jibdlu l-bozoz.

Dak huwa wieħed mill- bottlenecks li jeżistu.

It-tieni nett hemm it-tendenza li, speċjalment fix- xitwa, meta jkun hemm aktar ħsarat fil-provvista tad-dawl, in-nies li jbiddlu l-bozoz u anke l-apparat li jintuża għal hekk, jittieħdu għal xogħlijiet oħra.

Għalhekk issa se nagħtu l-possibbilta' lill-kunsilli lokali li jieħdu ħsieb huma tat-tibdil tal-bozoz a spejjeż ta' l-Enemalta, għaliex fil-fehma tiegħi l-Enemalta s'issa ma rnexxilhiex torganizza ruħha b'mod effiċjenti biżżejjed biex tagħmel dan.

Barra minn hekk, jien naħseb li qed jinħoloq il-bżonn ta' ċertu xogħol minħabba l-kwalita' inferjuri tal-bozoz.

Lili informawni li kultant jinxtraw bozoz li suppost ikollhom ċertu ħajja, imma jispiċċaw jinqatgħu fi żmien qasir waħda wara waħda.

Ir-raġuni tkun li meta kultant tmur għall- irħas bozza u l-kwalita' tagħha ma tkunx tajba biżżejjed.

(Interruzzjonijiet) Le, mhux il-kunsill lokali jixtrihom.

MR SPEAKER: Indirizza lis-Sedja, jekk jogħġbok, Onorevoli.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Mr Speaker, il-kunsill lokali jista' joħroġ tenders separatament.

Allura jekk l-Enemalta m'hijiex geared biex tagħti dan is- servizz, il-kunsilli lokali jistgħu jużaw ir-riżorsi tas-settur privat biex jibdlu l-bozoz a spejjeż ta' l-Enemalta, sakemm din il-korporazzjoni tkun f'pożizzjoni li tagħmel ix-xogħol hi.

Il-verita' hija li dan is-servizz huwa essenzjali u jien stess nista' ngħid li s'issa kelli 120 domanda mill-Onor.

Membri tan-naħa l-oħra fuq problemi ta' bozoz.

Għalhekk qed naraw li bis-serjeta' ssir xi ħaġa biex nipprovaw intejbu din is-sitwazzjoni.

Rigward it-tip ta' bozoz li jinxtraw għandu jkun hemm sistema fejn titqies il-performance tagħhom ħalli għallinqas jinxtara prodott tajjeb u mhux nispiċċaw ikollna nagħmlu ħafna xogħol ta' tibdil ta' bozoz plus l-ispiża żejda ta' bozoz mhux tajbin.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni): F'isem il- Ministru għall-Politika Soċjali, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 43 ta' l-1999 - Regolamenti ta' l-1999 li jemendaw ir- Regolamenti dwar Tfal u Żgħażagħ (Ordnijiet għall-Ħarsien);

Tagħrif dwar skemi maħruġa mill-Awtorita' tad-Djar għal għajnuna finanzjarja għall-irranġar ta' periklu, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4691.

F'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' rapport dwar il-ħsarat fil-Pixxina Nazzjonali f'Tal-Qroqq, datat 26 ta' Novembru 1998, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4703.

F'isem il-Ministru għall-Ambjent inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' ftehim iffirmat fit-22 ta' Mejju 1998 bejn il-gvern u s-sid tal-proprjeta' "L-Għarix" f'Delimara, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4474; u

f'isem il-Ministru ta' l-Intern nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 42 ta' l-1999 - Regolamenti ta' l-1999 li jemendaw ir-Regolamenti dwar il-Liċenzi tal-Kaċċa;

Tagħrif dwar computer scanners fil-Ministeru ta' l-Intern u d- dipartimenti li jaqgħu taħt id-dikasteru tal-Ministru ta' l-Intern, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 3564; u

Kopja tal-kondizzjonijiet għall-permess għal rave party li kellu jsir fid-19 ta' Frar 1999, fi stabbiliment fil-limiti tar-Rabat, Malta, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4222.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru tal-Finanzi.

ONOR.

JOHN DALLI (Ministru tal-Finanzi): Inqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra:

Exemption order skond subartikolu 12 (2) ta' l-Att dwar it-Taxxa ta' l- Income lil Saipem S.p.A.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 44 ta' l-1999 - Regolamenti ta' l-1999 li jemendaw ir-Regolamenti dwar Servizzi ta' Appoġġ għal Kumpaniji Kwalifikanti;

Tagħrif dwar computer scanners fil-Ministeru għas-Servizzi Ekonomiċi u d-dipartimenti li jaqgħu taħt id-dikasteru tas-Servizzi Ekonomiċi, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 3565; u

Tagħrif dwar attivitajiet industrijali amministrati mill-MDC, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4624.

MR SPEAKER: Grazzi.

Mozzjonijiet.

Il-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi.

MOZZJONIJIET

MOZZJONI BIEX JIĠU APPROVATI L-ESTIMI TAL-KORPORAZZJONI GĦAS-SERVIZZI TA' L- ILMA GĦAS-SENA FINANZJARJA 1998/1999

ONOR.

JOSEF BONNICI: Mr Speaker, nipproponi:

Illi l-Kamra tapprova l-Estimi ta' Dħul u Nfiq tal-Korporazzjoni għas- Servizzi ta' l-Ilma għas-sena finanzjarja mill-1 ta' Ottubru 1998 sat- 30 ta' Settembru 1999 skond l-Att XXIII ta' l-1991 dwar il- Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Għandi nifhem li hawn qbil li d-diskussjoni fuq din il- mozzjoni tieħu żewġ seduti, bil-ħin jinqasam indaqs bejn in-naħa tal-gvern u n-naħa ta' l-Oppożizzjoni u l-winding up għan-naħa tal-gvern.

ONOR.

JOE MIZZI: Iva, Mr Speaker, u kemm jista' jkun il-kelliema jalternaw bejn naħa u oħra.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

Il-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Mr Speaker, wasalna biex niddiskutu l-estimi tal- Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma.

Din il-korporazzjoni s-sena l-oħra għaddiet minn trawma wara li l-gvern preċedenti fil-budget ta' Novembru 1997 ħareġ bi proposti għal tariffi ġodda li kienu nofshom nejja.

Hawn min jgħid li kienu qassata u hawn min jgħid li kienu ereżija jew frott l- ebusija tar-ras.

Kienu x'kienu, ma kenux adattati għal pajjiżna għaliex kienu biss frott ta' attentat ċar biex jagħmlu tajjeb għall-costs tal-Water Services Corporation permezz ta' żidiet radikali fit-tariffi li wasslu għal diffikultajiet kbar.

Mr Speaker, ħalli nispjega daqsxejn x'kienu dawn it-tariffi li kien ipppropona l-Gvern Laburista u kif fil-fatt kellna eventwalment nirriveduhom f'Novembru li għadda wara sena ta' problemi għall- korporazzjoni kemm mil-lat ta' dħul, kif ukoll minħabba l-ħafna claims u counter claims li kien hemm.

Qabel u wara l-elezzjoni ta' Settembru li għadda kien hemm diversi stqarrijiet dwar din il-kwestjoni.

Per eżempju, fil-gazzetta "l-orizzont" ta' l-14 ta' Awissu - proprju lejliet Santa Marija, f'nofs is-sħana tal-kampanja elettorali - Dr Sant, dak iż-żmien Prim Ministru, ġie rrapportat li qal li wara l-elezzjoni kien se jagħmel inkjesta fuq kif ħarġu ċerti kontijiet għaliex inizjalment iż-żieda fit- tariffi kellha tkun ta' bejn 20% u 30%.

Qal ukoll li l-Gvern Nazzjonalista kien daħħal sistema ta' l-informatika li kienet u għadha diżastruża.

Wara l-elezzjoni reġa' qal li ż-żidiet fit-tariffi ta' l-ilma kellhom ikunu ta' bejn 20% u 30%, allavolja t-tariffi fil-kontijiet li laħqu ħarġu s-sena ta' qabel kienu ferm ogħla minn hekk.

Ħalli nikkwota minn tabella li għandi f'idejja li turi x'kontijiet kienu qed joħorġu.

Per eżempju, persuna waħedha li tikkonsma 20 gallun ilma kuljum, li huwa kkonsidrat bħala l-konsum normali ta' individwu, qabel kienet tħallas Lm7.49.

Bit-tariffi l-ġodda, inkluż it-tariffa tad-drenaġġ, li kien ħareġ Dr Alfred Sant is-sena li għaddiet, il-kont li kienet se tħallas din il-persuna waħedha kien se jitla' għal Lm54.86, jiġifieri kien hemm żieda ta' 591%.

Jiġifieri ż-żieda kienet massiċċa; minflok żieda ta' 20% jew 30%, kien hemm żieda enormi li wieħed bl-ebda mod ma jista' jgħid li kienet minħabba xi żball.

Dan kien sempliċement nuqqas ta' attenzjoni min-naħa tal-gvern meta ddeċieda li jagħmel it-tariffi l-ġodda.

Inkompli nagħti l-eżempji.

Il-kont ta' familja ta' tnejn min-nies li kienet tħallas Lm12.28, bil-ħlas għad-drenaġġ inkluż, kien se jitla' għal Lm55, żieda ta' 349%.

Familja ta' tlieta, b'konsum ta' 20 gallun ilma kull persuna kuljum, li kienet tħallas Lm16.62, kienet se tirċievi kont ta' Lm55.37.

Jiġifieri kien se jkun hemm żieda ta' 233%.

Bit-tariffi li kienu proposti, il-kont ta' familja ta' erbgħa min-nies minn Lm20.96 kien se jitla' għal Lm55.62, 112% iżjed; u familja ta' ħamsa minn Lm25 kienet se tibda tħallas Lm55, jiġifieri kien se jkollha żieda ta' 120%.

Mela jekk hemm xi ħaġa li hija conspicuous f'dawn l-eżempji hija l-fatt li fl-ebda każ ma jirriżulta li kien hemm żidiet viċin l-20% u t-30% kif kien qal li kellhom ikunu ż-żidiet l-Onor.

Sant.

Mr Speaker, jien ma nistax nifhem kif wieħed jibqa' jsostni din it-tip ta' pożizzjoni għax żgur li mhux hekk saru l-affarijiet.

Jien m'għamiltx inkjesti, pero' staqsejt lil diversi individwi x'ġara u ġejt informat li kienet ħarġu instructions li l-gvern ried jiġbor madwar Lm8 miljun iktar mill-WSC bit-tariffi l-ġodda tad-drenaġġ u ta' l-ilma.

U nħadmet skema biex dawn jinġabru.

Jien niftakar lill-Onor.

Sant dak iż-żmien jgħid bl-iktar mod ċar li għall-ewwel l-affarijiet se jsiru hekk, imbagħad 'il quddiem, jekk jaraw li soċjalment ma jkunux tajbin jew ma jkunux ġusti, jimmodifikawhom.

Ir-riżultat kien li kellna sena ta' taħdwid bil-konsegwenza li l-korporazzjoni ntefgħet f'diffikultajiet kbar minħabba l-fatt li kien hemm bidla wara bidla.

Il- politiċi li kienu fil-gvern bdew iwaħħlu fil-korporazzjoni, meta fil-fatt ir-responsabbilta' kienet tan-nies li kienu ħarġu l-instructions biex il- Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma żżid id-dħul tagħha daqstant.

Jekk kien hemm qasam fejn dehret ċar l-inkompetenza tal-gvern preċedenti, kien proprju dan il-qasam.

Għaliex kif jista' wieħed jaċċetta żidiet fenominali bħal dawn li ħallew effett negattiv mhux biss fuq il-poplu tagħna, imma fuq l-ekonomija kollha.

Għax irridu niftarku li anke l-industrija ntlaqtet minn żidiet esaġerati.

Kien hemm każijiet fejn produtturi Maltin kienu se jsofru żieda ta' 'l fuq minn 1000% fis-sena.

Jiġifieri filwaqt li kien qed isir ħafna kliem sabiħ dwar ristrutturazzjoni u protezzjoni lill-industrija tagħna, min-naħa l-oħra l-gvern kien qiegħed jagħti daqqa 'l isfel lis- settur ta' l-industrija b'mod li ħalla effett ħażin ferm fuq is-settur.

L-istess jista' jingħad għal setturi oħra ta' l-ekonomija tagħna, per eżempju s-setturi li għandhom x'jaqsmu mat-turiżmu u ma' l-agrikoltura.

Lis-settur ta' l-agrikoltura kienu litteralment se jifgawh għaliex it- tariffi ta' l-ilma minn 10ċ kull metru kubu kien propost li jitilgħu għal aktar minn minn Lm1.

Għalhekk jidher li fejn jidħol is-settur ta' l- agrikoltura, li dejjem ġie kkonsidrat miż-żewġ naħat tal-Kamra bħala settur importanti, is-sitwazzjoni kienet ħarbet minn idejn il-gvern preċedenti.

U ngħid "ħarbet" għaliex meta staqsejt lill-ex-ministru ta' l-agrikoltura: "Kif ħallejt dawn ir-rati jgħaddu mill-Kabinett?", qalli li xi darba kienu se jdaħħlu xi sistema ta' sussidju.

Jiġifieri l-intenzjoni ma kenitx li r- rati jiġu rranġati imma li tingħata xi forma ta' sussidju, għalkemm qatt ma ġie spjegat kif dan kellu jsir.

Dan kollu naturalment ħalla lis-settur ta' l-agrikoltura f'inċertezza kbira.

Jien konvint li dan l-atteġġjament tal-gvern preċedenti kien wieħed mill- fatturi prinċipali li wasslu għat-telf kbir fir-ritmu ekonomiku li kellna s- sena li għaddiet, għaliex b'din l-inċertezza mhux biss ġew affettwati l- konsumaturi, imma ġie affettwat ukoll l-investiment.

Anke l- industrijalisti barranin li kienu qed jinvestu hawnhekk bdew jaħsbuha għax ma kenux jafu kemm se jkunu r-rati peress li fl-1997 kien hemm tibdil fis- sistema ta' tassazzjoni u tibdil fir-rati tad-dawl u ta' l-ilma.

Fil-fatt nafu li kellu jasal Novembru tas-sena li għaddiet biex ingħataw a fair deal.

Mr Speaker, tajjeb li ngħid xi ħaġa fuq dan il-fair deal li l-gvern preżenti impenja ruħu biex jagħti mill-ewwel ġranet li tela fil-gvern wara li qabel l-elezzjoni kien wiegħed li jerġa' jirrevedi t-tariffi b'mod raġonevoli.

Fil-fatt f'Novembru tas-sena li għaddiet ġew imħabbra t- tariffi tad-dawl u l-ilma kemm għall-konsumatur u kemm għall-industrija wara diskussjonijiet wiesgħa u wara li ntlaħaq consensus mad-diversi assoċjazzjonijiet, speċjalment fi ħdan il-kunsill Malti għall-Iżvilupp Ekonomiku, u wara diskussjonijiet li saru separatament ma' l- assoċjazzjonijiet kollha involuti fl-ekonomija tagħna.

Aħna naħsbu li s-soluzzjoni li ħriġna biha hija waħda li l-pajjiż jiflaħ għaliha.

Kif se nispjega, hemm xi żidiet fit-tariffi, imma llum huma ħafna iktar maniġġabbli.

Anke f'dak li jirrigwarda l-konsum ta' 20 gallun ilma kuljum għal kull persuna, ma nistax nifhem kif il-gvern preċedenti f'daqqa waħda ddeċieda li 20 gallun kienu wisq u naqqashom għal 18-il gallun kuljum, għax fil-fatt iktar ma jogħla l-istandard of living iktar jista' jogħla l-konsum.

Aħna dehrilna li għandna nżommu l-konsum ta' 20 gallun ilma kuljum għal kull persuna għaliex dan l-ammont jirrifletti standard of living aħjar.

Għalhekk one single person household li kienet tħallas Lm7.94 fuq konsum ta' 20 gallun ilma kuljum u spiċċat tħallas madwar Lm55 bit-tariffi tal-gvern preċedenti, bit-tariffi kif ġew riveduti f'Novembru li għadda se tħallas Lm17.45.

Veru li fuq sena hemm żieda ta' madwar Lm10 meta mqabbel mal-kont li kienet tħallas oriġinarjament, jiġifieri inqas minn Lm1 fix-xahar, pero' żgur li t-tnaqqis mill-kont li kienet se tħallas taħt gvern preċedenti huwa massiċċ, madwar Lm1 fil-ġimgħa inqas mit-tariffi li kienu proposti.

Jekk nieħdu household ta' żewġ persuni nsibu li bit-tariffi l-antiki ta' qabel Novembru 1997 din kienet tħallas Lm12.28.

Bit-tariffi tal-gvern preċedenti din kienet se tħallas Lm55, filwaqt li bit-tariffi kif riveduti minn dan il-gvern il-kont se jinżel għal Lm22.89.

Jiġifieri ż-żieda issa hija ta' madwar Lm11 fis-sena, li hija ferm inqas miż-żieda massiċċa li kienet qed tiġi proposta, li kienet ta' madwar Lm43 taħt is-sistema tal- gvern preċedenti.

Jekk nieħdu household ta' tlieta li bit-tariffi ta' qabel Novembru ta' l- 1997 kienet tħallas Lm16.62 u bit-tariffi tal-gvern preċedenti kellha titfaċċja kont ta' Lm55, insibu li issa l-kont tagħha se jinżel għal Lm28, jiġifieri madwar Lm12 aktar milli kienet tħallas bit-tariffi l-antiki.

Familja ta' erbgħa li kienet tħallas Lm20.96, bit-tariffi proposti kienet se tibda tħallas Lm55, u issa se tħallas madwar Lm33.78, jiġifieri żieda ta' Lm13 fuq dak li kienet tħallas qabel.

Fil-każ ta' familja ta' ħamsa li kienet tħallas Lm25 u taħt is-sistema tal-gvern preċedenti kienet se tħallas Lm55.88, jiġifieri kienet se tiffaċċja żieda ta' Lm31, il-kont issa se jkun ta' Lm35 u allura ż-żieda fuq il-kont l-antik se tkun biss ta' madwar Lm10.

Jekk wieħed iħares lejn it-tariffi l-ġodda li għamel dan il-gvern isib li fil-maġġor parti tal-każijiet iż-żieda fil-kontijiet imqabbla ma' dawk ta' qabel ma kien hemm Gvern Laburista hija ta' madwar Lm1 jew inqas fix-xahar, jiġifieri madwar Lm12 fis-sena.

Min-naħa l-oħra ż-żidiet li kien impona l- gvern preċedenti, il-gvern b'kuxjenza soċjali, kienu ta' iktar minn Lm1 fil- ġimgħa fuq il-konsum ta' familji normali!

(Interruzzjonijiet) L-Onor.

George Vella qed jistaqsini dwar il-kuxjenza soċjali.

Mr Speaker, jekk l- Onor. George Vella ried jagħmel eżami ta' kemm il-Gvern Laburista tassew kien tilef il-kuxjenza soċjali għaliex tilef il-bilanċ tas-sens komun, ir- raġuni u kull sens ta' oġġettivita', l-eżami jmissu għamlu wara l-aħħar elezzjoni.

Iktar ma l-Onor.

George Vella jdum ma jirrealizza kemm żbalja u li għandu piż xi jġorr għax lil pajjiżna tefgħu f'qagħda kerha ...

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Kompli, Onorevoli, u indirizza lis-Sedja.

(Interruzzjonijiet) Jekk jogħġobkom, żommi l-ordni.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Mr Speaker, ma naħsibx li huwa diskors adattat għal din il-Kamra li l-Onor.

George Vella joqgħod jitkellem fuq ħdura u mhux ħdura.

MR SPEAKER: Kompli, Onorevoli.

Indirizza lis-Sedja u kompli bid-diskors tiegħek.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Naħseb li l-Onor.

Vella għandu joqgħod attent kif ipoġġi d-diskors imma wara l-foul li għamlu ...

(Interruzzjonijiet) Jekk irrid inkun iebes, Mr Speaker, naf inkun iebes ukoll!

Wara l-foul u d- diżastru li għamel il-gvern preċedenti jmisshom ħadu lezzjoni.

Ma nippretendix li jiġi xi ħadd hawnhekk jitkellem fuq ħdura u mhux ħdura u dan kollu.

Jien nippretendi li jgħidu bħalma qal il-Kap ta' l-Oppożizzjoni llum.

Dan illum qed jgħid li ħa żball!

Hu ried li l-Korporazzjoni għas- Servizzi ta' l-Ilma żżid id-dħul tagħha bi Lm8 miljun u minflok spiċċa għamel disastru mill-korporazzjoni!

Mr Speaker, dawn l-affarijiet forsi jweġġgħu għax il-ministri preċedenti, bir-responsabbilta' kollettiva, kollha għandhom piż xi jġorru.

Wara kollox dan kien żball li l-poplu Malti kollu oġġezzjona għalih.

Mhux talli hekk, talli kien hemm ukoll element ta' qerq fejn jidħlu t-tariffi tad-drenaġġ għaliex kienu qalu li din hija tariffa li l-Gvern Nazzjonalista ta' qabel kien bil-ħsieb li jimponiha wara li kien daħal fi ftehim f'dan is-sens.

Aħna mill-oppożizzjoni konna għedna diversi drabi li dan ma kienx veru u llum ipprovajnieh għaliex reġġajna lura din it-tariffa u qed nuru lill- poplu kemm kontu tigdbu meta kontu fil-gvern!

Kontu qegħdin tipprovaw tgħaddu lill-poplu minn għajn il-labra, u prova ta' dan hija li aħna neħħejna din it-taxxa tad-drenaġġ.

Ma kellniex bżonnha għax ma kien hemm l- ebda agreement li jimponiha fuq pajjiżna kif ipprovaw jgħidu meta kienu fil- gvern.

Il-verita' hija li aħna mill-ewwel wettaqna dak li wegħedna u jidher li dan iweġġa' lil tan-naħa l-oħra.

Pero' jekk ma titgħallmux mill- iżbalji li għamiltu se jkollkom tieħdu paċenzja u toqogħdu fuq dawk il- bankijiet għal ħafna iktar snin, Onorevoli Cuschieri.

U meta nara hekk jiddispjaċini għaliex intom għandkom tkunu gvern alternattiv.

Għalkemm nammetti li l-Onor.

Cuschieri ma kienx parti mill-gvern preċedenti, xorta kien jagħtih support u f'Settembru li għadda vvota għall-gvern li kien għamel dawn it-tariffi.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom, no cross debate.

Kompli Onorevoli Bonnici.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Bilfors iridu jġorru r-responsabbilta' ta' dak li għamlu.

Dan kien aġir bla ħsieb u bla għaqal li juri inkompetenza kbira u l-inkapaċita' tal-gvern preċedenti li jikkonsidra l-iktar ħaġa elementari f'pajjiżna, kif se jaffettwa lill-konsumatur il-kont tad-dawl u ta' l-ilma.

Minkejja l-għajta "iċ-ċittadin l-ewwel", iċ-ċittadin dejjem ġie l-aħħar!

Għaliex l-iktar wieħed li kien batut sab ruħu mgħobbi bl-ogħla persentaġġ ta' żieda fil-kontijiet.

Per eżempju, skond it-tabella li kont qed nikkwota minnha, il-kont ta' familja ta' wieħed kien se jiżdied b'seba' darbiet, l-iktar persentaġġ għoli li kien hemm miż-żidiet kollha.

Issa aħna nafu li ħafna mill-familji ta' wieħed ikunu magħmula minn pensjonanti jew nies oħra li ma jaqilgħux dawk l-eluf biex ikunu jistgħu jaffordjaw żieda ta' Lm1 fil-ġimgħa jew iktar għall-kont tad-dawl u l-ilma.

Għalhekk jien ngħid li din kienet irresponsabbilta' kbira min-naħa tal-Gvern Laburista u l-atteġġjament li qed nara s'issa juri inkapaċita' to come to terms u li jaċċettaw li għamlu froġa kbira jew qassata li tefgħethom mhux biss barra mill-gvern imma għal żmien twil fl-oppożizzjoni.

Mr Speaker, qabel ma ngħaddi biex nitkellem fuq ir-revenue, nitlob il- permess tal-Kamra sabiex inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra din it-tabella li tagħti ċ-ċifri li qed insemmi.

MR SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella komparattiva dwar it-tariffi ta' l-ilma.

Ħalli naraw x'inhu l-effett tat-tibdil li qed nagħmlu.

Jekk inħarsu lejn id-dħul tal-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma nsibu li matul is-sena Ottubru 1996 - Settembru 1997, is-sena ta' qabel din l-esaġerazzjoni fit- tariffi, id-dħul tagħha kien ta' madwar Lm7.4 miljun.

Skond l-estimi li ġew approvati madwar sena ilu, id-dħul tal-korporazzjoni wara r-reviżjoni tat-tariffi kellu jitla' għal Lm15.4 miljun, żieda ta' madwar Lm8 miljun fuq ir-revenue li kellha mit-tariffi l-qodma.

U hawnhekk joħroġ il-qerq tal-gvern preċedenti għax filwaqt li llum qed nisimgħu li ż-żieda fil- kontijiet kellha tkun ta' 20% jew 30%, jirriżulta li ż-żieda fid-dħul hija ta' 100%.

Dan juri bl-iktar mod ċar il-falliment tal-gvern preċedenti.

Ma jistax ikun li l-Kap ta' l-Oppożizzjoni, li dak iż-żmien kien prim ministru, kien ordna li t-tariffi jiżdiedu b'20% jew 30% għax skond l-estimi li ġew approvati mill-Kabinett u ovvjament mill-Parlament, jirriżulta li ż-żieda fid-dħul kienet id-doppju, żieda ta' 'l fuq minn 100%.

Ma jagħmilx sens, la dak iż-żmien u lanqas illum, li l-Kap ta' l-Oppożizzjoni jibqa' jsostni l-istess ħaġa għax dawn mhumiex affarijiet fejn xi skrivan seta' ħa xi żball x'imkien u niżżel ċifra b'oħra.

Dawn iċ-ċifri li għaddew mill- Kabinett u għaddew mill-iskrutinju tal-membri parlamentari tan-naħa tal- Gvern Laburista juru żidiet li huma way out u jesponu l-fatt li l-Kap ta' l- Oppożizzjoni kien qiegħed iqarraq meta qal li ż-żidiet suppost li kellhom ikunu ta' 20% jew 30%!

U naf x'jien ngħid, Mr Speaker, għax staqsejt.

Kien l-ex-prim ministru Alfred Sant li ordna lill-WSC timponi ż-żieda ta' Lm8 miljun li qed tiġi riflessa hawnhekk.

Dawn huma l-fatti u allura dan li qed jingħad mill-Kap ta' l-Oppożizzjoni huwa biss smoke-screen; qiegħed jipprova jiggranfa ma' kull ħaġa biex jipprova jispjega għaliex tilef l- elezzjoni.

Jien bilfors irrid insemmi dawn l-affarijiet ħalli nkunu nafu fejn qegħdin.

Illum il-Kap ta' l-Oppożizzjoni ma jistax jibqa' jipprova jgħaddina biż-żmien.

Aħjar jgħid li t-tort kien tiegħu għax kull darba li f'din il-Kamra jew barra jgħid li dan kien xi żball ta' xi ħadd ieħor, jien nibqa' ninnegah.

Inti ordnajthom dawn iż-żidiet!

U hekk jirriżulta anke mill-estimi li għaddew minn din il-Kamra.

Jiġifieri d-dħul tal-WSC minn Lm7.4 miljun kien se jitla' għal Lm15.4 miljun u jekk tħares lejn il-profit and loss fl-estimi tal-korporazzjoni ssib li naturalment minħabba din iż- żieda l-gvern kien se jiffranka madwar Lm7 miljun jew Lm8 miljun f'sussidju.

Is-sena li għaddiet, sfortunatament, il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l- Ilma ma kellhiex id-dħul normali tagħha u allura d-dħul globali tagħha kien ta' Lm9.6 miljun, waqt li għas-sena li qegħdin fiha huwa stmat li d-dħul se jkun ta' Lm9.9 miljun.

Għalhekk jirriżulta li ż-żieda fid-dħul tal- korporazzjoni mit-tariffi l-ġodda, li għamilniehom b'kuxjenza soċjali, hija ta' madwar Lm2.3 miljun għas-sena li għaddiet u Lm2.6 miljun għal din is- sena.

Din m'hix żieda żgħira u żgur li tgħin biex ittaffi mill-problema finanzjarja b'mod responsabbli, b'mod li jifilħu għalih kemm l-industrija tal-manifattura, kemm is-settur ta' l-agrikoltura, kemm is-settur tat- turiżmu kif ukoll il-mara tad-dar u l-poplu kollu.

Din hija t-tip ta' żieda li qed nintroduċu; m'hijiex żieda żgħira, pero' ħdejn iċ-ċifri massiċċi li kien qiegħed jipproponi l-gvern preċedenti dawn huma ċifri ferm iktar responsabbli u raġunati.

Jien nawgura li l-korporazzjoni tkompli żżid fl-effiċjenza tagħha biex inkomplu nnaqqsu l-piż minn fuq il-gvern.

Anke hawnhekk irrid ngħid li l- atteġġjament ta' dan il-gvern hu differenti mill-atteġġjament maniġerjali, modern u effiċjenti tal-gvern preċedenti!

Dan kien iħares lejn il-bottom line tal-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma u jgħid: Din tinsab falluta, mela rridu nżidu d-dħul bi Lm8 miljun.

Jien naħseb li kien jinsa li din hija koporazzjoni li għandha ċerti piżijiet u obbligi anke ta' natura soċjali.

Barra minn hekk wieħed irid jikkonsidra li fl- infrastruttura, speċjalment dik li għandha x'taqsam mad-distribuzzjoni ta' l-ilma, għad hemm bżonn isir ċertu investiment li ma jsirx għal sena jew tnejn, imma ġieli jsir għal 30 jew 40 sena.

Meta jkun qed isir xi pipeline kbir hekk tiġi kalkolata l-life span tiegħu.

Issa li stabbilejna li r-revenue tal-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l- Ilma huwa stmat li din is-sena jammonta għal Lm9.9 miljun, ħalli nħarsu wkoll lejn il-costs tagħha.

Ovvjament peress li ħafna mill-ilma jiġi mill- ilma baħar dan jirrikjedi iktar konsum ta' l-elettriku għaliex il-proċess użat fir-reverse osmosis juża ħafna pompi biex l-ilma jitla' under pressure u jgħaddi minn filters speċjali li jissejħu "membranes" u b'hekk jissaffa mill-impurities li jkollu.

Huwa kkalkolat li l-ispiża tal-konsum ta' l- elettriku għal din is-sena se tkun ta' madwar Lm4 miljun, waqt li l-ispiża ta' l-elettriku biex joperaw il-pompi ta' l-ilma ħalli dan jitqassam hija ta' madwar Lm176,000.

B'kollox l-ispiża ta' l-elettriku għall-WSC se tammonta għal Lm4.2 miljun.

Spiża oħra hija dik tal-wages and salaries li tista' tinqasam fi tliet kateogriji: l-ispiża tal-production li hija ta' madwar Lm0.5 miljun, l- ispiża tad-distribution li hija tamadwar Lm3.46 miljun - din l-iktar li tinvolvi spejjeż għax hija xi ħaġa li għandha x'taqsam ma' l-infrastruttura ta' pajjiżna daqskemm huma t-toroq - u l-ispiża ta' l-administration li hija ta' madwar Lm2.49 miljun.

B'kollox hemm Lm6.49 miljun bħala wages and salaries.

L-ispiża totali biex tipproduċi u tqassam l-elettriku u l-wages and salaries tiġi madwar Lm10.7 miljun li bla dubju huma recurrent costs biex tipproduċi l-ilma u tħallas il-pagi, kemm ta' dawk li qed jaħdmu fid- distribution, waqt li d-dħul totali huwa ta' Lm9.9 miljun.

Jiġifieri hemm telf relattivament żgħir ta' Lm800,000.

Din hija s-sitwazzjoni llum.

M'hemmx dubju li l-operations tal-Korporazzjoni jistgħu jitjiebu, u fil- fatt il-korporazzjoni qed tippjana biex il-konsum ta' l-elettriku jiġi ekonomizzat u l-overtime jintuża b'mod iktar għaqli ħalli tonqos l-ispiża kif hemm indikat ukoll fl-estimi.

Imma bħala starting point irridu nifhmu li l-ispejjeż ta' l-elettriku u tal-pagi huma prattikament daqskemm il- Korporazzjoni ddaħħal mill-bejgħ ta' l-ilma bit-tariffi l-ġodda.

X'inhuma l-ispejjeż l-oħra?

Hemm diversi spejjeż oħra, fosthom l-ispiża fuq operations and maintenance tar-reverse osmosis plants, li tlaħħaq madwar Lm1.5 miljun; Lm2 miljun fuq depreciation on reverse osmosis plants; other distribution costs konnessi ma' repairs, maintenance and materials consumed li jlaħħqu madwar Lm1.2 miljun, u Lm0.5 miljun li jinkludu other depreciation.

Dawn l-ispejjeż li qed insemmi diġa' jammontaw għal Lm5.3 miljun.

Imbagħad hemm miscellaneous costs oħra li huma posta, printing, transport, telephones, rents u affarijiet oħra li kollha f'daqqa jlaħħqu Lm1.66 miljun.

Naturalment imbagħad hemm l-ispiża ta' Lm2.475 miljun fis-sena li huma financial costs, peress li l-WSC għandha self mill-banek li ħafna drabi jkun għal seba' snin jew inqas.

Il- costs kollha tal-korporazzjoni jiżdiedu b'madwar Lm10 miljun, pero' ħafna minnhom għandhom x'jaqsmu ma' l-infrastruttura bażika ta' pajjiżna.

Mr Speaker, il-gvern bir-responsabbilta' kollha qal li mhux se jħalli lill-korporazzjoni tegħreq weħidha.

Irridu nifhmu li meta din kienet dipartiment tal-gvern il-piż kien iġorru l-gvern.

Madankollu issa l-gvern xorta għandu r-responsabbilta' ta' ċerti costs fejn tidħol l- infrastruttura.

Għalhekk qed jalloka madwar Lm10 miljun biex ikun jista' jagħmel tajjeb għal din l-ispiża.

Parti oħra mill-ispiża tal-korporazzjoni hija l-investiment ġdid.

Hawnhekk wieħed jista' jgħid: Imma l-kapital għal dan l-investiment m'għandhiex tiġbru l-korporazzjoni mit-tariffi li tagħmel?

Idealment hekk għandu jsir, imma fil-prattika jkun ġenn li tipprova tgħabbi t-tariffi ta' l-ilma bil-costs tal-kapital ta' l-infrastruttura li biċċa minnu jista' jkun ippjanat għal 20, 30 jew 40 sena.

Ikun ġenn jekk nirraġunaw li waqt li għandna nieħdu mill-budget tal-gvern biex issir triq, biex jitpoġġew pajpijiet taħt it-triq m'għandux x'jaqsam il-gvern.

Kulħadd jikkritika lill-WSC fuq l-ineffiċjenza.

Għalkemm nammetti li hemm ħafna xi jsir fil- korporazzjoni, naħseb li we've gone overboard meta l-gvern preċedenti kien qabad l-iskuża li l-korporazzjoni hija falluta u nefaħha b'mod li waqqagħha fl-assurdita'.

Taħt capital expenditure din is-sena l-korporazzjoni se tissellef Lm4.8 miljun biex tagħmel pipe laying ġdid.

Barra minn hekk, se jkun hemm spejjeż ta' Lm200,000 għal ground water development; Lm370,000 għar-repairs to reservoirs; Lm470,000 fuq distribution; Lm360,000 fuq telemetry, proġett li huwa ffinanzjat mill-Unjoni Ewropea, u affarijiet oħra.

B'kollox l-ispiża kapitali se tlaħħaq Lm6.78 miljun.

Ovvjament, biex tkun tista' tagħmel din l-ispiża l-korporazzjoni se jkollha tissellef.

Issa effettivament din hija parti mill-investiment f'pajjiżna u meta l-gvern ikun qiegħed jinvesti fit-toroq, fil-bini ta' skejjel jew fil-bini ta' sptar ikollu jirrikorri għas-self.

Kif għedt qabel, diġa' hemm schedule ta' annual repayments ta' dan is-self li qed isir mill-korporazzjoni.

Il-financial costs u d-depreciation jammontaw għal Lm4.6 miljun.

Jiġifieri mill-Lm10 miljun li l-gvern qed jagħti bħala subvention, madwar Lm4.6 miljun imorru biex iħallsu lura l-kapital li diġa' ġie investit jew inkella f'depreciation, biex jagħmel tajjeb għall-pagamenti tal-loans li saru.

Allura wieħed jista' jgħid li nofs il-budget tal-korporazzjoni, madwar Lm10 miljun, bażikament huma recurrent costs, elettriku, pagi tal- ħaddiema, eċċ., imbagħad hemm madwar Lm10 miljun oħra li parti kbira minnhom huma għall-investiment.

Ir-recurrent costs u r-revenue huma prattikament indaqs, imma l-kapital mhuwiex.

Il-gvern qiegħed jagħti subvention biex ikun jista' jsir iktar investiment ħalli niżguraw li jkollna pajpijiet tajbin taħt it-toroq u b'hekk jonqsu l-leakages.

Bilfors irid isir dan l-investiment biex jitnaqqsu l-costs of operation.

Veru li l- korporazzjoni hija piż fuq il-gvern, imma ma jfissirx li għandna noħorġu nattakkawha li hi inkompetenti jew inkella nagħmlu tariffi li finalment jispiċċaw jifgaw l-ekonomija tagħna.

Din mhijiex is-sistema li għandna nużaw u nafu li fil-fatt wasslet għal diffikultajiet kbar.

Ma xtaqtx intawwal wisq, pero' naħseb li ta' min isemmi d-diversi pjanijiet li għandha l-korporazzjoni.

MR SPEAKER: Onorevoli, skadielek il-ħin u għandek bżonn extension biex tkompli titkellem.

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Nipproponi li jkompli jinstema'.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

MICHAEL ASCIAK: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Onor.

Josef Bonnici jkompli jinstema'.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nirringrazzja lill-proponent u lis-sekondant.

M'iniex se ndum ħafna għaliex diġa' tkellimt fit-tul, imbagħad fil-winding up inkun nista' nespandi ftit ieħor.

Mr Speaker, fil-korporazzjoni hemm pjanijiet biex isir assessment aħjar ta' dak li għandu x'jaqsam ma' costs of production u costs of distribution għax dik id-distinzjoni mhux dejjem kienet issir.

Fil-fatt fl-estimi hemm ċaqliq f'ċerti kategoriji proprju minħabba l-eżerċizzju li qed isir biex il- costs jiġu identifikati aħjar.

Din is-sena se jittieħdu diversi inizjattivi biex ikun hemm titjib fil- korporazzjoni.

Per eżempju, jien informat li kien hemm an internal audit system li ma kenitx qed tiffunzjona sewwa.

Hemm diversi affarijiet li qed jiġu mistħarrġa iktar fid-dettall, ngħidu aħna x'tip ta' consultancy agreements saru u jekk kellhomx il-permess tal-finanzi.

Hemm ħafna dettalji bħal dawn li forsi nista' nidħol fihom aktar tard.

Ċertament li l-iktar ħaġa li impressjonatni fil-WSC hija l-moral baxx li kien hemm wara sena ta' taħwid, kritika u bidliet.

Il-working rules kienu qed jinbidlu minn ġimgħa għal ġimgħa bil-konsegwenza li l-moral ta' l- impjegati beda jitbaxxa, speċjalment għaliex meta bdew jiltaqgħu mad- diffikultajiet ma kien hemm ħadd li kien lest biex isolvihomlhom b'mod razzjonali.

The easiest thing kienet li wieħed jikkritika lill-povri impjegati tal-korporazzjoni li kienu qed jipprovaw jagħmlu mill-aħjar li jistgħu f'sitwazzjoni fejn id-direzzjoni mill-ogħla persuna tal-gvern kienet ħażina.

Id-direzzjoni ma jmisshiex kienet li d-dħul bilfors irid jiżdied bi Lm8 miljun mingħajr ma wieħed jara x'effett kien se jkollhom il- passi li kellhom jittieħdu għal dan il-għan.

Il-gvern preċedenti, b'mod partikolari l-ex-prim ministru l-Onor.

Alfred Sant, ma ħasibx f'dawn l- affarijiet jew, biex inkun ħanin, naħseb li m'għaddietlux minn moħħu.

Pero' l-verita' hija li din id-direzzjoni kkaġunat diffikultajiet serji li mhux biss kienu parti mir-raġuni għat-telfa elettorali tal-Gvern Laburista imma wkoll ikkaġunat inċertezzi kbar li għadna nbatu minnhom sal-lum.

Per eżempju, sfortunatament il-kontijiet baqgħalhom ftit biex joħorġu għalkemm kulħadd jaf li l-piż huwa ferm inqas.

Imma għad irridu nistennew sa nofs Marzu jew l-aħħar ta' Marzu biex joħorġu l-kontijiet domestiċi.

Il- kontijiet ta' l-industrija u tat-turiżmu fil-fatt qegħdin joħorġu.

Mr Speaker, jien se nieqaf hawn.

Forsi fil-winding up inkun nista' nagħti iktar dettalji dwar xi punti li l-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma għandha ħsieb li tkompli tibni fuqhom.

Grazzi.

MR SPEAKER: Iktar rimarki?

L-Onor.

Louis Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Mr Speaker, illum qegħdin nitkellmu dwar l-estimi tal-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-ilma għas-sena finanzjarja 1998/1999.

M'hemmx dubju li l-qasam ta' l-ilma fil-pajjiż huwa importantissimu.

Kulħadd jaf li l-ilma huwa l-bażi tal-ħajja.

Mhux biss huwa essenzjali għall-ħajja ta' kull wieħed u waħda minna, imma huwa essenzjali wkoll għall- iżvilupp nazzjonali.

Kulħadd jaf li biex ikollna standard of living li jirrifletti t-trends tal-lum irid ikollna settur ta' l-ilma li tista' tiddependi fuqu.

Bħalma għedna l-aħħar darba fuq il-korporazzjoni Enemalta, nistgħu ngħidu f'dan il-każ ukoll; is-settur industrijali u s- settur kummerċjali jiddependu ħafna fuq is-servizzi ta' l-ilma.

Imbagħad għandna l-qasam agrikolu li għalkemm huwa settur żgħir, anke bħala persentaġġ tal-qasam industrijali kollu f'pajjiżna, huwa settur importanti li jiddependi ħafna fuq is-servizzi ta' l-ilma.

F'pajjiżna l- ilma huwa riżors skars u biex nipproduċuh fil-kwantitajiet li jkollna bżonn jiġi jiswa spejjeż kbar.

Jiġifieri l-poplu u l-gvern bilfors ikollhom jippompjaw flejjes kbar biex f'pajjiżna jkollna ammont biżżejjed ta' ilma li jissodisfa d-domanda tas-settur domestiku, industrijali, kummerċjali u agrikolu.

Irridu jew ma rridux, dawn l-ispejjeż irridu nħallsuhom jew bħala tariffi jew bħala taxxi.

Il-ministru tkellem ħafna dwar it-tariffi għalkemm dan is-settur huwa ħafna iżjed wiesa' minn hekk.

Il-punt hu li minn hawn jew minn hemm, mill-but tal-lemin jew mill-but tax-xellug, f'forma ta' tariffi jew f'forma ta' taxxi, dawn il-flus iridu joħorġu minn but il-poplu Malti.

Is-settur konness mas-servizz ta' l-ilma minn dejjem kien importanti f'dan il-pajjiż.

Fil-fatt jekk tmur lura mijiet ta' snin issib li missirijietna fi żmien il-Kavallieri wkoll kienu jitkellmu dwar dan is- settur importanti u kienu saru ħafna xogħlijiet preċiżament biex jindirizzaw il-problema ta' l-ilma f'pajjiżna.

Illum parti sostanzjali ta' l-ilma jiġi prodott fl-impjanti tar-reverse osmosis.

Ta' min ifakkar lill- Kamra li s-settur tar-reverse osmosis jikkonsma madwar 20% tal-produzzjoni elettrika f'dan il-pajjiż.

Mela s-settur ta' l-ilma huwa konness ukoll mas- settur ta' l-enerġija u anke l-ambjent.

Għalhekk fil-mission statement tal- kumpannija tissemma wkoll l-importanza ta' l-ambjent f'dan il-pajjiż.

Mr Speaker, għedt dan kollu fl-introduzzjoni tiegħi biex kulħadd japprezza li l-pajjiż qed iħallas prezz għoli għall-ilma li jipproduċi.

Irridu nifhmu li kemm jekk it-tariffi jkunu għolja u kemm jekk ikunu baxxi, il-poplu jrid ikun edukat tajjeb biex juża l-ilma b'mod tajjeb.

Il-poplu jrid jifhem li mhux għax isib l-ilma fil-vit jista' jaħli u jużah b'mod ħażin.

Hemm bżonn li tidħol politika ta' konservazzjoni.

Korporazzjoni bħalma hija l-Water Services Corporation, trid u ma tridx, anke skond il- liġi stess, trid taħdem ukoll fuq bażi kummerċjali.

Il-ministru qal li l- gvern, irid jew ma jridx, ikollu jgħaddi xi forma ta' subvention jew għajnuna lill-korporazzjoni, pero' skond il-liġi kif formulata fl-1991, din il-kumpannija trid taħdem b'mod kummerċjali u trid għallinqas tipprova tilħaq bilanċ f'dawk li huma finanzi.

Ħalli nibda billi ngħid xi ħaġa dwar il-qagħda li kienet fiha din il- kumpannija meta l-Partit Laburista tela' fil-gvern fl-1996, u x'passi kellu jieħu biex isaħħaħ din il-korporazzjoni li tipproduċi l-ilma li fuqu jiddependi s-settur domestiku, industrijali, kummerċjali u agrikolu.

Meta tela' l-Gvern Laburista sab korporazzjoni li ma kellhiex flus biex tħallas lill-ħaddiema tagħha.

Dan jafu kulħadd, speċjalment il-ministru, jekk kellu ż-żmien jindaga u jfittex fil-minuti tal-korporazzjoni.

Preċiżament f'Lulju 1996 l-ex chairman tal-kumpannija, is-Sur Tancred Tabone, kien kiteb ċar u tond li jekk kien hemm xi flus fil-kexxun tal-korporazzjoni dawn kellhom imorru biex jitħallsu n-national security contributions tal- ħaddiema u mhux il-pagi.

Dak kien l-istat li kienet tinsab fih il- korporazzjoni li wiret Gvern Laburista.

Il-Gvern Laburista wiret korporazzjoni li ma setgħetx tagħti s-servizz lil 5,000 applikant li kienu ħallsu l-frontage contribution qabel l-1996 bit-tama li xi darba jkollhom is-servizz ta' l-ilma.

M'aħniex nitkellmu fuq 10 jew 20, imma fuq 5,000 applikant li ħallsu l-kontribuzzjoni u s- servizz ta' l-ilma qatt ma twassal lilhom minħabba s-sitwazzjoni ħażina li kienet fiha l-korporazzjoni wara disa' snin ta' Gvern Nazzjonalista.

Hawnhekk ukoll tidħol il-kuxjenza soċjali.

Għaliex għandek tiġbor il- frontage contribution ta' 5,000 applikant, u dawn il-flus tużahom x'imkien ieħor għax il-korporazzjoni hija falluta minflok li tagħti s-servizz essenzjali ta' l-ilma lil dawn l-applikanti?

Kien hawn għadd ta' familji li bl-għaraq ta' ġbinhom bnew id-djar tagħhom u ħallsu l-frontage contribution biex jieħdu s-servizz ta' l-ilma, imma baqgħu ma ħaduhx taħt l- amministrazzjoni Nazzjonalista.

U ta' min jgħid li l-biċċa l-kbira tal- membri li dakinhar kienu jifformaw parti mill-amministrazzjoni, illum qegħdin quddiemna jitkellmu fuq il-korporazzjoni b'mod li qishom qatt ma kellhom kuntatt magħha.

Dawn huma l-istess nies li ħallew sitwazzjoni fejn koppji żgħar u anzjani li applikaw u ħallsu għas-servizz ta' l-ilma baqgħu qatt ma ħadu dan is-servizz għax għandna korporazzjoni falluta.

Falluta mhux għax m'għandhiex flus - għax il-ministru qal li dak mhux importanti - imma falluta għaliex mhix kapaċi tagħti s-servizz li suppost tagħti skond il-liġi minħabba s-sitwazzjoni diżastruża li tinsab fiha.

U s-sitwazzjoni kienet diżastruża mhux minħabba t-tariffi - issa t-tariffi niġi għalihom iżjed tard - imma għaliex kellna korporazzjoni falluta finanzjarjament, falluta fl-ideat u falluta fis-sens li lanqas biss kienet kapaċi tagħti servizz lil madwar 5,000 applikant li kienu diġa' ħallsu l-frontage contribution biex imbagħad dawk il-flus ġew użati għal skopijiet oħrajn.

Taħt l-istess gvern li qed naraw quddiemna llum kellna korporazzjoni li kellha telf akkumulat ta' Lm14 miljun.

Ħafna drabi dawn il-figuri għan- nies ma jfissru xejn, imma meta l-korporazzjoni kienet tmur għand il-banek Maltin biex tissellef, tant kienet f'sitwazzjoni ħażina li l-banek kienu miftehmin bejniethom biex ma jsellfuhiex.

Għaliex fl-1996 din il- korporazzjoni ma kenitx kapaċi żżomm l-obbligi tagħha li tħallas lura d- dejn li kienet qed tissellef sena wara l-oħra.

Din hija l-korporazzjoni li qegħdin nitkellmu fuqha llum, immexxija minn dawn in-nies li kienu fallewha mhux biss mil-lat finanzjarju, imma fallewha mill-ideat u mill-funzjoni tagħha skond il-liġi, jiġifieri li tipprovdi dan is-servizz essenzjali lill- poplu Malti.

Mr Speaker, il-korporazzjoni li wiret Gvern Laburista ma kienet tista' tonora l-ebda obbligu li kellha, la l-obbligu lejn il-konsumaturi, la l- obbligi lejn il-banek li tissellef mingħandhom u lanqas l-obbligi mal- kuntratturi li kienet tqabbad biex jagħmlu x-xogħol.

Kellna korporazzjoni li sena wara l-oħra kienet tistrieħ fuq il-gvern biex jippompjalha miljuni ta' miljuni ta' liri, u 'l quddiem ntkellem dwar l-importanza ta' dan il- punt fil-kontest preżenti tad-direzzjoni ta' Malta.

Fl-1993 il-gvern ippompja Lm14.1 miljun lill-korporazzjoni; fl-1994 ippompjalha Lm10.5 miljun; fl-1995 għaddielha Lm13 miljun; fl-1996 Lm14 miljun; fl-1997 Lm14.76 miljun u fl-1998 il-gvern issussidja lill-korporazzjoni għas-somma ta' Lm13.5 miljun.

Din kienet il-qagħda finanzjarja tal-korporazzjoni li wiret Gvern Laburista.

Barra minn hekk, wiret sistema maniġerjali li kienet assolutament bla ideat u sitwazzjoni fejn il-ħaddiema kienu demoralizzati.

Per eżempju, fl- 1996 il-billing department ma kienx kapaċi joħroġ kontijiet ta' l-ilma għal sena sħiħa.

Jista' jkun li dan ġara għax kienet ġejja l-elezzjoni, imma probabbilment ir-raġuni kienet li s-sistema ta' l-informatika tal-WSC kemm dak iż-żmien, kemm fi żmien l-amministrazzjoni Laburista kif ukoll fil- preżent tant tinsab fi stat diżastruż li ma tistax toħroġ il-kontijiet.

X'miżuri ħa Gvern Laburista meta sab din is-sitwazzjoni prekarja?

L- ewwel ma għamel kien li pprova jinnegozja mal-banek biex dawn xi darba jerġgħu jibdew issellfu lill-korporazzjoni.

Għax biex tiffinanzja l-infiq kapitali bilfors irid ikollok l-għajnuna tal-banek plus l-għajnuna tal- gvern.

Wara diskussjonijiet twal, bl-għanuna tal-bord preċedenti - u għal dan ħaqqu prosit –il-gvern irnexxielu jġib lura l-għajnuna tal-banek li l- korporazzjoni kienet tilfet fi żmien l-amministrazzjoni Nazzjonalista ta' qabel l-1996 sforz l-inkompetenza u l-fatt li lanqas kienet tonora l- obbligi li kellha.

Din il-ħidma rnexxiet u b'dawk il-flus beda jinvesti fi proġetti kapitali.

Gvern Laburista ħadem ukoll biex jitnaqqsu l-ispejjeż rikorrenti tal-korporazzjoni u impenja ruħu biex titnaqqas il-ħela, tiżdied l-effiċjenza tal-korporazzjoni u jsiru ħlasijiet li kienu dovuti lill- korporazzjoni.

Il-korporazzjoni reġgħet kisbet il-fiduċja tal-banek u l- bord maniġerjali tal-korporazzjoni rnexxielu jnaqqas l-ispejjeż rikorrenti, kif jidher mill-estimi li qegħdin niddiskutu llum, billi naqqas il-ħaddiema bil-proċess ta' natural wastage, naqqas l-operational expenditure minn Lm16 miljun għal Lm15.2 miljun u naqqas ukoll l-ispiża fuq dawl u ilma.

Il-bord li għadu kif spiċċa għandu mertu kbir f'dan kollu għax ħadem bis-sħiħ fuq dawn il-miżuri ħalli l-korporazzjoni terġa' lura fuq saqajha.

U din il- ħidma tat il-frott għax waqt li fis-sena finanzjarja 1995/96 it-telf tal- kumpannija kien ta' Lm2.2 miljun, fl-1996/97 it-telf niżel għal Lm483,000.

Il-bord ħadem bla heda f'kull qasam tal-WSC.

Ħadem, per eżempju, fuq is- sistema tad-distribuzzjoni li 'l quddiem nidħol aktar fid-dettall fuqha, ħadem fuq is-sistema tar-reverse osmosis plants, fuq is-sistema ta' l- aquifer, il-kontroll ta' l-ilma tax-xita u d-distribuzzjoni tas-second class water.

Mr Speaker, ngħaddi biex nikkummenta fuq xi affarijiet iżjed tekniċi ħalli 'l quddiem nitkellem aktar fuq affarijiet topiċi.

Jekk wieħed iħares lejn table 18 li tidher f'paġna 43 tar-rapport annwali jsib diskrepanza kbira.

Tajjeb li wieħed jistaqsi lill-ministru jekk din it-table hijiex audited, għax skond informazzjoni li għandi, din il-profit and loss account table li ġiet printed fir-rapport annwali tal-kumpannija ma tressqitx quddiem il-bord tal-kumpannija, ma ġietx soġġetta għal audit, u għalhekk tmur kontra l-liġi li waqqfet il-korporazzjoni.

Il-liġi ta' l-1991 li waqqfet il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-ilma tgħid speċifikatament li kull rapport finanzjarju jrid jgħaddi quddiem il-bord, jiġi audited, diskuss u approvat mill-bord.

Skond l-informazzjoni li għandi jien din it- table mhijiex audited u lanqas hija approvata mill-bord u minkejja dan ġiet riprodotta hawnhekk fuq ir-rapport annwali.

Apparti l-fatt li mhijiex audited u ma kenitx diskussa mill-bord, din it-table hija misleading assolutament minħabba li hemm diskrepanza kbira bejn din it-table tal- profit and loss account u l-estimi preżenti li qegħdin nitkellmu fuqhom illum.

Għax dik it-table turi li fl-1997/98 kien se jkun hemm telf ta' Lm2,158,000 waqt li fl-estimi li qegħdin nitkellmu fuqhom illum jingħad li din is-sena se jkun hemm qliegħ ta' Lm4,102,000.

Allura nistaqsi lill- ministru: Liema ċifra minnhom hija korretta u min hu responsabbli għall- fatt li l-profit and loss account tal-kumpannija deher fir-rapport annwali mingħajr ma ġie diskuss fil-bord?

Xi ħadd irid jagħti spjegazzjoni ta' dan lil din il-Kamra għal dan, għax jekk wieħed ma jkunx attent, il-Kamra faċilment tiġi misled.

Fil-fatt il-bord li għadu kif spiċċa rnexxielu jispiċċa s-sena finanzjarja li għalqet f'Settembru 1998 mhux b'telf imma bi qliegħ ta' Lm4,102,000 wara li b'diskussjoni mal-gvern irnexxielu jġib żieda ta' Lm3,500,000 fis-subvention.

Dan huwa punt li nistenna li l- ministru jagħti spjegazzjoni dwaru u jara jekk xi ħadd ipprovax jimmiżlijdja lil din il-Kamra.

Sur President, jekk wieħed irid jitkellem b'mod konkret u li jagħmel sens fuq il-qasam ta' l-ilma f'dan il-pajjiż bilfors irid jitkellem fuq l- integrated water resource management, jiġifieri l-użu, l-indukrar u l- produzzjoni ta' l-ilma kollu f'dan il-pajjiż.

Tajjeb li wieħed jgħid li d- domanda għall-ilma f'dan il-pajjiż qiegħda bil-mod il-mod tonqos sena wara l-oħra minħabba miżuri li 'l quddiem se nitkellem fuqhom.

Fil-fatt, skond ir-rapport annwali tal-korporazzjoni, bejn Awissu ta' l-1997 u Lulju 1998 id-domanda għall-ilma naqset għal 40.75 miljun metru kubu fis-sena, jiġifieri kien hemm tnaqqis ta' 12.3%.

Dan it-tnaqqis fid-domanda għall- ilma wieħed irid jistudjah sew.

Ma jfissirx li l-istandard of living tal- Maltin qed jonqos, anzi pjuttost il-kontra.

L-istandard of living tal- Maltin qiegħed jogħla.

Il-fatt li kien hemm tnaqqis fid-domanda għall-ilma jirrifletti tajjeb fuq il-korporazzjoni għaliex kulħadd jaf li l-biċċa l- kbira ta' l-ilma li kien qed jiġi prodott f'dan il-pajjiż kien jintilef.

Fil-fatt jekk wieħed janalizza l-performance tal-korporazzjoni bejn l- 1987 u l-1996 mill-ewwel jinduna fejn kien qed imur l-investiment kapitali u x'kienet id-direzzjoni ta' Gvern Nazzjonalista.

Qabel l-1996 il-Gvern Nazzjonalista ġab lill-korporazzjoni f'dik is-sitwazzjoni miskina li spjegajt proprju minħabba management ħażin.

Kienu jaħsbu li l-unika soluzzjoni għall-problema ta' l-ilma f'dan il-pajjiż kienet sempliċement li sena wara l-oħra jiftħu impjanti ġodda ta' reverse osmosis u jżidu l- produzzjoni ta' l-ilma; mingħalihom li b'dik is-sistema biss tista' ssolvi l-problemi fil-qasam ta' l-ilma f'dan il-pajjiż.

Jien fittixt id-diskorsi li kienu jsiru f'dan il-Parlament u sibt li min-naħa ta' l-oppożizzjoni ħafna drabi nġibdet l-attenzjoni tal-korporazzjoni li paripassu ma' sistemi effiċjenti ta' produzzjoni ta' l-ilma trid tassigura li l-ilma ma jinħeliex fis-sistema tad-distribuzzjoni.

Jekk wieħed iħares lejn dak li kien qed jiġri jsib li fl-1987 il- produzzjoni ta' l-ilma f'dan il-pajjiż kienet ta' 32.88 miljun metru kubu fis-sena, li minnhom 18.54 miljun metru kubu kienu jinħlew jew ma jsirx ħlas għalih.

Sena wara l-oħra Gvern Nazzjonalista kien iżid l-impjanti tar- reverse osmosis u allura kienet tiżdied il-produzzjoni.

Fl-1989 il- produzzjoni telgħet għal 36 miljun metru kubu, imma l-ħela żdiedet ukoll u telgħet għal 21 miljun metru kubu.

Fl-1992 il-produzzjoni baqgħet tiżdied u laħħqet 47 miljun metru kubu fis-sena filwaqt li l-ħela baqgħet tiżdied ukoll u kienet tlaħħaq 27 miljun metru kubu.

U bqajna sejrin hekk; iktar ma nipproduċu ilma, iżjed ikun hemm ħela fis-sistema tad-distribuzzjoni.

Mela dak it-telf kollu li kienet qed iġġarrab il-korporazzjoni u dik is- sitwazzjoni falluta kienu riżultat ta' direzzjoni ħażina, riżultat ta' short-sightedness min-naħa tal-Gvern Nazzjonalista li kien qiegħed imexxi l- korporazzjoni.

Mr Speaker, nerġa' ngħid, din il-korporazzjoni kienet qiegħda titmexxa b'mod żbaljat.

Kienu jaħsbu li s-soluzzjoni tal-problemi f'dan il-qasam kienet biss li tiżdied il-produzzjoni permezz ta' reverse osmosis plants u għalhekk bnew ħafna minnhom, per eżempju f'Pembroke, iċ-Ċirkewwa u Tigne'.

Pero' fl-istess ħin ma kkontrollawx is-sistema tad-distribuzzjoni, bir- riżultat li iżjed ma kien qed jiġi prodott, ilma iżjed beda jinħela fis- sistema tad-distribuzzjoni.

U l-flus li konna nissellfu mill-banek u l- miljuni ta' liri li l-gvern kien qed jgħaddi lill-korporazzjoni kienu litteralment qed imorru down the drain għax l-ilma kien jinħela u joskula minħabba ħsarat fil-kanen.

Ħafna mill-ilma li tant iqum flus biex jiġi prodott u li tant huwa riżors importanti f'dan il-pajjiż, kien qed jispiċċa jinħela minkejja li l-Oppożizzjoni Laburista ħafna drabi kienet tiġbed l- attenzjoni tal-gvern preċedenti dwar dan.

Issa spiċċajna b'ħafna reverse osmosis plants li, kif spjegajt f'diskors ieħor f'din il-Kamra, qed jaħdmu at half throttle.

Fil-fatt minn risposta għal mistoqsija parlamentari numru 1491 jirriżulta li l-impjant ta' Lapsi li kien twaqqaf minn Gvern Laburista ta' qabel l-1987, u li oriġinarjament kien jaħdem bi 12-il train, illum spiċċa jaħdem b'erbgħa biss.

F'taċ-Ċirkewwa li twaqqaf minn Gvern Nazzjonalista u li suppost kellu ħames trains jipproduċu l-ilma, illum spiċċa bi tlieta biss jaħdmu.

Jien personalment żort l-impjant ta' Pembroke u nista' ngħid li għalkemm hemm 12-il train, fil-preżent sitta minnhom biss qed jaħdmu.

Fl-impjant tal-Marsa hemm żewġ trains li minnhom jaħdem wieħed biss, u fl-impjant ta' Tigne' hemm sitt trains u l-impjant jinsab wieqaf għal kollox, jiġifieri ma jipproduċis ilma għaliex m'hemmx bżonnu.

Dan ifisser li minn total ta' 37 train qed jaħdmu biss 14, jiġifieri 38% biss tal-potenzjal kollu tal-produzzjoni ta' l-ilma.

Dan kollu minħabba x-short-sightedness u l-ebusija tar-ras ta' Gvern Nazzjonalista li ma kellu l-ebda sens ta' direzzjoni f'dan il-qasam.

Għal dawn ir-raġunijiet fl-1996 spiċċajna f'sitwazzjoni fejn il- korporazzjoni, minkejja l-investimenti kbar kapitali li saru, ma kenitx kapaċi tagħti dan is-servizz essenzjali lil madwar 5,000 applikant f'dan il- pajjiż.

Jekk dan mhux falliment ma nafx x'jsita' jissejjaħ falliment meta qed titkellem fuq korporazzjoni ta' din l-importanza fil-pajjiż.

Mhux qed nitkellmu fuq xi żball fit-tariffi - u issa niġi għat-tariffi - imma fuq falliment ċar u ovvju għax il-korporazzjoni ma kenitx kapaċi tagħti lill- poplu Malti s-servizz li kienet rikjesta u mistennija li tagħti skond il- liġi.

Mhux talli hekk, talli Gvern Nazzjonalista kellu pjanijiet li jwaqqaf iżjed reverse osmosis plants.

Jekk wieħed iħares lejn l-annual report 1995/96 isib li kellhom il-ħsieb li jiftħu impjant ieħor f'Żonqor Point.

Jiġifieri dawn kien moħħhom biss biex nagħmlu iżjed reverse osmosis plants ħalli tiżdied il-produzzjoni ta' l-ilma, mingħalihom li b'daqshekk se jsolvu l-problema ta' l-ilma fil-pajjiż.

Imbagħad l-ilma kien jispiċċa jinħela u l-korporazzjoni tkompli tissellef mill-banek!

Jiġifieri wara dak l-investiment ta' miljuni ta' liri, il-korporazzjoni baqgħet f'sitwazzjoni kerha fejn ma setgħetx tagħti s-servizz lil min kien jinħtieġu.

Meta l-korporazzjoni waslet f'dan il-falliment kienet immexxija mill- istess nies li għandna quddiemna llum, u tajjeb ngħid li dak iż-żmien il- ministru responsabbli mill-kostruzzjoni, li taħtu kienet taqa' l-WSC, kien il-Perit Michael Falzon li llum huwa ċ-chairman tal-WSC.

Jiġifieri l- istess nies li wasslu lill-korporazzjoni f'dik is-sitwazzjoni, illum qegħdin jerġgħu jmexxuha u m'għandix dubju li se jagħmlu l-istess żbalji, wara x-xogħol siewi li għamel Gvern Laburista tul sentejn sħaħ bl-għajnuna wkoll tal-bord il-ġdid.

Lill-Onor.

Bonnici li qed jitbissem ngħidlu li dwar it-tariffi nitkellem iżjed tard għax l-unika ħaġa li tinteressa lill-Ministru Bonnici fil-WSC huma t-tariffi u l-persentaġġi u mhux l-effiċjenza tal-korporazzjoni.

(Interruzzjonijiet) Jinteressah biss il-punt politiku li qed jimpressjona lin-nies bit-tariffi ta' Gvern Laburista.

U fuq it-tariffi nitkellem iktar tard, ħalli naraw min għolla t-tariffi l-ewwel darba fl-1994 u min kien jgħid li kulħadd għandu ammont ta' ilma allokat għalih, imbagħad jekk jaqbeż dak il-livell irid iħallas il-kont kollu bit-tariffi kif jiġu jiswew lill-korporazzjoni.

Imma dan niġi għalih iżjed tard.

Tajjeb li nsemmi wkoll kif imxiet il-WSC, per eżempju, rigward l-impjant ta' Pembroke biex għamlu dawk it-12-il train.

Dawn taparsi kienu ħarġu tender pubblika u trasparenti biex japplikaw kumpanniji li huma intiżi f'dan il-qasam u meta l-kumpanniji li kienu tefgħu t-tender marru jaraw il- post, sabu li diġa' kien hemm l-apparat tal-kumpannija Polymetrics.

Allura dawk il-kumpanniji bir-raġun qalu: Dawn x'affarijiet huma; ħarġu t- tenders biex isir ix-xogħol, imma x-xogħol diġa' nbeda minn kumpannija li hija waħda minn fost dawk li ttenderjaw?!

Għalhekk naħseb li tajjeb li l- ministru jispjega dawn l-iżbalji li saru minn sieħbu stess li kien responsabbli għal dan il-qasam fiż-żmien li qed insemmi jien.

F'dan il-Parlament, sena wara l-oħra kien jiġi l-ministru jew is- segretarju parlamentari u jgħidilna li wara li għal ħafna snin il- management tar-reverse osomosis plants kien f'idejn il-kumpannija Polymetrics, kien wasal iż-żmien li l-gvern jieħdu f'idejh jibda jsir min- nies tagħna.

Pero' kienet tgħaddi sena, sentejn, jibqgħu jgħidu l-istess affarijiet u ma jsir xejn.

Dawn huma l-istess nies li llum qegħdin imexxu l-WSC.

Dan sar biss minn Gvern Laburista u speċifikament l-ex-Ministru Charles Buhagiar, li minn hawnhekk nawguralu fejqan ta' malajr.

Jiddispjaċini li mhux se jkun jista' jitkellem f'dan id-dibattitu dwar l- estimi tal-WSC għax naħseb li l-kontribuzzjoni tiegħu kienet tkun siewja ħafna biex joħroġ ċar kemm sar xogħol minnu u mill-bord li issa se jispiċċa biex tiġi rimedjata s-sitwazzjoni falluta tal-korporazzjoni.

Nerġa' ngħid li kien Gvern Laburista li ħa d-deċiżjoni li l-impjanti tar- reverse osmosis jibdew jitmexxew mill-Maltin.

Kien l-ex-Ministru Buhagiar li, flimkien mal-bord, iddeċieda li jieħu t-tmexxija tar-reverse osmosis plants minn idejn il-kumpannija Polymetrics biex jibdew jitmexxew b'iżjed effiċjenza.

Jien minn hawnhekk irrid nifraħ lill-ħaddiema kollha, kemm tal- kuntrattur u kemm tal-korporazzjoni, għax dawn barra li qegħdin iżommu r- reverse osmosis plants jaħdmu, irnexxielhom ukoll jiffrankaw lill- korporazzjoni s-somma ta' Lm1.7 miljun.

Ara l-Ministru preżenti t-tariffi biss isemmi; ma jsemmix kemm ħadem il-bord preċedenti taħt Gvern Laburista biex il-korporazzjoni jġibha fuq saqajha u jiffrankalha Lm1.7 miljun, piż li kieku jrid iġorru l-gvern jew il-konsumatur.

U dawn il-flus ma kenux se jmorru fil-bwiet tal-Maltin, imma fi bwiet ta' kumpanniji barranin li kien ilhom snin twal jaħdmu hawn Malta u li, wara kollox, ikkontribwew b'mod pożittiv f'dan il-qasam.

Barra minn hekk il-Gvern Nazzjonalista lanqas ma kien qed jagħmel ġustizzja soċjali, għax kien jgħaddi ż-żmien bil-poplu Malti u bl-istess korporazzjoni meta, minkejja dak li kien jgħid, qatt ma pprova jgħaddi dan is-settur lill-korporazzjoni kif għamel Gvern Laburista b'mod li, kif għedt, irnexxielu jiffranka lill-korporazzjoni s-somma ta' Lm1.7 miljun li kienu qegħdin jinsterqu minn ħalq iċ-ċittadini Maltin.

Jien minn hawnhekk nixtieq nawgura lill-kumpannija sussidjarja tal-WSC, il-Mediterranean Desalination Services u ngħidilhom prosit tax-xogħol li qegħdin jagħmlu.

Skond informazzjoni li għandi, din hija kumpannija mmexxija tajjeb u effiċjenti ħafna, tant li mhux biss qiegħda tagħti riżultati tajbin, iżda qed tħares aktar 'il bogħod ukoll billi qed tieħu kuntratti privati.

Jien nawguralha li jkollha l-expertise biżżejjed biex jirnexxilha toħroġ anke 'l barra minn xtutna u tkun kapaċi tagħmel xogħol barra mill-pajjiż.

Irridu niftakru li f'Malta għandna ċertu expertise f'dak li għandu x'jaqsam mas-sistema tal-produzzjoni ta' l-ilma, u madwar il-Mediterran hawn ħafna pajjiżi li m'għandhomx dan l-expertise.

Għalhekk jien nawgura li din il-kumpannija tifrex il-ħidma tagħha anke barra minn xtutna.

Mr Speaker, irrid nitkellem ukoll fuq l-aquifer, li huwa saff fil-blata ta' Malta fejn jinġema' ilma ġieri li jissoffa minn ġol-blat.

Dan huwa sors ta' ilma importanti ħafna għall-WSC u l-korporazzjoni għandha r- responsabbilta' li tindokrah.

Tajjeb li wieħed jgħid li mill-aquifer irnexxielna ntellgħu madwar 45% ta' l-ilma prodott f'pajjiżna.

Per eżempju, fl-1997-98 mill-aquifer tellajna 20.2 miljun metru kubu ta' ilma li minnhom 2.2 miljun metru kubu ttellgħu minn Għawdex.

Dan huwa sors importanti ħafna għal Għawdex għaliex hemmhekk m'hemmx reverse osmosis plants.

Fil-fatt ma nafx jekk mill-impjant tar-reverse osmosis taċ- Ċirkewwa aħniex nippompjaw xi ilma għal Għawdex.

Jekk le, allura nixtieq nistaqsi jekk jirriżultax li f'Għawdex qed jintuża biss ilma li ġej mill- aquifer.

Għaliex ta' min jgħid li dan l-ilma jkollu konċentrazzjoni qawwija ta' calcium u allura jkun aktar hard.

Jekk hu hekk, għandna naraw li din is-sitwazzjoni titranġa, għaliex l-Għawdxin għandhom jiggwadanjaw ukoll mill-blending li jsir ma' l-ilma prodott mir-reverse osmosis plants.

L-esplojtazzjoni ta' l-ilma mill-aquifer jidher li bil-mod il-mod qiegħda tonqos.

Din hija xi ħaġa tajba, għalkemm jidher li l-persentaġġ ta' l-ilma li jittella' mill-aquifer ikkomparat mat-total ta' ilma li nipproduċu sal- lum għadu l-istess.

Jien informat li l-korporazzjoni qiegħda tagħmel studju biex issib x'inhu l-aħjar ammont ta' ilma li jittella' mill-aquifer biex jintlaħaq bilanċ bejn l-ispejjeż tal-produzzjoni u l-kwalita' ta' l- ilma li jiġi prodott.

Forsi hawnhekk tajjeb li nispjega li l-WSC, għallinqas f'Malta għax f'Għawdex ma nafx, tħallat l-ilma prodott mir-reverse osmosis plants ma' l- ilma li jittella' mill-aquifer biex l-ilma li jmur għall-konsum ma jkunx hard iżżejjed.

Għalhekk il-blending huwa importanti li jsir.

F'dan il- proċess irid jintlaħaq bilanċ bejn il-kwalita' ta' l-ilma u l-ispejjeż li tħallas il-korporazzjoni għall-produzzjoni.

Aħna nafu li l-ispejjeż biex jittella' l-ilma mill-aquifer m'humiex għoljin daqs l-ispejjeż għall- produzzjoni ta' l-ilma mir-reverse osmosis plants.

Skond l-annual report tal-korporazzjoni, matul is-sena li għaddiet mill- aquifer sfortunatament tlifna 1.17 miljun metru kubu ta' ilma minħabba t- tinġiż.

Ta' min jgħid li f'Malta l-korporazzjoni hija l-unika body li għandha r-responsabbilta' li tipproteġi l-aquifer.

Pero' huwa importanti li l-poplu jiġi edukat dwar l-importanza ta' dan l-ilma.

Huwa wkoll importanti li l-korporazzjoni tieħu l-passi kollha neċessarji biex tindokrah.

Nafu kemm hu faċli li dan l-ilma jiġi kontaminat, u l- korporazzjoni taf minn fejn jista' jiġi kontaminat, għax fl-annual report stess ġew identifikati s-siti.

Tal-Ħlas u Wied il-Kbir, f'Ħal Qormi huma l- aktar areas fejn tista' ssir kontaminazzjoni fl-aquifer mir-raħħala li jrabbu l-annimali hemmhekk.

Fil-fatt kellna kontaminazzjoni ta' dan it-tip bil-konsegwenza li nħela 1.17 miljun metru kubu ta' ilma, li lill- korporazzjoni swielha s-somma sostanzjali ta' Lm381,000.

Għalhekk il- korporazzjoni għandha timponi aktar kontroll fuq min jista' jikkontamina l- ilma ta' l-aquifer.

Dan huwa sors ta' ġid komuni u rridu nassiguraw li ħadd ma jilgħab miegħu jew ipoġġih f'periklu.

Nafu li hemm min jabbuża minn dan is-sors ta' ilma u jipprova jħaffer spieri kontra l-liġi.

Dan xi kultant jista' jkun jagħmel ħsara iżjed milli jista' jimmaġina, kif rajna fil-każ ta' dik il-kontaminazzjoni li kien hemm f'Ta' Kandja f'Marzu li għadda, meta l-aquifer ġie kontaminat biż-żejt.

Imn'Alla kienu l-ħaddiema tal-korporazzjoni li ndunaw b'dan il-periklu għall- aquifer u ħadu l-miżuri neċessarji fil-ħin.

Fuq bażi nazzjonali għandna naraw x'effett negattiv jista' jkollhom fuq l- aquifer affarijiet oħra bħal miżbliet u landfills kbar kif ukoll il- pestiċidi u n-nitrati li jintużaw mill-bdiewa.

Jien naħseb li l- korporazzjoni għandha żżomm kontroll fuq dawn il-fatturi.

Jista' jkun li mil-lat kummerċjali l-korporazzjoni ma tqisx li jkun cost effective li toqgħod tidħol f'dawn id-dettalji, pero' dan tant huwa riżors importanti, li l-korporazzjoni bilfors trid tieħu dan il-qasam bis-serjeta'.

Hawnhekk niġi għal punt importanti ieħor.

Bħalma għedt fuq l-Enemalta, anke f'dan is-settur tal-produzzjoni ta' l-ilma, m'hemmx diviżjoni bejn dak li huwa r-regolatur u dak li huwa l-produttur.

Il-WSC, għalkemm skond il- liġi suppost li tipproduċi u tqassam l-ilma lill-konsumatur, ftit li xejn għandha funzjoni ta' regolatur.

Għalhekk, bħalma għamilt fil-każ ta' l- Enemalta, nipproponi li f'dan il-qasam ikollna body regolatorju li jkun indipendenti mill-WSC.

Fost il-funzjonijiet li jkollu r-regolatur, għandu jieħu ħsieb l-aquifer u jara li ma jiġix kkontaminat; jara li ma jkunx hemm użu abbużiv ta' l-aquifer; jassigura li jsir użu tajjeb mill-ilma tax-xita u li nsalvaw kemm jista' jkun minnu.

Minħabba li l-area mibnija tal- gżejjer tagħna kulma jmur qed tikber, bil-mod il-mod qiegħed jonqos ic- charging ta' l-aquifer, jiġifieri l-ilma fl-aquifer ma għadux qed jiġi miżjud bl-ilma tax-xita daqskemm kien qabel u ħafna mill-ilma tax-xita jispiċċa jinħela.

Ta' min jgħid li parti mill-ħela hija dovuta wkoll għall- fatt li ftit huma n-nies li qegħdin jobdu l-liġi li f'kull dar għandu jkun hemm bir li fih jista' jiġi stored l-ilma.

THE DEPUTY SPEAKER: Onorevoli, skadielek il-ħin u għandek bżonn extension biex tkompli titk.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nipproponi li jkompli jinstema'.

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Nissekonda.

THE DEPUTY SPEAKER: Hawn talba biex l-Onor.

Buhagiar ikompli jinstema.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Il-mozzoni għaddiet nem. con.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Nirringrazzja lill-proponent, lis-sekondant u lill-Kamra li għoġobha testendili l-ħin.

Kont qed nuri kemm dan huwa settur importanti fuq bażi nazzjonali.

Għalhekk irridu nħarsu fit-tul u nindukraw l-aquifer, funzjoni li tkun tista' tiġi moqdija aħjar bis-sistema tar-regolatur li jkun distint u indipendenti mill-produttur, li hija l-WSC.

Fl-opinjoni tiegħi, anke l- Awtorita' ta' l-Ippjanar trid tkun iżjed konxja ta' dan is-sors importanti ta' l-ilma u tindukrah b'kull mezz.

Gvern Laburista, permezz tal-bord li għadu kif spiċċa, kien ħa miżuri biex jara li l-aquifer ma jiġix sfruttat b'mod illegali u kien ħa passi biex dawk in-nies li kellhom spieri li ma kienux skond il-liġi u allura kienu qed jisirqu l-ilma mill-aquifer, jirreġistraw l-ispieri tagħhom.

Per eżempju, fl-1995 kien hemm 2,149 spiera reġistrati f'Malta.

Wara li Gvern Laburista ħa miżuri biex l- ispieri kollha jiġu reġistrati billi ħareġ erba' avviżi legali, in-numru ta' spieri reġistrati tela' għal 4,610.

Sfortunatament, kien hemm ħafna li injoraw id-direttivi tal-korporazzjoni u ma rreġistrawx l-ispieri tagħhom, għax jien konvint li kieku ġew reġistrati kollha, in-numru ta' spieri f'pajjiżna kien ikun ferm iktar minn 4,610.

Pero' ċertament li dan kien pass importanti, biex għallinqas inkunu nafu min huma dawk in-nies li jużaw l-aquifer u b'hekk wieħed ikun jista' jżomm kuntatt magħhom u jedukahom dwar l-użu ta' dan is-sors ħalli forsi ma jsirux aktar żbalji bħal dak li sar fil-każ ta' Ta' Kandja fejn seta' kellna disażtru ekoloġiku kbir.

L-ammont ta' ilma li jittella' minn dawn l-ispieri m'huwiex żgħir u matul is-sena ttella' madwar 3.65 miljun metru kubu ta' ilma.

Mill- kalkolu li għamilt jirriżulta li minn dawn l-ispieri reġistrati jittella 18% ta' l-ilma kollu li jtella' l-gvern.

Jiġifieri dan altru li huwa ammont sostanzjali u għalhekk qed nenfasizza l-ħtieġa ta' aktar kontroll f'dan il-qasam.

Hawnhekk wieħed forsi jistaqsi: Imma dan l-ilma kollu li jittella' minn dawn l-ispieri għal xiex jintuża?

L-aktar li jintuża hu għal skopijiet agrikoli, għalkemm hemm diversi nies li jtellgħu l-ilma mill-aquifer biex ibigħuh.

Għalhekk naħseb li l-bord tal-korporazzjoni li għadu kif spiċċa għamel tajjeb li ħa f'idejh is-servizz tad-distribuzzjoni ta' l-ilma mill- ispieri.

B'hekk jista' jkun hemm hemm kontroll aħjar jitnaqqas l-abbuż ta' l-użu ta' l-ilma li jittella' mill-aquifer għal skopijiet kummerċjali minflok għal użu agrikolu.

Hawnhekk nixtieq nappella wkoll biex jieqaf l- użu ta' l-ilma mill-aquifer għall-irrigazzjoni u għal skopijiet agrikoli għandu jieqaf u jsir aktar użu minn treated water, ilma li jittieħed mid- drenaġġ u jissaffa.

Il-Water Services Corporation taħt amministrazzjoni Laburista u taħt ir- responsabbilta' ta' l-Onor.

Charles Buhagiar ħadmet ukoll fuq l-istorm water master plan.

Ix-xogħol fuq din is-sistema kien inbeda qabel, imma x- xogħol bis-serjeta' u b'mod komprensiv sar taħt l-amministrazzjoni Laburista.

Illum ħafna xogħol jinsab fi stadju avvanzat, speċjalment f'Hal Qormi.

Nafu li f'pajjiżna hawn diversi areas, fosthom il-Marsa, Valley Road fl-Imsida, u Burmarrad, fejn meta tagħmel xita bil-qliel jaqa' ħafna ilma, li apparti li jagħmel ħsara u xi kultant ikun ta' periklu għall-ħajja tan-nies, jispiċċa biex jintilef.

Għalhekk il-gvern jagħmel tajjeb li jindirizza din il-problema.

Jien naf li l-korporazzjoni dan il-qasam ma tqisux ta' importantza kbira minħabba li mil-lat kummerċjali ma tantx jagħmlilha differenza.

Anzi l-korporazzjoni taf li xogħol f'dan il-qasam jinvolvi spejjeż li minnhom m'hi se tieħu xejn.

Imma fuq bażi nazzjonali jrid ikun hemm xi ħadd li jieħu din il-problema bis-serjeta' biex jiġi kontrollat l-ilma ta' l-għargħar.

Kultant il-flooding jiġri għax ħafna mill-widien, gandotti u passaġġi ta' l-ilma jiġu mblokkati minħabba l-iżvilupp li jsir.

Il-Gvern Laburista kien daħal ħafna f'dan il-qasam u x-xogħol li qiegħed isir preżentement f'Ħal- Qormi, per eżempju, taffa ħafna l-problema f'din l-area ta' Ħal Qormi u l- Marsa.

Nispera li l-gvern preżenti jagħmel l-istess sforz f'Valley Road l- Imsida, u anke f'Burmarrad biex l-ilma ta' l-għargħar minbarra li jiġi kontrollat biex ma jagħmilx ħsara lill-proprjeta', mhux biss biex ma jipperikolax il-ħajja taċ-ċittadini, ikun jista' jiġi wżat bħala second class water, jew inkella, jekk ikun tajjeb biżżejjed, biex jerġa' jiġi charged l-aquifer.

Nixtieq nagħmel riferenza għal xi liġijiet antiki li saru minn missirijietna li għarfu l-importanza ta' l-ilma f'dan il-pajjiż.

Waħda minn dawn il-liġijiet timponi li kull dar irid ikollha bir biex l-ilma tax- xita ma jinħeliex.

Illum naħsbu li żviluppajna ħafna u li aħna bravi ħafna u allura dawn il-liġijiet essenzjali qed nittraskurawhom bil-konsegwenza li qed niffaċċjaw diversi problemi.

Kieku matul is-snin kulħadd mexa skond il- liġi, ħafna mill-ilma tax-xita llum jiġi stored fil-bjar tad-djar jew fi ġwiebi u ġibjuni, skond kif tipprovdi l-liġi, u allura tiġi evitata ħafna mill-ħsara li ssir minħabba flooding.

Parti wkoll mis-second class water jiġi mit-trattament tad-drenaġġ li jsir fl-impjant ta' Sant'Antnin.

Bejn Awissu 1997 u Ġunju 1998 dan l- impjant ipproduċa madwar 1 miljun metru kubu ta' ilma trattat.

F'dan ir- rigward għalkemm jidher li bdejna, xorta għadna lura ħafna.

Huwa veru li qed nipproduċu ilma li huwa tajjeb kemm għall-użu agrikolu kif ukoll għall- użu industrijali - għax l-industrija tuża ħafna second class water - imma s- sistema tad-distribuzzjoni għadha primittiva.

Jien informat li għadna b'open system, jiġifieri sistema ta' kanali miftuħin fejn kulħadd jieħu kemm irid, isodd kemm irid u jabbuża kemm irid b'mod li tista' tgħid li jieħdu minnu biss dawk il-ftit li jirnexxilhom jisirquh.

Jien minn hawnhekk inħeġġeġ biex, jekk verament irridu nitkellmu fuq bażi integrata tas-sistema tal-management ta' l-ilma, niddiskutu dwar il-possibbilta' ta' iżjed impjanti minn dawn tar-riċiklaġġ għal produzzjoni akbar ta' l-ilma b'din is-sistema.

Veru li dan il-metodu jista' jkun ta' inkonvenjent għalina, imma ċertament li jekk 'il quddiem irridu niżviluppaw il-qasam agrikolu, mingħajr ma nużaw iżjed ilma li qed jiswielna dawn il-flus kollha, bilfors li rridu nidħlu aktar f'dan il-qasam.

Skond informazzjoni li għandi u skond l-avviż legali 121 ta' l-1997, il-korporazzjoni indaħlet ukoll għad-distribuzzjoni ta' dan is-second class water.

Nerġa' nappella li hemm bżonn li nipproduċu iżjed treated water li jkun jista' jitqassam aħjar kemm lis-settur industrijali kif ukoll lis-settur agrikolu.

B'hekk jintuża inqas ilma mill-aquifer u fl-istess ħin il-bdiewa jkunu jistgħu jipproduċi iżjed f'dawk li huma wċuħ tar-raba'.

Gvern Laburista għamel passi ta' ġgant f'dik li hija sistema tad- distribuzzjoni ta' l-ilma għax huwa importanti li jkollok sistema tajba.

Il-Gvern Laburista għamel madwar 103 kilometri ta' mains ġodda matul is- sena li għaddiet.

Wara ħafna snin ta' tlaqliq u wegħdiet il-main ta' Psaila Street, Birkirkara u Santa Venera nbeda u tlesta minn amministrazzjoni Laburista.

Ir-rapport annwali ma jagħtix stampa ċara tax- xogħol kbir li sar f'dan il-qasam għaliex s'issa qatt ma sar xogħol fuq is- sistema tad-distribuzzjoni, daqskemm sar fit-22 xahar ta' amministrazzjoni Laburista.

Dan għen biex jitnaqqsu l-leakages li minħabba fihom kien jintilef ħafna ilma li kien jiswielna d-deheb.

Jiġifieri kellu jkun Gvern Laburista li jaħseb biex isewwi din is-sitwazzjoni.

Kien ukoll Gvern Laburista li solva l-problema ta' dawk il-5,000 applikant li kien ilhom li ħallsu l-frontage contribution u li taħt amministrazzjoni Nazzjonalista kienu baqgħu jistennew xahar wara l-ieħor biex jingħataw is-servizz u qatt ma *waslilhom.

Dik hija s-serjeta' li biha Gvern Laburista mexxa l-korporazzjoni li wiret falluta mill-ideat, falluta mill-funzjoni tagħha u falluta anke finanzjarjament.

Wara li l- gvern irranġa mal-banek fuq bażi kapitali, kien kapaċi jidħol fuq is- sistema tad-distribuzzjoni u rranġaha mill-qiegħ nett.

Tant hu hekk li l- backlog kollu ta' applikazzjonijiet għal servizzi ġodda spiċċa għal kollox.

Illum nista' ngħid li l-produzzjoni ta' l-ilma li għandna hija biżżejjed u potenzjal tal-produzzjoni għandha iżjed minn biżżejjed.

Għalhekk nawgura li l-korporazzjoni tikkonsidra kif nistgħu ntejbu iktar is- sistema tad-distribuzzjoni.

Jien naf li skond l-annual report il- korporazzjoni hija aware mill-importanza tas-sistema tad-distribuzzjoni, u rrid nifirħilha tax-xogħol li għamlet biex iżżid il-kontroll fuq leakages u l-unaccounted for water.

Pero' tajjeb ngħid li l-problema ta' telf ta' ilma kważi ġiet solvuta taħt amministrazzjoni Laburista.

Fil-fatt il-persentaġġ ta' ilma li jintilef, l-unaccounted for water, minn 68% niżel għal 52% in absolute terms.

Pero' f'dan il-kontest wieħed irid jitkellem dwar kemm-il metru kubu ta' ilma jinħela kull kilometru ta' distribuzzjoni kuljum.

Waqt li fl- 1994, meta l-korporazzjoni kienet fil-furja li tagħmel iżjed impjanti ta' R.O's, kien ikun hemm telf ta' 18-il metru kubu kull kilometru ta' distribuzzjoni kuljum, fl-1998 dan l-ammont ta' ħela naqas għal 11-il metru kubu kull kilometru ta' distribuzzjoni kuljum.

Jiġifieri minn dan il-lat kellna suċċess kbir, għax għallinqas it-telf ta' ilma li qed nipproduċu bi spejjeż kbar għall-poplu Malti, il-Gvern Laburista rnexxielu jikkontrollah.

Nixtieq nifraħ ukoll lill-korporazzjoni li f'Għawdex irnexxielha tnaqqas l-unaccounted for water għal livell baxx ħafna, li jikkompara tajjeb ma' dak ta' l-aħjar fost ħafna pajjiżi.

Jiġifieri f'dan ir-rigward għandna xempju fuq xiex nimxu, għax f'Għawdex li hija gżira żgħira, irnexxielhom jittekiljaw tajjeb ħafna s-sistema tad-distribuzzjoni.

Jien nawgura li f'Malta nimxu bl-istess mod biex nilħqu l-istess livell li laħqu f'Għawdex ħalli għallinqas nipprovaw innaqqsu d-domanda għall-ilma li nipproduċu biex il-korporazzjoni ma tidħolx f'iżjed self u iżjed sovvenzjoni mingħand il- Gvern.

Sfida oħra għall-korporazzjoni hija li ttejjeb il-kwalita' ta' l-ilma.

Sfortunatament għadna lura milli jkollna kwalita' ta' ilma li tkun skond id- direttivi tal-WHO.

Għadna 'l bogħod ħafna wkoll milli nilħqu l-livelli ta' chloride u nitrati li jissuġġerixxu l-WHO u l-Unjoni Ewropea.

Irrid infakkar lil din il-Kamra li wieħed mill-għanijiet ta' dan il-gvern huwa li xi darba Malta tissieħeb fl-Unjoni Ewropea.

Pero' l-Korporazzjoni għandha tipproduċi ilma ta' kwalita tajba mhux għax xi darba rridu ningħaqdu ma' l- Unjoni Ewropea, iżda għax hekk jixraq lill-poplu Malti.

Il-poplu Malti jixraqlu li jkollu ilma tajjeb, li ma jkunx hard water, ilma li ma jkollux ħafna chloride u ħafna nitrati.

Wieħed irid iżomm quddiem għajnejh ukoll li s-settur ta' l-agrikoltura ma jistax jimxi jekk ma jkollux provvista tajba ta' ilma ta' kwalita'.

Jien naħseb li sieħbi l-Onor.

Noel Farrugia 'l quddiem se jitkellem ukoll fuq dan is-suġġett peress li hemm rabta qawwija bejn is-settur agrikolu u s- settur ta' l-ilma.

Sfortunatament hemm numru ta' bdiewa li jew jisirqu l- ilma b'mod dirett jew inkella jtellgħuh minn spieri illegali.

Għall- maġġoranza tagħhom li ma jisirqux u jużaw l-ilma b'mod tajjeb, il-kontijiet li jkollhom iħallsu huma għoljin.

Għalhekk hu importanti li l- korporazzjoni tgħin ukoll f'dan is-settur, billi tipproduċi iżjed ilma mill- impjanti tar-riċiklaġġ, bħal dak ta' Sant'Antnin, ħalli waqt li titnaqqas id-domanda ta' l-ilma li tipproduċi l-WSC bil-mezzi konvenzjonali, xorta waħda jkun hawn ilma biżżejjed għas-settur agrikolu.

Pero' fuq dan inħalli għal sieħbi l-Onor.

Noel Farrugia biex jelabora hu.

Nixtieq ngħid xi ħaġa dwar il-billing section tal-korporazzjoni, is- sezzjoni li tiġbor ir-readings tal-meters kemm tad-dawl kif ukoll ta' l- ilma u hija subcontracted mill-Korporazzjoni Enemalta biex tgħaddilha r- readings tad-dawl.

Is-sistema ta' l-informatika f'din is-sezzjoni kienet ġiet introdotta qabel l-1996 u, kif spjegajt fil-bidu, qabel l-1996 qatt ma ħadmet.

Illum din is-sezzjoni għadha mhix qed tiffunzjona tajjeb u għalhekk il-kontijiet tad-dawl u l-ilma se jdumu ma joħorġu.

Il-Ministru Josef Bonnici pprova jqarraq meta lill-poplu pprova jbellagħhielu li l- unika problema li għandha l-billing section tal-WSC hija l-problema tad- database.

Din hija farsa għax min jifhem fis-sistema ta' l-informatika jaf li d-database, jiġifieri l-ismijiet u l-indirizzi tal-konsumatur ikunu għalihom, waqt li r-readings u l-kalkoli tat-tariffi jkunu fuq programm differenti.

Jiġifieri għalkemm il-gvern qed jipprova jbella' lill-poplu r- ross bil-labra, xorta se tibqa' l-problema tad-dewmien fil-kontijiet bħala riżultat tas-sitwazzjoni f'din is-sezzjoni u l-konsumatur se jħoss il-piż tal-kontijiet daqskemm kien se jħossu taħt Gvern Laburista.

Nistennew u ż- żmien jagħtina risposta.

Issa tajjeb li wieħed jgħid li minkejja dak kollu li qal il-Ministru Josef Bonnici, jekk inħarsu lejn il-kwestjoni kollha tat-tariffi, insibu li kien fl-1994, fi żmien il-ministru sieħbu, li llum huwa ċ-chairman tal-WSC, li żdiedu t-tariffi tad-dawl u l-ilma b'mod esaġerat.

Dak iż-żmien dik iż- żieda kienet qanqlet ħafna kritika min-naħa ta' l-Oppożizzjoni Laburista.

L-ex-ministru Michael Falzon kien qal – dan huwa recorded anke fil- proċeduri ta' din il-Kamra - li dawk in-nies li jużaw ir-razzjon tagħhom ta' l-ilma jħallsu mod, iżda meta jaqbżu dak ir-razzjon iridu jħallsu b'mod kummerċjali.

Jiġifieri dan huwa l-istess gvern li kkritika t-tariffi li daħħalna aħna, imma fl-1994 kien hu li għolliehom b'mod esaġerat.

Ħalli nuri daqsxejn l-ipokresija ta' Gvern Nazzjonalista fil-kwestjoni tat-tariffi.

L-intenzjoni tal-gvern m'hix li jġib lill-korporazzjoni 'l quddiem, m'hix li jkun hemm razzjonalizzazzjoni tas-servizz li tipprovdi l- korporazzjoni, imma li jirbaħ il-punt politiku.

Għalhekk meta jiġi l- Ministru hawnhekk u jitkellem fuq il-WSC ma jkunx serju u minflok jittratta s-suġġett kif jixraqlu, jitkellem biss fuq it-tariffi.

Jekk irid jitkellem fuq it-tariffi l-Ministru Josef Bonnici jmissu semma l-fatt li fit-30 ta' April ta' l-1996 l-Onor.

Ninu Zammit, li dak iż-żmien kien segretarju parlamentari responsabbli minn dan is-settur, kien kiteb lill-Ministru tal-Finanzi u talbu biex jagħtih iżjed flus għall-WSC.

Dakinhar il-Ministru John Dalli - dawn huma l-istess nies li għandna quddiemna llum – kien kitiblu lura u qallu li minħabba s-sitwazzjoni finanzjarja tal-pajjiż, il-Gvern Nazzjonalista ma setax jagħtih iżjed sovvenzjoni jew għajnuna u li jekk ried iżjed flus għall-korporazzjoni kellu jagħmel reviżjoni tat-tariffi tad-dawl u l-ilma.

Dak li qallu l- Ministru tal-Finanzi lis-Segretarju Parlamentari Ninu Zammit.

Hawn tidher l-ipokresija ta' Gvern Nazzjonalista!

Intom stess dak iż-żmien tajtu direttivi biex jiżdiedu t-tariffi bħala l-unika soluzzjoni għall-qagħda tal- korporazzjoni, li tul id-disa' snin li għamiltu fil-gvern ġibtuha f'sitwazzjoni falluta.

U llum jiġu jikkritikawna fuq it-tariffi tad-dawl u l-ilma!

Mr Speaker, il-Ministru Josef Bonnici qed jitbissem.

Dan huwa wieħed mill-ministri Nazzjonalisti li l-aktar li jistinkaw biex Malta tingħaqad ma' l-Unjoni Ewropea u mbagħad jiġi jitkellem fuq is-sovvenzjoni u t- tariffi.

Lill-Ministru Bonnici ngħidlu biex iħares lejn paġna 13 tar- rapport li tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra nhar l-Erbgħa li għadda u jara daqsxejn x'tgħid l-Unjoni Ewropea fuq il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l- Ilma.

Din tgħid li biex jittieħed bis-serjeta', l-gvern ma għandux ikompli jissussidja lill-korporazzjoni u jitlef il-flus sena wara l-oħra.

Dan jgħodd ukoll għall-Enemalta, il-Maltacom u l-Malta Drydocks.

L-Unjoni Ewropea qed tgħid lill-gvern li waħda mill-problemi biex Malta tingħaqad ma' l-Unjoni Ewropea hija the lack of market based price policies u li biex ikun kredibbli u t-talba ta' Malta għas-sħubija tkun tista' timxi 'l quddiem trid tiżdied l-effiċjenza u jinqata' s-sussidju li l-gvern jagħti lil dawn il-korporazzjonijiet.

Issa biex il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma tqum fuq saqajha, bilfors li trid taħdem fuq bażi kummerċjali, kif suppost li taħdem skond il-liġi ta' l-1991.

Din hija l-ipokresija ta' dan il-Gvern Nazzjonalista li fid-dawl ta' dan illum jiġi hawnhekk u jgħidilna li naqqas it-tariffi tad-dawl u l-ilma u l-gvern se jagħti iżjed sussidju lill-korporazzjoni biex tkun tista' żżomm fuq saqajha!

Lill- Ministru ngħidlu li setgħu jnaqqsu t-tariffi preċiżament għaliex għadna m'aħniex membri ta' l-Unjoni Ewropea.

Kieku ma kenux ikunu jistgħu jnaqqsuhom għaliex skond it-termini ta' l-Unjoni Ewropea dik il-kumpannija ma jistax ikollha state subsidies.

Din hija l-ipokresija ta' Gvern Nazzjonalista, li jiġi hawnhekk u jiftaħar li naqqas it-tariffi u li l- Gvern Laburista għamel żball.

Jekk Gvern Laburista għamel xi żball dan kien li kien mgħaġġel wisq biex jirranġa s-sitwazzjoni diżastruża li fiha intom ħallejtu lil din il- korporazzjoni, kif spjegajt qabel.

Dak hu l-uniku żball li għamel Gvern Laburista, li għaġġel ħafna, imma dan għamlu għall-ġid tal-poplu Malti, biex jirranġa s-sitwazzjoni diżastruża.

Għax intom lanqas biss ħallejtu lill-korporazzjoni f'pożizzjoni li tista' taqdi l-funzjoni tagħha, meta ħallejtu 5,000 persuna jistennew is-servizz ta' l-ilma wara li kienu diġa' ħallsu l-frontage contribution skond il-liġi.

Skond il-figuri li ta l-Ministru stess – u bil-permess tal-Kamra se npoġġi fuq il-Mejda dokument li jagħti tagħrif dwar it-tariffi tad-dawl u l- ilma - iż-żieda fit-tariffi għal persuna waħda hija ta' 21%, li hija żieda sostanzjali fuq it-tariffi ta' l-1996.

Mela filwaqt li qabel l-aħħar elezzjoni, bħala election gimmick, dejjem taw l-impressjoni li dawn it- tariffi tad-dawl u l-ilma kienu se jħalluhom kif kienu qabel, illum dan id- dokument juri kemm qarrqu bin-nies meta kienu jgħidu dawk l-affarijiet.

THE DEPUTY SPEAKER: Hawn permess biex dan id-dokument jitqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Tajjeb li wieħed jgħid ukoll li Gvern Laburista kien se jagħti sussidju fuq il-kontijiet lil madwar 13,000 persuna li kienu fuq is-sigurta' soċjali b'mod li ħafna minnhom kienu se jispiċċaw jirċievu kontijiet orħos milli kienu jirċevuhom qabel.

Issa jien informat li dawn it-13,000 persuna se jirċievu kontijiet b'rati ħafna ogħla milli kienu se jirċievu taħtna bir-rati li ħallejna.

Fuq dan nistenna risposta mill- Ministru jekk dawk it-13,000 persuna hux se jirċievu kontijiet b'rati ogħla jew orħos minn kemm kienu se jirċevuhom taħt amministrazzjoni Laburista.

Mr Speaker, tajjeb li nsemmi wkoll li wara din l-ipokresija kollha, meta nitkellmu fuq it-tariffi u nipprovaw nirbħu biss il-punt politiku, inkunu qed ninsew il-problemi kbar li ħallew lill-korporazzjoni.

Imma l-Gvern Nazzjonalista minn dak biss jimpurtah, mill-punt politiku tal-mument.

Ħalliha li mbagħad nispiċċaw nirtu l-problemi sena wara l-oħra bħalma writniehom aħna fl-1996.

Intom għal daqshekk tajbin, għall-punti politiċi biss; għall-effiċjenza u għas-serjeta' ma taslux, ikollu jasal Gvern Laburista.

Ta' min jgħid ukoll li fit-tariffi l-ġodda li kien introduċa l-Gvern Laburista l-poplu kien ġie eżentat mis-service charge ta' Lm70.

Dan il- ħlas issa se jerġa' jidħol.

Fil-fatt skond dawn l-estimi, jekk m'iniex sejjer żball, il-korporazzjoni se ddaħħal madwar Lm150,000 bħala service charges.

Jiġifieri l-konsumatur se jerġa' jkollu jibda jħallas service charge ta' Lm70 li bit-tariffi l-ġodda li kien introduċa Gvern Laburista kien ġie eżentat minnhom.

THE DEPUTY SPEAKER: Onorevoli, għandek bżonn il-leave of House biex tkompli tinstema'.

Hawn leave of House?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Nirringrazzja lill-Kamra talli reġgħet estendietli l-ħin.

Jien ma rridx intawwal, pero' naħseb li jkun tajjeb li nitkellem ukoll dwar il-customer care u kemm Gvern Laburista u l-bord li għadu kemm spiċċa ħadmu biex itejbu l-image tal-korporazzjoni mal-konsumatur.

Bħala parti mix-xogħol li għamel dan il-bord, twaqqaf customer care service f'Bieb il-Belt, li beda jiltaqa' ma' iżjed konsumaturi biex jipprova jilħaq il-problemi tagħhom.

Il-korporazzjoni introduċiet is-servizz fuq il- freephone number 157 biex il-konsumaturi jkunu jistgħu jċemplu u jinqdew iżjed malajr dwar problemi tekniċi, bħal qtugħ fil-provvista ta' l-ilma.

Imbagħad għal dawk li huma problemi konnessi ma' kontijiet tad-dawl u l- ilma, ġie introdott is-servizz fuq in-numru tat-telephone 140 li kien qed jaħdem tajjeb.

B'hekk għallinqas ittejjeb il-kuntatt bejn il-korporazzjoni u l-konsumatur.

Huwa importanti li dan il-kuntatt ikompli jiżdied, biex mhux biss jintlaħqu l-bżonnijiet tal-konsumatur imma fl-istess ħin inkunu nistgħu nedukawh.

Fil-bidu tad-diskussjoni tiegħi wrejt kemm huwa importanti li mhux biss nipproduċu l-ilma u naraw li ma jintilifx, imma anke li nużawh b'mod intelliġenti.

Ta' spiss naraw nies jaħslu l-karozzi bl-ilma tal-vit u b'mod li jkun hemm ħafna ħela meta jistgħu jużaw tip ieħor ta' ilma!

Għal dawn ir-raġunijiet jeħtieġ li jkun hemm aktar edukazzjoni biex il- konsumatur jitgħallem juża l-ilma aħjar u jiżdied ukoll il-kuntatt bejn il- korporazzjoni u l-konsumatur.

Semmejt ukoll li huwa importanti li jkun hemm diviżjoni tal-funzjonijiet tal-korporazzjoni bħala provider u bħala regulator.

Jien nixtieq nieħu din l-okkażjoni biex nifraħ lill-WSC li fi Frar 1998, taħt Gvern Laburista, irnexxielha takkwista l-award ta' l-ISO 9002 mogħti mill-SGS Yarsley ICS.

Din il-kumpannija ġiet Malta u għamlet awditjar tal- funzjonijiet u l-proċeduri kollha tal-korporazzjoni.

Nerġa' ngħid, jien nifraħ lill-korporazzjoni li rnexxielha tilħaq l-istandards ta' l- International Standard ISO 9002 u tikseb dan iċ-ċertifikat.

Dan huwa awgurju tajjeb għall-konsumatur ukoll li għandu kumpannija li qed tipprova taqdi l-funzjonijiet tagħha skond dawn l-istandards.

L-importanza tal-gvern lokali fil-pajjiż qed tiżdied u għalhekk huwa importanti li l-korporazzjoni żżid il-kuntatt tagħha mal-kunsilli lokali.

Naf li kien hemm xi problemi ma' wħud mill-kunsilli lokali, pero' jeħtieġ li l-korporazzjoni u l-kunsilli lokali jifhmu l-limitazzjonijiet u l- prijoritajiet ta' xulxin.

Huwa importanti li jsir ippjanar fit-tul dwar is- sistema tad-distribuzzjoni u l-kunsilli lokali għandhom ikunu informati minn qabel biex ix-xogħol li jsir ikun iżjed integrat u organizzat.

Din hija xi ħaġa li l-korporazzjoni trid taħdem iżjed fuqha.

Il-bord preċedenti ħadem ħafna wkoll fuq amministrazzjoni u human resources.

Fil-fatt it-training ta' l-impjegati fl-Institute of Water Technology sar programm importanti għall-korporazzjoni li l-għan tiegħu huwa li jgħin lill-impjegati jiżviluppaw il-kapaċitajiet tagħhom, jikkrea a positive working relationship u jipprovdi taħriġ għall-impjegati f'aspetti differenti ta' water resource management.

Mr Speaker, ta' min josserva li l-MDS tiċċarġja 15% VAT lill-WSC meta aħna nafu li l-gvern mhuwiex se jżid is-sussidju li jagħti lill- korporazzjoni biex jagħmel tajjeb għall-VAT.

Għalhekk naħseb li l-ministru jrid jagħti risposta fuq din il-kwestjoni.

Diġa` għamilt il-punt tiegħi dwar l-Unjoni Ewropea u l-korporazzjonijiet.

Il-gvern qed jgħid li hu jikkontrolla t-tariffi, filwaqt li l-Unjoni Ewropea qed tgħid ċar u tond li s-setturi kollha jeħtieġ li jiġu kkontrollati tajjeb, ikunu indipendenti mill-gvern u jaħdmu fuq bażi kummerċjali.

Imbagħad jiġi l-Ministru hawnhekk u jipprova jsostni l-punt politiku tal-gvern fuq it-tariffi.

Mr Speaker, kif diġa' għedt, il-korporazzjoni sfortunatament bħalissa hija mmexxija mill-istess nies li fil-passat għamlu dawk l-iżbalji kbar li semmejt aktar kmieni.

L-istess nies li qegħdin imexxu l-kumpannija huma dawk li fallewha u ġabuha f'sitwazzjoni li ma tistax taqdi l-funzjoni tagħha skond il-liġi.

Dan jikkuntrasta bil-kbir max-xogħol siewi li għamel il-Gvern Laburista tul is-sentejn li għaddew, fejn irnexxielu jġib lill-kumpannija topera fuq bażi kummerċjali li tagħmel sens u fuq bażi finanzjarja iżjed soda.

Ma nistax nagħlaq mingħajr ma nirringrazzja pubblikament mhux biss lill- Gvern Laburista imma speċjalment lill-ex-ministru Charles Buhagiar u l-bord li għadu kif spiċċa, immexxi mill-ex-chairman is-Sur Raymond Vella, li ħadmu bla heda biex verament iġibu 'l quddiem lil din il-korporazzjoni li kienet falluta.

Nirringrazzjak..

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici.

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Grazzi, Sur President.

Meta titkellem fuq il-qasam ta' l-ilma trid iżżomm quddiem għajnejk li dan il-pajjiż minn dejjem kellu problema fil-qasam tas-servizz ta' l-ilma.

Saħansitra l-ewwel rapport li sar fuq Malta fi żmien il-Kavallieri kien juri biċ-ċar li fil- pajjiż hawn problema ta' nuqqas ta' ilma.

Huwa interessanti, per eżempju, li mitt sena ilu, fis-6 ta' Awissu ta' l-1898 il-Maltin kienu se jirvellaw kontra l-Franċiżi u waħda mir-raġunijiet għal dan kienet proprju t-theddida tal-Franċiżi li jżidu t-taxxa fuq l-ilma.

Kellhom jgħaddu mitt sena biex Malta terġa' tgħaddi mill-istess esperjenza, għaliex waħda mir-raġunijiet prinċipali li s-sena l-oħra tefgħu lill-partit fil-gvern fuq il-bankijiet ta' l-oppożizzjoni kienet proprju ż-żieda fit-tariffi ta' l-ilma.

Pero' wieħed irid jgħid ukoll li l-Partit Nazzjonalista dejjem mexa b'ħafna serjeta' fil-qasam ta' l-ilma.

Ta` min jgħid, per eżempju, li wieħed mill-proġetti prinċipali tal-Gvern Nazzjonalista kien it-twaqqif tal- WSC.

Kienet challenge - u f'ċertu sens għadha mira importanti - li taqta' lis-servizz ta' l-ilma mill-apparat dipartimentali tal-gvern, tqiegħdu bħala settur għal rasu u fl-istess ħin tipprova tmexxih 'il quddiem.

Apparti li waqqaf din il-korporazzjoni, il-Gvern Nazzjonalista mill-1987 sa l-1996 għamel ħafna xogħol f'dan il-qasam.

Illum huwa fatt magħruf li l- provvista ta' l-ilma f'pajjiżna żdiedet u tjiebet ukoll il-kwalita', għaliex wieħed ma jridx jinsa li sa ftit tas-snin ilu fil-vit tagħna kien ikollna ilma li lanqas tista' tixorbu.

Illum għalkemm m'għandniex l-aqwa ilma fid-dinja, żgur li hemm qabża kbira fil-kwalita'.

Issa wieħed irid iħares lejn id-direzzjoni li se tieħu l-korporazzjoni fis-snin li ġejjin.

Tul dawn is-snin saru ħafna proġetti, fosthom ta' tibdil ta' pajpijiet ta' l-ilma, u sar ukoll ħafna investiment f'reverse osmosis plants.

Tgħallimna ħafna mill-esperjenzi tagħna u filwaqt li qabel konna nieħdu ammont kbir ta' ilma minn taħt l-art, li ġab konsegwenzi iktar serji fuq l-ambjent naturali Malti, Gvern Nazzjonalista biddel id- direzzjoni kompletament.

Madankollu, wieħed ma jistax ma jħarisx lejn il-mewġ u l-battikati li għaddiet minnhom il-WSC is-sena l-oħra.

U r-responsabbilta' ta' dan it- taħwid hija kollha tal-Partit Laburista.

It-tariffi li saru mill-Gvern Laburista tant kienu esaġerati li kienu jġiegħlu lin-nies jibżgħu jonfqu minħabba l-kontijiet tad-dawl u ta' l-ilma u spiċċaw biex ġabu staġnar kbir fl-ekonomija.

Dan ġab ħafna tensjoni u nkwiet fil-pajjiż.

Saru diversi laqgħat bejn il-Prim Ministru u l-General Workers' Union, l-UHM, l-FOI, eċċ., imma jiltaqa' ma' min jiltaqa`, kulħadd kien jispjegalu li ż-żieda fil-kontijiet hija esaġerata, iżda l-Prim Ministru ta' dak iż-żmien kien jibqa' jsostni li dan m'huwiex minnu.

Imbagħad kien beda joħroġ bl- istrateġija li daqqa se jiftiehem mal-General Workers' Union u daqqa mal- UHM, biex fl-aħħar spiċċa ma ftiehem ma' ħadd.

Is-sitwazzjoni finali kienet li l-WSC minflok daħħlet il-flus li wieħed kien jistenna li ddaħħal, ma rnexxielha ddaħħal assolutament xejn.

Hija ħaġa ta' l-għaġeb kif f'temp ta' ftit ġimgħat il-Ministru Josef Bonnici rnexxielu jgħaqqad il-fili kollha u jasal għall-figura li kulħadd jaqbel magħha, biex reġa' ġab il-mistrieħ fl-animu ta' kulħadd.

Allura wieħed jistaqsi: X'kellu aħjar minn ħaddieħor il-Ministru Bonnici?

Kellu s-sens komun u mhux ir-ras iebsa u għalhekk irnexxielu jnaqqas anke l-biża' tan-nies.

Tan-naħa l-oħra kellhom problemi kbar biex jikkonvinċu lill- poplu għaliex il-poplu kollu kien jaf li dak li qed jgħidu ma kienx minnu.

Mill-figuri li hemm fir-rapport ippreżentat, wieħed jinnota li bejn Ottubru 1996 u Settembru 1997, il-korporazzjoni nefqet Lm60,000 f'riklami.

Imbagħad minn Ottubru 1997 sa Settembru 1998 il-korporazzjoni kellha approved estimates ta' Lm120,000, imma l-ammont li ntnefaq f'riklami kien ta' Lm150,000.

Mela tan-naħa l-oħra tant kienu jafu li dak li qed jgħidu m'huwiex minnu, li ħassew il-bżonn li jonfqu ħafna flus fi propaganda biex jipprovaw jikkonvinċu lin-nies li l-kontijiet mhux veru li kienu se jiżdiedu.

Mr Speaker, tan-naħa l-oħra qalu li l-customer care marret tajjeb u kien hemm ħafna klijenti li nqdew bis-servizzi ta' din is-sezzjoni.

Mhux bilfors!

Kellha ħafna klijenti għax meta kienet ġejja l-elezzjoni lil kull min jilmenta mill-kont kienu jgħidulu li ħadmulu l-kont ħażin u kienu jibagħtuh il-Belt, il-customer care, jistenna fil-queue mis-6.30 ta' filgħodu!

Ġieli kien ikun hemm xi mitejn ruħ jew tlett mitt ruħ miġbura hemmhekk jistennew biex jarawlhom il-kont.

Kien ikun hemm queues twal ta' nies jaħlu l-ħin jistennew biex taparsi jirranġawlhom il-kontijiet.

Dan kollu ġara b'konsegwenza ta' żball li sar min-naħa l-oħra li ġab ħafna taħwid fil-WSC.

Kien ukoll żball politiku li jitfgħu l-ħtija fuq il-ħaddiema tal-WSC, għaliex ma kienx żball tal-ħaddiema li ħadmu dawk il-figuri.

Kien il-gvern li ta l-figuri lill-korporazzjoni biex iddaħħalhom fis-seħħ.

Għalhekk, fl- opinjoni tiegħi, kien żball kbir li lill-ħaddiema jgħidulhom li kienu żleali jew li mxew ħażin f'dak li għandu x'jaqsam mal-kontijiet.

Saħansitra kien intqal li l-kontijiet qed jinħadmu hekk għal skopijiet politiċi, peress li kienet waslet l-elezzjoni.

Jirriżulta wkoll li ntnefqu ħafna flus f'overtime li dawn il-ħaddiema kellhom jagħmlu biex jerġgħu joqogħdu jiċċekkjaw il-kontijiet.

L-aqwa li jintnefqu l-flus!

Imbagħad jiġu hawnhekk u joqogħdu jgħidu li l-Partit Nazzjonalista berbaq il-flus tal-korporazzjoni!

B'liema wiċċ jiġu jagħmlu din l-akkuża meta dawn in-nies ivvotaw Lm120,000 - id-doppju ta' dak li kien intnefaq fi żmienna - u mbagħad spiċċaw biex nefqu Lm150,000 f'riklami.

Wieħed irid jgħid ukoll li l-improvement li sar mill-Partit Nazzjonalista fil-qasam ta' l-ilma ġab progress anke fis-settur tal-biedja għaliex b'żieda fil-produzzjoni ta' l-ilma għat-tisqija ta' l-art jista' jkun hemm iktar uċuh tar-raba'.

Il-Partit Laburista ma kkonsidrax l- implikazzjonijiet taż-żieda li kien se jimponi fuq il-biedja.

Xi xahrejn ilu saret domanda parlamentari dwar ir-rati l-ġodda ta' l-ilma fis-settur agrikolu u mir-risposta li ngħatat irriżulta li dawn naqsu drastikament.

Fil-fatt iż-żieda taħt Gvern Nazzjonalista hija ta' 7% biss, piż li l- biedja tiflaħ iġġorr u fl-istess ħin timxi 'l quddiem, filwaqt li l-WSC tiġbor id-dħul tagħha.

Il-WSC għandha futur kbir quddiemha għaliex il-maġġoranza tal-ħaddiema diġa` għandhom ċerta esperjenza li ġejja minn snin ta' ħdima fi ħdan dipartiment tal-gvern u allura jafu kif iħaddmu s-settur.

Dawn żgur li jistħoqqilhom iktar mertu milli ngħataw taħt l-amministrazzjoni l-oħra, anzi wieħed jagħmel tajjeb li jisma' l-ideat tagħhom fuq id-diversi metodi ta' l-operat ta' din il-korporazzjoni.

Mr Speaker, jien xtaqt nitkellem fuq diversi punti oħra, iżda ma rridx nieħu aktar ħin tal-kollegi tiegħi.

Għalhekk nagħlaq billi nawgura lin- nies kollha li hemm fil-WSC li jimxu iktar 'il quddiem u jagħtu iktar xogħol tajjeb.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Hemm iżjed rimarki?

L-Onor.

Michael Asciak.

ONOR.

MICHAEL ASCIAK: Mr Speaker, illum għandi l-okkażjoni li nindirizza lill-uffiċjali tal-WSC wiċċ imb'wiċċ wara li bħala sindku ta' Birkirkara jien naf l-ammont ta' għaraq li kien jinżel kull darba li kien ikolli x'naqsam ma' din il-korporazzjoni.

(Interruzzjonijiet) M'iniex qed ngħid li wieħed eventwalment ma jinqediex, pero' żgur li hemm bżonn isiru passi kbar 'il quddiem f'dak li huwa customer care, mhux biss direttament mal- konsumatur individwali, imma partikolarment fil-konfront tal-kunsilli lokali,.

Irrid ngħid li ħadt gost naqra fir-rapport tal-korporazzjoni li l-WSC estendiet is-servizz tal-customer care billi l-freephone line 157 qed jopera fuq bażi ta' 24 siegħa kuljum.

Pero' żgur li hemm bżonn aktar kuntatt bejn il-korporazzjoni u l-kunsilli u bejn il-korporazzjoni u l- individwi li jirrapportaw xi nuqqasijiet.

Meta s-sena l-oħra kont sindku mhux l-ewwel darba li rrapportajt ħsarat f'toroq ta` Birkirkara u kienu jgħaddu tlett ijiem jew erbgħa bla ma jsir xejn.

Sadanittant kienu jilħqu jidħlu rapporti minn individwi u anke minn membri tal-Parlament, u ma kien hemm l-ebda mezz kif il-kunsill jew l-individwu li jkun għamel il-complaint oriġinarjament isir jaf jekk fil-fatt kenux ittieħdu passi fuq il-complaint tiegħu.

Konna nitħallew kompletament fid-dlam.

Jeħtieġ li jkun hemm sistema ta' feedback biex min jagħmel il-complaint, kemm jekk ikun individwu u kemm ikun kunsilli lokali, jingħata informazzjoni dwar xi jkun sar, jekk itteħditx azzjoni, meta ttieħdet l-azzjoni, u jekk il-problema setgħetx tiġi rimedjata immedjatament.

Pero' żgur li trid tinqata' d- drawwa li tirrapporta leakage ta' ilma minn kanna, ma tisma' xejn iktar fuqha u tispera li jekk tgħaddi minn hemm ġimgħa wara li jkun sar ir- rapport, il-kanna tkun issewwiet.

Kif diġa` għedt, jeħtieġ li jkun hemm feedback dirett lil min ikun għamel il-complaint.

Mr Speaker, nieħu gost nawgura lill-korporazzjoni ta' l-inizjattiva li jiġi stabbilit health and safety officer fi ħdanha.

Naħseb li korporazzjoni ta' dik l-entita' jkollha ħafna ħaddiema li jkollhom problemi ta' saħħa.

Illum il-konċett ta' health and safety officer dieħel f'ħafna kumpanniji parastatali u kumpanniji privati.

Jidher li sal-lum il-WSC għandha 5.5 ġranet mitlufa ta' sick leave fis-sena.

Dan m'huwiex xi numru esaġerat, pero' l-enfasi m'għandhiex tkun fuq kif se jitnaqqas in-numru ta' ġranet tas-sick leave billi tibgħat lit-tobba jiġru wara l-ħaddiema qishom pulizija.

L-enfasi għandha tkun li l-kumpannija tieħu ħsieb saħħet il- ħaddiema billi tistabbilixxi uffiċjali apposta.

Jekk isir hekk, nassigurakom li l-problema tirrisolvi ruħha waħedha.

Jien bħala tabib ġieli kelli nagħmilha ta' pulizija f'dan is-sens u wara xi sentejn iddeċidejt li kien hemm konflitt bejn ix-xogħol tiegħi ta' tabib u li noqgħod nagħmilha ta' pulizija niġri wara l-ħaddiema tal-korporazzjoni.

Nerġa` ngħid li għandha tingħata attenzjoni lis-saħħa tal-ħaddiem fuq il- post tax-xogħol billi jsir positive surveying tal-ħaddiema.

Mingħalija Farsons jużaw din is-sistema u fil-fatt il-personnel manager tagħhom stess qalli li din it-tip ta' sistema tħalli ħafna iktar riżultati pożittivi mis- sistema l-oħra.

Jien nappella biex għal skopijiet ta' kontroll tal- problema tas-sick leave tal-ħaddiema jintużaw aktar mezzi pożittivi.

Nixtieq insemmi wkoll il-problema tar-run-off water.

Bħal dan iż-żmien sena jien kont qiegħed niġri sa qaddi fl-ilma f'Birkirkara wara maltempata qawwija.

Nafu li kull darba li tagħmel maltempata qalila jkun hemm djar li jegħrqu u ġieli anke mietu n-nies.

Huwa f'sitwazzjonijiet bħal dawn li nindunaw xi problemi jeżistu u kemm għandna nikkonsidrawhom bis-serjeta'.

Kull darba li tagħmel ix-xita ninżel il-wied ta' Birkirkara u nispiċċa mgħarraq sa rkobbtejja jew sa qaddi niġbed lin-nies jew għallinqas nara li ma jkun ġara xejn.

Issa dan ġieli ġara darbtejn jew tliet darbiet f'sena.

Għalhekk illum qed nieħu gost nara li l-korporazzjoni se tindirizza l- problema ta` dan l-ammont kbir ta' ilma tax-xita li jibda minn Ħal-Lija, jaffettwa lil Ħal Balzan, jgħaddi minn Birkirkara u jibqa' sejjer l-Imsida, billi qed tistudja l-volum ta' run-off rainwater, fejn qiegħed jasal dan l- ilma u fejn l-iktar li qed jagħmel ħsara.

Il-fażi li jkun imiss wara hi li jitkejjel l-ammont ta' ilma li qed jgħaddi minn dawk l-inħawi u jibdew jinbnew il-mezzi biex dan l-ilma jinġabar.

B'hekk dan l-ilma, li għandu forza daqstant distruttiva, inkunu nistgħu nużawh għall-bżonnijiet tagħna kif kienu jagħmlu l-Kavallieri, bħalma qal l-Onor.

Mifsud Bonnici.

Fl- istess ħin inkunu qed innaqqsu l-ħsara li qed iġarrbu ħafna nies kull darba li tagħmel ix-xita.

Għall-grazzja t'Alla din is-sena m'għamlitx xita daqshekk qawwija li tagħmel ħsara lill-bini u tgħarraq lin-nies.

Fil-futur immedjat il-korporazzjoni se tagħmel programm ħalli tibda tibni lqugħ ta' l-ilma u mbagħad l-ilma li jinġabar ikun jista' jiġi recycled għall-konsum, jew biex jintuża għall-agrikoltura, eċċ. Jagħmel ħafna sens li dan il-volum enormi ta' ilma li jgħaddi mill-widien tagħna, li issa huma mibnija, jibda jiġi konservat u wżat għall-bżonnijiet tagħna.

MR SPEAKER: Ippermettili ninterrompik, Onorevoli, għax sar il-ħin.

Se tibqa' in possession?

ONOR.

MICHAEL ASCIAK: Iva, nibqa' in possession.

MR SPEAKER: Sar il-ħin.

Nitlob lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi jressaq l-Aġġornament.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it- Tlieta, 23 ta' Frar, 1999 fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Estimi tad-dħul u nfiq tal-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma għas-sena 1998/1999 - Kontinwazzjoni;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Pensjonijiet - it-Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar Self Lokali (Stock u Titoli Reġistrati) – it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Self Lokali (Nru. 2) - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Ħabs - Kumitat;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Dazju tas-Sisa (Emenda Nru 3) - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Proprjeta' tal-Għadu - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Taxxa tar-Reġistrazzjoni ta' Vetturi bil-Mutur (Emenda Nru 2) – it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili – it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar is-Sekwestru u l-Kustodja ta' Minuri - it-Tieni Qari; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' l-Erarju - it- Tieni Qari (Kont.).

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Victor Galea Pace.

ONOR.

VICTOR GALEA PACE: Mr Speaker, l-ewwelnett nixtieq nitkellem fuq xi ħaġa li għandha x'taqsam mal-qasam tas-saħħa f'Għawdex.

L-isptar ta' Għawdex ilu sena jistenna biex jiġi rranġat l-isteriliser imma sal-lum dan għadu ma wasalx minn Malta.

Dan ifisser li ta' kuljum, ikun il-maltemp jew ma jkunx, ambulanza jkollha taqsam lejn Malta biex tieħu l-affarijiet sterilizzati lejn Għawdex.

Huwa dnub li meta qegħdin fuq l-għatba tat- tielet millennju, u meta nitkellmu fuq il-bżonn li jkun hemm dipartiment tal-protezzjoni ċivili li jkun armat tajjeb - u sewwa li jkun hekk - fl- istess ħin insibu li l-isptar f'Għawdex għandu diversi nuqqasijiet ta` dan it-tip.

Mr Speaker, fiż-żmien meta s-Sinjorija Tiegħek kienet responsabbli għat- tmexxija f'Għawdex kien beda jopera fast service transport bejn iż-żewġ gżejjer li kien utli ħafna.

Huwa ta' għajb li kif tela' l-Partit Laburista fil-gvern fl-1996 waqqaf dan is-servizz ħesrem.

Jien jidhirli li servizz bħal dan għandu jerġa` jiġi introdott għax huwa utli ħafna kemm għall- mijiet ta' Għawdxin li jaqsmu kuljum biex jistudjaw u jaħdmu f'Malta, kif ukoll għal dawk il-Maltin u turisti li jkunu jridu jaqsmu lejn Għawdex.

Illum il-ġurnata servizz bħal dan ikun ta' benefiċċju kbir għall-ekonomija tal-gżira tagħna u nispera li dan il-gvern jerġa' jibda jħaddem dan is- servizz kemm jista' jkun malajr.

Sur President, fit-13 ta' Marzu se jkollna l-elezzjonijiet tal-kunsilli lokali fejn terz tal-poplu Malti se jivvota għal din l-istituzzjoni li kien ħoloq u rawwem fil-pajjiż Gvern Nazzjonalista.

Ta' min jirringrazzja lil dawk il-kunsilliera kollha li għal dawn is-snin taw sehemhom għal-lokal tagħhom u għall-pajjiż kollu.

Nixtieq li minn hawn, għan-nom ta' din in- naħa tal-Kamra, nirringrazzja lill-kandidati kollha ta' kull affiljazzjoni politika li offrew is-servizz tagħhom għad-diversi lokalitajiet ta' pajjiżna.

Matul dawn il-ħames snin li ilhom imwaqqfa l-kunsilli rajna ħidma serja mis-67 kunsill ta' Malta u Għawdex.

Sar xogħol li jien ċert li taħt il- gvern ċentrali żgur li ma kienx isir.

Qed naraw servizzi ġodda jiġu introdotti fil-bliet u l-irħula tagħna, tant li l-aspettattiva tal-poplu qiegħda dejjem tiżdied.

Madankollu l-kunsilli lokali kollha ta' Malta u Għawdex iridu jaħdmu b'aktar koperazzjoni mad-dipartimenti u l-awtoritajiet fil-pajjiż biex ix-xogħlijiet li jkunu ppjanati jiġu esegwiti b'serjeta' u b'inqas ħela ta' flus.

Jien nerġa' nawgura lill-kunsilli lokali ħidma serja bl-għajnuna tal-gvern ċentrali ħalli tintlaħaq l-aspettattiva tal- poplu.

Huwa importanti li l-poplu jirrealizza li hu qed iħallas għas-servizzi li għandna fil-pajjiż li ngħidu li huma b'xejn, bħall-edukazzjoni u l- isptarjiet, inkluż is-servizz tat-tobba, nurses, konsulenti u anke mediċini.

Fil-fatt huwa l-poplu li qed iħallas għalihom u tajjeb li ndaħħlu din il-mentalita' f'moħħ il-poplu għaliex wara kollox il-miljuni kbar ta' liri li jitħallsu mill-gvern tal-ġurnata jridu jinġabru mit-taxxi u għalhekk m'għandna qatt naċċettaw li jkun hemm il-ħela u għandna naraw li kulħadd jagħti sehmu.

Fl-aħħar xtaqt insemmi, kif semmejt fid-diskussjoni dwar l-estimi ġenerali ta' din is-sena, żewġ affarijiet li ta' min jistudjahom għaliex jistgħu jkunu ta' benefiċċju għall-poplu kollu.

Hawnhekk qed nirriferi għall-użu tas-solar heating.

Huwa dnub li fi gżira bħalma hi tagħna f'nofs il-Mediterran, fejn ingawdu sigħat twal ta' xemx, m'għandniex maħsub li jingħataw sussidji fuq apparat tas-solar heating, meta mir-riċerki li saru nafu fiċ-ċert li permezz ta' dan is-sors ta' enerġija tiġi ffrankata iktar minn 45% ta' l-enerġija elettrika.

Ħaġa oħra li kont issuġġerejt hija li għandu jingħata sussidju biex issir manutenzjoni tal-bjar fid-djar.

Ħafna familji li jkunu low wage earners għandhom bjar fid-dar tagħhom li jeħtieġu manutenzjoni u li kieku l-gvern jipprovdi xi forma ta' għajnuna, żgur li jiġu ffrankati ħafna flus mill- konsum ta' l-ilma.

Mr Speaker, nagħlaq billi minn hawnhekk nifraħ lil dawk it-tliet tfajliet li rebħu l-festival tal-kanzunetta Maltija għall-Ewropa.

Naħseb li inti taqbel miegħi meta ngħid li iktar minn 67% tad-demm ta' dawk it-tliet tfajliet huwa Għawdxi, allura aħna kburin ftit iktar li għamlu dan is- suċċess!

Jien nieħu din l-okkażjoni biex nawguralhom aktar suċċessi.

Grazzi ħafna.

MR SPEAKER: Grazzi.

Hemm iktar rimarki?

L-Onor.

Edwin Vassallo.

ONOR.

EDWIN VASSALLO (Segretarju Parlamentari): Mr Speaker, inkompli minn fejn ħalla l-Onor.

Victor Galea Pace u nifraħ lit-trio li rebaħ il- konkors tal-kanzunetta Maltija għall-Ewropa.

Jekk l-Onor.

Galea Pace qiegħed jifraħ - u bħala Għawdxi għandu dritt jifraħ - bid-demm Għawdxi ta' dawk it-tfajliet, jien nifraħ bil-kumplament!

(Interruzzjonijiet)

Mr Speaker, ftit ġimgħat ilu kont tkellimt f'aġġornament rigward il-ħsieb wara l-ħidma fil-Ministeru għas-Servizzi Ekonomiċi fir-rigward tas-settur tan-negozju.

Qed nieħu l-okkażjoni ta' dawn l-aġġornamenti biex minn żmien għal żmien inkun nista' nagħti rendikont ta' l-inizjattivi li jkunu qegħdin jittieħdu għall-iżvilupp tas-settur tas-self-employed u n-negozji żgħar ta' pajjiżna li rridu nżommu f'moħħna li jammontaw għal kważi 95% ta' l- ekonomija ta' pajjiżna.

Meta nħarsu lejn l-ekonomiji ta' pajjiżi barranin nagħmlu kuraġġ għaliex illum il-ġurnata qed naraw li parti kbira mill-ekonomiji tal-pajjiżi l-kbar li jagħmlu parti mis-suq ta' l-Unjoni Ewropea wkoll huma magħmulin minn negozji żgħar.

Għalhekk is-self-employed u n-negozjanti żgħar tagħna għandhom iħarsu b'kuraġġ lejn l-isfida tal-futur u jippreparaw ruħhom għaliha.

Naturalment biex inkunu tajbin biżżejjed li nagħmlu parti mis-suq tal-pajjiżi li diġa' huma membri ta' l-Unjoni Ewropea, irridu nagħmlu ċertu tibdil.

Pero' rridu nispjegaw li t-tibdil ma jridx isir biss biex inkunu nistgħu naslu għal dak il-għan, iżda għandna nagħmluh xorta waħda anke jekk ma naslux s'hemmhekk.

Dan huwa tibdil li jeħtieġ isir għax fih innifsu huwa tajjeb għal pajjiżna, jekk kemm-il darba rridu negozju li kapaċi jrendi x-xogħol u kapaċi joħloq il-ġid għal dan il-poplu li jrid jgħix f'soċjeta' moderna li tagħraf ċerti valuri u tgħaddihom lil uliedna bħalma aħna rċevejniehom mingħand missirijietna.

It-tibdil li jrid isir fl-industrija u n-negozju, li nsejħulu "restructuring", m'għandniex inħarsu lejh bħala xi ħaġa marbuta ma' l- appuntament tagħna ma' l-Unjoni Ewropea imma għandna nagħrfu li huwa meħtieġ għall-ġid ta' pajjiżna.

Min hu fl-industrija jaf li, bħall-bidwi, qed jikkultiva xi ħaġa ħajja u jaf li xi ħaġa ħajja trid tieħu ħsiebha u tara li tikber sew.

L-istess in-negozju, biex jikber irridu naġġornawh ħalli jkun jista' jaqdi l-ħtiġijiet ta' kull żmien.

Għalhekk nerġa` nisħaq fuq l-effiċjenza u l-ħtieġa li lkoll nimpenjaw ruħna ħalli f'pajjiżna nkunu nistgħu ngħixu aħjar.

Iżda l-effiċjenza m'għandhiex tkun l-impenn ta' min hu fin-negozju biss; għandha tkun l-impenn tagħna wkoll bħala gvern u bħala parlament.

L-għajta favur l-effiċjenza għandha tkun l-għajta ta` min huwa fin-negozju kif ukoll ta` min huwa impejgat fiċ-Ċivil, fil- korporazzjonijiet u f'entitajiet li l-gvern għandu sehem fihom u li l-iskop tagħhom hu li jgħinu lis-settur tan-negozju f'pajjiżna.

Dawn ukoll iridu jkunu effiċjenti.

Ma rridx nirrepeti pero' tajjeb li ndaħħlu f'moħħna u nifhmu li l-effiċjenza hija servizz.

Jien se nkun effiċjenti daqskemm jien kapaċi nkun ta' servizz.

Għaldaqstant is-settur tan-negozju jkun effiċjenti u kapaċi jilqa' għall-isfida ta' swieq barranin jekk kemm-il darba jkun kapaċi jkun ta' servizz.

Kull min iddeċieda li jkun self- employed u daħal fin-negozju kien jaf li se jaqla' flus skond kemm għandu ħila jaħdem, pero' llum il-ġurnata rridu nifhmu li se nagħmlu l-flus jekk kemm-il darba nkunu kapaċi nagħtu servizz tajjeb lill-klijenti tagħna.

Meta jien nitkellem mas-self-employed dwar it-tip ta' servizz li għandhom jagħtu, inħobb nuża l-frażi "irrid inkun jimpurtani mill-klijent tiegħi."

Huwa importanti li dan jifhmu kulħadd, mhux biss dawk li qegħdin fis-settur tan-negozju, imma anke l-ħaddiema fid-dipartimenti tal-gvern.

Dawn ukoll iridu jagħtu servizz b'mod li juru li jimpurtahom mill-klijenti tagħhom.

Dan l-aħħar ngħatat spinta lill-iżvilupp ta' l-artiġġjant f'pajjiżna għax irridu nuru b'mod konkret li l-effiċjenza għandha tiżdied f'kull settur.

Ikun hawn min jaħseb li dan id-diskors huwa kollu teorija, imma mbagħad kulħadd irid jaħdem biex mit-teorija naslu għall-prattika.

Dan l-aħħar il- Ministeru għas-Servizzi Ekonomiċi ħadem flimkien mal-korporazzjoni għall- fieri biex norganizzaw fiera four in one li saret matul il-weekend li għadda.

F'din il-fiera kien hemm miġburin flimkien l-oqsma ta' l- artiġġjanat, muturi, is-servizz ta' l-internet, kif ukoll security equipment.

Jien nemmen li l-ħsieb wara din il-fiera kien tajjeb u fil-fatt intlaqgħet b'entużjażmu kemm mill-esebituri kif ukoll mill-poplu li attenda.

Hawnhekk irrid nirringrazzja lill-korporazzjoni għall-fieri u anke lill-Mid-Med Bank li sponsorja l-parteċipazzjoni ta' l-esebituri ta' l- artiġġjanat f'din il-fiera biex inkunu nistgħu nuru li f'pajjiżna għandna artiġġjanat li kapaċi joffri prodotti tajbin.

Pero' l-isfida tagħna hija li, minkejja l-vulnerabilita' ta' dan is-settur, nipprovaw immorru għall- esportazzjoni.

Il-gvern irid jgħinu lil dan is-settur jirbaħ id- difffikultajiet li qed jiffaċċja u jħares lejn l-isfida ta' swieq barranin.

Għalhekk qegħdin naħdmu mal-kummissjoni għall-artiġġjanat anke fuq deċiżjonijiet li kienu ttieħdu mill-gvern preċedenti biex naslu li jkollna l-kunsill nazzjonali għall-artiġġjanat.

Għal dan l-għan proprju s-Sibt li ġej fil-għodu, fis-sala tal-kunsill lokali tal-Mosta, se jsir seminar għal dawk li huma involuti fl-artiġġjanat u ħaddiema f'diversi oqsma oħrajn, inkluż dipartimenti tal-gvern, biex niddiskutu kif flimkien nistgħu ngħinu lill-artiġġjanat permezz ta' dan il- kunsill nazzjonali għall-artiġjanat ħalli f'din l-industrija jseħħ l- iżvilupp meħtieġ.

F'dawn il-ġranet, proprju sa nhar is-Sibt li ġej, wieħed jista' jmur fis-sala tal-kunsill lokali tal-Mosta u jżur wirja sabiħa li turi kemm għandna talent fl-artiġġjanat, wirja li ġiet inawgurata nhar il- Ġimgħa li għaddiet mill-Eċċellenza Tiegħu l-President ta' Malta.

Għax anke kunsill lokali jista' jieħu ħsieb irawwem u jinkoraġġixxi dawk is-snajja' u l-arti li għandna fl-ibliet u l-irħula tagħna u li eventwalment jistgħu jiżivluppaw f'industrija.

Mr Speaker, bħalissa qegħdin naħdmu flimkien mal-Ministeru ta' l-Intern, ma' l-MIA li hija responsabbli mill-ajruport internazzjonali ta' Malta, mal- pulizija, ma' l-Armata u mad-dwana biex naraw li jkun hemm aktar sigurta' fl-ajruport ħalli kemm jista' jkun titnaqqas il-problema ta' merkanzija li tiġi rapportata nieqsa mill-ajruport.

Hawnhekk nindirizza lill-ħaddiema involuti u nappellalhom biex jieħdu din il-problema bis-serjeta' ħalli ma tkomplix tikber.

Irridu naraw minn fejn qiegħda tibda, jekk din il- merkanzija hijiex qed tiġi nieqsa minn ajruporti oħrajn jew inkella hix qed tiġi nieqsa waqt it-traġitt u l-ħatt tal-merkanzija ta' l-ajruplan f'pajjiżna.

Wasalt biex nitkellem hawnhekk dwar din il-problema għaliex inkella jkun fieragħ id-diskors tiegħi rigward l-effiċjenza.

Irridu l- ewwelnett nindirizzaw sitwazzjonijiet bħal dawn qabel ma naslu għall- effiċjenza.

Mr Speaker, aħna se nkomplu naħdmu mal-banek kummerċjali biex naraw li dawn jagħtu servizz tajjeb lis-settur tan-negozju.

Irrid nieħu din l- okkażjoni biex nuri l-ħtieġa li f'din is-sitwazzjoni, meta qegħdin infiqu minn staġnar ekonomiku, is-servizz bankarju jista' jkun ta' għajnuna billi jaġġusta r-rati li jiċċarġja skond il-ħteġijiet ta' l-ekonomija ta' pajjiżna.

F'dawn l-aħħar ġranet il-Ministru Josef Bonnici stess ġie rrapportat li qal li jkun ta' ġid kbir għall-iżvilupp tan-negozju jekk kemm- il darba jkun hemm tnaqqis fir-rati ta' l-imgħax f'pajjiżna.

Huwa importanti li iktar u iktar nies mis-settur tan-negozju jesprimu din ix- xewqa għal tnaqqis fir-rati ta' l-imgħax u għal servizzi aħjar mis-settur bankarju.

Nixtieq nagħlaq billi nsemmi l-ħtieġa ta' iktar effiċjenza min-naħa tal- korp tal-pulizija.

Il-Ministru Tonio Borg qed jipprova jtejjeb dejjem aktar dan il-korp, pero' tajjeb li l-poplu Malti u Għawdxi jirrealizza kemm huma kbar l-isfidi sabiex jintlaħaq dan l-iskop.

Illum il-korp tal- pulizija jrid ikun tajjeb biżżejjed biex jilqa' għall-problemi li joħloq l- istess settur kummerċjali.

Nagħti eżempju wieħed biss.

Jekk f'pajjiżna se jkomplu jiżdiedu l-casinos - diġa' għandna tnejn - il-pulizija jridu jkunu kapaċi jilqgħu għas-side effects ta' dan l-iżvilupp.

Jekk is-suq tal- logħob fil-casinos se jinfirex, għada pitgħada se jkun hawn iżjed nies li jagħmlu użu mill-użura.

Kulħadd jaf li żvilupp ta' dan it-tip iħajjar nies jersqu lejn il-lokalitajiet fejn isir il-logħob biex jisilfu l-flus b'mod illegali.

S'issa dan għadu mhux att kriminali pero' tajjeb li wieħed janalizza l-problemi li jistgħu jinħolqu 'l quddiem bl-iżvilupp ta' dan in- negozju f'pajjiżna ħalli jkun ippreparat għalihom u, jekk jista' jkun, jieħu miżuri preventivi.

Grazzi.

MR SPEAKER Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it- Tlieta, 23 ta' Frar, fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

TARXIEN - DAWL

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li titwaħħal lampa fi Triq Ġorġ Caruana f'Ħal Tarxien?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

Interpellant qed tiġi kkonsidrata flimkien ma' talbiet oħra.

TARXIEN - DAWL

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li titwaħħal lampa fi Triq l-Assedju l-Kbir minn Triq il-Wilġa 'l ġewwa f'Ħal Tarxien?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

TARXIEN - DAWL

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li titwaħħal lampa ħdejn Balons Garage fi Triq id- Dar tal-Kejka f'Ħal Tarxien?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

Interpellant qed tiġi kkonsidrata flimkiem ma' talbiet oħra.

TARXIEN - DAWL

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li titwaħħal lampa fi New Street in Sardinja Street f'Ħal Tarxien?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

SAĦĦA - KAROZZI TAL-KIRI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 1847, jista' l-Ministru jgħid kemm-il direct order ingħatat mis-6 ta' Settembru, 1998 sal-31 ta' Diċembru, 1998?

Lil min ingħataw?

Kemm tlaħħaq l-ispiża?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ma kien hemm ebda direct order mis-6 ta' Settembru, 1998 sal-31 ta' Dicembru, 1998.

L-uniċi tliet direct orders ġew mogħtija lil-Garden of Eden Garage għal kiri ta' tliet vetturi bil-'Lift', waħda f'April 1997 u tnejn f'Novembru 1997.

Ir-rata kuljum għal kull vettura hija ta' Lm22 u l-ispiża globali sa l- aħħar ta' Jannar 1999 telgħet għal Lm34,408.00.

Qed jittieħdu l-passi neċessarji biex fil-gimgħat li gejjin jinxtraw mill- Ingilterra, vetturi second hand flokhom bil-ħsieb li titnaqqas drastikament l-ispiża.

SAĦĦA - COMPUTER SCANNERS

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm għandu computer scanners kemm fil-ministeru kif ukoll fid-dipartimenti kollha li jaqgħu fir-responsabbilta' tad-dekasteru tiegħu, dipartiment, b'dipartiment?

Jista' l-Ministru jgħid x'ditta huma?

Meta nxtraw?

Kemm swew fi spejjeż?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jgħid il-validita' ta' din il-mistoqsija.

Japprezza li tinvolvi xogħol estensiv u ħin twil, li d-dipartiment jista' juża b'mod ferm aħjar.

GĦAWDEX - COMPUTER SCANNERS

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid kemm għandha computer scanners kemm fil-ministeru kif ukoll fid-dipartimenti kollha li jaqgħu fir-responsabbilta' tad- dekasteru tagħha, dipartiment, b'dipartiment?

Tista' tgħid x'ditta huma?

Meta nxtraw?

Kemm swew fi spejjeż?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Jiena nformata li hemm 7 computer scanners fil- ministeru u d-dipartimenti u l-fergħat li jaqgħu taħtu.

Dawn huma mqassmin kif imniżżel hawn taħt:

i) Fis-Segretarjat Privat hemm scanner wieħed tad-ditta Target' li nxtara fl-14 ta' Diċembru, 1998 bil-prezz ta' Lm40.

ii) Fis-Segretarjat Permanenti u d-Dipartiment għas-Servizzi Korporattivi hemm 2 scanners tad-ditta Target li nxtraw fl-24 ta' Novembru, 1998 bil- prezz ta' Lm40-il wieħed.

iii) Fid-Dipartiment tal-Customer Services hemm b'kollox 4 scanners u l- informazzjoni dwarhom hija mogħtija hawn taħt:

|Fergha/u|Numru|Dit|Data|Pre|Rimar| |fficcju |ta' |ta |ta' |zz |ki | | |scann| |meta|LM | | | |ers | |xtra| | | | | | |w | | | | | | |jew | | | | | | |ingh| | | | | | |ataw| | | |Nutar |1 |IBM|1995|- |ippro| |tal-Gver| | | | |vdut | |n | | | | |mir-R| | | | | | |egist| | | | | | |rau | | | | | | |Pubbl| | | | | | |iku | | | | | | |ta' | | | | | | |Malta| |Librerij|1 |LEO|5.11|135|- | |i | | |.97 |.00| | |Pubblici| | | | | | |Edukazzj|2 |Sca|17.0|185|- | |oni | |nta|4.97|.00|- | | | |le |19.0|89.| | | | |Dyn|2.98|00 | | | | |ota| | | | | | |x | | | |

AGRIKOLTURA U SAJD - COMPUTER SCANNERS

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm għandu computer scanners kemm fil- ministeru kif ukoll fid-dipartimenti kollha li jaqgħu fir-responsabbilta' tad-dekasteru tiegħu, dipartiment b'dipartiment?

Jista' jgħid x'ditta huma?

Meta nxtraw?

Kemm swew fi spejjeż?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Computer scanners li għandhom id-dipartimenti li jaqgħu taħt il-Ministeru ta' l-Agrikoltura u Sajd huma dawn: Dipartiment tas-Servizzi Korporattivi: Ditta Meta nxtraw Prezz Hewlett Packard Scanjet 5p 1994 Lm285 Hewlett Packard Scanjet 5p 1998 Lm149 Dipartiment ta' l-Agrikoltura: Ditta Meta nxtraw Prezz Genius 1994 Lm235 Genius 1996 Lm295 Hewlett Packard 1998 Lm145 Super 5 1998 Lm50 artiment tas-Sajd u Akwakultura: Ditta Meta nxtraw Prezz Plustek 1998 Lm62 Hewlett Packard 1998 Lm542 (jinkludi computer fujitsu) Dipartiment tas-Servizzi Veterinarju: Ditta Meta nxtraw Prezz Hewlett Packard 1998 Lm149.35 Segretarjat: Ditta Meta nxtraw Prezz Genius 1999 Lm38 MINISTERU TA' L-INTERN - COMPUTER SCANNERS

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm għandu computer scanners kemm fil-ministeru kif ukoll fid-dipartimenti kollha li jaqgħu fir-responsabbilta' tad- dekasteru tiegħu dipartiment, b'dipartiment?

Jista' jgħid x'ditta huma?

Meta nxtraw?

Kemm swew fi spejjeż?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant hu kif jidher fit-tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

SERVIZZI EKONOMIĊI - COMPUTER SCANNERS

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm għandu computer scanners, kemm fil-ministeru kif ukoll fid-dipartimenti kollha li jaqgħu fir- responsabbilta' tad-dekasteru tiegħu, dipartiment, b'dipartiment?

Jista' jgħid x'ditta huma?

Meta nxtraw?

Kemm swew fi spejjeż?

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

RAVE PARTIES

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn permessi pendenti għal rave parties?

Fejn sejrin isiru?

Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-kondizzjonijiet ta' kull permess li se joħroġ għal dawk il-parties pendenti?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi fid-19 ta' Frar, 1999, kien hemm applikazzjoni waħda għall-rave party li se jinżamm fi stabilimenti fil- limiti tar-Rabat.

Kopja tal-kondizzjonijiet għal dan il-permess tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

PULIZIJA - PARTIES

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Billi ġo party li sejjer isir dalwaqt, skond id-dress code, min imur huwa mitlub li jieħu jew jilbes manetti (hand cuffs), frosti u ktajjen, jista' l- Ministru jgħid jekk dan jistax isir bil-liġi?

Jekk le, x'passi se tieħu l- pulizija biex tiżgura li dawn l-affarijiet ma jitħallewx isiru?

Qed nibgħat separtament ma' din id-domanda brochure li qed jitqassam ġod-djar bil-posta fejn min imur qed jiġi mitlub b'dan il-mod (Ara document A).

Kemm jistgħu jidħlu persuni ġol-post fejn se jsir dan il-party skond il- liċenzja tal-post?

ONOR.

TONIO BORG: Il-pulizija ħadet il-passi sabiex tiżgura li jkunu osservati l-kondizzjonijiet tal-liċenzja.

Fil-fatt ninsab informat li l-party li rrifera għalih l-Onor.

Interpellant inżamm mingħajr inċidenti.

DISC JOCKEYS - WORK PERMITS

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid jekk id-disc jockeys li jieħdu sehem ġo party li se jsir dalwaqt u li tiegħu qed nibgħatlek separatament brochure (dokument B) li qed jitqassam fid-djar, għandux work permit neċessarju biex jagħmlu dan ix-xogħol?

Dawk li ġew fil-passat, x'tip ta' permess kellhom?

Kemm ħarġu permessi ta' dan it-tip?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li sabiex barrani jkun jista` jagħmilha ta` disk jockey hawn Malta, anki jekk għal jum wieħed, għandu bżonn ta` liċenzja ta` impjieg għal dan il-għan.

Id-dipartiment responsabbli għal ħruġ ta` dawn il-liċenzji jirċievi diversi talbiet sabiex disk jockeys barranin jipparteċipaw f`diskoteki lokali, il-biċċa l-kbira għal jum jew tnejn, l-aktar għal tmiem il-ġimgħa.

Normalment dawn it-talbiet jiġu milqugħa iżda ma tinżammx statistika dwarhom.

Ninsab informat ukoll li d-dipartiment konċernat irċieva tliet applikazzjonijiet dwar disk jockeys barrranin li se jipparteċipaw f`party li dwaru l-Onor.

Interpellant għaddhieli brochure.

Dawn l- applikazzjonijiet ġew ipproċessati u nħarġu l-liċenzji meħtieġa.

TAXXI - ĦLAS MINN DJ'S BARRANIN

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm ħallsu taxxi DJ's barranin li qed jieħdu sehem fir- rave parties li qed isiru?

Mingħajr ma nsemmi ismijiet, jista' l-Ministru jgħid kemm ħallsu kull wieħed?

ONOR.

JOHN DALLI: Fid-dipartiment ma jinżammux records ta` barranin impjegati lokalment bħala entertainers f`kategoriji differenti, imma mħalta kollha f`daqqa.

Kull barrani li għandu working permit, min jimpjegaħ, jinżamm responsabbli għal kull taxxa li dak il-barrani jista` jkollu xi jħallas anke wara li l-barrani jkun telaq minn Malta.

SLIEMA - ĦANUT TURKISH KEBAB

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jistgħu l-pulizija jieħu passi biex is-sidien tal-ħanut ta' l-ikel Turkish Kebab fi Triq Imrabat f'Tas-Sliema ma jibqgħux isabbtu l-bibien tar- residenza tagħhom tard bil-lejl u jħallu l-mutur tagħhom għal ħanut jagħmel ħsejjes li qed idejjaq lill-ġirien?

ONOR.

TONIO BORG: Għaddejt l-ilment ta' l-Onor.

Interpellant għall- attenzjoni tal-pulizija tad-distrett biex tittieħed azzjoni meħtieġa.

SAĦĦA - KARTUNA S-SAFRA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid għaliex il-persuna minn Tas-Sliema li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament ilha li applikat għal kartuna s-safra mis-27 ta' Novembru, 1998 u għadha sal-lum ma nħarġitliex?

Meta se tinħareġ din il- kartuna s-safra peress li d-dewmien qed jikkaġunalha tbatija?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Qatt ma saret talba fuq in-numru tal-karta ta' l- identita' msemmija.

ARTIJIET - EX-IMPJEGAT

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid għaliex il-persuna minn Tas-Sliema li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament li rtira minn mad-Dipartiment ta' l- Artijiet fit-2 ta' Ġunju, 1998 ġie mċaħħad minn jumejn paga u arretrati u tħallas biss sal-31 ta' Mejju, 1998?

Jista' l-Ministru jara li din il-persuna titħallas kif suppost?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li l-persuna nvoluta għalqet 61 sena fit-2 ta' Ġunju, 1998 u fil-fatt kienet imħallsa l-paga sa l-1 ta` Ġunju, 1998 kif suppost.

Din il-persuna tħallset 21c f`arretrati anqas milli suppost.

Ninsab informat ukoll li ġiet mitluba li, meta jkun konvenjenti għaliha, tmur id-Dipartiment ta` l-Artijiet biex tiġbor dan l-ammont.

VAT - ROĦS FIL-PREZZIJIET

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid jekk illum, xahar wara mill-introduzzjoni tal-VAT, għadux bil-fehma li esprima jumejn wara l-Budget ta' l-1999, fis-sens li bil-VAT kellhom jorħsu 40,000 prodott?

Jekk iva, jista' l-Ministru jgħid liema huma l-prodotti li raħsu u b'kemm raħsu?

Jekk le, jista' l-Ministru jgħid x'kienu r-raġunijiet li wassluh biex jibdel il-fehma tiegħu?

ONOR.

JOHN DALLI: Jekk wieħed jara r-rapport fuq l-impatt soċjali li tqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra jara li hemm eluf ta` prodotti li għandhom jorħsu bl-introduzzjoni tal-VAT.

Dawn huma l-prodotti kollha li l-Gvern li kien jagħmel parti minnu l-Onor Interpellant impona fuqhom taxxa tal-Konsum ta` 21% u li issa din tniżżlet għal 15%.

Infakkar lill-Onor Interpellant li l-Gvern li kien jagħmel parti minnu kellu pjani biex il-prodotti kollha maħdumin Malta wkoll jispiċċaw b` taxxa ta` 21%.

VAT

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jikkonferma jekk il-mira tal-gvern li jmexxi hu, hijiex li bil-VAT jorħsu 40,000 prodott?

Jekk it-tweġiba hija fil-pożittiv, jista' l-Prim Ministru jgħid liema huma l-prodotti li kellhom jorħsu u b'kemm kellhom jorħsu?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Dan il-gvern b'responsabbilta' kbira u b'konsultazzjoni ma' kulmin kien interessat, ħadem sabiex pajjiżna jkollu sistema ta' tassazzjoni indiretta li tkun kemm effiċjenti kif ukoll ġusta.

Kif joħroġ mir-rapport li poġġa fuq il-Mejda tal-Kamra l- Onorevoli Ministru tal-Finanzi, mhux mistenni li jkun hemm xi impatt partikolari fuq il-prezzijiet bħala riżultat ta' l-introduzzjoni tal-VAT.

Fl-istess waqt, il-Gvern jikkundanna kull ċaqlieq inġust fil-prezzijiet li jista jsir fiż-żmien ta' bidla fit-taxxa.

Għaldaqstant, kull fejn jinstab l-abbuż, dan jiġi kkoreġut u b'impenn naraw li l-iżball ma jiġix irrepetut.

CHILDREN'S ALLOWANCE

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jinforma lill- Kamra kemm hemm persuni li rċevew u qed jirċievu Children's Allowance ġewwa l-ibliet ta' Bormla, Birgu, Senglea, u l-irħula ta' Xgħajra, Kalkara tul is- snin 1995, 1996, 1997 u 1998 u kemm għalhekk tħallsu flus fuq dan sena b'sena?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: In-numru ta' familji li rċevew l-allowance tat- tfal ġewwa l-bliet ta' Bormla, Birgu u l-Isla u l-irħula tax-Xgħajra u l- Kalkara matul is-sena 1997 u 1998 huwa kif jidher aktar 'l isfel.

Ma teżistix informazzjoni dwar is-snin 1995 u 1996.

Qatt ma inħass il- bżonn li tinġabar statistika dwar l-ammonti ta' allowance tat-tfal li jkunu ġew imħallsa f'kull lokalita' ta' Malta.

BELT JEW RAHAL 1997 1998 Bormla 687 718 Birgu 307 297 L-Isla 433 402 Xghajra 97 115 Kalkara 367 387

BORMLA - DAR TA' L-ANZJANI

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista'l-Ministru jinforma lill- Kamra f'liema pożizzjoni wasal il-bini ta' kostruzzjoni u tkomplija tad-Dar ta' l-Anzjani f'Bormla u jekk kemm-il darba hemmx xi intoppi imprevisti f'dan il-proġett?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ix-xogħol ta' kostruzzjoni fid-Dar ta' l-Anzjani ta' Bormla ilu li tlesta.

F'dawn l-aħħar erba' xhur inħarġu numru ta' tenders sabiex jitkomplew xogħlijiet oħra, bħal xogħol ta' ilma u dranaġġ, tibjid u tikħil, xogħol fuq il-bjut, bibien u twieqi ta' l-aluminium, xiri u stallazzjoni ta' lifts, xiri ta' catering equipment u xogħol ta' madum u kmamar tal-banju.

Inqala' intopp fl-għotja tat-tender tal-madum u kmamar tal-banju peress li sar protest uffiċjali quddiem id-Direttur tal-Kuntratti.

Għadni kif ġejt informat li d-Direttur tal-Kuntratti, wara seduta pubblika li saret fl-20 ta' Jannar, 1999 iddeċieda li dan it-tender għandu jerġa' joħroġ.

BORMLA - PROĠETT

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: In vista tal-fatt li l-proġett tal- Partit Nazzjonalista għat-twaqqigħ u bini mill-ġdid ta'djar fi Triq San Gwann, Bormla fl-aħħar ġimgħa ta' Jannar 1999 beda jsir u dawn bdew jaqgħu, jista' l-Ministru jinforma l-Kamra kemm appartamenti se jinbnew, kemm dawn huma stmati li se jiswew u meta huwa stmat li jkunu lesti?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Għandi ninforma lill-Onor.

Interpellant li fil- proġett ta' Triq San Gwann Bormla se jinbnew 20 flat fl-ewwel fażi u 49 flat fit-tieni fażi.

Il-flats ta' l-ewwel fażi hu stmat li se jiswew Lm265,471 u għandhom jitlestew fi żmien sena u nofs jekk jissolvew il- problemi pendenti li baqa' bl-evictees tal-proġett.

WIED IL-GĦAJN - FORTI SAN TUMAS

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: In vista tal-fatt li l-Forti San Tumas f'Wied il-Għajn issa tinsab f'idejn l-awtoritajiet kompetenti, jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra jekk kemm- il darba sarx rapport rigward l-istat li din tinsab fih u t-tieni, jekk dan għadu ma sarx, jistax isir?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li sar rapport dwar il-Forti San Tumas, f`Wied il-Għajn, mir-Restoration Unit fi ħdan it-Taqsima tax- Xogħlijiet.

Ninsab informat ukoll li ċ-ċwievet ta` dan il-forti issa jinsabu f`idejn l-istess unit.

BIRGU - SKAMPS

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jieħu ħsieb li mingħajr dewmien jittieħdu passi neċessarji sabiex il-Palazz hekk msejjaħ ta' Skamps ġewwa l-Moll tal-Birgu jibda jsir ir-restawr tiegħu billi l-ewwel jiġu rranġati is-soqfa li minnhom qed tidħol kwantita' ta' ilma li qed jikkaġuna ħsara konsiderevoli lil fond ta' ħdejh, u t-tieni, li l-istudenti ta' l-Iskola Girolamo Cassar jerġgħu jtellgħu l-parti li waqgħet ma' l-aħħar Gwerra Dinjija?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Il-Palazz imsejjaħ ta' Skamps jifforma parti mill-proġett tal-Kottonera Waterfront Development u li d- diskussjonijiet fuqhom qegħdin fi stadju avvanzat ħafna u wieħed jittama li x-xogħol ta' riabilitazzjoni u konservazzjoni tal-palazz ikun fuq quddiem fil-prioritajiet ta' l-iżvilupp.

Is-suġġeriment ta' l-Onor. kollega dwar it-tieni parti tal-mistoqsija parlamentari rigward l-involviment ta' l-iSkola Girolamo Cassar huwa ta' min wieħed jikkonsidrah.

BORMLA - KNISJA TAL-MADONNA TAS-SOKKORS

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra xi progress sar sabiex fil-futur qarib isir it-tindif, l-ewwel tal-partijiet prinċipali interni u esterni tal-Knisja tal-Madonna tas-Sokkors ġewwa Bormla, u t-tieni, tal-Mina ta' Santa Liena?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Is-suġġeriment ta' l-Onor.

Kollega ġie nnotat u nispera li x-xogħol indikat ikun jista' jsir wara li jsiru l- investigazzjonijiet neċessarji.

KALKARA - BERĠA

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid meta l-Berġa tal-Kalkara se tixxiftja għall-post il-ġdida fl- area ta' Bighi?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: M'hemm l-ebda pjan biex fil-futur qarib il-klinika tal-Kalkara tixxiftja għall-area ta' Bighi.

PULIZIJA - RESERVED PARKING

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm-il permess ħareġ għar-reserved parking f'kull lokalita' separata f'Malta u Għawdex mill-1 ta' Jannar, 1998 sal-lum u f'liema xhur ħareġ kull permess?

ONOR.

TONIO BORG: Nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jirriferi il- mistoqsija tiegħu lill-Ministru responsabbli mit-Trasport.

DJAR - POSTIJIET VOJTA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm postijiet vojta tad-Dipartiment għall-Akkomodazzjoni Soċjali f'dawn il- lokalitajiet: Sliema, San Ġiljan, Pembroke, Mellieħa, San Pawl il-Baħar, Imġarr, Imtarfa u r-Rabat lokal b'lokal?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien informat illi f'idejn id-Dipartiment Għall- Akkomodazzjoni Soċjali, mill-lokalitajiet indikati, hemm biss post wieħed Tas-Sliema.

GOZO CHANNEL - BINI TA' VAPURI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid fiex wasal ix-xogħol fuq il-bini tal- vapuri ta' Għawdex għal Gozo Channel?

B'kemm qiegħed lura x-xogħol fuq kull vapur?

Meta se jitlestew il-vapuri?

X'se jsir biex il-vapuri jitlestew bl-inqas telf possibbli?

Kemm se jiġi jiswa kull vapur?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Għalkemm s'issa għadu ppjanat li l-ewwel vapur t'Għawdex jitlesta sa l-aħħar tal-1999, il-Malta Shipbuilding għadha qed tkun imfixkla sew mill-kwalita ħażina tas-servizz li qed tieħu mingħand id- disinjaturi Daniżi u l-project managers Norveġiżi li li huma responsabbli għall-provvista tal-materjal.

Minn mindu uffiċjali tat-tarzna u tal-Gozo Ferries Co. Ltd żaru d- Danimarka f'Jannar kien hemm xi titjib fis-servizz tad-disinjaturi, iżda li d-disinji li qed jintużaw illum tlestew xi xhur ilu għadhom qed jitfaċċaw ċerti problemi li qed ifixklu sew ix-xogħol fit-tarzna.

Il-management tal-Malta Shipbuilding u tal-Gozo Ferries qed jagħmlu pressjoni kontinwa fuq id-disinjaturi u l-project managers barranin biex dawn itejbu s-servizz tagħhom immedjatament.

Inġieb ukoll liaison engineer mid-Danimarka biex jiffaċilita l-koordinazzjoni bejn it-tarzna u d- disinjaturi.

Dan mistenni jibqa' Malta sakemm jitlesta l-ewwel vapur.

S'issa għadu ppjanat li l-ewwel vapur jitlesta sa Diċembru 1999, it-tieni wieħed sa Settembru 2000, u l-aħħar wieħed sa Ġunju 2001.

Qed isir kull sforz biex ikunu kkontrollatti aħjar il-fatturi li jaffettwaw sew meta jitlestew il-vapuri, kif ukoll kemm finalment jiġu jiswew.

Il-management tal-Malta Shipbuilding, qed jimplimenta ċertu tibdil fl-organizzazzjoni tax-xogħol biex titjieb il-produttivita u tikber l- effiċjenza.

Qed isir sorveljar aħjar tax-xogħol, u l-management qed jintervjeni aktar malajr meta jitfaċċaw il-problemi.

Qed isir ukoll sforz biex l-management tasallu informazzjoni fuq il-produzzjoni aktar malajr biex ikun jista jaġixxi fil-waqt.

It-tliet vapuri huma stmati li se jiswew b'kollox Lm43 miljuni, li jinkludi ukoll l-ispejjeż tal-finanzjarjament tagħhom.

TARZNA - MANAGERS EŻEKUTTIVI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid jekk inħatrux t-tliet managers eżekuttivi biex tissaħħaħ it-tmexxija u l-organizzazzjoni tax-xogħol fit- Tarzna tal-Marsa?

Jekk iva, min huma?

Jekk le, meta se jinħatru?

X'tip ta' għajnuna se tintalab mill-konsulenti Norveġjiżi għat-tmexxija aħjar tat-Tarzna?

Fiex waslu l-pjani tar-riformi meħtieġa għat-tmexxija aħjar tat-Tarzna?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-tliet managers eżekuttivi li se jingħataw l- inkarigu li jsaħħu l-organizzazzjoni tat-tarzna ġew magħżula.

Dawn huwa Victor Galea, li ser ikollu l-kariga ta' Chief Executive Officer mit-2 ta' April 1999.

Anthony Restall li għandu l-kariga ta' Human Resources Executive beda jaħdem mal-Malta Shipbuilding fl-1 ta' Frar, 1999.

Waqt li Ivan Borg se jibda jaħdem bħala Finance Executive mill-1 ta' Marzu, 1999.

Il-konsulenti Norveġiżi se jintalbu biex jgħinu lit-tarzna fl- organizzazzjoni tax-xogħol fil-workshops u fil-baċir tat-tarzna.

Dawn għadhom esperjenza ta' tmexxija b'suċċess fit-tarznari tagħhom fin- Norveġja.

Il-management ġdid tat-tarzna beda jikkonċentra fuq il-problemi relatati mas-superviżjoni tax-xogħol, il-ħarsien tad-dixxiplina mill-ħaddiema kollha, u t-taħriġ tal-line managers, il-foreman u ċ-chargemen fis-sengħa tat-tmexxija.

Aktar 'il quddiem se ssir programm ta' taħriġ għal-livelli l- oħra tal-ħaddiema.

Qed tingħata importanza speċjali biex tkun introdotta management information system bażika li tgħin lill-managers jiksbu informazzjoni f'waqtha ta' kif kien sejjer ix-xogħol billi s-sistemi li jeżistu llum mhumiex tajbin biżżejjed.

Qed isiru laqgħat ma' gruppi ta' ħaddiema biex dawn ikunu nvoluti fil- proċess ta' konsultazzjoni qabel ikun introdott xi tibdil fis-sistemi tax- xogħol.

KUNSILLI LOKALI - FONDI GĦAL ASFALTAR TA' TOROQ

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Billi tliet toroq ġewwa Ta' Xbiex li huma Triq Enrico Mizzi, Triq Sir Ugo Mifsud u Triq San Gwann tas-Salib għandhom bżonn kisja tarmac urġenti peress li hemm ħafna toqob, jista' l-Prim Ministru jara li jingħataw fondi speċjali lill- kunsilli biex dawn it-toroq jiġu rranġati?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Bħalma jaf l-Onor.

Interpellant, il-Kunsilli Lokali huma korpi statutorji ta gvern lokali u fil-qadi tal-funzjonijiet tagħhom jaġixxu skond il-prioritajiet, esiġenzi u l-mezzi tagħhom.

Għaldaqstant nissuġġerixxi l-Onor.

Membru li jirriferi l-mistoqsija tiegħu lill-kunsill tal-lokalita billi l-funzjoni li qed jirriferi għaliha, fil-fatt hija waħda mir-responsabbilitajiet tal-kunsilli, u x-xogħol imsemmi jrid isir mill-Fondi għall-Ħtiġijet Speċjali li diġa' ngħataw skond l-applikazzjoni ta' l-istess kunsill.

MSIDA - BOZZA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li titwaħħal bozza ġo Triq Gwann Mamo, Imsida billi hemm dlam esaġerat matul il-lejl?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

Interpellant qed tiġi kkonsidrata flimkien ma' talbiet oħra.

INDIPENDENZA - ATTIVITAJIET

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Prim Ministru: Fid-dawl ta' dikjarazzjoni li għamel fl-attivitajiet ta' l-Indipendenza tal-PN għal 1998, fis-sens li mhux sewwa li l-Gvern ineħħi Chairmen bla ebda raġuni serja, jista' l-Prim Ministru jgħid x'kienu r-raġunijiet serji li wasslu lill-gvern tiegħu biex ineħħi għadd ta' Chairmen minn korporazzjonijiet u kumpanniji parastatali minn wara l-elezzjoni?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Bħalma jaf l-Onor Membru, wara kull Elezzjoni Ġenerali, il-membri kollha tal-bordijiet governattivi, inklużi iċ- Chairpersons, huma mistennija li joffru r-riżenja tagħhom lill-Gvern il- ġdid, proprju biex isiru xi tibdiliet li jkunu meħtieġa.

Il-Gvern tiegħi ma mexiex bil-politika ta' tqaċċit ta' rjus anzi pprefera li l-biċċa l- kbira tal-persuni nominati jkomplu l-ħatra tagħhom sakemm tiskadi.

Ħadd ma għandu jippretendi li jibqa' fuq bord għal żmien twil iżżejjed, lanqas jekk ma jinbidilx il-Gvern.

Kien hemm Chairpersons li wrew ix-xewqa li ma jkomplux iservu fuq il-bord tagħhom iżda kien hemm ukoll oħrajn li l- Gvern il-ġdid ġedded il-ħatra tagħhom.

XROB L-GĦAĠIN - PARK NAZZJONALI

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: B'riferenza għar-risposta mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru 4241, jista' l-Ministru jgħid liema huwa "il-ftehim bejn il-gvern u s-sid tal-proprjeta' "L-Għarix" wara s-sentenza tal-qorti relattiva", u d-data tal-ftehim?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Il-ftehim bejn il-Gvern u s-sid tal- proprjeta' "L-Għarix" m'hu xejn ħlief dak illi ġie iffirmat fit-22 ta' Mejju ta' l-1998 li kopja tiegħu tpopġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta fejn fost affarijiet oħra ġie miftiehem li:

"Tiġi assenjata u trasferita biċċa art fil-Fawwara kompriżi l-benefikanti eretti fuqha" u li "fil-każ illi l-permessi tal-bini ma jkunux approvati u/jew ix-xogħlijiet ta' kostruzzjoni ma jsirux u/jew ma jiġux kompletati fi żmien sena minn meta jiġu approvati l-permessi, l-Gvern jaċċetta u jobbliga ruħu, li jassenja lill-familja Mintoff jew akkomodazzjoni alternattiva aċċettabbli mill-istess familja Mintoff fid-diskrezzjoni esklussiva tagħha jew, alternattivament, li jħallas lill-istess familja Mintoff dik is-somma li tiġi talvolta maqbula bejn il-Gvern u l-familja Mintoff".

NAC - ĦUT

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: B'riferenza għall-ħut (fingerlinks) li nħarġu mill-MAC qabel Ottubru ta' l-1996, jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm kienet il- kwantita' ta' ħut?

Jista' l-Ministru jgħid jekk sarux xi pagamenti?

Kemm kienu il-pagamenti dovuti skond il-prezz ta' dak iż-żmien?

X'miżuri ħa u qed jieħu l-MAC sabiex jiġbor dawn il-flus?

Fejn waslu dawn il-passi u x'mistenni li jsir fil-ġimgħat u xhur li ġejjien?

ONOR.

NINU ZAMMIT: L-Informazzjoni mitluba qed tinġabar u risposta tingħata f'xi seduta oħra.

NAC - BONUS LILL-ĦADDIEMA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra fuq liema arranġamenti/kriterji/regoli ngħataw bonuses lill-ħaddiema tal-Gvern tal- NAC matul l-1994,1995 u 1996?

Fil-fatt dawn kienu approvati mill-ministeru ta' dakinhar u jekk iva minn kien responsabbli?

Jista' l-Ministru jgħid lill-Kamra jekk dawn l-affarijiet kienux skond in-normi tas-sistema taċ- ċivil?

Jekk le għaliex u jekk iva għaliex?

ONOR.

NINU ZAMMIT: L-informazzjoni mitluba qed tinġabar u risposta tingħata f'xi seduta oħra.

PATATA - ESPORTAZZJONI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: B'riferenza għall-esportazzjoni tal-patata lokali lejn il-pajjiżi membri ta' l-Unjoni Ewropea u l-fatt li hemm fis-seħħ regolamenti fuq l-MRL's, jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-pjan tad-Dipartiment u tal-Gvern sabiex jassigura li dan il-prodott tal-bdiewa Maltin esportat matul is-sena 2000 jkun konformi ma' l-imsemmija regolamenti ta' l-Unjoni Ewropea?

Jista' l-Ministru jassigura lill-Kamra li dawn il-livelli jintlaħqu sas- sena 2000 sabiex ikun evitat kull inkwiet li jistgħu jiffaċċjaw il-bdiewa Maltin u Għawdxin meta jesportaw il-prodotti agrikoli tagħhom lejn dawn il- pajjiżi?

ONOR.

NINU ZAMMIT: L-Unjoni Ewropea ma ħarġet l-ebda regolamenti (Regulations) dwar l-MRL's fuq il-patata.

Forsi l-Onor.

Membru qed jaċċenna għad-Direttiva tal-Kunsill ta' l-Unjoni Ewropea Nru. 98/82/EC ta' Ottubru 1998.

Id-Dipartiment tal-Agrikoltura hu konxju tal-kontenut ta' din id- direttiva, għaldaqstant qed jieħu passi sabiex isiru testijiet fuq kampjuni tal-patata li tiġi esportata biex niżguraw li ma jkunx hemm eċċess tal- pestiċidi ndikati fuq l-istess direttiva.

Saru taħdidiet għal dan il-għan ma' rappreżentat ta' l-Universita' ta' Malta.

Hu l-ħsieb ta' dan id- dipartiment li għall-ġejjieni jitwaqqaf laboratorju biex ikun jista' jestendi dawn it-testijiet fuq pjanti u pestiċidi oħra.

Barra minn dan id-dipartiment żied il-kampanja tiegħu sabiex jgħallem lill- bdiewa jużaw il-pestiċidi kif u meta suppost, ħafna qabel ma jinħasad il- prodott.

ĦXEJJEX - ESPORTAZZJONI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: B'riferenza għall-esportazzjoni ta' ħxejjex lejn is-suq Ingliż u l- fatt li l-kumpannija fil-mument qed timporta l-prodotti tagħha mill-Eġittu u Ċipru, jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra x'ħidma saret mill-5 ta' Settembru 'l hawn sabiex din l-esportazzjoni tkompli mingħajr id- diffikultajiet li ġew ikkawżati?

Kemm saru laqgħat mal-bdiewa li kienu bdew jisperjenzaw l-esportazzjoni ta' dawn il-ħxejjex?

Meta saru u x'ġie diskuss?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Bħalma jaf l-Onor.

Interpellant, kienet l-Għaqda Progressivi responsabbli mill-esportazzjoni tal-ħaxix frisk lejn l- Ingilterra.

Infatti l-Ministeru tal-Agrikoltura ndaħal biss sabiex setgħu jitħallsu l-bdiewa wara li din l-iskema falliet u ttieħdu flus tal-bdiewa stess mill-fond tagħhom tal-patata, eżattament Lm13,500, biex għamel tajjeb għal dan il-falliment.

Dan minbarra it-Lm8,000 li ttieħdu mil-fond li suppost kien għal ħsarat ikkaġunati mill-maltemp.

Naturalment dan serva ta' skuraġġiment, tant li minn wara l-falliment assolut ta' dan in-negozju, ebda għaqda tal-bdiewa jew individwi ma wrew ix- xewqa għall inizjattivi oħra dwar l-esportazzjoni ta' ħaxix frisk.

Nixtieq inserraħ ras il-komunita' agrikola li qabel ma nkunu ċerti li negozju simili ieħor jitwettaq b'serjeta' u fl-aħjar interess tal-bdiewa u tal- pajjiż in ġenerali, dan il-ministeru mhuwiex sejjer jinkuraġġixi li jsir sogru ieħor bl-addoċċ.

Dan skond l-istess parir li l-Agricultural Export Marketing Board ta lill-Onor.

Interpellant meta kien ministru hu, u li kien jinkludi l-użu ta' kaxxi addatti u mhux kaxxi bil-logo ta' l-Air Malta kif fil-fatt intużaw.

MAC - CHILLERS ĠODDA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: B'riferenza għax-xogħlijiet li kellhom isiru fuq iċ-chillers ġodda li se jiġu stallati fil-MAC, jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra fiex waslu x-xogħlijiet?

Meta nħarġet it-tender u meta ġiet atwata?

Meta se jitkomplew u jiġu ffinalizzati x-xogħlijiet u x'impatt pożittiv/negattiv se jkollu dan l-iżvilupp fuq il-ħajja tal-ħut u l-ħidma fiċ-ċentru?

X'kien isir qabel kien hemm dan iċ-chiller u x'effett se jkollu għall- futur meta jiffunzjona dan iċ-chiller?

ONOR.

NINU ZAMMIT: L-informazzjoni mitluba qed tinġabar u risposta tingħata f'xi seduta oħra.

AGRIKOLTURA - TWAĦĦIL TA' SIĠAR

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 3685 u ċ-ċifra kkwotata ta' siġar fl-1997 u fl-1998 li tindika nuqqas sostanzjali meta pparagunata mas-snin ta' qabel, jista' l-Ministru jgħid jekk iċ-ċifra ta' siġar imsemmija tinkludiex is-siġar li ngħataw lill-bdiewa, li nbiegħu lill- bdiewa u lill-komun?

Jekk le, jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra biċ-ċifri totali ta' siġar li nbiegħu, ingħataw lil pubbliku u lill-bdiewa u li tħawwlu mill-ħaddiema tad-Dipartiment ta' l-Agrikoltura u ta' l-Urban and Rural Landscaping matul l-1997 u l-1998?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Il-figuri tas-siġar fir-risposta għall-mistoqsija parlamentari 3685 jinkludu s-siġar li ngħataw lill-bdiewa, individwi w organizzazzjonijiet iżda mhux dawk li nbiegħu.

Kif jaf tajjeb l-Onor.

Interpellant, fil-1997 Wied Inċita bdiet tiġi mmexxija minn nies magħżula minnu stess meta kien ministru.

Dawn in-nies ddeċidew li jirrevedu l-proċess, u dan ir-review fisser produzzjoni baxxa iktar minn ta' snin oħrajn.

KULTURA - SUR RICHARD MUSCAT

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk huwiex minnu li s-Sur Richard Muscat se jibqa' konsulent tal-Ministeru dwar il-Kultura wara li jinħatar Ambaxxatur għall- Irlanda?

ONOR.

LOUIS GALEA: Fil-kuntest tal-proċedura normali u stabiliti dwar nomini ta' ambaxxaturi, ikun prudenti li wieħed iwieġeb din il-mistoqsija f'xi seduta oħra.

BANK KUMMERĊJALI - HOLD-UP

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li ssir inkjesta li r-riżultat tagħha jitpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra dwar l-attentat ta' hold-up li sar illum it- 13 ta' Frar fuq bank kummerċjali fejn allegatament l-arma tan-nar tal- pulizija ma sparatx?

ONOR.

TONIO BORG: Peress li hemm Inkjesta Maġisterjali għaddejja dwar l- imsemmi inċident, ma nħoss il-ħtieġa ta` inkjesta ulterjuri.

PULIZIJA - ARMI TAN-NAR

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid x'tip ta' taħriġ jingħataw il-pulizija fuq l-użu ta' l-arma tan-nar li jkollhom u li jkunu għassa ma' dawn il-banek kummerċjali?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li kull membru tal-Korp tal-Pulizija, matul iż-żmien li jagħmel fl-Akkademja, jingħata taħriġ bażiku fl-użu ta` l- armi.

Peress li nħass il-bżonn li dan it-taħriġ irid ikun aktar speċjalizzat, numru ta` membri tal-Korp għadhom kemm temmew b`suċċess taħriġ ta` instructors fl-użu ta` l-armi.

Qed jiġi mfassal programm sabiex il-membri kollha tal-korp jiġu mħarrġa u evalwati fl-użu ta` l-armi.

Dawk biss li jikkwalifikaw minn din l-evalwazzjoni se jingħataw ċertifikat ad hoc u jitħallew jużaw tali armi.

Huwa ppjanat ukoll li dan it-taħriġ ikun kontinwu, dejjem fid-dawl tal-mezzi finanzjarji li jkollu l-korp.

UE - TARZNARI MALTIN

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid x'beħsiebu jagħmel il-gvern jekk l-EU tinsisti li jipprivatizza jew jagħlaq it-tarznari f'Malta?

Jista' jgħid jekk huwiex se jaċċetta?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ma naħsibx li wieħed jista' jagħti tweġiba għall- mistoqsijiet ipotetiċi bħal din.

Safejn naf jiena, l-Unjoni Ewropea ma tinsistix ma' pajjiżi aspiranti li jsiru membri biex jgħalqu t-tarznari tagħhom, iżda biex jagħmlu ristrutturizazzjoni; ħaġa li pajjiżna diġa' beda jwettaq u li trid issir independentament minn sħubija fl-Unjoni Ewropea.

Tajjeb ukoll li ngħid li l-gvern huwa impenjat biex it-tarznari isiru vijabbli u mhux jibqgħu piż daqshekk kbir fuq il-poplu Malti.

PRODOTTI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid meta l-gvern se jneħħi t-300 levy fuq prodotti li kien wiegħed lill-EU li se jneħħi fl-1995?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-tneħħija tal-levies hija materja li għad trid tiġi diskussa mal-partijiet konċernati u għalhekk huwa prematur wieħed jgħid meta xi levies se jitnaqqsu jew jitneħħew.

OQSMA INDUSTRIJALI - FABBRIKI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jagħti listi dettaljati tal-fabbriki f'kull industrial estate f'Malta u Għawdex, in-natura ta' l-attivita' tagħhom, kemm iħaddmu nies fuq bażi fulltime u part-time maqsuma fuq bażi ta' nisa u rġiel?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Tabella li fiha d-dettalji dwar in-natura ta' l- attivitajiet industrijali fl-Oqsma Industrijali amministrati mill-MDC tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

Id-dettalji l-oħra mitluba ma jistgħux jingħataw minħabba d-dispożizzjonijiet dwar konfidenzjalita kontemplati fl-Att dwar l-Iżvilupp Industrijali.

QRATI - KAŻI FUQ DISKRIMINAZZJONI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Prim Ministru: Jista' l- Ministru jgħid kemm-il każ tressaq il-Qorti matul dawn l-aħħar għaxar snin fuq abbużi ta' diskriminazzjoni a bażi ta' sess, sena b'sena?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ma tinżammx statistika dwar l-informazzjoni mitluba.

KAŻIJIET TA' ABBUŻI TA' SESS

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: In vista tal-fatt li Kostituzzjoni ta' Malta tipprovdi ħarsien kontra diskriminazzjoni kontra s-sessi, jista' l-Ministru jgħid jekk id-Dipartiment għad-Drittijiet tan-Nisa fi ħdan il- ministeru tiegħu ngħatax jew għandux poteri li jiġbed l-attenzjoni ta' l- awtoritajiet dwar każijiet ta' abbużi a bażi ta' sess fil-media, fir- reklami, eċċ?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mit-twaqqif tiegħu, kienet il-prattika li d- Dipartiment għad-Drittijiet tan-Nisa jiġbed l-attenzjoni ta' l-awtoritajiet dwar każijiet ta' abbużi a bażi ta' sess fil-media, fir-reklami, eċċ.

ONOR.

SANT ALFRED - DIBATTITU

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Prim Ministru: In vista ta' l-istqarrijiet min-naħa tal-gvern dwar consensus nazzjonali fuq diversi oqsma ta' politika, jista' l-Prim Ministru jgħid għaliex il-gvern m'aċċettax mill-ewwel l-istedina tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni għal dibattitu nazzjonali dwar il-qagħda serja ta' l-ekonomija u l-finanzi tal-pajjiż, qagħda li llum anke l-Partit Nazzjonalista qed jammetti li teżisti?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Tajjeb li nfakkar lill-Onor.

Interpellant li d-deċiżjonijiet żbaljati li ttieħdu fis-sentejn li għaddew kienu wasslu għall-inċertezza u għal staġnar ekonomiku f'pajjiżna.

Dan kien spjegat fid-dettal fid-Diskors tal-Budget kif ukoll waqt id-diskussjonijiet li saru f'dan il-Parlament dwar il-budget ftit tal-ġimgħat ilu.

Ressaqna u ddiskutejna wkoll il-pjani u proposti tagħna ta' kif se nsewwu l-ħsara li saret fis-sentejn li għaddew u b'hekk nerġgħu inpoġġu l-ekonomija fuq sisien sodi u sostenibbli.

Issa għaddejna għall-fatti u bdejna nieħdu l-miżuri neċessarji, fosthom dawn li ġejjin:

Ġiet introdotta mill-ġdid il-VAT taxxa li mhux biss se tiggarantixxi dħul ġust u neċessarju għall-Gvern imma neħħiet spejjeż żejda minn fuq in-negozju.

Erġajna poġġejna lil Malta fil-proċess tat-tkabbir tal-Unjoni Ewropea, proċess li għandu jagħti spinta lill-ekonomija Maltija.

Raħħasna r-rati tad-dawl u l-ilma b'mod li mhux se nkunu ta' piż żejjed fuq il-konsumatur filwaqt li jrendu d-dħul neċessarju għall- korporazzjonijiet.

Ittieħdu passi bis-serjeta' li wassluna f'pożizzjoni li sa nofs din is- sena jibda x-xogħol fuq diversi proġetti.

Jiddispjaċini ninnota li l-oppożizzjoni għadha sal-lum ma tagħrafx li kien prinċipalment tort tal-politika żbaljata tagħha, speċjalment f'dawn l-oqsma, li kkawżaw l-istaġnar ekonomiku.

DJAR - GĦAJNUNA FINANZJARJA

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx limiti ta' dħul finanzjarju sabiex familja tibbenefika mill-iskema ta' għajnuna finanzjarja għall-irranġar ta' periklu ta' l-Awtorita' tad- Djar?

Jekk fl-affermattiv, kemm hu dan il-limitu?

Dan jinkludi d-dħul finanzjarju tat-tfal ta' l-applikant?

Hemm ħsieb li dan ma jibqax isir, b'mod partikolari fil-każ ta' pensjonanti?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

AMBJENT - OVERTIME

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jagħti tagħrif dwar għoti ta' overtime fis-sezzjoni tas-salarji tad-Dipartiment ta' l-Ambjent (xogħlijiet)?

Jista' l-Ministru jagħti r- raġunijiet għaliex qiegħed jingħata dan l-overtime?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Jien informat li l-overtime li qed isir bħalissa fis-Salaries Section ikopri tibdil fil-cards tas-salarji dwar l- increments li jibdew iseħħu mill-1/1/99 flimkien mal-cost of living increase.

Jingħata bidu għal return ta' l-allowances għas-sena 1998 flimkien ma' tibdil tar-rata ta' l-overtime, allowances eċċ. Ħlas ta' arretrati għal dawk l-impjegati li rtiraw jew ġew boarded out bejn is-snin 1996 sa 1998 u ġbir ta' informazzjoni dwar l-istess impjegati f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-unpaid leave u sick leave.

Iċċekkjar u mpustar tal-P3 forms għas-sena 1998.

Tajjeb li l-Onor.

Membru jkun jaf li t-Taqsima tas- Salarji tieħu ħsieb il-ħtiġijiet ta' madwar 1600 impjegat.

INDIĊI TAL-PREZZIJIET

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 4561 li oriġinarjament kienet saret lill-Ministru tal-Finanzi u cioe': Jista' l-Ministru jikkonferma li l-pilloli I.Caps dan l-aħħar għolew minn Lm2.19 għal Lm2.90 u jekk iva, jgħid għaliex kien hemm din iż-żieda fil-prezz?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Kif diġa' għedt fit-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4615, il-Gvern, permezz tal-mekkaniżmu għad- dispożizzjoni tiegħu, qiegħed jimmonitorja s-suq u jinvestiga l-ilmenti li jsiru.

Fejn jirriżulta li jkun hemm żieda fil-prezz mhux ġustifikata, jittieħdu l-passi biex is-sitwazzjoni tiġi rranġata.

Dan jgħodd għal kull tip ta' prodott, inklużi l-mediċini.

Fir-rigward tal-pilloli in kwestjoni, tajjeb jingħad li l-kumpannija li kienet tipproduċihom inxtrat minn kumpannija Amerikana.

Din ta' l-aħħar irrevediet il-prezzijiet tagħha u per konsegwenza l-prezz ta' dan il- prodott għall-konsumatur f'Malta sar dak imsemmi mill-Onor.

Interpellant.

TRIBUNAL GĦALL-INVESTIGAZZJONI TA' L-INĠUSTIZZJI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jispjega kif fi żmien l-amministrazzjoni preċedenti l-persuna, li isimha qed jintbagħat separatament, ingħatat Lm10,250 biex tirtira talba għal Lm5,000 kumpens li kienet ressqet quddiem it-Tribunal għall- Investigazzjoni ta' l-Inġustizzji?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab informat li l-persuna li għaliha qed jirriferi l-Onor Interpellant huwa is-Sur Joseph Zammit, li fi żmien l- amministrazzjoni preċedenti kien is-Segretarju tal-Kabinett.

Is-Sur Zammit kien ressaq rikors quddiem it-Tribunal għall- Investigazzjoni ta' l- Inġustizzji fil-31 ta' Ottubru 1997.

Fir-rikors li għamel, hu talab li jingħata kumpens ta' Lm5,000 li hu l- massimu li jista jgħati t-Tribunal f'każ li jiddeċiedi favur l-applikant.

Ir-rikors kien jallega inġustizzji li allegatament twettqu mas-Sur Zammit wara Mejju 1987 peress li hu ma baqax iżomm il-grad ta' Officer in Grade 2 wara li spiċċa minn Chairman ta' l-Awtorita tad-Djar.

Is-Sur Zammit baqa jagħmel it-talba ripetutament lis-Segretarju Amministrattiv.

Is-Sur Joseph Sammut, li dak iż-żmien kien is-Segretarju Amministrattiv, kien għamilha ċara li hu ma kienx qed jaqbel mat-talba tas- Sur Zammit.

Ta' l-istess opinjoni kien id-Direttur Ġenerali tal-Management and Personnel Office li f'Lulju 1993 kiteb lill-Avukat tas-Sur Zammit u qallu li t-talba tas-Sur Zammit kienet bla bażi.

Fil-25 ta' Lulju, 1997, is-Sur Zammit, permezz ta' ittra, għamel l- istess talba lis-Segretarju Permanenti fil-Ministeru tal-Finanzi u Kummerċ.

L-ittra tas-Sur Zammit kellha annessa magħha żewġ ittri bl-iskop li jissostanzjaw l-argument imressaq mis-Sur Zammit.

Waħda mill-ittri kienet miktuba mill-Avukat Karmenu Mifsud Bonnici, li huwa l-avukat tas-Sur Zammit u li kien Prim Ministru meta s-Sur Zammit ġie appuntat chairman ta' l- Awtorita tad-Djar.

L-ittra l-oħra kienet miktuba mill-Onor Leo Brincat bħala s-Segretarju Parlamentari responsabbli mill-Housing meta s-Sur Zammit kien appuntat chairman ta' l-Awtorita tad-Djar.

Dawn iż-żewg ittri iġibu d-data tas-6 ta' Mejju, 1993.

Fit-18 ta' Ġunju, 1998 id-Direttur Ġenerali fil-Ministeru tal-Finanzi, f'memorandum indirizzat lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ kiteb li: it- talba tas-Sur Zammit m'għandhiex bażi f'dokumenti uffiċjali; it-talba tas- Sur Zammit kienet mibnija fuq bażi dgħajfa imma setgħet tissaħħah jekk l- Onor Leo Brincat, bħala Segretarju Parlamentari responsabbli mill-Housing fi żmien meta s-Sur Zammit kien chairman ta' l-Awtorita tad-Djar, jikkonferma d-dikjarazzjoni li kien għamel fl-ittra tiegħu tas-6 ta' Mejju 1993, imsemmija aktar il fuq; u li: l-Ministru tal-Finanzi, allura l- istess Onor Leo Brincat, kellu japprova pagament ex-gratia ta' Lm1,034 biex jagħmel tajjeb għat-talba tas-Sur Zammit.

Fit-22 ta' Lulju, 1998 id-Direttur Ġenerali fil-Ministeru tal-Finanzi, f'memorandum indirizzat lill-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ kiteb li: it- talba tas-Sur Zammit kienet ibbażata fuq intenzjonijiet imwassla verbalment u mhux fuq dokumenti uffiċjali; l-Onor Leo Brincat, bħala ex-Segretarju tal- Housing kien ikkonferma d-dikjarazzjoni li hu kien għamel fis- 6 ta' Mejju, 1993; is-Sur Zammit ġie mgħarraf li l-Onor Leo Brincat, fil-kapaċita tiegħu bħala Ministru tal-Finanzi, kien diġa' awtorizza verbalment li jsir pagament ta' Lm10,250 bħala full & final settlement għat-talba tas-Sur Zammit; il-Ministeru tal-Finanzi tella l-għotja minn Lm1,034 għal Lm10,250 wara li aċċetta numru ta' konsiderazzjonijiet mressqa mis-Sur Zammit fosthom li Lm7,308 li s-Sur Zammit irċieva fl-1995 mill-Malta Shipbuilding ma jiġux inklużi mad-dħul li s-Sur Zammit fil-fatt ħa mingħand il-Gvern bejn l-1987 u 1996; għalhekk, l-Onor Leo Brincat, fil- kapaċita tiegħu ta' Ministru tal-Finanzi u Kummerċ, kien mitlub japprova uffiċjalment l-għotja ta' Lm10,250.

Fit-23 ta' Lulju 1998, għaxart'ijiem qabel xolja l-Parlament, il-Ministru tal-Finanzi u Kummerċ, l-Onor Leo Brincat, approva l-għotja ta' Lm10,250, net of tax.

Il-pagament ta' din l-għotja sar fl-4 ta' Awwissu, 1998.

Meta sar dan, it-Tribunal għall-Investigazzjoni ta' l-Inġustizzji kien lanqas biss beda jisma l-każ tas-Sur Zammit.

Ta' min isemmi li għalkemm l- għotja ngħatat bħala full and final settlement għat-talbiet tas-Sur Zammit, dan għadu ma rtitrax ir-rikors li għamel quddiem l-istess tribunal.

BIRKIRKARA - GĦARGĦAR

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Billi ċerti residenti f'Cane Street u Mannarino Road Birkirkara li kellhom il- proprjeta' tagħhom imħassra bl-għargħar li seħħ f'Jannar 1998, kienu għamlu talba għal kumpens, jista' l-Ministru jgħid jekk dawn humiex se jiġu kkumpensati għall-ħsara meta dawn diġa' ġew ikkumpensati għall-għargħar fl- 1979?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ma ninsabx informat illi hemm xi talba pendenti fis-sena indikata mill-Onor.

Interpellant.

BIRKIRKARA - TOROQ

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li dawn l- arterial roads f'Birkirkara jiġu rranġati għaliex huma kollossati, cioe' Triq Naxxar, Triq il-Wied u Triq Fleur-de-Lys?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li wara t-tlestija taż-żewġ rapporti dwar l-istat tat-toroq mill-konsulenti Ġermaniżi qed jiġi ppreparat programm għat-tiswija tat-toroq arterji u distributorji li ser jinkludu x- xogħol fit-toroq imsemmija mill-Onor.

Interpellant.

SAĦĦA - OPERAZZJONIJIET

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm tiġi tiswa lill-gvern kull operazzjoni f'Malta ta' coronary artery bypass graft u renal transplantation?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Peress li din l-informazzjoni jista' jkollha riperkussjonijiet ta' natura kummerċjali ma nħossx li għandi nagħti din l- informazzjoni.

PA - APPLIKAZZJONIJIET

L-ONOR.

JOE DEBONO GRECH staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 4479 tal-5 ta' Frar 1999 (Seduta Numru 62 tad-9 ta' Frar 1999) fejn intalbu aktar dettalji, jista' l- Ministru jwieġeb b'riferenza għall-applikazzjoni numru PA7412/97?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li l-perit inkarigat mill-EIA dwar l- applikazzjoni li qed jirriferi għaliha l-Onor.

Interpellant qatt ma kien il- kap tas-sezzjoni tal-minerali fl-awtorita'.

Ninsab informat ukoll li l-applikazzjoni in kwestjoni qatt ma ġiet riferuta lill-Bord ta' l-Appell.

Il-perijodu li fih isir is-survey ma jiġix stabilit mill-awtorita'.

F'dan il-każ l-EIA ma sarx biss mill-perit imsemmi imma minn tim ta' konsulenti fosthom persuna esperta fl-ekoloġija tal-gżejjer Maltin.

L-EIA ikollu komponent ta' riċerka li fiha jittieħed konjizzjoni ta' informazzjoni eżistenti kif ukoll surveys tal-post innifsu.

Ninsab informat li qatt ma saru EIA's preċedenti dwar dan il-post.

Kien sar rapport qasir dwar il-flora tal-kosta fil-punent tas-sit in kwestjoni wara li kien hemm domanda għal ftu ta' barriera minn terzi persuni fl-1993.

Dan ir-rapport kien jikkonċerna sit lejn il-majjistral tas-sit fejn inħareġ permess għal barriera.

ITEM 4178 - INFIQ TA' FLUS

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm intnefqu flus minn Item 4178 sa l-aħħar ta' Jannar?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li sa l-aħħar ta' Jannar 1999 kien għadu ma ntnefaq xejn mill-Item 4178.

SPORTS - INFIQ TA' FLUS

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm intnefqu flus mill-Vot 13 tad-Dipartiment ta' l-Isport sa l-aħħar ta' Jannar?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li sa l-aħħar ta' Jannar 1999 kien għadu ma ntnefaq xejn mill-Vot 13 tad-Dipartiment ta' l-Isport.

SWIMMING PROMOTION UNIT

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 3076?

ONOR.

LOUIS GALEA: S'issa m'għandi xejn ġdid x'inżid mar-risposta li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 3493.

PROGRAMMES AND INITIATIVES - INFIQ

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm intnefqu flus taħt Item 4185 - Programmes and Initiatives - sa l-aħħar ta' Jannar?

Jista' l-Ministru jgħid fiex intnefqu dawn il-flus?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li sa l-aħħar ta' Jannar 1999 intnefqu Lm9944 mill-Item 4185 - Programmes and Initiatives tad-Dipartiment taż- Żgħażagħ u Sport.

Dan l-ammont huwa mqassam hekk:

Ghotjiet - Lm6,600 Akkomodazzjoni Le Meridien Phoenician - Lm1,800 (Żjara ta' delegazzjoni Ċiniża) Kiri ta' P.A. System - Lm 20* Provizjoni u tqeghid ta' Foam Board - Lm 58* Avvizi - Lm 691 Beverages - Lm 36* Riceviment - Lm 220* Kiri ta' Courtyard - Teatru Manoel - Lm 176* Sundry Materials - Lm 339 Photoprints - Lm 4*

*Din in-nefqa saret in konnessjoni ma' l-Youth Exchange Exhibition.

PIXXINA NAZZJONALI - ĦSARAT

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tar-rapport li sar mill-konsulenti maħtura dwar il-ħsarat fil-pixxina nazzjonali f'Tal-Qroqq?

ONOR.

LOUIS GALEA: Kopja tar-rapport li sar mill-konsulenti maħtura dwar il-ħsarat fil-Pixxina Nazzjonali f'Tal-Qroqq tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

MALTA RACING CLUB - TLIELAQ TAŻ-ŻWIEMEL

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 4176?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-permess meħtieġ kien ingħata snin twal ilu taħt l-Ordinanza dwar l-Imħatri fit-Tiġrijiet taż-Żwiemel.

Baqa' jiġġedded regolament b'mod awtomatiku kull sena meta l-Malta Racing Club kien jimla' formola hekk kif jimlew il-Każini normali: madwar għoxrin sena ilu l-Pulizija informat il-club li ma kienx meħtieġ jibqa' jimla l-formola imsemmija minħabba li ma kienx club b'lista ta' membri.

L-awtoritajiet baqgħu jirrikonoxxu l-funzjonijiet tal-Malta Racing Club kif dejjem ġew imwettqa.

L-approvazzjoni għall-imħatri li keinet ingħatat oriġinarjament fil-bidu tas-seħħ tal-liġi in kwestjoni qatt ma ġiet irtirata u l- operazzjonijiet tat-tiġrijiet taż-żwiemel baqgħu jiġu sviluppati abbażi ta' din l-approvazzjoni.

XGĦAJRA - GĦASSA TAL-PULIZIJA

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru ta' l-Intern: Peress li x-Xgħajra, Żabbar qed jikber fil-popolazzjoni, jista' l-Ministru jgħid kif fl-għassa tal-lokal ma jkunx hemm pulizija matul il-lejl?

ONOR.

TONIO BORG: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li jien tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 4178 f'Seduta Nru.59.

AIR MALTA - FIRST AID KITS

L-ONOR.

FREDRICK AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid meta ġiet mixtrija u mportata l-aħħar konsenja ta' materjal tal-first aid li kellha tintuża fuq il-first aid kits ta' l-ajruplani ta' l-Air Malta, liema kit huwa intenzjonat biex jintuża mill-Cabin Crew?

Fiex kienet tikkonsisti din il-konsenja?

X'baqa' minn din il-konsenja li ġiet importata?

Fiex jikkonsisti l-kit preżenti tal-first aid li jinġarr fuq l-ajruplani ta' l-Air Malta li jintuża mill-Cabin Crew?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li l-Air Malta ma timpurtax materjal tal-first aid.

L-aħħar ordni ta' materjal mediku għall-użu fil-First Aid Kits saret f'Mejju tas-sena l-oħra skond kuntratt li rebħet ditta lokali wara sejħa għall-offerti.

Madankollu l-kumpannija, minn żmien għal żmien, tixtri mingħand ditti lokali biex jiġu rimpjazzati l-istocks ta' medikamenti meta dawn ikunu qed jonqsu.

F'dawn il-kits ikun hemm dawk l- items li wieħed normalment isib fihom u skon l-approvazzjoni tat-tobba tal- kumpannija.

BAJJA TAX-XLENDI - ARLOĠĠ

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Jista' l- Ministru jagħti struzzjonijiet biex: l-arloġġ li hemm fil-bajja tax-Xlendi f'Għawdex ma jitħalliex bil-ħin tas-sajf imma l-istess ħin jiġi korrett; u li jinxtegħel id-dawl li hemm kemm fejn il-Grotta Discotheque sal-Bajja tax- Xlendi, liema dawl fuq ir-railings kien għamel Gvern Laburista?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Jiena nformata li l-arloġġ li hemm fil-bajja tax- Xlendi f'Għawdex kien irranġat mal-ħin tax-xitwa f'Ottubru 1998.

L-arloġġ kien għal ftit jiem siegħa u ħamsa u għoxrin minuta lura, għar-raġuni li kien hemm qtugħ fil-provvista ta' l-elettriku.

Id-dawl li hemm minn fejn il-Grotta Discotheque sal-bajja tax-Xlendi ma kienx jixgħel għar-raġuni li kien hemm xi ħsarat li fil-fatt ġew irranġati.

Ta' minn jgħid li l-arloġġ imsemmi kif ukoll il-fanali u oħrajn bħalhom (M'Forn, Mġarr, Qbajjar, Xlendi) qed jiġu ċċekjati kull nhar ta' Ħamis bil- lejl, biex jekk ikun hemm xi ħsarat jiġu rranġati mill-aktar fis possibbli.

GĦAWDEX - MOBILE PHONES

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l- Ministru tgħid: kemm huwa n-numru ta' mobile phones fil-ministeru tagħha; kemm kien il-kont ta' l-istess mobile phones mis-7 ta' Settembru, 1998 sal- lum?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Nixtieq ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l- Ministeru għal Għawdex għandu b'kollox erba' mobile phones li minnhom tlieta huma wżati mis-Segretarjat Privat filwaqt li l-ieħor huwa għad- dispożizzjoni tal-Maġistrat tal-Qorti t'Għawdex.

Mis-7 ta' Settembru, 1998 sal-lum il-kont tal-tlett mobile phones li huma wżati mis-Segretarjat Privat ammonta b'kollox għal Lm500.67,0.

Peress li l- mobile phone tal-Maġistrat huwa misluf mill-Qrati ta' Malta, il-kont tiegħu jintbagħat direttament lill-Qrati ta' Malta.

Barra minn dawn il-mobile phones, kien hemm mobile phone ieħor li kien użat mis-Segretarju Parlamentari u peress li dan ma ġiex irritornat dan kien deattivat f'Ottubru 1998.

Il-kont ta' dan il-mobile phone partikolari kien ta' Lm120.07,0.

GĦAWDEX - SKRIVANI

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l- Ministru tinforma lill-Kamra u tgħid f'liema fażi wasal il-proċess li bih it-tieni grupp ta' skrivani Għawdxin jinġabu f'Malta jagħmlu xogħol ta' sigurta' soċjali?

Meta beħsiebu dan il-gvern jħalli t-tieni grupp ta' dawn l-iskrivani Għawdxin biex jaħdmu f'Għawdex f'xogħol ta' sigurta' soċjali?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Qed isiru konsultazzjonijiet bejn il-ministeru tiegħi u dak tal-Politika Soċjali li taħtu jaqa' d-Dipartiment tas-Sigurta' Soċjali, sabiex dan il-proċess jitwettaq mill-aktar fis possibbli.

MALTA/GĦAWDEX - CATAMARAN

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l- Ministru tgħid jekk huwiex il-ħsieb tal-gvern preżenti li jerġa' jintroduċi s-servizz tal-catamaran lejn Malta u Għawdex?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Il-Gvern preżenti jemmen li s-servizz tal- katamaran bejn Malta u Għawdex itaffi l-problemi li għandhom il-ħaddiema u l-istudenti Għawdxin f'Malta u fl-istess ħin igħin l-iżvilupp tas-settur turistiku f'Għawdex.

Kien il-Gvern Laburista li ma għarafx dan kollu u neħħa l-katamaran minn fuq is-servizz bejn il-gżejjer u krieh biex jagħti servizz barra minn Malta għad-detriment ta' Għawdex u l-Għawdxin b'mod partikolari u ta' Malta in ġenerali.

Jiena nformata li bħalissa qed isiru l-preparazzjonijiet meħtieġa biex il- katamaran jerġa' jitħaddem bejn Malta u Għawdex.

Huwa maħsub li dan is- servizz jerġa' jibda f'Mejju 1999.

MALTA/GĦAWDEX - SERVIZZ TA' HELICOPTER

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l- Ministru tagħti r-raġuni għaliex is-servizz bl-ajru permezz tal-helicopter minn Malta u Għawdex ġiet sospiż?

Meta se jitkompla?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Jiena nformata li l-Malta Aircharter waqfet is- servizz bl-ajru permezz tal-helicopter minn Malta għal Għawdex biex ikunu jistgħu jsiru testijiet fuq il-helicopters, wara li mudell simili tal- kumpannija Heli Air Service kien involut f'inċident serju fil-Gżejjer Maldives.

Jiena nformata wkoll li bħala prekawzjoni, il-Malta Aircharter, li dejjem iżżomm is-sigurta' tal-passiġġieri bħala priorita', iddeċidiet li twaqqaf l- operazzjoni biex ikunu jistgħu jsiru l-investigazzjonijiet meħtieġa fuq il- helicopters li joperaw bejn Malta u Għawdex.

L-operazzjonijiet għandhom jerġgħu jibdew mill-iktar fis possibbli.

GĦAWDEX - PROPRJETA' MMOBBLI

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid kemm ġiet akkwistata proprjeta' mmobbli f'Għawdex minn persuni li m'humiex residenti f'Għawdex bil-permess tal-Ministru tal- Finanzi bl-AIP minn Settembru 1998 sal-lum?

ONOR.

JOHN DALLI: 15-il permess ingħataw taħt l-Att dwar l-Akkwist ta` Proprjeta` Immobbli minn Persuni mhux Residenti biex persuni li mhumiex residenti f`Għawdex ikunu jistgħu jakkwistaw proprjeta` immobbli f`Għawdex matul l-1 ta` Settembru, 1998 sal-15 ta` Frar, 1999.

PENSJONIJIET - RAPPORT

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid min kienet il-persuna barranija li ġiet ikkummissjonata sabiex tħejji rapport dwar il-pensjonijiet u materji oħra relatati mill- Ministru preċedenti tiegħu?

Kemm tħallset din il-persuna għar-rapport li għamlet?

Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra dan ir-rapport?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-predeċessur tiegħi fl-amministrazzjoni l-oħra kien ikkummissjona rapport dwar il- pensjonijiet u materji relatati minn Watson Wyatt Actuaries ta` Surrey, fir- Renju Unit liema rapport kien sottomess f`Awissu 1998.

Dan ir-rapport kien finanzjat mill-Middle Sea Insurance Co. Ltd u mill-Mid Med Life Assurance Co Ltd.

Peress li dan ir-rapport baqa` fi stadju ta` draft ma nħossx li għandi nqiegħed kopja tiegħu fuq il-Mejda tal-Kamra.

VAT - BORD TA' L-APPELL

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 4505 li oriġinarjament saret lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi u ċioe' jista' l- Ministru jgħid u jara meta se jibdew jinstemgħu l-appelli ta' l-1995 u l- 1996 tal-VAT quddiem il-bord ta' l-appell?

Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm pendenti petizzjonijiet ta' l-appell quddiem dan il-bord u kemm s'issa ġew deċiżi mill-1995 'il hawn?

Jista' l-Ministru jara wkoll kemm hemm pendenti f'dak ta' CET quddiem l-istess bord ta' l-appell?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li s-smiegħ ta` l- appelli mill-Bord ta` l-Appelli tal-VAT beda f`Mejju ta` l-1996.

In-numru ta` appelli pendenti sas-17 ta` Frar, 1999 kien ta` 1,125, filwaqt li n-numru ta` appelli li ġew deċiżi sa` l-istess data kien ta` 396.

In-numru ta` appelli pendenti quddiem it-Tribunal ta` l-Appelli tas-CET sas-17 ta` Frar, kien ta` 230.

VALLETTA - UFFIĊĊJU TAL-MMA

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jikkonferma li saru xi xogħlijiet strutturali fl-Uffiċċju tal-MMA (Malta Maritime Authority) ġewwa Lascaris Wharf, Valletta?

Jista' l-Ministru jikkonferma li dawn ix-xogħlijiet saru wara li kien hemm l-awtorizzazzjoni kif soltu jsir?

Jista' l-Ministru jikkonferma li l-proċedura normali ġiet segwita?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li ma sar l-ebda xogħol strutturali fil-bini ta` l-Awtorita` Marittima f`Lascaris Wharf ħlief li nfetaħ bieb ta` daqs normali.

MMA - BORD

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jikkonferma li għadu ma nħatarx il-Bord ta' l-Awtorita' Marittima ta' Malta?

Jista' l-Ministru jgħid min mexxa l- awtorita' fl-assenza taċ-chairman jew deputy chairman tul il-perjodu li għadda minn meta skada t-terminu tal-bord ta' l-istess awtorita', u dan in vista tal-fatt li l-liġi tqiegħed it-tliet diretturi tat-tlett direttorat fuq livell wieħed u għalhekk ma jidhirx li jista' jkun hemm ħaddieħor li jmexxi l-awtorita' fl-assenza ta' chairman jew deputy chairman?

Jista' allura l-Ministru jgħid min se jerfa' r-responsabbilta' għad- deċiżjonijiet li laħqu ttieħdu f'dan il-perjodu jew li jistgħu jittieħdu sakemm jinħatar chairman, u li m'humiex deċiżjonijiet li huma kompitu tad- diretturi msemmija hawn fuq?

Jista' l-Ministru jassigura li fil-fatt ma ttieħdux deċiżjonijiet ġewwa l- istess awtorita' li jmorru kontra deċiżjonijiet tal-bord preċedenti jew xi kumitat imwaqqaf mill-istess bord?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li l-Bord ta` l-Awtorita` Marittima mistenni jiġi ppubblikat din il-ġimgħa.

Jien informat li matul dan il-perjodu l-Executive Directors ma ħadu l- ebda deċiżjoni jew ġiegħlu lil xi ħadd li jieħu deċiżjoni li għaliha huma ma jerfgħux ir-responabbilta'.

SAĦĦA - IMPJEGATI

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jagħti lista ta' individwi u l-grad tagħhom li qalgħu aktar minn Lm100 f'overtime f'Diċembru, 1998 fid-Dipartiment tas-Saħħa?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant qed tiġi miġbura u tingħata risposta f'xi seduta oħra.

SAĦĦA - IMPJEGATI

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jagħti lista ta' individwi u l-grad tagħhom li qalgħu aktar minn Lm100 f'overtime f'Jannar, 1999 fid-Dipartiment tas-Saħħa?

ONOR.

COPENHAGEN - ASSEMBLEA TAD-WHO

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jagħti lista tal-persuni li attendew għall-assemblea tad-WHO (Europe) ġewwa Copenhagen f'Settembru, 1998?

X'inhi l-kariga ta' kull persuna li attendiet?

Il-persuni li attendew kollha residenti Malta u għandhom ċittadinanza Maltija?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Id-delegazzjoni li attendiet għal WHO 58 Session of the Regional Committee for Europe f'Copenhagen bejn it-13 u t-18 ta' Settembru, 1998, kienet magħmula minn dawn il-persuni.

L-Onor Dr. L Deguara, Ministru tas-Saħħa.

Is-Sur S. Sciberras, Assistent Personali tal-Ministru tas-Saħħa.

It-Tabib J.M. Cachia, Agent Tabib Ewlieni tal-Gvern.

It-Tabib R. Xerri, Direttur Policy & Planning.

It-Tabib P. Abela Hyzler.

Il-persuni msemmija huma kollha ċittadini Maltin.

Pero' t-Tabib Abela Hyzler huwa residenti l-Ingilterra.

It-Tabib Abela Hyzler attenda bħala adviser tal-Ministeru tas-Saħħa minħabba l-esperjenza vasta ta' madwar 30 sena li għandu f'dan il-qasam.

Din l-esperjenza ġiet rikonoxxuta mill-WHO stess tant li waqt il- konferenza t-Tabib Abela Hyzler ingħata award speċjali għas-servizz li hu ta f'dawn is-snin kollha.

SAĦĦA - OPERAZZJONI TAL-ĠINEKOLOĠIJA

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jikkonferma li operazzjoni tal-Ġinekoloġija nhar it-Tlieta 2 ta' Frar, 1999 ġiet imwaqqfa, il-pazjenta ngħalqet u ntbagħtet fis-sala biex imbagħad l-operazzjoni saret mill-konsulent ftit jiem wara?

X'kienet ir-raġuni li din l-operazzjoni twaqqfet fit-2 ta' Frar, 1999?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Minħabba l-konfidenzjalita' medika tal-każ, lest li nuri rapport li għandi dwaru b'mod konfidenzjali, lill-Onor.

Interpellant, jekk kemm-il darba l-Onor.

Interpellant ikollu f'idejh il-kunsens bil- miktub f'dan is-sens mingħand il-pazjenta kkonċernata.

SAĦĦA - IMPJEGATI

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jagħti lista ta' individwi u l-grad tagħhom li qalgħu aktar minn Lm100 f'overtime f'Settembru, 1998 fid-Dipartiment tas-Saħħa?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant qed tiġi miġbura u tingħata risposta f'xi seduta oħra.

SAĦĦA - IMPJEGATI

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jagħti lista ta' individwi u l-grad tagħhom li qalgħu aktar minn Lm100 f'overtime f'Ottubru, 1998 fid-Dipartiment tas-Saħħa?

ONOR.

BENEFIĊĊJI SOĊJALI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid kemm ħareġ benefiċċji soċjali l-gvern, benefiċċju b'benefiċċju, mill-1979 'il quddiem u kemm ibbenefikaw nies sena b'sena?

ONOR.

JOHN DALLI: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jirriferi din il- mistoqsija lill-Ministru kkonċernat.

PENSJONIJIET

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Wara l- istudji preliminari dwar pensjonijiet li saru minn WATSON Wyatt ACTUARIES u mis-Sur Reno Camilleri għall-MCED, jista' l-Ministru jgħid jekk sarux xi studji oħra f'isem il-gvern preżenti dwar il-pensjonijiet mill-elezzjoni ġenerali 'il hawn?

ONOR.

JOHN DALLI: Wara l-istudju dwar il-pensjonijiet li kkummissjona l- Onor. Interpellant meta kien Ministru tal-Finanzi, ma sar l-ebda studju ieħor dwar din il-materja f`isem il-Gvern preżenti.

RETAIL OUTLETS

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm żdiedu retail outlets mill-elezzjoni ġenerali sal-lum?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel il-mistoqsija lill-Ministru konċernat.

UE - FONDI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jikkonferma l-Ministru rapporti li dehru fl-istampa lokali li Malta tista' titlef madwar Lm3 miljun mill-Unjoni Ewropea f'fondi ta' ristrutturazzjoni billi d-dokumentazzjoni rilevanti għadha ma ntbagħtitx Brussels u ilha xhur sħaħ fil-ministeru?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Id-dokumentazzjoni li għaliha qed jirriferi l-Onor.

Interpellant, kienet nieqsa minn ċerta informazzjoni u dettalji meta tħejjiet.

Tajjeb hawn jingħad li din id-dokumentazzjoni kienet, fil-maġġor parti tagħha, tħejjiet matul l-amministrazzjoni preċedenti.

Uffiċjali tal-Kummissjoni ta' l-Unjoni Ewropea kienu ta' l-opinjoni li r- rapport kellu jkun aktar dettaljat u għalhekk il-gvern preżenti ħa l-passi neċessarji biex dan isir.

Fil-fatt ir-rapport b'aktar dettalji u informazzjoni, intbagħat tad-Direttorat ta' l-Unjoni Ewropea biex eventwalment jintbagħat Brussels.

Mhux korrett li wieħed jgħid li Malta tista' titlef imħabba ż-żmien li ttieħed biex id-dokument relevanti ikun ippreparat skond kif inhu meħtieġ, mill-Unjoni Ewropea u skond il-ħteġijiet ta'pajjiżna.

TAXXI INTERNI - TAXXI ĠODDA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Il-gvern qiegħed jikkonsidra, permezz tad-Dipartiment tat-Taxxi Interni, li jdaħħal inċentivi ġodda ta' taxxa li jiffavorixxu t-tkabbir tas-sehem tal-leasing f'pajjiżna?

ONOR.

JOHN DALLI: Ninsab informat li d-Dipartiment tat-Taxxi Interni qiegħed jipprepara draft regulations li għandhom jirregolaw il-mod kif jiġu intaxxati tranżazzjonijiet ta` finance leasing f`pajjiżna.

Meta dawn jitlestew isiru l-konsultazzjonijiet neċessarji mal-korpi interessati, u wara jidħlu fis-seħħ permezz ta` legal notice.

NATIONAL INSURANCE/DEJN NAZZJONALI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid kemm kien il-fond tan-national insurance kif ukoll id-dejn nazzjonali fis-snin 1958, 1960 u 1970?

ONOR.

JOHN DALLI:

Sena National Insurance Fund Dejn Nazzjonali Lm Lm

1958 1,097,426 1,247,390 1960 1,400,227 2,878,350 1970 1,189,386 31,542,930

BORMLA - QTUGH TA' SIĠAR

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jara li jinqatgħu s-siġar li hemm fi Triq Alessandra, Bormla, peress li qed ikunu ta' inkonvenjent?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Iż-żbir ta' siġar f'din il-lokalita' jaqa' direttament taħt ir-responsabilita' tal-Kunsill Lokali ta' Bormla.

Għalhekk l-Onor.

Interpellant huwa mitlub jindirizza t-talba tiegħu lill- kunsill.

SKEJJEL - LEZZJONIJIET TAR-RELIĠJON

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm studenti fl-iskejjel primarji u sekondarji tal-gvern li jitolbu sabiex ma jattendux għal-lezzjonijiet tar- reliġjon?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-informazzjoni meħtieġa għar-risposta għadha qed tinġabar mill-iskejjel, tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

SERVIZZ PUBBLIKU - FTEHIM KOLLETTIV

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid kemm hemm persuni li għadhom ma rċevewx l-arretrati dovuti mill-Ftehim Kollettiv?

Meta hemm il-ħsieb li jkun irċevihom kulħadd?

ONOR.

JOHN DALLI: Id-Dipartiment tat-Teżor awtorizza l-ħlas ta` arretrati skond kif stabilit mill-Ftehim Kollettiv lil kull kategorija ta` uffiċjali pubbliċi\impjegati tal-gvern li għan-nom tagħhom saret talba f`dan ir-rigward mid-dipartimenti kkonċernati u liema ħlas kien ukoll konfermat mill-Uffiċċju tal-Management u Personnel fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru.

Infakkar ukoll lill-Onor Interpellant li jekk jaf b`xi każ partikolari fejn il-ħlas ta` arretrati għadu ma sarx jgħarraf b`dan lid-Dipartiment tat- Teżor ħalli l-każ ikun jista` jiġi nvestigat.

BIRGU - XATT IR-RISQ

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Peress li f'Xatt ir-Risq, il-Birgu, qed ikun hemm ħafna laneċ tas-sajd li qed ikollhom ġeneraturi jaħdmu u peress li dawn qed joħolqu inkonvenjent għar- residenti li joqogħdu viċin, jista' l-Ministru jintervjeni sabiex dan l- inkonvenjent jispiċċa?

ONOR.

TONIO BORG: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi din il- mistoqsija lill-Ministru kkonċernat minħabba li din hi kwestjoni ta' rmiġġ.

BIRGU - TRIQ IL-PALAZZ L-ANTIK TAL-GVERNATUR

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jara li tintlaqa' t-talba ta' numru ta' residenti fi Triq il-Palazz l-Antik tal-Gvernatur, il-Birgu, sabiex parti minn din it-triq issir no entry liema talba saret ukoll mill- Kunsill Lokali tal-Birgu lill-bord tal-kontroll tat-traffiku?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li l-Bord għall-Kontrol tat-Traffiku approva t-talba tal-Kunsill Lokali tal-Birgu biex isiru sinjali ta' ''No Entry'', fi Triq il-Palazz l-Antik tal-Gvernatur fit-18 ta` Novembru, 1998.

PULIZIJA - PARTITARJU NAZZJONALISTA

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid jekk tressaqx il-Qorti u jekk le, meta beħsiebhom il-pulizija jressqu l-Qorti lill-partitarju Nazzjonalista li kien armat b'sikkina jaħraq karozza u żewġ muturi u dan kif muri aħjar fl-istorja rapportat lokalment fil-gazzetti lokali fid-29 ta' Ġunju, 1987 (kopja ta' dan qed tintbagħat separatament)?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi fil-każ li qed jirriferi għalih l- Onor. Interpellant kien hemm żewġt irġiel suspettati u li wieħed minnhom illum huwa mejjet.

Informat ukoll illi l-każ issa huwa preskritt, għax għaddew 11-il sena mill-inċident li, mill-proċess verbal ma jirriżultax li kellu x'jaqsam mal-politika.

PROPRJETA' - ĦLASIJIET

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm hemm sidien privati li għandhom jitħallsu mingħand il- Gvern ta' proprjeta' esproprjata minnu fejn il-ħlas ilu pendenti għal għaxar snin u aktar?

Kemm huwa l-ħlas totali dovut?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li biex tinġabar l-informazzjoni mitluba fl-ewwel parti tal-mistoqsija jrid isir eżami ta' numru kbir ta' files u records manwali li jentħieġ ħafna żmien u ħafna riżorsi.

Ma jidhirlix li l-użu ta' dan iż-żmien u riżorsi biex isir l-eżami msemmi hu ġustifikat.

Rigward it-tieni parti tal-mistoqsija, nirriferi lill-Onor.

Interpellanti għat-tweġiba li jien tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 1638 f'Seduta Nru. 18.

SERVIZZ PUBBLIKU - IMPJEGATI

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Prim Ministru: B'riferenza għat- tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 3859, jista' l-Prim Ministru jagħti lista aġġornata ta' l-uffiċjali pubbliċi li jokkupaw l-ewwel ħames gradi taċ-Ċivil u l-informazzjoni l-oħra mitluba fl-istess mistoqsija minħabba li l-lista ppreżentata ma tirriflettix is-sitwazzjoni sa l-1 ta' Jannar, 1999 minkejja li ġiet preżentata bħala tali?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: It-tweġiba li ngħatat għall-mistoqsija parlamentari numru 3859 kienet speċifika għall-mistoqsija kif saret.

L- ewwel ħames gradi fiċ-ċivil huma dawk magħrufa bħala officers in Grade 1 sa officer in Grade 5 u li dwarhom ingħatat l-informazzjoni mitluba fil- mistoqsija msemmija.

Jekk l-Onor Interpellant tixtieq xi informazzjoni oħra, hija mitluba tagħmel mistoqsija speċifika.

FONDAZZJONI KON-KATIDRAL TA' SAN ĠWANN

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid fuqhiex qed taħdem il-Fondazzjoni Kon-Kattidral ta' San Ġwann?

Jista' jgħid jekk hemmx il-ħsieb li tiġi mnaddfa u restawrata l- gallerija tal-librerija tal-Kattidral li tagħti għal Triq Merkanti?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-Fondazzjoni għall-Kon-Kattidral ta' San Ġwann, imħabbra fid-diskors tal-budget, għad trid tiġi kostitwita mill- Gvern u l-mistoqsija għandha ssir lill-Onor.

Prim Ministru.

WIED IL-GĦAJN - ILQUGĦ KONTRA L-MALTEMP

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jara li jitjieb l-ilqugħ kontra l- maltemp fil-bajja ta' Wied il-Għajn permezz ta' tkabbir ta' l-arm tal- breakwater ta' barra kif ukoll permezz ta' tqegħid ta' xi forma ta' wave breakers fin-naħa l-oħra ta' l-istess bajja?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Se nitlob lill-Awtorita` Marittima biex jerġa' jinvestiga din it-talba, fid-dawl tar-rapport li kien sar fl-1993.

WIED IL-GĦAJN - CRANE

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jara li l-crane li kien hemm fuq il-jetty fi Triq Marina, Wied il-Għajn - qabel ma dan il-jetty ġie rranġat, u li kien jintuża biex sidien ta' qxur tal-baħar jerfgħu u/jew ipoġġu makni fuq id- dgħajjes, luzzijiet, laneċ, eċċ tagħhom - jiġi rranġat jew mibdul u jerġa' jitwaħħal fl-istess post?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Meta sar ix-xogħol ta' l-irranġar tax-xatt ta' Wied il-Għajn li qed tirriferi għalih l-Onor.

Interpellant, il-crane imsemmi tant kien fi stat ħażin li malli nqala' ma setax jitpoġġa lura fil-post.

Madanakollu, il-ministeru qed iħejji programmi u proġetti ta' embellishment' tal-portijiet tas-sajd kollha u dawn il-proġetti jinkludu il- forniment ta' cranes ġodda.

INDIĊI TAL-PREZZIJIET

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħidilna f'liema okkażjonijiet is-Segretarju Parlamentari għas- Self-Employed uża l-politika ta' persważjoni biex jikkonvinċi xi importaturi jew bejjiegħa biex iraħħsu l-prezzijiet?

ONOR.

JOHN DALLI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant jagħmel din il- mistoqsija lill-Ministru kkonċernat.

INDIĊI TAL-PREZZIJIET

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra l-lista tal-prodotti li roħsu skond price list ta' supermarket ewlieni li qiegħdha għandu?

ONOR.

JOHN DALLI: Ma naħsibx li għandi npoġġi din l-informazzjoni fuq il- Mejda tal-Kamra billi l-prezzijiet kienu, għadhom u jibqgħu fi stat ta` tibdil u nformazzjoni bħal din tista` tagħti lok għal misinterpretazjoni.

Pero' l-Onor.

Interpellant jista` jekk irid jara u jgħarbel id-dettalji tal- informazzjoni kollha fil-price list li qiegħed jirriferi għaliha.

INDIĊI TAL-PREZZIJIET

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid x'passi konkreti se jittieħdu biex il-prezzijiet li għolew mingħajr ġustifikazzjoni jerġgħu għal dak li kienu qabel?

ONOR.

JOHN DALLI: Ninforma lill-Onor.

BENEFIĊĊJI SOĊJALI

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid kemm se jibbenefikaw single parent families u familji oħra li qed jirċievu ċ-children's allowance permezz taż-żewġ emendi li tressqu fil-budget li ppreżenta tliet xhur ilu, li proprju jikkonċernaw single parent families kif ukoll tibdil fil-liġi taċ-children's allowance?

ONOR.

JOHN DALLI: Ninforma lill-Onor.

XAGĦRA - ASFALTAR TA' TOROQ

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid fuq liema kriterji ingħataw it-tarmac Triq Ġużeppi Bajada u Triq Ġnien Imrik fix-Xagħra, Għawdex u abbażi ta' liema tender?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Ix-xogħol tat-tarmac fi Triq Ġużeppi Bajjada u parti minn Triq Ġnien Imrik kantuniera ma' Triq Ġużeppi Bajjada, sar b'direct order minħabba l-istat ħażin tat-toroq imsemmija.

INDIĊI TAL-PREZZIJIET - INSPECTORS

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jagħti l-job description il-ġdid ta' l-inspectors li qed joħorġu fil-ħwienet biex jissorveljaw ċaqiq fil-prezzijiet?

ONOR.

JOHN DALLI: Ninforma lill-Onor.

INDIĊI TAL-PREZZIJIET

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jispjega kif il-politika hekk imsejħa ta' persważjoni se tipproteġi lill-konsumatur minn dawk li huma responsabbli għal għoti ta' ċerti prezzijiet bla rażan?

ONOR.

JOHN DALLI: Ninforma lill-Onor.

WSC - AUTOMATED METER READING

L-ONOR.

CARMELO BORG staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Minsitru jgħid kemm se tiswa lill-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma s-sistema ta' Automated Meter Reading?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Is-sistema li għaliha qed jirriferi l-Onor.

Interpellant għadha fi staddju ta' studju preliminari u għalhekk għadu kmieni biex wieħed jesprimi ruħu dwar spiża involuta għat-tħaddim tagħha.

B'KARA - ĦAS-SAJJIED - BOZZA

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li titwaħħal bozza quddiem Nru.7, Alley 1, Ħas- Sajjied, B'Kara?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

Interpellant qed tiġi kkonsidrata flimkien ma' talbiet oħra.