MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 752 It-Tnejn, 10 ta' Ġunju, 2002 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 752

It-Tnejn, 10 ta' Ġunju, 2002

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.01 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 10 ta' Ġunju, 2002

WERREJ

MINUTI 466

MISTOQSIJIET -TWEĠIBIET ORALI 466

TQEGĦID TA' KARTI 471

MOZZJONIJIET

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR L-IMMIGRAZZJONI (L-EWWEL QARI) 472

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR KUNSILLI LOKALI (IT-TIENI QARI)

LOCAL COUNCILS (AMENDMENT) BILL (SECOND READING) 472

AĠĠORNAMENT 496

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 501

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 751 li saret fil-5 ta' Ġunju, 2002 ġew konfermati.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): Ninforma lill-Kamra li skond artiklu 10 ta' l-Att Nru VIII ta' l-1997, is-Sedja rċeviet kopja tar-rapport tat- tribunal għall-investigazzjoni ta' inġustizzji għall-perijodu ta' bejn it- 2 ta' Diċembru 2001 u l-31 ta' Mejju 2002.

Dan ir-rapport qiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra.

MISTOQSIJIET -TWEĠIBIET ORALI

TURIŻMU - OVERTIME

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid kemm sigħat ta' overtime inħadmu matul is-sena li għaddiet minn impjegati tekniċi, eċċ., fid- dipartimenti li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tiegħu?

Kemm minn dawn is- sigħat tħallsu u kemm għad iridu jitħallsu?

Kemm hu n-numru ta' dawk li ħadmu l-overtime u f'liema dipartiment?

ONOR.

MICHAEL REFALO (Ministru għat-Turiżmu): Ninsab informat li l-għadd ta' sigħat ta' overtime li sar matul is-sena li għaddiet minn impjegati tekniċi fid-dipartiment kien ta' 232 siegħa, liema sigħat tħallsu kollha.

L-għadd ta' ħaddiema li ħadmu dan l-overtime kien erbgħa u dan sar fit- taqsima tal-beach cleaning.

MR SPEAKER: L-Onor.

Dolores Cristina, domanda supplimentari.

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ftit ta' żmien ilu l-Ministru ħareġ regolamenti jew guidelines ġodda għal host families.

Jista' jgħidli jekk kellux xi feedback, ilmenti jew kummenti dwar dawn ir-regolamenti?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL REFALO: Dawn ir-regolamenti daħlu fis-seħħ fil-31 ta' Mejju ta' din is-sena u ovvjament qgħadna attenti ħafna biex fihom ma ndaħħlux dak li mhux kompatibbli mal-linja ta' xogħol tal-host families.

Wara djalogu mar-residenti ta' Pembroke, Swieqi, San Ġiljan u ta' Tas- Sliema - l-erba' postijiet fejn l-aktar li hemm familji reġistrati biex jilqgħu studenti barranin - l-abbozz oriġinali tar-regolamenti li kien ġie miftiehem wara laqgħat bejn l-awtorita' tat-turiżmu, l-iskejjel ta' l- Ingliż, l-aġenziji u l-FELTOM ġie mibdul b'mod li ċerti piżijiet li kienu maħsubin li jidħlu a karigu tal-familji ma jidħlux.

Nista` ngħid li oriġinarjament kien propost l-obbligu li kull membru tal- familja jforni ċertifikat tal-kondotta u anke li ssir pjanta tal-post sħiħ, li allura kien ikun ifisser li trid tagħmel ċerti spejjeż biex tqabbad perit jew draughtsman.

Minflok daħħalna regola li tgħid li ċ-ċertifikat tal-kondotta huwa neċessarju biss għal dik il-persuna li titlob li jkollha liċenzja ta' host family, pero' din il-persuna issa qed tiġi mitluba li tiddikjara li l-ebda persuna oħra maġġorenni li toqgħod f'dik id-dar ma tkun instabet ħatja ta' xi delitt kontra l-bonordni jew ta' xi delitt in konnessjoni mad-droga.

Forsi l-Onor. kollega tiftakar li dan is-suġġett kien qam f'din il-Kamra stess u kont jien li mpenjajt ruħi li nara li jidħol fir-regolamenti.

Għal dak li għandu x'jaqsam mal-provvista ta' pjanta tal-post - li kif għedt, kien ikun ifisser spiża mhux ħażin minħabba l-fees li trid tħallas biex tqabbad perit jew draughtsman – din inbidlet fi skizz li jista' jsir freehand u li jirrigwarda biss il-kmamar jew l-ambjent fejn jiġu allokati l- istudenti.

Dan l-iskizz mhux sempliċement jiġi sottomess mill-familja u daqshekk imma jrid jiġi kkonfermat mill-iskola ta' l-Ingliż li magħha tkun irreġistrata dik il-familja.

Daħħalna wkoll regolament fejn organizzajna ftit aħjar il-mod kif żgħażagħ ta' taħt it-18-il sena għandhom jiġu ndukrati fil-familji Maltin.

Ħassejna wkoll li l-pressjoni li kienet qed issir biex jinżel għal tlieta n-numru ta' studenti li host family tista' takkomoda fl-istess ħin jinżel għal tlieta ma kenitx ġustifikata u allura n-numru ħallejnieh kif kien, jiġifieri erbgħa.

Ma jidhirlix li saru xi lmenti wara d-djalogi u l-kjarifiki li kien hemm, pero' il-bieraħ f'xi gazzetta qrajt dwar xi kummenti li għamel il-president tal-FELTOM, liema kummenti lili ma waslulix b'mod uffiċjali.

F'wieħed minn dawn il-kummenti – dan lili laqatni b'mod partikolari - il-president tal- FELTOM qed jgħid li dawn ir-regolamenti kien imisshom ħarġu sitt xhur ilu.

Nistagħġeb kif qed jgħid hekk meta sitt xhur ilu kien hu stess qed jinnegozja ma' l-MTA biex isiru dawn ir-regolamenti.

Irrid ngħid ukoll li dawn ir-regolamenti damu ftit ma ħarġu għax kien hemm bżonn li ssir il-konsultazzjoni pubblika - naħseb li l-president tal-FELTOM jaqbel li dan kien żvilupp pożittiv - u fl-istess ħin wieħed irid jiftakar ukoll li ma' dawn ħarġu disa' regolamenti oħra li jirregolaw areas oħra ta' l-industrija tat-turiżmu.

Jekk l-Onor.

Membru tixtieq aktar informazzjoni, nitlobha tagħmilli domanda bil-miktub u nkun aktar preċiż.

MR SPEAKER: L-Onor.

Carmelo Borg, domanda supplimentari.

ONOR.

CARMELO BORG: Mr Speaker, niġbed l-attenzjoni tal-Ministru li filwaqt li x-xogħol li jagħmlu l-beach cleaners fuq il-bajjiet huwa siewi, min-naħa l-oħra jista' jservi wkoll ta' dannu.

Qed ngħid hekk għax l-alka u ċ-ċagħaq jipproteġu milli r-ramel jinħasel 'il barra, speċjalment fix- xitwa.

Per eżempju, ir-ramel li kien hemm fil-bajja ta' Marsalforn u fil- bajja tax-Xlendi ntilef minn mindu sar il-concrete ma' tarf il-blat.

Allura x'qed isir bil-għan li filwaqt li nagħmlu affarijiet b'intenzjoni tajba, dak li nagħmlu ma jkollux effett negattiv fuq il-bajjiet?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL REFALO: Filwaqt li nirringrazzja lill-Onor.

Interpellant talli qajjem il-punt dwar il-beach cleaning, ngħidlu li għandu raġun dwar dak li qal.

Ċertament nieħu pjaċir li f'din il-Kamra nista' nitkellem dwar dan is-suġġett għax mhux l-ewwel darba li jkollna lmenti, li hemm l-alka max-xtut, speċjalment f'Novembru u f'Diċembru.

Il-verita` hi li din inħalluha hemm apposta għax kif qal l-Onor.

Interpellant, l-alka mxarrba tipproteġi r-ramel fil-bajja.

Allura li nagħmlu hu li nneħħu ftit alka mill-wiċċ u dan ix-xogħol nibdewh ftit qabel l-Għid.

Ovvjament bħalissa dan ix-xogħol isir ta' kuljum għax m'hijiex qed tidħol ħafna alka, pero' meta tidħol inħalluha tinxef ukoll.

L-Onor.

Interpellant għandu raġun meta jgħid li rridu noqogħdu attenti meta nagħmlu xi kostruzzjoni max-xatt, speċjalment meta tkun se ssir xi triq jew isir xi moll għax bl-imbatt tal-mewġ ir-ramel joħroġ 'il barra.

Fil-fatt il-ġimgħa li għaddiet kont ix-Xlendi u kelli l-okkażjoni nara xi ritratti ta' kif kienet il-bajja madwar 50 sena ilu.

Huwa ferm evidenti li kien hemm stretch kbira ta' ramel qabel ma sar il-passaġġ quddiem dawk li darba kienu boathouses, fejn illum hemm żewġ lukandi u ħafna ristoranti.

Naħseb li l-Onor.

Borg jieħu pjaċir isir jaf li fil-proġett pilota li qegħdin nagħmlu biex nirrestawraw ir-ramla ta' San Ġorġ, fil-limiti ta' San Ġiljan – nista` nikkonferma li dan ix-xogħol issa ġie approvat mill- awtorita' ta' l-ippjanar - il-pjanti ġew magħmula b'mod li ma jerġax jiġri dak li kien ġara fl-imgħoddi meta nbniet it-triq li hemm quddiem il-Villa Rosa.

L-idea hi li hemmhekk ikollna bajja li fiha joħroġ madwar 40 metru ta' ramel - proġett li se jkun inkorporat mal-parti ta' San Ġorġ u jgħaqqad ma' xi żviluppi oħra li se jsiru f'Paceville – u l-pjanti ġew imfasslin b'mod li jilqgħu minn deterjorazzjoni tal-qagħda tar-ramel, naturalment dejjem bil-parir ta' l-esperti.

Aħna mhux talli ma rridux nitilfu l-ftit ramel li għandna imma pjuttost irridu nsaħħu l-bajjiet li għandna u nirristewrawhom għal dak li kienu qabel.

Jekk dan il-proġett jirnexxi, wieħed ikun jista' jirrepeti l-istess metodi f'bajjiet oħrajn għax b'hekk biss nistgħu nsaħħu l-prodott tas-sajf ta' Malta u nistgħu nikkompetu ma' pajjiżi oħra.

MR SPEAKER: L-Onor.

Evarist Bartolo, domanda supplimentari.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Mr Speaker, mhux l-ewwel darba li tkun miexi ħdejn il-baħar jew ma' xi moll, bħal dak ta' ħdejn il-Gillieru f'San Pawl il-Baħar, u tara l-wiċċ tal-baħar miksi b'boroz tal-plastic u ħmieġ ieħor li nassumi jintrema' minn fuq id-dgħajjes.

Dan min hu responsabbli li jara li l-affarijiet ma jibqgħux hekk?

Din hija responsabbilta' tal-kunsill lokali tal-post?

Hija responsabbilta' tan-nies li jnaddfu x-xtut?

Hija responsabbilta' tal-ministeru għall-ambjent?

Jista' l-Ministru jgħidli ta' min hi din ir-responsabbilta'?

Għax niftakar li s-sena li għaddiet ukoll kont ippruvajt niġbed l-attenzjoni għall-istess problema u bqajt qatt ma ngħatajt tweġiba ċara ta' min hi r-responsabbilta' vera.

Li naf żgur hu li mbagħad dan il-ħmieġ kien naddfu r-riħ, u naturalment m'għandniex ministru nkarigat mir-riħ!

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL REFALO: Iva, kieku kont minflok l-Onor.

Bartolo kont nagħmel l-istess domanda.

Nista' nwieġeb in parti li l-beach cleaners huma fil-fatt general hands - colloquially ngħidulhom beach cleaners, għax il- parti l-kbira tax-xogħol tagħhom għandu x'jaqsam mat-tindif ta' l-ixtut - u ċertament it-tindif tal-baħar m'huwiex kompitu ta' dawn il-ħaddiema, l- aktar għax m'għandhomx l-equipment neċessarju biex inaddfu l-baħar.

Nimmaġina li biex tnaddaf il-baħar irid ikollok xi xbieki jew xi mezz ieħor kif tiġbor il-boroż jew flixken tal-plastic u xi ħmieġ ieħor li jista' jidħol minn barra, speċjalment minn jottijiet, vapuri jew dgħajjes oħra.

Safejn naf jien – mingħajr ma nipponta subgħajja lejn ħadd – m'hawnx ministeru li għandu l-kompitu li jnaddaf il-baħar.

Fl-imgħoddi mhux l- ewwel darba li tlabna l-għajnuna ta' l-armata jew tad-dipartiment għall- protezzjoni ta' l-ambjent – għalkemm ma nafx speċifikament għandhomx dan il- kompitu - u din l-għajnuna tawhielna.

MR SPEAKER: L-Onor.

Borg.

ONOR.

CARMELO BORG: Il-Ministru semma li qiegħed isir studju biex naraw kif nerġgħu nirrestawraw il-bajjiet bir-ramel fihom.

Allura sar xi forma ta' studju biex naraw kif il-bajjiet tax-Xlendi u Marsalforn jistgħu jiġu rrestawrati?

Naħseb li possibbilta' waħda hi li jinbena forma ta' ħajt bħal sikka fil-qiegħ, kif hemm fir-Ramla, biex iżżomm ir-ramel milli jinħasel totalment 'il barra.

Għaliex m'għandux isir studju u nfittxu soluzzjonijiet ta' dan it-tip u soluzzjonijiet oħra biex naraw kif nistgħu nirrestawraw dawn il-bajjiet?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL REFALO: Le, ma sarx studju fuq dawn iż-żewġ bajjiet speċifiċi.

Kif diġa' għedt, sar studju fuq il-bajja ta' San Ġorġ u dan sar bħala proġett pilota.

Jekk ix-xogħol fil-bajja ta' San Ġorġ jirnexxi, m'għandux għaliex ma jirnexxix f'bajjiet oħra li jintgħażlu biex isir ir- restawr kif qegħdin ngħidu.

Kif qal tajjeb l-Onor.

Interpellant, hemm diversi sistemi kif wieħed jista' jaħdem biex jagħmel renourishment ta' dawn l-ixtut ramlin.

Diversi esperti mill-Olanda, mill-Italja, minn Franza u minn postijiet oħra ilhom jiġu mill- 1987 - jiġifieri qabel ma kont responsabbli jien - biex jagħtuna l-pariri tagħhom dwar dan il-qasam u dawn kollha ħarġu b'teoriji differenti.

Fil- fatt kont smajt b'teorija bħal dik li semma' l-Onor.

Borg, li jistgħu jsiru speċi ta' boroż mimlijin bir-ramel biex iservu bħala lqugħ biex ma jintilifx ir-ramel.

Kien hemm min issuġġerixxa li jsir bini taħt il-baħar għall-istess skop.

Kien hemm min issuġġerixxa li joħorġu arms min-naħħiet tal-bajja biex ibiddlu x-xejra tal-mewġ u allura r-ramel jinġema` b'mod naturali.

U hemm ukoll is-sistema li beħsiebna nsegwu għall-bajja ta' San Ġorġ, Sur President.

Il-ħsieb hu li nġibu ramel ta' l-istess tip u kwalita' li hemm fil-post illum – fil-fatt wieħed mill-proġetti li qed nagħmlu huwa li nsibu dan it- tip ta' ramel f'Malta stess jew anke barra minn Malta – u nżidu mar-ramel li hemm billi nippompjawh għal fuq il-bajja kif inhi.

Bl-istess mod wieħed jagħmlu f'diversi livelli u b'diversi lqugħ, kif semma' l-Onor.

Borg, biex jara jekk din is-sistema tirnexxix ħalli b'hekk ikollna xtut ramlin kif kienu darba qabel ma saru l-interventi tal-bniedem.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Il-Ministru qed jgħid li l-alka minn fuq ix-xtut tibda titnaddaf minn April.

Allura x'inhi r-raġuni li Golden Bay, per eżempju, għadha mimlija alka?

Kif jista' jkun li għandek gaffa waħda biex tnaddaf disa' bajjiet?

Per eżempju, x'inhi r-raġuni li fil-weekend li għadda ħafna mix-xtut ma tnaddfux, fosthom l-Għadira, bil-konsegwenza li l- iskart u l-ħmieġ neħħa ħafna mill-pjaċir ta' dawk li jiffrekwentaw dawn il- bajjiet?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL REFALO: Biex inkun onest, ma nafx jekk f'dan il-weekend tnaddfux jew le l-bajjiet.

Kulma naf anzi hu li s-soltu s-Sibt u l-Ħadd dawn il-bajjiet jitnaddfu darbtejn.

Naf ukoll li fil-weekend li għadda f'dik il-parti ta' Malta ħabat ir-riħ, daħal il-mewġ u daħlet l-alka, li żgur ma tistax tgħidlu ħmieġ.

Il-ħmieġ huwa dak li jħallu n-nies u dak li jtella' l-baħar li m'huwiex alka.

Ċertament din l-alka m'ilhiex miġmugħa mix-xhur ta' April għax Golden Bay u l-bajjiet l-oħra li semma' l-Onor.

Membru żgur li tnaddfu minn dak iż-żmien 'il hawn.

Fil-fatt illum fil- gazzetta stajt nara l-intervista li saret lid-direttur tat-turiżmu, li after all semma' l-fatti li semmejt jien.

Rigward il-gaffa li semma` l-Onor.

Farrugia, dik m'hijiex tad-dipartiment iżda mikrija.

Imma żgur ma tistax tgħid li dik hi l-unika gaffa għax is- sena li għaddiet u anke għal din is-sena ħareġ kuntratt għal żewġ inġenji oħra, waħda li se tintuża għall-parti t'isfel ta' Malta u l-oħra għall- parti ta' fuq ta' Malta.

INTERN U AMBJENT - OVERTIME

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm sigħat ta' overtime inħadmu matul is- sena li għaddiet minn impjegti tekniċi, eċċ fid-dipartimenti li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tiegħu?

Kemm minn dawn is-sigħat tħallsu u kemm għad iridu jitħallsu?

Kemm hu n-numru ta' dawk li ħadmu l-overtime u f'liema dipartiment?

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent): Qiegħed nagħti hawn taħt l-informazzjoni mitluba rigward in-numru ta` sigħat li nħadmu matul is-sena li għaddiet minn impjegati tekniċi, eċċ f`kull dipartiment, is-sigħat li tħallsu u kemm għad iridu jitħallsu.

|Uffiċċji |Impjeg|Sigħat|Sigħat| | |ati |Maħdum|Imħall| | | |a |sa | | Segretarjat| 7 |858 |858 | |Permanenti | | | | |Ċittadinanza|13 |2,304 |2,304 | |u | | | | |Expatriates | | | | |Sigurta' ta'|2 |28 |28 | |l-Ajruport | | | | |Reġistrazzjo|14 |1,493 |1,493 | |ni Ċivili | | | | |Reġistru |15 |170 |170 | |Pubbliku | | | | |Reġistru ta'|26 |4,214 |4,214 | |l-Artijiet | | | | |Awtorita' |224 |33,232|33,232| |ta' | | | | |l-Ippjanar | | | | |Protezzjoni |107 |36,940|36,477| |Ċivili | | | | |Servizzi |206 |69,034|69,034| |Korrettivi | | | | |Uffiċċju |25 |9,433 |9,433 | |Konġunt | | | | |Proprjeta' |57 |10,224|10,224| |tal-Gvern | | | | |Pulizija | 1,323|150,45|150,45| | | |4 |4 |

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT (Kap ta' l-Oppożizzjoni): Jista' l-Ministru jispjegalna għaliex 26 ħaddiem fir-reġistru ta' l-artijiet għamlu dak l- overtime kollu?

Hemm xi raġuni partikolari għal dan?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Hawnhekk qed ngħidu li 26 ħaddiem għamlu 4,214 siegħa overtime fuq perjodu ta' 12-il xahar.

Li naf żgurissimu – għax fil-verita' kien qalli xi ħaġa f'dan is-sens id-direttur ġenerali – hu li dawn il- ħaddiema għamlu ħafna overtime konness ma' ċerti reġistrazzjonijiet.

Ċertu eżerċizzju sar għax aħna xtaqna li proprjeta' tal-gvern tiġi rreġistrata fuq l-informazzjoni li għandhom il-lands u l-joint office.

Fil- fatt xi erba' snin ilu dan l-eżerċizzju sar fuq il-Belt u l-Furjana u issa se nagħmlu dan l-eżerċizzju fuq Malta kollha.

Jiġifieri għalkemm il- proprjeta' kollha tal-gvern m'hijiex formalment reġistrata mar-reġistru ta' l-artijiet, għandna sistema komputerizzata ta' bejn wieħed u ieħor il- proprjeta' kollha tal-gvern, safejn nistgħu naċċertaw.

Wieħed japprezza li dan ix-xogħol huwa importanti li jsir, anke biex jevita serq ta' proprjeta' tal-gvern.

Għax ġieli jkun hemm proprjeta' tal-gvern li tiġi okkupata jew inkella jsiru żbalji anke fit-trasferimenti, u allura l-gvern ikun jista' jikkontrolla aħjar meta ssir reġistrazzjoni preċiża ta' artijiet u jara li mhux qed issir reġistrazzjoni fuq art tiegħu.

Għalkemm hawnhekk m'għandix l-informazzjoni kollha, safejn naf jien din kienet ir-raġuni għala sar dan l-overtime kollu u niftakar ukoll li d- direttur ġenerali u d-direttur ta' l-artijiet kienu talbu l-awtorizzazzjoni tal-finanzi f'dan is-sens.

TRANSPORT U KOMUNIKAZZJONI - OVERTIME

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm sigħat ta' overtime inħadmu matul is-sena li għaddiet minn impjegati tekniċi, eċċ., fid-dipartimenti li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tiegħu?

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni): Jien informat li n-numru ta' sigħat li nħadmu matul is-sena li għaddiet minn impjegati tekniċi, eċċ. f'kull dipartiment, is-sigħat li tħallsu u kemm għad iridu jitħallsu huwa kif ġej:

|Uffiċċju |Impje|Sigħa|Sigħat | | |gati |t |imħalls| | | |maħdu|a | | | |ma | | | | | | | |Avjazzjoni |16 |776.5|776.5 | |Ċivili | | | | |Liċenzji u |45 |6291 |6291 | |Testijiet | | | | |Toroq |32 |5200 |5200 | |Telegrafija |6 |178 |178 | |mingħajr | | | | |Fili | | | | |Servizzi |6 |463 |463 | |Korporattivi| | | |

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

L-Aġent Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Aġent Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista li turi l-għadd ta' persuni 'l fuq minn 40 sena li qegħdin jirreġistraw għax-xogħol, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 33939; u

Kopja tad-diskors li għamlet l-Onor Helen D'Amato matul il-konferenza tan-Nazzjonijiet Uniti dwar it-tfal li saret fi New York f'Mejju 2002, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 34020.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 135 ta' l-2002 – regolamenti ta' l-2002 ta' l- avjazzjoni ċivili dwar l-investigazzjoni ta' diżgrazzji u inċidenti ta' l-ajru;

f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 133 ta' l-2002 - kodiċi dwar l-użu tajjeb ta' l- ilsien Malti fil-mezzi tax-xandir;

Avviż Legali Nru 134 ta' l-2002 - regolamenti ta' l-2002 dwar l-Att dwar ix-Xandir (emenda tat-tielet skeda); u

Tagħrif dwar l-għadd ta' għalliema f'Bormla, il-Birgu, l-Isla u l- Kalkara li talbu transfer, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 33933; u

f'isem il-Ministru tal-Finanzi nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 136 ta' l-2002 - regolamenti ta' l-2002 li jemendaw regolamenti dwar ħanut ħieles minn dazju.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar l-għadd ta' inċidenti tat-traffiku rrapportati, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 33840.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Austin Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 137 ta' l-2002 – Ordni ta' l-2002 li jemenda l-ordni dwar id-delega ta' infurzar minn kunsilli lokali; u

Avviż Legali Nru 138 ta' l-2002 - regolamenti ta' l-2002 li jemendaw l-iskeda ta' l-Att dwar il-Kummissarju għall-Ġustizzja.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet.

Il- Ministru Tonio Borg.

MOZZJONIJIET

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR L-IMMIGRAZZJONI

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, nipproponi l-Ewwel Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Immigrazzjoni.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att ta' l- 2002 li jemenda l-Att dwar l-Immigrazzjoni, Kap 217" ikun moqri l-Ewwel Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri l-Ewwel Darba.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR KUNSILLI LOKALI

LOCAL COUNCILS (AMENDMENT) BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

Ikompli mid-29 ta' Mejju 2002.

MR SPEAKER: Hemm rimarki?

Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mr Speaker, bħala ministru li nirrappreżenta wieħed mill-iktar ministeri li qiegħed f'kuntatt dirett u kontinwu ma' diversi kunsilli lokali, ħassejt il-ħtieġa li nintervjeni wkoll f'din id-diskussjoni.

Dan l-abbozz ta' liġi jemenda diversi provvedimenti dwar il-kunsilli lokali, preċiżament biex ikun hemm sistema ta' maniġġjar dejjem aħjar ta' l-istess kunsilli lokali.

Irrid ngħid li l-gvern preżenti huwa kburi li kien hu li waqqaf il-kunsilli lokali u li ħa l-pass importanti biex ikun hawn dawn il-kunsilli lokali f'pajjiżna, biex jingħataw il-poteri meħtieġa, biex ikun hemm il-qafas leġislattiv, biex ikun hemm proċess dejjem jikber ta' devoluzzjoni ta' aktar poteri lejhom.

U dan għamlu għaliex emmen fihom mill-ewwel ġurnata tat-twaqqif tagħhom.

Meta aħna ġibna l-leġislazzjoni oriġinali għat-twaqqif tal-kunsilli lokali fil-Parlament, la għedna li Malta żgħira wisq biex ikollha daqstant kunsilli lokali, la għedna li fil-pajjiż m'humiex se jinstabu nies biżżejjed, la għedna li dawn se joħolqu ħafna firda fil-pajjiż u li allura aħjar wieħed jevita.

U lanqas qatt ma ssuġġerejna li jkun aħjar li naggruppawhom b'mod reġjonali ħalli nnaqqsu mill-importanza tal-poter fil- livell lokali.

Mhux talli m'għamilniex hekk talli l-prova fissret ukoll l- allokazzjoni kull sena ta' fondi addizzjonali lill-kunsilli lokali, mhux l- inqas minħabba d-doveri addizzjonali li dawn għandhom.

Apparti dan kollu, il-gvern permezz ta' diversi ministeri qiegħed f'kuntatt kontinwu u dirett ma' l-istess kunsilli lokali biex jagħtihom kull għajnuna oħra li dawn jirrikjedu.

U fil-każ tal-Ministeru għar-Riżorsi u l- Infrastruttura rrid ngħid mill-ewwel li meta wieħed jagħmel il-kalkoli kollha tax-xogħlijiet li jsiru f'diversi partijiet tal-pajjiż, fosthom xogħol ta' tisbieħ f'żoni turistiċi li naturalment huma żoni ffrekwentati wkoll minn ħafna Maltin.

Nistgħu nsemmu l-proġett ta' rijabilitazzjoni ta' areas storiċi u importanti f'pajjiżna, proġetti ta' restawr ta' wirt storiku u artistiku li għandu l-pajjiż, u anke dak li nagħmlu b'mod dirett mal-kunsilli lokali.

Fuq talbiet li jagħmlulna ngħinuhom direttament jew fuq proġetti jew billi nallokawlhom sa tliet ħaddiema biex jagħmlu doveri ma' dawk il-kunsill lokali, però l-pagi tagħhom jibqgħu joħorġu mingħand il- gvern permezz tal-Ministeru għar-Riżorsi u l-Infrastruttura.

L-infiq kollu relatat mal-kunsilli lokali mill-Ministeru għar-Riżorsi u l- Infrastruttura waħdu jammonta għal aktar minn Lm2 miljun fis-sena.

Meta qed ngħidu li, apparti l-allokazzjonijiet li l-gvern jagħti direttament lill-kunsilli lokali permezz tal-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali - li llum jammontaw għal madwar Lm10 miljun fis-sena - qed nitkellmu wkoll fuq Lm2 miljun oħra permezz ta' ministeru wieħed - għax hemm ħidma ta' ko- operazzjoni ma' ministeri oħrajn - dan ifisser li għandek allokazzjoni ta' Lm1 addizzjonali għal kull Lm5 li l-gvern qed jagħti lill-kunsilli lokali.

Naturalment kollegi differenti jipprovaw jinterpretaw din il-ħidma b'mod differenti.

Fl-intervent tiegħu f'dan il-Parlament l-Onor.

Joseph Cuschieri pprova jagħti xi impressjoni li din il-ħidma mill-Ministeru għar- Riżorsi u l-Infrastruttura hija prattikament limitata fl-areas tad- distretti li jien nirrappreżenta f'dan il-Parlament.

Mr Speaker, xejn m'hu aktar 'il bogħod mill-verità!

U la saret din ir-rimarka llum irrid nagħti diversi eżempji tal-ħidma tal-ministeru mal-kunsilli lokali kollha li jitolbu l-għajnuna.

Dawn jippreżentaw diversi proġetti fejn aħna nistgħu noffru l-parti tagħna b'mod li l-impatt ta' dik il-ħidma jinħass mal-pajjiż kollu u l-għajnuna li aħna noffru lill-kunsilli lokali tkun ispirata verament mill-prinċipju tat-twemmin tagħna fl-istess kunsilli lokali.

Jekk wieħed iħares lejn kif il-Ministeru għar-Riżorsi u l-Infrastruttura jqassam l-allokazzjoni ta' Lm2 miljun lid-diversi kunsilli lokali, jara li fuq proġetti ta' rijabilitazzjoni jkun hemm viċin is-Lm600,000, f'xogħol li jsir permezz ta' l-uffiċċju ċentrali tad-distretti jkun hemm man-Lm0.5 miljun fis-sena, apparti l-pagi li aħna nħallsu lill-ħaddiema li jkunu mal- kunsilli lokali, fuq xogħol ta' embellishment f'żoni differenti tal-pajjiż illum nallokaw madwar Lm1 miljun fis-sena.

Imbagħad nagħmlu xogħlijiet oħra bħal tindif f'diversi nħawi li normalment jaqbeż il-Lm100,000 fis- sena.

Se nagħti ftit eżempji b'mod ġenerali u mbagħad nagħti eżempji speċifiċi u anke l-ammonti ta' flus minfuqa.

Fost il-proġetti li twettqu nsibu proġetti ta' tisbieħ li, għall-informazzjoni ta' l-Onor.

Cuschieri, ma twettqux biss f'Tas-Sliema u San Ġiljan, imma twettqu wkoll f'San Pawl il-Baħar u l- Qawra, twettqu u qed ikomplu jitwettqu f'Marsaxlokk, f'Birżebbuġa u f'Marsascala.

Barra minn dawn hemm il-proġetti ta' restawr fil-Belt Valletta, f'Bormla, fl-Isla, fil-Birgu, fl-Imdina, f'Għar Lapsi, fis-Siġġiewi, f'San Lawrenz ġewwa Għawdex, f'areas minn Ħal Balzan, il-proġett ta' Joanne Gardens ta' Ħal Tarxien, l-Għajn tal-Ħasselin ta' l-Imsida, u proġetti ma' diversi partijiet ta' Malta kollha fuq storm water culverts fejn għamilna intervent ta' tindif f'diversi minnhom preċiżament biex l-area in kwestjoni tkun tista' tilqa' aħjar għall-ilma tax-xita.

Hemm proġetti li huma on-going, li jsiru b'mod regolari ma' kunsilli lokali.

Hemm proġetti oħrajn li nkunu ilna ngħidu li hemm il-ħtieġa tagħhom fil-pajjiż, però mbagħad inkunu aħna, bl-intervent li nagħmlu mal- kunsill lokali, ubl-impenn li nagħmlu f'diversi partijiet tal-pajjiż, li ngħidu li dak li ilu jissemma f'Malta hemm bżonn isir.

Eżempju ċar f'dan ir-rigward huwa l-proġett tat-tneħħija tal-ħajt ħdejn il-Baċir Nru. 1 f'Bormla, fejn mhix biss tneħħa dak il-ħajt, imma sar railing dekorattiv u bankina dekorattiva fl-inħawi.

Għalhekk dak li l-gvern preċedenti kien għal taparsi qed jagħmel għax waqqa' żewġ filati meta lanqas biss kien hemm il-permess mill-awtorità ta' l-ippjanar, issa sar b'mod reali u b'mod konkret ġewwa Bormla.

U dan m'huwiex l-uniku proġett li wettaqna hemmhekk.

Mr Speaker, biex nagħti eżempju ieħor ta' proġetti f'lokalitajiet li ilhom jitolbu għal proġetti speċifiċi, insemmi il-ġnien Alexander Ball f'Ħal Safi li kien ilu mitluq għal żmien twil u bilkemm kien għadu aċċessibbli għall- pubbliku.

Il-kunsill lokali ġibdilna l-attenzjoni għar-rigward ta' xogħlijiet li kienu meħtieġa li jsiru hawnhekk, bħalma huma pavimentar ġdid, bankijiet, għajnuna fis-sistema ta' l-elettriku u xogħol ieħor li kien hemm bżonn.

Fil-fatt dak il-ġnien sar u kien inawgurat aktar minn sena ilu u llum qed jitgawda mill-poplu ta' Ħal Safi.

Naħseb li l-Onor.

Membri jaqblu miegħi li dawn iż-żewġ eżempji, Bormla u Ħal Safi, m'humiex partijiet mid-distretti elettorali fejn jien nikkontesta.

Insemmi wkoll iċ-ċentru rikreattiv Re Ġorġ V fil-Floriana li hija area ta' ġmiel inkredibbli.

Meta mort hemmhekk l-ewwel darba ntbaħt li hemm potenzjal għax naturalment ma tistax ma tapprezzax il-veduta inkredibbli li hemm tal-Port il-Kbir kollu taħt dak il-ġnien.

Dan il-post kien assolutament abbandunat.

Il-kunsill lokali tal-Furjana spjegalna għaliex jeħtieġ li nagħtu attenzjoni partikolari għal dan il-proġett.

U b'investiment fuq l-area taċ- ċentru rikreattiv Re Ġorġ V, li waħdu involva infiq ta' Lm150,000, minbarra s-salarji tal-ħaddiema li wettqu dak ix-xogħol, erġajna tajna lin-nies tal- Furjana, u sa ċertu punt anke lill-Beltin - għax tradizzjonalment kienu jinżlu minn Triq Ġlormu Cassar u jmorru lejn il-Furjana - post tassew rikreattiv u dinjituż.

Dan il-post kien ippjanat mill-ġdid għax, apparti l- passaġġi li ġew pavimentati, inbnew żewġ gazeboes, inbena kjosk ġdida, tqiegħed tagħmir ġdid tal-logħob, żdiedet għamara ġdida tal-ġonna, żdiedu dwal dekorattivi ġodda, saru public toilets ġodda b'faċilitajiet għall- persuni bi bżonnijiet speċjali, sar xogħol ta' restawr, xogħol ta' żebgħa u xogħol ta' tindif.

Apparti dan kollu fil-Furjana - dejjem qed nitkellem fuq iċ-ċentru rikreattiv Re Ġorġ V - inbnew faċilitajiet sportivi ġodda, fosthom tennis court u football pitch five-a-side biex hekk il-post ġie upgraded b'mod totali.

Naturalment jekk nibqa' fuq il-Furjana u mmur lil hinn mill- proġett taċ-ċentru rikreattiv Re Ġorġ V, ma nistax ma nsemmix ukoll kif ħdimna fuq sistema ta' irrigazzjoni fil-ġonna tal-Mall, kif ħdimna biex nirrestawraw il-monument ta' Vilhena, biex isir pavimentar ta' Pjazza Tonna, biex sar xogħol ta' restawr f'Robert Sammut Hall.

Sar ukoll xogħol li jiswa eluf kbar ta' liri fuq l-ospizji li kienu abbandunati u li aħna qed nagħtuhom ħajja ġdida billi nintegrawhom ma' proġetti tat-taqsima tax-xogħlijiet fi ħdan il-ministeru.

Sar ukoll xogħol ta' restawr fuq il-faċċata u fuq ġewwa tal-Knisja ta' Sarria, apparti l- impenn tagħna lejn ir-restawr ta' dak li bla ebda dubju m'huwiex biss monument tal-Furjana imma ta' Malta kollha, li f'xi ħin jew ieħor ngħaddu minnu jew minn maġenbu kuljum.

Qed nirriferi għall-Bieb il-Bombi fejn għamilna d-disinji meħtieġa biex il-gvern jagħmel dak il-proġett.

Meta nżur postijiet bħall-Furjana u niltaqa' mas-Sindku t'hemmhekk jew ta' Ħal Safi, Bormla u postijiet oħra li se nsemmi, insib il-ko-operazzjoni u l- kollaborazzjoni tal-kunsilli lokali.

U rrid ngħid li b'mod ġenerali nsib il-ko-operazzjoni u l-kollaborazzjoni tal-kunsilli lokali irrispettivament minn jekk il-maġġoranza f'dawk il-kunsilli lokali tkunx maġġoranza Nazzjonalista jew Laburista.

Sakemm iħalluhom!

Għax huwa evidenti li min- naħa tal-Partit Laburista issa bdejna sistema ta' pressjoni kbira fuq kunsilli lokali fejn għandhom maġġoranza biex dawn ma jikkoperawx mal- gvern.

Imma safejn iħalluhom aħna naħdmu magħhom u jien mhux biss insib il- kollaborazzjoni tagħhom, iżda b'mod ġenerali nħoss l-apprezzament tagħhom tax-xogħol li nkunu qed inwettqu fid-diversi lokalitajiet.

Iktar kmieni semmejt il-konċett li f'numru kbir ta' kunsilli lokali nallokaw numru ta' ħaddiema li l-pagi tagħhom jibqgħu fuq il-gvern, jiġifieri f'dan il-każ jibqgħu bħala parti mill-ispiża tal-Ministeru għar- Riżorsi u l-Infrastruttura.

Li għamilna differenti mill-gvern preċedenti huwa li għamilna regola b'mod ġenerali li n-numru ta' ħaddiema m'għandux jaqbeż allokazzjoni ta' tliet ħaddiema ma' kull kunsill lokali.

Però għedna wkoll li l-kunsill lokali jista' hu stess jissuġġerixxi ismijiet ta' ħaddiema lill-ministeru li huma jkunu jafuhom għax ikunu mil-lokalità stess jew li jħossuhom iktar komdi li jaħdmu magħhom, li huma għandhom fiduċja fihom, ħalli n-nies li jmorru jkunu verament nies li jistgħu jagħtuhom ix- xogħol mitlub minnhom u li jgħinuhom fil-ħidma tagħhom bħala kunsilli lokali.

Din hija differenza sostanzjali minn dak li kien isir mill-gvern preċedenti Laburista bejn l-1996 u l-1998.

U tajjeb li nagħmel din il-parentesi biex infakkarha għax l-iktar nies li jipprovaw inessuna li kienu fil-gvern huma, huwa l-partit Laburista.

Dak iż-żmien kienu jibagħtulhom numru ta' ħaddiema, ġieli anke akbar, però l-għażla kienet issir dejjem mill-gvern, allura kienu jibagħtulhom l-iktar nies diffiċli, li mal-kunsill lokali jispiċċaw ma jaħdmux xorta.

U għaliex kienu jagħmlu hekk?

Għax dak iż- żmien il-mentalità kienet li l-kunsill lokali tqisu bħala l-manager, tibgħatlu n-nies li inti m'għandekx bżonnhom mad-dipartimenti kollha tal- gvern u tgħidilhom jeħduhom u jaraw x'jagħmlu bihom huma għax xogħol il- kunsilli huwa ta' managers.

Il-feedback li għandi mill-kunsilli lokali huwa li jippreferu s-sistema tal- gvern preżenti fejn huma stess jissuġġerixxu n-nies li għandhom bżonn.

Veru għandhom limitazzjoni ta' tlieta kull lokalità, però ma' dawk in-nies ikunu jistgħu jagħmlu l-pjani ta' ħidma kollha li jkun hemm bżonn issir fil- lokalitajiet.

Mr Speaker, meta nħares lejn it-totalità ta' ħaddiema li ġew assenjati b'dan il-mod insib li aħna assenjajna 94 ħaddiem li l-pagi tagħhom biss - jiġifieri hawnhekk qed immorru lil hinn mill-ispejjeż l-oħra ta' xogħlijiet li nagħmlu għall-kunsilli lokali - skond il-kalkolu bbażat fuq il-pagi ta' din is-sena, jammontaw għal Lm436,000.

Naħseb li dan huwa importanti għax li kieku l-kunsilli lokali kellhom joħorġu l-pagi ta' dawn il-ħaddiema mill- vot allokat lilhom, ifisser li jkollhom inaqqsu dan l-ammont ta' flus kollu minn dak li jistgħu jonfqu fuq affarijiet oħra.

Mr Speaker, dawn in-nies huma allokati biex jagħmlu xogħol li l-kunsill lokali stess jiddetermina għalihom minn ġurnata għall-oħra, inkluż xogħol ta' manutenzjoni u xogħol immedjat li jkun hemm bżonn.

Per eżempju, trid issewwi malajr bankina li tkun ixxellfet, jew xi xogħol ieħor fejn trid l- intervent immedjat.

Għalhekk trid nies ta' sengħa miegħek il-ħin kollu.

Il-parti l-kbira minnhom dawn huma labourers, skilled labourers u wħud minnhom huma anke fi gradi ogħla b'taħriġ partikolari li qed jagħmlu x- xogħol dettaljat lilhom minn ġurnata għall-oħra mill-istess kunsill lokali.

Iżda, apparti dawn kollha, fil-parti l-kbira tagħhom l-kunsilli lokali kellhom laqgħat miegħi direttament fejn indikaw xi proġett ta' importanza partikolari għalihom.

Per eżempju l-Kunsill Lokali ta' l-Imġarr, li għandu dak iz-zuntier tal-knisja uniku għad-daqs tiegħu u għall-pożizzjoni ċentrali fir-raħal, qalilna li hemmhekk jixtieq sistema ta' pavimentar ġdid u xogħol tal-ġebel ġdid mad-dawra taz-zuntier.

Allura aħna niftiehmu li l- provvista tal-materjal meħtieġ għall-proġett li aħna nkunu qbilna fuqu ssir mill-allokazzjoni tal-fondi li l-gvern jagħti lill-kunsill lokali, però aħna nibagħtu l-ħaddiema kollha meħtieġa biex isir dak il-proġett.

Naturalment sakemm ikollna riżorsi minn fejn nallokaw għax illum tant għandna talbiet minn dawn li issa beda jsir diffiċli li nallokaw iżjed ħaddiema.

Dan jista' jkun xogħol ta' pavimentar taz-zuntier jew ta' pjazza partikolari, xogħol fuq toroq, xogħol fuq sensila ta' bankini jew xogħol fuq ġonna pubbliċi.

Għax ħafna drabi kull kunsill lokali - u dan huwa parti mill-mertu tagħhom - jidentifika areas pubbliċi, li qabel wieħed ma jkunx ħaseb dwarhom, fejn jista' jinħoloq pulmun aħjar għar-raħal tagħhom.

Naturalment dak jinvolvi disinn li nipprovduh aħna, spiża oħra li l- kunsilli jistgħu jiffrankaw għax dak huwa xogħol tekniku għali ħafna.

Ġieli jiġu b'disinn huma stess u niddiskutu mal-periti tagħna kif nameljoraw il-proposti tagħhom.

Apparti l-proċess tad-disinjar u l-proċess ta' l-ippjanar, imbagħad niftiehmu li aħna nipprovdu l-ħaddiema u huma jipprovdu l-materjal.

Naturalment dawn il-ħaddiema li nallokaw b'dan il-mod, billi jkunu speċifiċi għall-proġetti li nkunu qbilna dwarhom, ma jkunux fl-allokazzjoni ta' tliet ħaddiema lill-kunsill għax dawk huma meqjusa bħala nies li jagħmlu l-manutenzjoni li tkun meħtieġa f'partijiet oħra tal-lokal minn ġurnata għall-oħra.

Mela meta nsemmi dawk it-tliet ħaddiema ma nkunx qed ninkludi dawn li jammontaw għal mijiet ta' ħaddiema oħra li aħna nallokaw għal xogħlijiet speċifiċi.

Mr Speaker, qabel ma nagħti eżempji ta' xogħlijiet li saru direttament mal- kunsilli lokali, nixtieq nirriferi għall-allokazzjoni li saret fis-sena 2000 fuq proġetti ta' tisbieħ f'żoni turistiċi.

Ma rridux naħsbu li għax il-gvern għadu kif inawgura x-xogħlijiet ta' tisbieħ li saru fuq il- promenade ta' Tas-Sliema jew għax nitkellmu fuq ix-xogħlijiet ta' tisbieħ li għaddejjin fuq il-promenade ta' San Ġiljan, qisna qed nagħmlu dawn biss!

Fis-sena 2000 il-gvern preżenti alloka s-somma ta' Lm210,000 fuq l-area ta' Buġibba u l-Qawra, peress li kien għad hemm xogħol addizzjonali xi jsir fuq il-proġett ta' Buġibba li kien sar mill-gvern preċedenti.

Jekk inħarsu lejn Marsascala nsibu li fl-istess sena nfaqna Lm184,000, f'Birżebbuġa nfaqna Lm113,000, u f'Marsaxlokk infaqna Lm100,000.

Jekk immur għas-sena ta' qabel, l-1999, insib li l-allokazzjoni fuq Buġibba u l- Qawra kienet kważi Lm390,000, fuq Marsascala kienet Lm370,000, fuq Birżebbuġa kienet Lm245,000 u fuq Marsaxlokk kienet Lm115,000.

Dawn huma l- allokazzjonijiet fuq il-proġetti l-kbar.

Kif għedt qabel, hemm dawk li jkunu ordnati speċifikament mill-kunsill lokali.

Però anke qabel niġi għal dawk u anke wara dawk taż-żoni turistiċi, irrid infakkar li aħna għaddejjin bi proġetti ta' restawr fuq dak li huwa wirt storiku u kulturali f'kull rokna ta' pajjiżna.

U anke hawn se nagħti ftit eżempji ta' proġetti li swew ammonti ta' flus konsiderevoli.

Mil-lat tal-Kunsill Lokali tal-Belt Valletta kellna t-talba biex nagħmlu xogħlijiet fuq is-Salinos Ground, anke bħala konċett ta' rijabilitazzjoni għax li inti tagħti faċilitajiet sportivi f'ċerti nħawi hija parti mir- rijabilitazzjoni tal-lokalità, mhux l-inqas f'dan il-każ, fejn għandek ground li huwa biswit is-swar tal-Belt.

U fuq hemmhekk biss infaqna Lm40,000.

Xogħol ta' restawr ieħor li għamilna f'Marsascala kien il-proġett tar- restawr tat-Torri ta' San Tumas fejn infaqna Lm40,000 oħra.

Fil-limiti tal- Qrendi, fit-Torri tal-Ħamrija nfaqna Lm23,000.

Fuq restawr ta' akwedotti nfaqna Lm32,000.

Fuq il-monument ta' Sir Alexander Ball il-Belt - mhux il- ġnien ta' Sir Alexander Ball ta' Ħal Safi - infaqna Lm27,000.

Fuq ir- rikostruzzjoni ta' partijiet mill-ospizju fil-Furjana nfaqna Lm65,000.

Fuq ir-restawr tal-faċċata u s-saqaf tal-Knisja ta' Santa Caterina d'Italia, ġol-Belt Valletta, biss infaqna Lm242,000.

Fuq fażi oħra ta' xogħol ta' restawr fuq it-Torri ta' San Tumas infaqna Lm40,000 oħra, jiġifieri total ta' Lm80,000.

Mr Speaker, infaqna Lm75,000 oħra fuq xogħol biex ikollna surveying tas- sistema ta' foritifikazzjonijiet fl-Imdina.

F'xogħlijiet ta' restawr fuq il-Polverista Gate ġewwa Bormla nfaqna Lm80,000.

F'xogħlijiet ta' restawr fuq il-Knisja ta' San Pawl ġewwa Bormla nfaqna Lm42,000.

F'xogħlijiet ta' restawr fuq il-Mina ta' Santa Liena ġewwa Bormla nfaqna Lm55,000.

F'xogħlijiet ta' restawr fuq il-Pjazza Santa Margerita nfaqna Lm81,000.

U qed insemmi lil Bormla daqshekk għax ippermettili ngħid, Mr Speaker, li huwa ta' unur għalija li ħdimt ma' diversi sindki ġewwa Bormla, b'mod partikolari mas-sindku preżenti li ma nafx għadux hemm sal-lejla.

Għax il- partit Laburista jaħdem bil-metodi tiegħu meta jsib lil xi ħadd li mingħalih irid jużah bħala eżempju ta' dixxiplina, u naturalment issa ddeċidew li jorganizzaw mod kif jeliminaw min-nofs lis-Sindku Pawlu Muscat.

Sal-bieraħ, almenu, dan ħdimt miegħu ...

MR SPEAKER: Ippermettili ftit għax hawn talba għal point of order.

L- Onor. George Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Il-Ministru, li għaddej b'maratona jgħid x'għamel ħaddieħor - mhux x'għamel hu għax hu m'għamel xejn - nitolbu jissostanzja dan li qed jgħid, li l-partit Laburista qed jagħmel pressjoni biex iwarrab lil Pawlu Muscat.

Issostanzjaha u irtiraha, jekk jogħġbok.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Le, le, ma nirtira assolutament xejn għax huwa fatt magħruf li saret pressjoni fuq il-kunsilliera Laburisti ġewwa Bormla biex ineħħu lil Pawlu Muscat minn sindku.

Pero' dawk huma problemi tagħhom imma jien ma nistax nifhem kif iqum l-Onor.

Vella u jgħid li x-xogħol kollu li qed isir mill-gvern preżenti għamluh huma.

La qed insemmu s-sindki Laburisti ̧ l-Onor.

Vella jmissu jaf ukoll bil-pressjoni li għamel il-partit Laburista fuq is-Sur Joe Farrugia, li huwa sindku ieħor Laburista u s-sindku ta' Birżebbuġa ̧ li ried imur fuq it-team ta' Where's Everybody biex isir programm in konnessjoni mal-proġett "Skart" ħalli l- problemi tal-lokalità tiegħu jkunu trattati hemmhekk.

Naturalment meta lili jistednuni biex immur inwieġeb fuq programm bħal dak naċċetta u nilqa' l-isfida kollha imma għax il-partit Laburista jħossu komdu li jagħmel bojkott kontra programmi li fihom ikun irid iwieġeb għal ċerti mistoqsijiet, jagħmel pressjoni wkoll fuq l-istess sindku li kien talab hu stess biex isir programm bħal dak u jgħidlu biex ma jmurx bil-konsegwenza li jwaqqgħu għaċ-ċajt mal-poplu kollu ta' Birżebbuġa.

Għall-partit Laburista mhux il-kunsilli lokali huma mportanti imma l-politika partiġġjana li jeżerċita kuljum.

MR SPEAKER: L-Onor.

George Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Speaker ̧ jien nixtieq nagħmel kumment għax dawn huma nies li huma mdorrijin ilabalbu u jxewxu lin-nies.

Il-fatti huma li d- deċiżjoni mill-Eżekuttiv tal-partit Laburista li jkun hemm bojkott tal- programm "Xarabank" u Where's Everybody ilha li ttieħdet ħafna.

Issa x'għamel is-sindku ta' Birżebbuġa hija storja oħra pero' ħadd m'għamel pressjoni fuqu biex ma jmurx fuq il-programm "Xarabank".

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mr Speaker, tan-naħa l-oħra għamlu pressjoni kbira fuq is-sindku ta' Birżebbuġa biex ma jmurx fuq il-programm.

Jekk l-Onor.

Vella jiċħad fatti bħal dawn allura l-kredibilità ta' l- oppożizzjoni nqisha fil-livell li nqisha u nkompli nqisha f'livelli anqas.

Pero' jien se nkompli ngħid il-fatti u naturalment hawn min ma jeħux pjaċir jismagħhom dawn.

Jien nixtieq nagħti aktar eżempji dwar il-ħidma li qed nagħmlu mal-kunsilli lokali ta' Malta kollha.

(Interruzzjonijiet) Dan kollu għamilnieh bħala gvern u nixtieq nirringrazzja lill-periti, lit-tekniċi u lill-ħaddiema kollha tagħna b'impenn favur il-kunsilli lokali.

Aħna kburin li bħala gvern għamilna dan ix-xogħol kollu u jekk l-Onor.

Vella jinkwieta jisma' l- verità dik hija problema tiegħu u mhux tiegħi.

Mr Speaker ̧ nista' ngħid li aħna pprovdejna materjal jew ħaddiema jew it- tnejn flimkien biex nagħmlu proġetti partikolari.

Per eżempju, f'Ħ'Attard għamilna xogħol ta' tisbiħ fl-area tal-housing estate.

F'Ħal Balzan għamilna xogħolijiet fl-area ta' Triq Birbal u fl-area tal-Pjazza Annunzjata u l-pjazza tal-parroċċa.

Diġà għamilt riferenza għax- xogħolijiet ta' tisbiħ f'Birżebbuġa b'mod ġenerali imma kellna wkoll xogħolijiet speċifiċi fuq in-naħa tal-Bajja s-Sabiħa.

Fl-area tal-Furjana għamilna xogħlijiet ta' tindif fuq Spencer Hill.

Fil-Għargħur għamilna xogħlijiet biex ħloqna mill-ġdid Ġnien il-Paċi ̧ area ta' rikreazzjoni mill- isbaħ.

Fil-Gżira għamilna xogħlijiet fl-area tal-promenade.

Fil-Kalkara għamilna xogħlijiet fl-area tal-Bajja tar-Rinella u x-xogħlijiet li għamel il-gvern swewlu madwar Lm20,000.

Għamilna xogħlijiet varji fl-area ta' Ħal Kirkop li waħedhom swew Lm45 ̧000.

Saru wkoll xogħlijiet fl-inħawi ta' Marsascala.

In-naħa ta' Marsaxlokk kellna l-proġett ta' tisbiħ li aktar qabel tkellimna dwaru fid-dettall.

Għamilna ħidma fl-area ta' Ħal Qormi.

Xogħlijiet oħra li għamilna f'postijiet oħra jinkludu xogħol fuq il-ġebel fl-area ta' Ħaż-Żebbuġ.

Per eżempju ̧ f'Ħaż-Żebbuġ għamilna xogħlijiet fl- area ta' Ħal Mula ̧ fi Triq il-Ġdida fi Triq l-Imdina, fi Triq Srina, fi Triq Tal-Ħlas u fl-area ta' San Blas complex fejn mhux biss ħdimna mal- kunsill lokali imma ħdima wkoll biex ngħinu lill-Caritas.

Għamilna xogħlijiet ukoll fi Triq il-Buskett.

L-istess għamilna fit-toroq prinċipali ta' dak li nsejħulu Distrett 5 ̧ fosthom Triq il-Qolla ̧ Triq il- Wied u t-tennis court ta' San Blas.

Nista' ngħid li fuq Wied Qirda għamilna spejjeż kbar.

Ħdima wkoll fl-area ta' Triq Mikielang Sapiano, kantuniera ma' Triq Srina, Triq il-Falkunier ̧ Triq il-Mitħna, fl-areas Tal-Bebbux u Tal-Bronja, Triq San Luqa u Triq Ġiswalda Calleja.

Dawn huma eżempji varji ta' żoni li fihom saru ħafna xogħlijiet.

Lill-Onor.

Cuschieri nagħmillu appell biex jekk jaħseb li dawn l-areas kollha huma fid-distrett tagħna għandu joqgħod attent għax hu joħroġ f'dan id-distrett ukoll.

Fil-każ nagħtih din il-lista kollha għax naf li bħalissa għaddej bil-home visits.

Nixtieq insemmi wkoll il-proġett ta' l-Imdina li se jkun storiku f'dan il- pajjiż.

L-Imdina – lanqas din mhi parti mill-Għaxar Distrett – hija belt medjevali, storika u l-eqdem belt tal-pajjiż u qed ngħidu li se nonfqu kulma hemm bżonn biex inneħħu kull wire li hemm fiha.

Fil-fatt dawk il- wires issa se nqegħduhom taħt l-art.

Nafu li l-Imdina hija belt fejn hemm diversi saffi ta' storja.

Dan ifisser li meta toħloq it-trinek biex tqiegħed il-wires fihom awtomatikament se tiltaqa' ma' saffi ta' storja preċedenti għall-era medjevali.

Għalhekk żammejna team ta' nies li jifhmu fl-arkeoloġija biex jassistuna waqt dan il-proġett bil-konsegwenza li llum fl-Imdina skoprejna fdalijiet Rumani li ma konniex skoprejna qabel.

Fl- Imdina skoprejna wkoll fdalijiet ta' ħitan oriġinali li kienu jdawru din il- belt u parti minnu li qiegħed faċċata tal-katidral ta' l-Imdina, eżattament fi Pjazza San Pawl ̧ se nħalluh mikxuf għal tapposta biex min jitla' hemmhekk fil-futur ikun jista' jarah.

Hemmhekk hemm ukoll fdalijiet ta' qabel ir-Rumani u fdalijiet Puniċi.

Fil- fatt bil-fdalijiet Rumani li sibna fl-Imdina se noħolqu mużew dwar l- istorja ta' l-Imdina f'din il-belt stess.

Se nagħmlu wkoll pavimentar ġdid ̧ kemm fil-qalba kif ukoll f'kull parti ta' l-Imdina fejn se nużaw materjal għal tapposta li jaqbel ma' l-ambjent medjevali tal-post.

Mr Speaker ̧ fl-Imqabba għamilna xogħol f'Valletta Road u f'Kirkop Road flimkien mal-kunsilli lokali.

Dawn huma eżempji ta' ħidma kontinwa ta' kull kunsill lokali li jrid jaħdem mal-gvern.

Issa jekk se jkun hemm kunsilli lokali li ssir pressjoni politika fuqhom biex għal xi raġuni jew oħra ma jikkollaborawx mal-gvern preżenti hija kwestjoni oħra pero' l- esperjenza tiegħi hija li rrid naħdem bl-aktar mod miftuħ ̧ apert u ta' kooperazzjoni totali mal-kunsilli lokali kollha.

Hawnhekk nixtieq nagħti eżempji ta' xogħlijiet li għamilna fiż-Żejtun eżattament fl-area għall-Eden Foundation, fl-area ta' Sqaq San Gejtanu ̧ f'Ramla Road u f'postijiet oħrajn.

Il-kunsill lokali kellu diversi laqgħat miegħi u fil-fatt qbilna fuq proġetti li nwettqu flimkien.

Meta nduru dawn iż-żoni kollha, il-messaġġ li joħroġ bl-aktar mod konsistenti huwa li l-kunsilli lokali mhumiex qegħdin hemmhekk għalina biex nipprovaw nieħdu l-iżvantaġġi politiċi minnhom.

Min jipprova jħares lejn il-kunsilli lokali b'dan il-mod ikun il-partit li jittratta bil-mod li ttratta l-partit Laburista lis-sindku ta' Birżebbuġa, ikun il-partit li jittratta diversi kunsilliera b'mod li jagħtihom ordnijiet speċifiċi fuq kif għandhom iġibu ruħhom fuq diversi aspetti tal-pajjiż u jkun ukoll il-partit politiku li jwassalna għal ereżiji demokratiċi fil-pajjiż bħalma kellna l-ereżija demokratika ġewwa l-Fgura fejn is-sindku Laburista talab għall-pulizija biex joħorġu kunsillier Nazzjonalist 'il barra għax ma qabilx miegħu.

Meta tħares lejn il-kunsilli lokali bħala strument biex tieħu vantaġġ politiku minnhom u meta tħares lejn il-kunsilliera tiegħek qishom xi pupi f'idejk li toqgħod tmexxihom u ċċaqlaqhom għall-konvenjenza politika tiegħek allura forsi tkun qed tirraġuna b'mod li tibda taħseb li forsi l- gvern qed jikkonċentra fuq ċerti nħawi biss għax ma jkollokx ġo fik dik il-fiduċja, dak it-twemmin u dak is-sens ta' rispett totali għal din il- forma ta' gvern lokali li ħloqna għax nemmnu tassew fiha ̧ minkejja l- kritika totali li kellna min-naħa l-oħra tal-Kamra li ma reditx li dawn jitwaqqfu f'pajjiżna.

Tant hu hekk li sa sentejn ilu l-partit Laburista ma kienx joħroġ il- kandidati tiegħu għall-kunsilli lokali.

Dak iż-żmien kien jipparteċipa billi juża kandidati taparsi indipendenti u allura issa qed iħares lejn il- kunsilli lokali bħala strument biex jipprova jiggwadanja minnhom.

Kulħadd jipprova jiġġudika l-aġir ta' ħaddieħor bil-mentalità tiegħu u forsi dan hu li wassal lill-oppożizzjoni biex tikkonkludi li aħna bħala gvern għandna xi interess li ngħinu lil xi nħawi biss.

Mr Speaker, il-bibien tal-ministeru kienu ̧ għadhom u jibqgħu bl-aktar mod miftuħa għal kulmin irid jaħdem bis-serjetà magħna, għal kull min irid jidentifika proġetti li nistgħu nagħmlu flimkien ̧ għal kulmin irid jiġi għand il-gvern mingħajr xi għamad ta' politika partiġġjana u għal min jemmen bis-serjetà li meta tagħmel ġid fil-lokalità tiegħek tkun qed tagħmel ġid lil pajjiżek ukoll.

Għalhekk l-interess ta' min irid jaħdem bis-serjetà fil-kunsilli lokali biex lil pajjiż immexxuh kif hemm bżonn huwa interess wieħed u interess favur Malta tagħna.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Leo Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Sur President, qed nitkellmu fuq liġi li għandha implikazzjonijiet finanzjarji u qabel ma niġi għad-diversi aspetti pożittivi li fiha, jekk jippermettili l-ministru nixtieq nagħmel preambolu żgħir.

Inħoss li huwa ironiku li dan l-abbozz ta' liġi dwar il-kontroll aħjar tal-finanzi tal-kunsilli lokali qed jersaq fi żmien meta hemm bżonn ta' kontroll u dixxiplina finanzjarja anke fuq livell ta' gvern ċentrali.

Per eżempju ̧ jien ma nafx kif nistgħu nitkellmu fuq kontroll finanzjarju u drittijiet tal-konsumatur meta l-awtoritajiet tal-pajjiż m'huma qed jagħmlu xejn biex joffru gwida u jedukaw lill-konsumaturi Maltin biex jaħsbuha darbtejn qabel jinvestu flushom f'ċerti bonds lokali, li wħud minnhom 'il quddiem jistgħu ma jkunu jsarrfu xejn.

Billi l-awtoritajiet tal-pajjiż inewħu privatament dwar dawn l-affarijiet naħseb li mhuwiex biżżejjed.

Il-konsumatur għandu bżonn jiġi nformat ̧ edukat u ggwidat dwar ir-riskji li għada pitgħada ċerti bonds jistgħu ma jkunu jsarrfu xejn aktar minn junk bonds normali.

Gvern Laburista jagħmilha prijorità tiegħu li jeduka liċ-ċittadini Maltin u Għawdxin dwar dawn l-affarijiet ħalli ħadd ma jaħraq idejh sforz in-nuqqas ta' edukazzjoni u tagħrif min-naħa ta' l-awtoritajiet finanzjarji.

Biżżejjed kien hemm min ingidem dwar investimenti f'bonds ta' l-Arġentina iżda daqstant ieħor huwa mportanti li niftħu għajnejn iċ-ċittadin Malti anke dwar ċerti nases li jistgħu jkunu qed jitpoġġew quddiemhom minn kumpanniji lokali li jkunu falluti.

Jien ngħid – dan mhux qed ngħidu b'sens ta' partiġġjaniżmu għax stajna konna aħna fil-gvern – li l-passività f'dan ir- rigward mhi xejn ħlief negliġenza kriminali.

Issa ħalli niġi għall-argument prinċipali li nixtieq nagħmel.

Din il-liġi qed tersaq ukoll fi żmien meta l-finanzi pubbliċi tant jinsabu f'qagħda kritika li meta nqisu x'qed jiġri bħalissa fil-qasam tal-parastatali nintebħu li l-pajjiż ninsab litteralment fuq bomba tal-ħin.

Qed ngħixu fi żmenijiet meta ras għal ras id-dejn nazzjonali huwa ogħla milli huwa fl- Arġentina ̧ għalkemm biex inkun fair u ma nallarma lil ħadd, id-dejn tagħna huwa primarjament dejn domestiku u ta' l-Arġentini huwa fil-biċċa l-kbira tiegħu dejn ta' natura barranija.

Mr Speaker, għandna dejn li kiber b'aktar minn 12-il darba milli kien meta l-gvern Laburista niżel mill-poter fl-1987.

Għandna public debt servicing – jiġifieri l-piż ta' l-imgħax fuq id-dejn – li huwa saħansitra ogħla minn dak li huwa maħsub li pajjiżna jdaħħal mill-aħħar żewġ privatizzazzjonijiet li tħabbru din is-sena.

Hawnhekk qed nirriferi għall-Maltapost u għall- MIA.

Dwar il-qasam tal-parastatali rrid ngħid li mhux biss huwa inkwetanti li għandna Lm417 miljun f'government guaranteed debts minn fuq il- korporazzjonijiet tal-gvern u minn intrapriżi pubbliċi iżda qed jaslulna ħafna rapport Ii billi l-gvern m'għandux flus aktar likwidi x'igħaddi lill- korporazzjonijiet minħabba li din is-sena rabat lilu nnifsu li ma joħroġx stocks ġodda ħlief dawk li qed jiġu mġedda u rolled over ̧ għandna ħafna korporazzjonijiet li qed jaqgħu fuq bank kummerċjali partikolari fejn il- gvern għad għandu interess li dawn jiffinanzjaw il-ħteġijiet kapitali u rikorrenti tagħhom.

Saħansitra wasalna fl-assurdità li l-privatisation tal- Freeport - skond tweġiba li tani l-Ministru tal-Finanzi - qed tiġi maħduma b'tali mod li l-privatisation unit qed jiġi biss mgħarraf u aġġornat u mhux biss involut dwar dak li qed isir.

Fil-fatt dan qiegħed saħansitra jdur fuq il-banek biex jiffinanzjaw l-iżvilupp tiegħu lejlet il- privatizzazzjoni.

Fil-fehma tagħna dan kollu se jkompli jirrendi lil ċerti banek partikolari ̧ kif igħidu l-Ingliżi ̧ unprivatisable, jiġifieri jkun diffiċli li tipprivatizzahom, tkun xi tkun il-politika tal-gvern tal-ġurnata.

Jekk diversi aġenziji internazzjonali tal-kreditu jsiru jafu b'dan żgur li jibdew iħarsu lejhom b'lenti negattiva.

Huwa veru li meta l-banek jidħlu għal dan it-tip ta' dejn ̧ dan ikun garantit mill-gvern ̧ iżda min jirraġuna hekk ikun qed iħares biss sal-ponta ta' mnieħru għax dan huwa long-term debts li għalih m'hemmx suq u ħlas lura ta' malajr u jibqa' jiddependi b'mod sħiħ fuq id-dħul tal-gvern innifsu.

Meta huwa magħruf li bank partikolari għandu l-loan portfolio tiegħu f'qagħda kritika ̧ pressjonijiet biex jiġu akkomodati dawn il-parastatali ma jagħmlu ġid lil ħadd, l-aktar lill-finanzi pubbliżi u lill-image tal- pajjiż.

Il-prattika li l-gvern jiffinanzja d-deficit tiegħu fir-rigward tal-vot kapitali permezz ta' self mill-banek kummerċjali hija prattika li għandha tinkwieta mhux biss lilna imma anke lill-fond monetarju internazzjonali għax soltu din tiġi addottata biss fil-pajjiżi li qed jiżviluppaw u fil-pajjiżi tat-tielet dinja.

Bħala pajjiż applikant għal sħubija fl-Unjoni Ewropea, Malta żgur qed tmur kontra l-ispirtu ̧ jekk mhux l-ispirtu ̧ tat-trattat ta' Maastricht u qed tħasseb lil ħafna analisti finanzjarji li kellna kuntatt magħhom.

Jekk imbagħad inħarsu lejn il-figuri uffiċjali u komparattivi ta' dħul u ħruġ li ġew ippubblikati fil-Gazzetta tal-Gvern dan l-aħħar għall-ewwel erba' xhur tas-sena nsibu diversi fatturi interessanti biex ma ngħidx ukoll inkwetanti.

Qed ngħid dan għax kien hemm drop fit-total revenue ta' 10% li ġiet accounted for mill-fatt li ma kienx hemm receipts straordinarji kif kien hemm is-sena l-oħra.

Per eżempju ̧ qed jikbru l-indikazzjonijiet li ċerti pagamenti qed jiġu differiti għal dati aktar tard minħabba problemi ta' cashflow ta' l-istess gvern.

Dan jirriżulta mill-fatt li filwaqt li ċerti voti għandhom budget ogħla mis-sena ta' qabel – bħal ngħidu aħna d- Department of Social Security, il-Ministeru tal-Politika Soċjali, l-Inland Revenue Department ̧ il-Customs Department, u l-VAT Department – in-nefqa attwali fl-ewwel erba' xhur tas-sena kienet proporzjonalment inqas milli kienet għall-istess perijodu għas-sena l-oħra.

Dan ifisser li jidher ċar li qed ikun hemm immaniġġjar tal-figuri u posponiment ta' ċerti pagamenti għal dati aktar tard fl-istess sena finanzjarja.

Mr Speaker, biex inkunu għidna kollox min-naħa l-oħra għandna dipartimenti li minn dak li għandhom budgeted għall-ewwel xhur diġà nefqu aktar mix- share tagħhom ta' 33%.

Qed ngħid 33% għax jekk erba' xhur tiddividhom b'persentaġġ ta' 12-il xahar ovvjament jagħtuk 33%.

Fil-fatt insibu li f'dak li għandu x'jaqsam ma' pensjonijiet diġà ntnefaq 47% tal-budget annwali kollu, intnefaq 54.6% tan-nefqa totali tat-Teżor u ntnefqu 36.8% tan-nefqa fuq l-ambjent.

Jien mhux qed ngħid li dan l-infiq m'għandux isir jew ma kellux isir imma l-fatt li proporzjonalment dawn qabżu diġà t-terz ta' l-infiq tas-sena finanzjarja juri li l-expenditure f'dawn l-oqsma diġà hija spinning out of control.

Għandek ukoll ministeri li huma big spending ministeries, bħal ngħidu aħna l-Ministeru tas-Saħħa fejn Alla jbierek in-nefqa għall-ewwel terz tas-sena tirrappreżenta preċiżament 33% tal-budget ta' Lm64 miljun.

M'huwiex ċar, per eżempju, jekk il-kontribuzzjoni għas-sinking fund imħallas din is-sena kienx ġie pospost mis-sena li għaddiet.

Filwaqt li jkun tajjeb li nsiru nafu jekk trażżanx l-użu tat-treasury clearance fund wara twissija li tat l- IMF lill-gvern, xorta waħda jidher ċar li l-accruals, fi ħlasijiet lill- kuntratturi u anke lis-supplies tal-mediċini ̧ għadhom ta' ċerta portata ̧ rilevanti u kbar.

Hawnhekk nixtieq infakkar li din is-sena l-gvern ċentrali għandu wage freeze u m'għandux il-piż taż-żidiet fil-ftehim kollettiv tal-pagi u s-salarji li kellu s-sena li għaddiet.

Il-problema ta' dan kollu hija li filwaqt li għandna poplu intaxxat aktar minn qatt qabel, iż-żieda fid-dħul tat-taxxi xorta waħda m'hijiex qed tkun biżżejjed biex tlaħħaq mar-rankatura rampanti fin-nefqa pubblika speċjalment dik ta' natura rikorrenti.

Għalhekk hemm bżonn li l-gvern jitgħallem il-lezzjoni – hawnhekk qed nirriferi għall-gvern ċentrali u mhux għall-gvern lokali - li kull pajjiż fl-Unjoni Ewropea u barra l-Unjoni Ewropea li ma werix ir-rieda politika, il-ħila u l-impenn li jindirizza din il-problema ma rnexxilux isib tarf tal-problema tad-deficit u ta' djun li huma komposti minn deficits akkumulati.

Ma naħsibx li l-gvern Malti se jkun xi eċċezzjoni għar- regola u għalhekk l-appell tiegħi huwa li għalkemm għadda biżżejjed żmien u għalkemm forsi diġa' qegħdin tard wisq għaliex ninsabu kważi sena biss 'il bogħod mill-elezzjoni ġenerali, għallinqas fuq il-kotba, naħseb li huwa importanti li l-gvern jindirizza din il-kwestjoni ta' żieda fid-dħul tiegħu li għalkemm hija żieda sostanzjali, m'hijiex qed tlaħħaq mar-rankatura rampanti fin-nefqa pubblika, l-aktar dik ta' natura rikorrenti.

Niġu issa għal-liġi proprja li għandna quddiemna, Sur President.

Naħseb li huwa ta' sodisfazzjon li l-emendi għal-liġi dwar il-kunsilli lokali li qed jitressqu llum raw in-nisel tagħhom fid-diskussjoni u fil-konklużjonijiet unanimi li kien hemm fi ħdan il-PAC meta żammejna żewġ laqgħat proprju dwar din il-materja.

Dawn huma emendi li se jdaħħlu aktar kontabilità u aktar trasparenza, filwaqt li jaqbdu lill-barri minn qrunu għal dawk li għandhom x'jaqsmu deficits reġistrati mill-kunsilli lokali.

Bħala punt tat-tluq kien hemm il-kunsens tal-membri tal-PAC li s- sitwazzjoni tad-deficits fil-kunsilli lokali m'għandhomx jiġu aktar tollerati, l-ewwelnett għaliex dawn imorru kontra l-liġi u t-tieni nett għaliex il-ministru responsabbli mill-kunsilli lokali ma kellux il-poter fil-liġi li b'xi mod jew ieħor jista' jikkontrolla s-sitwazzjoni li tkun kontra l-liġi.

Meta qbilna li ndaħħlu l-konċett tal-working capital account bħala kejl, jiġifieri current assets kontra liabilities pero' miżjud magħhom ukoll dawk il-liabilities, li huma aktar minn 12-il xahar, konna qed nagħżlu l- aktar kejl li dehrilna li huwa prattiku u flessibbli.

Issa se ngħid xi ħaġa fuq deprezzament.

Qed jiddaħħal ukoll il-konċett biex id-Dipartiment tal-Kunsilli Lokali jibda jkollu d-dritt li jintervjeni b'seħħ immedjat u mhux meta jkun iffaċċjat biss b'sitwazzjoni prekarja li forsi tkun ilha teżisti madwar sitt xhur jew aktar.

Jekk id-dipartiment ma jingħatax intervention powers meta jkun hemm id-deficits ̧ allura nibqgħu ġġammjati.

Fil-fatt sal-lum kienet tinħoloq din il-problema għaliex id- dipartiment ma kellux il-poteri tas-sanzjoni.

Bit-tibdil fil-liġi se nkunu nistgħu niżguraw li kunsill lokali se jkun jista' jiġi lura għal xi forma ta' bilanċ.

Jien ma nistax ma nroddx ħajr lill-membri kollha tal-PAC li ħarġu b'rakkmandazzjonijiet u targets in line ma' dak li kien qiegħed jipproponi l-ministru nnifsu.

L-emendi li għandna quddiemna llum huma taħlita ta' tibdiliet ta' proċeduri finanzjarji kif ukoll ta' tibdiliet ta' natura amministrattiva.

Jekk tippermettili, se ninża' l-kappell taċ-chairman tal-PAC u se nitkellem bħala kelliem ta' l-oppożizzjoni.

Irrid nirreġistra l-fatt ukoll li dawn il-proposti li għandna quddiemna llum huma in line ukoll mal-politika tal- partit Laburista li tgħid li l-fondi pubbliċi għandhom jitħaddmu bil-galbu minn kull settur ta' l-amministrazzjoni pubblika.

Illum li l-kunsilli lokali huma aċċettati u nkoraġġuti minn kulħadd u minn kull sezzjoni tas-soċjeta` Maltija, huwa mportanti li nżommu f'moħħna l- fatt li hemm bżonn li dawn ikunu accountable, għax huma wkoll huma parti mill-amministrazzjoni pubblika.

Irridu neliminaw il-mentalita`, l-idea, il- fissazzjoni li amministrazzjoni pubblika tfisser biss l-amministrazzjoni ta' fondi ta' gvern ċentrali.

Gvern lokali, deċentralizzazzjoni tal-poter u kunsilli lokali huma wkoll parti mill-amministrazzjoni pubblika.

Aħna qegħdin naqblu ma' dawn l-emendi anke għaliex qed idaħħlu iktar dixxiplina fl-operat tal-kunsilli lokali, mingħajr ma jxekklu jew ixellfu l- awtonomija tagħhom.

Fl-aħħar mill-aħħar, jien naħseb li kulħadd se jgawdi minnhom, għax id-dipartiment tal-kunsilli lokali se joħroġ imsaħħaħ għax se jkun jista' jgħaddi wkoll mil-limitazzjoni tal-monitoring għas-sanzjonar effettiv, filwaqt li l-kunsilli lokali nfushom se jibdew jaħdmu b'iktar effiċjenza u iva, anke b'iktar serjeta`.

Dan li qed ngħid m'iniex qed ngħidu b'xi mod intenzjonat biex jitfa' xi dell fuq il-kunsilli lokali kif ħadmu sal-lum.

Dan għaliex għalkemm kien hemm ċerti nuqqasijiet f'kunsilli lokali individwali, fil-maġġoranza tagħhom ħadmu tajjeb u b'ċerta serjeta`, iżda fl-istess ħin huwa d-dmir tagħna li nbeżbżu u nikkontrollaw lil min għadu jirraġuna li r-regolamenti qegħdin hemmhekk biex jinkisru jew jiġu injorati.

Il-fondi tal-kunsilli lokali, l-istess bħall-fondi tal-gvern ċentrali, ma nistgħux inħarsu lejhom bħala l-fonti ta' l-ilma mbierek.

Sur President, qed jiġi sottolineat ukoll il-fatt li r-rwol tas-segretarju eżekuttiv, li jrid iġorr ċerta responsabbilta`, kultant anke vis-à-vis s- sindki u l-kunsilliera nfushom, huwa importanti, avolja ħafna drabi, il-job tiegħu stess jiddependi fuq dawn in-nies, għaliex kull kuntratt xi darba jiġi fit-tmiem tiegħu.

Jien nixtieq li l-Ministru, fil-winding up jgħidilna fiex wasal l-agreement li kien sar mal-Malta Institute of Management sabiex inkunu nistgħu naslu f'sitwazzjoni fejn kull segretarju jkollu diploma minn dan l-istitut u jkun jista' jattendi refresher courses ta' kull sena.

(Interruzzjonijiet) Bdew diġa`?

Ninnota l-kumment li għadu kif għaddieli l-Ministru.

Tajjeb li nistaqsi wkoll jekk intlaħaqx ftehim ma' l-assoċjazzjoni tas- segretarji.

La bdew naħseb li ovvjament, il-ftehim intlaħaq, imma jekk le, tajjeb li nkunu nafu x'intoppi setgħu nqalgħu sakemm wasalna għal dan il- ftehim.

Pero' jiena nawgura li issa li l-Ministru qed jgħid li bdew, anke jekk għall-bidu forsi jibdew b'xi ftit sulluzzu, l-importanti hu li jitħaddmu b'mod effettiv li juri li qed jagħtu riżultat.

Dan qed ngħidu bla ebda dell fuq is-segretarji li hemm illum, għax naf li ħafna minnhom huma serji u ta' l-affari tagħhom.

Iżda personalment inħoss li l-funzjoni tas-segretarji tant qed tevolvi li jekk segretarju ma jkunx imħarreġ biżżejjed professjonalment, se jkun diffiċli għalih mhux biex sempliċiment jagħmel xogħlu imma anke li jiggwida kif suppost lis-sindku u lill-kunsilliera tal-kunsill lokali fejn jinzerta jaħdem.

Fuq nota pożittiva rrid nuri l-apprezzament għall-fatt li l-għadd ta' deficit tal-kunsilli lokali, f'dak li aħna nsejħulu working capital account, jidher li kulma jmur qiegħed saħansitra jonqos.

Dan juri li l- impenn taż-żewġ naħat tal-Kamra qed jissarraf f'messaġġ li qed jasal fejn għandu jasal.

Xorta waħda nħoss li għandna nkomplu nagħfsu fuq dawk il- lokalitajiet li huma irregolari f'dan il-qasam tal-kontabilita` u fis- serjeta` tat-tħaddim ta' dawn il-fondi pubbliċi.

Jiena rrid nagħmel appell sinċier għas-sorvelja fl-aħħar sena tal-ħajja tal- kunsilli lokali.

Il-Ministru diġa' rrimarka dwar dan, jiġifieri m'iniex re- inventing the wheel, imma naħseb li hu tajjeb li min-naħa tagħna nappellaw ukoll biex ikun hemm din it-tip ta' sorvelja, għaliex kif ċerti gvernijiet ta' kull lewn għandhom it-tendenza li jvaraw ħafna proġetti lejliet elezzjoni ġenerali, daqstant ieħor huma bosta dawk il-kunsilli lokali li meta tkun riesqa elezzjoni lokali, jonfqu kemm jifilħu ħalli jkabbru l-voti li jkunu kapaċi jġibu.

L-appell tiegħi huwa li permezz tal-mekkaniżmi ġodda li qed naqblu fuqhom illum, għandna niżguraw fil-prattika li d-deficit ma jikbirx u li kulħadd jibqa' jopera in line mingħajr ma l-problema tkompli taħrabilna.

Naqbel ukoll, fl-aħħar nett, mas-suġġeriment li għamel l-Onor.

Charles Mangion fil-PAC, u ċioe` li qabel ma jidħol id-dipartiment biex jintervjeni fejn ikun hemm deficit, għandha l-ewwel tiġi involuta l-assoċjazzjoni tal-kunsilli lokali, u dan biex qabel ma l-Ministru jimplimenta d-deċiżjoni, ikun hemm l- assoċjazzjoni li tkun qiegħda tirrappreżenta lill-kunsill lokali konċernat.

Min-naħa l-oħra nemmen li f'dan ir-rigward għandu jkun hemm ukoll ċerta flessibilita` u anke ċerta diskrezzjoni.

Jiena persważ, Sur President, li meta ngħaddu dawn l-emendi, fl-aħħar mill- aħħar, l-aktar li se jissaħħu huma l-kunsilli lokali nfushom u dik li tissejjaħ id-demokrazija lokali, kunċett li forsi għall-bidu, ma fehmuhx ħafna, fehmuh il-ftit, imma huwa kunċett li llum huma l-ftit biss li għadhom m'għarfux l-importanza tiegħu u tal-valuri intrinsiċi li dan l- istrument tajjeb u effettiv tad-deċentralizzazzjoni tal-poter kapaċi jwassal, mhux biss għall-ġid tal-kunsilli lokali nfushom imma għall-ġid tal- komunita` in ġenerali u għall-ġid tas-soċjeta` Maltija u Għawdxija.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Michael Asciak.

ONOR.

MICHAEL ASCIAK: Mr Speaker, nixtieq ngħaddi xi kummenti dwar dawn l-emendi għall-kunsilli lokali Ii għalkemm huma miġburin fil-qosor, huma importanti ħafna.

Din il-liġi hija xhieda tal-fatt li iktar ma jgħaddi żmien minn fuq il-kunsilli lokali, iktar wieħed jara kif jagħmel biex jipprova jtejjeb l-operat tagħhom.

Il-kunsilli lokali twaqqfu fl-1994, u f'dawn it-tmien snin kellhom bosta esperjenzi.

Għalkemm għaddew tmien snin, xorta għadhom jeżistu xi difetti fl-immaniġġjar u għalhekk huwa tajjeb li dawn jiġu rranġati, anke għall-ġid tar-residenti tal-lokalitajiet diversi.

Irrid infakkar li l-esperjenza tal-kunsilli lokali, fit-totalita` tagħha, kienet waħda pożittiva ħafna.

Kienet esperjenza li ġabet dak li jissejjaħ a paradigm shift fl-operat tal-politika Maltija, filwaqt li tat iktar attenzjoni għad-dettalji.

Bis-saħħa tal-kunsilli lokali, illum hemm xi ħadd li lest li jagħti kas tal-problemi u l-ilmenti li jinqalgħu lir- residenti ta' l-ibliet u l-irħula Maltin, u għandu s-saħħa tal-liġi u s- saħħa finanzjarja biex jaqbad lill-barri minn qrunu ħalli jkun jista' jsolvi dawn il-problemi.

Jien niftakar Ii minn meta kont sindku ta' Birkirkara fl-1994 għal meta erġajt ġejt elett fl-istess kariga fl-1996, rajt differenza kbira f'dik li hija żieda fil-poteri li stajt nuża f'din il-kapaċita` amministrattiva.

Minn dak iż-żmien 'l hawn għaddew ħames snin u allura huwa ovvju li dawn il- poteri komplew jiżdiedu.

Bħala eżempju nista' nsemmi l-allokazzjoni tal- flus, li żdiedet b'mod sostanzjali, u s-sistema tat-traffic wardens, li għalkemm fil-bidu kien hawn bosta tgergir dwarhom, illum kulħadd japprezza li issa Ii t-teething troubles għaddew, din saret sistema mportanti għaż- żieda tad-dixxiplina u l-ordni fil-pajjiż.

Mr Speaker, problema li nqalgħet u li hija relatata mal-kunsilli lokali kienet proprju dik li kultant, bi żvista kien isir l-iżball li persuna li tkun tidher fir-reġistru elettorali ta' l-elezzjonijiet ġenerali, ma tkunx tidher fir-reġistru elettorali tal-kunsilli lokali.

Dan l-iżball jista' jsarraf biex persuna li tiġi eletta f'kunsill lokali partikolari, intortament titlef postha għax ma tkunx tidher fir-reġistru elettorali.

Għalhekk huwa tajjeb li din il-liġi li għandna quddiemna qiegħda tindirizza din il-problema, biex ma jerġax jiġri bħalma ġara fis-Siġġiewi ta' kunsillier Nazzjonalist, bla ebda ħtija spiċċa biex tilef postu fil-kunsill lokali minħabba żball tal-kummissjoni elettorali.

Mill-esperjenza tiegħi, dan l-iżball jiġri spiss, għax fi tliet snin li kunsill lokali jdum jiffunzjona, ikun hemm ħafna bdil ta' indirizzi tal- kunsilliera.

Għalhekk nerġa' ngħid li huwa tajjeb li din il-liġi qed temenda biex tagħmel tajjeb għal din il-problema pjuttost komuni.

Proviżjoni oħra ta' dawn l-emendi tirrigwardja l-approprjazzjoni finanzjarja tal-kunsilli lokali.

Dan ukoll huwa pass fid-direzzjoni t- tajba, għax sfortunatament, ċerti kunsilli lokali kienu qegħdin jabbużaw.

Per eżempju ma kienx ġust Ii kultant, xi kunsill lokali kien jidħol f'dejn kbir meta jkun jaf li sakemm jiskadi t-terminu tiegħu, m'huwiex se jkun kapaċi jħallsu lura.

Għalhekk huwa tajjeb li issa din il-liġi qiegħda taħseb biex dan ma jibqax isir, għaliex iva, ċerti kunsilli lokali kienu qed japproprjaw għalihom il- budgets ta' kunsilli lokali futuri, bir-riżultat li meta imbagħad jiġi elett kunsill lokali ġdid, ma jkun jista' jagħmel l-ebda nefqa sinifikanti qabel ma jħallas id-dejn li jkun għamel il-kunsill lokali ta' qablu.

Mr Speaker, jien naħseb li ormai tgħallimna li dan m'għandux isir u li kull kunsill lokali għandu jimxi mar-regolamenti finanzjarji u mal-budget li jkollu allokat għalih.

Din il-liġi li għandna quddiemna tagħmel riferenza wkoll għad-donazzjonijiet.

Kulħadd jaf li skond it-tmien skeda tal-liġi, kull kunsill lokali jista' jagħti donazzjonijiet biss lil dawk l- organizzazzjonijiet li jidhru taħt din l-iskeda, pero' kultant il-kunsilli lokali kienu qegħdin jagħtu donazzjonijiet enormi lil dawn l- organizzazzjonijiet u anke lil oħrajn li ma jidhrux taħt it-tmien skeda.

Ovvjament, kull NGO f'kull raħal titlob xi mod ta' għajnuna mill-kunsill lokali tagħha, pero', jekk dak il-kunsill lokali jħoss li għandu jgħin lil din l-organizzazzjoni li iżda ma tkunx tagħmel parti mit-tmien skeda tal- liġi, kulma għandu jagħmel hu li jitlob lill-Ministeru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali biex jemenda din l-iskeda, xi ħaġa li ssir ripetutament.

Kif diġa' għedt, ċerti kunsilli lokali bdew jagħtu donazzjonijiet lil organizzazzjonijiet li ma jissemmewx fit-tmien skeda, u hawnhekk ta' min jgħid li l-ammonti mogħtija ma kienux ikunu ta' Lm1 jew Lm2 imma ta' Lm15,000, Lm20,000 u Lm30,000.

Dawn huma kollha flus il-poplu Malti, flus li jinġabru mit-taxxi, u għalhekk għandhom jintużaw b'mod korrett.

Għalhekk naħseb li qiegħed jagħmel sew il-Ministru li qiegħed javża lill- kunsilli lokali li dan l-abbuż irid jieqaf.

Issa l-Ministru qiegħed jagħmilha ċara d-donazzjonijiet fi flus jistgħu jsiru biss lil dawk l- organizzazzjonijiet li huma msemmija fit-tmien skeda filwaqt l-ammonti mogħtija m'għandhom jaqbżu 0.5% ta' l-allokazzjoni għal dik is-sena partikolari.

Barra minn hekk, jekk il-Ministru jidhirlu li tkun saret xi donazzjoni b'abbuż, se jnaqqas il-budget tas-sena ta' wara tal-kunsill lokali li jkun għamel dan.

Mr Speaker, għalkemm dan li qed isir huwa tajjeb, naħseb li wieħed jista' jagħti ftit kas tal-fatt li jekk kunsill lokali jkun qiegħed fl-aħħar sena ta' l-amministrazzjoni tiegħu, jista' jiġi jaqa' u jqum mill-kunsill lokali li jkun elett warajh u xorta jagħti donazzjonijiet b'mod abbużiv, għax ikun jaf li t-tnaqqis mill-budget li jkun imiss ma jkunx se jbatih hu.

Għalhekk naħseb li tkun idea tajba li f'każ ta' kunsill lokali li jkun qiegħed fl- aħħar sena tiegħu, it-tnaqqis isir mill-budget ta' dik is-sena u mhux minn dak tas-sena ta' wara, ħalli ma ssirx ħsara lill-kunsill li jkun elett warajh.

Xi ħaġa oħra li ma rridx ninsa nsemmi huwa l-fatt li forsi wasal iż-żmien li minflok isiru elezzjonijiet tal-kunsilli lokali kull sena, biex jiġu eletti kunsilli lokali għall-perjodu ta' tliet snin, wieħed jibda jaħseb biex dawn l-elezzjonijiet jibdew isiru kull sentejn u jibdew jeleġġu kunsilli lokali għall-perjodu ta' erba' snin.

B'hekk il-partiti politiċi jkunu jistgħu jieħdu break mill-piż qawwi li jitgħabbew bih ta' kull sena biex jagħmlu kampanja għal dawn l-elezzjonijiet.

Fl-intervent li għadu kif għamel, l-Onor.

Leo Brincat għamel riferenza għat- trattat ta' Maastricht, fejn wera t-tħassib tiegħu għall-fatt li forsi jista' jkun li m'aħniex qed nimxu fuq il-linji ta' dan it-trattat.

Jien nieħu gost li l-Oppożizzjoni tuża lill-Unjoni Ewropea bħala l-kejl ideali tagħha meta tevalwa l-avvanzi tal-gvernijiet lokali u ta' dak ċentrali.

Huwa tajjeb li wieħed jgħid li l-kunsilli lokali, fi ħdan l-Unjoni Ewropea huma stmati ħafna.

Fil-fatt teżisti istituzzjoni, li tissejjaħ Committee of the Regions, li fiha, il-kunsilli lokali ta' Malta u Għawdex ikunu jistgħu jieħdu sehem qawwi, anke biex jiġbdu lejhom ċerti fondi ta' l-Unjoni Ewropea.

Dan il-kumitat ilu jaħdem għal perjodu ta' żmien li m'huwiex qasir, u għalhekk m'huwiex xi istituzzjoni ewlenija, xorta għandu ċerta importanza.

F'dan il-kumitat tar-reġjuni, il-kunsilli lokali ta' pajjiżna jista' jkollhom ir-rappreżentanti tagħhom, li jiddiskutu ma' kunsilli oħra u ma' uffiċjali ta' l-Unjoni Ewropea u jipparteċipaw fi programmi ffinanzjati mill-Unjoni Ewropea ħalli jġibu 'l quddiem lill-irħula u l- ibliet rispettivi tagħhom.

Minkejja li pajjiżna għadu ma sseħibx fl-Unjoni Ewropea, il-kunsilli lokali Maltin u Għawdxin diġa' qegħdin jipparteċipaw fi programmi ta' l-Unjoni Ewropea, għax il-fatt li pajjiżna applika biex isir membru ta d-dritt lill- kunsilli lokali biex jipparteċipaw f'dak li jissejjaħ EU Programmes Unit.

Fil-programm imsejjaħ Youth, li huwa mħaddem taħt l-awspiċi tal-Ministeru ta' l-Edukazzjoni, diġa' ħadu sehem bosta kunsilli lokali billi bagħtu rappreżentanti tagħhom, fosthom anke residenti tal-lokalitajiet rispettivi tagħhom, fuq exchange visits fi bliet fl-Unjoni Ewropea, liema exchange visits kienu ffinanzjati mill-istess Unjoni Ewropea.

Per eżempju, diġa' ħadu sehem diversi kunsilli lokali fil-programm "Youth" ta' l-Unjoni Ewropea, fosthom il-Kunsill Lokali ta' Ħaż-Żabbar, u s-sena d-dieħla se jieħdu sehem f'dan il-programm il-Kunsill Lokali ta' Birkirkara u xi kunsilli lokali oħra Għawdxin, bħal jekk m'iniex sejjer żball, il-Kunsill Lokali tal-Qala, li diġa' bagħat persuni għal exchange visits, liema exchange visits qed jiġu mħallsin mill-Unjoni Ewropea.

Dan huwa pass pożittiv 'il quddiem, u dan juri li jekk pajjiżna jissieħeb fl-Unjoni Ewropea, il-kunsilli lokali Maltin u Għawdxin se jkunu qed igawdu iktar benefiċċji milli qed igawdu llum.

Bis-sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea, il- kunsilli lokali Maltin u Għawdxin ikunu jistgħu jsibu posthom, mhux biss għax ikunu jistgħu jagħmlu l-lobbying ta' l-ogħla istituzzjonijiet ta' l- Unjoni Ewropea imma anke għax ikun jista' jkollhom sehem finanzjarju fil- programmi ta' l-Unjoni Ewropea u anke fil-European Union Programme Unit li minnhom il-Maltin jistgħu jieħdu vantaġġi kbar.

Ovvjament jekk min-naħa l- oħra, pajjiżna ma jsirx membru ta' l-Unjoni Ewropea, aħna ma nkunux nistgħu nieħdu sehem fil-programmi li torganizza din l-unjoni.

Mr Speaker, issa jkun tajjeb jekk ngħid xi ħaġa wkoll fuq liema bliet u rħula jikkwalifikaw għan-nomenklatura ta' bliet.

Għal dawk li huma kunsilli lokali, teżisti distinzjoni bejn il-bliet u l-irħula, dawk li bl- Ingliż jissejħu "towns" u "villages", u naħseb li wasal iż-żmien li din in- nomenklatura tiġi riveduta.

Għaliex qed ngħid dan?

Għax, per eżempju, jien personalment inħoss li s'issa n-nomenklatura ta' belt ingħatat lil dawk il-lokalitajiet Maltin u Għawdxin li għandhom background storiku, bħal ngħidu aħna, il-Belt, il-Birgu, l-Isla u Bormla, u fl-opinjoni tiegħi, wasal iż-żmien li ċerti lokalitajiet kbar li għandna f'pajjiżna, bħal ngħidu aħna, Tas-Sliema u Birkirkara, jingħataw in-nomenklatura ta' belt ukoll u ma jibqgħux jiġu msejħa bħala villaġġi.

Mr Speaker, issa nixtieq ngħaddi biex ngħid xi ħaġa fuq l-indħil politiku li xi kultant ikun hemm fil-kunsilli lokali.

Aħna, bħala partit Nazzjonalista, dejjem emminna li l-kunsilli lokali huma magħmula minn politika li ssir miċ-ċittadin tal-lokal stess, liema politika hija importanti daqskemm hija importanti l-politika nazzjonali u saħansitra dik internazzjonali.

Issa aħna nemmnu bil-prinċipju tas-sussidjarjeta` u fil- fatt minn dejjem insistejna li l-partiti politiċi għandhom jipparteċipaw fl- elezzjonijiet tal-kunsilli lokali, kif wara kollox jagħmlu l-partiti politiċi tad-dinja kollha, pero` l-partit Laburista kien ħareġ bil-famuża teżi li l-partiti politiċi m'għandhomx jipparteċipaw fil-kunsilli lokali, liema teżi kienet barra minn lokha tant li mbagħad maż-żmien dan il-partit politiku biddel il-fehma tiegħu u llum qed jipparteċipa fl-elezzjonijiet tal-kunsilli lokali wkoll.

Fortunatament illum kulħadd fehem li l-kunsilli lokali jifformaw parti mill- politika lokali, u fil-politika lokali, bħal fil-każ tal-politika nazzjonali, għandu jitħalla spazju għall-partiti politiċi.

Dan huwa dritt kostituzzjonali li lill-partiti politiċi ħadd ma jista' jneħħihulhom.

Fil- fatt il-partiti politiċi għandhom sehem importanti ħafna fil-kunsilli lokali, u fost ix-xogħol li jagħmlu, huma jiggwidaw lill-kunsilliera u jieħdu ħsieb jagħmlu l-istrutturi fi ħdan il-partiti tagħhom biex il- kunsilliera jkunu jistgħu jsemmgħu leħinhom.

Jiddispjaċini ngħid li sal- lum il-partit Laburista għadu jibża' xi ftit f'din il-ħaġa.

Ara l-partit Nazzjonalista, għandu iktar esperjenza f'dan il-qasam, anke għaliex kien hu, permezz tal-foresight tiegħu, li rnexxielu jwaqqaf l-istrutturi meħtieġa vis-a-vis l-kunsilli lokali fil-partit tiegħu.

Madanakollu xi kultant ikun hemm ċertu ndħil fl-operat tal-kunsilli lokali li wieħed ma jistax isejjaħlu bħala "ndħil pożittiv", u jneħtieġ li kulmin huwa mdaħħal fil-politika jifhem li għalkemm huwa tajjeb li tiggwida lill-kunsilliera fix-xogħol li huma jkunu qed jagħmlu u li tiġborhom flimkien biex dawn ikunu jistgħu jiddiskutu mal-kumitati sezzjonali tal-partiti politiċi, hemm ċertu limitu safejn dan jista' jsir.

Per eżempju, jien ma nistax naqbel bl- ebda mod li jkun hemm partit politiku li jindaħal lis-sindku, li huwa elett miċ-ċittadini ta' dak il-lokal stess, x'għandu jagħmel u ma jagħmilx, u hawnhekk se nsemmi tliet każijiet fejn inħoss li kien hemm ċertu ndħil min- naħa tal-partit Laburista vis-à-vis l-kunsilli lokali.

L-ewwel abbuż li se nsemmi huwa dak ta' meta l-partit Laburista ġiegħel lis- sindku ta' Birżebbuġa biex ma jmurx fuq il-programm "Xarabank".

Dan l- indħil kien imur kontra l-interess tal-poplu ta' Birżebbuġa għax kien il- Kunsill Lokali ta' Birżebbuġa stess, inkluż is-sindku, li kkuntattja lid- diriġenti tal-programm "Xarabank" biex isir programm fuq issue partikolari; għax ħass li kellu jqajjem kuxjenza fuq problema li qed tolqot lil-lokal ta' Birżebbuġa.

Hawn ta' min jgħid ukoll li l-programm "Xarabank" m'huwiex xi programm partiġjan, u fil-fatt ma jiġix trasmess fuq xi stazzjon politiku imma fuq il-PBS.

Nerġa' nenfasizza li wara li l-Kunsill Lokali ta' Birżebbuġa kkuntattja lid-diretturi tal-programm "Xarabank" fejn ħeġġiġhom biex jagħmlu programm fuq problema partikolari li fuqha ħassew li kellhom isemmgħu leħinhom fil-pubbliku, ħarġet ordni mill-partit Laburista biex is-sindku u l-kunsilliera ta' Birżebbuġa ma jidhrux fuq dan il- programm għax il-partit Laburista kien iddeċieda li jibbojkottja dan il- programm televiżiv.

Dan huwa abbuż sfaċċat, anke għaliex l-ewwel dover tas-sindku u tal- kunsilliera ta' Birżebbuġa huwa lejn il-poplu ta' Birżebbuġa, u għalhekk il- partit Laburista żbalja li ndaħal b'dan il-mod fl-operat ta' dan il-kunsill lokali partikolari.

Ċertament wieħed għandu jikkundanna dan it-tip ta' ndħil, u nispera li ma narawx iktar minnu għax imbagħad jibda jiġini dubju fuq is-sinċerita` tal-partit Laburista f'dak li għandu x'jaqsam mat-tħaddim tal-kunsilli lokali.

Każ ieħor li nixtieq insemmi u li għadni ma nafx kif żvolġiet is-sitwazzjoni dwaru huwa dak il-każ li ġie rrapportat fuq il- gazzetti, fejn skond il-gazzetti, għax sempliċement is-sindku ta' Bormla kellu xi clash mal-leaders tal-partit Laburista, ħarġet ordni biex dan jitneħħa minn sindku, anzi mhux hekk biss imma tpoġġiet saħansitra pressjoni fuq sħabu billi qalulhom li jekk dan l-individwu ma jitneħħiex minn sindku, huma ma jitħallewx jerġgħu jikkontestaw fl-elezzjoni li jmiss jew inkella jiġu blacklisted.

Jien naħseb li kien ikun ħafna aħjar li kieku ma sarx dan l-indħil fl-operat tal-Kunsill Lokali ta' Bormla għax dan it-tip ta' ndħil imur oltre min dak li jitlob l-ispirtu tal-liġi.

Huwa importanti ħafna li dan it-tip ta' ndħil jiġi kkundannat mill-iktar fis possibbli ħalli ma jilħaqx jindara mill-partiti politiċi, partikolarment mill-partit Laburista, li sfortunatament huwa espert f'dawn l-affarijiet.

Fil-fatt naħseb li waħda mill-problemi l-kbar tal-partit Laburista hija li dan għadu ma darax jipprova jikkonvinċi lin-nies minflok ma jipprova jbellagħlhom xi ħaġa ġo griżmejhom, u jibqa' jipprova jagħmel hekk sakemm fl-aħħar jirnexxielu jbellagħhielhom bilfors.

Indħil ieħor li sar kien meta wara li s-sindki kollha ta' Malta u Għawdex iffirmaw memorandum li ntbagħtet lill-Ministeru tal-Ġustizzja u Kunsilli Lokali, liema memorandum kienet tittratta dwar pjan ta' ħidma, il-partit Laburista ta ordni lis-sindki Laburisti biex jitilqu 'l barra mil-laqgħa ta' l-assoċjazzjoni tas-sindki, li saret fl-aħħar ta' Mejju proprju biex jiġi diskuss dan il-pjan ta' ħidma.

Dan minkejja li, kif għedt diġa', is- sindki Laburisti kienu diġa' ffirmaw il-memorandum li ntbagħtet fuq din l- issue.

Sal-lum jien għadni ma nafx x'inhi eżattament ir-raġuni li għaliha l-partit Laburista ddeċieda li għandu jibbojkottja din il-laqgħa, pero` bla ebda dubju dan it-tip t'atteġġjament ma jgħinx lill-kunsilli lokali jimxu 'l quddiem.

Mr Speaker, bi pjaċir ngħid li l-esperjenza tat-traffic wardens kienet waħda pożittiva, u minkejja li kif semmejt qabel, għall-bidu kien hemm ċerti teething troubles, kif wara kollox ikun hemm kull darba li tibda titħaddem sistema ġdida, on the whole nistgħu ngħidu li s-sistema tat- traffic wardens irnexxiet.

Nixtieq nifraħ ukoll lill-Ministru konċernat għas-sistema l-ġdida li qed iħaddem f'dak li hu parking, li diġa' bdiet titħaddem f'ċerti bliet, fosthom f'San Ġwann u fir-Rabat, Għawdex.

Anke hawn, minkejja li fil-bidu tagħha, din is-sistema ġabet magħha ċerti problemi, meta bdiet tindara kulħadd għaraf li huwa tajjeb li f'pajjiżna ddaħħlet sistema li tirregola l-parking mingħajr ma l-poplu jkollu għalfejn iħallas it-taxxi li kien ikollu jħallas li kieku din is-sistema ma rnexxietx u allura minflokha kellhom jiddaħħlu l-parking meters.

Ta' min jgħid li bis-sistema tal-parking meters, mhux biss min kien jipparkja ħażin kien ikollu jħallas imma anke min kien jipparkja tajjeb, u għalhekk wieħed irid japprezza l-isforz li qed jagħmel il-gvern flimkien mal-kunsilli lokali biex jirregola t-traffiku mingħajr ma jġiegħel lill-poplu jħallas xi forma ta' taxxi oħra.

Ħafna mill-Maltin u l-Għawdxin jibdew igorru kull darba li tidħol xi regola jew liġi ġdida, pero` hemm bżonn li wieħed jifhem li at the end of the day mingħajr ordni jkun hemm biss diżordni.

Mr Speaker, ma nistax nifhem għaliex uħud mill-kunsilli lokali ta' pajjiżna daħħlu ċerti regolamenti fil-by-laws tagħhom biex lil min, per eżempju, ikun se jagħmel xi attivita` jew jarma xi stand fil-lokal, il-kunsill lokali konċernat ikun jista' jitolbu jħallas miżata nominali bl-iskop li din il-miżata tgħinu jkabbar il-finanzi tiegħu.

Bħala prinċipju, dan huwa tajjeb, pero` jiddispjaċini ngħid li hemm min qed jabbuża minn dawn ir- regolamenti ġodda, u għalhekk irridu noqogħdu attenti.

Per eżempju, il- Kunsill Lokali tal-Marsa, li safejn naf jien huwa kunsill lokali b'maġġoranza Laburista, introduċa miżata għal kulmin ikun irid jarma matul il-ġranet tal-festa.

Issa hawn ta' min jgħid li dawn is-self-employed iż-żgħar li jarmaw fil- lokalitajiet li jkunu qed jiċċelebraw il-festa tal-patrun tagħhom, diġa' qed iħallsu miżata oħra biex iġibu l-permessi meħtieġa tal-gvern ħalli jkunu jistgħu jarmaw, u għalhekk il-kunsilli lokali għandhom joqogħdu attenti li ma jgħabbux lil dawn is-self-employed iż-żgħar b'piż li forsi ma jifilħux għalih.

Jien ma nistax nifhem kif il-Kunsill Lokali tal-Marsa wasal biex jieħu din il-miżura, u fil-fatt diġa' ġew diversi self-employed għandi, li fost affarijiet oħrajn ibigħu l-hot dogs, il-ġelati u l-qubbajt matul il-ġranet tal-festa, minħabba li jħossu li din il-miżata l-ġdida hija inġusta.

Mr Speaker, jien naħseb li għedt dak li kelli xi ngħid, u se nikkonkludi d- diskors tiegħi kif bdejtu, ċioe` billi ngħid li llum il-kunsilli lokali mexjin dejjem iktar 'il quddiem, saru parti mill-istorja politika Maltija u bl-esperjenza li qed jiksbu iktar ma jgħaddi ż-żmien, iktar qed jikkonsolidaw irwieħhom.

Fl-aħħarnett nixtieq ngħaddi suġġeriment lill- kunsilli lokali billi ngħidilhom ikunu iktar proattivi fil-qasam ta' l- ambjent.

Għaliex qed ngħaddilhom dan is-suġġeriment?

Għax jien inħoss li l-kunsilli lokali iktar jistgħu jirregolaw il-ksur tal-liġijiet li għandhom x'jaqsmu ma' l-ambjent mill-gvern ċentrali minħabba li l-attenzjoni tagħhom hija biss fuq lokal partikolari u mhux fuq pajjiż sħiħ.

Naħseb li l- kunsilli lokali, bil-għajnuna tal-wardens tagħhom, għandhom il-mezzi neċessarji biex jinforzaw ir-regolamenti li għandhom x'jaqsmu ma' l- ambjent, u fil-fehma tiegħi, hemm bżonn li l-liġijiet ta' l-ambjent jiġu inforzati daqs il-liġijiet tal-parking u tas-sewqan ħażin.

Illum kulħadd qed isir iktar konxju mill-ambjent ta' pajjiżna, u għalhekk huwa tajjeb li l-kunsilli lokali, flimkien mal-gvern ċentrali, jagħtu struzzjonijiet u jagħmluha possibbli li l-wardens jagħtu l-attenzjoni partikolari tagħhom għall-ambjent.

Irridu nżommu f'moħħna li there is no order without the law, u huwa importanti li l-liġi jirrispettaha kulħadd għax meta din ma tiġix rispettata, min ikun responsabbli jkun irid iħallas ta' għemilu.

Dan l-aħħar smajt lis-Segretarju Parlamentari responsabbli mill-Intern, l-Onor.

George Pullicino, jgħid li ma jeskludix il-possibbilta` li anke l-Malta Environment Planning Authority ikollha l-wardens tagħha.

Nixtieq nagħti prosit lil kulmin ħadem biex illum għandna dawn l-emendi quddiemna u nawgura lill-kunsilli lokali ta' Malta u Għawdex kollha ħidma aħjar għall-belt u r-raħal rispettiv tagħhom.

Grazzi, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: Nirringrazzjak.

Iktar rimarki, jekk jogħġobkom?

L- Onor. Herrera.

ONOR.

JOSE` HERRERA: Sur President, l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna huwa neċessarju, jagħmel sens u hemm qbil dwaru miż-żewġ naħat tal-Kamra.

Fil-fatt kif qalu l-kelliema ta' qabli, l-idea li jkun hemm dan l-iskrutinju mill-ministeru responsabbli mill-kunsilli lokali tqajmet ukoll waqt waħda mil-laqgħat tal-PAC meta kienu qed jiġu eżaminati l-estimi u r- rapporti finanzjarji ta' wħud mill-kunsilli lokali u nstab li dawn kellhom ċerti deficits għax ovvjament il-gvern irid isib rimedju biex kemm jista' jkun, ma jkunx hemm kunsilli lokali li jkollhom deficits simili.

Issa l-kunsilli lokali ilhom jeżistu xi għaxar snin jew 11-il sena, u fil- bidu ma kenux jagħtu l-attenzjoni rikjesta lill-aspetti finanzjarji tagħhom, anke għax kellhom dak li jissejjaħ "teething trouble".

Kif għedt diġa', diversi kunsilli lokali kienu qed imexxu b'deficit.

Jien m'iniex qed ngħid li l-kunsilli lokali kienu qed jagħmlu dan b'intenzjoni ħażina għax ħafna drabi dan ma kienx il-każ, imma forsi minħabba li kellhom ħerqa żejda u kienu qed jaraw kbir iżżejjed, minħabba li kellhom nuqqas ta' esperjenza jew inkella minħabba negliġenza.

Madanakollu għalija li kunsill lokali jtella' ċertu ammont ta' dejn huwa aġir abbużiv, u iktar 'il quddiem se nispjega għaliex.

Fil-fatt xi darba jew oħra ż-żewġ naħat tal-Kamra kkritikaw dan l-aġir abbużiv, u fl-aħħar il-kunsilli lokali - forsi anke minħabba li saħansitra fil-ġurnali tagħna nkitbu artikli dwar dan l-aġir abbużiv - rrealizzaw li kienu qed jesaġeraw u allura bdew jużaw iktar kawtela bir-riżultat li llum, minkejja li l-problema għadha teżisti, naqset sostanzjalment.

Forsi min qed jismagħni jistaqsi: Allura mhux daqstant ieħor huwa ħażin meta l-gvern jissellef il-flus jew jipproġetta ħażin?

U mhux daqstant ieħor huwa ħażin li ministeru jonfoq iktar mill-flus li jkunu ġew ivvotati lilu?

Ir- risposta hija din; li għalkemm illum spiss nitkellmu dwar is- sussidjarjeta`, fil-verita` l-kunsilli lokali tagħna mhux veru qed jimxu b'sussidjarjeta` f'dawk li huma finanzi.

Hemm pajjiżi fejn il-gvernijiet lokali tagħhom - u qed nuża l-kelma "gvernijiet" apposta - għandhom sistema ta' tassazzjoni lokali.

Jekk inħarsu lejn ċerti pajjiżi kbar insibu li dawn għandhom sistema fejn minbarra li jkollhom kunsill lokali għal kull belt jew raħal, ikollhom ukoll dawk li jissejħu "parochial councils".

Per eżempju, f'Oxford, li jien inħobb inżuru ħafna, minbarra li hemm il-kunsill lokali ta' Oxford, hemm diversi parochial councils, u din il-belt, li ta' min jgħid li l- popolazzjoni tagħha hija ikbar minn dik ta' pajjiżna, għandha dritt tagħmel ċerti tassazzjonijiet, kemm diretti kif ukoll indiretti, fejn imbagħad naturalment il-parochial councils jieħdu parti mill-flus li jivvotalhom il- kunsill lokali ta' Oxford.

Hemm ukoll pajjiżi, speċjalment pajjiżi federali, li jħaddmu sistema fejn minflok ma jkollhom il-kunsilli lokali, kull żona jkollha l-parlament tagħha u min-naħa tiegħu, il-gvern ċentrali jagħti s-sussidjarjeta` assoluta tiegħu.

Madanakollu minħabba ċ-ċokon ta' pajjiżna u minħabba li l-popolazzjoni tagħna hija daqs dik ta' belt jew raħal ta' pajjiżi oħra - fil-fatt il-popolazzjoni tagħna ta' 400,000 hija kbira daqs dik ta' Catania, ta' Palermo u ta' Reggio Calabria - wieħed ma jistax jippretendi li aħna noperaw bl-istess mod li joperaw pajjiżi oħra, li kif qed ngħid, huma ferm ikbar minna.

Il-kunsilli lokali tagħna jixbħu ħafna lill-parochial councils jew inkella lis-civic communities ta' pajjiżi oħra għax anke dawn, filwaqt li għandhom ċertu awtonomija vis-a-vis l-belt jew ir-raħal tagħhom, biex jieħdu l-fondi jiddependu fuq assemblea leġislattiva oħra.

Il-kunsilli lokali ta' pajjiżna, bħall-parochial councils jew is-civic communities ta' pajjiżi oħra, jiddependu fuq il-Parlament għal dawk li huma fondi, u Allaħares ma kienx hekk għax kieku konna nkunu qed noħolqu sistema ta' tassazzjoni ulterjuri, liema sistema mhux biss tmur kontra l-politika Laburista imma anke kontra l-ispirtu tal-Kostituzzjoni tagħna, li tgħid li l-unika istituzzjoni fil-pajjiż li għandha dritt tilleġisla fuq kwestjonijiet ta' tassazzjoni hija l-istituzzjoni tal-Parlament, li huwa magħmul mir- rappreżentanti tal-poplu.

F'Malta kulħadd jidher li huwa kuntent b'din is- sistema, u allura jekk il-Parlament Malti jgħaddi vot għal kunsill lokali partikolari, dak il-kunsill lokali huwa marbut b'dik is-somma, jaqbel jew ma jaqbilx.

Jekk imbagħad ikun hemm xi kunsilli lokali li jonfqu iktar mill-ammont li jkun ġie vvotat lilhom, dawn ikunu qed jabbużaw għax ikunu qed japproprjaw flejjes għalihom li ma kenux ġew ivvotati lilhom minn dan il-Parlament, li huwa ultra vires.

Fil-fatt dan l-abbuż sar kemm-il darba f'pajjiżna, u għalhekk il-Parlament kellu jintervjeni.

F'Malta l-istampa finanzjarja m'hijiex daqshekk ċara għax kif nafu lkoll, fuq livell nazzjonali għandek id-deficit, li issa ilu jeżisti mhux ħażin u li huwa biċċa wġigħ ta' ras ġmielha.

Illum m'huwiex il-mument li wieħed jiddibatti l-għaqal ta' l-oppożizzjoni jew tal-gvern u se ngħid biss li f'dan il-Parlament kulħadd jiddibatti biex jara kif nistgħu nnaqqsu dan id- deficit ħalli nagħmluh kemm jista' jkun aċċettabbli.

Imbagħad pajjiżna għandu wkoll il-problema tad-dejn nazzjonali, li llum sploda, u fil-fatt dalwaqt jilħaq is-somma ta' Lm1.5 biljun.

Ta' min jgħid li biex il-gvern iħallas l-interessi biss fuq dan id-dejn kollu, irid joħroġ flus iktar milli joħroġ flus għall-ikbar ministeru ta' pajjiżna, u allura bir-raġun kollu, kemm il-gvern kif ukoll l-oppożizzjoni jinsabu kawti u attenti ħafna li ma jiġrix l-istess fuq livell lokali, iktar u iktar għax dawn jafu li filwaqt li l-gvern ċentrali, b'xi mod jew ieħor, jista' jissellef, anke billi joħroġ bonds, il-kunsilli lokali ma jistgħux jagħmlu l-istess għax m'għandhomx il-poter li jagħmlu dan.

Għalhekk jekk il-kunsilli lokali jispiċċaw b'dawn id-djun kollha, ma jkunux jistgħu jiffunzjonaw, u kulma jkunu jistgħu jagħmlu s-sindku, il-viċi- sindku u l-kunsilliera huwa li jilbsu l-midaljun u jattendu għaċ-ċerimonji.

Din il-kwestjoni hija preokkupanti, u jkun tajjeb jekk il-Parlament jilleġisla biex jagħti ċerti poteri lill-ministru, li wieħed jispera li juża dawn il-poteri ġodda b'ċerta kawtela, għax hawnhekk m'aħniex qed nitkellmu dwar xi tribunal, xi bord jew xi entita` governattiva imma qed nitkellmu dwar demokrazija fuq livell lokali.

Min-naħa l-oħra, billi l- kunsilli lokali huma eletti mill-istess poplu, dawn irid ikollhom ċerta awtonomija, anke għal dak li huwa nfiq, għax jekk nikkreaw il-kunsilli lokali u ma nħalluhomx imexxu kif jidhrilhom huma, l-iskop li għalih ikunu twaqqfu l-kunsilli lokali jisfaxxa fix-xejn.

Tkun idea tajba wkoll illi jekk lill-kunsilli lokali nneħħulhom l-awtonomija fiskali tagħhom, jinħatar commissioner jew segretarju għal kull kunsill lokali li jkun responsabbli hu f'dak li għandu x'jaqsam ma' fondi.

Pero` naturalment aħna naqblu li wieħed irid iżomm bilanċ, u naħseb li dan l-abbozz ta' liġi kif inhu, qed iżomm bilanċ, anke għax fost affarijiet oħrajn, qed naraw li l-ministru se jingħata l-poter li lill-kunsilli lokali jagħmlilhom speċi ta' benchmarks ta' kemm jistgħu jonfqu mill-vot mgħoddi lilhom.

Fil-fatt fid-diskors tiegħu, il-Ministru Gatt qal li huwa mhux biss qiegħed jispera li l- kunsilli lokali ma jmexxux b'deficit imma li jmexxu b'surplus ta' 10%, u jekk ma jagħmlux dan, il-ministru qed jingħata d-dritt li jekk jidhirlu li jkun meħtieġ, iżomm porzjon mill-ammont li jkun ġie vvotat lill-kunsilli lokali sabiex b'hekk jassigura li jkun hemm rimedju għal kull bilanċ negattiv li dawn ikunu qed jagħmlu.

Fil-fatt is-sustanza kollha ta' l- abbozz ta' liġi li għandna quddiemna hija proprjament din; li l-ministru responsabbli mill-kunsilli lokali se jingħata l-poter u d-dritt li jekk kunsill lokali jkun qed jonfoq iktar milli jiflaħ u jkun qed imexxi b'deficit, huwa jkun jista' jżommlu porzjon mill-flus li jkunu ġew ivvotati lilu, u dan mhux biex jerġa' jinjettahom fil-consolidated fund imma biex iħallas id-djun li jkun qed jagħmel l-istess kunsill lokali.

Jekk imbagħad jirriżulta li dan il-kunsill lokali jibqa' jmexxi bi traskuraġni, allura f'dak il-każ il-gvern se jkun jista' jissikkah iktar billi jfakkru li huwa "istituzzjoni awtonoma" għax huwa xorta waħda jinsab taħt il-kappa tal- gvern ċentrali, u allura jekk huwa m'huwiex se jmexxi skond il-linji gwidi tal-gvern ċentrali, il-gvern ċentrali se jibda jamministralu flusu hu, u f'ċirkostanzi estremi, l-infiq kollu li jagħmel dan il-kunsill lokali partikolari jkun irid jibda jiġi approvat mill-istess ministeru.

Din hija xi ħaġa pożittiva.

Sur President, ġieli kien hemm ukoll każijiet fejn kunsilli lokali ma ġabux id-dokumenti li kellhom iġibu skond artiklu 64 ta' l-Att dwar il-Kunsilli Lokali jew ma għamlux ir-rapporti finanzjarji li kellhom jagħmlu meta ġew rikjesti biex jagħmlu dan.

Huwa veru li l-gvern se jkollu dritt jikkontrolla, pero` jekk kunsill lokali ma jġibx id-dokumenti u ma jagħmilx ir-rapporti finanzjarji li suppost jagħmel, il-gvern jista' jibqa' ma jkunx jaf bid-deficit li jkun qed jagħmel dan il-kunsill lokali.

Għalhekk kien meħtieġ l-gvern ikollu l-għodda biex ikun jista' jikkontrolla anke f'dawn il-każijiet, għax huwa inutli li tgħaddi liġi jekk imbagħad f'ċerti każijiet, il-gvern ma jkunx jista' jikkontrolla.

Fil-fatt anke hawn, permezz ta' dan l-abbozz ta' liġi l-gvern qed iżomm id- dritt li jżomm porzjon mill-flus li jkun ivvota lill-kunsill lokali partikolari, pero` din id-darba mhux biex iħallas id-djun li dan il-kunsill lokali jkun għamel imma biex jippenalizza lil dak il-kunsill lokali li ma jkunx ġab d-dokumenti jew inkella ma jkunx ippreżenta r-rapporti meta kellu jippreżentahom, imbasta dan il-porzjon ma jeċċedix il-1% tal-flus ivvotati lil dan il-kunsill lokali.

Issa hawn ta' min iżomm quddiem għajnejh li kunsill lokali li ma jkunx qed imexxi kif suppost, ikollu interess li jgħatti d-deficit li jkun qed jagħmel, anke jekk jispiċċa biex iwikkih lill- kunsilliera ta' warajh, u allura wieħed jistaqsi: Id-deterrent ta' 1% huwa suffiċjenti?

Fl-opinjoni tiegħi, m'huwiex suffiċjenti, u jien naħseb li dan il-1% għandu jiżdied biex ikollok element ta' deterrent ferm iktar qawwi.

Għaliex?

Għax jekk il-kunsilli lokali ma jaderixxux ruħhom ma' dak hemm provdut f'artiklu 64 ta' l-Att prinċipali, il-gvern ma jkunx jista' jikkontrolla.

Issa jien m'iniex qed ngħid li wasal iż-żmien li jiġi nominat xi ombudsman jew inkella xi spettorat fuq livell lokali għax imbagħad naqgħu fir-redikolu, pero` naħseb li iva, il-gvern irid iżomm poter ikbar u jippenalizza b'iktar qawwa jekk ikun hemm dawn it-tip t'abbużi.

Ħalli mbagħad il-kunsill lokali, jekk jidhirlu mod ieħor, jingħata d-dritt li jmur quddiem il-qrati u jikkontesta.

Aspett ieħor li nixtieq nidħol fih illum jikkonċerna l-kwestjoni tad- donazzjonijiet.

Il-poteri tal-kunsilli lokali għal dawk li huma donazzjonijiet huwa limitat, u huwa limitat bi ħsieb; biex nipproteġu lill- istess kunsilli lokali.

Għaliex?

Għax bla ebda dubju, ġaladarba l- kunsilliera joperaw fl-istess lokal li jkunu ġew eletti minnu, dawn żgur li se jiġu bbumbardjati biex jagħtu d-donazzjonijiet mill-għaqdiet soċjali, politiċi, sportivi u kulturali ta' dak il-lokal.

Anke aħna l-Membri Parlamentari, li m'għandniex xi allowances biex minnhom nagħtu d- donazzjonijiet, niġu bbumbardjati minn dawn l-għaqdiet, aħseb u ara l- kunsilliera, li għandhom il-fondi pubbliċi u l-amministrazzjoni f'idejhom!

Għal din ir-raġuni, l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna qed jipprovdi għal dan billi qed jgħid li d-donazzjonijiet jistgħu jsiru biss skond l- iskedi li hemm.

Madanakollu xorta waħda jistgħu jiżolqu xi donazzjonijiet jew inkella jingħataw xi donazzjonijiet eċċessivi, speċjalment meta tkun ġejja xi elezzjoni, kif fil-fatt ġieli sar, u għalhekk dan l-abbozz ta' liġi qed jillimita kemm kunsill lokali jista' jagħti donazzjonijiet mill- vot tiegħu, u l-persentaġġ li ġie stabilit huwa ta' 0.5%.

Fl-opinjoni tiegħi, anke dan il-persentaġġ huwa baxx wisq, speċjalment meta wieħed jieħu in konsiderazzjoni li għalkemm hawn qed nitkellmu fuq donazzjonijiet, jekk per eżempju, għaqda kulturali tal-lokal tkun qed tippromwovi ċertu interess fil-lokal, ġaladarba din tiġi megħjuna finanzjarjament biex tagħmel dan mhux dik l-għaqda biss tgawdi imma l-lokal kollu.

Jien naqbel li għandu jiġi stabilit ċertu ceiling għal dawk li huma donazzjonijiet, pero` fil-fehma tiegħi s-ceiling ta' 0.5% huwa baxx wisq.

Sur President, l-aħħar punt li nixtieq nagħmel m'huwiex ta' natura finanzjarja imma lili jinkwetani ħafna, u hawn qed nirriferi għal dak li hemm ipprovdut fi fi klawsola 3.

Jien qatt ma qbilt li persuna li tkun ġiet eletta f'kunsill lokali, għax din, wara sentejn jew tlieta tiżżewweġ u tmur tgħix f'xi lokal ieħor għandha titlef is-siġġu.

Fil-fatt dan l-aħħar ġie rrapportat fuq il-ġurnali każ patetiku fejn bniedem litteralment tilef is-siġġu tiegħu fil-kunsill lokali li kien ġie elett fih minħabba li ismu jew l-identity card tiegħu ma baqgħetx tidher fir-reġistri jew fuq il- computer.

Jien ma nistax nifhem kif ma rnexxielniex insolvu din il- problema bil-konsegwenza li bniedem li ġie elett mill-poplu tal-lokal, u li allura jgawdi l-fiduċja tal-poplu tal-lokal, litteralment tilef is-siġġu tiegħu fuq żball tal-computer.

Din hija xi ħaġa inaċċettabbli u inċidenti bħal dawn iwaqqgħuna għaċ-ċajt u jirredikolawna.

Għalhekk ħadt pjaċir meta rajt li l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna qed jindirizza dawn it-tip ta' problemi billi qed jipprovdi li jekk persuna tkun ġiet eletta b'mod regolari fuq ċertu lokal, jekk din il-persuna ma tibqax tgħix hemm, ma titlifx is-siġġu tagħha.

Madanakollu issa nixtieq li wieħed jikkonsidra - din hija opinjoni personali tiegħi, u hawnhekk m'iniex qed nitkellem għan-nom tal-partit politiku li nifforma parti minnu - illi anke jekk persuna tkun marret toqgħod f'xi lokal ieħor qabel ma tkun saret l-elezzjoni tal-kunsilli lokali, din xorta waħda jkollha dritt toħroġ għal-local councils election li tkun se ssir f'raħal twelidha.

Kif jaf kulħadd, minkejja li mhux kulħadd jibqa' jgħix f'raħal twelidu, ħafna persuni, li jkunu għexu l-parti l-kbira ta' ħajjithom hemmhekk, jibqgħu ddedikati ħafna għal dak ir-raħal tant li jibqgħu anke membri ta' l-għaqdiet kulturali, sportivi jew soċjali ta' dak il-lokal.

Per eżempju, hawn anke tobba li minkejja li ma jkunux baqgħu jgħixu f'raħal twelidhom, huma jkollhom il-klinika tagħhom hemmhekk, il-pazjenti tagħhom ikunu minn hemmhekk, ikunu membri fil-każin tal-banda tar-raħal, ikun hemm ukoll każijiet fejn ikunu saħansitra t-tobba ta' l-għaqdiet sportivi tar- raħal u jkunu aware tal-problemi kollha li jkollu r-raħal.

Għalhekk jien ma naqbilx li għax sempliċement dan it-tabib ma jkunx baqa' jgħix f'dak il- lokal, m'għandux jitħalla jikkontesta fl-elezzjoni tal-kunsill lokali ta' dak il-lokal.

Qed nara quddiemi lill-Onor.

Jean Pierre Farrugia.

L-Onor.

Jean Pierre Farrugia m'għadux joqgħod il-Furjana, imma dan ma jfissirx li m'għandux l-għeruq tiegħu fil-Furjana jew li m'għadux jaħdem bħala tabib fil-Furjana.

Daqskemm li kieku l-Onor.

Austin Gatt ma jibqax jgħix il- Belt, xi ħadd jista' jazzarda jgħidlu li m'huwiex mill-Belt!

Għalhekk wieħed ma jistax jeskludi a priori.

Jien m'iniex qed ngħid li dan is- suġġeriment li qed nagħmel għandu jitwettaq bilfors, pero` nixtieq li għallinqas jiġi diskuss għax kulħadd iħobb jaħdem fil-post fejn ikollu l- irbit u l-interess tiegħu.

Per eżempju, jien naħdem u ngħix kważi l-ġurnata kollha ġo belt partikolari, u involut b'mod attiv fl-għaqdiet soċjali ta' din il-belt, u għalhekk lili wieħed ma jistax jeskludini minn dik il-belt.

Wara kollox lanqas il-presidenti tal-każini tal-baned ma jkunu ġejjin bilfors mill- istess raħal, bħall-president tal-Vilhena Band Club, li għalkemm huwa Furjaniż, ma joqgħodx il-Furjana.

Wieħed irid iżomm quddiem għajnejh li f'Malta r-riżorsi umani huma limitati ħafna tant li fl-elezzjonijiet ta' ċerti kunsilli lokali lanqas biss joħorġu kandidati biżżejjed, u hija biċċa wġigħ ta' ras għaż-żewġ partiti politiċi li f'ċerti rħula żgħar, fejn il- popolazzjoni ġieli tkun ta' inqas minn 1,000, isibu kandidati ta' kwalita`.

Ara f'lokalitajiet kbar, bħal Tas-Sliema jew Birkirkara, huwa iktar faċli li ssib nies ta' kwalita` li jkunu lesti li joħorġu għall-elezzjoni tal- kunsill lokali.

Għalhekk ta' min jikkonsidra dan is-suġġeriment li qed nagħmel.

Naturalment għandu jkun hemm ċerti kriterji biex, per eżempju, jekk jien Għawdxi ma nkunx nista' nikkontesta fl-elezzjoni tal-Kunsill Lokali tal- Belt jew ta' Tas-Sliema, imma jekk bniedem ikun imwieled f'dak il-lokal u jkollu ċerti konnessjonijiet ma' dak il-lokal, ma nara xejn ħażin li dan jingħata d-dritt li jikkontesta għall-elezzjoni tal-kunsill lokali ta' dak il-lokal.

Nerġa' ngħid li din hija idea tiegħi u m'iniex qed ngħid li għandha ssir mil-lum għal għada jew li għandha ssir hekk, pero` naħseb li ta' min jagħtiha xi ftit food for thought.

Per eżempju, jien naf Ħamruniż li ma jistax jikkontesta fl-elezzjoni tal-Kunsill Lokali tal-Ħamrun għax m'għadux joqgħod hemmhekk, u dan minkejja li huwa għex xi 40 jew 50 sena minn ħajtu fil-Ħamrun u għadu attiv fl-għaqdiet ta' dan il-lokal.

Din hija ħasra għax dawn ikunu nies li verament iħobbu l-lokal tagħhom.

Sur President, issa se nitkellem fuq xi ħaġa li diġa' tkellimt fuqha, għalkemm mhux f'dan il-Parlament.

Dak li jikkawża li kunsill lokali jonfoq iktar mill-budget tiegħu huwa l-fatt li filwaqt li l-voti tal-kunsilli lokali huma baxxi, l-aspettattivi taċ-ċittadini huma kbar.

Il-politika Laburista f'dan ir-rigward hi - u naħseb li l-gvern Nazzjonalista jaqbel ma' din il-politika wkoll, għalkemm forsi m'hux qed jinkoraġġiha biżżejjed - hija li ċerti proġetti jsiru b'partnership bejn il-kunsill lokali konċernat u l-gvern ċentrali jew inkella bejn il-kunsilli lokali stess.

Naħseb li kulħadd jaqbel miegħi li hemm ċerti proġetti li għalkemm huma tajbin, huma kbar wisq biex jiġu amministrati jew introdotti mill-kunsilli lokali weħidhom.

Sfortunatament minħabba l-pika żejda li jkun hemm bejn kunsill lokali u ieħor, ħafna drabi dawn ma jaslux biex jagħmlu ċerti proġetti bejniethom, b'mod reġjonali, imma jien naħseb li tkun xi ħaġa pożittiva li jekk ikun se jsir xi proġett kbir li jkun se jiġi jiswa l- flus, dan isir fuq livell reġjonali.

Fil-fatt il-partit Laburista jħeġġeġ din it-tip ta' politika f'dawk il- kunsilli lokali fejn għandu maġġoranza, u żgur li meta jerġa' jkun fil- gvern, huwa se jieħu diversi inizjattivi biex isiru anke proġetti bejn il- kunsilli lokali u l-gvern ċentrali, għax filwaqt li l-kunsill lokali jkun jista' jservi ta' għajnuna lill-gvern minħabba li dan ikun iktar aware tal- bżonnijiet tal-lokal, min-naħa l-oħra l-gvern ċentrali jkun jista' jservi ta' għajnuna lill-kunsill lokali minħabba li huwa jkollu l-mezzi neċessarji biex jużufruwixxi dak il-proġett.

Din l-idea li tidher qed titħaddem attwalment, m'hijiex ideali.

Għaliex Għawdex huwa differenti mid-distretti l-oħra?

L-idea hija li Għawdex inqisuh bħala reġjun, u dan mhux għax l-Għawdxin m'humiex Maltin.

Imma peress li huma isola għandhom karattru għalihom u għandhom bżonnijiet partikolarissimi, li huma forsi iktar partikolari minn belt għal belt jew minn distrett għal distrett f'Malta.

Il-fatt li inti isola tikkreaa ċerta awtonomija b'mod awtomatiku.

Pajjiżi kbar li għandhom l-isoli magħhom iħarsu lejhom bħala reġjuni.

Aħna nemmnu li biex Għawdex jiffunzjona diffiċli li l-proġetti jsiru għal-lokal biss, imma jekk isiru fuq livell reġjonali jsiru aħjar.

Allura l-idea li jkollok forum fejn jiltaqgħu il- forzi tal-kunsilli lokali kollha f'daqqa forsi joħorġu ftit tal-flus bejniethom – il-ftit tal-ftit flimkien jagħmlu ħafna – biex ċerti proġetti fuq livell reġjonali jkunu jistgħu jitwettqu.

Jekk ma jsirx hekk, b'kunsilli żgħar b'vot żgħir lanqas biss tkun tista` tħallas l-ispejjeż amministrattivi.

Imma jekk tingħaqad u jkollok forum fejn tiddiskuti fuq livell reġjonali inti tkun tista` twettaq forsi dak li għalik ikun ħolma.

Jiena naħseb li l-idea li tikkrea dawn it-tip ta` reġjuni m'hijiex idea ħażina.

Naturalment dan it-tip ta` kunsill ikunu jistgħu jipparteċipaw fih il-membri parlamentari.

Sur President, ħaġa oħra li wieħed irid japprezza wkoll hija l- limitazzjonijiet tal-kunsilli.

Aħna l-politiċi rridu noqogħdu attenti kif nitkellmu fuq il-kunsilli u kif nindirizzaw il-problemi tagħhom.

Jiena niftakar li ftit xhur ilu fl-aħħar kampanja elettorali f'waħda mill- attivitajiet li jsiru fid-distrett kont mistieden biex nindirizza lill- kumitat distrettwali tagħna u kien hemm ukoll l-Onor.

Alfred Sant u waqt li kien qed jitkellem għamel kumment li lili laqatni ħafna.

L-Onor.

Alfred Sant lil dawk preżenti qallhom hekk: Jiena ġejt hawnhekk biex nitkellem fuq il-bozza tat-triq.

Dan ma jfissirx li l-kunsilli lokali qegħdin hemm biex isewwu l-bozza tat-triq.

Imma dan qalu biex jenfasizza l-limitazzjonijiet tal-kunsilli u li l-kunsilli qegħdin hemmhekk biex jamminstraw il-lokal tagħhom biss u mhux biex jinħlew f'dibattitu li jikkonċerna biss il- politika fuq livell nazzjonali.

Naħseb li dak kien il-messaġġ li l-partit Laburista beda jagħti kull fejn kien hemm elezzjoni fuq livell lokali.

Għalina l-politika tal-kunsilli lokali hija politika li tenfasizza u tissottolinja verament x'inhuma l-funzjonijiet tal-kunsilli lokali.

Din nenfasizzawha biex il-kunsilli ma jinħlewx f'dibattiti u f'ħolm li ma jispettax lilhom, qisu għandek cross debate politiku.

Kieku lill-kunsilli lokali f'Malta li huma tant żgħar inħalluhom jaħdmu 'l hinn mill-politika jiffunzjonaw aħjar.

Dik hi l-ieda tagħna għax li qed jiġri huwa li tant tidħol politika partiġġjana, anke fuq livell lokali, li xi kultant li dawn flok jamminstraw il-ġid tal-lokal tagħhom jinħlew biex iservu bħala paraventu għall-partit politiku li jkunu jirrapreżentaw, u dan huwa ħażin.

Din kienet is-slogan tagħna fl-aħħar elezzjonijiet tal-kunsilli lokali.

L-Onor.

Alfred Sant kien ġie mgħajjar li uża l-calculator għax beda jgħid x'persentaġġi wettqu l-kunsilli mill-wegħdi li għamlu.

Hekk trid tagħmel biex tindirizza kampanja elettorali tal-kunsilli lokali u mhux toqgħod tgħid xi proġetti u pjanijiet għandu l-partit u ssemmi l-Ewropa u l- politika barranija.

Mhux hekk tindirizzaha kampanja elettorali fuq livell lokali imma bil-calculator f'idejk.

Kulħadd beda jidħak imma fuq hekk ivvotaw in-nies.

Hekk trid tagħmel, taqbad il-calculator u tgħid: Isma', kien hemm wegħda li se jsir dak il-pont, kien hemm wegħda li se ssir dik it- triq u kien hemm wegħda li se jitħawwlu dawk is-siġar.

Kemm twettqu minn dawn il-wegħdiet?

Dak li jridu mill-kunsilli lokali n-nies.

Ma jridu xejn spettakolari.

Ma jridux parlamenti lokali jew gvernijiet lokali, imma kunsilli.

L-importanti hu li meta dak li jkun ikollu xi problema livell lokali jmur quddiem il-kunsill lokali u mingħajr ma joqogħdu jħarsu lejn il- kulur politiku jipprovaw isolvulu dik il-problema.

Dik hija l-ħolma tal- kunsilli lokali.

Aħna naqblu mal-kunsilli u nħeġġuhom.

Pero` sfortunatament f'pajjiżna hawn polarizzazzjoni politika eċċessiva – imkien fid-dinja m'hawn din il-polarizzazzjoni politika li ddejjaq lil kulħadd, kważi anke lilna – u naħseb li kien żball fundamentali li dan ir-reġim li jeżisti daħħalnih anke fuq livell lokali u l-poplu tagħna risposta.

Il- poplu jrid kunsilli li jgħarfu l-limitazzjonijiet tagħhom u li jwettqu l- wegħdiet elettorali fil-limitazzjonijiet tagħhom.

Dak huwa li jrid il-poplu u dik hija d-direzzjoni tal-Partit Laburista f'dik li hija politika lokali.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Michael Frendo.

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Sur President, jiena ħadt gost nisma` lill-Onor.

Herrera jgħid li l-Partit Laburista huwa favur il-kunsilli lokali għax qisu li meta l-partit Laburista jkun favur xi ħaġa dejjem jasal tard.

Kien hemm żmien meta l-partit Laburista – mhux il-partit Laburista t'issa imma l- istess Partit Laburista mmexxi diversament – kien kontra l-kunsilli lokali bħalma kienu kontra l-Kostituzzjoni ta` l-Indipendenza u bħalma issa huma kontra l-Unjoni Ewropea.

Jiena nawgura li l-istess moviment li għamlu fuq il-kunsilli lokali jagħmluh fuq aspetti oħra politiċi f'dan il-pajjiż.

Pero` jiddispjaċini li narahom dejjem jaslu tard u l-iktar ħaġa li tinkwetani hija li meta jaslu tard, ħafna drabi iżommu lura wkoll lill- pajjiżna fl-iżvilupp politiku tiegħu.

Sur President, illum għandna abbozz li essenzjalment qiegħed jirfina u jsaħħaħ liġi il-liġi eżistenti dwar il-kunsilli lokali, liema liġi ħadem fuqha dan il-gvern u li fl-opinjoni tiegħi kienet suċċess enormi fil- prattika tagħha f'dan il-pajjiż.

Naturalment ikun hemm ups and downs f'kull kunsill lokali.

Ikun hemm kunsill lokali aħjar minn ieħor, kunsill lokali effiċjenti iżjed minn ieħor u kunsill lokali li finazjarjament ikun jaf jamministra aħjar minn ieħor.

Imma madanakollu m'hemmx dubju li bl- introduzzjoni tal-kunsilli lokali dan il-pajjiż m'għadux bil-poter ikkonċentrat mhux biss f'idejn ftit nies jew f'idejn il-gvern imma l-poter illum ġie mferrex fuq il-livelli kollha.

Jien naħseb li l-iktar riflessjoni importanti li rridu nagħmlu, anke meta jkollna liġi bħal din, hija li l-metodu ta` kif dan il-pajjiż huwa ggvernat illum huwa drammatikament differenti minn kif kien sabu dan il-partit meta wara ħafna snin tela` fil-gvern.

Naħseb li drammatikament tbiddel il-mod kif jittieħdu d-deċiżjonijiet.

U jekk hawn eżempju tal-prinċipju tas- sussidjarjeta` - issa se nisimgħu ħafna fuqu wkoll fil-konvenzjoni Ewropea u fl-Ewropea – huwa eżattament il-liġi tal-kunsilli lokali u l-mod kif il- gvern lokali qed jiżviluppa f'dan il-pajjiż u ċioe` fil-ħsieb, li wara kollox huwa ħsieb demokristjan, li kemm jista` jkun id-deċiżjonijiet iridu jittieħdu fl-iktar livell viċin in-nies abbażi tal-fatt li jkunu l-iktar effettivi.

Jiġifieri inti għandek tieħu deċiżjonijiet fil-livell l-iktar qrib tal-poplu basta jkunu deċiżjonijiet magħmulin b'mod effettiv.

Allura l-kunsilli lokali mhux biss twaqqfu, imma baqa` dejjem jiżdidilhom il-poter tagħhom.

Naturalment minn żmien għal żmien ikun importanti li jkun hemm ċerti reviżjonijiet biex ikun hemm dejjem xprunar aħjar tal-liġijiet.

Waħda mill-bidliet li jdaħħal din il-liġi hija li jekk persuna tkun ikkwalifikata li tkun membru fil-kunsill lokali fiż-żmien ta` l-elezzjoni, meta dik il-persuna ma tibqax fuq dak ir-reġistru wara li hija tkun saret membru xorta tkun tista` tibqa` fil-kunsill.

Naħseb li dawn huma affarijiet raġonevoli u affarijiet li jassiguraw li ma jkunx hemm diffikultajiet tekniċi għax ir-realta` hija li n-nies huma marbutin mal- lokalita` pero` fin-natura tal-ħajja n-nies jistgħu wkoll ibiddlu l- lokalita` fejn ikunu joqogħdu.

Pero` dan ma jfissirx li għal dak il- perjodu ma jistgħux ikomplu jagħtu s-servizz tagħhom bħali membri fil- kunsill lokali tal-lokal li kienu joqogħdu fih qabel ma marru joqogħdu x'imkien ieħor.

Naħseb li jagħmel ħafna sens li emenda bħal din tidħol fil- liġi tagħna, bħalma jagħmlu sens l-issues l-oħra li huma msemmijin li għandhom jidħlu f'din il-liġi, inkluż dik li għandu jkun hemm limitazzjoni dwar in-natura ta` donazzjonijiet li jsiru kif ukoll l-ammont ta` kemm jistgħu jsiru donazzjonijiet għar-rigward tal-flus allokati għalihom u flus li jinġabru min-naħa tagħhom.

Sur President, fl-opinjoni tiegħi dawn huma affarijiet li huma raġonevoli u li din hija liġi li fil-fatt ta` amministrazzjoni aħjar.

Allura meta fl- istadju tat-tieni qari titkellem dwar liġi bħal din naħseb li tajjeb nirriflettu li pajjiżna llum għandu metodu differenti ta` kif in-nies iħarsu lejn il-gvern.

In-nies illum m'għadhomx iħarsu lejn il-gvern jew lejn id-deputati bħala dawk il-persuni li jridu jieħu ħsieb l-affarijiet tal-post fejn joqogħdu huma.

Illum in-nies draw li l-kunsilli lokali għandhom l-awtorita`, il-finanzi u l-obbligu li jieħdu ħsieb il-lokalita` tagħhom.

Fil-fatt wieħed jista` jinnota li sar titjib fuq l-aspetti kollha, sew fuq l-aspett ta` kultura sew fuq l-aspett ta` infrastruttura sew fuq l-aspett ta` manutenzjoni ta` postijiet pubbliċi sew fuq l-aspett ta` l-ambjent kif ukoll fuq aspett tat-tindif.

Wieħed jista` jara wkoll l- aspett tal-bankini u l-mod kif jinżammu l-postijiet.

Hemm ħafna affarijiet żgħar estetiċi u importanti bħalma huma l-ismijiet tat-toroq.

M'hemmx dubju, sar titjib fuq kull livell.

Għaliex dan it-titjib fuq kull livell?

Jiena naħseb li l-introduzzjoni tal-kunsilli lokali għamlet differenza kbira u għalhekk hemm dan it-titjib kollu.

Jiena nħoss li l-bidla li saret bil-kunsilli lokali kienet bidla li għamelt impressjoni qawwija fuq l-ambjent lokali f'pajjiżna.

Qabel konna ngħidu li l-Malti kapaċi jżommu d-djar tagħhom nodfa pero` barra mid-djarhom ma jagħtux kasu.

Jiena naħseb li l-kunsilli lokali taw kontribut biex nibdew inħossu li għallinqas il-lokalita` fejn noqogħdu hija parti mid-dar tagħna.

Li n-nies iħossuhom iktar parti mill-komunita` u iktar viċin it-tmexxija ta` dik il-komunita` naħseb li hija xi ħaġa posittiva immens.

Ma naħsibx li wieħed ikun qed jagħmel ħażin jekk ifakkar li kien dan il-gvern li ħadem biex isiru l-kunsilli lokali.

Illum dawn il-kunsilli lokali huma kunsilli li jiffunzjonaw, huma aċċettati mill-elettorat u kulħadd aċċetta l- importanza tagħhom.

Tant hu hekk li kien hemm ukoll diskussjoni fuq l- issue jekk il-partiti politiċi għandhomx joħorġu għall-kunsilli lokali.

Sur President, naħseb li hawnhekk ħafna drabi nħalltu l-argumenti u nġibu argument kontra xi ħaġa meta dik ix-xi ħaġa ma kellha x'taqsam xejn ma` l- argument tagħna.

Fil-fehma tiegħi l-issue hawnhekk hija jekk aħna nemmnux f'politika li hija serja għall-pajjiżna, jekk aħna nemmnux li l-politika trid tkun dejjem u neċessarjament dik il-politika li ngħidulha partiġġjana, jekk il-politika tridx tkun dik il-politika fejn wieħed jippika fuq xi punt jew ieħor, it-tip tal-politika tal-Corrida jew irridux li l-politika tkun serja u titkellem fuq il-policies ta` kif pajjiżna għandu jitmexxa u ta` kif il-lokalitajiet f'pajjiżna għandhom jitmexxew.

Il-Malta Labour Party, għal ħafna żmien, ipprova jgħid li m'għandux ikun hemm preżenza tal- partiti politiċi fil-kunsilli lokali.

Jiena naħseb li din hija negazzjoni tal-politika.

Illum huwa aċċettat li jkun hemm il-preżenza tal-partiti politiċi.

Fil-fatt il-Malta Labour Party, kif għedt, wara li jgħaddi ż- żmien jasal għaliha.

Sfortunatment jieħu daqsxejn taż-żmien biex jasal jgħid li jkun hemm bżonn li jsir ċertu bdil fil-pajjiż.

Il-partit politiċi jridu jagħtu sehemhom mhux biss fuq livell nazzjonali imma wkoll fuq livell lokali.

Irridu noqogħdu b'seba` għajnejn li dik il- politika nagħmluha b'mod serju u l-poplu Malti, fuq il-livell nazzjonali u fuq il-livell lokali, irid jagħmel mill-aħjar biex kontinwament jassessja l- performance tal-partiti politiċi u l-performance ta` min ikun qiegħed fuq il-livell nazzjonali u l-livel lokali u mbagħad meta jiġu għall- elezzjonijiet irid jirrifletti dik il-performance.

Naħseb li dan huwa l- iktar qies importanti u mhux jekk ikunx hemm partiti politiċi jew le.

Fil- fehma tiegħi huwa importantissimu għall-politika ġewwa pajjiżna li l- partiti politiċi jkunu involuti fuq il-livell kemm nazzjonali kif ukoll fuq livell lokali.

Wara kollox din hija l-impressjoni li għandi li jiġri fil- bqija ta` l-Ewropa - u mhux ta` l-Ewropa biss - fejn inti għandek l- organizzazzjoni politika li għandha programm ta` azzjoni politika li trid tmexxiha mhux biss fuq il-livell nazzjonali imma trid tmexxiha wkoll fuq il- livell lokali.

Allura huwa importanti li ma noħolqux l-idea li qisu min ikun fil-politika hija xi ħaġa ħażina.

Bl-atteġġjament li ħa l-Malta Labour Party meta qal li ma jridx li jkun hemm partiti politiċi fil-kunsilli lokali seta` kien qed iwassal dan il-messaġġ.

Speċi dak li qed nagħmlu fuq livell nazzjonali hija xi ħaġa li diġa` qed tirrita lil kulħadd u allura ma rridux inlaħħquha għal-livell lokali.

Fil-fehma tiegħi dan huwa atteġġjament assolutament ħażin.

Irridu kontinwament nivvalorizzaw il-politika fuq il-livell kemm nazzjonali kif ukoll fuq il-livell lokali billi nkunu serji f'dak li qegħdin nagħmlu, billi jkollna politika ċara u billi lin-nies nagħtuhom għażliet veri kemm fuq il-livell nazzjonali kif ukoll fuq il-livell lokali.

Allura anke n- nies li jieħdu l-esperjenza fuq il-livell lokali huwa wkoll mezz kif inti tħarreġ persuni li jkunu lesti li jagħtu servizz għall-komunita`.

Naħseb li anke dan huwa żvilupp importanti ħafna għall-kunsilli lokali f'pajjiżna.

Sur President, jiena naħseb li l-kunsilli lokali huma punt ta` riferenza importanti anke għall-informazzjoni u biex iċ-ċittadin ikun jista` jinqeda aħjar.

Illum qegħdin naraw l-introuduzzjoni ta` l-e-government kif ukoll diversi aspetti oħra ta` l-informatika.

Il-kunsilli lokali huma parti mis- sistema ta` l-Istat biex iċ-ċittadin ikun jista` jinqeda aħjar.

Qegħdin naraw li l-kunsilli lokali huma essenzjali fil-katina ta` servizzi li jista` jagħti l-Istat liċ-ċittadin.

Is-servizzi li jagħtu l-kunsilli lokali jagħmlu l-ħajja iktar faċli għaċ-ċittadini u naħseb li waħda mill- affarijiet li josserva hija li daħlet il-kultura li inti tirriferi ċerti affarijiet lill-kunsilli lokali.

Qabel kont tirriferi kollox lid-deputat jew tirriferi kollox fuq livell tal-parlament nazzjonali.

Illum daħlet il- kultura li ċerti issues tirriferihom lill-kunsilli lokali.

Fil-fehma tiegħi din hija xi ħaġa tajba, xi ħaġa li saħħet il-politika ġewwa pajjiżna, li saħħet il-mod kif jiġi ggvernat pajjiżna u naħseb li ċ- ċittadin illum huwa ħafna iktar moqdi aħjar fil-livell tal-kunsill lokali milli seta` kien jiġi moqdi mingħajr dawn l-istrutturi l-ġodda.

Dawn huma strutturi li ħadmu u strutturi li bla dubju ta` xejn kienu suċċess.

Illum ma tisma` lil ħadd jgħid li jmissna nneħħu l-kunsilli lokali.

Allura liġi bħal din tagħtina l-okkażjoni li ngħidu li dan is-suċċess huwa suċċess li ġab ħafna ġid għaċ-ċittadini Maltin.

Grazzi.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni kienet interrotta u baqgħet aġġornata.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali, jekk jogħġbu, iressaq l-aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

AUSTIN GATT: Sur President, nipproponi l-aġġornament tal-Kamra għal għada, it-Tlieta 11 ta` Ġunju, 2002 fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:-

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Kunsilli Lokali - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Konvenzjoni Ewropea - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li Jirregola Fondi Speċjali -Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Pensjonijiet - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Għaqdiet tal-Produtturi - Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar is-Sigurta' fl-Ikel - Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Kostituzzjoni tal-Kariga ta' Avukat Ġenerali u dik ta' Avukat tar-Repubblika – Tielet Qari; u

Riżoluzzjoni tal-Prim Ministru dwar il-qagħda fil-pajjiż - Kontinwazzjoni.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Pulizija ta' Malta - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Impiegi u r-Relazzjonijiet Industrijali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Amministrazzjoni ta' Art tal-Gvern - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Uffiċċju tal-Posta - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar ir-Referendi - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

Insejjaħ lill-Onor.

Jean Pierre Farrugia.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Grazzi, Sur President.

Nixtieq nirriferi għall-aġġornament li ħa l-Onor.

Joe Mizzi nhar l-Erbgħa filgħaxija, f'liema aġġornament jiena kont ukoll intervjenejt biex noġġezzjona għall-fatt li hu kien qed jgħid li ma kontx iffirmajt il-petizzjoni kontra l-moħqrija ta' l- annimali.

Dakinhar l-Onor.

Mizzi baqa` jsostni li jien ma ffirmajthiex.

Sur President, illum jiena nixtieq inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra kopja ta' parti minn din il-petizzjoni fejn hemm diversi firem tal-membri parlamentari, fosthom ta' l-Onor.

Evarist Bartolo, l-Onor.

Joe Cuschieri u tiegħi stess.

Sur President, għaliex persuna hawn ġew m'għandiex temmen persuna oħra?

Jiena ma nistax nifhem kif lanqas din il-ħaġa m'aħna kapaċi nagħmlu hawn ġew.

Illum jiena kont għand familja li lanqas taf b'din il-petizzjoni u din staqsiet kif ma naqblu fuq xejn.

L-Onor.

Joe Mizzi dehrlu li kellu jwieġeb b'dan il-mod wara l-aġġornament li ħadt jien.

Issa f'dan l-aġġornament jiena tkellimt għal kwarta u ma għamilt ebda referenza għal dak li ġara meta ġiet ippreżentata l-petizzjoni ħlief fl-aħħar parti fejn għedt - dan l-Erbgħa, 29 ta' Mejju - li wieħed jiskanta kif anke f'qasam fejn żgur li hemm qbil dwaru bejn iż-żewġ naħat, u f'ċirkostanza fejn kien hemm qbil bejni u bejn l-Onor.

Chris Cardona sabiex il-petizzjoni jressaqha f'ismi wkoll, jitkellem hu biss u jiena nieħu l-aġġornament ta' l-għada, xorta nsibu wieħed mill-old guard tal-partit Laburista li ma jħallix din it-tip ta' għaqda sseħħ.

Jiena jiddispjaċini ħafna nara dawn l-affarijiet.

Dawn it-tip ta' affarijet iwasslu biex ikun hawn nuqqas ta' fiduċja fis-sistema politika u fil-politiċi minħabba li jkun hemm xi persuna bħall-Onor.

Joe Mizzi li ma jħallix demm ġdid bħall-Onor.

Cardona u lili naħdmu u nippruvaw naraw fejn nistgħu naqblu sabiex pajjiżna jibqa` jimxi l-quddiem.

U huwa għalhekk li jinħolqu gruppi bħal NoGlobal, fejn l-NGOs u l-media jippruvaw jersqu lejn il-politiċi sabiex jaħdmu flimkien.

(Interruzzjonijiet) Għedt ukoll grazzi għax nemmen fil-korteżija, Sur President.

Jiena għamilt kritika kostruttiva fil-konfront ta' nies li qed jaġixxu b'dan il-mod.

(Interruzzjonijiet) U din nibqa` nsostniha għax huwa fatt. Mhux se nsemmi ismijiet għax jien għandi sens ta' rġulija.

Sur President, jien nemmnu jekk bniedem jgħidli li nqabad fit-traffiku minħabba purċissjoni li naf li kien hemm.

Jiena nemmnu jekk tabib jgħidli li kien qed jara pazjent jew pazjenta li kellha bżonnu dak il-ħin.

(Interruzzjonijiet) Jekk il-whip jgħid li ċempel ħames minuti qabel biex ifakkarni li hemm din il-petizzjoni, ma jfissirx li dan kien jaf bil- petizzjoni pero' minkejja dan l-Onor.

Mizzi lanqas emmen li ma kienx jaf.

Le, il-whip tiegħi ma kienx jaf bil-petizzjoni.

Sar jaf ħames minuti qabel.

Jien m'għedtlux biha għax ma dehrlix li kelli għalfejn, tant kien hemm qbil fuqha din.

Jiena m'għandi xejn personali kontra l-Onor.

Mizzi imma jiddispjaċini li ma jridx jifhem u jemmen lil ħaddieħor, u minn fuq jgħajrek giddieb u irresponsabbli.

Jien ma rridx nerġa nirrepeti biex ma nibqgħux għadejjin biha, biss irrid ngħid li ittra f' "The Times" ta' l- ewwel ta' Ġunju intitolata Petty Bickering - jiġifieri dehret wara li ħadt l-aġġornament jien u allura ma stajtx nirriferi għaliha - kienet tgħid hekk:

"I refer to the parliamentary report "Petition on animal cruelty leads to House discord May 23rd .

It is indeed sad that those supposedly enlightened men and women assigned the honourable duty to represent citizens in parliament, descend to petty bickering matches which have no consequence for the task at hand, namely the protection of animals.

Reading your report I can now proudly account myself one of the enlightened.

I have seen the light, I now know why this country has gone to the dogs.

Our sadistic animal hating compatriots need not bother throw acid in this sad nation's flea ridden face to get their kicks.

Our MPs are doing an excellent job unaided.".

U din il-persuna ffirmat b'isimha, Sur President.

Għandu raġun jikteb hekk u dan lili jinkwetani.

Jien m'għandix għalfejn ninkwieta għax inkun dħalt ħames minuti tard, Sur President.

Ninkwieta iktar meta nara demm ġdid ġo dan il-parlament jipprova jegħleb l-ostakoli li ilhom is-snin, imma jsib li lanqas fuq ċerti affarijet li żgur m'għandux ikun hemm kontroversja fuqha, ma jirnexxielu jasal.

Mr. Speaker, l-Onor.

Joe Mizzi saħansitra dehrlu li kellu jgħid ukoll li jien ma nkunx preżenti f'din il-Kamra.

Jien, Sur President, f'parlamenti barranin mort ukoll, naħseb li l-Onor.

Mizzi mar ukoll, u suppost li jaf li l-fatt li wieħed ikun preżenti għas-seduta kollha hija xi ħaġa unheard of.

Jien lanqas irrid inkun tant magħluq bejn erba` ħitan hawn ġew u ma nkunx viċin in-nies.

Jien irrid inkun viċin in-nies, imma madankollu qatt ma nqast minn dmiri minkejja li għandi x'nerfa' fuq spallejja.

Qatt ma nqast mid-dmirijiet tiegħi u qatt ma jien se nonqos mid-dmirijiet tiegħi.

Huwa inġust li niġi attakkat li jien wieħed minn dawk li ma nkunx preżenti hawn ġew.

Jien niġi għal kull seduta hawnhekk, u f'dik is-seduta stess kien hemm xejn inqas minn 21 membru parlamentari li assenta ruħu.

Qed nirriferi għas- seduta ta' nhar l-Erbgħa filgħaxija.

Kien hemm żewġ membri li kienu skużati għax kienu parti mill-konvenzjoni dwar l-Unjoni Ewropea pero' b'kollox dakinhar kien hemm 21 membru parlamentari assenti.

Ovvjament ikun hemm min ikun imsiefer, ikun hemm min ikun fuq xogħol u jkun hemm min ikun fuq xogħol tal-gvern, imma li tattakka membru parlamentari li sad-9:20p.m kien għadu hawn u tgħidlu li ma jkunx hawn meta taf li jkun preżenti f'kull seduta hija daqqa below the belt.

L-istess kif kienet daqqa below the belt li tgħid li jien ma ffirmajtx il-petizzjoni li nitlob il-permess biex inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Hawn permess biex jitpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra d-dokument li rrifera għalih l-Onor.

Farrugia?

(Onor. Membri: Iva).

Il-permess ingħata.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Estratt minn petizzjoni kontra l-krudelta` ta' l-annimali, iffirmata minn għadd ta' persuni u ppreżentata fil-Kamra f'seduta numru 742 tat- 22 ta' Mejju 2002.

MR SPEAKER: Aktar rimarki?

L-Onor.

Michael Bonnici.

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Mr Speaker, dan l-aġġornament kien ipprogrammat għall-ġimgħa l-oħra, proprju għall-Erbgħa, 5 ta' Ġunju meta d-dinja kollha ċċelebrat jum l-ambjent.

Din hija tema speċjali fis-sens li llum il-ġurnata l-ambjent huwa l-iktar ħaġa għall-qalb dawk li verament iħobbu jaraw li pajjiżna jkun nadif u li jkun hemm ukoll il-kura assoluta ta' dak kollu li jsebbaħ lil pajjiżna u ta' dak kollu li jagħmel lil pajjiżna ġawra fil- Mediterran.

Mr. Speaker, jiena ma rridx inkun distruttiv f'dan l-aġġornament imma nixtieq nagħmel mistoqsija.

Nistgħu nibqgħu nieħdu aktar l-ambjent f'termini politiċi?

L-Onor.

Jean Pierre Farrugia għadu kemm qal li f'ċerti materji m'għandniex indaħħlu politika.

L-istess huwa l-ambjent.

Jagħmel aktar sens jekk nikkonsidraw din il-materja hekk sensittiva f'termini ekonomiċi u soċjali u jkun tajjeb jekk inneħħu t-termini politiċi proprju mill-materja ta' l-ambjent ġewwa pajjiżna.

Aħna pajjiż verament żgħir u allura aktar għandu jkun hemm koperazzjoni bejnietna.

Huwa inutli li noqogħdu ngħajru lil xulxin għaliex ma tkunx saret xi biċċa xogħol u jkun aħjar jekk naraw x'nistgħu nagħmlu aħna bħala individwi, kull wieħed u waħda minna ġewwa pajjiżna biex inżommu l-ambjent verament kif jixraq lil pajjiżna.

Mil-lat politiku m'għandniex noqogħdu nikkritikaw biss jew inkella noskuraw l-affarijiet jew ma noħorġux l-ideat.

Kulħadd għandu jikkontribwixxi għal din il-materja tant u tant importanti li tiswa' ħafna wkoll mil-lat ekonomiku u mil-lat soċjali.

Qed insemmi dawn l-aspetti għax mil-lat ekonomiku, permezz ta' ambjent aħjar, pajjiżna jista' jaqla' aktar flus b'mod speċjali foreign currency li permezz tagħha nkunu nistgħu nsostnu lilna nfusna bi proġetti oħra.

Mill-banda l-oħra meta nirreferi għal-lat soċjali nkun qed infisser mil-lat ta' saħħa.

Aħna nafu kemm ikollna kontaminazzjoni ta' l-arja mill-industrija, mill-karozzi u minn elf ħaġa oħra.

Din it-tip ta' kontaminazzjoni tipperikola s-saħħa u allura għandna nieħdu l-prekawzjonijiet kollha.

Dan id-diskors jiena rripetejtu diversi drabi kemm fuq il-gazzetti, kemm permezz ta' xi aġġornament kif ukoll permezz ta' xi diskors f'dan il-parlament dwar xi liġi li jkollha x'taqsam ma' l-ambjent.

Illum qed nerġa' nirrepetih għax huwa importanti li wieħed ikompli jagħmel enfasi sħiħa biex innisslu kuxjenza verament nazzjonali għal din il-materja tant importanti u tant vitali għal kull wieħed u waħda minna.

Mr Speaker, wieħed ma jridx jinsa wkoll li kien taħt gvern Nazzjonalista fl- 1991 permezz tal-liġi dwar l-ambjent li ġew introdotti ċerti miżuri.

Imbagħad għaxar snin wara nħasset il-ħtieġa importanti u urġenti li jkun hemm reviżjoni ta' dik il-liġi u fl-2001 dan il-parlament reġa' ħareġ att dwar l-ambjent li fih kienu inklużi termini oħra aktar moderni u aktar aġġornati mal-qabża li bdiet tagħmel id-dinja kollha għall-protezzjoni ta' l-ambjent kemm f'termini lokali kif ukoll f'dawk reġjonali.

Il-Kunsill ta' l-Ewropa fl-1996 – jiġifieri meta kienet ilha biss ħames snin l-ewwel liġi biex tħares l-ambjent - ukoll ħareġ direttivi lill- ministri ta' l-istati membri.

Dawn id-direttivi jesiġu commitment qawwi mill-pajjiżi membri.

Saret enfasi wkoll sabiex dawn id-direttivi, li huma tip ta' enforcements, ikunu parti mil-liġijiet tal-pajjiżi membri inkluż pajjiżna u hekk għamel il-gvern.

Il-gvern minn dak iż-żmien 'il hawn għaqqad flimkien żewġ entitajiet li kienu importantissimi.

Dawn huma s-sezzjoni mill-planning authority li kienet imsejħa l-environment management unit, li kienet tat kontribut tajjeb, u l-environment protection department li kien jagħmel parti mid- dipartiment tax-xogħlijiet pubbliċi.

Bil-liġi l-ġdida dawn iż-żewġ entitajiet proprju ngħaqdu flimkien u għandna l-awtoritaż magħrufa bħala l- Malta environment and planning authority.

Dan ifisser li issa m'għandniex żewġ setturi maqsumin.

Qabel spiss kienet issir il-mistoqsija: Min se jieħu ħsieb l-environment, il-planning authority li kellha l-environment management unit jew inkella d-dipartiment għall-ambjent dak li kellu l- environment protection department?

Kien hemm konflitt bejniethom, imma llum il-ġurnata dawn ingħaqdu flimkien.

B'dan il-mod għaqqadna l-isforzi tagħna flimkien biex isir sforz wieħed biex l-ambjent insostnuh kif għandu jkun.

B'dan il-mod ukoll nittamaw li f'pajjiżna jiżdied ukoll l-enforcement f'dak li jirrigwarda l-ambjent.

Mr Speaker, wieħed irid jikkonsidra wkoll li pajjiżna fih ftit inqas minn 400,000 ruħ pero' għandu biss area ta' madwar 330 kilometri kwadri, jiġifieri għandna pajjiż densely populated.

Jekk niftakar tajjeb huwa Singapore li jgħaddina f'dik li hija densita'.

F'kull kilometru kwadru aħna għandna jgħixu 1,200 persuna.

Dan juri kemm f'pajjiżna hemm bżonn aktar tħaris l-ambjent b'mod speċjali fejn jidħlu aspetti li jistgħu jagħmlu ħsara lis-saħħa tal-poplu.

Dan grazzi wkoll għal miżuri li ttieħdu matul iż- żmenijiet anke bit-twaqqif tal-planning authority u bl-istructure plan tagħha.

Din l- istructure plan tieħu ħsieb li tinżamm ċerta art agrikola bħala l-pulmun ta' pajjiżna fejn wieħed jista' jmur jiddeverti, jieħu arja pura u nadifa.

Nafu ma tantx huwa possibbli, imma qed nagħmlu kull mezz possibbli biex l-arja nżommuha kemm jista' jkun nadifa.

Waħda mill-iktar affarijiet li rnexxiet mill-1988 'l hawn meta ħarġet it- temporary provision scheme ta' fejn jista' jinbena, fejn ma jistax jinbena qatt ma ġie mittiefes ħlief f'xi eċċezzjonijiet verament żgħar.

Aħna naraw li anke dan ħalla effett pożittiv qawwi.

Fil-fatt f'dawk li huma flats, minn 40% ta' l-ammont ta' applikazzjonijiet li kien hemm għand l-awtorita' ta' ippjanar fl-1993 telgħu għal 52% għax kien hemm l-ekonomija fuq l-art.

Per eżempju maisonettes fl-1993 kellna 22% ta' l-ammont ta' applikazzjonijiet li kien hemm għand l-awtorita' ta' ippjanar u llum dawn telgħu għal 31%.

Ta' min igħid li fil-każ ta' maisonette, fuq plot wieħed jinbnew żewġt idjar.

It-terraced houses, minn 34% ta' l-applikazzjonijiet kollha fl-1998 illum niżlu għal 17% għax indunajna li ma jistax ikun li tibqa' tokkupa plot għalik waħdek imma jeħtieġ li tekonomizza l-art u f'dik is-sit iddaħħal iktar minn familja waħda.

Nixtieq ngħid xi ħaġa wkoll dwar il-kuxjenza nazzjonali beyond all proportions li għaddejja bħalissa dwar il-landfills.

Nafu li fżdan il- qasam għandna problemi kbar bħal m'hija dik tal-Magħtab u x'se jsir minnha, pero` wieħed irid jifhem li ma jistax ikun li f'dan il-pajjiż nibqgħu għaddejjin bl-idea li jqumu l-irwiefen kollha għal kull proposta li jkun hemm mingħajr ma jiġi studjat jew jiġi maħsub x'hemm wara dawk il-proposti.

Jiena m'inix neħodha kontra n-nies ta' Birżebbuġa għax ma jridux li tinbena landfill ġewa Bengħisa u m'inix neħodha kontra dawk il-persuni li qegħdin viċin il-Magħtab fejn il-gvern qed jipproponi li ssir landfill oħra f'parti oħra, m'inix kontra dak is-settur li qed joġġezzjona minħabba l-impatt fuq it-turiżmu, imma rridu nifhmu li aħna mhux sempliċement qbadna biċċa area bħalma kient oriġinarjament il-Magħtab matul is-snin 70 u għedna li issa se jibda jintefa' l-iskart mingħajr l-ebda programm ta' xejn.

Dan li l-poplu jrid jifhem li issa se jkun hemm programm ta' waste management.

Hemm bżonn li wieħed jara x'inhuma l-impatti u mhux naqbdu u ngħidu le għal ħaġa.

Il- gvern qed jonfoq miljuni ta' liri għal dan il-għan.

Nafu x'jiġifieri meta għandek ħafna tipi ta' skart kollu mħallat flimkien.

Il-household material, affarijiet tossiċi, affarijiet ta' industrija u materjal tax-xogħol tal- bini kollox imħallat flimkien u allura bilfors trid tara x'hemm u x' m'hemmx qabel tibda tagħmel xi ħaġa.

Mr Speaker, niftakar li madwar sena jew sentejn ilu kien hemm proposta li viċin il-lokalita` tiegħi fejn kien se jkun hemm jkun hemm diviżjoni ta' l- iskart.

Anke jien kont ipprotestajt, imma qabel ridt nara x'hemm fil- proposta.

F'dak il-każ ma kienx se jkun hemm household waste imma kien se jkun hemm affarijiet tal-ħġieġ u ħadid, li dawn ma jħammġux u għandna bżonnhom.

Hawnhekk jidħol il-kunċett tat-three R's jiġifieri reduce, re- use u recycle.

Jekk m'aħniex se nimxu ma dan il-kunċett m'aħna se nagħmlu xejn.

Irridu nimxu mil-lat pożittiv, ejja naraw x'inhu l-aħjar għal pajjiżna.

Ejja naraw x'inhu l-iktar bżonn u ejja naraw li dak li nagħmlu nagħmluh sewwa, bil-għaqal u b'management tajjeb biex mhux jiġri li wara ftit imur out of hand kompletamnet.

Mr Speaker, nixtieq insemmi wkoll l-afforestation project li qed isir bħalissa.

Irrid ngħid ukoll li l-gvern qed jaħseb fit-tul u mhux in the short term, u billi nikkritikaw li ma sar xejn ma nieħdu xejn.

Qed isir xogħol u sar ukoll tindif ta' postijiet li ilhom żmien twil biex jitnaddfu.

Dan l-aħħar rajna tindif fil-Kalkara, fin-naħa ta' Delimara u n- naħa ta' l-iMnajdra fejn kemm kien hemm postijite mimlijin terrapin, u materjal mormi matul is-snin li ħadd qatt ma ta kas.

Il-gvern qabad il- barri minn qrunu u beda jnaddaf, jiġifieri qed nagħmlu xi ħaġa, pero` waqt li qed nagħmlu qegħdin ukoll nistudjaw għal-iktar ħidma estensiva biex pajjiżna nġibuh fi stat verament li jkun jixraq għal ġawhra tal-Mediterran.

Ma tantx fadalli ħin u għalhekk naqgħlaq billi ngħid li hemm bżonn nagħtu kas tal-pollution.

Qegħdin nikkontrollaw u qegħdin nieħdu miżuri biex innaqqsu l-ħsara tossika li qed issir fl-arja.

Il-pollution ta' l-arja qed tkun ta' dannu għas-saħħa tal-pubbliku u jiena nispera li din il-materja terġa' tieħu spinta qawwija u jerġa' ssir sforz qawwi biex isir dak li hemm bżonn.

L-aħħar ħaġa li rrid ngħid hija li hawn Mata rridu nkomplu ninkoraġġixxu dawk l-aġenziji li qegħdin jaħdmu kemm jifilħu fil-qasam ta' l-ambjent.

Per eżempju l-kumpannija Maltija Edible Oil - u nsemmiha b'isimha għax verament ħadt pjaċir u kulmin għandu għal qalbu l-ambjent japprezza dak li qed tagħmel - qed tiġbor il-catering oil b'mod legali mill-catering establishments u tikkonvertih f'bio-diesel li ġie pprovat fil-fabbrika tagħha tagħha stess fuq xi makni.

Nispera li jkolli ċans darb'oħra li nerġa' nkompli fuq din il-materja tant importanti, għax ikun tajjeb jekk kull wieħed u waħda minna jikkontribwixxi għal dan l-ambjent.

M'għandniex noqogħdu biss ngħajtu u nikkritikaw imma għandna nikkritikaw anke pożittivament biex dak li għandu jsir, isir fl-aħjar interess għall- Maltin kollha.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada, it-Tlieta, 11 ta' Ġunju, 2002 fis-6:00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill- Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

ĦADDIEMA TEKNIĊI - OVERTIME

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l- Ministru tgħid kemm kienu s-sigħat ta' overtime li saru matul is-sena li għaddiet mill-ħaddiema tekniċi, eċċ fid-dipartiment li jaqgħu taħt ir- responsabbilta` tad-dekasteru tagħha?

Kemm minn dawn is-sigħat tħallsu u kemm għad iridu jitħallsu?

Kemm kien in-numru ta' ħaddiema li ħadmu l-overtime u f'liema dipartiment sar dan l-overtime?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Qiegħda nagħti hawn taħt l-informazzjoni mitluba rigward in-numru ta' sigħat li saru matul is-sena li għaddiet mill-ħaddiema tekniċi, eċċ f'kull dipartiment, in-numru ta' dawn il-ħaddiema kif ukoll is- sigħat li tħallsu minnhom fl-2001.

|Diparti|Numru ta' |Numru|Numru | |ment |Ħaddiema |ta' |ta' | | |li ħadmu |sigħa|sigħat | | |overtime |t li |li | | |fl-2001 |nħadm|tħallsu | | | |u |fl-2001 | | | |fl-20| | | | |01 | | |Servizz|3 |296.5|276 | |i | | | | |Korpora| | | | |ttivi | | | | |Custome|535 |17,93|11,342 | |r | |7 | | |Service| | | | |s | | | | |Proġett|16 |1,587|1,491 | |i u | | | | |Żvilupp| | | |

ĦADDIEMA TEKNIĊI - OVERTIME

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienu s-sigħat ta' overtime li saru matul is-sena li għaddiet mill-ħaddiema tekniċi, eċċ fid-dipartiment li jaqgħu taħt ir- responsabbilta` tad-dekasteru tiegħu?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Qiegħed nagħti hawn taħt l-informazzjoni mitluba rigward in-numru ta' sigħat li saru matul is-sena li għaddiet mill- ħaddiema tekniċi, eċċ f'kull dipartiment u s-sigħat li tħallsu.

|Dipartim|Numru |Numru |Numru | |ent |ta' |ta' |ta' | | |ħaddiem|sigħat |sigħat | | |a |li |li | | |Li |nħadmu |tħallsu | | |ħadmu |fl-2001|fl-2001 | | |overtim| | | | |e | | | | |Fl-2001| | | |Uffiċċju|2 |85 |85 | |tal-Prim| | | | |Ministru| | | | |Dipartim|1 |704 |704 | |ent ta' | | | | |l-Inform| | | | |azzjoni | | | | |Stamperi|52 |9,555 |9,555 | |ja | | | | |tal-Gver| | | | |n | | | | |Uffiċċju|1 |392 |392 | |Elettora| | | | |li | | | |

ĦADDIEMA TEKNIĊI - OVERTIME

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienu s-sigħat ta' overtime li saru matul is-sena li għaddiet mill-ħaddiema tekniċi, eċċ fid-dipartiment li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tad-dekasteru?

ONOR.

AUSTIN GATT: Qiegħed nagħti hawn taħt l-informazzjoni mitluba rigward in-numru ta' sigħat li saru matul is-sena li għaddiet mill-ħaddiema tekniċi, eċċ f`kull dipartiment, is-sigħat li tħallsu minnhom u kemm għad iridu jitħallsu.

|Diparti|Numru |Numru |Numru ta' | |ment |ta' |ta' |sigħat li | | |ħaddiem|sigħat |tħallsu | | |a li |li ħadmu|fl-2001 | | |ħadmu |f'overti| | | |l-overt|me | | | |ime |fl-2001 | | | |fl-2001| | | |M.J.L.G|NIL |NIL |NIL | |. | | | | |A.G. |NIL |NIL |NIL | |Law |1 |3 |3 | |Courts | | | | |Local |29 |2070.75 |2070.75 | |Council| | | | |s | | | |

PULIZIJA - SAN ĠILJAN - BEJGĦ TA' XORB ALKOĦOLIKU

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-pulizija identifikawx xi ħwienet fl-inħawi ta' San Ġiljan, u dan mhux eżattament f'Paceville, li qed ibigħu fliexken tax-xorb alkoħoliku lil tfal li għad m'għandhomx 16-il sena?

Jista' jara li l-pulizija tieħu ħsieb li ċerti ħwienet tal-merċa ma jibqgħux miftuħin wara l-ħin biex ma jsirx bejgħ ta' fliexken sħaħ ta' xorb alkoħoliku lil żgħażagħ taħt l-eta`?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li ma jirriżultax li ġew identifikati mill-pulizija xi ħwienet kif imsemmi fil-mistoqsija.

Informat ukoll li l- pulizija tad-distrett ta' San Ġiljan jagħmlu ronda fl-inħawi, sabiex jassiguraw li l-ħinijiet ta` l-għeluq tal-ħwienet jiġu osservati.

SKEJJEL - TUCKSHOPS/CANTEENS

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid f'din is-sena skolastika li waslet biex tispiċċa kemm saru spezzjonijiet fit-tuckshops/canteens ta' l-iskejjel biex jiġi identifikat jekk hux qed isir bejgħ ta' dak li jissejjaħ junk food lit- tfal?

F'liema skejjel saru?

Meta?

X'instab?

Ittieħdu passi kontra min qed imexxi dawn it-tuckshops/canteens?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li skond il-kondizzjonijiet tal-kuntratt għall-kiri ta' tuckshops, min imexxi t-tuckshop huwa marbut x'għandu u x'ma għandux ibigħ u fost dawn hemm il-junk foods.

Matul din is-sena skolastika li waslet biex tispiċċa, saru tliet spezzjonijiet minn spetturi tas-saħħa pubblika f'kull skola li fiha hemm tuckshop.

Ma saru ebda rapporti, la minn dawn l-ispetturi sanitarji u lanqas mill-kapijiet ta' dawn l-iskejjel, li nbiegħu xi junk foods minn xi skola.

PULIZIJA - LOGĦBA BEJN IL-BIRGU U ST.

GEORGE'S

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid min jiddeċiedi kemm għandu jkun hemm pulizija preżenti fil-grounds tal-football?

Jista' jiġġustifika l-ftit pulizija li kienu preżenti għal-logħba tat-tielet diviżjoni play off bejn il-Birgu u St. George's fis-centenary stadium nhar il-Ħadd 19 ta' Mejju?

Jaf il-Ministru li din kienet logħba magħrufa bħala high risk?

Jaf li għal-logħba ta' inqas interess ikun hemm aktar pulizija?

Jaf li f'din il- logħba partikolari l-pulizija ma setgħux jikkontrollaw kullimkien u kien hemm min qabeż fil-ground wara l-logħba?

Jaf li weġġa' pulizija li ġie attakkat minn numru ta' supporters?

Kontra kemm-il persuna ttieħdu passi fuq kontravvenzjonijiet ta' l-ordni pubblika fl-istess logħba?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li għal-logħba msemmija mill-Onor.

Interpellant il-pulizija ħadet ħsieb li jkun hemm numru adegwat ta' pulizija skond ma kienu jirrikjedu ċ-ċirkostanzi.

Fil-fatt kien hemm 12-il pulizija u spettur.

Dan huwa d-doppju li jkun hemm fin-normal.

Informat ukoll li dwar l-inċident li nqala` fejn membru tal-korp weġġa' ħafif, hemm proċeduri pendenti quddiem il-qorti kontra erba' persuni.

PULIZIJA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' l-Ministru jagħti dettalji ta' kemm ġew irrapportati inċidenti tat-traffiku fil-junctions imsemmija hawn taħt għal kull sena, mill-1987 sa l-1991?

F'kemm minn dawn ġew irrapportati ġrieħi ta' natura gravi, u kemm minnhom kienu fatali? - roundabout ta' Santa Luċia (qabel tibda Triq tal-Barrani)

- ħruġ minn Ħal Tarxien għal ġo Triq tal-Barrani

- ħruġ mit-Triq tal-Gudja għal ġo Triq tal-Barrani

- ħruġ minn Triq San Leonard għal ġo Triq tal-Barrani

- ħruġ minn Vjal 25 ta' Novembru (Zejtun) għal ġo Triq tal-Barrani

- roundabout ta' Bir-id-Deheb

- ħruġ mit-triq ta' Marsaxlokk għal ġo Triq tal-Barrani.

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant mhux disponibbli taħt forma kompjuterizzata.

PULIZIJA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' l-Ministru jagħti dettalji ta' kemm ġew irrapportati inċidenti tat-traffiku fil-junctions imsemmija hawn taħt għal kull sena, mill-1997 sa 2001?

F'kemm minn dawn ġew irrapportati ġrieħi ta' natura gravi, u kemm minnhom kienu fatali?

- roundabout ta' Santa Luċija (qabel tibda Triq tal-Barrani)

- ħruġ minn Vjal 25 ta' Novembru (Żejtun) għal ġo Triq tal-Barrani

- roundabout ta' Bir-id-Deheb

- ħruġ mit-triq ta' M'Xlokk għal ġo Triq tal-Barrani.

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li tagħrif dwar inċidenti tat-traffiku huwa disponibbli taħt forma komputerizzata mill-1 ta' Jannar 1998 u jinżamm bit-toroq u mhux eżatt bil-post kif mitlub mill-Onor.

Interpellant.

Għaldaqstant it-tagħrif disponibbli huwa kif jidher fuq it-tabella li qiegħed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra.

HOUSING - MOSTA

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jara li l-każ tal-persuna li isimha qiegħed jintbagħat separatament u li tgħix fis-sular ta' fuq jigi mogħti lilha flat groundfloor u dan minħabba mard li tbati minnu hija stess u minħabba li għandha familja li għadha qed trabbi, liema każ diġà huwa f'idejn il-housing?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien informat li l-każ qed ikun ikkonsidrat.

KUNSILLI LOKALI - PARKING

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid fuq liema kriterju ittieħdet id-deċiżjoni mill-kunsill lokali ta' San Pawl il-Baħar li Triq Parades, San Pawl il- Baħar, fejn hemm ħafna residenti bil-karozza privata tagħhom, ġew esklużi li jipparkjaw ft-triq tagħhom stess meta ġiet imdaħħla bay kollha reserved li tibqa' sejra sal-kantuniera u eskludiet parkeġġ għal madwar 30 vettura?

Jarax li din id-deċiżjoni li ttieħdet minn min hu suppost responsabbli, qed tiddiskrimina bil-kbir mar-residenti?

ONOR.

AUSTIN GATT: Bħalma jaf l-Onor.

Interpellant, il-Kunsilli Lokali huma korpi statutorji ta' gvern lokali b'personalita` legali distinta u fil- qadi tal-funzjonijiet tagħhom jaġixxu skond il-prijoritajiet, esiġenzi u l- mezzi tagħhom.

Għaldaqstant nissuġġerixxi lill-Onor.

Membru li jirriferi l-mistoqsija tiegħu lill-kunsill tal-lokalita` billi l-funzjoni li qed jirriferi għaliha, fil-fatt hija waħda mir-responsabblitajiet tal-kunsill.

NAXXAR - BEJGĦ TA' ART

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' l-Ministru jinformana għal liema raġuni biċċa art ġewwa n- Naxxar (L581/77) ħarġet għall-bejgħ darbtejn u d-darbtejn ġiet irtirata?

Hemm ħsieb li terġa' toħroġ u jekk iva, meta?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li l-offerti li saru fl-ewwel sejħa ma ġewx aċċettati minħabba li d-dipartiment ħass li seta' jġib prezz aħjar.

Fit-tieni sejħa ż-żewġ offerenti li kienu interessati fuq din l-art bdew proċeduri legali kontra d-dipartiment ta` l-artijiet għax kull wieħed minnhom ippretenda li jieħu d-dritt ta` l-ewwel rifjut peress li din l-art tmiss ma' proprjeta` tagħhom.

In vista ta` dan id-dipartiment iddeċieda li ma jagħti t-tender lil ħadd.

It-tender tista` terġa` toħroġ meta d- dipartiment jidhirlu li ma hemmx problemi legali.

PEMBROKE - LUNA PARK - SPETTURI TAS-SAĦĦA U S-SIGURTA`

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk kienx hemm xi spetturi tas-saħħa u s-sigurta` li marru jiċċekkjaw jekk il-volum qawwi ta' mużika tal-luna park f'Pembroke hijiex fil-limiti permissibbli?

Xi spezzjonijiet għamlu?

X'riżultati kien hemm f'dawn l-ispezzjonijiet?

X'passi ttieħdu?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab informat li l-Awtorità għas-Saħħa u s- Sigurtà fuq il-Post tax-Xogħol, li hi responsabbli li jiġu osservati l- provvedimenti tal-liġi dwar is-saħħa u s-sigurta` tal-ħaddiema fuq il-post tax-xogħol, ma rċeviet ebda rapport dwar l-ilment imsemmi mill-Onor.

Interpellant.

B'danakollu, l-awtorità se tieħu l-passi neċessarji biex jiġi aċċertat li l-ħaddiema fl-istabbiliment indikat ma jsofrux dannu għal saħħithom.

MOSTA - SKOLA SEKONDARJA LILY OF THE VALLEY

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid xi ħsarat strutturali jirriżulta li hemm fis-sala ta' l-iskola sekondarja Lily of the Valley tal-Mosta?

X'effett ħallew dawn il-ħsarat fuq il-bqija tal-bini ta' l-iskola?

X'passi se jittieħdu biex jissewwew dawn il-ħsarat u meta?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li qed jiġu verifikati analisi fuq is-saqaf tal-concrete tas-sala ta' l-imsemmija skola li x'aktarx ikun hemm bżonn li jinbidel.

S'issa ma rriżulta ebda effett ieħor fuq il-bqija tal-bini ta' l- iskola.

MELLIEĦA - TAS-SELLUM - ĊIMITERJU

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid meta se jsir ix-xogħol li hemm ippjanat għar-riabilitazzjoni taċ-ċimiterju militari fl-inħawi tas-Sellun fil-Mellieħa biex ikun jista' jintuża mir-residenti tal-lokal?

X'xogħol se jsir?

Se jiġu offruti għall- bejgħ l-oqbra taċ-ċimiterju?

Meta?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninsab informat li x-xogħol li hemm ippjanat għar- riabilitazzjoni taċ-ċimiteru militari fl-inħawi tas-Sellun fil-Mellieħa, aktar magħruf bħala tal-Jugoslavi għadu qed jiġi studjat.

Diġà saru diskussjonijiet ma' l-Awtorità ta' l-Ippjanar dwar x'permessi jkunu meħtieġa għax-xogħol eventwali.

Ix-xogħol meħtieġ fuq oqbra, passaġġi u soqfa huwa estensiv.

Wara li tali xogħol jitlesta u n-numru ta' oqbra għall-bejgħ jiġi determinat, dawn jingħataw kif isir f'ċimiterji oħra tal- gvern, skond il-waiting list li diġà qiegħda tinżamm.

PULIZIJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid x'permessi hemm għall-attività li għaddejja tal-luna park f'Pembroke?

Għal liema jiem u għal liema ħinijiet tista' topera din il-luna park?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li l-luna park imsemmija mill-Onor.

Interpellant għandha permess li topera mit-2 sad-29 ta` Ġunju 2002, bejn id- 9.00 a.m. u s-1:00pm u mill-5:00pm sa nofs il-lejl.

Dan il-permess tal- pulizija inħareġ wara li kien hemm clearance mid-dipartiment ta' l-artijiet u mill-kunsill lokali.

PULIZIJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid xi lmenti rċeviet il-pulizija dwar storbju mil-luna park f'Pembroke?

X'passi ħadet?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li l-pulizija kellha lmenti permezz ta` telefonati anonimi, li f`dan il-luna park kienet qed tindaqq mużika b'volum għoli.

Dan kien għall-ħabta ta' l-10:30 p.m. Il-pulizija aċċediet fuq il-post fejn instab li l-mużika li kien hemm kienet tali li normalment ikun hemm f`dawn il-luna parks.

Madankollu il-persuna responsabbli ġiet imwissija mill-pulizija sabiex ma toħloqx inkonvenjent.

PULIZIJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' l-Ministu jgħid x'livell ta' volum ta' mużika għandu permess il-luna park f'Pembroke?

X'evalwazzjoni saret mill-pulizija dwar il-livell ta' volum permess?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li l-permess maħruġ mill-pulizija għal- luna park imsemmija mill-Onor.

Interpellant huwa li l-mużika tista' tindaqq biss sal-11:00 p.m. Jekk ikun hemm ilmenti l-pulizija tinvestiga u tieħu l- passi meħtieġa skond dak li jirriżulta.

GOZO CHANNEL - BEJGĦ TA' IKEL FUQ IL-VAPURI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l- Ministru tgħid kemm hemm nies impjegati mal-Gozo Channel li qed jieħdu ħsieb il-catering fuq il-vapuri tal-Gozo Channel?

Tista' tgħid sarx profitt jew telf mill-catering fuq il-vapuri?

Tista' tgħid kemm kien it- telf jew profitt għas-sena li għaddiet?

Tista' tgħid hux minnu li xi xogħol ta' l-ikel li jinbiegħ fuq il-vapuri mhux isir mill-impjegati tal- Gozo Channel?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Il-catering fuq il-vapuri tal-kumpannija Gozo Channel isir mill-impjegati ta' kuntrattur.

Il-kumpannija timpjega direttament bniedem wieħed biss biex jieħu ħsieb l-operazzjoni tal- catering, inkluż il-kontroll.

Sal-ġurnata tal-lum dejjem sar profitt mill-catering fuq il-vapuri, iżda minn meta l-kumpannija ħadet f'idejha l-operazzjoni tal-bejgħ mis-sena 2000, il-profitti żdiedu.

Fis-sena finanzjarja li għaddiet, il-catering operation ħalliet qligħ nett ta' madwar Lm63,000.

Nistgħu nikkonfermaw li x-xogħol ta' l-ikel li jinbiegħ fuq il-vapuri ma jsirx mill-impjegati tal-Gozo Channel.

KOTTONERA - GĦALLIEMA - TALBA GĦAL TRASFERIMENT

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm għalliema mis-sena 1995 sal-lum fl-iskejjel ta' Bormla, Birgu, Isla u Kalkara separatament li talbu transfer?

Kemm minnhom ġew milqugħa?

F'liema lokalita` kienu residenti dawk li għamlu dawn it-talbiet?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-informazzjoni mitluba dwar l-iskejjel primarji msemmija qed titpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra.

GOZO CHANNEL - INĠINIERA

L-ONOR.

CARMELO BORG staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid jekk f'dawn l-aħħar ġranet daħlux inġiniera mal- kumpannija Gozo Channel?

Jekk fl-affermattiv, x'inhu n-numru ta' l- inġiniera li ġew ingaġġati?

X'inhi n-nazzjonalita` ta' dawn l-inġiniera?

Jekk fin-negattiv, hemm ħsieb li jiġu ngaġġati inġiniera mal-kumpannija msemmija?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninsab informat li b'seħħ mill-1 ta' Marzu ta' din is-sena, il-kumpannija Gozo Channel ingaġġat erba' chief engineers.

Tnejn minn dawn l-inġiniera huma ta' nazzjonalità Bulgara, li wieħed minnhom ġie ingaġġat wara li Bulgaru ieħor irriżenja, wieħed Eġizzjan u wieħed Tork.

Tajjeb jingħad li dawn l-inġiniera ġew ingaġġati wara li ma kienx hemm applikanti wara li saru l-proċeduri normali għall-impjieg f'kumpanniji parastatali.

KOTTONERA - SKEJJEL - GĦALLIEMA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid fuq liema kriterji jiġu posted għalliema ġodda?

Jista' jgħid jekk hux minnu li l-aħħar fl-għażla jkunu skejjel tal-Kottonera?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-għalliema ġodda jiġu posted skond ir- riżultat (order of merit) ta' l-interviews u skond il-vakanzi li jkun baqa' wara li jkunu ġew effettwati t-transfers ta' l-għalliema regolari, skond it- talba tagħhom.

Jiġi kkonsidrat ukoll il-post tar-residenza ta' l- għalliema.

Ir-risposta għat-tieni domanda hija definittivament fin-negattiv peress li għalliema ġodda fil-Kottonera li jiġu minn ta' quddiem jintbagħtu fil- Kottonera.

BORMLA - POLIKLINIKA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jivverifika l-ilmenti li saru fil-konfront tal-poliklinika ta' Bormla nhar is-Sibt l-1 ta' Ġunju 2002, u dan għax ma nqdewx nies li marru biex jieħdu injections?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Informat li skond investigazzjoni li saret jidher li fl-1 ta' Ġunju 2002 mar klijent bit-tarbija biex din tiġi mlaqqma fiċ- Ċentru tas-Saħħa ta' Bormla.

Jirriżulta li dak il-ħin l-infermiera kienet f'kamra oħra.

Il-klijent, minflok ma stenna fil-waiting room, kif wieħed mistenni li jagħmel, iddeċieda li jitlaq.

COACHES TA' SPORT

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm coaches ta' l-isport li għandhom il- permess jaħdmu ma' xi għaqda sportiva f'Malta u Għawdex?

Kemm minnhom għandhom il-permess jaħdmu, anke fuq bażi part-time ma' xi skola?

Taħt liema kondizzjonijiet?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li d-dipartiment taż-żgħażagħ u sport ma jkollux informazzjoni dwar permessi ta' xogħol tal-coaches ta' l-isport.

Id-dipartiment jagħmel biss rakkmandazzjonijiet lill-Management and Personnel Office meta jiġi mitlub jagħmel dan f'każ ta' coach barrani li japplika biex jaħdem f'Malta.

Informat ukoll li ma hemmx coaches ta' l-isport li huma impjegati f'xi skola, la fulltime u lanqas part-time.

Minn żmien għall-ieħor, assoċjazzjonijiet ta' l-isport jingħataw permess biex jagħmlu coaching f'xi skejjel ta' l-Istat, dejjem fil-kondizzjoni li ma jesiġux ħlas.

ETC

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm persuni li għandhom aktar minn 40 sena u qed jirreġistraw għax-xogħol?

Mil-liema lokalità ġejjin?

Kemm ilhom jirreġistraw?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra tabella li turi l-informazzjoni mitluba dwar persuni ta' 40 sena jew fuqhom li kienu qed jirreġistraw għax-xogħol fuq l-ewwel u t-tieni parti tar-reġistru f'April 2002.

BORMLA – BUS TERMINUS

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jara li terġa' tibda ssir karozza tal- linja diretta kull filgħodu mit-terminus ta' Bormla sa St. Luke's Hospital?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li diskussjonijiet ma' l-Assoċjazzjoni tat-Trasport Pubbliku dwar dan is-servizz għadhom għaddejjin.

DIPARTIMENT TAD-DRENAĠĠ - DIRECT ORDERS

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u l- Infrastruttura: Jista' l-Ministru jwieġeb mistoqsija 33789, jista' jagħti lista tad-direct orders li ngħataw mid-dipartiment tad-drenaġġ, anke dawk li ingħataw wara talba għal quotation, mill-bidu tas-sena 2001 sal-lum?

Xi jkopri dan ix-xogħol?

Lil min ingħata u x'inhu l-valur tax-xogħol li sar?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar.

DWEJRA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru twieġeb mistoqsija 33780?

B'riferenza għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari 33656, tista' l-Ministru tgħid kemm-il fażi fih il- proġett tat-tindif tad-Dwejra?

Meta hu ppjanat li jinbeda x-xogħol li fadal u meta hu maħsub li jitlesta?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Jien informata li x-xogħol li fadal isir mhux kompitu tal-Ministeru għal Għawdex.

IMSIDA/SWATAR - TRIQ INDRI GRIMA

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jieħu l-passi meħtieġa biex qabel jitkompla l-asfaltar ta' Triq Indri Grima, Swatar Imsida, jinbidlu s- servizzi li hemm peress li dawn huma antiki u jenħtieġ li jinbidlu?

Jista' jieħu l-passi wkoll biex ix-xogħol jitkompla peress li bħalissa huwa wieqaf u dan b'inkonvenjent għar-residenti li saħansitra ma jistgħux jidħlu bil- karozza fejn joqogħdu?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li d-direttorat għat-toroq f'diskussjoni li kellu mal-utilities, irriżulta li dawn għandhom bżonn jibdlu biss il-komunikazzjonijiet tas-servizzi ta' l-ilma għal ġod-djar.

Is-Sindku ta' l-Imsida informa lid-direttorat li r-residenti kienu nkwetati li l-main tad-drenaġġ seta' għandu xi ħsarat u għalhekk id-direttorat għat- toroq qed jieħu l-passi biex issir inspection bis-CCTV.

Ix-xogħol għadu għaddej u l-kuntrattur ingħata struzzjonijiet mid- direttorat għat-toroq biex jassigura li kulħadd ikollu aċċess raġonevoli għall-proprjetà tiegħu.

KORS UNIVERSITARJU - SUĠĠETTI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija numru 33815 għad hemm bżonn li f'suġġetti fil-livell advanced studenti bilfors iridu jgħaddu minnhom fl-istess sessjoni sabiex jidħlu f'xi kors l-università?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li biex jidħlu f'xi kors fl-universita`, l- istudenti għandhom bżonn iċ-ċertifikat tal-matrikola u li jissodisfaw ir- rekwiżiti għad-dħul fil-fakulta` li jixtiequ.

Ir-regolamenti taċ- ċertifikat tal-matrikola jitolbu li l-kandidati jagħmlu żewġ eżamijiet fil- livell avvanzat u tliet suġġetti fil-livell intermedju u s-Systems of Knowledge f'sessjoni waħda, li tinkludi l-eżami ta' Mejju u l-eżami supplimentari f'Settembru.

Biex jikkwalifikaw għaċ-ċertifikat, il- kandidati jridu jġibu minimu ta' 44 punt minn 100, u jgħaddu minn suġġett ta' Grupp 1 (lingwa), suġġett ta' Grupp 2 (suġġett umanistiku jew suġġett kummerċjali), suġġett ta' Grupp 3 (xjenza jew matematika) u s-Systems of Knowledge.

Ir-rekwiżiti għad-dħul fil-fakultajiet huma differenti minn fakulta` għall-oħra.

ŻBILANĊ KUMMERĊJALI

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid x'qiegħed jagħmel il-gvern sabiex jindirizza l-iżbilanċ kummerċjali li jeżisti bejn Malta u pajjiżi li huma membri sħaħ fl-UE, meta skond l-istess quarterly review tal-bank ċentrali dan l-iżbilanċ qed jikber sakemm laħaq il-figura inaċċettabbli li Malta timporta 60% tal-bżonnijiet tagħha mill-UE u tesporta biss 30% tal-prodotti tagħha lejn l-UE?

ONOR.

JOHN DALLI: Niġbed l-attenzjoni ta' l-Onor.

Interpellant għal dan li ġej:

M'huwiex il-gvern li jiddeċiedi kif jimxi l-kummerċ, iżda l-privat.

Meta fil-passat il-gvern ipprova jikkontrolla l-kummerċ billi żamm l- importazzjoni minn ċerti pajjiżi, kif ukoll permezz ta' kontrolli oħra, dan xejn ma kellu effett sabiħ fuq l-ekonomija.

Ta' min isemmi li parti kbira mill-materjal importat u esportat tirrifletti l-importazzjoni u l-esportazzjoni ta' kumpannija waħda ta' l-elettronika li tesporta ħafna lejn l-Istati Uniti.

Jekk jitneħħa l-valur ta' materjal importat u esportat minn din il-kumpannija mit-total globali allura l- pożizzjoni tkun ferm differenti.

Ta' min jgħid ukoll li m'għandniex biss inħarsu lejn il-kummerċ fil- prodotti meta nanalizzaw il-pożizzjoni kummerċjali esterna ta' Malta.

Niftakru li Malta tiddependi ħafna mill-esportazzjoni ta' servizzi bħalma huma t-turiżmu, servizzi finanzjarji u trasport.

Jekk jingħaddu dawn il- figuri allura l-kummerċ ma' l-Ewropa jiżdied sew.

MEPA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm applikazzjonijiet għal major projects quddiem l-MEPA?

Kemm minn dawn l-applikazzjonijiet huma għal outline development permits?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li hemm 239 applikazzjoni pendenti quddiem l-MEPA li ġew riferuti lill-major projects team għall-ipproċessar.

11 minn dawn l-applikazzjonijiet huma outline applications.

MEPA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm applikazzjonijiet quddiem l-MEPA għall-bini ta' towers?

F'liema lokalitajiet huma dawn l-applikazzjonijet?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li m'hemm l-ebda applikazzjoni pendenti quddiem l-MEPA li d-deskrizzjoni ta` l-iżvilupp tagħha tinkludi l- kelma "tower".

GUDJA - SKOLA

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Peress li l-Ministru kemm-il darba ta l-assigurazzjoni tiegħu lin-nies tal-Gudja li l-iskola se jsirilha l-maintenance li tenħtieġ, jista' l-Ministru jagħti ħjiel ta' meta dan il-maintenance fuq l-iskola tal-Gudja fil-fatt se jsir?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li ċertu xogħol bilfors irid isir meta l- iskola tkun vakata mill-istudenti.

Għalhekk ix-xogħol ta' maintenance se jsir fil-vakanzi tas-sajf.

KUNSILLI LOKALI - MINIBUSES

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Ministru jgħid kemm tħallset il-ko-operattiva tal-minibuses ta' kull vjaġġ li għamlet waqt l-elezzjonijiet tal-kunsilli lokali li saru f'Marzu li għadda u kemm kien l-ammont globali?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Il-ko-operattiva tal-minibuses tħallset Lm17.95 għal kull vjaġġ li għamlet waqt l-elezzjonijiet tal-kunsilli lokali li saru f'Marzu li għadda u l-ammont globali kien ta' Lm1,633.45.

SWATAR/IMSIDA - TRIQ INDRI GRIMA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: B'riferenza għax-xogħol li qiegħed isir fi Triq Indri Grima, Swatar, Msida jista' l-Ministru jara li jiġu ikkunsidrati t-talbiet tar-residenti fil-petizzjoni mibgħuta lilu jiġifieri li s-servizzi infrastrutturali jiġu mibdula u sir retaining ħalli jilqa' għall-ammont kbir ta' radam li hemm fil-pedamenti ta' din it-triq?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tieni parti tar-risposta Parlamentari Numru 33956.

Dwar il-bini tar-Retaining Wall ninsab infurmat li d-Direttorat għat-Toroq qed jeżamina jekk hemmx il-ħtieġa għal dan ix-xogħol.

ĦABS

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid x'passi ttieħdu fil-każ ta' sejba ta' żewġ joints tal-hashish li kienu nstabu fuq conduit casing fid-division 5 tal-faċilita` korrettiva ta' Kordin xi xhur ilu?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li l-inċident imsemmi qatt ma ġie rrapurtat lill-awtoritajiet tal-ħabs.

Ninsab infurmat ukoll li kull meta instabet xi sustanza suspettuża l- awtoritajiet tal-ħabs dejjem infurmaw lill-pulizija b'dan u kull meta kien il-każ saret inkjesta maġisterjali.

ĦABS

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' l-Ministru jikkonferma li l-uffiċjal li d-dettalji tiegħu qegħdin jintbgħatu separatament tneħħa mill-SRT għaliex xi xhur ilu, waqt li l- persuna li d-dettalji tagħha qegħdin jintbagħtu separatament kien qiegħed fuq prison leave, l-uffiċjal konċernat tat xi orndi biex ma jġibx ruħu b'ċertu mod waqt li kien fil-kumpanija ta' martu?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li mhux minnu li l-uffiċjal indikat separatment fil-mistoqsija tneħħa mill-SRT għar-raġunijiet msemmija fil- mistoqsija.

Skond ir-records li jinżammu mill-awtoritajiet tal-ħabs, dan l-uffiċjal qatt ma għamel skorta mal-priġunier indikat fl-istess mistoqsija kull meta dan il-priġunier ibbenefika minn prison leave, ħlief f'okkażżjoni waħda li kienet fit-18 ta` Awissu 1998.

ĦABS

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid li l-priġunier li d-dettalji tiegħu qegħdin jintbagħtu separatament kien jew għadu jinsab fi stat ħażin minħabba abbuż ta' droga u ilu ma jiġi mibgħut għall-urine check għal diversi ġimgħat minkejja l-sitat ovvju li jinsab fiħ?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li l-priġunier indikat separatament fil- mistoqsija ittieħditlu l-urina darbtejn din is-sena.

Darba fl-24 ta' Frar 2002 u l-oħra fit-2 ta' Marzu 2002.

Fiż-żewġ okkażżjonijiet ir-riżultat kien negattiv.

Fil-11 ta' Marzu 2002 il-priġunier imsemmi rrifjuta li jagħti l-urina u għalhekk ittieħdu passi dixxiplinari kontrih skond ir- regolamenti ta` l-1995 dwar il-ħabs.

Ninsab infurmat ukoll li l-imsemmi priġunier qed jiġi segwit regolarment mit-tobba tal-ħabs u qed isirulu l-eżamijiet u t-testijiet kollha meħtieġa.

Minħabba s-sigriet professjonali, ir-riżultati ta` dawn l-eżamijiet ma jiġux ikkomunikati lill-awtoritajiet tal-ħabs.

PULIZIJA

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' l-Ministru jikkonferma li l-uffiċjal li d-dettalji tiegħu qegħdin jintbagħtu separatament kien irrapporta sick waqt li kien qiegħed jaħdem fl- uffiċini tal-partit nazzjonalista fil-Pieta`?

X'passi ttieħdu?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li kull meta t-tabib tal-ħabs jew xi uffiċjal għoli tal-ħabs marru fir-residenza ta` dan l-uffiċjal meta kien bis-sick leave, dan dejjem instab id-dar ħlief f`okkażżjoni waħda.

Fl-1 ta' April 2002, għal ħabta tas-7pm saret spezzjoni għal għarrieda fir- residenza ta` dan l-uffiċjal u dan ma fetaħx il-bieb.

Sar rapport u ttieħdu passi dixxiplinari kontrih.

Instab ħati u bħala kastig inqatgħetlu ġurnata paga.

L-Awtoritajiet tal-Ħabs qatt ma rċevew informazzjoni li l-uffiċjal imsemmi kien qed imur jaħdem fil-post indikat fil-mistoqsija meta dan kien bis-sick leave.

Jekk l-Onor.

Interpellant għandu informazzjoni dettaljata u jista' jindika xi xhieda li jistgħu jwasslu biex dan il-każ jiġi ippruvat, ikunu jistgħu jittieħdu l-proċeduri neċessarji.

HOUSING

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Rigward l-istallazzjoni tal-lifts fl- appartament tal-gvern fil-Furjana jista' l-Ministru jgħid: i) hemmx xi żviluppi dwar l-użu tal-bitħa fil-każ tal-fond bl-indirizz 46 Triq Sant' Anna Floriana ii) hemm xi żviluppi dwar l-istallazzjoni fil-fond bl-indirizz 55 Triq is- Sur Floriana?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Infurmat li dwar fond numru 46, Triq Sant' Anna Floriana, it-tromba tat-taraġ hija dejqa wisq biex takkomoda lift filwaqt li ma jidhirx li hemm bitħa fejn jista' jiġi nstallat lift.

Fir-rigward tal-fond numru 55, Triq Is-Sur Floriana l-każ huwa simili.

Fiż-żewġ każijiet għad trid issir spezzjoni minn Engineer biex jikkonferma jekk hemmx possibilitajiet oħra.

ENEMALTA

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra r-rapport ta' l- investigazzjoni kif rakkmandata fil-mistoqsija parlamentari 33306?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninsab infurmat li l-applikazzjoni li saret riferenza għaliha qed tiġi pproċessata.

Din ħadet fit-tul prinċipalment minħabba li riedet tiġi investigata fid-dettall peress li l-post jinsab 'il bogħod aktar mil-limitu li jipprovdu r-regolamenti għall-provvista ta' l- elettriku (electricity supply regulations).

L-istima issa inħadmet u ġiet mibgħuta lill-applikant.

Ix-xogħol ikun jista' jsir appena l-applikant jaċċetta l-istima li intbagħtitlu.

HOUSING

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa l-ammont ta' ħlas li jrid jieħu lura l-gvern mingħand dawk l-inkwilini ta' flats fejn ġew stallati l-lifts mill-awtorita` tad-djar?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab infurmat li l-awtorita' tad-djar għandha tieħu lura s-somma ta' Lm8,275 mingħand is-sidien ta' l-appartamenti fejn ġew stallati l-lifts.

Din is-somma tirrappreżenta 50% mis-sehem li diversi sidien ta' l-appartamenti kellhom iħallsu filwaqt li l-Awtorita' tissussidja l-50% l-oħra.

Inkwilini li mhumiex sidien ta' l-appartamenti fejn jiġu stallati lifts mill-awtorita` ma jħallsu ebda sehem għall-istallar.

WSC

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jinvestiga b'mod urġenti l-main ta' l-ilma fi Triq Żabbar, Raħal il-Ġdid (quddiem il-Fleming Pharmacy) li ilu ħiereġ ilma minnu għal dawn l-aħħar jumejn, u jara li jsirulu t-tiswijiet meħtieġa mill- aktar fis?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nfurmat li l-ħsara imsemmija issewwiet.

BENEFIĊĊJU

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jara li kull persuna li hi ntitolata jew tingħata l-karta anzjana tingħata ukoll lista ta' benefiċċji jew servizzi li l-persuna li tkun intitolata għalihom?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab infurmat li għalkemm dawk li jingħataw il- karta anzjan, meta jmorru jiġbruha, jiġu nfurmati verbalment bil-benefiċċji u s-servizzi li huma ntitolati għalihom, id-dipartiment konċernat se jikkunsidra s-suġġeriment ta' l-Onor.

Interpellant.

QORTI

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid xi jsir minnhom is-snieter tal-kaċċa li jiġu kkonfiskati mill-qrati?

Kemm hemm minnhom fil-preżent u taħt liema kustodju jinsabu kemm-il darba dawn ma jiġux distrutti?

ONOR.

AUSTIN GATT: Is-snieter li jiġu konfiskati mill-qrati jew jinżammu f`post apposta fil-bini tal-qorti jew jiġu distrutti.

Ma tinżammx statistika ta' snieter konfiskati għalkemm tinżamm lista ta' kull għamla ta' snieter miżmuma.

Dawn is-snieter jinżammu taħt il-ħarsien ta' l-uffiċjal inkarigat mill- esebiti.

ĦABS

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm uffiċjali tal-probation li qed jaħdmu fil-preżent mad-dipartiment tas-servizzi korrettivi?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li fil-preżent in-numru ta' uffiċjali tal-probation li qed jaħdmu mad-dipartiment tas-servizzi korrettivi hu ta' żewġ senior probation officers, u tmien probation officers.

Ninsab infurmat ukoll li waħda mill-probation ifficers qiegħda barra minn Malta fuq study leave, filwaqt li probation officer oħra hija mislufa lid- dipartiment tal-pulizija.

PULIZIJA – PROBATION OFFICERS

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm probation officers fi ħdan il- probation services?

ONOR.

TONIO BORG: Nirreferi lill-Onor.

Interpellanti għar-risposta mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru 33977 f'din l-istess seduta.

PULIZIJA – PROBATION OFFICERS

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-probation officers preżenti humiex jilħqu l-iskopijiet li għalihom twaqqfet il-liġi l-ġdida tal- probation u jekk le x'biħsiebu jagħmel il-ministru sabiex l-effiċjenza li hi indikata fil-liġi tiġi milħuqa?

ONOR.

TONIO BORG: Il-liġi l-ġdida tal-probation għadha ma ġietx fis- seħħ.

L-Onor.

Interpellanti tapprezza li wieħed ma jistax jagħmel ġudizzju dwar jekk il-probation officers preżenti humiex jilħqu l-iskopijiet li għalihom twaqqfet il-liġi ġdida.

Dan għax kif qed tindika l-istess mistoqsija, il- liġi l-ġdida hija mistennija żżid l-effiċjenza, apparti li l-introduzzjoni ta` servizz ġdid, ċioe` s-servizz fil-kommunita`, jenħtieġ ċerti preparamenti.

Biex din il-liġi ġdida tkun effettiva, hija meħtieġa ukoll il- kooperazzjoni, fost l-oħrajn tal-pulizija, tal-qrati, ċerti NGOs u l- pubbliku in ġenerali.

Għaldaqstant għadu prematur li tingħata risposta dettaljata f`dan l- istadju.

PULIZIJA – PROBATION OFFICERS

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid jekk hux qiegħed isir xogħol ieħor mill- probation officers barra x-xogħol assenjat lilhom mill-qorti?

Jekk fl- affermattiv x'inhu dan ix-xogħol?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li minbarra x-xogħol assenjat lilhom mill-qorti, il-probation officers qed jiġu assenjati ukoll xogħol fil- faċilita` korrettiva ta` Kordin speċifikament fit-taqsima taż-żgħażagħ.

Ninsab infurmat ukoll li kull priġunier qed jiġi assenjat probation officer biex l-istess priġunier ikun jista` jiġi segwit kemm idum fil-ħabs.

PULIZIJA – PROBATION OFFICERS

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm hi l-caseload preżenti ta' kull probation officer?

Kemm għandha tkun il-kwota tal-caseload ta' kull probation officer?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li l-caseload taż-żewġ senior probation officers hija ta` 18-il każ kull wieħed, filwaqt li l-caseload tal-probation officers hi ta' 73, 94, 59, 63, 59 u 65 każ rispettivament.

Ninsab infurmat ukoll li l-kwota tal-caseload ta' senior probation officer hija ta` 12-il każ filwaqt li dik ta` probation officer hija ta` 35 każ.

Tajjeb li jingħad li sfortunatament, minkejja li ta` kull sena, il- ministeru qiegħed jissussidja kors fl-universita`, mhux kulmin jispiċċa l- kors qed juri ħajra jidħol għal dan ix-xogħol interessanti imma impenjattiv.

B`danakollu din is-sitwazzjoni hi ħafna aħjar minn dak iż-żmien meta minkejja li kellna liġi tal-probation, għal snin twal kien hemm probation officer wieħed u ġieli tnejn biss.

PULIZIJA – PROBATION OFFICERS

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid hemmx il-ħsieb li toħroġ sejħa sabiex jiġu ngaġġati probation officers ġodda?

Jekk fl-affermattiv meta?

Jista' jgħid kemm beħsiebu jimpjega probation officers ġodda?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li diġa` inbeda il-proċess biex toħroġ sejħa għall-applikazzjonijiet għal postijiet ta` probation officers/trainee probation officers.

Hemm il-ħsieb li f`dan l-istadju, jiġu impjegati massimu ta` erba` probation officers hekk kif jitlesta l-proċess kollu.

ENEMALTA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid x'passi ħadet jew se tieħu l-Enemalta biex tiġi msaħħa l-provivsta ta' dawl fl-inħawi tal-Bidni f'Ħaż-Żabbar/Wied il-Għajn?

Billi hemm diversi lmenti minn residenti dwar provvista baxxa tad-dawl li qed toħloq inkonvenjent lir-residenti, possibbli l-Enemalta tieħu l-passi meħtieġa biex din il-problema tiġi riżolta u biex ir-residenti jkunu nfurmati dwar xi pjanijiet għandha l-Enemalta?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

FORTI CHAMBRAI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Jista' l- Ministru jgħid x'inhuma l-aħħar żviluppi dwar il-proġett ta' forti Chambrai?

Huwa minnu li l-gvern jixtieq li in-negozjant Taljan Roberto Memmo jiżganċja ruħu mill-proġett?

F'hiex wasal il-proġett innifsu?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel ilmistoqsija lill-Ministru konċernat.

ŻABBAR – PJAZZA MEDJATRIĊI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk ix-xogħlijiet li qed isiru Fi Pjazza Medjatriċi, Żabbar humiex isiru mill-gvern?

Jekk iva, meta nbeda x- xogħol u meta hu maħsub li jitlesta?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li x-xogħol li qed isir fi Pjazza Medjatriċi, Żabbar qed isir mill-kunsill lokali.

Ix-xogħol f'din il-pjazza beda f'Awissu 2001 u għandu jitlesta sa Awissu 2002.

ŻABBAR - PJAZZA S-SLIEM

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk ix-xogħlijiet li qed isiru fi Pjazza s-Sliem, Żabbar humiex qed isiru mill-gvern?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li x-xogħol li qed isir fi Pjazza s- Sliem, Żabbar, qiegħed isir mill-kunsill lokali.

Ix-xogħol f'din il-pjazza kien parti minn xogħlijiet li saru mill-kunsill fi Triq is-Santwarju u hu maħsub li jitlesta sal-bidu ta' Awissu 2002.

ŻABBAR - TRIQ SPADARO

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru permezz tar-roads department jidħol biex jagħmel patching ta' Triq Spadaro Żabbar għax minkejja li din taqa' taħt il- kunsill lokali tinsab fi stat ħażin ħafna?

Billi din it-triq hi waħda prinċipali possibli r-roads department jikkunsidra li jagħmel il-patching hu?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Tajt struzzjonijiet lid-direttorat għat-toroq biex jagħmel inspection fit-triq sabiex ikun jista' jiġi kwantifikat ix-xogħol li jrid isir kif ukoll minn min għandu jsir.

TRASPORT PUBBLIKU

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid hux possibbli li l-awtorita` għat- trasport pubbliku tikkunsidra li terġa' tressaq il-bus stop, għal mal-ġemb tal-knisja parrokkjali fi Pjazza Medjatriċi (ħdejn il-mużew tal-knisja parrokjali) fejn kien oriġinarjament peress li mindu tressaq għal Labour Avenue, f'Ħaz-Zabbar, jinsab ftit 'il bogħod minn fejn kien oriġinarjament bosta anzjani li qabel kienu jsibu l-bus stop ħdejn il-knisja konvenjenti issa qed issibuha diffiċli jimxu sal-bus stop il-ġdid?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li wara li kien sar xogħol biex isebbaħ il-Pjazza Medjatriċi rriżulta li ma kienx aktar possibbli li l-bus stop jibqa' fejn kien.

Għaldaqstant, tressaq għal Labour Avenue.

Ta' min ifakkar li ftit 'l isfel fi triq is-Santwarju hemm il-venda kif ukoll bus stop ieħor faċċata tagħha.

ENEMALTA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: B'rifirenza għall-mistoqsija preċedenti tiegħi jista' l-Ministru permezz ta' l-Enemalta jgħid x'passi ħadet l-Enemalta biex Triq is-Santwarju Żabbar tinxtegħel kollha għax s'issa din għadha mhux mixgħula kollha?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nfurmat li din it-triq hija fir- responsabbilta` tal-kunsill lokali.

Il-Korporazzjoni Enemalta diga` ipprovdiet il-materjal neċessarju biex tkun tista' tinxtegħel kollha.

PULIZIJA

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid meta se titneħħa l-vettura abbandunata ġo garaxx privat bla bieb ta' l-għamla Ford Cortina bajda numru ta' reġistrazzjoni JAS 718 ġewwa triq ġdida fi Triq il-Kandlora, Ħaż-Żebbuġ f'bitħa garaxxijiet?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li l-pulizija qed tistħarreġ sabiex issib lis-sid tal-garaxx imsemmi mill-Onor.

Interpellant.

QORTI

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jwieġeb għal mistoqsija numru 33852 u jgħid x'inhi r-raġuni li fil-qorti ta' Għawdex din is-sena ma ġietx appuntata subbasta waħda?

X'beħsiebu jagħmel biex dan in-nuqqas serju jiġi rimedjat?

ONOR.

AUSTIN GATT: Jien infurmat li wara li fil-Qorti t`Għawdex ġiet appuntata direttur għal dik il-qorti, qamu xi problemi dwar min għandu jkollu responsabbilta` għal dawn is-subbasti.

Jien infurmat ukoll li x- xogħol relattiv issa beda jsir u hu mistenni li l-15-il subbasta li hemm pendenti jigu appuntati dalwaqt.

DIPARTIMENT TAS-SIGURTA` SOĊJALI - APPELL

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jara li appell ta' missier li l- partikolaritajiet jidhru separatament li qiegħed jistenna mill-arbitru jitmexxa 'l quddiem?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-persuna ndikata minnu se tkun ikkuntattjata dwar il-każ tagħha fil-ġranet li jmiss.

MIC

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid kemm intnefqu flus mill-MIC mill-1999/2000/2001 sal- lum, sena b'sena?

Jista' jgħid fiex intnefqu l-flus f'din is-sena, xahar b'xahar?

ONOR.

JOE BORG: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

SENSJI

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jwieġeb mistoqsija 33811 u jista' jgħid liema huma dawk l-ażjendi u l-fabbriki li taw is-sensji lill-ħaddiema f'dawn l-aħħar tliet snin jiġifieri minn Settembru ta' l-1998 sal-lum?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nirriferi lill-Onor.

Interpellanti għall-aħħar parti tat-tweġiba li jien tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 33500 f'seduta numru 738.

DREDGER

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm impjegati jaħdmu fuq id- dredger ''Il-Kennies''?

Jista' jgħid kemm hemm Maltin u kemm hemm barranin jaħdmu fuqu?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li sal-lum l-awtorita` marittima ta' Malta ma tistabbilixxix in-numru ta' impjegati fuq id-dredgers.

Mgħarraf ukoll li ma jeżisti l-ebda dredger bl-isem ta' "il-Kennies".

X-RAYS

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid xi jsir mill-x-rays ta' pazjenti wara l-mewt tagħhom?

Wara kemm żmien jiġu distrutti u kif jiġu meqruda?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Infurmat li l-proċedura ma nbidlitx għal dawn l- aħħar snin.

Ninsab infurmat li wara l-mewt ta' pazjenti, d-dipartiment tar-radjoloġija jieħu passi sabiex jiġi stabbilit jekk X-Rays ikunux suġġetti għal xi inkjesta maġisterjali jew mitlubin bħala materjal għal tagħlim.

F'każ li jiġi stabbilit li l-films ma jkunux meħtieġa, dawn jintbagħtu sabiex jiġi rkuprat il-fidda minnhom.

Il-poċess jiġri bejn ġimgħatejn u tliet xhur mill-mewt ta' l-individwu.

VAT

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jara li fid-dipartiment tal-VAT, first floor, ikun hemm aktar prudenza, u l-imprudenza ta' użu ta' speakers kbar għad-daqq ta' mużika tispiċċa?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li d-dipartiment tal- VAT dejjem insista ma' l-istaff biex tintuża l-prudenza waqt il-ħin tax- xogħol fl-użu ta' kull mezz ta' kommunikazzjoni, inkluż l-computers.

Fejn tirriżulta l-imprudenza msemmija fil-mistoqsijsa ta' l-Onor. membru, jittieħdu passi konkreti biex din l-imprudenza tinqata' minn għeruqha.

PAZJENTI

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid xi jsir mill-files personali tal-pazjenti li jmutu u li l- każ tal-mewt tagħhom ikun għaddej minn investigazzjonijiet tal-maġistrat?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Il-files personali tal-pazjenti li mietu, u li l- każ tal-mewt ikun għaddej minn investigazzjonijiet tal-maġistrat, jittieħdu fuq struzzjonijiet tal-qorti, mill-maġistrat.

Wara li tiġi konkluża l- investigazzjoni, il-files jiġu ritornati lid-dipartiment u jiġu merfuha.

ĦADDIEMA BOARDED OUT

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid xi jsir mill-files personali ta' dawk il-ħaddiema li jersqu quddiem il-bord biex jiġu boarded out minn mal-gvern?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninsab infurmat li d-dokumenti li għalihom qed jirriferi l-Onor.

Interpellant jiġu merfugħa f'post flimkien ma' dokumenti oħra.

PAZJENTI

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid xi jsir mill-files personali tal-pazjenti wara li dawn imutu?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninsab infurmat li l-files personali tal-pazjenti ma jiġux meqruda iżda jinżammu f'post apposta fl-iSptar Monte Carmeli.

ĊENTRU TAL-ĦIDMA SOĊJALI

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid għalfejn telephone box li minnha jċemplu l-ħaddiema tneħħiet mill-basement taċ-ċentru tal-ħidma soċjali?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellanti li t-telephone box li kien hemm fl-entratura taċ-ċentru hi għal persuni għomja għalhekk sibna li hi aktar aħjar li din it-telephone box tkun fid-dining room taċ- ċentru ħalli l-klijenti jkollhom aktar privatezza waqt li jkunu jitkellmu.

UNITED NATIONS - KONFERENZA

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid jekk Malta kenietx rappreżentata fl-aħħar konferenza li saret mill-United Nations fuq it-tfal?

Jekk iva, minn min?

Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l- kontribut dokumentat ta' pajjiżna għal din il-konferenza?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Fl-aħħar konferenza speċjali tal-ġnus magħquda dwar it-tfal, li saret ix-xahar l-ieħor Malta kienet rappreżentata mill-Onor Helen D'Amato u mill-Ambaxxatur Malti għall-Ġnus Magħquda fi New York.

Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tad-diskors li l-Onor.

D'Amato għamlet fil-konferenza bħala l-kap tad-delegazzjoni Maltija.

ENEMALTA

L-ONOR.

JOSEPH SAMMUT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li każ konċernat ta' twaħħil ta' bozza li kellu jsir fi Triq Lepanto kantuniera ma Triq St. Francis Marsaxlokk u għalfejn din għadha ma twaħħlitx?

Jista' jara li din teħel pero` aktar 'il ġewwa bejn il-fond bl-isem taż-Żebbug u Għajn ix-Xemx fi Triq Lepanto?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

Interpellant ġiet riferuta lill-Korporazzjoni Enemalta sabiex tiġi ikkunsidrata flimkien ma' talbiet oħra simili.

VAT

L-ONOR.

JOSEPH SAMMUT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jara li jittieħdu passi immedjati sabiex fid-dipartiment tal-VAT il-computers, b'mod partikolari s-sistema ta' l-internet, ma tibqax tintuża għal skopijiet ħżiena, saħansitra pornografiċi?

X'possibilita' hemm li ssir investigazzjoni sabiex ma jkunx hemm abbuż bħal dan?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-internet fid- dipartiment tal-VAT huwa limitat għal numru żgħir ħafna ta' uffiċjali u dan biex jintuża għal skopijiet ta' nformazzjoni u aċċess ta' dokumenti relatati mal-VAT.

Bħalma jsir f'oqsma oħra, minn żmien għal żmien isiru spezzjonijiet biex wieħed jiżgura li ma jsirux abbużi b'din il-faċilita' ta' teknoloġija moderna.

Wieħed irid ikun speċifiku għal xiex qiegħed jirriferi.

Jista' jkun, per eżempju, li wieħed jirċievi affarijiet fuq l-e-mail li ma jkunx talab għalihom.

Fil-fatt illum, fuq l-indirizz ta' l-e-mail tiegħi tal- Gvern qiegħed nirċievi propaganda tal-MLP mingħajr ma tlabt għaliha u mingħajr ma ridtha.

Fejn ikun hemm abbuż, jittieħdu l-passi dixxiplinari skond ir-regolamenti.