MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 872 It-Tlieta, 18 ta' Frar, 2003 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 872

It-Tlieta, 18 ta' Frar, 2003

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.02 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tlieta, 18 ta' Frar, 2003

WERREJ

MINUTI 381

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 381

TQEGĦID TA' KARTI 385

MOZZJONIJIET

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR REĠISTRU ĊENTRALI (L-EWWEL QARI) 386

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR TPAĊIJA U NETTING F'KAŻ TA' INSOLVENZA (IT-TIENI QARI)

SET-OFF AND NETTING ON INSOLVENCY BILL (SECOND READING) 386

AĠĠORNAMENT 406

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 411

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 871 li saret fis-17 ta' Frar, 2003 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

SERVIZZ ĊIVILI - IMPJEGATI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Silvio Parnis) staqsa lill-Prim Ministru: Jista' jingħad kemm hemm impjegati jaħdmu fl-uffiċċju tal-prim ministru?

Xi grad għandhom u x'funzjoni jaqdu?

Kemm hemm minnhom on loan u kemm hemm bil-kuntratt?

X'salarju għandhom?

ONOR.

JOHN DALLI (Ministru tal-Finanzi) (f'isem il-Prim Ministru): L- informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant tinsab f'diversi listi li qiegħed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra, waħda għal kull ministeru.

Dawn il- listi ma jinkludux impjegati fis-servizz pubbliku li qegħdin ma' korporazzjonijiet u entitajiet pubbliċi oħra.

BIĊĊERIJA - DANGER MONEY U OVERTIME GĦALL-BIĊĊIERA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' il-Ministru jinformani kemm ħadu overtime u danger money dawk il-biċċiera li qegħdin f'periklu kontinwu minħabba li l-post fejn issir il- qatla tal-majjal huwa żgħir ħafna?

Kif jista' ikun li x-xogħol għadu mhux lest wara ħames xhur, meta oriġinarjament lill-biċċiera kienu qalulhom li m'hemmx aktar minn xahrejn xogħol?

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għall-Agrikoltura u Sajd): Jien informat li l-biċċiera mhumiex jingħataw la overtime u lanqas danger money sempliċement għax il-qatla qed issir tul il-ħin normali.

Biss żgur li m'hemmx periklu iżjed minn qabel, Sur President.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' il-Ministru jgħidilna għal liema raġuni reġa' żdied in-numru ta' biċċiera?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, prinċipalment il-processing isir fuq il- majjal, fuq il-laħam taċ-ċanga u fuq il-tjur, f'sitwazzjoni fejn sal-lum m'għandniex cutting and deboning plant waħda - b'kollox għandna mat-13 jew 14-il processing plant - u biex isir l-istrutturar meħtieġ hemm żewġ toroq x'nistgħu nieħdu.

Għax jew nagħmlu cutting and deboning plant f'kull processing plant, jew inkella nagħmlu cutting and deboning plant waħda ċentrali.

Fil-fatt wara li saru l-kalkoli u rajna liema strateġija tkun l- iktar cost-effective, ġie deċiż li għandha ssir cutting and deboning plant waħda fil-biċċerija ċentrali.

Biss biex tagħmel cutting and deboning plant, irid ikollok nies biżżejjed u nies mħarrġa f'dan il-qasam.

Issa hawnhekk ta' min isemmi li dan l-aħħar ġiet introdotta sistema ġdida kif issir il-qatla tal-majjal.

Fil-fatt il-ġimgħa l-oħra stess saru trial tests fejn ġiet użata din is-sistema ġdida u bi pjaċir ngħid li kollox mexa kif suppost.

Pero` żgur li hemm bżonn li jkollna nies esperti fuq din il- linja, jiġifieri fuq il-cutting and deboning.

Għall-benefiċċju ta' min qed jismagħna, il-cutting isir għal min ikun irid il-parti ta' l-ispalla, il- parti tal-koxxa jew il-parti ta' wara; waqt li d-deboning isir biex jitneħħa l-għadam minn mal-laħam, dak li bil-Malti ngħidulu spulpjar.

Reċentement grupp ta' trainees ingħataw kors ta' sena, fejn ġew imħarrġa fuq kif għandu jsir il-cutting and deboning fuq it-tjur, fuq il-broilers, fuq il-majjal u fuq iċ-ċanga, peress li kien ilu jinħass il-bżonn li n- numru ta' biċċiera jiżdied.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jiġifieri l-Ministru qed jgħid li issa l-karkassa tal-majjal mhux se tibqa' tinbiegħ sħiħa imma se tibda tinbiegħ f'partijiet?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Tajjeb li wieħed jgħid li aħna għandna biċċiera tal- post iżda għandna wkoll biċċiera privati, fis-sens li dak li jixtri l- baqra jew l-għoġol mingħand ir-raħħal u jinnegozjahom, lil dak ukoll nirriferu għalih bħala biċċier.

Għalhekk meta ngħidu li fil-biċċerija m'għandniex biżżejjed biċċiera, inkunu qed nirriferu għall-biċċiera tal- post u mhux għall-middlemen.

Terġa` kif diġa` għedt, illum m'huwiex biżżejjed li jkollok il-full complement ta' biċċiera imma jrid ikollok ukoll nies imħarrġa fil-cutting and deboning.

Sal-lum għad m'għandniex cutting and deboning plant waħda u sabiex ngħinu li jsir l-istrutturar meħtieġ fil-processing plants li għandna, ġie deċiż li ssir cutting and deboning plant waħda fil-biċċerija ċentrali u ġie anke deċiż li nħarrġu grupp ta' nies biex jagħmlu dan ix- xogħol, xogħol li qabel ma kienx isir, Sur President.

Irrid nagħmel ukoll il-punt li filwaqt li bis-sistema ta' qabel kienu jistgħu jinqatlu massimu ta' 100 majjal kull siegħa, illum bis-sistema l- ġdida jistgħu jinqatlu massimu ta' 160 majjal kull siegħa; u ovvjament iktar ma tikber il-produzzjoni u aktar ma jkollna majjal għall-qatla, iktar ikun hemm bżonn ta' ħaddiema biex jipproċessaw il-majjal.

L-Onor.

Interpellant staqsa wkoll jekk il-karkassa hijiex se tibqa' tinbiegħ sħiħa jew inkella hijiex se tinbiegħ f'partijiet.

Nerġa` ngħid li ġieli jkun hemm processors li jkunu jridu jixtru l-parti tas-sidra biss jew il-parti ta' l-ispalla biss, il-parti tal-kustilji biss jew il-parti tal- koxxa biss u allura, f'dak il-każ, wara li jsir ftehim bejn il-processor u l-KIM dwar il-prezz - u l-gvern ma jindaħalx f'dan l-aspett - il-koperativa tipprovdielu dawk il-partijiet biss.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jiġifieri l-KIM ftehmet mal-gvern jew ma' xi proċessuri li minflok tbiegħelhom il-karkassa sħiħa, tbiegħelhom biss partijiet minnha?

Jew għadu kollox kif kien, bil-KIM tbiegħ il-karkassa sħiħa?

Għaliex minn dak li qed jgħid il-Ministru jien neħodha li se tiddaħħal sistema ġdida fejn il-KIM tibda tbigħ biss partijiet tal- karkassa, u dan meta llum l-arranġamenti huma differenti u l-proċessuri huma marbuta li jixtru l-karkassa sħiħa.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Sal-lum il-proċedura għadha li l-proċessur jixtri l- karkassa sħiħa.

Pero' billi hawn proċessuri li jippreferu jixtru partijiet biss tal-karkassa, jista' jkun li fil-futur qarib dawn se jkunu jistgħu jiftehmu mal-KIM fuq il-prezz kummerċjali u jixtru biss dawn il- partijiet.

Ikun tajjeb ukoll jekk nagħmel il-punt li llum sebgħa minn kull għaxar majjali li jidħlu fil-biċċerija, imorru għall-processing.

Nhar il-Ġimgħa li għaddiet saret laqgħa interessanti bejn il-proċessuri u l- KIM fl-uffiċċju tiegħi, u fost l-affarijiet li ġew diskussi, ġiet diskussa wkoll il-possibbilta` li 'l quddiem il-proċessuri jkunu jistgħu ma jixtrux il-karkassa sħiħa.

Matul din il-laqgħa ħadt gost ninnota li kemm il-KIM kif ukoll il-proċessuri dehru ħerqana biex ikomplu jsaħħu l-katina bejn il- proċessuri u l-produtturi.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sur President, xtaqt inkun naf ukoll fejn qed jintrema' id-demm wara li ssir il-qatla; u anke x'apparat ġie introdott għal dan il-għan bħala parti mill-iżvilupp li qed isir fil-biċċerija.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Rigward il-problema tad-demm fil-biċċerija m'għandix informazzjoni, pero` inwiegħed li se niċċekkja eżattament x'qiegħed jiġri.

Naf li dan l-aħħar minħabba r-ristrutturar li qed isir, inbidlu diversi sistemi u jien anke informat li fil-biċċerija kien hemm xi problema fil-mains tad-drenaġġ.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sur President, smajt lill-Ministru jawgura li jintlaħaq ftehim biex il-karkassa ma tibqax tinbiegħ sħiħa, imma jibdew jinbiegħu biss partijiet minnha.

Iżda min-naħa tagħha, x'qalet li se jiġri l-KIM jekk kemm-il darba ċerti partijiet mill-karkassa jibqgħu ma jinbigħux u allura dan jirriżulta f'telf għall-istess KIM u għall- proċessuri?

Se jkun hemm xi forma ta' assigurazzjoni jew xi fond li jkun qed jagħmel tajjeb għal meta l-karkassa ma tinbigħx kollha?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Jien m'għedtx li l-karkassa m'hijiex se tibqa' tinbiegħ sħiħa.

Ħalli nirripeti dak li għedt, Sur President.

Jien għedt li saret diskussjoni li matulha l-KIM u l-proċessuri tkellmu fuq diversi modi kif jistgħu jikkonsolidaw il-ħidma tagħhom, u wħud mill-proċessuri wrew ix-xewqa li minflok ma jkollhom jixtru l-karkassa sħiħa, ikunu jistgħu jixtru partijiet biss minnha.

Issa ovvjament f'dan il-każ il-prezz ivarja u għalhekk iktar 'il quddiem se tiddaħħal sistema fejn meta l-proċessur ikun jixtieq partijiet speċifiċi tal-karkassa, jiftiehem prezz kummerċjali mal-KIM u jkun jista' jieħu biss dawk il-partijiet.

Ġaladarba l-prezz ikun jaqbel għaż-żewġ naħat, jien ma narax li għandha tkun problema li tibda titħaddem din is-sistema.

Ovvjament jekk il-proċessur ikun irid jixtri l-parti tal-koxxa, il-prezz ma jkunx l-istess bħal dak li normalment jinżamm għall-karkassa imma jkun xi ftit ogħla, Sur President.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Imma meta nafu li l-produttur tal-majjal se jitlef is-sussidju li llum jingħata fuq il-bolla - veru li jistgħu jsiru arranġamenti biex is-sussidju jingħata f'affarijiet oħra, imma żgur mhux fil-qasam tas-sigurta` soċjali - jista' il-Ministru jgħidli kif se jkun megħjun il-produttur biex jekk ma jirnexxilux ibiegħ il-karkassa sħiħa, almenu ma jitlifx flusu?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ma nafx għaliex nitkellmu bil-Malti u ma niftehmux!

Ovvjament meta l-produttur ibiegħ il-koxxa jew l-ispalla separatament, mhux se jiċċarġja 82c imma jitlob prezz ogħla.

Inti taħseb li hawn xi produttur daqshekk fidil, daqshekk iblah u daqshekk injorant li se jbigħ il-parti tal- koxxa jew il-parti ta' l-ispalla bl-82c, bl-istess prezz li tinbiegħ il- karkassa?

Il-loġika tgħidli lili li meta produttur ibigħ il-parti tal- koxxa jew il-parti ta' l-ispalla, ibigħha bi prezz ogħla biex ipatti għal dawk il-partijiet li ma jġibx biżżejjed flus tagħhom.

Meta jbigħ partijiet biss mill-karkassa u mhux il-karkassa sħiħa, il-produttur jrid jara kif jassigura ruħu li ma jitlifx flusu, anzi jara li jaqla' xi ħaġa oħra wkoll!

Hekk isir in-negozju.

Mela l-produtturi huma daqshekk imġienen li se jbigħu biss partijiet mill-karkassa u mhux il-karkassa sħiħa biex jitilfu!

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jien żgur m'għedtx li hawn produtturi mġienen.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Int staqsejt - u min irid jista' jisma' r-recording - jekk il-produttur li se jbigħ biss partijiet mill-karkassa u mhux il- karkassa sħiħa huwiex se jitlef mill-overall price tal-karkassa – u min irid jista' jisma' r-recording – u jien għedtlek li ma naħsibx li hawn xi produttur daqshekk miġnun li se jispiċċa jitlef il-flus.

Għax ovvjament il- produttur se jbigħ l-ispalel u l-koxox bi prezz above average u b'hekk iġib il-flus għall-partijiet l-oħra li tagħhom jaf li se jġib anqas.

Hekk isir in-negozju, Sur President.

L-Onor.

Farrugia għamel ukoll l-istatement li l-produttur se jitlef is- sussidju li sal-lum qed jieħu fuq il-bolla, statement li ma nistax naqbel miegħu għax minflok dan it-tip ta' sussidju se tiddaħħal forma oħra ta' għajnuna.

Kif għedt xi jiem ilu, sal-lum l-għajnuna li tingħata lill- produtturi hija taħt forma u isem mod, filwaqt li meta nissieħbu fl-Unjoni se tkun taħt forma u isem mod ieħor.

(Interruzzjonijiet) Bi sħubija fl- Unjoni, is-sussidju li qed jingħata llum se jinbidel f'benefiċċju ieħor iktar vantaġġuż ngħid jien mill-benefiċċju li r-raħħala llum qed jieħdu.

Fil-fatt bħalissa qed jiġu studjati l-options flimkien mar-raħħala biex flimkien nagħżlu l-iktar option vantaġġuża.

L-Onor.

Farrugia qalilna wkoll li bis-sħubija fl-Unjoni, il-produttur mhux se jibqa' protett għax il-levies se jitneħħew.

Nerġa` ngħid li nidħlu jew ma nidħlux fl-Unjoni, il-levies xorta jridu jitneħħew.

Madanakollu ta' min jgħid li permezz ta' l-ispecial market policy programme for Maltese agriculture, hekk kif pajjiżna jissieħeb fl-Unjoni, is-settur tal-majjal se jibbenefika minn Lm13.6 miljun f'għajnuna, u dan biex jitneħħew il- levies u biex isir ir-ristrutturar ta' l-irziezet.

Biex ma nsemmux ukoll li r-raħħala se jibbenefikaw minn miżuri finanzjarji taħt l-iskema ta' żvilupp rurali, b'mod partikolari taħt l-iskema ta' farm modernisation u waste management.

Fil-fatt ir-raħħala se jingħataw perijodu ta' żmien li matulu jkunu jridu jraħħsu l-prodott tagħhom biex jiġu kompetittivi, pero` fl-istess ħin se jiġi assigurat li ma jitilfux mill-prezz kif inhu llum.

Ta' min jgħid ukoll li matul l-ewwel ħames snin tas-sħubija, sakemm isir ir- ristrutturar, il-gvern se jkollu l-għodda neċessarja f'idejh biex b'hekk ikun jista' jikkontrolla l-importazzjoni fil-pajjiż.

Jekk, per eżempju - u hawn se nġib eżempju sempliċi kemm jista' jkun biex jifhimni kulħadd - il- pajjiż jikkonsma 100 kilo kuljum meta għandu biss produzzjoni ta' 99 kilo, il-gvern jagħti liċenzja sabiex jiġi importat dak il-kilo li jkun jonqos, ħalli b'hekk jinżamm bilanċ bejn il-produzzjoni u d-domanda.

Jekk matul dan il-perijodu ta' ħames snin ikun hemm xi ħadd bravu li jaqbad u jimporta prodotti iktar milli s-suq ikun jiflaħ – u allura biex inkompli bl-eżempju li ġibt, jekk ikun hemm xi ħadd li jimporta iktar minn dak il- kilo wieħed li jkun jonqos - f'dak il-każ il-gvern se jkollu f'idejh l- għodda legali kollha neċessarja biex iġiegħlu jirtira l-prodotti li jkun importa u anke jwaħħlu multa.

B'dan il-mod se jkunu protetti r-raħħala tagħna, Sur President.

Dan minbarra li kif diġa` għedt, permezz ta' l-ispecial market policy programme for Maltese agriculture, hekk kif pajjiżna jissieħeb fl-Unjoni, is-settur tal-majjal se jibbenefika minn Lm13.6 miljun f'għajnuna fuq perijodu ta' snin biex b'hekk ikun jista' itejjeb l-operat u jdaħħal iktar effiċjenza.

Se tingħata wkoll għajnuna biex f'dan is-settur ikun hemm iktar iġjene u jkun hemm standards ogħla.

B'dawn l-għajnuniet kollha, ikun jista' jiġi assigurat li s-settur tal-majjal ikun qed jiġi msaħħaħ u jsir iktar sostenibbli, filwaqt li l-għajxien tar-raħħala li jaħdmu fl-istess settur ikun qed jiġi ggarantit.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jiġifieri jekk kemm-il darba ma jintlaħaqx qbil fuq il-prezz bejn il-proċessuri u l-KIM meta jiġu biex jinbiegħu partijiet mill- karkassa, id-dipartiment jew il-KIM se jkollhom xi safeguard biex il- proċessur jiġi obbligat li jixtri l-karkassa sħiħa, kif inhu obbligat li jagħmel illum, u mhux jimporta dawk il-partijiet li jkun jaqbillu minn barra mingħajr levy, kif se jkollu l-liberta` li jagħmel ġaladarba nissieħbu fl-Unjoni?

Nixtieq li l-Ministru jagħti spjegazzjoni dwar dan u ma jaħrabx mid-domanda li qed nagħmillu, Sur President.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Fil-verita' hawnhekk inti qed tagħmel il-punt li kont qed nagħmel jien fil-bidu.

Imma qabel xejn irrid ngħid li s-safeguard clause la se tkun f'idejn il-KIM u lanqas se tkun f'idejn il-proċessur iżda se tkun f'idejn il-gvern.

Ir-raħħala u l-proċessuri huma nies għaqlin biżżejjed - kif diġa' għedt, nhar il-Ġimgħa stess bdew jersqu lejn xulxin iżjed milli qatt resqu qabel - u lkoll jafu li ftit hawn majjal aħjar minn dak ta' Malta.

Prezz bi prezz, il-proċessuri jippreferu jixtru l- majjal ta' Malta.

Kif għedt lir-raħħala, il-prezz tal-majjal ta' barra li jkun ta' l-istess kwalita` ta' dak ta' Malta, huwa ogħla minn dak ta' pajjiżna.

Għalhekk kemm il-produtturi msieħba fil-KIM kif ukoll il-proċessuri ftehmu li għandhom jaħdmu iktar flimkien biex jassiguraw li dan is-settur jibqa' sostenibbli.

Dawn ftehmu wkoll biex jikkoperaw iżjed bejniethom ħalli l- ewwel prodott li jinxtara jkun dak ta' Malta.

Fil-fatt huma bdew anke jagħtu ċerta informazzjoni lil xulxin, bħal per eżempju, kemm qed ibassru li se jkun hawn majjal għall-qatla f'ġimgħa waħda fil-futur immedjat, u dan sabiex ikunu jistgħu jippjanaw ix-xogħol tagħhom aħjar.

Mr Speaker, il-ġimgħa l-oħra stess wieħed mill-proċessuri stqarr quddiem il- membri kollha tal-KIM li preżentement il-majjal importat minn barra, naturalment ta' l-istess kwalita` tal-majjal ta' Malta, huwa ogħla minn dak ta' Malta.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Imma għax għad għadna s-sussidju!

ONOR.

NINU ZAMMIT: Lill-Onor.

Farrugia nfakkru li l-exercise ta' ispecial market policy programme for Maltese agriculture diġa` sar fuq iċ- ċifra ta' bejn l-1998 u s-sena 2000.

Jiġifieri l-ammont ta' state aid għal dan is-settur diġa` huwa miftiehem ma' l-Unjoni Ewropea.

Għalhekk issa, li l-prezz ta' barra għolla rasu, il-produttur Malti jista' jkompli jibbenefika u jista' jkompli miexi biex iseħħ l-istrutturar b'pass iktar mgħaġġel.

Nerġa` nirripeti li l-ammont ta' state aid huwa miftiehem ma' l-Unjoni Ewropea iswed fuq l-abjad, u dak l-ammont ta' state aid se jibqa' jingħata.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru Josef Bonnici.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

JOSEF BONNICI (Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar prodotti agrikoli importati li dwarhom Malta tkun tista' tapplika skema ta' state aid wara sħubija fl-Unjoni Ewropea, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 38313.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet.

Il- Ministru Josef Bonnici, f'isem il-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent.

MOZZJONIJIET

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR REĠISTRU ĊENTRALI

ONOR.

JOSEF BONNICI: Mr Speaker, f'isem il-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent nitlob il-permess tal-Kamra biex inressaq abbozz ta' liġi għall- ewwel qari mingħajr avviż.

MR SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

MR SPEAKER: Il-Ministru għas-Servizzi Ekonommiċi.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Mr Speaker, f'isem il-Ministru ta` l-Intern u l- Ambjent nipproponi l-Ewwel Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att dwar Reġistru Ċentrali".

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att dwar Reġistru Ċentrali". jiġi moqri l-Ewwel Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri l-Ewwel Darba.

MR SPEAKER: Ngħaddu issa għall-Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR TPAĊIJA U NETTING F'KAŻ TA' INSOLVENZA

SET-OFF AND NETTING ON INSOLVENCY BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mis-17 ta' Frar 2003.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

MR SPEAKER: L-Onor.

Noel Farrugia huwa in possession.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sur President, jien kont wasalt biex nagħlaq fuq il- punt li f'każ ta' falliment jew insolvenza rridu dejjem inżommu quddiem għajnejna l-bidla li ġġib magħha f'dan ir-rigward is-sħubija ta' Malta fl- Unjoni Ewropea.

Fid-dawl li pajjiżna jidħol jew ma jidħolx fl-Unjoni jrid jibqa` jimporta kollox minn barra u allura l-kompetittivita` tagħna tiddependi mis-swieq internazzjonali rridu noqogħdu attenti li ma nimbarrawx il-flessibilta` li għandna bħalissa.

Meta nafu li minkejja l- flessibilita` li kien hawn xorta waħda kien hawn chain ta' supermarkets kbria li falliet u kien hawn negozjanti żgħar jilmentaw li d-dħul tagħhom nixef minħabba ċerti mekkaniżmi li daħħal dan il-gvern.

Immaġina xi fraġell ġej fuq il-kumpanniji tagħna meta issa jirriżulta li mhux biss se jkollna l- barrieri minn fejn nistgħu nimportaw imma se nkunu ristretti anke biex nesportaw lejn is-swieq ta' l-Unjoni Ewropea dawk il-prodotti li l-gvern se jissusidja taħt l-istate aid.

Per eżempju, kellna kumpannija li tiftaħar li trid tesporta l-birra, il-luminati u l-juices, u j'Alla tagħmel hekk.

Biex tipproduċi l-birra, il-luminati u l-juices trid tuża l-materja prima taz- zokkor, il-qamħ u ċ-ċereali.

Issa, għax il-gvern se jissusidjaha fuq il- produzzjoni u l-importazzjoni attwali, mhux se tkun tista' tesporta lejn is- suq ta' l-Unjoni Ewropea.

Għaldaqstant, huwa importanti li dak li tgħallimna barra minn dan il-Parlament, jiġifieri li qatt m'għandna npoġġu l-karettun quddiem il-ħmar, inkunu qed nirrealizzawh fid-doveri tagħna.

Għaliex?

Għax jien ma nistax nifhem kif tista' tagħmel liġi biex tagħmel dispożizzjonijiet ġodda ħalli tassigura ċerti kriterji meta jinqalgħu wara li tkun saret l-attivita` kummerċjali, imbagħad minn qabel tkun qed thedded il-flessibilta' marbuta maċ-ċirkostanzi ta' pajjiżna.

Pajjiżna se jibqa` jiddependi mill-importazzjoni għax kif għedt il-bieraħ m'għandniex art biżżejjed biex nipproduċu l-prodotti ta` l-ikel li jieklu Maltin u l-Għawdxi, il-miljun turist li jżurna u t-tjur u l-bhejjem.

Issa, għal xi raġuni jew oħra, qegħdin nintrabtu biex filwaqt li nċekknu din il- flessibilta`, fl-istess ħin nipprovaw nirregolaw forom oħra ta' kif jista' jeżerċita dan il-pajjiż f'każ ta' falliment, u dan meta l-falliment se nkunu qed noħolqu minn qabel minħabba dawn il-kriterji u dawn iċ- ċirkostanzi li bir-rispett kollu l-gvern naqas li jinnegozja u jġib għal vantaġġ ta' pajjiżna fin-negozjati tiegħu ma' l-Unjoni Ewropea.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Jose' Herrera.

ONOR.

JOSE' HERRERA: Sur President, din hija liġi teknika u interessanti ħafna.

Pero' għalkemm hija liġi teknika ħafna, fis-sustanza fiha ċerti difetti, li se nipprova nitkellem fuqhom.

Barra minnhekk tħallat ukoll ċerti kunċetti ma' kunċetti oħra bħal, per eżempju, il-parti ta' l-abbozz ta' liġi li tirriferixxi għal Business Promotion Act u l-Industrial Development Act.

Jien nara li dawn huma emendi li ma messhomx ġew preżentati f'dan l-abbozz ta` liġi għaliex qishom m'għandhomx x'jaqsmu ma' xulxin.

Fil-fatt kieku ma kienx hemm dawn l-emendi għall-Business Promotion Act u għall-Industrial Development Act probabbli l-oppożizzjoni kienet tivvota favur din il-liġi.

Imma minħabba l-emendi li qed jitressqu mill-ministru tal-finanzi għal dawn iż-żewġ tipi ta' leġislazzjonijiet naturalment l-oppożizzjoni se jkollha tivvota kontra.

Se tivvota kontra għaliex l-emendi għall-Business Promotion Act u l-Industrial Development Act huma intiżi sabiex fi ftit kliem jitneħħu varji inċentivi li jeżistu llum, għaliex jitqiesu bħala tipi ta` subsidies, u naturalment minħabba l- acquis communautaire ta' l-Unjoni Ewropea u minħabba r-reġim f'dak li huwa kamp kummerċjali u kamp tal-kumpanniji ta' l-Unjoni Ewropea ma jistax inti jkollok dawn it-tip ta' inċentivi u dawn it-tip ta' sussidji.

Allura naturalment minħabba l-politika Ewropea tal-gvern kellhom isiru dawn l- emendi.

Dawn l-emendi ħafna minnhom huma wkoll retroattivi u naturalment ikun hemm ċerti kumpanniji u ċerti businesses li jkunu ħejjew il-business plans tagħhom, f'moħħhom ikunu wkoll żammew possibbilta' li se jieħdu dawn it-tip ta' inizjattivi u naturalment liġi bħal din tintronkahom u titfagħhom lura.

Naturalment minħabba f'dan aħna se nivvotaw kontra.

Imma hemm ukoll aspetti li jikkonċernaw il-freeport, pero' fuq dan il-punt se titkellem f'aktar fid-dettall il-kollega tiegħi Marie Louise Coleiro.

Sur President, naturalment f'dan l-abbozz, l-iktar li hemm huma emendi li jikkonċernaw il-kumpanniji.

Biex inkun fair irrid ngħid li bla dubju ta` xejn hemm bżonn ta' ċertu upgrading tal-liġi tal-kumpanniji tagħna.

Il-liġi tal-kumpanniji tagħna kienet ifformolata bażikament fuq il-liġi Ingliża fl- 1962.

Imbagħad konna għamilna żmien bqajna lura.

L-Ingliżi biddluha, reġgħu biddluha u reġgħu biddluha u aħna bqajna bil-liġi antika.

Pero' ftit snin ilu kif jaf kulħadd għamilna upgrading tal-leġislazzjoni tagħna għal dak li jikkonċerna l-liġi tal-kumpanniji u tas-soċjetajiet u ta' min jgħid li l- liġi tagħna llum hija liġi pjuttost moderna, progressiva u avvanzata, pero' baqagħla ċerti lakuni u toqob li ta' min isoddhom.

Sur President, għaliex dawn il-kwestjonijiet saru iktar urġenti?

GĦaliex naturalment il-liġi tal-kumpanniji qiegħda hemm għal tliet aspetti.

Wieħed minnhom hu li jkollok soċjetajiet limited liability companies sabiex in- negozjanti jkunu jistgħu jkabbru n-negozji tagħhom u jirregolaw l- affarijiet tagħhom b'mod aħjar u mingħajr biża' li jekk huma jkabbru żżejjed in-negozju tagħhom jistgħu jesponu ruħhom individwalment u personalment għal ċerti riskji.

Jekk m'għandekx kumpanniji n-negozji fil- pajjiżi jispiċċaw, allura dak huwa l-iskop li inti jkollok dawn it-tip ta' kumpanniji.

It-tieni nett ir-regolamenti qegħdin intiżi biex jipproteġu lill-azzjonisti mill-aġir tad-diretturi speċjalment l-azzjonisti li jkunu minority shareholders u t-tielet skop ta' liġi bħal din u l-liġi li aħna għaddejna riċenti hu sabiex jiġu protetti l-kredituri.

Infatti l-enfasi aktar ma jgħaddi ż-żmien iktar qiegħda tersaq lejn li wieħed irid jipproteġi l- kredituri, għax jekk inti jkollok liġi kummerċjali, liġi li tirrigwarda s- soċjetajiet konfużjonali jew mhux serja, jew m'hijiex up to standard din ikollha impatt negattiv grossolan fuq l-ekonomija.

Jekk ikollok liġi ta' dak it-tip, Malta ma tidhirx pajjiż serju.

Ħadd ma jirriskja jinvesti jekk m'hemmx ċerta serenita' tal-moħħ u ċerta trasparenza u l-affarijiet m'humiex qed jimxu up to standard u bil-mod ta' kif għandhom jimxu.

Jekk ikollok liġi li tippermetti li kumpannija tista' taħbi ċ-ċirkostanzi ekonomiċi jew l-istat finanzjarju tagħha ħadd ma jażżarda jieħu riskju u jinnegozja mas-soċjetajiet Maltin.

Allura biex Malta tippromwovi l- attivita` kummerċjali u ekonomika, l-ewwel ħaġa li jrid ikollok indubjament hija qafas legali serju li jikkontrolla dawn l-affarijiet.

Sur President, għaddejna kemm għaddejna liġijiet xorta kien baqa' lakuna kbira għal dak li jikkonċerna protezzjoni ta' kredituri.

Jiena naħdem il- qorti fil-kamp tal-litiġju u nista' ngħid li nonostante l-liġijiet kollha li għaddejna dawn l-aħħar snin, sfortunatament għadni nieħu qatgħa kull darba li jiġi xi ħadd l-uffiċċju u jgħidli li għandu jieħu xi ammont ta' flus mingħad xi soċjeta`.

Jekk ma tkunx xi soċjeta` rinomata nieħu qatgħa għax ħafna drabi n-negozjant żgħir li jiġġestixxi n-negozju tiegħu taħt l- umbrella ta' kumpannija fil-verita` jkun qed iħallat l-interessi tal- kumpannija ma' l-interessi personali tiegħu u l-ġid jew l-assets tal- kumpannija jitfagħhom fil-but u d-dejn u l-obbligazzjonijiet iħallihom fil- kumpannija.

Minħabba f'hekk, meta inti tiġi biex tenforzja jew tesegwixxi xi sentenza tal-qrati kontra xi soċjeta`, aktar iva milli le tispiċċa b'sentenza tajba li tista' tagħmilha ġo frame pero' l-kreditur xorta jibqa' minn taħt.

Din hija problema endemika fil-pajjiż.

GĦal snin twal qatt ma kien hemm makkinarju jew qafas legali li jintroduċi dak li l-Ingliżi jsejħu the lifting of the corporate veil.

Fil-fatt jekk tmur l-universita` titgħallem li l-unika sentenza li hemm fuq dan il-kunċett tal-lifting of the corporate veil ingħatat - u mhux se nsemmi l-isem għaliex forsi ma nkunx etiku - fil-bidu tad-disgħinijiet fejn il-qorti ta' l-appell tagħna ddeċieda li jekk ikun hemm abbuż skjaċċanti jew żlealta' kommessa mid- diretturi ta' kumpannija allura l-qrati jistgħu f'ċertu ċirkostanzi ben definiti jgħollu l-corporate veil.

GĦall-ewwel darba fil-qrati tagħna kellek dan il-kunċett li d-diretturi jew l-azzjonisti jistgħu f'ċerti ċirkostanzi jiġu ritenuti personalment responsabbli għad-danni jew biex jonoraw ċerti obbligazzjonijiet tal-kumpannija nnifisha.

Wara din is- sentenza mbagħad kellna l-emendi li saru fil-kamp tal-kumpanniji u bil-mod il-mod beda dieħel il-kunċett li wieħed jgħolli l-corporate veil.

Sur President, issa f'daqqa waħda qed insibu ma` wiċċna din it-tip ta' leġislazzjoni għaliex nonostante l-emendi kollha li saru, nonostante s- saħħa aktar li ngħataw il-qrati tagħna biex jikkontrollaw l-abbużi, xorta waħda Malta għaddiet minn esperjenza kerha s-sena l-oħra u s-sena ta' qabel meta fallew kumpanniji kbar – u waħda kienet chain ta' supermarkets u hemm kumpannija oħra qiegħda mdendla - li kienu jimpjegaw ħafna nies u li kienu jaħdmu on credit.

U meta fallew dawn il-kumpanniji fallew magħhom jew niżlu magħhom mijiet ta' kumpanniji jew intraprendisti żgħar.

GĦaliex?

GĦax dawn is-soċjetajiet tajjeb jew ħażin - u għalhekk daħħalna l-kunċett ta' l- awdituri u l-accountants...

(Interruzzjonijiet) Fil-fatt f'liġi riċenti emendejna l-professjoni ta' l-accountants u għamilniha aktar serja u jiena kont għedt li huwa about time li nagħmluhom aktar accountable.

(Interruzzjonijiet) Jiena se nispjega x'ġara minħabba li d-dokumentazzjoni ta' dawn il-kumpanniji kienet tagħti stampa ta' pożizzjoni finanzjarja tajba.

Minħabba f'hekk anke meta fallew, dawn il-kumpanniji baqgħu jiġġestixxu n-negozju meta mhux suppost li għamlu hekk u baqgħu jingħataw kreditu għaliex in-negozjanti l-oħra li kienu qed jagħmlu business magħhom meta marru jivverifikaw il-kotba tal-kumpanniji kienu jsibu li l-kumpanniji kienu għadhom b'saħħithom u li kienu għadhom jagħmlu l-profitti.

Li ġara hu li l-kotba aktar iva milli le f'ħafna minn dawn il-kumpanniji, kienu mbagħbsin, kienu żleali, u minħabba f'hekk ħafna nies baqgħu jagħtuhom il- flus.

Dawn il-kumpanniji baqgħu jidħlu f'ħafna obbligazzjonijiet allura meta mbagħad fallew huma, magħhom fallew il-kumpanniji ż-żgħar l-oħra kollha li kienu għamlu n-negozjati magħhom.

Naturalment inħoloq paniku sħiħ f'dan il-pajjiż.

Sur President, jiena ma rridx nidħol f'aktar dettal għaliex id-ditta ta' avukati tiegħi għandha xi kawżi kontra xi kumpanniji bħal dawn u għall- ewwel darba qed nipprovaw nimmiraw responsabbilta` fuq id-diretturi personalment u fuq anke l-awdituri ta' l-istess kumpannija.

Ngħid din biss li meta ġara l-istess fl-Amerika lil soċjetajiet bħall-Enron, Xerox, u Worldcom tant tqajjem għagħa li l-president innifsu George Bush għamel intervent presidenzjali u qal li jrid li l-parlament Amerikan jgħaddi leġislazzjoni ad hoc, anke retroattiva, biex min ikun ħati ta' amministrazzjoni ħażina jew ta' abbużi, sija l-accountants, sija l-awdituri jew sija d-diriġenti tas-soċjetajiet jiġu ritenutu responsabbli personalment għal dan it-telf.

Kien hemm intervent mill-president fl-Amerika u l-affarijiet irranġaw.

Sur President, f'dibattitu fuq liġi oħra jien kont għedt ukoll li wasal iż- żmien li l-Prim Ministru Malti, jew il-Ministru tal-Finanzi, jew inkella l-gvern jidħol f'din il-kwestjoni ta' dawn il-kumpanniji ġganti f'Malta li kienu qed ifallu b'dan il-mod għaliex kieku m'għamilniex qafas legali b'saħħtu konna nitilfu l-kredibbilta` tagħna bħala pajjiż.

Jista' jkollok kaos ekonomiku sħiħ jekk il-kumpanniji kbar inħalluhom joperaw b'dan il- mod.

Dan jista' joħloqlok a ripple effect u jista' jkollok traġedja ekonomika sħiħa.

Issa jiena se jkolli ngħidha, għax il-verita` hija l- verita`.

Il-Ministru Dalli qed jipprova jindirizza dawn il-problemi pero` fl-opinjoni tiegħi ma naħsibx li se jolqot il-musmar fuq rasu.

L-ewwelnett f'artiklu 57 ta' dan l-abbozz qed nerġgħu nistabbilixxu x'inhuma the general duties tad-direttur pero' meta wieħed jaqrahom ma jsib xejn ta' sustanza għaliex l-obbligi tad-direttur tant qed jingħataw diskrezzjoni ġenerali li qishom ma jfissru xejn.

Fil-fatt fil-Companies Act kif inhi llum diġa` nsibu li jekk direttur jaġixxi wrongfully jew b'mod frawdulenti allura jista' jiġi ritenut responsabbli.

Lid-direttur hawn qed jgħidulu buon lavoro pater famiglia.

Hawnhekk irrid ngħid li dawn il- kunċetti kienu diġa` jeżistu, allura fil-fatt f'din il-parti m'hu qed isir xejn ġdid u l-pożizzjoni qed tibqa' kif inhi ħlief forsi f'dak li jikkonċerna insider dealing.

Għalkemm il-kwestjoni ta' insider dealing diġa` teżisti u ġiet imdaħħla fil-liġi ta' l-istock exchange, l-insider dealing kienet tirriferixxi bażikament għal dawk il-kumpanniji li marru public.

Pero` l-insider dealing jista' ukoll jaqa' taħt l-umbrella jew taħt id-diskrezzjoni ġenerali ta' wrongful trading.

Mela fuq dmirijiet tad- diretturi m'hu qed inżidu assolutament xejn.

X'qed ngħid b'dan jien?

Qed ngħid li mhux niddeskrivu x'inhuma l-poteri u l-obbligazzjonijiet jew id-doveri tad-direttur jew tad-diretturi.

Għaliex?

Għax id-doveri tad- diretturi huma diġa` magħrufa minn kulħadd.

Issa billi tgħidli li direttur tal-kumpannija jkun marbut li jaġixxi b'onesta` u in bona fide?

Mhux ovvja?!

Jingħad ukoll li d-diretturi tal-kumpannija għandhom jippromwovu l-benessere tal-kumpannija u jkunu responsabbli għat-tmexxija ġenerali.

Dawn affarijiet li diġa` nafuhom u li diġa` jeżistu.

Fejn hi l- lakuna?

Fejn hemm vojt li jrid jimtela?

Il-vojt li jrid jimtela hi l- kwestjoni ta' liability.

Bħalissa liability diretta għal diretturi li jaġixxu kontra dawn il-prinċipji ma teżistiex.

Teżisti għal dak li huwa frawdulenti u wrongful trading fil-kamp kriminali għaliex illum, wara l- emendi li saru, id-diretturi li jaġixxu b'intenzjoni ħażina jistgħu jiġu ritenuti responsabbli kriminalment.

Pero` jgħallimni kulħadd li meta si tratta fuq kriminal, il-grad ta' prova irid tkun ferm ikbar.

Jekk hu responsabbli kriminalment u għamel danni, min sofra minħabba l-aġir kriminuż tiegħu għandu dritt għal risarċiment ta' danni.

Veru, imma biex inti tipprova stanza kriminali, il-livell tal-provi huwa ferm ogħla.

Tista' tfittxu fuq tort biss.

Fl-opinjoni tiegħi d-direttur għandu jkollu wkoll responsabbilta` kontrattwali.

Jien naħseb li jmissna dħalna iktar fid-dettall fil-kunċett tal-lifting of the corporate veil.

Veru li ġie suġġerit li x-shareholders li jistgħu jiġu tenuti responsabbli wkoll, pero' jiena ma naqbilx jekk ix- shareholders ma jkollhomx controlling power jew ma jkunux diretturi huma nfushom.

Ma naqbilx li minority shareholder għandhom ikunu ritenuti responsabbli, għaliex ħafna drabi dawn ikollhom ix-shares u ma jkunux involti fit-treġija tal-kumpannija.

Pero` jien nemmen li jekk wieħed li jmexxi kumpannija jaġixxi b'mod frawdulenti jew wrongfully għandu jkun espost direttament għal azzjoni ċivili quddiem il-qrati.

Sur President, f'artiklu 78 daħħalna għall-ewwel darba l-kwestjoni ta' l- awdituri u ta' l-accountants.

Inqala' panic minħabba li kienu qed isiru, jew hemm allegazzjonijiet serji li kienu qed isiru ċerti abbużi mill- awdituri.

Issa l-pożizzjoni f'Malta qiegħda antipatika.

Għaliex?

Għax għalkemm awditur huwa uffiċjal pubbliku, fil-verita` awditur imexxi billi jaqdi lill-klijenti tiegħu li jiġu appuntati minn ditti.

Dan ifisser li awditur ħafna drabi jsib ruħu f'diffikultajiet għax minn banda waħda jrid jeżonera l-obbligi tiegħu li jaġixxi bħala uffiċjal pubbliku ta' l-istat u mill-banda l-oħra jrid ikun ftit kompjaċenti ma' min jimpjegah għaliex jekk ma jagħmilx hekk jispiċċa mingħajr xogħol.

Illum hemm il-kompetittivita` u n-negozji huma li huma u allura hemm din id-diffikulta` u din is-sena smajna allegazzjonijiet serji li l-kotba ta' ħafna assoċjazzjonijiet kbar li kienu doctored b'tali mod li kellek din il-konfużjoni fil-kamp ekonomiku ta' pajjiżna.

X'qed tgħid din il-liġi?

Din il-liġi qed tgħid li jridu jibdew ikunu huma responsabbli għal dak li huwa obligation to respect international accounting standards and international auditing standards.

Dak li tgħid il- liġi.

Jiġifieri huma obbligati li jirrispettaw standards internazzjonali għal dak li jikkonċerna accounting and auditing.

Issa dawn diġa' huma ritenuti b'dan il-mod fil-professjoni tagħhom.

Diġa` huma ritenuti li jżommu dawn l-istandards.

Fil-fatt meta jsir l-eżami tagħhom isir l-eżami biex jiġi verifikat jekk dawn għandhomx dawn l-istandards.

Jiena diġa` semmejt numru ta' test cases fejn ipprovaw għall-ewwel darba jikkolpixxu b'mod dirett l-accountants u l-awdituri.

Dawn huma test cases għaliex il- liġi ma tipprovdix għalihom, u l-emendi previsti f'din il-liġi bl-ebda mod m'huma qegħdin jintroduċu xi forma ta' responsabbilta` ċivili lejn l- accountants u lejn l-awdituri.

Sur President, jekk hemm xi ħaġa li lili ddejjaqni hija l-lip service.

Mela jekk jkollok għagħa mill-komunita` tan-negozju fil-pajjiż minħabba li ħafna kredituri spiċċaw falluti minħabba ċerti abbużi li jkun hemm, jekk ikollok ċerta pressjoni u lobbying fuq il-gvern biex jagħmel xi ħaġa u ikollok ċerta pressjoni min-naħa l-oħra, x'se taqbad x'tagħmel?

Tagħmel dak Ii kienu jsejħu fl-antik lip service lill-Parlament.

Jiġifieri tagħmel liġi li meta taqraha tidher li hija liġi sabiħa, tidher li hija teknika, tidher li qed tidħol f'ħafna dettall u tidher liġi fina imma fil-verita` jekk tgħasarha ssib li ma qed tbiddel assolutament xejn.

Din il-liġi kulma qed tagħmel hu li jew qed tiċċara jew qed terġa' tirripeti dak li diġa` jeżisti.

Jien naħseb li l-ministru kellu jkun iktar kuraġġjuż f'leġislazzjoni bħal din.

Naħseb kellu jniżżilha black on white li jekk ikun hemm abbużi mill-awdituri, jew mill-accountants billi jiġu doctored il-kotba tal-kumpanniji a skapitu tal-kredituri, dawn għandhom jiġu ritenuti responsabbli personalment flimkien mal-kumpannija u ma' min ikun komparteċipi mad-diretturi, eċċ. Huwa dan li hemm bżonn li jsir u mhux ngħidu li l-awdituri u l-accountants tagħna jridu jżommu ma' ċerti standards.

Il-punti li semmejt huma importanti ħafna imma l-iskop tal-liġi hija li tagħmel is-set-offs.

S'issa jekk kumpannija tfalli, kreditur ma jistax jagħmel set-off mal-kumpannija għax għandek l-iscaling u l-preferenzi tal- kredituri.

Per eżempju, l-ewwel għandek il-ħaddiema, imbagħad għandek lil min ibigħ il-merkanzija li jkollu privileġġ fuqha, imbagħad għandek il- banek u għandek ukoll lil min ikollu ipoteka eċċ. Mela għandek l- iscaling jew il-grading ta' min ikollu jitħallas l-ewwel, it-tieni, it- tielet, ir-raba', eċċ. Għalhekk hawnhekk ikun hawn l-ironija - fil- prattika din issir ħafna – li jekk, per eżempju, jien għandi nieħu Lm30,000 mingħand kumpannija ta' xi kuntratti li għamilt pero' din il-kumpannija għandha tieħu mingħandi Lm20,000, allura ma nistax nagħmel set-off u nagħtiha Lm10 ̧000.

Jien ikolli nagħti Lm30,000 kollha lill-kumpannija u mbagħad isir il-konkors tal-kredituri u jekk jibqa' nieħu xi ħaġa.

Din ma tagħmilx sens.

Allura l-iskop ta' din il-liġi hu – hawnhekk din hija ċċarata u hija tajba ħafna – li jien, per eżempju, inkun nista' nagħmel set-off.

Per eżempju, s'issa jekk jien inkun dħalt f'appalt ma' kumpannija li kellha tagħmilli ċerti xogħlijiet u dawn m'għamlithomx għax falliet, allura jien ma nistax nipparteċipa fil-konkors għal xi tip ta' kumpens.

Pero' llum permezz ta' din il-liġi, jien se nkun nista' nikkwantifika l-pretensjoni tiegħi.

Li hemm ħażin u m'huwiex ċar – naħseb li din nistgħu nirranġawha fi stadju ta' Kumitat – huwa f'dak li għandu x'jaqsam ma' grading.

Jekk jien nikkwantifika claim li titwieled minn obbligazzjoni mhux pekunjarja u jkun hemm konkors ̧ jien fejn se nkun?

Jien ngħid li għandi nkun fuq l-istess livell daqslikieku nkun begħt xi ħaġa għaliex jien inkun għamilt tranżazzjoni u allura m'għandix inkun inqas minn tranżazzjoni ta' bejgħ.

Għalhekk huwa importanti li dan it-tip ta' kreditu jiffittja x'imkien għal dak li jikkonċerna l-konkors tal-kredituri għax inkella meta l-qrati jiġu biex jimplimentaw din il-liġi se jsibu ruħhom ġo vacuum.

Hemm xi ħaġa oħra interessanti pero' li fiha difett ukoll.

Din hija l- kwestjoni ta' l-ispecial controller.

Illum il-qrati għandhom dritt li jekk kumpannija tfalli jiġu applikati l-proċeduri l-ġodda u jiġi nominat speċi ta' stralċjarju li jamminstra l-likwidazzjoni hu.

Għall-ewwel darba - u din hija xi ħaġa tajba ħafna - il-qrati tagħna qed jingħataw poter li f'ċerti ċirkostanzi jappuntaw special controller biex jekk soċjetà tkun sejra l-baħar, jamministraha hu.

Issa jien naf li ċerti soċjetajiet li jidhru li sejrin il-baħar - mhux se nsemmi liema huma - għadhom jiġġestixxu u jieħdu credit qisu xejn m'hu xejn u l-kredituri jew il-minority shareholders ma jkollhomx rimedju.

Naturalment dawn m'għandhomx interess li s-soċjetà tiġi dikjarata bankrupt għaliex jekk kumpannija ma tibqax tiġġestixxi hemm il-probabbiltà li dawn jitilfu l-kreditu tagħhom kollu.

Pero' mill-banda l-oħra jkunu jixtiequ li l-kumpannija tiġi ġestita b'ċerta serjetà f'idejn terzi persuni li ma jkunux interessati għaliex ma jkunux qed jafdaw id-direzzjoni ġenerali ta' dik is-soċjetà.

Per eżempju ̧ ġieli jiġu nies jgħiduli li għandhom jieħdu Lm20 ̧000 mingħand kumpannija li tkun qiegħda f'diffikultà għax ikollha ħafna dejn u ma jkunux jafu x'se jaqbdu jagħmlu.

Jekk dawn jagħmlulha mandat ikun hemm ripple effect għax kulħadd jibda jagħmel il-mandati.

Għalhekk li jista' jsir hu mandat kawtelatorju u jekk dawn iħossu li l-kumpannija tkun waslet biex tfalli jsiru l-proċeduri taħt l-ambitu tal-falliment.

Pero' żgur li ma kienx hemm rimedju ieħor.

Għalhekk issa għandna klawsola tajba ħafna, fl-opinjoni tiegħi ̧ għax issa lil dak li jkun tista' tgħidlu li nistgħu naġixxu bil-qorti u din tinnomina kontrollur speċjali.

B'hekk il-kumpannija taqa' f'idejn nies esperti nominati mill-qorti li jmexxu l-kumpannija u jaraw jistgħux isalvawha.

X'hemm ħażin fiha din?

Dan it-tip ta' rikors jew din it-tip ta' talba lill- qrati tista' ssir mill-kumpannija stess wara extraordinary resolution.

Dan ifisser li d-diretturi jew ix-shareholders jagħmlu general resolution u jitolbu li jiġi nominat kontrollur biex imexxi hu.

Din iddejjaqni ftit għax jista' jkollok diretturi li biex ifarfru xi responsabbiltajiet futuri li jista' jkollhom jistgħu jużawha b'malizzja.

Fil-fatt dawn jistgħu jagħmlu riżoluzzjoni simili, jiskolpaw lillhom infushom minn ċerti obbligazzjonijiet u jarmu l-kejk għand ħaddieħor.

Għalhekk din fiha t- tajjeb u fiha l-ħażin.

F'dan l-abbozz ta' liġi għandna jingħad "by creditors representing more than half the value of the liability.".

Hawnhekk qiegħed l-iżball.

Per eżempju ̧ jekk nieħdu l-każ tal-Price Club insibu li 50% of the liabilities jappartjenu lil għaxar kumpanniji jiġifieri nofs id-dejn huwa tagħhom pero' l-50% l-oħra huma ta' mijiet ta' kumpanniji oħra.

Mela jista' jkollok xenarju simili fejn kreditur li ma jippreżentax in-nofs ikollu jieħu ammont sostanzjali, li jista' jkun Lm20,000 ̧ per eżempju ̧ u jitkisser.

Mela min-naħa qed tipproteġi lill- majority creditors u mbagħad lill-kredituri ż-żgħar li forsi jkollhom aktar bżonn protezzjoni mill-kredituri l-kbar għaliex dawn ikollhom aġenziji u ditti żgħar, mhux qed tagħtihom ċans ta' rimedju.

Jien naħseb li din għandha tiġi mneħħija.

Ovvjament mhux qed ngħid li kreditur ta' ammont insifikanti jista' jagħmel dan it-tip ta' rikors imma jien nemmen li 50% threshhold imsemmija fil-liġi hija għolja wisq.

Għalhekk nistieden lill- ministru jew lil kulmin se jkun involut fl-istadju ta' kumitat biex din naħsbu fuqhom u jekk jista' jkun inbaxxu din it-threshold.

Jekk il-kredituri li jirrappreżentaw 10% tad-dejn ta' kumpannija jagħmlu sforz bejniethom għandu jkollhom dritt li jmorru quddiem il-qorti u mbagħad din tara hi.

Din m'hijiex xi ħaġa awtomatika imma hija xi ħaġa li se tiġi sindikata mill-qrati u jekk tkun talba frivola u vessatorja naħseb li l- imħallef jew min jiddeċiedi, mhux se jaqbad u jilqagħha malajr.

Għalhekk jekk ikollok kreditu sostanzjali u tara li l-kumpannija ma tkunx sejra tajjeb u tibża' li se tfalli jew ma tkunx qed tafda d-direzzjoni tagħha, almenu għandu jkollok dritt li tagħmel udjenza quddiem imħallef.

B'hekk it- talba tiegħek tkun tista' tiġi vetted u jekk jirriżulta li inti qed tesaġera ̧ tibqa' b'xejn.

Imma jekk jirriżulta li inti għandek raġun, anke fuq talba tiegħek il-qorti għandu jkollha s-saħħa li tieħu d-direzzjoni ta' dik il-kumpannija, tgħaddiha f'idejn terzi biex jipprovaw isalvawha u ma jkunx hemm abbużi.

Sur President, kelli ħafna ħafna aktar points fuqhiex nitkellem għax din il- liġi fiha iktar minn 150 emenda.

Fosthom hemm ħafna emendi għal-liġi tal- kumpanniji u naturalment jekk inti toqgħod tfettaq issib ħafna xi tgħid.

Però, kif nifhimha jien, li għandha bżonn din il-liġi huwa fine tuning.

Kif spjegajt qabel, għandna liġi ġenerali u fiha dikjarazzjonijiet ta' prinċipji, x'jixtieq il-ministru, x'jixtieq il-gvern, x'jixtieq l-istat.

Però li jonqosha din il-liġi huwa s-snien biex jiġi inforzat dak il- prinċipju li qed jipproponi l-istess ministru.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Marie Louise Coleiro.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO: Sur President, kif qal tajjeb il-kollega tiegħi l-Onor.

Herrera quddiemna għandna Att li qed jiġbor diversi emendi għal diversi liġijiet taħt kappa waħda.

Huwa Att li fil-fehma tiegħi jrid jittieħed ukoll fil-kuntest tal-politika sħiħa tal-Partit Nazzjonalista, mhux għalih waħdu jew biċċa biċċa.

Wieħed irid iħares lejh fil-kuntest ta' politika sħiħa.

Huwa veru li huwa Att tekniku li forsi ħafna nies ftit li xejn jifhmuh, ħlief xi nies f'ċertu mestier li jolqothom direttament, iżda f'dan il-Parlament aħna għandna rwol ta' facilitators, biex ngħid hekk, fis- sens li huwa d-dmir tagħna li nfissru lin-nies dak li jkun qed jiġri fl- ogħla istituzzjoni tal-pajjiż.

Wara kollox dak kollu li jkun qed jiġri fi kwalunkwe qasam f'pajjiżna, ekonomiku u finanzjarju, mhux biss ikun qed jeffettwa lill-industrijalist, lill-manager, liċ-chief executive ta' kumpannija, jew lis-self-employed, imma jkun qiegħed jeffettwa lil kull ċittadin Malti u GĦawdxi.

Għaldaqstant se nieħu ċerti aspetti u se ninterpretahom mill-aspett soċjali.

Sur President, dan l-Att fih diversi aspetti li bħala oppożizzjoni naqblu magħhom, imma hemm oħrajn li ma naqblux magħhom.

Per eżempju, aħna naqblu jekk dan l-Att se jagħti l-assigurazzjoni assoluta li ma jerġax ikollna ripetizzjoni ta' esperjenzi mill-iktar koroh bħalma kien il-każ tal-Price Club ftit tax-xhur ilu, li għamlu riferenza għalih il-kollegi tiegħi.

In- nies involuti ma ħadux xi daqqa ta' ħarta, imma kien hemm ħafna u ħafna businessmen, self-employed żgħar li sfortunatament qalgħu daqqa ta' ħarta, u wħud minnhom baqgħu taħt id-daqqa.

Jiġifieri m'hemmx dubju li naqblu jekk dan l-abbozz se jservi bħala detterent biex ma jkollniex esperjenzi ta' din ix-xorta.

Iżda hemm provvedimenti oħra li definittivament ma nistgħux naqblu magħhom.

Per eżempju, dan l-abbozz ta' liġi qed idaħħal emendi għal liġjiiet oħra li bihom qed ikompli jħott f'daqqa l-aid to industries.

Qed jemenda l- Business Promotion Act u qed ikompli jneħħi l-inċentivi lill-industrija għax bil-politika tiegħu dan il-gvern ma jistax ikompli jagħtihom peress li jrid jikkonforma mar-regolamenti ta' l-Unjoni Ewropea.

Imma apparti li dawk ir-regolamenti ma jħallulniex flessibbiltà għas-suq żgħir tagħna, il- fatt li ċerti inċentivi qed jispiċċaw kompletament ma jħalluniex inkunu daqshekk attraenti għal ċertu investiment barrani li jista' jiġi fostna.

Agħar minn hekk, Sur President, it-tneħħija ta' dawn l-inċentivi qed imorru lura, jiġifieri in retrospect.

Hawnhekk qed jissemma Jannar 2004.

Aħna nafu li hemm kumpanniji, industriji li l-financial year tagħhom ma tibdiex f'Jannar u tispiċċa f'Diċembru, imma tibda minn April u tispiċċa fl-aħħar ta` Marzu.

Nafu wkoll li industrija serja ma tagħmilx il-business plans tagħha minn issa għal tliet xhur oħra, imma taħdem abbażi ta' business plan fuq numru ta' snin.

Jiġifieri l-industriji jkunu ppjanaw mod, imma bl- emendi li qed isiru f'din il-liġi fejn qed jinħattu ċerti inċentivi, se jintlaqtu ħażin.

Jiġifieri aħna ma nistgħux naqblu ma' dawn it-tip ta' provvedimenti li jkomplu jgħabbu u jissikkaw lill-industrija Maltija.

Ħaġ'oħra li laqtitni ħafna f'dan l-abbozz tirrigwarda l-fatt li l-emendi għall-Competition Act li qed isiru taħt dan l-Att ma japplikawx għall- freeport.

Qed nirriferi għal Taqsima VI ta' dan l-abbozz ta' liġi.

Klawsola 19, li qed temenda l-artikolu 30 ta' l-Att dwar il-Kompetizzjoni, qed tgħid li dawk l-intrapriżi li ġew fdati bit-tħaddim ta' servizzi li jkunu ta' interess ekonomiku ġenerali jew li jkollhom ix-xejra ta' monopolju li jipproduċi dħul finanzjarju għandhom ikunu suġġetti għad- dispożizzjonijiet ta' dan l-Att.

Jiġifieri l-kwestjoni ta' monopolju qed intajruha kompletament.

Imma mbagħad subartikolu (3), kif emendat, li qed jgħid li l-ministru jista' b'legal notice jiddikjara xi servizz speċifiku fdat lil intrapriża partikolari bħala servizz fl-interess ekonomiku ġenerali.

Allura dan ikun jista` jitħalla jopera b'monopolju.

U tifhimha din, għax għandna servizzi li fl-interess nazzjonali jrid jibqa' ċertu ammont ta' monopolju.

Jiġifieri ma jistax ikun hemm liberalizzazzjoni assoluta.

Imma meta tħares lejn klawsola 14, li temenda l-artikolu 20A ta' l-Att dwar il-Portijiet Ħielsa ta' Malta, issib li din tgħid ċar u tond li d- dispożizzjonijiet ta' klawsoli 18 u 19 ta' dan l-abbozz ma jgħoddux għall- finijiet tal-portijiet ħielsa ta' Malta.

Allura dan ifisser li l-port ħieles tagħna se jkun soġġett għall-kompetizzjoni?

Jiġifieri dan se jiġi liberalizzat?

Jien qed nistaqsi għax hekk jirriżultali minn dan li hawn iswed fuq l-abjad u domt ħafna nifli dawn il-klawsoli.

Aħna nafu li l-freeport ta' Malta diġa` għandu diffikultajiet u jekk irridu nkunu realistiċi u responsabbli fl-interventi tagħna rridu ngħiduhom dawn l-affarijiet.

Jekk se nkomplu niftħu l-kompetizzjoni minn dan il-lat allura hemm ħafna implikazzjonijiet kemm għall-istess negozju u kemm għall-ħaddiema.

Aħna nafu li l-ħaddiema tax-xatt diġa` qegħdin taħt theddida - ma ġietx fuqna mingħajr ma stedinnieha - għax bil-politika ta' sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea il- gvern Nazzjonalista qed jistedinha.

Dan għaliex hemm direttiva mill-Unjoni Ewropea li jista' jidħol vapur f'port u l-istess ħaddiema ta' fuq dak il-vapur jistgħu jħottu l-merkanzija huma b'detriment għall-ħaddiema ta' dak il-port.

U inutli li l-gvern jagħmel minn kollox biex din l-istorja jċajparha għaliex il-verita` hekk hi.

Fil-fatt jien ġibt stqarrija tal-European industrial relations observatory ta' l-aġenzija uffiċjali ta' l-Unjoni Ewropea, il-European foundation for the improvement of living and working conditions fejn qed jitkellmu fuq din id-direttiva.

Dawn qed jgħidu hekk:

"Dock workers are concerned about the possible social and economic consequences that would result from the implementation of the proposal in its present form.".

Aktar 'il quddiem ikomplu jgħidu:

"Nevertheless unions still fear that the proposal to liberalise access will open up docks for specialised operators, thus resulting in a deterioration of workers' employment situation and working conditions.

They are also concerned about a potential negative impact on health and safety.

Additionally the unions maintain that dockers' vocational training would suffer and that consequently their skills would be weakened.

They believe that the quality of service provided to port users would be harmed leading to substandard ports which would operate as ports of convenience that would risk safety in general.".

Din hija stqarrija ta' aġenzija uffiċjali ta' l-Unjoni Ewropea fejn qed jaċċettaw l-iżvantaġġi ta' din id-direttiva, mhux bħall-gvern Nazzjonalista.

Il-gvern Malti ipprova jċajparaha, bħallikieku din hija xi ħaġa ivvintata mill-General Workers' Union meta l-ħaddiema tax-xatt f'Malta ħarġu jipprotestaw.

Naturalment dawn ingħaqdu mal-kumplament tad-dockers fil-pajjiżi membri ta' l-Unjoni Ewropea.

Il-verita` hi li dawn qegħdin taħt theddida u mhux theddida li ġiet fuqna u ma stajna nagħmlu xejn dwarha, imma theddida li ġiet mistiedna bil-politika ta' sħubija sħiħa fl- Unjoni Ewropea tal-Partit Nazzjonalista.

Sur President, apparti t-theddida tad-direttiva mill-Unjoni Ewropea għall- ħaddiema tal-port, hemm il-kwestjoni li l-freeports tagħna jistgħu jiġu liberalizzati u miftuħin għall-kompetizzjoni.

Issa nittama li ma niġix interpretata li qed nitkellem kontra l-competition policy.

Jien m'iniex qed nitkellem hekk, imma rridu noqogħdu attenti kif nimxu għax hemmhekk għaddej negozju li qed jiġġenera dħul lejn pajjiżna, għalkemm qiegħed f'kompetizzjoni.

Illum m'aħniex waħedna u fl-introduzzjoni tiegħu għal din il-liġi l-ministru għamel enfasi kbira li m'aħniex waħidna f'dan in-negozju partikolari, imma qegħdin f'kompetizzjoni ma' ħaddieħor.

GĦalhekk iktar u iktar ma rridu nagħmlu xejn li bih nistgħu nwaddbu fix-xifer jew noħolqu xi theddida ġdida u nirriskjaw dan it-tip ta' negozju.

Sur President, fl-introduzzjoni tiegħu l-Ministru Dalli qal li l-gvern qed iressaq din il-liġi biex jissinkronizza l-Companies' Act ma' liġijiet finanzjarji oħra, biex tikber il-protezzjoni għall-konsumatur u biex jinħoloq level playingfield.

Qal li aħna m'aħniex waħidna fi kwalunkwe qasam u hemm l-interess globali li naraw li n-negozju jkun regolat.

Qal ukoll li din il-liġi għandha l-għan li tkabbar in-negozju fil-pajjiż billi żżid il-kredibilita`.

Jekk tħares lejhom hekk dawn mingħajr ma tanalizza s- sitwazzjoni sħiħa kif inhi m'hemmx dubju li naqblu perfettament ma' dawn ir- raġunijiet u ma' dan l-animu li l-Ministru Dalli ppreżenta hawnhekk meta kien qed jintroduċi din il-liġi.

Imma ma nistgħux nieqfu biss fuq il-kliem tal-Ministru Dalli.

Kieku tajjeb!

Anzi l-kliem tal-Ministru Dalli rridu nixtarruh speċjalment meta nanalizzaw dak li l-Partit Nazzjonalista fil-gvern ilu jgħid u dak li wettaq għax meta tikkompara dan id-diskors ma' dak li attwalment ġara u qed jiġri u se jiġri ssib kontradizzjonijiet kbar.

Dan qed ngħidu għax il- legal framework huwa importanti ħafna għar-regolamentazzjoni.

Il-qafas legali dejjem huwa importanti bħala fundament biex nibnu fuqu, imma ma nistgħux nistrieħu biss fuq legal framework tajjeb biex nattiraw in- negozju.

Mal-qafas legali jrid ikollna fuq kollox politika u ambjent xieraq, li ma jirriżultax mill-qafas legali imma minn ħafna fatturi oħra.

Għalhekk jien se niffoka fuq aspetti ta' dak li qal il-Ministru Dalli fl- introduzzjoni tiegħu u nagħmel paragun fil-kuntest sħiħ tal-politika tal- Partit Nazzjonalista fil-gvern.

Filwaqt li, kif diġà għedt, huwa importanti li jkollna l-qafas legali addattat, jekk imbagħad ma jkollniex ambjent addattat, ma jiġix investiment lejn il-pajjiż - xi ħaġa li mingħajrha naqgħu lura bħall-granċ, kif sfortunatament kien qed jiġri f'dawn l-aħħar snin - jew inkella min jitħajjar jiġi jinvesti hawn, jiġi bi skop li jabbuża.

Kellna diversi esperjenzi ta' abbużi minn barranin, fosthom il-każ ta' numru ta' snin ilu tal-fabbrika ta' l-AMS.

Dawn ġew hawnhekk b'ħafna pompa u f'daqqa waħda dabbru rashom b'kollox u ma ħallew xejn.

Dan l-aħħar kellna xi investituri li l-ewwel ġew b'ħafna wegħdi – fosthom l-HSBC - ta' kemm se jġibu investiment lejn Malta u wara li ilhom xi sentejn ħadu biss rikba tajba minn fuq dahar il-poplu Malti kollu.

Wara kollox l-assi tal- Mid-Med kienu tal-poplu Malti u Għawdxi kollu u mhux tal-gvern.

Dawn ħadu rikba tajba minn hemm u sal-lum ma rajniex farka investiment ġej mill-HSBC.

L-unika ħaġa li nistgħu ngħidu li qed tiġri bl-HSBC fil-pajjiż huwa li d- depożiti tal-Maltin qed joħorġu barra l-pajjiż u jaħdem bihom fejn irid.

Sur President, riċentement suppost instab l-istrategic partner għall-MIA, imma dan ma ġabx flus miegħu.

Ġie hawn u ssellef mill-banek Maltin.

Jiġifieri reġa' rikeb fuq id-depożiti tal-Maltin.

Aħna rridu legal framework tajjeb, imma mal-legal framework jeħtieġ noħolqu ambjent xieraq li jiġbed l-investiment u ma rridu nagħmlu xejn li bih nirriskjaw li nbegħduh jew inkella li jiġi dak l-investiment li jinqeda bina u minflok jagħtina palata, ikompli jgħaddosna 'l isfel jew inkella jitlaq bi flusna 'l barra.

Sur President, xtaqt nibda fuq il-kwestjoni tal-level playingfield li hija xi ħaġa importanti ħafna għal pajjiżna mhux biss fil-kuntest ta' kif irridu naħdmu ma' l-Unjoni Ewropea - issa jekk hux permezz ta' sħubija sħiħa jew inkella ta' partnership ma' l-Unjoni Ewropea, it-tnejn li aħna naqblu li rridu naħdmu magħha - imma anke fil-kuntest globalizzat.

Illum anke l-istess Unjoni Ewropea, minkejja li hija klabb esklussiv u protettiva għall-membri tagħha, taħdem b'mod globalizzat fis-sens li trid tirregola ruħha wkoll mar-regoli tal-World Trade Organisation.

Allura aħna ma nistgħux inħarsu biss sal-ponta ta' mneħirna, irridu nħarsu fuq il-firxa kollha ta' dak li qed jiġri ħafna iktar 'il bogħod minn xtutna.

GĦalhekk fil-fehma tiegħi l-kwestjoni tal-level playingfield hija fattur importanti ħafna li ma nistgħux inħarsu lejha biss mill-aspett ta' l-industrijalist, mill-aspett tan-negozjant, imma rridu nħarsu lejha mill-aspett ta' dawk il- players kollha li jagħmlu n-negozju, li jagħmlu l-industrija.

U m'hemmx dubju li wieħed mill-players importanti fl-industrija u fin-negozju huma wkoll il-ħaddiema.

Sur President, meta l-gvern jitkellem fuq level playingfield u jgħid li rridu nkunu fuq l-istess livell biex inkunu nistgħu nilagħbu l-logħba, ma' min u bejn min qed nilagħbu?

Għaliex sfortunatament anke f'pajjiżna lanqas għandna level playingfield bejn l-industrijalisti u n-negozjanti.

Se nagħti eżempju biex inkun konkreta.

Ikun hemm industrijalist jew negozjant onest, li jimxi b'mod rett u lill-ħaddiem jagħtih kondizzjonijiet addattati u xierqa, u hemm industrijalist jew negozjant li jiġi jaqa' u jqum minn dak kollu li suppost jagħmel, u jagħti kondizzjonijiet mill-agħar lill-ħaddiem.

Allura diġà hemm diżlivell bejn industrijalist u ieħor għax l- industrijalist onest jagħti dak kollu li suppost jagħti, allura l-profitti tiegħu jkunu tant, u dak li huwa diżonest dejjem jiġbed lejh u l-profitti tiegħu jkunu aktar.

U l-istess fil-każ tal-ħaddiem.

Il-ħaddiem li qed jaħdem ma' industrijalist jew negozjant onest għandu kondizzjonijiet ta' xogħol u ambjent xieraq u dinjituż, imma ħaddiem li qed jaħdem ma' industrijalist li jara kif idur u jsib it-toqob kollha minn fejn jgħaddi biex dejjem jiġbed lejh, żgur li mhux qed jgħix f'ambjent ta' xogħol korrett.

Qed ngħid dan għaliex - nerġa' ndur għall-punt li kont qed nagħmel qabel - inutli nagħmlu ħafna fuss li għandna liġi tajba, jekk ma jkollniex l-istrutturi biex nimplimentaw dik il- liġi u, jekk ikun hemm bżonn, ninforzawha wkoll.

Mela rridu nħarsu lejh ukoll f'dan il-kuntest.

Eżempju ieħor ta' żbilanċ huwa bejn industrijalist li jaf għand min imur għaliex wieħed mill-ħbieb tal-ħbieb u industrijalist ieħor li jipprova jaħdem miċ-channels normali.

Ma nistgħux nipparagunaw bejniethom.

Ma nistgħux ma nammettux li kellna industrijalisti jew nogozjanti li ġew iffavoriti.

Jiġifieri nagħmel enfasi li l-ewwel ma jrid jibda l-level playingfield huwa bejnietna, imbagħad nistgħu nibdew nibnu biex l-industrijalist Malti jkun fuq level playingfield ma' l- industrijalist barrani ħalli naturalment ikun kompetittiv biżżejjed ħalli jkun jista' jasal.

Sur President, fl-introduzzjoni għal din il-liġi l-Ministru Dalli saħaq fuq kemm hija importanti l-kredibilità għal pajjiżna biex jikber in-negozju.

Jien bħalu naħsibha u għalhekk qed insemmi dawn il-punti.

Min ikun qed iħares lejna u jara dawn il-bużullotti bejnietna, ma tantx jista' jibni kredibilità għax il-kredibilità ma nibnuhiex biss billi noffru ċerti affarijiet, imma anke bil-mod kif naħdmu.

Dik ukoll hija parti mis-serjetà u mill-bini ta' kredibilità biex investitur jitħajjar jinvesti f'pajjiżna.

Aħna għandna rapporti li jindikaw kemm aħna lura f'dik li hija level playingfield, u r-rapporti m'humiex tal-Maltin, jew inkella tal-Maltin imma vverifikati wkoll mill-barranin.

U fost l-affarijiet li l-iktar jinkwetawni hija l-level playingfield f'dak li huwa training tal-ħaddiema biex ikollhom il-ħiliet meħtieġa għas-suq tax-xogħol tal-lum.

Bħala pajjiż li m'għandniex riżorsi naturali fuqhiex naqgħu u għandna wkoll l-iżvantaġġ li aħna maqtugħin mill-mainland - żvantaġġ fis-sens li trid tikkonsidra l- fattur ta' l-ispejjeż biex tivjaġġa - ir-riżorsa umana hija fattur importanti ħafna.

Jeħtieġ ikollna workforce flessibbli, skilled u multi- skilled ħalli nippreżentawha bħala vantaġġ min-naħa tagħna.

Dan huwa fattur li l-industrijalist, investitur barrani serju żgur se jħares lejh.

Dan l-aħħar kellna eżempju ċar ta' kemm l-investitur serju jfittex li jkollu ħaddiema ta' kwalità - meta ngħidu ħaddiema ta' kwalità nfissru li jkunu mħarrġin fis-snajja' u fil-ħiliet tal-lum - fil-każ tal-Lufthansa Technik.

In-naħa tal-Partit Nazzjonalista bdew jiftaħru li dawn għażlu lilna għax issa qegħdin fuq l-għatba - ma nafx jekk ftaħniex l-antiporta u dħalna! - biex nidħlu membri sħaħ fl-Unjoni Ewropea.

Imma l-management tal- Lufthansa Technik malajr qatgħu l-għatx bil-perżut ta' kulħadd u qalu li huma għażlu lil Malta għax Malta għandha ħaddiema li huma kapaċi.

Għalhekk ġew Malta u ma marrux iċ-Ċekoslovakkja jew inkella xi post ieħor bieb u għatba magħhom.Dan huwa eżempju ċar ta' kemm nistgħu nkunu attraenti aktar għall-investitur barrani, jekk nieħdu ħsieb li jkollna workforce imħarrġa għall-bżonnijiet tas-suq tax-xogħol tal-lum.

Jien se nagħmel riferenza għall-joint assessment report li kien ġie ffirmat mill-Viċi Prim Ministru Gonzi u s-Sinjura Diamantopoulou li hija l- kummissarju ta' l-Unjoni Ewropea għax-xogħol u l-affarijiet soċjali, fejn sfortunament - dan mhux qed ngħidu b'xi gost, imma biex inkunu realistiċi waqt dibattitu bħal dan - qed jindikalna kemm waqajna lura.

U qed ngħid "waqajna lura" għaliex kien hemm diversi affarijiet li l-gvern Nazzjonalista raqad fuqhom tul l-14-il sena li ilu fil-gvern.

Fost l-oqsma li waqa' lura fihom insibu proprju l-qasam ta' l-edukazzjoni.

Ma tistax tħarreġ ħaddiem mil-llum għal għada, trid iż-żmien għax dan huwa proċess twil.

Qed ngħid li waqajna lura għax illum tistħi meta għad għandna sitwazzjoni fejn fi studju li sar mill-fakulta` ta' l-edukazzjoni ta' l-universita` stabbilixxew li għandna areas f'pajjiżna fejn hemm 20% tat-tfal li għandhom seba` snin huma illitterati.

Minn statistika tal-NSO ssib li it-tfal tas-sekondarja ta' l-istat ras għal ras ikunu assenti għal 14-il ġurnata fis-sena.

Fil-livell primarju ta' l-istat issib li ras għal ras it-tfal ikunu assenti għal 8.5 ġranet fis-sena mingħajr raġuni.

F'dinja daqshekk kompetittiva fejn il-ħiliet tal-ħaddiema huma tant importanti, 12% biss taż-żgħażagħ bejn il-15 u t-18-il sena qed jattendu kors vokazzjonali.

L-istatistika ta' l-NSO turina li 3.3% taż-żgħażagħ bejn il-15 u t-18-il sena huma bla skola ta' xejn.

Jiġifieri m'għandhomx għalfejn jieħdu għalihom tan-naħa tal-gvern meta ngħidulhom li waqqgħu l- pajjiż lura.

Jiġifieri apparti li kien hemm linji ta' politika li kienu falza stikka tul is-snin, ma ħadux ħsieb biex tul l-14-il sena fil-gvern iħarrġu u jaraw kif jindirizzaw il-qasam ta' l-edukazzjoni u t-taħriġ tat- tfal u ż-żgħażagħ tagħna b'mod serju ħalli jkollna work force li tkun l- għira ta' ħafna u tattira l-investiment lejn pajjiżna.

Dan li qed ngħid huwa vverifikat anke fil-joint assessment report li f'paġna 6 jgħid:

"Education levels in the labour force are rather low compared to the EU average.

According to the 1995 census, 52% of the working age population had not completed secondary school.

The corresponding EU average is 40%."

Jiġifieri hemm 12% diskrepanza u hawn tidħol il-kwestjoni tal-level playingfield.

Skond l-aħħar ċensiment 36% had completed secondary level, 3.5% post-secondary level, 7.3% tertiary and post graduate level.

Imbagħad jgħidlek hekk ukoll:

"Summing up the challenges facing employment policy today in relation to participation rate and skill levels is particularly important in the context of an aging population and a decline in birth rates, both from the point of view of labour supply and the capacity to finance social protection.

As a result, concern arises over the relatively large number of people who are inactive.

Low participation rates, particularly for women and to a lesser degree older workers are to be addressed.

The youth unmeployment rate also needs close monitoring.

The rise in educational attainment in Malta must be sustained and improved to address emerging skill shortages which are particularly evident in the IT and construction sectors, in certain professions and in middle management.".

Dan joħroġ ċar minn rapport iffirmat mill-Viċi Prim Ministru Lawrence Gonzi u s-sinjura Anna Diamantopoulou li hija kummissarju ta' l-Unjoni Ewropea għall-impjiegi u social affairs.

Forsi tistaqsuni: X'għandu x'jaqsam dan ma' din il-liġi.

GĦandu x'jaqsam ħafna għax għadni ma ltqajt ma ħadd fin- negozju jew fl-industrija li qiegħed imexxi x-xogħol tiegħu bla ħaddiema.

Jiġifieri qed nitkellmu fuq ħaġa mill-iktar kruċjali.

Dan l-istess rapport ikompli jgħid hekk:

"The illiteracy rate is also rather high.

There is a lack of a real connection between the initial vocational/ educational system and continuing vocational training.

Continuing vocational training in Malta is not regulated.".

Dan x'qed jgħid dan il-joint assessment report of the employment policy priorities of Malta.

Xtaqt insemmi rapport ieħor li ġie ppreżentat lill-membri tal-grupp tal- MEUSAC fejn għandha x'taqsam iċ-chapter dwar il-freedom of movement of persons, biex nuri kif dan il-gvern jistieden aktar gwaj bil-politika tiegħu ta' sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea.

Meta għandna sitwazzjoni fejn sfortunatament għandna ċertifikat dwar kemm qegħdin lura fil-ħiliet tal- ħaddiema tagħna meta kkomparati ma' pajjiżi fl-Unjoni Ewropea, u allura joħroġ il-bżonn kbir li nimbuttaw u nimbuttaw għal aktar xogħol f'dan il- qasam, il-gvern qed jikkometti ruħu li mad-dħul fl-Unjoni Ewropea ċ- ċittadini tal-pajjiżi membri jkunu jistgħu jipparteċipaw fit-training schemes tagħna, minkejja r-riżorsi finanzjarji diġà limitati li għandha l- ETC.

Mhux hekk biss, talli jistgħu jinnotifikaw l-intenzjoni tagħhom li jaħdmu f'Malta through din l-aġenzija.

Dan ir-rapport tal-21 ta' Diċembru tas-sena 2000 li ġie ppreżentat lill- MEUSAC members jgħid proprju hekk:

"On accession, EU nationals will be able to participate in the training schemes organized by the ETC and may notify their intention to work in Malta through this agency.".

Sur President, mela fuq naħa qegħdin nistqarru li għandna dan id-diżlivell bil-Ministru Dalli jenfasizza l-bżonn tal-level playingfield - u l-ħaddiema deffinitivament jridu jkunu parti integrali biex jinkiseb il-level playingfield - u sadanittant mir-riżorsi limitati li qed toffri aġenzija tal-gvern, li hija ffinanzjata mit-taxxi tagħna, il-gvern jaċċetta li fl- eventwalita` li Malta tidħol membru sħiħ ta' l-Unjoni Ewropea żgħażagħ minn pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea jiġu hawn u jaqsmu magħna t-training li tipprovdi l-ETC li huwa ffinanzjat mit-taxxi tagħna.

Sur President, xtaqt niġbed l-attenzjoni fuq il-mod kif il-gvern qed ikompli jistieden il-gwaj.

Minn naħa l-Partit Nazzjonalista jgħid li bi sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea l-kondizzjonijiet tal-ħaddiema se jkunu tajbin, u jsemmi ħafna l-kwestjoni tas-saħħa u s-sigurta` fuq il-post tax- xogħol - qisha trid tkun l-Unjoni Ewropea biex tiġi tagħmlilna l-liġijiet u l-istrutturi li hemm bżonn, bħallikieku aħna l-Maltin m'għandniex sinsla biex nagħmluhom - imma min-naħa l-oħra nsibu li l-gvern ikun qed jilgħab mod ieħor.

Huwa biżżejjed li nsemmi l-każ ta' l-ST Microelectronics.

Fil- fatt f'April 1999 l-ST Microelectronics kienet ġibdet l-attenzjoni lill- Viċi Prim Ministru li jekk jiġu imposti fuqha ċerti regolamenti tas-social charter, hija kienet se tiltaqa' ma' ċerti problemi.

Imbagħad għax qed ngħidu li bil-working time directive se jispiċċa l-overtime, il-Viċi Prim Ministru tgħidx kemm qal li aħna qed inbeżżgħu lin-nies.

Aħna ma rridu nbeżżgħu lil ħadd imma qegħdin sempliċement nappellaw lill-gvern biex ikollu d-diċenza li jgħid lin-nies il-verita`.

Issa hawn ta' min jgħid li l-Viċi Prim Ministru stess kiteb ittra minn taħt lill-ħaddiema ta' l-ST Microelectronics biex iserrħilhom moħħhom li jekk nissieħbu fl-Unjoni Ewropea, ix-shifts li hemm preżentement f'din il-kumpannija kollha se jibqgħu in vigore, jiġifieri addio l-working time directive.

Anke hawn, irridu naraw x'inhi l-level playingfield tal-kondizzjonijiet tal-ħaddiema.

Sur President, filwaqt li dan l-abbozz ta' liġi jidher wieħed tekniku, huwa għandu ħafna implikazzjonijiet u għalhekk ma nistgħux niżolaw abbozzi ta' liġi bħal dan li għandna quddiemna minn kif qed jgħix il-poplu Malti u Għawdxi preżentement taħt gvern Nazzjonalista.

Matul id-diskors tiegħi identifikajt xi punti li fih dan l-abbozz ta' liġi biex ningħataw spjegazzjoni dwarhom, u hawn qed nirriferi fost l-oħrajn għas-settur tal- Freeport għax għadna ma nafux sewwa sew x'se jiġri mill-ħaddiema tax-xatt.

Per eżempju, jien nistaqsi: Il-Freeport se jinfetaħ għall-kompetizzjoni?

Għax ma jridx wisq biex ikun hawn xi ħadd li jitwebbel joħloq xi intrapriża oħra ta' din ix-xorta meta llum il-ħaddiema tal-Freeport diġa` qegħdin taħt theddida bil-famuża direttiva ta' l-Unjoni Ewropea!

Il-Ministru Dalli jista' jrodd slaleb kemm irid imma l-fatt jibqa' li n-nies serħan tal-moħħ iridu.

Kieku n-nies m'għandhomx bżonn serħan tal-moħħ, lanqas għandna għalfejn niddiskutu dwar dawn l-affarijiet.

(Interruzzjonijiet) Issa fil- winding-up serrħilhom moħħhom.

(Interruzzjonijiet) Jien mhux ħmerijiet qed ngħid; jien mistoqsijiet għamiltlek.

Spjega ftit x'hawn fil-klawsoli ta' dan l-abbozz ta' liġi ħalli nserrħulhom moħħhom lin-nies.

Imma dan ma tagħmlux bir-radd tas-salib!

Is-salib roddu quddiem il-Mulej forsi jħenn għalina u jeħlisna minn dan il-gwaj li waddabtuna fih!

Grazzi, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: Nirringrazzjak.

L-Onor.

Cilia.

ONOR.

JOE CILIA: Sur President, meta jiġu quddiemna abbozzi ta' liġi ta' natura teknika, huwa importanti ħafna li wieħed jifhem x'ikun il-ħsieb wara dak l-abbozz ta' liġi u f'liema direzzjoni jkun qed jimxi.

Meta l-Ministru kien qed jintroduċi dan l-abbozz ta' liġi saru ħafna statements li prima facie wieħed jgħid li m'humiex kontroversjali għax jagħmlu ħafna sens u mexjin fid-direzzjoni t-tajba, pero` ħafna drabi bejn dak li jingħad u li attwalment jiġi achieved ikun hemm baħar sħiħ x'wieħed jgħum biex jasal għalih.

L-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna jolqot lill-qasam tal-kummerċ, lill- qasam ta' l-ekonomija u lill-qasam tan-negozju fil-laħam il-ħaj.

Fil-fatt dan l-abbozz ta' liġi jitkellem dwar ir-responsabbiltajiet u l-obbligi li għandhom id-diretturi tal-kumpanniji, dwar każijiet ta' bankruptcy f'każijiet ta' kumpanniji li jkunu se jfallu jew ikunu fallew u dwar ċerti inċentivi li jeżistu taħt il-Business Promotion Act u taħt il-Freeport Act.

Qiegħed ukoll jemenda diversi liġijiet, fosthom il-Commercial Partnerships Act u l-Companies` Act.

Sur President, biex tagħmel suċċess f'dan il-qasam irid ikollok sistema ta' regolamentazzjoni finanzjarja li tinżamm fuq saqajha kontinwament u li tinżamm aġġornata mal-ħteġijiet tal-kummerċ f'dinja moderna, mat-tibdiliet li jiġru fl-ekonomija u mal-lezzjonijiet li wieħed jitgħallem mill- esperjenza.

Mal-ewwel daqqa t'għajn, wieħed jgħid li dan l-abbozz ta' liġi huwa ġabra ta' dan kollu, pero` sfortunatament għandu wisq emendi ta' liġijiet differenti.

Fl-opinjoni tiegħi, kemm jista' jkun għandu jiġi evitat li jsiru emendi li jolqtu liġijiet differenti f'abbozz ta' liġi wieħed għax jista' jkun li wieħed ikun qed jaqbel ma' ħafna affarijiet tajbin li jkun fih abbozz ta' liġi bħal dan u mbagħad minħabba ċerti affarijiet żgħar ikollu jivvota kontrih.

Għalhekk jien nappella biex ħaġa bħal din tiġi evitata milli ssir ħalli nkunu nistgħu nimxu 'l quddiem, speċjalment f'oqsma importanti bħal dawn li qed niddiskutu llum.

Sur President, trid tkun is-sistema regolatorja li semmejt l-ewwel li tkattar il-kredibbilta` lejn min irid jinvesti fl-ekonomija, kemm min irid jinvesti f'pajjiżna stess kif ukoll min irid jinvesti barra minn Malta.

Jeħtieġ nagħmlu sforz biex il-kredibbilta` tkun mifruxa fuq iż-żewġ fronti, kemm fuq il-livell intern kif ukoll fuq il-livell internazzjonali.

Biex wieħed jifhem u japprezza dan l-abbozz ta' liġi aħjar, irid iħares lejn l- aspetti kollha tad-dinja tal-kummerċ, jiġifieri ma jridx iħares biss lejn l- aspett ta' min qed jopera fin-negozju, imma jrid iħares ukoll lejn ir- ripple effect.

Dan l-abbozz ta' liġi qed jitkellem ukoll dwar l-awdituri u d-debituri, li huma katina waħda fid-dinja ta' kummerċ, u anke dwar l-operaturi in ġenerali.

Ħafna drabi meta wieħed jitkellem dwar in-negozju, f'moħħu jkollu lill-kumpanniji għax meta wieħed jopera permezz ta' kumpannija jkun qiegħed jiftaħ il-possibbiltajiet li jkollu ċertu limited liability f'dak il-qasam li jopera fih u għalhekk ir-riskji għal min ikun qed jinvesti jkunu inqas.

Madanakollu fl-istess ħin irridu noqogħdu attenti li jkun hemm bilanċ xieraq biex nolqtu l-gosti u l-ħteġijiet ta' kulħadd, inkluż dawk tal-konsumaturi billi dawn jingħataw protezzjoni xierqa, kemm ta' dawk li joperaw lill-kumpannija, bħad-diretturi, kif ukoll ta' dawk li jirriskjaw il-kapital tagħhom f'xi azjenda partikolari.

Anzi jien ngħid iktar minn hekk.

Jien ngħid li huwa importanti ħafna li l-istrutturi regolatorji jaraw x'ikun qed jiġri u jkunu huma li jieħdu l-inizjattivi biex b'hekk jiġu protetti l-konsumaturi, id-diretturi u kulmin jista' jintlaqat ħażin b'operazzjoni negattiva u saħansitra b'operazzjoni malizzjuża.

Sur President, l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna qed iħares lejn il- kumpanniji li jiġu f'diffikulta`.

Kif nafu, hemm kumpanniji li minkejja l- intenzjonijiet tajbin kollha tagħhom, in-negozju tagħhom qiegħed f'riskju għax ġieli jiġu żminijiet fejn l-affarijiet jiġu favur il-kumpannija u ġieli jiġu żminijiet ukoll fejn l-affarijiet jibdew mexjin ħażin.

Issa hawn ta' min jgħid li ħafna drabi d-debituri u l-kredituri ta' kumpannija jkunu l-istess nies, jiġifieri min ikollu x'jagħtiha jkollu x'jieħu wkoll, u għalhekk jista' jinġab l-argument li dak li għandhom jagħtu ma jagħtuhx.

U dan l-argument smajnieh kemm-il darba f'dan il-Parlament meta nkunu qed niddiskutu xi ħaġa li għandha x'taqsam mat-tassazzjoni għax hawn ħafna li jġibu l-argument li jekk għandhom x'jieħdu mingħand il-gvern, dak li għandhom jagħtuh ma jagħtuhx.

M'hemmx għalfejn ngħidu li minkejja li jien nifhem dan it-tip t'argument, dan m'huwiex raġunar tajjeb.

Issa dan l- abbozz ta' liġi qed jgħid li biex nissimplifikaw l-affarijiet, f'każijiet bħal dawn għandu jkun hemm tpaċija, għandu jkun hemm netting, u mbagħad in- net result ikun jiddetermina jekk wieħed ikunx debitur jew kreditur, jew fi kliem ieħor, jekk wieħed għandux jagħti jew jirċievi.

Ċertament din m'hijiex xi ħaġa ħażina, anzi tagħmel ħafna sens, u fil-fatt nieħu pjaċir jekk din il-ħaġa naraha tiġri anke fl-istrutturi governattivi, speċjalment fil-qasam tat-tassazzjoni, għax minkejja li kien sar ħafna diskors fuq is- set-offs fil-prattika ma nbidel xejn fil-qasam tat-tassazzjoni.

Sur President, issa jkun tajjeb jekk naraw ukoll kif joperaw id-diretturi ta' kumpannija.

L-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna qed jipprovdi ċerti gwidi li d-diretturi tal-kumpanniji għandhom jimxu fuqhom biex jekk jista' jkun l-affarijiet jimxu tajjeb, u fost dawn il-gwidi wieħed isib li direttur ta' kumpannija għandu jimxi in good faith għax naturalment, jekk in-nies li jkunu qed imexxu l-kumpannija ma jkunux qegħdin imexxu in bona fide, dan la jkun ta' ġid għall-kumpannija - u huwa hawnhekk fejn tidħol il- kredibbilta` - la għall-konsumatur u lanqas għall-operazzjoni partikolari li wieħed ikun jaħdem fiha.

Jien nixtieq li jsiru sforzi ikbar milli qed isiru mill-awtoritajiet konċernati f'dan il-qasam biex iktar nies li jmexxu xi kumpannija partikolari jitgħallmu mill-esperjenzi tal-passat, liema esperjenzi ħafna drabi kienu negattivi.

Każ klassiku li għad irid jibqa' jissemma għal snin twal huwa l-każ tal-Price Club.

Issa jien m'iniex se nidħol fid-dettalji ta' dan il-każ, bħal per eżempju, x'ġara tajjeb f'din l- azjenda partikolari, x'ġara ħażin, kif seta' jiġi evitat dan il-falliment u jekk f'dan il-każ kenitx imdaħħla l-malizzja jew le għax dawk huma affarijiet li għad iridu jiġu deċiżi, imma jkun tajjeb jekk naraw x'effetti ħalla dan il-falliment.

Fil-fatt b'dan il-falliment ġew effettwati mijiet, jekk mhux eluf, ta' negozji żgħar, li l-effett tagħhom fuq l-ekonomija ġenerali tagħna kien kbir, u wieħed jiskanta kif azjenda kbira bħal dik tal-Price Club, li mingħalija kellha turnover ta' madwar Lm24 miljun fis-sena, tħalliet tasal fis-sitwazzjoni li waslet fiha.

Hawnhekk jien nistaqsi: Fejn kienu l- awtoritajiet regolatorji dak iż-żmien?

Għandna noqogħdu nsemmu l-obbligi tad-diretturi involuti biss jew għandna naraw jekk itteħditx xi inizjattiva min-naħa ta' min suppost qed jirregola fil-pajjiż u jekk l-obbligi humiex qegħdin jaslu kif għandhom jaslu?

Kif ġieli semmejt, mhux neċessarjament meta kont qed nitkellem fuq dan il-każ partikolari, ħafna drabi jiġu depożitati abridged accounts, liema accounts ma jidħlux fid-dettall u bihom ma jkunx possibbli li tara x'ikun għaddej verament f'dik l-azjenda partikolari.

Per eżempju, jista' jkun li l-obbligi legali jkunu twettqu, pero` s-salvagwardji ma jkunux seħħew, u l-konsumatur u kulmin jopera jew jinvesti fil-kumpanniji għandhom bżonn xi forma ta' salvagwardja għax jekk din is-salvagwardja ma tingħatalhomx, at the end of the day jiġri bħalma ġara fil-każ tal-Price Club.

Imma possibbli, irridu ngħaddu minn falliment ieħor biex nitgħallmu?

U jien nistaqsi: Huwa ħażin jekk ir- responsabbiltajiet ta' l-istituzzjonijiet regolatorji jikbru jew le?

Sfortunatament bħalma jiġri fil-ħajja, anke fil-qasam tan-negozju, issib lil min hu tajjeb u ssib lil min hu ħażin, u fil-fatt ċerti individwi f'dan il-qasam għandhom fama ta' kemm kapaċi jqarrqu u jidħku b'dak li jkun fid- dinja tan-negozju u miskin min jinqabad fl-intriċċi tagħhom, imma madanakollu qisu qatt ma ġara xejn.

Hemm min jgħidlek biex tfittex nies bħal dawn bil-qorti, imma xi snin ilu tneħħiet il-priġunerija għal dawk il- każijiet fejn ikun hemm id-djun, u tant hemm min għandu esperjenza tal- ħażen fid-dinja tal-kummerċ li jaf il-liġijiet aħjar minna, li nilleġislaw, u jaf il-liġijiet daqs l-aqwa avukat u l-aqwa mħallef.

Ħafna drabi nies bħal dawn tarahom jidħlu f'kumpannija, ifalluha, imbagħad jidħlu f'kumpannija oħra, jerġgħu ifalluha and the story goes on. Ħafna drabi lil nies bħal dawn lanqas tkun tista' tfittixhom għax issib li ma tkun tista' teħdilhom assolutament xejn.

Naturalment huma joperaw taħt il-kappa ta' kumpannija biex ikollhom il-limited liability, imma anke jekk il-liability tkun unlimited, meta tfittixhom personalment ma ssib xejn fuq xiex taqbad.

M'hemmx għalfejn ngħidu li dawn l-affarijiet qed jagħmlu ħafna ħsara lill- qasam tal-kummerċ.

Issa bit-teknoloġija avvanzata li għandna llum, wieħed jista' jkun jaf min huma d-diretturi ta' xi kumpannija jew ix-shareholders tagħha with a touch of a button, imma minkejja dan kollu dawn in-nies qed jibqgħu jirrepetu din l-istorja f'kull kumpannija li jissieħbu magħha.

Dan huwa ċirku vizzjuż, imma Alla jbierek dawn in-nies qegħdin gallerija, dejjem jiggwadanjaw, u miskin hu min jinqabad mill-malizzja tagħhom.

Għalhekk jien nistaqsi: L-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna qed jipproteġihom minn dawn in-nies liċ-ċittadini li jkunu jridu jinnegozjaw fid-dinja tal-kummerċ?

Għax ħafna drabi dawn lanqas ikunu jafu li jeżistu nies bħal dawn, bħalma ma jkunx jaf bihom il-konsumatur.

Ara aħna n-nutara forsi nidrawhom lil ċerti nies, pero` min per eżempju, ikun se jixtri xi proprjeta`, ħafna drabi huwa jkun se jixtri proprjeta` għall-ewwel darba u ma jkollux esperjenza f'dan il-kamp, u allura jispiċċa jingidem.

Ġeneralment dawn in-nies isibu nutara ġodda li jkunu għadhom jilħqu u li ma jkollhomx wisq esperjenza.

Jien ma nafx kif dawn it-tip ta' nies jirnexxielhom jidħku saħansitra bil-banek għax aħna nafu kemm qegħdin jagħfsu fuq ċerti negozji l-banek, pero` minkejja dan kollu, ħafna drabi dawn it-tip ta' nies mhux talli jirnexxielhom jidħku b'kumpannija imma talli jirnexxielhom saħansitra jidħku bil-bank għal darba darbtejn bil- konsegwenza li l-bank jispiċċa lampa stampa.

Issa hawnhekk iqumu ċerti mistoqsijiet, bħal per eżempju, kif dawn it-tip ta' nies jirnexxielhom jieħdu l-faċilitajiet bankarji għal darba darbtejn.

Huwa veru li ħafna drabi dawn in-nies jippreżentaw ruħhom taħt kappa ta' kumpanniji differenti, imma l-istorja tibqa' l-istess.

Jekk wieħed jindaga, isib li dawn l-individwi lanqas jixirqilhom li jkunu diretturi ta' kumpanniji, u l-istorja tagħhom hija xiehda ċara ta' dan li qed ngħid.

Jien nistaqsi: Illum għandna mezzi fil-liġijiet tagħna biex nagħmlu xi forma ta' blacklist għal dawn it-tip ta' nies?

Jien niftakar li meta kellna laqgħa interessanti ferm mal-credit management association hawn Malta, huma kienu qed jipproponu liġi f'dan l-aspett, u huwa tajjeb li aħna nitkellmu fuq dawn l-affarijiet ukoll.

L-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna m'huwiex qed ikopri dan l-aspett u lanqas qed jirregola kemm wieħed għandu jiddejjen u safejn jista' jiddejjen.

Illum lanqas jeżistu limits f'dawk li huma credits, bir-riskju li l-istorja tal-Price Club terġa` tirrepeti ruħha għax dak li jkun jirraġuna li jkun aħjar jekk jopera milli ma jopera xejn għax inkella jitlef ħafna xogħol, u dawn it-tip ta' nies jibdew jiddettawlu t-terms fis-suq u jagħmlu r-regoli tal-logħba bil- konsegwenza li dan ikollu jew jaddatta ruħu għal dawk ir-regoli jew inkella jibqa' lampa stampa.

Fin-negozju hija xi ħaġa komuni li jkun hemm min jaħdem b'riskju li ma jitħallasx.

Issa jekk din hijiex prattika tajba jew le is another matter, imma din hija r-realta`, u ladarba din hija r-realta` tas-sitwazzjoni kummerċjali ta' pajjiżna rridu naraw li jkun hemm xi forma aħjar ta' protezzjoni, kemm għal min irid jaġixxi fil-konfront tat-tali kumpanniji u wisq u wisq iktar għan-nies li jaħdmu bħala diretturi.

Ħaġ'oħra inkwetanti li dan l-abbozz ta' liġi ma tantx jitkellem dwarha hija l-kwestjoni ta' meta jkun hemm nuqqas ta' qbil bejn xi diretturi, speċjalment f'azjendi żgħar.

Issa l-maġġoranza l-kbira tal-kumpanniji li għandna f'pajjiżna ma jkollhomx iktar minn żewġ diretturi jew tlieta, u n- nuqqas ta' qbil ma jkunx neċessarjament marbut man-negozju, anzi ħafna drabi ma jkollu x'jaqsam xejn man-negozju, imma madanakollu dan in-nuqqas ta' qbil jitfa' lill-kumpannija partikolari fl-inkwiet għax din f'daqqa waħda ma tibqax topera, l-affarijiet ma jiġux managed kif suppost u r- responsabbiltajiet li jkollha l-kumpannija ma jibqgħux jiġu attwati.

Ħalli nieħdu l-accounts ta' tali kumpannija.

X'jiġri jekk f'kumpannija jkollok żewġ diretturi u wieħed minnhom, għal xi raġuni jew oħra, ma jiffirmax l- accounts tal-kumpannija?

Il-kumpannija tiġi meqjusa li m'hijiex tesegwixxi l-obbligi legali li għandha li tippreżenta l-accounts annwalment.

Jien niltaqa' ma' ħafna każijiet minn dawn meta nkun qed nittratta każijiet ta' wirt għax ġieli jkollok każijiet fejn ikun hemm ħafna werrieta u mbagħad wieħed minnhom iżomm kollox.

Forsi hawn wieħed jista' jistaqsi: Imma dan il-wieħed m'għandux ikollu d-dritt li jżomm kollox?

Jien ngħid li għandu jkun hemm rikors fejn wieħed ikun jista' jitlob intervent mill-awtoritajiet kompetenti biex affarijiet ta' din in-natura jiġu eliminati, kemm għall-ġid tal-kumpanniji nfushom, kemm għall-ġid ta' min irid jaħdem fin-negozju verament kif ukoll għal min ikun investa ġidu f'azjendi simili.

Għalkemm l- abbozz ta' liġi li għandna quddiemna jsemmi ċirkostanzi bħal dawn, ma jidħolx f'dan l-aspett u jgħidlek sempliċement li jekk kulħadd jimxi b'ċertu galbu, b'ċerta paċenzja u b'ċertu ippjanar, kumpannija tista' ssalva.

Dan l-abbozz ta' liġi qiegħed ukoll jintroduċi r-rescue operation għal dawn it-tip ta' kumpanniji fil-liġijiet tagħna.

Sur President, ġieli l-kredituri jippanikjaw meta jaraw li s-sitwazzjoni tal-likwidita` tal-kumpannija tkun batuta.

Il-każ tal-Price Club żgur li ma jgħinx f'dan il-kuntest, u llum ħadd ma jikkontesta l-fatt li fil-qasam tan-negozju tagħna hemm nuqqas ta' likwidita`, titkellem ma' min titkellem, għax din hija realta`.

Kif kont qed ngħid, meta l-kredituri jaraw li hemm il-possibbilta` li s-sitwazzjoni teħżien b'mod li huma jistgħu jispiċċaw ma jitħallsux dak kollu li hu dovut lilhom, ħafna drabi dawn jippanikjaw.

Jien għamilt seba' snin naħdem ma' bank, u mill-esperjenza bankarja tiegħi nista' ngħid li l-iktar ħaġa importanti hija l-fiduċja.

Jekk tintilef il- fiduċja - u hawn hi l-kredibbilta` li semmejt fid-diskors tiegħi - jintilef kollox.

Aħna nafu li billi Malta hija żgħira, il-kelma malajr tiġri, u meta kumpannija tkun se tfalli, il-kelma malajr tinxtered.

Issa dan l- abbozz ta' liġi qed idaħħal proċedura ġdida billi qed jgħid li meta jkun hemm il-possibbilta` li kumpannija ssalva minkejja d-diffikultajiet ta' likwidita` li jkollha biex tħallas lill-kredituri, jista' jinħatar bniedem professjonali bħala special controller, li xogħlu jkun li jara li l- kontijiet isiru tajjeb u li jkun hemm ippjanar għaqli ħalli b'hekk tiżdied il-possibbilta` li kumpannija ssalva.

Din m'hijiex xi ħaġa never-ending u mingħajr limiti.

Dan l-ispecial controller għandu l-parametri tiegħu u jingħata perjodu ta' sena li fiha għandu jagħmel l-almu tiegħu f'dawn iċ- ċirkostanzi.

Pero' jien ngħid li permezz ta' din il-proċedura għandna possibbiltà ġdida fil-liġijiet tagħna.

Per eżempju, din il-liġi qed tgħid li l-kredituri jridu jieħdu ftit paċenzja ̧ iridu jżommu pass lura u f'dak il-perjodu ta' sena li fiha l-ispecial controller ikun qed jipprova jirranġa l-affarijiet dawn ma jagħmlux azzjonijiet ̧ mandati u kawżi l- qorti li jkomplu jdaħħlu lill-kumpannija f'ħafna spejjeż.

Dawn huma kollha affarijiet li bi ftit għaqal jistgħu jiġu evitati.

Sfortunatament dawn l-affarijiet huma komuni fin-negozju u ssib nies li jew minħabba traskuraġni jew minħabba nuqqas ta' ippjanar – mhux qed ngħid li dawn ikollhom ċerta malizzja jew jipprovaw iqarrqu - ma jkunux kapaċi jirregolaw in-negozju tagħhom b'mod li jevitaw ħafna spejjeż inutli.

Fil- fatt jekk dawn ikollhom xi diffikultajiet ma jipprovawx jiffaċċjaw is- sitwazzjoni imma jaħbu mill-kredituri u jipprovaw jagħtu impressjoni totalment differenti.

Meta mbagħad il-verità toħroġ fil-wiċċ ikun hemm ħafna paniku u l-problemi jkomplu jikbru.

Kif għedt ħafna nies ikunu ġenwini u ma jkollhomx intenzjonijiet ħżiena u ġieli jkun hemm min lanqas ikun jaf jikteb ismu u jidħol għal dawn l-affarijiet imma dawn tasal biex tifhimhom.

Pero' jkun hemm nies li malizzjożament iduru ma' l-affarijiet u jipprovaw jidħku b'dak li jkun u dawn l-affarijiet ma rridux naċċettawhom.

Jien ngħid li jekk irridu nkabbru l-kredibilità f'dan il- pajjiż u nħajru lill-investituri jiġu jinvestu hawnhekk ma jistax ikollok diretturi li jkollhom konflitt ta' interess għax dawn l-akbar interess tagħhom ikunu l-interessi personali tagħhom u mhux tal-kumpannija.

Għalhekk jien nemmen li l-liġi għandha tieħu ħsieb dawn l-affarijiet.

Din il-liġi tagħti wkoll direzzjoni amministrattiva u tipprova tissimplifika ċerti affarijiet ̧ bħal meta ̧ per eżempju, tasal id-data partikolari ta' l-annual returns li jkunu marbutin mad-dati ta' reġistrazzjoni tal-kumpannija u jinħoloq chaos sħiħ kemm għall-awdituri kif ukoll għal min ikun irid ilaħħaq l-affarijiet sa ċertu żmien.

F'din il- liġi qed tissemma wkoll l-eżenzjoni mill-awditjar ta' kumpanniji żgħar, xi ħaġa li kienet imwegħda fil-budget biex naslu għal xi ħaġa tanġibbli pero' li damet tkaxkar ħafna.

Ma nafx għalfejn għandna nistennew daqshekk biex il-miżuri li jkunu ilhom li ġew imħabbra jiġu konkretizzati.

Xi ħaġa li hija nieqsa f'din il-liġi – din issemmiet ukoll mill-Onor.

Leo Brincat – hija li llum m'għandekx biss id-diretturi li joperaw f'kumpannija.

Illum iċ-chief executive officers huma b'saħħithom aktar mid- diretturi u ftit qed naraw xi forma ta' accountability u xi forma ta' responsabbiltà ta' dawn l-individwi.

Barra minn hekk għandek ukoll liċ- chief financial officers u ċ-chief operating officers.

Jien ngħid li llum iċ-chief executive officer ikun jaf aktar mid-direttur x'ikun qed jiġri f'kumpannija jew f'negozju partikolari u naħseb li jkun tajjeb kieku f'din il-liġi nieħdu ħsieb dawn l-affarijiet ukoll.

Sur President, din il-liġi tieħu ħsieb ukoll l-unaccounted assets, jiġifieri dawk l-assi ta' kumpanniji li għal xi raġuni jew oħra waqt li jkunu qed isiru l-proċeduri ma joħorġux imma joħorġu aktar tard.

Fil-fatt se jkun hemm il-possibbiltà li sa żmien ħames snin ̧ minn wara li kumpannija tiġi struck off mir-reġistru, wieħed jista' jieħu dawn l-assi in konsiderazzjoni biex jagħmlu tajjeb għad-djun u għad-debiti li jkunu dovuti mill-kumpannija partikolari.

Sur President, naħseb li fil-qosor jien għidt x'tinkorpora fiha din il- liġi.

Nerġa' ngħid li din m'hijiex liġi negattiva per se, pero' huwa żgur li fiha hemm affarijiet li wieħed ma jistax jaċċettahom.

Per eżempju, hawnhekk nista' nsemmi l-bidla fil- Business Promotion Act li fiha klawsola li tattakka l-inċentivi biex isir l-investiment ġewwa pajjiżna.

Hawnhekk naraw id-differenza bejn it-triq li qed jagħżel il-gvern, li jimponi fuqu nnifsu ċerti regoli li jkunu in line mal-politika tiegħu ta' sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea u l-flessibbilta` li jista' jkollok fl- inċentivar li tista' toffri l-partnership li qed joffri l-Partit Laburista.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

John Attard Montalto.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Mr Speaker, jien se nikkonċentra parti mid- diskors tiegħi fuq emenda partikolari.

Fil-fatt din il-liġi ̧ fost affarijiet oħra ̧ tagħmel riferenza għall-emenda tal-Malta Freeport Act.

Issa kif jaf kulħadd ̧ il-freeport jikkonsisti f'diversi oqsma.

Għandek il- qasam li huwa magħruf bħala t-transhipment li huwa l-aktar qasam magħruf fostna u barra minn Malta.

Għandek il-qasam ta' l-istorage jew tal- warehouses li fih numru ta' metri sostanzjali li fihom wieħed jista' jikri l-istorage tiegħu sabiex ikun jista' jerġa' jibgħatu barra mill-pajjiż mingħajr ma jkollu bżonn l-applikazzjoni ta' ċerti liġijiet bħal-liġi tad- dwana u għandek qasam ieħor li huwa ta' natura industrijali u servizz.

Il- korporazzjoni tal-freeport hija distinta mill-operat.

Fil-fatt il-freeport jikkonsisti fil-korporazzjoni li bażikament hija r-regolatur u għandek ukoll il-ħaddiema li jaħdmu fit-terminal.

Parti mill-kumpless tal- freeport kien ġie riżervat għall-azjendi li jistgħu jingħataw liċenzja biex joperaw mill-freeport innifsu u dawk l-azjendi kienu u huma, skond il- liġi preżenti sal-lum, eżentati minn ċerti piżijiet finanzjarji.

Fil-fatt il-liċenzji ngħataw wara analiżi lil ftit kumpanniji.

Per eżempju, għandek kumpannija li għandha x'taqsam mal-ħażna taż-żejt u għandek kumpannija oħra li għandha x'taqsam ma' l-analiżi ta' affarijiet li jistgħu jkunu taż-żejt jew affarijiet oħra li jistgħu jkunu kemm fluwidi u kemm mhux fluwidi.

Skond il-kodiċi ta' etika jien irrid nagħmel dikjarazzjoni li fil-professjoni legali tiegħi jien ikkonsultajthom lil dawn iż-żewġ kumpanniji.

Qed ngħid dan biex l-affarijiet ikunu ċari u ħadd ma jgħid li jien qed nipprova nuża l-Parlament biex nippromwovi l-klijenti tiegħi.

Il-kwestjoni hija li dawn iż-żewġ kumpanniji se jiġu f'pożizzjoni li mhux se jibqgħu jgawdu l-benefiċċji li kienu jgawdu meta nvestew f'pajjiżna.

Dawn iż-żewġ kumpanniji għamlu investiment sostanzjali ta' miljuni kbar ta' liri f'pajjiżna għax meta ddeċidew li jinvestu f'Malta kellhom ċertu benefiċċju.

Dan il-benefiċċju li huwa wieħed relatat ma' ħelsien minn ċerti taxxi u li għalihom huwa importanti ħafna imma bis-saħħa ta' din l- emenda dawn iż-żewġ kumpanniji mhux se jibqgħu jgawdu l-benefiċċji finanzjarji kbar taħt il-Malta Freeport Act iżda jkunu jistgħu jikkwalifikaw għal benefiċċji taħt att ieħor li huwa l-Business Promotion Act.

Issa jien nixtieq niġbed l-attenzjoni tal-ministru li qed jippilota din il-liġi kif ukoll tal-ministru responsabbli mis-servizzi ekonomiċi li l- ewwel ħaġa li għandha ssir - fl-opinjoni umli tiegħi ̧ hekk jixraq għall- kumpanniji kif ukoll għall-kredibbilta` ta' dan il-pajjiż – hija eżenzjoni speċifika minn din l-emenda għal min għandu liċenzja biex jopera fil- preżent.

Jekk ma jsirx hekk l-applikazzjoni tal-Business Promotion Act se tnaqqsilhom sostanzjalment mill-benefiċċji li jgawdu minnhom illum u jien naħseb li dan jista' ikun ta' diżinċentiv kbir għall-espansjoni ta' dawn iż- żewġ kumpanniji.

Jien informat li waħda mill-kumpanniji ̧ li hija l-Oil Tanking Company Limited, qiegħda fil-proċess li tiddeċiedi li f'Malta tkabbar bil-kbir l- investiment tagħha.

Din hija kumpannija internazzjonali li għandha faċilitajiet f'ħafna kontinenti u qed tiġi kkonsidrata bħala waħda mill- aktar kumpanniji sofistikati li għandna f'pajjiżna.

Din il-kumpannija li għandha a very high profile hija kumpannija magħrufa internazzjonalment u hija kumpannija li jħarsu lejha ħafna dawk li għandhom x'jaqsmu ma' l- industrija ta' storage, mixing, żjut u affarijiet oħra.

Jien naf li waħda mir-raġunijiet li din il-kumpannija kienet ġiet Malta kienet proprju għaliex kellha benefiċċji sħaħ u eżenzjoni sħiħa ta' taxxa bla limitazzjoni u fil-fatt għamlet investiment ta' miljuni kbar ta' liri f'pajjiżna.

Barra minn hekk għandha intenzjoni li tinvesti miljuni kbar biex testendi l-faċilitajiet li għandha fiż-żona tal-freeport fejn topera.

Għalhekk naħseb li jkun għaqli ħafna li biex ma nagħtux messaġġ ħażin lill- investitur li jiġi minn barra għandha ssir emenda fis-sens li dawk li diġà qegħdin igawdu mil-liċenzja biex joperaw skond il-liġi, mhux emendata, għandhom jibqgħu jgawdu minn dawk il-benefiċċji.

Fin-nuqqas ta' dan se nagħtu sinjal ħażin ħafna.

Aħna attirajna ċertu investiment f'pajjiżna billi tajnih benefiċċji kbar u wara li għamel dan l-investiment ta' miljuni kbar biddilna l-liġi b'mod li ma jibqax igawdi mill-vantaġġi li kellu.

Meta inti tkun qiegħed tattira investiment dirett barrani u tbiddel il-liġi biex tneħħilu minn dawk il-benefiċċji li tkun tajtu meta investa tkun qed tagħti sinjal ħażin u dan m'għandux ikun.

Jien mhux qed nitkellem politikament imma qed nitkellem bħala esponent biex inġibu investiment aktar f'pajjiżna, ikun min ikun qed jamministrah.

Ma tistax tagħti inċentivi u tneħħihom jew tbiddilhom b'mod li dak li jkun ma jibqax jibbenefika minnhom.

Dan huwa diżinċentiv għall-espansjoni possibbli li l- Oil Tanking Company Limited kienet beħsiebha tagħmel - dik hija deċiżjoni tagħha u ninkoraġġiha li tespandi f'pajjiżna - u ma tistax tbiddel il-goal posts f'qasam daqshekk sensittiv.

Nixtieq insemmi wkoll il-kumpannija Sybolt li għandha investiment u servizz li huwa top-notch.

Il-laboratorji ta' din il-kumpannija huma kkonsidrati internazzjonalment fost l-aqwa li hawn.

Din il-kumpannija għandha investiment sofistikat u meta tgħid li għandek il-laboratorji tas- Sybolt tkun qed tattira ċertu tip ta' industrija li aħna rridu nattiraw; industrija ta' teknoloġija kbira b'investiment kbir fejn ir-riżultati jkunu ta' benefiċċju kbir.

Issa biex nuri kemm din il-liġi m'għandhiex issir kif qiegħda ssir nixtieq nirriferi għal-liġi oħra li għamel l-istess gvern ftit ilu li għandha x'taqsam ma' l-industrija.

Aħna nafu li l-gvern biddel ċerti liġijiet li għandhom x'jaqsmu ma' inċentivi finanzjarji u fost affarijiet oħrajn għamel il-Business Promotion Act.

Taħt dik il-liġi l- gvern mexa b'mod differenti milli mexa b'din l-emenda.

Fil-fatt taħt il- Business Promotion Act ta għażla lil dawk il-kumpanniji li kienu qegħdin igawdu mill-benefiċċju permezz tal-liġi l-antika li jew jibqgħu jgawdu taħt l-inċentivi li kienu japplikaw għalihom jew inkella jagħmlu crossover u jibdew jiġu kkonsidrati taħt l-inċentivi l-ġodda li saru permezz tal- Business Promotion Act.

Jien mhux se noqgħod ngħid jekk il-Business Promotion Act hijiex tajba jew ħażina imma nixtieq ngħid lill-gvern li f'dik il-liġi li għamel hu stess ftit taż-żmien ilu mexa b'mod aktar għaqli milli qed jimxi f'din il-liġi.

F'dik il-liġi qal li dawk il-kumpanniji li qegħdin jieħdu benefiċċju minn kif kienet il-liġi jistgħu jagħżlu li jew jibqgħu taħt dawk l-inċentivi li preżentement qed igawdu minnhom jew inkella jagħmlu qabża għal dawk l- inċentivi li qegħdin jingħataw permezz tal-Business Promotion Act.

Hawnhekk qed isir bil-maqlub.

Hawnhekk din il-liġi m'hijiex qiegħda b'xi mod timxi fuq l-istess prinċipji tal-liġi preċedenti, il-Business Promotion Act.

Hawnhekk m'hijiex qed tagħti għażla lil dawn il-kumpanniji li jistgħu jibqgħu kif inhuma jew inkella jaqgħu taħt liġi oħra li f'dan il-każ hija l- Business Promotion Act.

U din il-liġi għandha tiġi emendata f'dan is-sens.

GĦandha tiġi emendata sabiex min hu diġa' liċenzjat u qed jopera jkollu l- għażla li jew jibqa` taħt ir-reġim ta' inċentivi eżistenti permezz tal- Malta Freeport Act, jew inkella jekk jixtieq, ikun jista' jaqa` taħt il- Business Promotion Act.

Issa jista jagħti l-każ li dawn il-kumpanniji jagħżlu li jew jibqgħu kif inhuma - u jien ngħid li jekk jiċċalinġjaw din il-liġi anke fil-qorti se jkun hemm possibilita` ta' messaġġ ħażin lill-investitur barrani - jew inkella minn jeddhom jagħżlu, għar-raġunijiet tagħhom, li jaqgħu taħt il- Business Promotion Act għaliex forsi l-gvern tal-ġurnata jasal għal xi arranġament magħhom fuq bażi ta' diskussjoni, fuq bażi li wieħed jista jippromwovi inċentivi differenti.

Li rrid ngħid hu li anke jekk dawn, minn jeddhom jagħżlu li jaqgħu taħt waħda jew l-oħra, il-liġi trid tagħti l- għażla.

Jekk ma jsirx hekk il-messaġġ li se jingħata l-investitur barrani se tkun li dawn tpoġġew ġo kantuniera, u dan mhux sew.

L-għażla trid tkun ħielsa u f'idejhom, u jien qed nitkellem b'dan il-mod biex niftaħ għajnejn in-naħa tal-gvern li għalkemm din l-emenda tolqot biss ftit intrapriżi, dawn huma intrapriżi li jagħmlu investiment kbir ġewwa pajjiżna.

Żgur każ wieħed għandu intenzjoni - jew kellu intenzjoni - li jespandi b'mod massiċċ.

L-investiment tiegħu titilfuħx, għax wisq nibża' li l-investiment ta' miljuni kbar jintilef jekk dawn il-kumpanniji ma jitħallewx b'mod ħieles li jagħżlu u ma tiġix imposta fuqhom liġi u reġim li wieħed jista' jagħti sinjal ħażin lill-industrijalist.

Sur President, qabel m'għamilt dan id-diskors jiena kellimt lill-kollega tiegħi l-ministru tal-finanzi u spjegajtlu li hemm bżonn li wieħed jara kif isolvi din il-problema f'dan il-qasam.

Huwa possibbli li ntlaħqu xi arranġamenti speċjali dwar dan li qed ngħid.

Jekk intlaħqu jien nieħu pjaċir, imma nieħu pjaċir aktar jekk l-għażla tingħata u dawk l- arranġamenti jintlaħqu b'buona grazia u mhux by imposition.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

Il-Ministru tal-Finanzi jista` jibda l-winding-up.

ONOR.

JOHN DALLI: Sur President, nibda billi ngħid grazzi lill-kollega tiegħi l-Onor.

John Attard Montaldo fuq il-kummenti li għamel.

Nirringrazzja wkoll lil dawk il-membri kollha ta' din il-Kamra li tkellmu b'mod oġġettiv fuq il-liġi li għandna quddiemna.

Jiena nieħu gost nisma`' kummenti li jkunu f'dak l-istess spirtu ta' meta għamilna dak li għamilna s'issa fis-settur finanzjarju.

Nieħu gost nisma' li l-liġi li qed nippreżentaw hija liġi teknikament tajba.

Naturalment kien hemm diskordanza fuq xi emendi li qed nagħmlu għal-liġijiet oħra fosthom dik li tkellem fuqha l-Onor.

John Attard Montaldo jiġifieri l-Malta Freeport Act u l- Business Promotion Act.

Dawk huma d-diskordanzi bażikament li kien hemm, pero` fuq il-liġijiet kollha tas-servizzi finanzjarji hemm qbil bażikament fuq kollox.

Kien hemm kummenti li nista` ngħid minn issa li aħna qegħdin nieħdu into consideration u fl-istadju ta' kumitat inkunu qed nistudjawhom bir-reqqa fil-kuntest ta' dak li rridu nagħmlu, pero' naturalment wieħed irid jirreaġixxi u jirrispondi għall-kummenti li saru.

Nixtieq nirrispondi immedjatament fuq dak li spiċċa l-Onor.

John Attard Montaldo dwar il-port ħieles u imbagħad, billi kulma fadal huma żewġ minuti, inkompli għada fuq dak li qalet l-Onor.

Marie Louise Coleiro fuq il-port ħieles.

Fuq il- kwestjoni tal-kundizzjonijiet li kellhom xi kumpanniji li qegħdin joperaw ġewwa l-freeport illum irrid ngħid li naturalment il-gvern ħa in konsiderazzjoni l-pożizzjoni tagħhom meta konna qed ninnegozzjaw ma' l-UE dwar dak kollu li għandu x'jaqsam magħhom u dak kollu li għandu x'jaqsam ma' l-inċentivi industrjali.

GĦalkemm għada nista` nkun iktar preċiż, jien informat li s-sitwazzjoni ta' dawn il-kumpanniji ġiet ikkonsidrata b'mod attiv u fil-fatt fil-pakkett li huwa issa in vigore fil-Business Promotion Act hemm parti li taqdi l- ħteġijiet u l-bżonnijiet ta' dawn il-kumpanniji.

Mil-lat ta' taxxi dawn se jibqa' jkollhom eżenzjoni sa l-2011, imbagħad wara se jkompli jkollhom eżenzjonijiet bażati fuq investiment li aħna konna għamilna.

Waħda mill- inċentivi li daħħalna fil-Business Promotion Act hi li dawk il-kumpanniji li jinvestu u jkollhom investiment qawwi ikollhom 60% ta' l-investiment tagħhom bħala tax credit.

Din ma tiġix meħuda mit-taxxa bħala xi allowance imma tiġi bħala tax credit fil-kontijiet tat-taxxa tagħhom.

Din il-miżura għandha tara li kumpanniji bħall-Oil Tanking Company Limited li semma l- Onor. John Attard Montaldo, l-iktar fiċ-ċirkostanzi ta' llum, tibqa' b'tax holiday għal żmien twil u twil ta' snin.

Qed insemmi lil din il-kumpannija għax sa ġimgħa ilu jien kont qed nitkellem magħhom fuq l-investiment qawwi li dawn beħsiebhom jagħmlu f'pajjiżna.

Dan huwa investiment li kważi se jirdoppjaw jekk mhux iktar il-kapaċita` ta' l-oil tanking li għandhom u konna qed nitkellmu fil-fatt fuq it-teknikalitajiet ta' dan l-investiment.

Jiġifieri biex anke inserraħ ras l-Onor.

John Attard Montalto, li jien ċert li tkellem bl-iktar mod oġġettiv, il-pjani ta' investiment tal-kumpannija għadhom on stream anzi għadhom mexjin b'rittmu qawwi u jien nispera li l-investiment ta' din il- kumpannija jsir ma jdumx u jkun ta' benefiċċju għal ħafna u ħafna Maltin.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Nifhem li l-Ministru se jibqa' in possession.

Issa nitolbu biex, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

JOHN DALLI: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar l-Erbgħa, 19 ta' Frar 2003, fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar Tpaċija u Netting f'każ ta' Insolvenza - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar Verifika Interna u Investigazzjonijiet - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kummissarju għat-Tfal - Tieni Qari; u

Riżoluzzjoni tal-Prim Ministru dwar il-qagħda fil-pajjiż – Kontinwazzjoni.

Abbozz ta' Liġi dwar il-Mediċini – Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili – Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Noel Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, xtaqt nagħmel xi rimarki fuq il- lokalitajiet li jien nikkontesta, anke fid-dawl tal-bidla li saret fid- distretti elettorali tar-Rabat, il-Mosta, il-Baħrija u l-Imtarfa.

Fil- lokal tar-Rabat resqin lejn elezzjoni għall-kunsilli lokali u bir-raġun li nappella lill-komunita`, lill-poplu Rabti, tal-Baħrija u dak ta' l-Imtarfa li għalkemm itellgħu żewġ kunsilli jgħarfu jtellgħu kunsill Laburista.

Hija l-istorja, it-tradizzjoni u l-karatteristika li fejn ikun hemm kunsilli Laburisti jwettqu prattikament mad-90% u iktar tal-wegħdiet li jagħmlu lill-elettorat u għaldaqstant żgur li x-xogħlijiet saru kemm mil- lat ta' bżonn għar-residenti u kemm mil-lat ta' xogħol professjonali.

Jiddispjaċini ninnota li t-triq tal-Baħrija li saret ftit ġimgħat ilu, bix- xita li għamlet reġgħet inqalet.

It-triq ġiet mogħtija t-tarmac u dan jikkonferma kemm l-affarijiet qed isiru bl-addoċċ u ta' kafkaf.

Illum il- Baħrija tinsab mingħajr dawl meta wara erba' snin suppost li kellhom isiru l-manutenzjonijiet u l-kunsill lokali tar-Rabat b'maġġoranza nazzjonalista li tela' ripetutament matul l-aħħar snin suppost kellu jara li fil-Baħrija jkun hemm provvista ta' dawl adegwata.

Minkejja dan, dan ir-raħal rurali u karatteristiku reġa' jinstab mingħajr dawl kif kien jinstab tliet ġimgħat ilu u numru ta' jiem u ġimgħat oħra.

Sur President, irrid infakkar x'inhi s-sitwazzjoni fil-Mosta llum wara dawk is-snin ta' tmexxija minn kunsill b'maġoranza nazzjonalista.

Il-kunsill tal- Mosta huwa maħkum minn djun u diffikultajiet finanzjarji kbar, u dan minkejja n-nuqqas ta' xogħlijiet li wettaq abbażi tal-wegħdiet li saru.

Apparti dan illum insibu li l-wegħda li kien għamel il-gvern Nazzjonalista fil-programm elettorali tiegħu li se ddur is-sistema tat-traffiku fi Triq il-Kungress Ewkaristiku, matul dawn l-erba' snin ma saritx u baqgħet hemm ma' wiċċ il-Mostin u għadha qed toħloq problemi kbar.

Saru wkoll il- wegħdiet li se jitnaddfu wied il-għasel u wied l-esperanza u kollox tħalla mitluq.

Kellha ssir il-manutenzjoni ta` Triq l-Esperanza li nteshiet bħall- Erbgħa fost il-ġimgħa.

Imbagħad għandek Triq il-Fortizza, it-triq il- ġdida li tinsab fi Triq il-Kostituzzjoni għadha kollha mgħaqluha.

Kellhom ukoll isiru t-toroq fl-industrial estate li hemm in-naħa ta' Wied il- Għasel u baqa' kollox abbandunat.

Sur President, saru diversi laqgħat biex jibda x-xogħol tal-pjazza u minkejja l-ħafna paroli li sar f'dawn il-laqgħat baqa' ma sar xejn.

Kienet saret il-wegħda li se jiġi rranġat u mdawwal il-ġnien Reggie Cilia u sal- lum dan għadu mudlam u kulħadd għadu jitkellem fuq il-kwantita` ta' siringi li qed ikun hemm f'dawn l-inħawi.

Ta` min jgħid ukoll li l-oqsma tad-djar Ta' Mlit u ta' Santa Margherita baqgħu abbandunati, u dan minkejja li s-segretarju parlamentari wiegħed lin- nies li joqgħodu f'Nikola Isuoard Street, f'Valley Road u fil-pjazza fejn jarma l-monti li kellhom isiru linji ġodda sabiex id-diffikultajiet u l- inkonvenjenzi li qed isofru r-residenti u li qed jilmentaw tant dwarhom jiġu rranġati.

Imbagħad kellek il-wegħda li se jsiru l-culverts fil-parti ta' Triq il-Kbira, in-naħa ta' Ta' Qali u dawn baqgħu ma sarux.

L-għargħar baqa' dejjem ġej wara li tagħmel ix-xita, u b'detriment għall-familji li jgħixu hemmhekk.

Hemm rapporti li minħabba l-konok li saru fil-parti ta' Triq il-Kostituzzjoni hemm periklu kbir kemm għan-nies li jkunu mexjin kif ukoll għal dawk li jkunu għaddejjin bil-karozzi tagħhom.

Dan għaliex m'hemmx aċċess minn fejn jgħaddi l-ilma tant li kull meta tagħmel ix-xita l- familji li joqogħdu hemmhekk jgħerqu bl-ilma li jidħilhom ġewwa.

Dan naturalment jikkawża umdita` għolja u kulħadd jaf kemm din taffetwa lill- persuni ta` ċerta` eta`.

Sur President, jiddispjaċini ngħid li din hija attitudni li ma tixtaqx lill-Mostin, iktar u iktar meta nafu li l-Prim Ministru jiġi elett minn dak id-distrett li l-Mosta tagħmel parti minnu.

It-tmexxija nazzjonalista, kemm tal-gven lokali u tal-gvern ċentrali, iddiżappuntat bil-kbir lill- Mostin kollha, sew nazzjonalisti kif ukoll laburisti, għax 80% tat-toroq ma sarux u dan minkejja l-ħafna wegħdiet li dan il-gvern għamel qabel l- elezzjoni li għaddiet.

Nista` ngħid li tul dawn l-erba` snin u nofs baqa' ma sar xejn u llum kulħadd jinsab diżappuntat għall-mod irresponsabbli kif ġew trattati dawn ir-residenti.

Biżżejjed ngħid li 40 membru ġo klabb tal- boċċi ġew mitluba jħallsu Lm180 biex jibqgħu jipprattikaw l-isport li jinteressa lilhom u biex fl-istess ħin jipprovaw iħallu dan il-patrimonju tad-dilettanti Mostin jibqa' jintiret u ma jintilifx.

Sur President, nixtieq nagħmel riferenza għall-ittra li qed jibgħat il- Ministru Ninu Zammit lill-produtturi, liema ittra qed tiġi ċirkolatata permezz ta` fotokopja ta' artiklu li kien għamel il-Prim Ministru Laburista Dr Alfred Sant fl-1998 bħala intervista fil-ġurnal "The Times".

Sur President, il-Kap ta' l-Oppożizzjoni ikkonferma li dik l-intervista kienet ġiet ikkorreġuta u l-Onor.

Helena Dalli poġġiet kemm-il darba fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-korrezzjoni li saret għal dan l-artiklu imma bl-iktar mod malizzjuż, disonest u irresponsabbli, il-Ministru Ninu Zammit qed ikompli jagħmel dikjarazzjoni falza b'kapriċċ u jgħid li fl-1998 Dr Alfred Sant kien diġa` ntrabat li bil-politika tiegħu ta' partnership xorta se jneħħi l-levies.

Sur President, din ġiet miċħuda kemm-il darba mill-Kap ta' l-Oppożizzjoni nnifsu u anke mill-Oppożizzjoni kollha.

Sejjer inpoġġi wkoll kopja ta' dikjarazzjoni li saret lill-bdiewa mill-Kap ta' l-Oppożizzjoni stess fejn din tiggarantixxi li gvern ġdid bil-politika ta' partnership iżomm il- protezzjoni għall-bdiewa Maltin u Għawdxin ħalli s-Sedja tkun tista' tanalizza x'tip ta' diżonesta u dikjarazzjonijiet foloz qed jagħmel dan il- ministru b'mod irresponsabbli u b'mod li bilfors wieħed irid jikkundanna.

Irrid infakkar ukoll li kienu l-bdiewa stess li għamlu dikjarazzjonijiet uffiċjali li l-gvern m'għandux għalfejn ineħħi l-protezzjonijiet tal-levy biex ikun konformi mar-regoli tad-WTO tal-lum u tas-sena 2010.

Jien nisfida lill-Ministru Ninu Zammit u lill-gvern, li qed jagħmlu dawn id- dikjarazzjonijiet foloz lill-poplu, biex ikunu responsabbli u jpoġġu fuq il- Mejda tal-Kamra, Schedule CXV11 tad-WTO fejn taħt it-titlu "Most Favoured Nation Tariff Section 1: Agriculture Products - Section IA Tariffs" skond in-normi tal-WTO pajjiżna jkun jista' jagħmel bound rates of duty ad valorem.

Dawn huma stabiliti min-naħa tad-WTO fid-dawl ta' dak li spjegaw kemm-il darba l-mexxejja Laburisti, jiġifieri kemm dak li tlaqna minnu f'Marrakech, fl-Uruguay u f'Doha għaliex iċ-ċirkostanzi strateġiċi tal- biedja f'pajjiżna huma tali li jippermettu li ssir protezzjoni fuqhom għax pajjiżna m'għandux riżorsi naturali oħra.

L-uniċi riżorsi naturali li għandna huma l-biedja u s-sajd u dawn m'humiex biżżejjed la biex ilaħħqu mad-domanda li joħolqu l-miljun turist li jżur pajjiżna u lanqas għad- domanda li joħolqu l-istess Maltin.

Fid-dawl ta' dan kollu li semmejt, jiena bilfors irrid niġbed l-attenzjoni tas-Sedja biex tinvestiga ħalli dawn l-istqarrijiet foloz ma jibqgħux jingħadu la fil-Parlament u lanqas barra u tajjeb li wieħed jgħid li jekk Malta tidħol fl-UE, din se tkun marbuta li tipproteġi dak kollu li jipproduċu l-bdiewa u r-raħħala fl-UE.

Biex nagħti eżempju.

Illum f'pajjiżna ma nimponu l-ebda kwota, tariffa jew levy fuq prodotti li ma nipproduċux lokalment imma bi sħubija sħiħa ta' Malta fl-UE, il-Ministru Ninu Zammit u l-gvern Nazzjonalista jafu li se jkollhom jimponu kwoti, tariffi u levies li se jaffettwaw l-importazzjoni ta' prodotti li ma nipproduċux u dan se jibqa' sejjer sa wara l-2010 kif ġie kkonfermat mill- OECD.

Is-Sedja għandha tassumi r-responsabbilta` li meta l-poplu jrid jiddeċiedi fuq kwestjoni daqshekk importanti, m'għandhiex tħalli li jsiru dikjarazzjonijiet li jiżvijjaw il-ġenwinita` tas-sitwazzjoni b'mod daqstant malizzjuż.

Għaldaqstant jiena sejjer inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra, kopja tal-garanzija li ta l-Kap ta' l-Oppożizzjoni u ta' l-artiklu u nerġa' ngħid li s-Sedja għandha tinvestiga jekk hux minnu li s-Schedule CXV11 ta' l-WTO tippermetti l-bound rates tad-dazji skond il-valur li fuqu jiġi importat il- prodott u dan fid-dawl li tkun norma għal pajjiżna li jipprattika din il- protezzjoni għas-settur tal-prodotti lokali u dan ikun skond l-istandards mhux biss tad-WTO imma skond l-istandards li qegħdin hemmhekk biex isostnu l-protezzjoni ta' l-industrija li tipprovdi l-ikel għall-pajjiżna.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Niġbed l-attenzjoni ta' l-Onor.

Membru li l-ministri u l-membri huma responsabbli tad-dikjarazzjonijiet li jsiru f'dan il- Parlament u s-Sedja m'għandha l-ebda setgħa fuq dawn id-dikjarazzjonijiet.

L-Onor.

Farrugia għandu xi dokumenti li jrid ipoġġihom fuq il-Mejda tal- Kamra.

Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Kopja ta' ittra li qed tintbagħat lill-bdiewa mill-Ministru għall- Agrikoltura u Sajd, datata 14 ta' Frar 2003; u

Kopja ta' dokument maħruġ mill-Partit Laburista "Partnership l-Aħjar Għażla – 5 garanziji lill-bdiewa".

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Chris Agius.

ONOR.

CHRIS AGIUS: Sur President, dan l-aħħar kellna inċident fatali fit- toroq tagħna li l-vittma involuta fih inzertat persuna magħrufa fil-qasam ta' l-ispettaklu.

Jiena nixtieq li qabel kollox nagħti l-kondonlanzi tiegħi f'isem il-partit lill-familja li sofriet minħabba dan l-inċident.

Naħseb li jkun tajjeb li jkun hemm aktar attenzjoni f'postijiet fejn ikunu qed isiru xi xogħlijiet ta' kostruzzjoni għax minn dak li stajt nifhem mill- aħbarijiet, jidher li minkejja li l-persuna forsi kellha inċident bil- karozza pero` żgur li fil-post fejn ġara l-inċident ma kienx hemm ilqugħ u għalhekk ikun tajjeb li nenforzaw il-liġijiet fejn hemm bżonn sabiex inċidenti ta' dan it-tip ma jsirux.

Sur President, f'dawn l-aħħar ġranet esperjenzajna jiem tax-xitwa mill- aktar kefrin b'ħafna xita u maltemp li ħallew toroq mimlijin ħofor b'perikli għas-sewwieqa għax kulħadd ikun ħsiebu biex jevita l-ħofor ħalli ma jagħmilx ħsara lill-karozzi bil-konsegwenza li jistgħu jiġru l- inċidenti.

Naħseb li jkun tajjeb kieku jsir xi ħaġa immedjata sabiex nevitaw inċidenti.

Illum ħadt gost meta ftaħt ġurnal lokali u rajt li l- awtorita` dwar it-trasport pubbliku se tieħu ħsieb sabiex issewwi l-ħsarat fit-toroq arterjali tagħna.

Pero` nittama u nappella sabiex it-tiswijiet ta' dawn il-ħsarat kbar li hemm fit-toroq tagħna ma jsirux biss fit-toroq arterjali imma f'dawk it-toroq li jaqgħu taħt il-kunsilli lokali li m'għandhomx fondi biex jagħmlu t-tiswijiet huma.

Naħseb li jkun tajjeb, f'dan il-mument diffiċli għall-kunsilli lokali tagħna li f'daqqa waħda sabu din il-problema kbira tat-toroq, li l-gvern jidħol sabiex jgħinhom isewwu l- ħsarat fit-toroq.

Sur President, nhar it-8 ta' Marzu Malta se jkollha żewġ votazzjonijiet, dik tar-referendum u dik tal-kunsilli lokali.

Jien xtaqt nitkellem dwar il- kunsilli lokali għaliex fid-distrett li minnu ġejt elett jien se jkollna ħames elezzjonijiet tal-kunsilli lokali.

Dawn se jkunu fil-Fgura, fil- Kalkara, fix-Xgħajra, f'Bormla u f'Ħaż-Żabbar, li parti minnu tagħmel ukoll mat-tieni distrett elettorali.

Hawnhekk qed nitkellmu fuq kunsilli lokali fejn il-maġġoranza tagħhom huma magħmula minn kunsilliera Laburisti, liema kunsilli żgur ma kellhomx ħajja faċli għax mhux biss ftit li xejn sabu għajnuna mill-gvern ċentrali u mill- korporazzjonijiet imma xi kultant anke sabu min jagħmillhom il-bsaten fir- roti.

Jiena se nitkellem fuq dawn il-lokalitajiet li se jkollhom l-elezzjoni tal- kunsilli lokali nhar it-8 ta' Marzu u se nibda b'Ħaż Żabbar.

Nixtieq nitkellem b'mod partikolari fuq area ġo Ħaż-Żabbar li hija magħrufa bħala St Peter's. GĦal min forsi ma jafx il-post, l-area ta' St Peter's hija area bejn Ħaż-Żabbar, ix-Xgħajra u l-Kalkara u jien kultant insejħilha no man's land għaliex minkejja li tagħmel parti minn Ħaż-Żabbar, din tinsab fit-tarf wisq u naħseb li kien ikun aktar bis-sens li kieku kienet tagħmel parti mill-kunsill lokali tax-Xgħajra jew tal-Kalkara.

F'din l-area nsibu telqa kbira fejn hemm toroq li qatt ma saru, minkejja l-fatt li r- residenti ta' din l-area ħallsu r-road contributions, bankini mkissra, plots li għadhom mhux mibnija għadhom mingħajr il-boundary walls li llum saru miżbliet żgħar għaliex aħna nafu li meta jkollok plots mhux mibnijin, in-nies jispiċċaw jarmu fihom.

Ir-residenti ta' din l-area qegħdin jitolbu lill-kunsill lokali tagħhom sabiex dawn it-toroq kif ukoll il-bankini jingħataw l-attenzjoni li jixraqilhom.

Jiena bħala wieħed mir-rappreżentanti ta' dawn ir-residenti ressaqt l-ilmenti tagħhom kemm lil din il-Kamra kif ukoll lill-kunsill lokali.

Tajjeb li ngħid li fis-sajf li għadda għamilt l-almu tiegħi u ltqajt mal-kunsill lokali ta' Ħaż-Żabbar fejn ressaqt l-ilment tar- residenti ta' dawn in-naħat, pero` sfortunatament dan il-kunsill lokali - kif wara kollox huma l-maġġoranza tal-kunsilli lokali - ġie mgħobbi b'ċerti piżijiet imma l-fondi biex jilqa' għal dawn il-piżijiet ma waslux.

Pero` l- kunsill lokali għamel kuntatti mal-ministeru responsabbli u sirt naf ukoll li dan ġie mwiegħed li l-gvern kien se jikkonsidra li jagħmel erba` toroq sa l-aħħar tas-sena.

Dawn it-toroq kellhom ikunu Triq il-Farfett tal- Fejġel, Triq l-Gakrux, Triq il-Berebis u Triq il-Marżebb.

Pero` ż-żmien għadda u bħal ħafna wegħdi oħra li saru lill-kunsilli lokali, dan spiċċaw fix-xejn u ma sarux.

Din l-attitudni qed tagħmel ħsara kbira lill-kunsilli lokali għax m'huwiex sewwa li ngħabbu lill-kunsilli lokali b'piżijiet li ma jistgħux jerfgħu.

Għalhekk f'isem il-Partit Laburista jiena nwiegħed li l-kunsilli lokali b'maġġoranza Laburista se jkollhom l-għajnuna ta' gvern Laburista ġdid li se jkun impenjat sabiex b'partnership mal-kunsilli lokali, f'dan il-każ mal- kunsill lokali ta' Ħaż-Żabbar, inkunu nistgħu naħdmu flimkien biex it- toroq li ilhom biex isiru, effettivament isiru.

Sur President, lokalita` oħra li għandha l-elezzjonijiet tal-kunsill lokali hi l-Kalkara.

Il-kunsill lokali ta` din il-lokalita` huwa wieħed mill-aktar kunsilli attivi għax irnexxilu jagħmel il-maġġoranza tax-xogħol li wiegħed fil-programm elettorali tiegħu.

Pero` nixtieq insemmi wkoll il-pressjoni kbira li għamel dan il-kunsill lokali flimkien ma' għaqdiet oħra sabiex il- wied tal-Kalkara ma jinqeridx.

Sfortunatament is-saħħa tal-flus ta' l- ispekolatur jidher li għelbet is-saħħa tal-kelma tar-residenti għaliex il- qerda tal-wied baqgħet għaddejha.

Aħna bħala gvern Laburista ġdid inwegħdu li flimkien mal-kunsill lokali u r-residenti nibqgħu nappoġġjaw u nagħmlu l-almu tagħna sabiex l-interessi tar-residenti tal-Kalkara kif ukoll tal- Kottonera jiġu salvagwardjati għax l-uniku pulmun li għandha l-Kottonera għandu jkun salvat.

Elezzjoni oħra tal-kunsilli lokali se ssir fix-Xgħajra.

Dan il-kunsill ta` dan il-lokal żgħir ħadem ħafna u saru numru ta' toroq u tejjeb ħafna s- sitwazzjoni tal-lokal minkejja li għad hemm ħafna problemi bl-iżbroff tad- drenaġġ fit-toroq minħabba numru ta' rżieżet li hemm fil-viċin.

Ikun tajjeb li dan il-lokal nagħtuh l-attenzjoni li jixraqlu għax fix-xhur tas-sajf ikun hemm splużjoni fin-numru ta' persuni li joqogħdu hemmhekk għax dan il- post hu ta' rikreazzjoni u hemm ħafna min-nies tal-Kottonera li għandhom il-villeġġatura tas-sajf fix-Xgħajra.

Anke f'din il-lokalita`, gvern Laburista ġdid se jaħdem fuq partnership mal-kunsill lokali tax-Xgħajra sabiex intejbu l-ambjent kif ukoll il-ħajja tan-nies tax-Xgħajra.

Il-kunsill lokali tal-Fgura wkoll huwa kunsill lokali b'maġġoranza Laburista.

Nistgħu ngħidu li dan il-kunsill ħadem ħafna fl-interess tar- residenti tal-Fgura minkejja l-bsaten fir-roti li bdew idaħħlulu mhux biss il-gvern u l-korporazzjonijiet, imma anke xi kunsilliera li suppost qegħdin jirrappreżentaw lir-residenti tagħhom.

Għadni niftakar sew il-protesta paċifika li għamilna flimkien mal-kunsill lokali minħabba l-istat disastruż tat-triq li llum jisimha Triq tax-xemx u l-Qamar fejn hawnhekk stajna naraw l-arroganza tal-kunsilliera Nazzjonalisti li wrewna li mhux vera għandhom għal qalbhom l-interess tar-residenti imma għandhom għal qalbhom biss, l- interess tal-partit tagħhom.

Dawn il-kunsilliera Nazzjonalisti pprovaw ifixklu din il-protesta paċifika li saret biex inħeġġu l-gvern jagħmel triq li qatt ma saret u li hija responsabbilta` tal-gvern li tingħata wiċċ diċenti.

F'din il-lokalita` kellna wkoll il-bini mill-ġdid ta' Triq Hompesch.

Naħseb li ftit huma il-persuni li ma semgħux dwar l-allegazzjonijiet li saru min-naħa tal-gvern li l-kunsill lokali ried ifixkel fix-xogħol ta' din it-triq.

Il-kunsill lokali magħmul minn persuni li jgħixu fil-Fgura u għalhekk jafu x'inhuma l-aħjar interessi tan-nies tal-Fgura.

Dawn kellhom l- opinjonijiet tagħhom dwar kif setgħet tinbena aħjar din it-triq.

Il-gvern webbes rasu, għamel dak li ried u llum, wara li din it-triq saret, nistgħu naraw ir-riżultati.

Triq Hompesch, minkejja li issa tlestiet, qiegħda tgħereq u għad għandna postijiet minnha fejn la ssodisfaw lin-nies u naħseb lanqas lill-gvern u hemm partijiet li reġgħu inqalgħu.

Gvern Laburista ġdid jaħdem flimkien mal-kunsill lokali tal-Fgura sabiex ix-xogħol li sar ħażin jerġa` jsir kif suppost.

L-aħħar lokal fid-distrett tiegħi fejn se jkun hemm elezzjoni tal-kunsilli lokali hija Bormla.

Dan huwa l-lokal fejn noqgħod jiena u allura naħseb li nista' nitkellem ħafna aktar minn ċerta nies li jiġu jitkellmu fuq dan il- lokal mingħajr biss qatt ma jersqu 'l hemm.

Kellna ftaħir min-naħa tal- gvern dwar kemm saru xogħlijiet f'dan il-lokal.

Jien ngħid prosit tax- xogħol li sar fil-Knisja ta' San Pawl u fil-mina ta' Santa Liena, iżda xorta ngħid li n-nies ta' dawk l-inħawi jixirqilhom iżjed affarijiet li jistgħu jmissu b'idejjhom.

Pero` jiena ma ngħidx prosit għall-mod kif reġa` nbena l-ħajt li kien twaqqa` għax in-nies ta' Bormla ġew imwegħda ħafna aħjar.

Dawn ġew imwegħda li l-baċir numru 1 jingħata lilhom bi dritt.

Il-kunsill lokali ta' Bormla huwa wieħed minn dawk il-kunsilli lokali li għax għandu maġġoranza Laburista qed isib tfixkil il-ħin kollu mill- korporazzjonijiet tal-gvern.

Per eżempju, meta l-kunsill iressaq xi talbiet tar-residenti dwar bozoz maqtugħa quddiem l-Enemalta, dan ikollu jdum jistenna x-xhur sabiex din il-bozza tinbidel.

U min jeħel?

Jeħel il- kunsill lokali, għax il-gvern hekk irid.

Sur President, kulmin jersaq lejn il-Kottonera bilfors irid jgħaddi mid- daħla tat- tlett ibliet li minn Raħal Ġdid twasslek lejn l-ibliet tal- Kottonera.

Din id-daħla ilha bla dawl iżjed minn sitt xhur iżda minkejja l- mistoqsijiet parlamentari kollha li nagħmel jiena u membri oħra, u minkejja l-pressjoni tal-kunsill lokali din it-triq għadha bla dawl.

Gvern Laburista ġdid iwiegħed għajnuna, appoġġ u kulma jista' jagħmel sabiex il-livell ta' l-għajxien tan-nies li jgħixu f'dawn in-naħat jitjieb.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada l- Erbgħa, 19 ta' Frar, 2003 fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill- Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

UE – IMPORTAZZJONI TA' ZOKKOR

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 37742, pajjiżna se jkun jista' jimporta mill-Unjoni Ewropea zokkor - u/jew prodotti magħmula minn kompożizzjoni ta' zokkor - b'sussidju min-naħa tal-Gvern Malti sal-kwota stabilita fin-negozjati, biex imbagħad wara nkunu nistgħu nerġgħu nesportaw dan l-istess prodott lejn il-pajjiżi ta' l-Unjoni mingħajr ma nħallsu tariffi?

Jista' il-Ministru jgħid x'se tkun il-kwota stabilita taz-zokkor, skond kif miftehma bejn il-Gvern Malti u l-Unjoni Ewropea?

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-Onor.

Interpellant jaf li hekk kif Malta ssir membru ta' l-Unjoni Ewropea, dak kollu prodott f'pajjiżna awtomatikament diġa' ikun jagħmel parti mis-suq wieħed Ewropew.

Għaldaqstant dak li jiġi prodott f'Malta ma jibqax ikun suġġett għall-ebda tariffi meta jinbiegħ f'xi pajjiż ieħor ta' l-Unjoni.

Dan huwa riżultat dirett u fundamentali tas-sħubija u ma jirrikjedi l-ebda ftehim separat jew ulterjuri.

Fin-negozjati ma' l-Unjoni Ewropea, Malta kisbet id-dritt li timplimenta mekkaniżmu ta' sussidju fuq ċerti prodotti agrikoli importati, bil-gvern ikun jista' jikkumpensa għal xi żidiet li jista' jkun hemm fil-prezz lokali ta' dawn il-prodotti, minħabba d-differenza bejn il-prezz tal- prodott fis-suq internazzjonali u dak fl-Unjoni Ewropea.

B'dan il-mod mhux mistenni li l-konsumatur Malti jiffaċċja għoli fil-prezz ta' dawn il- prodotti.

Qed inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra lista ta' dawk il-prodotti li dwarhom Malta nnegozjat u kisbet id-dritt li tapplika skema ta' special temporary state aid to support processors and recognised retailers of imported agricultural products, flimkien mal-kwoti relattivi li jispeċifikaw il- kwantitajiet massimi li fuqhom jista' jiġi applikat dan is-sussidju.

UE – IMPORTAZZJONI TA' ĊANGA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 37742, pajjiżna se jkun jista' jimporta mill-Unjoni Ewropea ċanga tal-friża - u/jew prodotti magħmula minn kompożizzjoni ta' ċanga - b'sussidju min-naħa tal-Gvern Malti sal-kwota stabilita fin-negozjati, biex imbagħad wara nkunu nistgħu nesportaw dan l- istess prodott lejn il-pajjiżi ta' l-Unjoni mingħajr ma nħallsu tariffi?

Jista' il-Ministru jgħid x'se tkun il-kwota stabilita taċ-ċanga tal-friża, skond kif miftehma bejn il-Gvern Malti u l-Unjoni Ewropea?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nirriferi lill-Onor.

Membru għat-tweġiba li tajtu għall-mistoqsija parlamentari 38313.

UE – IMPORTAZZJONI TA' LAĦAM TAL-ĦARUF

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi:

B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 37742, pajjiżna se jkun jista' jimporta mill-Unjoni Ewropea laħam tal-ħaruf - u/jew prodotti magħmula minn kompożizzjoni ta' ħaruf - b'sussidju min-naħa tal-Gvern Malti sal- kwota stabilita fin-negozjati, biex imbagħad wara nkunu nistgħu nesportaw dan l-istess prodott lejn il-pajjiżi ta' l-Unjoni mingħajr ma nħallsu tariffi?

Jista' il-Ministru jgħid x'se tkun il-kwota stabilita tal-laħam tal-ħaruf, skond kif miftehma bejn il-Gvern Malti u l-Unjoni Ewropea?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nirriferi lill-Onor.

UE – IMPORTAZZJONI TA' CORNED BEEF

L-ONOR.

B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 37742, pajjiżna se jkun jista' jimporta mill-Unjoni Ewropea corned beef - u/jew prodotti magħmula minn kompożizzjoni ta' corned beef - b'sussidju min-naħa tal-Gvern Malti sal- kwota stabilita fin-negozjati, biex imbagħad wara nkunu nistgħu nesportaw dan l-istess prodott lejn il-pajjiżi ta' l-Unjoni mingħajr ma nħallsu tariffi?

Jista' il-Ministru jgħid x'se tkun il-kwota stabilita ta' corned beef, skond kif miftehma bejn il-Gvern Malti u l-Unjoni Ewropea?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nirriferi lill-Onor.

UE – IMPORTAZZJONI TA' PRODOTTI PROĊESSATI

L-ONOR.

B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 37742, pajjiżna se jkun jista' jimporta mill-Unjoni Ewropea prodotti proċessati, b'sussidju min-naħa tal- Gvern Malti sal-kwota stabilita fin-negozjati, biex imbagħad wara nkunu nistgħu nesportaw dawn l-istess prodotti lejn il-pajjiżi ta' l-Unjoni mingħajr ma nħallsu tariffi?

Jista' il-Ministru jgħid x'se tkun il-kwota stabilita ta' prodotti proċessati, skond kif miftehma bejn il-Gvern Malti u l-Unjoni Ewropea?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nirriferi lill-Onor.

MEPA – AIR POLLUTION

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' il-Ministru jiżvela jekk il-MEPA ħaditx xi kampjuni ta' l-arja sabiex timmoniterja l-arja għal livelli ta' heavy metal u asbestos, speċjalment f'żoni urbani?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi s`issa ttieħdu l-ewwel kampjuni biex jinstabu l-livelli ta` ċomb fl-arja.

Monitoraġġ ta` asbestos f`żoni urbani mhux normali li jittieħed.

MEPA – AIR POLLUTION

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' il-Ministru jgħidilna kemm daħlu complaints fir-rigward ta' tinġis ta' l-arja u kemm instabu postijiet li m'humiex konformi?

Kemm ittieħdu passi legali u kemm inħarġu ċitazzjonijiet mill-ispetturi ta' l-ambjent tal- MEPA?

Kemm inħarġu ċitazzjonijiet mill-ispetturi tal-waste management section tad-direttorat għall-ħarsien ta' l-ambjent, speċjalment vis-a-vis rimi ta' skart?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi minn total ta' 95 complaint, hemm 63 relatati mal-kwalita` ta' l-arja.

Informat ukoll illi sal-lum ma kien hemm l-ebda kontravenzjoni dwar l-arja.

Fis-sena 2002 kien hemm 70 enforcement notice and stop order fuq rimi ta' skart kontra l-ligi.

UE - KYOTO PROTOCOL

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid kif Malta se jirnexxielha tiġi konformi mat- targets tal-Kyoto protocol hekk kif pajjiżna jsir membru sħiħ ta' l- Unjoni Ewropea?

Veru li Malta jkollha tfendi għal rasha f'dan ir-rigward?

Il-Kummissjoni Ewropea kienet sodisfatta bil-pjan ta' Malta meta rratifikat il-protokoll?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi Malta rratifikat il-Kyoto protocol fis-sena 2000 u allura f'dan is-sens aħna antiċipajna lill-Unjoni Ewropea fir-ratifika ta` dan il-protocol.

L-obbligi taħt il-protocol mhux ser jinbidlu bis-sħubija ta' pajjiżna fl- Unjoni u bħala firmatarja tal-protocol, Malta għandha l-possibbilta` li taħdem bi sħab ma` pajjiżi oħra biex tnaqqas il-greenhouse gases.

Malta ma kellha l-ebda obbligu li tissottometti xi pjani għar-ratifika ta` dan il-protocol.

UE - ENVIRONMENT FOR EUROPE

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Wara li b'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 37770 kien intqal li l- informazzjoni mitluba kienet qegħda tinġabar, jista' il-Ministru jgħid jekk din l-informazzjoni s'issa nġabritx?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li Malta rratifikat il-konvenzjoni ta` Aarhus u anke ffirmat il-konvenzjoni ta` Stockholm.

Il-kontribuzzjoni ta` Malta s`issa kienet tikkonsisti fil-parteċipazzjoni ta` uffiċjali f`attivitajiet tal-UNECE, għalkemm ma ħadna l-ebda assistenza minn dan il-proċess.

Malta kommessa li twettaq l-obbligi relatati mar- rapportar ta` data u se tibda tirrapporta din id-data minn din is-sena.

Il-Kummissjoni Ewropea m`għamlet l-ebda kumment dwar negliġenza.

MEPA - DREDGING WASTE

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid f'liema siti l-MEPA qiegħda tagħti permess biex jiġi mormi dredging waste?

Għamlet xi studji jew analisi biex tkun tista' tkejjel jekk kienx hemm xi ħsara ambjentali?

Kemm ittieħdu kampjuni ta' dredging material jew skart ieħor li l-MEPA tat permess biex jintrema fil- baħar?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi permessi għal depożitu ta` dredging material jingħataw fl-area stipulata fl-avviż legali 128 ta` l-1997, jiġifieri 35°55.1'N, 014°34'E. Il-MEPA qed tieħu l-passi meħtieġa sabiex il-materjal li jingħata permess biex jiġi mormi, jiġi spezzjonat.

UE – FTEHIM DWAR KAĊĊA U NSIB

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Peress li għadni ma ħadtx risposta għall-mistoqsija parlamentari 37779 – fis-sens ta' jekk il-Gvern Malti huwiex lest li jonora xi struzzjonijiet ebsin li tista' toħroġ il-Kummissjoni Ewropea fir-rigward tal-habitat directive u l-bird directive hekk kif Malta ssir membru sħiħ ta' l-Unjoni Ewropea, speċjalment għal dak li jirrigwarda kaċċa u nsib - jista' jgħid x'jagħmel il-Gvern Malti jekk dawn l-istruzzjonijiet ġodda jkunu se jnaqqsu xi drittijiet li l-gvern qed isostni li ġab fin-negozjati vis-a-vis il- kaċċaturi u n-nassaba?

ONOR.

TONIO BORG: Il-ftehim li ġab il-Gvern ta` Malta dwar il-kaċċa u l- insib sar ma` l-Unjoni Ewropea.

Hekk kif Malta ssir membru, kull tibdil li jsir irid isir bi qbil mal-Gvern Malti.

DETOX CENTRE – ABBUŻ TAD-DROGA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid x'inhu n-numru totali ta' persuni li fittxew l-għajnuna tad-detox minħabba l-abbuż tad- droga f'Jannar 2003?

Kemm kienu nisa u kemm irġiel?

X'kienet l-aktar sustanza abbużata?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-informazzjoni mitluba qed tinġabar u risposta se tingħata f'xi seduta oħra.

CCF - PRIĠUNIERI LIBJANI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid għal liema raġuni priġunieri Libjani li kienu l-ħabs wara sentenza fuq droga, tħallew imorru lura pajjiżhom biex ikomplu s-sentenza tagħhom hemmhekk?

Min jiġi kkonsultat f'każ bħal dan?

Kif jiġi żgurat li fil-fatt dawn il-priġunieri jservu s-sentenza sħiħa?

ONOR.

TONIO BORG: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġibiet li tajt għall-mistoqsijiet parlamentari 25995 u 31698.

SKEJJEL - TAGĦLIM LILL-BARRANIN

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm applikazzjonijiet pendenti għall-ftuħ ta' skejjel biex jgħallmu lill-barranin?

Minn min saru dawn it-talbiet u meta saru?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li hemm tliet applikazzjonijiet pendenti, waħda ta' l-4 ta' Novembru, 2002 għall-estensjoni ta' liċenzja eżistenti biex jiġi offrut programm li jwassal għal diploma/grad fil-computing u information system ta' l-Universita' ta' Londra għall-Maltin u barranin; u oħra tal-31 ta' Ottubru, 2002 għal university foundation courses lill- Maltin u barranin.

Id-diviżjoni irrakkmandat l-applikazzjoni lill-MEPA.

Applikazzjoni oħra saret fit-8 ta' Mejju, 2001 f'post mhux speċifikat.

L- applikant ġie mgħarraf li qabel ma jingħata tagħrif dwar il-premises ta' l- iskola, l-applikazzjoni tibqa' wieqfa in abeyance.

S'issa dan it-tagħrif għadu ma wasalx.

Ma jidhirlix li jkun sewwa li nippubblika l-ismijiet ta' l-applikanti f'dan l-istadju.

IRMA – DIRETTUR TALJAN

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u l- Infrastruttura: B'riferenza għar-risposta mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 38540, jista' il-Ministru jgħid min hu r-rappreżentant tad- ditta IRMA f'Malta?

Jista' ipoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-ftehim li sar mad-ditta?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li l-kuntatt li kellhom it- taqsima tax-xogħlijiet mad-ditta IRMA kien dejjem mad-direttur Taljan tal- kumpannija.

It-taqsima tax-xogħlijiet ma taf bl-ebda rappreżentant Malti.

Il-ftehim tax-xogħol mad-ditta IRMA ma sarx direttament bejn id-ditta u t- taqsima tax-xogħlijiet iżda sar permezz ta' l-universita' ta' Bologna, liema universita' kienet qed tagħti servizz lit-taqsima tax-xogħlijiet bħala parti mill-protokoll finanzjarju tal-Gvern Taljan.

RAĦAL ĠDID - TRIBUNAL GĦALL-INVESTIGAZZJONI TA' INĠUSTIZZJI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Prim Ministru: Jista' il-Prim Ministru jara li jitmexxa l-każ ta' persuna li l-partikolarijiet tagħha qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab informat li l-kaz li ghalih qieghed jirriferi l-Onor.

Interpellant gie deciz mit-tribunal ghall-investigazzjoni ta' ingustizzji fl-10 ta' Dicembru, 2002 u għalissa għadu qed jigi pproċessat.

ŻEJTUN: TRIQ IS-SUQ – XOGĦOL FUQ SUBSTATION

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: B'riferenza għall-mistoqsija parlimentari 38564, jista' il-Ministru jgħid jekk hux possibbli li niġi informat x'azzjoni ttieħdet?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jien informat li l-korporazzjoni Enemalta se tieħu ħsieb biex jitneħħa x-xaħx li kien tħalla mill-kuntrattur meta ġie ordnat jieqaf mix-xogħol.

Anke se jiġi ordnat jibni ċint temporanju madwar il- post fejn kienet qed tinbena s-substation.

MCAST: ISTITUT TAL-BINI U KOSTRUZZJONI – STUDENTI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid għaliex studenti li jattendu l-istitut tal-bini u kostruzzjoni ta' l-MCAST, fin-Naxxar, għadhom ma ħadux maintenance grant għall-kors li qed jagħmlu?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-uniċi studenti li ma kenux ħadu stipendju kienu dawk tal-plastering u t-tilelaying, u dan minħabba raġunijiet tekniċi bejn l-MCAST u l-ETC.

Dawn il-problemi issa ġew solvuti u l- istudenti se jieħdu l-istipendju minn meta bdew il-kors.

L-arranġamenti ġew iffinalizzati nhar il-Ġimgħa, 7 ta' Frar 2003.

UNIVERSITA' - DIFFIKULTAJIET FINANZJARJI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'passi qed taħseb li tieħu l-universita' biex tnaqqas l-ispejjeż minħabba diffikultajiet finanzjarji serji?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-ammont approvat mill-parlament fil-budget għas-sena 2003 kien ta' Lm12.2 miljun.

Tajjeb li ngħid ukoll li l-universita' tagħmel minn kollox biex tattira fondi oħra minn sorsi oħrajn.

Filwaqt li bħal kull entita' oħra pubblika, l-universita' hi marbuta li tinvesti l-flus lilha mogħtija bl-aktar mod effettiv fl-edukazzjoni, fit- taħriġ u fir-riċerka, il-gvern hu kommess li n-numru u l-kwalita' ta' l- istudenti li jkomplu l-istudji tagħhom vokazzjonali u terzjarji jkompli jitjieb u kien għalhekk li l-ispiża f'dan is-settur żdiedet b'mod sostanzjali f'dawn l-erba' snin.

Gvern u universita' se jkomplu jaħdmu flimkien biex jinstabu l-aħjar sistemi għall-iffinanzjar adegwat ta' l-universita' fid-dawl ta' l-iżvilupp soċjo-ekonomiku ta' pajjiżna.

EDUKAZZJONI – VARIABLE BUDGETING

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: X'passi se jieħu l-ministeru u l-oqsma li jaqgħu taħtu biex inaqqas in- nefqa għas-sena 2003 b'10%, kif ordna l-ministeru tal-finanzi permezz ta' ċirkolari ta' l-24 ta' Jannar, 2003?

ONOR.

LOUIS GALEA: Fiċ-ċirkolari msemmija, il-ministeru tal-finanzi ma ordnax it-tnaqqis imsemmi.

Iċ-ċirkolari hi dwar variable budgeting biex flus il-poplu jiġu wżati b'mod aktar programmat.

GŻIRA: TRIQ LUQA BRIFFA – FOND BI STRUTTURI PERIKOLUŻI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid huwiex possibbli li l-MEPA tinvestiga l-ilment tal- familja - id-dettalji qed jintbagħtu separatament - dwar strutturi perikolużi ta' fond ieħor fl-istess triq, li dwarhom diġa' saru rapporti mill-istess familja kemm lill-MEPA kif ukoll lill-għassa tal-pulizija?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi minn investigazzjoni li saret minn uffiċjal tal-MEPA, jirriżulta li riċentement saru xi lmenti mill-persuna msemmija rigward allegat perikolu li nħoloq minn struttura fuq il-bejt tal- fond sovrapost u kif ukoll minn gallerija li tesporġi għal fuq it-triq.

Wara diversi tentattivi mill-uffiċjal inkarigat sabiex isir kuntatt ma' l- okkupant tal-post - u dan sabiex issir l-ispezzjoni neċessarja - saru arranġamenti sabiex il-post jinfetaħ.

Is-sezzjoni ta` l-infurzar ta` l- awtorita` tieħu dawk il-passi li jidhrilha li huma xierqa skond il-liġi jekk verament jirriżulta xi żvilupp bla permess.

Irrid ngħid illi allegazzjonijiet rigward perikoli minn strutturi m`huwiex kompetenza ta` l-istess awtorita` li tivverifikahom, iżda għandu jitqabbad perit privatament biex jivverifika jekk jeżistix periklu jew le.

GŻIRA – TINĠIS TA' L-ARJA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' il- Ministru jinvestiga l-ilmenti ta' bosta residenti fil-Gżira, speċjalment dawk li jbatu bl-asthma, dwar tinġis ta' l-arja ikkawżat mill-impjant tal- Golden Harvest li jinsab fl-abitat, b'mod partikolari fir-rigward tar- residenti fi Triq Luqa Briffa?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Jien informat li l-ebda ilment dwar tinġis ta' l- arja kkawżat mill-impjant tal-Golden Harvest ma wasal għand id-dipartiment tas-saħħa pubblika.

Il-monitoraġġ dwar tinġis ta' l-arja jsir mid-direttorat għall-protezzjoni ambjentali fi ħdan il-MEPA u nissuġġerixxi li tali mistoqsija tiġi riferuta lill-ministru kkonċernat.

GŻIRA: TRIQ LUQA BRIFFA – AĊĊESS GĦAL GARAXX

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' il-bord għall-kontroll tat-traffiku jieħu deċiżjoni dwar talba mressqa quddiemu mill-kunsill lokali tal-Gżira f'isem familja li d-dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, biex ma jkunx hemm parking quddiem garage fl-istess triq?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li l-problema hija waħda ta' enforcement, li allura taqa' taħt ir-reponsabilita' tal-pulizija u/jew tal-gwardjani lokali u dan skond ir-regolamenti ta' l-1994 dwar vetturi bil-mutur.

GŻIRA: TRIQ TAS-SLIEMA - BANKINA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jistgħu jittieħdu passi dwar bankina għolja żżejjed ħdejn bus stop fi Sliema Road, il-Gżira, billi din qed tkun ta' inkonvenjent għar- residenti?

ONOR.

AUSTIN GATT: Bhalma jaf l-Onor.

Interpellant, il-kunsilli lokali huma korpi statutorji ta' gvern lokali b'personalita' legali distinta u fil- qadi tal-funzjonijiet taghhom, dawn jagixxu skond il-prioritajiet, l- esigenzi u l-mezzi taghhom.

Għaldaqstant nissuggerixxi lill-Onor.

Membru li jirriferi l-mistoqsija tieghu lill-kunsill tal-lokalita', billi l-funzjoni li qed jirriferi ghaliha hija wahda mir-responsabbiltajiet tal-kunsilli.

GŻIRA – AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jinvestiga każ urġenti ta' familja ta' ħamsa minn nies li jabitaw f'fond b'kamra tas-sodda waħda, bid- dettalji jintbagħtu separatament?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab informat li l-każ qed jiġi kkonsidrat.

WIED IL-GĦAJN: TRIQ L-IMRIEKEB - ASFALTAR

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jinvestiga għaliex parti minn Triq l- Imriekeb, f'Wied il-Għajn, li qed issir bħalissa mill-kuntrattur, se titħalla kollha blat u mħarbta kif inhi?

Jaqbel il-Ministru li mhux aċċettabbli li parti minn din it-triq tiġi rranġata filwaqt li l-parti l- oħra titħalla kif inhi?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat illi fil-preżent qed isiru diskussjonijiet mal-Maltacom sabiex il-cables li qegħdin fil-wiċċ jitbaxxew għal-livell meħtieġ, bħalma diġa' ġie mifthiem mal-korporazzjoni Enemalta fir-rigward tal-cables tad-dawl.

Meta dan ix-xogħol jitlesta, it-triq tkun tista' titlesta kollha.