MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 764 It-Tlieta, 2 ta' Lulju, 2002 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 764

It-Tlieta, 2 ta' Lulju, 2002

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-9.01 a.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tlieta, 2 ta' Lulju, 2002

WERREJ

MINUTI 93

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI 93

TQEGĦID TA' KARTI 96

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ORDINANZA DWAR IL-KOSTITUZZJONI TAL-KARIGA TA' AVUKAT ĠENERALI U DIK TA' AVUKAT TAR-REPUBBLIKA (IT-TIELET QARI)

THE ATTORNEY GENERAL AND COUNSEL FOR THE REPUBLIC (CONSTITUTION OF OFFICE) (AMENDMENT) BILL (THIRD READING) 97

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR L-AMMINISTRAZZJONI TA' ART TAL-GVERN (IT-TIELET QARI)

GOVERNMENT LAND (ADMINISTRATION) BILL (THIRD READING) 97

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR L-IMMIGRAZZJONI (IT-TIENI QARI)

IMMIGRATION (AMENDMENT) BILL (SECOND READING) 98

AĠĠORNAMENT 118

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 123

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 763 li saret fl-1 ta' Lulju, 2002 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

UE – IMPORTAZZJONI TA' PRODOTTI TA' L-IKEL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Il-Ministru jikkonferma li bis-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea, dawk il-prodotti ta' l-ikel li fis-swieq internazzjonali huma orħos mhux se jitħallew jiġu importati f'pajjiżna?

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għall-Agrikoltura u Sajd): Sur President, dak li qed jallega l-Onor.

Interpellant m'huwiex minnu għax ladarba nissieħbu fl-Unjoni Ewropea, l-Unjoni m'hi se tagħmel l-ebda ostaklu biex f'pajjiżna jidħlu dawk il-prodotti li fis-suq dinji huma orħos minn tagħna.

Ovvjament biex aħna nkunu nistgħu nikkompetu fis-suq dinji li bil-mod il- mod se jsir suq wieħed, il-bdiewa se jingħataw l-għajnuna finanzjarja kollha permezz tal-pakkett ta' l-SMPPMA biex ikunu jistgħu jirranġaw l- operat tagħhom u anke fejn hemm bżonn ibaxxu l-prezz tal-prodott.

Dan ifisser li d-dħul tagħhom m'huwiex se jonqos u allura se jibqgħu kompetittivi.

Ma ninsewx li wieħed mill-iskopijiet ewlenin ta' l-SMPPMA hu li niggarantixxu li l-bidwi jibqa' jipproduċi prodotti ta' kwalita' bi prezz raġonevoli għall-konsumatur; u ma ninsewx lanqas li huwa sewwa u xieraq li l-bidwi jitħallas biex jieħu ħsieb l-ambjent ta' madwaru.

Ladarba aħna nsiru membri ta' l-Unjoni, dawk il-prodotti li fis-suq dinji huma orħos minn kif qegħdin sal-lum f'pajjiżna jkunu jistgħu jidħlu wkoll.

Min-naħa l-oħra, aħna qegħdin minn issa nilqgħu – b'hekk tiġi weħidha li l- levies iridu jitneħħew – biex il-bdiewa u r-raħħala jkunu dejjem aktar kompetittivi.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jiċħad il-Ministru li l-Unjoni Ewropea timponi fuq l-Istati membri l-GATT licence fuq l-importazzjoni ta' prodotti minn barra l-Unjoni?

X'miżuri ħa u x'investigazzjonijiet għamel il-Ministru sabiex jgħin lill- bdiewa ta' l-aħrax tal-Mellieħa li għandhom spejjer ta' l-ilma niexfa jew kontaminati?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, nifhem serw li l-Onor.

Interpellant qed jirriferi għall-general agreement on tariffs and trade?

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Aħna kemm-il darba tkellimna dwar il-GATT licence u ejja ma naqbdux l-argumenti tas-soltu.

Per eżempju, għedna li fuq ċanga importata minn pajjiżi barra l-Unjoni se jitħallas dazju addizzjonali ta' 12.8%, li bejn wieħed u ieħor jiġu euro 3 għal kull kilo.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ħalli niċċaraw ftit l-affarijiet għalkemm jien ma semmejtx il-GATT licence imma l-agreement on tariff quotas.

Ħalli nispjega x'inhi din tat-tariff quotas.

Ejja ngħidu li f'pajjiżna nipproduċu l-ġbejniet, pero' xorta waħda jaf ikun hawn min ikun irid jixtri ġbejniet magħmulin l-Italja.

Għalhekk il-Gvern Malti jagħmel agreement li permezz tiegħu jitħalla li jiġi importat ammont żgħir ta' ġbejniet mill-Italja.

Issa fuq dan l-ammont żgħir ta' ġbejniet jew ma titħallas levy xejn jew inkella titħallas dik ix-xi ħaġa żgħira.

Naturalment jekk jiġi importat 'il fuq minn l-ammont miftiehem tidħol il- levy.

Jiġifieri għandek il-kwota li hija marbuta ma' l-ammont u kif jinqabeż dak l-ammont tidħol it-tariffa.

Barra minn hekk jittieħdu ċerti safeguards, fis-sens li jekk prodott ngħidu aħna jiġi jiswa Lm1 biex tipproduċih imma għax it-Taljani jissussidjaw il-produzzjoni tiegħu dak il-prodott ġie jiswiehom 70c, hemmhekk ikun qed jidħol element ta' unfair competition u allura jkun irid isir adjustment.

Dan isir permezz tal-mekkaniżmu tad-WTO.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Il-Ministru għadu ma weġibnix dwar is-sitwazzjoni li rriżultat kemm fil-Qammieħ kif ukoll fl-aħrax tal-Mellieħa fejn f'dawn l- aħħar ġimgħat kien hemm nixfa kbira, bil-ftit ilma li għandhom kontaminat.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, veru li minħabba diversi fatturi l-ilma li jittella' mill-pjan fil-Qammieħ mhux qed ikun ta' kwalita' tajba, anke minħabba l-problema tad-drenaġġ.

Fil-fatt il-ministeru responsabbli mid- drenaġġ qed jieħu l-passi kollha meħtieġa biex din is-sistwazzjoni tiġi rrimedjata kemm jista' jkun malajr.

Peress li f'dawn l-aħħar sentejn ftit li xejn għamlet xita, l-aquifer ma setax jiġi recharged.

Dan bħal meta jkollok tazza nofsha mimlija bl-ilma u fiha twaddab kuċċarina zokkor.

L-ilma se jkun ħelu ħafna u jekk tkompli timla' it-tazza sa fuq bl-ilma, is-saturation ta' dak iz-zokkor se tonqos.

Fl-aquifer jiġri l-istess.

Peress li mhux qed ikollna xita biżżejjed u allura m'hemmx recharge, il-kontenut tat-total dissolved solids fl-ilma tal- pjan jitla' u iżjed ma tippompja minn isfel dak il-ftit ilma tajjeb li jkun hemm fil-wiċċ, minfloku se jidħol l-ilma baħar.

Dawn huma ż-żewġ fatturi li qegħdin jaħdmu kontra dan is-settur, in-nuqqas ta' ilma u l-intrusion ta' l-ilma tad-drenaġġ.

It-technicians tagħna għamlu inspection fuq kull roqgħa raba' li teżisti u dawk il-bdiewa li għamlu talba, l-ilma ġie pprovdut lilhom mill-ftit provvista li għandna.

Irridu niftakru li biex tgħaddi l-ilma second-class irid ikollok il-ġwiebi mimlijin u peress li ilha ma tagħmel xita, id- daqsxejn ilma li kellna maħżun f'dawn il-ġwiebi wasal biex jispiċċa.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' l-Ministru jinformani min kien l-uffiċjal responsabbli biex jilqa' l-ilmenti tal-bdiewa ta' l-aħrax tal-Mellieħa?

Għax lili la jirriżultali li dawn ingħataw provvista ta' ilma u lanqas li marru xi inspectors tad-dipartiment biex jaraw kif se jsolvu din il- problema.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, li naf hu li tekniċi mid-dipartiment tal- biedja għamlu site inspection u kien hemm xi bdiewa li talbu biex jingħataw provvista ta' ilma u din ingħatatilhom.

M'għandix informazzjoni dettaljata, pero' jekk l-Onor.

Interpellant irid nista' nġiblu lista tat- tekniċi kollha li għamlu dan ix-xogħol u anke d-data meta marru.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Peress li ftit qabel il-Ministru kien qed jgħid li m'huwiex veru li bis-sħubija ta' Malta fl-Unjoni ma nkunux nistgħu nixtru prodotti orħos minn swieq internazzjonali meta fl-istess ħin kien qed jgħid li se jkollna niffaċċjaw kwoti u levies, kif jista' jgħid li dawn il-kwoti m'humiex se jgħollu l-prezzijiet?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ladarba aħna nsiru membri, il-kwota tagħna tiżdied mal- kwota ta' l-Unjoni.

Per eżempju, jekk il-kwota tal-muntun għall-Unjoni kollha hija ta' 1000 tunnellata u tagħna hija ta' tunnellata waħda, il- kwota sħiħa se ssir ta' 1001 tunnellata.

Ladarba nkunu membri ta' l-Unjoni aħna nidħlu fix-xibka ta' protezzjoni li jkun għad baqa', għalkemm il- protezzjoni minn kullimkien trid tispiċċa bħalma jrid jispiċċa l-mekkaniżmu ta' l-export refund.

Jekk fil-pajjiżi ta' l-Unjoni jkun hemm surplus production ta' ċertu prodott, dan se jiġi esportat lejn pajjiżi oħra.

L- Unjoni lill-bdiewa tgħinhom billi tagħtihom il-flus biex ibaxxu l-prezz u jkunu jistgħu jikkompetu fis-swieq internazzjonali.

(Interruzzjonijiet)

Sa sentejn ilu konna nisimgħu li jekk nidħlu fl-Unjoni ma nibqgħux ingawdu mill-export refund fuq il-majjal.

Għalkemm għadna m'aħniex membri, xorta waħda l-Unjoni neħħiet l-export refund fuq il-majjal.

Il-protezzjoni kollha trid tispiċċa sakemm naslu sal-punt fejn anke l-pajjiżi li għadhom qed jiżviluppaw, jingħataw iċ-ċans li jipproduċu.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Il-Ministru qed jgħid li se nneħħu l-levies u fl- istess ħin qed jgħid li se nżiduhom.

Dawn se jitneħħew jew se jiżdiedu?

U fuq liema prodotti se nżiduhom?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Jiddispjaċini, Sur President, imma milli jidher l- Onor. Interpellant ma fehem assolutament xejn minn dak li għedtlu u qed iħawwad l-affarijiet għax imissu jaf li biex il-protezzjoni tispiċċa irid ikun hemm transition period.

L-iskop ewlieni u nobbli hu li l-pajjiżi li qegħdin ibatu l-ġuħ jingħataw iċ-ċans li l-produzzjoni li jkollhom extra jesportawha lejn dawk il-pajjiżi żviluppati, u għalhekk li l-levies u l- miżuri l-oħra ta' protezzjoni li jgħawġu s-suq qegħdin bil-mod il-mod jitneħħew.

Ma jistax ikun li bidwi fil-Cameroon, li m'għandu għajnuna ta' xejn, jikkompeti mal-bidwi ta' l-Ewropa, ta' l-Amerika, ta' l-Awstralja jew dak ta' New Zealand meta dawn kollha jieħdu l-għajnuna.

Ma jistax ikun li f'dawn is-swieq titħalla dik il-protezzjoni li tgħawweġ is-suq meta f'ħafna pajjiżi oħra għandek nies li qegħdin imutu bil-ġuħ.

M'huwiex biżżejjed li lil dawn in-nies nibagħtulhom xi ħaġa ta' l-ikel imma huwa aktar importanti li ngħallmuhom jaqilgħu x'jieklu.

Biex jagħmlu hekk trid tagħtihom iċ-ċans u l-ambjent fejn jipproduċu, l-ewwelnett għall-poplu tagħhom u mbagħad jekk ikollhom surplus li tkun ta' kwalita', isibu n-niċċa tagħhom f'pajjiżi aktar żviluppati minnhom.

Dan huwa l-ħsieb ewlieni.

Bil-mod kif se jitneħħew il-levies, il-popli tad-dinja kollha u b'mod partikolari dawk li għadhom jgħixu f'kondizzjonijiet ta' faqar, se jingħataw iċ-ċans li jipproduċu prodotti ta' kwalita' u jkollhom il- faċilita' li jidħlu fi swieq oħra fejn għall-prodotti tagħhom iġibu prezzijiet ogħla milli jġibu f'pajjiżhom.

Dan l-istess bħalma jiġri f'pajjiżna fil-qasam tal-patata.

Aħna nipproduċu dik ix-xi ħaġa extra biex tissupplimenta u tgħin l-income tal-bidwi – nistgħu ngħidu liberalment li matul is-snin kulħadd ta sehmu biex din in-niċċa nieħdu ħsiebha u nkomplu nkabbruha - u llum-il ġurnata din l-esportazzjoni tgħin bil-bosta lill- bdiewa.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Imma liema waħda miż-żewġ dikjarazzjonijiet li għamel il-Ministru għandi nemmen, li l-levies se jitneħħew jew li se jiżdiedu?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, ladarba nissieħbu fl-Unjoni Ewropea rridu nirranġaw l-operat tagħna skond ir-regolamenti ta' l-Unjoni.

Għalhekk li l- levies se nneħħuhom gradwalment u għalhekk li għandna l-programm ta' Lm70 miljun bħala għajnuna biex niġu konformi mas-suq intern ta' l-Unjoni.

Nerġa' ngħid li l-protezzjoni li għandna fil-preżent trid tispiċċa fuq perjodu ta' żmien u l-kwota ta' importazzjoni tagħna tiżdied ma' dik l- Unjoni.

MALTACOM

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Billi t-telefon li n-numru tiegħu qed jintbagħat separatament, qed jikkawża inkonvenjent kbir lill-anzjana inkwestjoni għax qed iċemplulha matul il-lejl, jista' d-dipartiment konċernat jinvestiga l-każ u jżomm lill- anzjana mgħarrfa bil-miżuri korrettorji li qegħdin jittieħdu.

ONOR.

JOSEF BONNICI (Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): Ninsab informat li t-telefon imsemmi tpoġġa fuq automatic malicious call-tracing.

L- abbonata ġiet informata biex malli tirċievi sejħa li tkun ta' inkonvenjent, tikkuntattja mill-ewwel lill-uffiċjal inkarigat minn din it-taqsima ħalli dan min-naħa tiegħu jgħaddi l-każ f'idejn il-pulizija.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' l-Ministru jinformani jekk il-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-Ilma nvestigatx is-sitwazzjoni ta' nuqqas ta' provvista ta' ilma fl-inħawi tal-Baħrija, il-Landrijiet, l-Imtaħleb, il-Kunċizzjoni, in-Nigret u partijiet oħra tar-Rabat?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, b'mod ġenerali nista' ngħid li l- azzjonijiet industrijali li għaddejjin bħalissa qegħdin jaffettwaw il- provvista ta' l-ilma.

Iżda jekk l-Onor.

Interpellant irid aktar informazzjoni dwar postijiet speċifiċi, nitolbu jagħmel domanda bil-miktub u nkun nista' nagħtih l-informazzjoni kollha.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru Louis Galea.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 34383; u

Rakkmandazzjonijiet bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 34384.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ORDINANZA DWAR IL-KOSTITUZZJONI TAL-KARIGA TA' AVUKAT ĠENERALI U DIK TA' AVUKAT TAR-REPUBBLIKA

THE ATTORNEY GENERAL AND COUNSEL FOR THE REPUBLIC (CONSTITUTION OF OFFICE) (AMENDMENT) BILL

MR SPEAKER: Il-Ministru Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru għall-Ġustizzja u Gvern Lokali): Mr Speaker, nipproponi t-Tielet Qari ta' l-abbozz ta' liġi msejjaħ "Att biex jemenda l- Ordinanza dwar il-Kostituzzjoni tal-Kariga ta' Avukat Ġenerali u dik ta' Avukat tar-Repubblika, Kap. 90, biex titwaqqaf il-kariga ta' Prosekutur Ġenerali, u sabiex tagħmel provvedimenti oħra, inklużi emendi għall- Kostituzzjoni u għal liġijiet oħra, konsegwenzjali u inċidentali għal dan".

MR SPEAKER: Min jissekonda, jekk jogħġobkom?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa): Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-abbozz ta' liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Ordinanza dwar il-Kostituzzjoni tal-Kariga ta' Avukat Ġenerali u dik ta' Avukat tar-Repubblika, Kap. 90, biex titwaqqaf il-kariga ta' Prosekutur Ġenerali, u sabiex tagħmel provvedimenti oħra, inklużi emendi għall-Kostituzzjoni u għal liġijiet oħra, konsegwenzjali u inċidentali għal dan" jiġi moqri t-Tielet Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Il-mozzjoni għaddiet u l-abbozz ta' liġi ġie moqri t-Tielet Darba u għadda.

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR L-AMMINISTRAZZJONI TA' ART TAL-GVERN

GOVERNMENT LAND (ADMINISTRATION) BILL

MR SPEAKER: Il-Ministru Borg.

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern u Ambjent): Mr Speaker, nipproponi t-Tielet Qari ta' l-abbozz ta' liġi msejjaħ "Att dwar l- Amministrazzjoni ta' Artijiet".

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-abbozz ta' liġi msejjaħ "Att dwar l- Amministrazzjoni ta' Artijiet" jiġi moqri t-Tielet Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-abbozz ta' liġi ġie moqri t-Tielet Darba u għadda.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR L-IMMIGRAZZJONI

IMMIGRATION (AMENDMENT) BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mill-1 ta' Lulju, 2002.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

MR SPEAKER: Iktar rimarki?

L-Onor.

Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Mr Speaker, il-kwestjoni ta' l-immigrazzjoni qed tkun waħda mill-iktar kwestjonijiet jaħarqu, anke għaliex huwa mistenni li matul is-seklu 21 il-problemi u l-isfidi li jġibu magħhom l-immigrazzjoni illegali u ċ-ċaqliq ta' persuni mistennija jikbru ħafna.

Kif nafu, bejn il- pajjiżi tal-kontinent Ewropew u l-pajjiżi tal-kontinent Afrikan hemm żbilanċ demografiku qawwi għax filwaqt li fil-pajjiżi tal-kontinent Ewropew ir-rata tat-twelid tinsab nieżla, min-naħa l-oħra fil-pajjiżi tal-kontinent Afrikan ir-rata tat-twelid qiegħda dejjem tikber, u qiegħda tikber ferm iktar mir-rata ta' żvilupp li qed isir f'dawk il-pajjiżi, jiġifieri waqt li n-numru ta' nies f'dawn il-pajjiżi qed jiżdied ħafna, l-iżvilupp m'hux qed jiżdied bl-istess mod, la fil-kwalita` tal-ħajja, la fil-qasam ta' l- impjiegi, la fil-qasam tad-djar, la fil-qasam ta' l-isptarijiet u lanqas fl- oqsma l-oħra.

Għalhekk in-numru ta' nies li qed jiċċaqilqu minn pajjiżhom u jipprovaw imorru jsibu futur aħjar f'pajjiż ieħor qed ikompli jiżdied tant li huwa meqjus li fis-seklu 21, minbarra l-problema ta' l-ilma u problemi oħra, il-problema ta' l-immigrazzjoni se tkun waħda mill-ikbar problemi li se jkollhom ħafna pajjiżi.

Issa hawnhekk ta' min jagħmel parentesi żgħira u jgħid li l-miljuni kbar ta' nies li qed jiċċaqilqu minn pajjiżhom u jmorru f'inħawi differenti tad- dinja, m'humiex qed jagħmlu dan b'kapriċċ, anzi ħafna drabi jkunu għamlu sagrifiċċji u għaddew minn diffikultajiet kbar biex ikunu waslu biex ħadu dan il-pass.

Fil-fatt ħafna minn dawn in-nies ikunu ilhom jaħdmu snin twal biex iġemmgħu xi ħaġa ħalli jkunu jistgħu jaħarbu minn pajjiżhom, biex imbagħad dawk li huma mdaħħlin fil-kummerċ ta' l-immigranti illegali - u llum hemm min jgħid li l-kummerċ ta' l-immigranti illegali huwa kbir daqs il-kummerċ ta' l-armi u tad-drogi - jeħdulhom dak li jkunu faddlu minn snin twal ta' xogħol għax iwiegħduhom li se jeħduhom f'pajjiż li ħafna drabi l- immigranti illegali jħarsu lejh bħala l-art imwiegħda.

Madanakollu mhux l-ewwel darba li msieken, dawn l-immigranti, minflok ma jittieħdu f'din l-art imwiegħda, jittieħdu fil-qabar għax nies bla ebda skruplu u kuxjenza jitfgħuhom il-baħar minn fuq id-dgħajjes.

Fil-fatt dawn il-każijiet ġieli ġraw f'pajjiżna stess jew inkella viċin ta' pajjiżna.

Ġieli kien hemm saħansitra każijiet fejn dawn l-immigranti ġew imsawtin bl- imqadef tad-dgħajsa li kienu qegħdin fuqha, ġew mitfugħa l-baħar mingħajr ma kienu jafu jgħumu jew inkella ġew misruqa u maqtula u mbagħad telgħu mal- mewġ fuq ix-xtut tad-diversi bajjiet ta' Sqallija.

Mr Speaker, il-fatt li ħafna minn dawk li jittraffikaw l-immigranti illegali jkollhom jgħaddu minn pajjiżna biex jeħduhom f'pajjiż ieħor, iktar u iktar għandu jwassalna biex nirrealizzaw li għandna nirregolaw lil dan il- qasam bis-serjeta`, anke għax billi pajjiżna huwa żgħir, huwa jħoss il- pressjoni ta' l-immigrazzjoni illegali ħafna iktar milli jħossuha l-pajjiżi l-kbar.

Infatti llum hemm pajjiżi kbar li qed iħarsu lejn il-qasam ta' l- immigrazzjoni illegali bħala riżors ekonomiku importanti għax f'sitwazzjoni fejn qed tonqos ir-rata tat-twelid u fejn sezzjonijiet sħaħ tal- popolazzjoni ma jkunux iridu jagħmlu ċerti xogħlijiet, il-wasla ta' l- immigranti illegali fil-pajjiż qed tiġi meqjusa bħala riżors ġdid u importanti.

Illum hemm min qed iġib l-argument li għandu jkun hemm żewġ aspetti importanti fil-politika internazzjonali dwar l-immigrazzjoni illegali; l-ewwelnett li kemm jista' jkun il-pajjiżi l-kbar u sinjuri jgħinu lil dawk il-pajjiżi li minnhom jitilqu l-immigranti illegali ħalli jekk ikun possibbli, dawn in-nies jibqgħu jgħixu f'pajjiżhom - għalkemm biex dawn in-nies jibqgħu jgħixu f'pajjiżhom irid ikun hemm titjib tanġibbli fil-kwalita` tal-ħajja u fil-livell ta' l-għajxien tagħhom li jkunu jistgħu jħossuh - u t-tieni nett li iktar milli pajjiż jonfoq miljuni ta' liri biex ma jħallix lill-immigranti illegali jidħlu fit-territorju tiegħu, ikun aħjar jekk jonfoq dawk il-miljuni ta' liri biex dawn l- immigranti illegali ma jispiċċawx f'sitwazzjoni fejn ikollhom jitilqu minn pajjiżhom billi jħossu li hemm futur għalihom f'pajjiżhom stess.

Nerġa' nisħaq li jkun superfiċjali min jaħseb li familja tieħu gost titlaq mill-pajjiż li fih tkun twieldet u trabbiet u taqta' kull rabtiet li jkollha mas-soċjeta` tagħha biex tmur tgħix f'soċjeta` differenti, liema soċjeta` ħafna drabi tħares lejha b'ċerti preġudizzji.

Fil-fatt f'soċjeta` li tkun ġdida għal dawn in-nies, dawn mhux biss isibu ilsna, kulturi u stili ta' għajxien differenti imma ġieli anke mibegħda razzjali, vjolenza u saħansitra mwiet.

Meta xi xhur ilu konna qed niddiskutu l-qasam ta' l-immigrazzjoni f'dan il- Parlament, niftakar li kien hemm membri min-naħa tal-gvern li ġabu l- argument li l-Unjoni Ewropea tittratta lill-immigranti illegali b'mod uman ħafna iktar milli jittrattaw lill-immigranti illegali pajjiżi oħra, pero` hawnhekk ta' min jgħid li ironikament l-iktar pajjiżi li jżommu għandhom nies li jiċċaqilqu minn pajjiżi oħra m'humiex il-pajjiżi sinjuri ta' avvanz ekonomiku u soċjali kbir.

Meta nitkellmu dwar l-immigranti, wieħed irid iħares lejn din il-problema b'mod iktar uman, fis-sens li wieħed m'għandux jagħmel distinzjoni bejn min ikun telaq minn pajjiżu b'mod legali u bejn min ikun ħarab minn pajjiżu biex jevita sitwazzjoni ta' vjolenza u ta' gwerer, għax finalment dawn iż-żewġ tipi ta' immigranti t-tnejn li huma jkunu ċċaqilqu minn pajjiżhom għal għan wieħed; biex imorru jfittxu ħajja aħjar f'pajjiż ieħor.

Imma biex inkompli fuq il-punt li kont qed nagħmel l-ewwel, irrid ngħid li mill-figuri li toħroġ il-Kummissjoni tal-Ġnus Magħquda dwar ir-refuġjati u dwar iċ-ċaqliq tan-nies, isib li l-iktar pajjiżi li jgħinu lill-immigranti u lill-pajjiżi li jkunu ġejjin minnhom dawn l-immigranti huma l-pajjiżi ta' l-Afrika, li ħafna drabi jkunu ġirien tal-pajjiżi minn fejn ikunu ġejjin minnhom dawn l-immigranti.

Imbagħad jissemmew ukoll l-Istati Uniti, il- Kanada u l-Unjoni Ewropea, li tilqa' immigranti fi ħdanha iktar milli jilqgħu l-Istati Uniti u l-Kanada.

Huwa importanti li ngħidu dawn l- affarijiet, anke għaliex hemm min qed juża l-issues ta' l-immigrazzjoni u taċ-ċaqliq ta' nies minn pajjiż għall-ieħor sempliċement għax għandu xenophobia, jiġifieri mibegħda lejn il-barrani.

Fil-fatt wieħed jinnota b'dispjaċir li anke fl-Unjoni Ewropea nnifisha, id-diskorsi u r-rettorika dwar ir-refuġjati u dwar l-immigranti illegali nbidlu, u nbidlu mhux b'xi konvenzjoni bil-valuri sbieħ ta' l-umanita` li twieldu, trabbew u nxterdu fil-kontinent Ewropew; il-valuri tat-tolleranza, tal-liberta` u tar-rispett lejn id-diversita` u l-kulturi differenti.

Ta' min jgħid li fi Franza, fl-Olanda, fil-Ġermanja u f'pajjiżi oħra Ewropej bdiet mewġa fejn fori tal-lemin bdew jagħtu l-impressjoni li l- wasla ta' l-immigranti hija l-kaġun ewlieni tal-problemi kbar li jeżistu f'pajjiżhom, u wieħed jinnota li anke l-mexxejja ta' l-Unjoni Ewropea, fosthom il-Prim Ministru Ingliż, il-Prim Ministru Spanjol, il-Kanċillier Ġermaniż u l-President Franċiż, bdew ikunu iktar aggressivi fid-diskorsi u fl-attitudni tagħhom biex ma jitilfux il-voti min-naħa tal-forzi tal-lemin.

Fil-fatt hemm saħansitra proposti biex l-Unjoni Ewropea tħares il- fruntieri tagħha billi fost affarijiet oħra, tagħmel border controls.

Għalhekk ikun interessanti jekk wieħed jistaqsi wkoll x'se tkun il- pożizzjoni tal-gvern Malti f'dan ir-rigward jekk kemm-il darba Malta ssir membru sħiħ ta' l-Unjoni Ewropea, għax imbagħad il-border controls tagħna ma jibqgħux iktar f'idejna u aħna nkunu parti mis-sistema tal-border controls ta' l-Unjoni Ewropea, iktar u iktar meta wieħed iqis li Malta u l- Italja jinsabu proprju fil-parti ratba ta' l-Unjoni Ewropea.

Kulmin isegwi s-sitwazzjoni internazzjonali, jew inkella s-sitwazzjoni fl- Unjoni Ewropea, illum qed jinnota li minn mindu l-forzi tal-lemin bdew jużaw diskors iebes u ġdid għall-kwestjoni ta' l-immigrazzjoni, tqajmet ċerta kritika anke minn forzi taċ-ċentru jew tax-xellug li jixbhu lill- forzi tal-lemin f'dik li hi l-mibegħda li għandhom lejn il-barrani.

Sfortunatament anke f'dan il-Parlament, mhux l-ewwel darba li saru akkużi fil-konfront tagħna, il-Membri Parlamentari ta' din in-naħa, għax inkunu qed nitkellmu fuq il-pressjoni li soċjeta` żgħira u fraġli bħal tagħna jkollha tiffaċċja bid-dħul qawwi ta' persuni barranin f'pajjiżna.

Imma jien ma naħsibx li għax inqajmu dak il-punt, li wara kollox iqajmuh pajjiżi li huma ħafna ikbar minna, huwa ġust li niġu attakkati li rridu nxerrdu l- mibegħda lejn il-barranin jew inkella li qed nagħmlu xi xenophobic policy.

Ċertament mhux dak huwa l-iskop tagħna.

Sfortunatament pajjiżna jitbandal bejn ix-xenophilia, li hija l-imħabba u l-ammirazzjoni akritika lejn il- barrani, u ż-xenophobia, li hija l-mibegħda lejn il-barrani.

Aħna l-Membri ta' din in-naħa tkellimna diversi drabi f'dan il-Parlament fuq kemm huwa importanti li wieħed juri solidarjeta` ma' dawk in-nies li jiġu f'pajjiżna bit-tama li jsibu futur aħjar, pero` fl-istess ħin m'hemm xejn ħażin, anzi huwa d-dmir tagħna li ngħidu li filwaqt li għandna nipprovaw ngħinu lil dawn in-nies bl-iktar uman, dejjem skond kemm huwa possibbli in vista tar- riżorsi ta' pajjiżna, huwa fatt li pajjiżna qed jiffaċċja sfidi ġodda u pressjoni ġdida bl-influss ta' immigranti li qed jiġu minn barra pajjiżna.

B'daqshekk ma naħsibx li għandna għalfejn niġu attakkati li aħna ta' Le Pen jew inkella li aħna ta' dawk il-forzi tal-lemin li jinqdew bit-tbatija ta' dawn in-nies biex jimbottaw il-politika tagħhom ta' mibegħda razzjali u ta' mibegħda lejn il-barranin.

Jien naħseb li f'dan l-abbozz ta' liġi hawn diversi aspetti li jistħoqqilhom ċerta riflessjoni, u hawn se nirriferi partikolarment għall- bord ta' l-appell dwar l-immigrazzjoni, li jissemma fi klawsola 19.

Nies li josservaw x'qed jiġri f'għadd ta' liġijiet li qed iwaqqfu dawn it-tip ta' bordijiet, qed jinnotaw li d-doveri u d-dmirijiet li s'issa dejjem kienu tal-qrati qed jingħataw lil dawn il-bordijiet, li kważi kważi lanqas nistgħu nsejħulhom bordijiet ġudizzjarji.

Kollox sew, forsi fihom ikollhom nies legali imma bażikament, mingħajr ma wieħed joqgħod jilgħab bil-kliem, dawn huma nies maħtura politikament, mill- Prim Ministru jew mill-Ministru f'xi qasam partikolari, u hawn min jara li l-periklu tat-tifrix ta' bordijiet bħal dawn qiegħed idgħajjef lir-rule of law f'pajjiżna, lix-xogħol tal-ġudikatura.

Għall-ġudikatura, dan huwa ta' vantaġġ, għax jekk dan it-tip ta' piżijiet jitneħħew minn fuq is-sistema tal-qrati, din issir iktar effiċjenti.

Pero' naħseb li ta' min jagħmel ftit riflessjoni dwar it-tixrid ta' dan it- tip ta' bordijiet, għax mingħajr ma nkun inġenwu, naf li l-ġudikatura m'hijiex immune għall-influwenza politika li tista' ssir mill-gvern tal- ġurnata jew minn individwi b'saħħithom, u għalhekk naħseb li l-persuni maħtura f'dawn il-bordijiet huma aktar suxxettibbli għal dan milli l- ġudikatura nnifisha.

Il-ġudikatura, forsi minħabba t-tradizzjoni u minħabba ċerti sistemi, tista' tieqaf, fis-sens li tista' tordna lill- Ministru biex ma jindaħalx f'xi kwestjoni, imma persuna li jkun ħatar hu stess ma tkunx f'pożizzjoni li tieqaflu u tkun indipendenti.

Għalhekk naħseb li ta' min jirrifletti ftit dwar il-problemi serji li diġa' jeżistu f'pajjiżna - li m'iniex se nidħol fihom għax m'huwiex il-waqt – ta' istituzzjonijiet li ma jinħassux li huma indipendenti, nazzjonali u ġusti.

Problemi ta' din ix-xorta jeżistu f'ħafna mill-pajjiżi tad-daqs ta' Malta, b'soċjetajiet żgħar fejn hemm ħafna networks personali, u allura jkun diffiċli ħafna għal istituzzjonijiet nazzjonali biex jiksbu l-istatus tagħhom u jgawdu l-fiduċja ta' nies b'fehmiet politiċi differenti.

Waħda mill-akbar sfidi li għandhom soċjetajiet żgħar bħal tagħna hija l-infurzar tal-liġijiet u ta' istituzzjonijiet li diġa' qegħdin hemm u suppost qegħdin jaqdu r-rwol ta' referees – biex ninqeda bil-lingwaġġ tal-football – imma jispiċċaw players fil-logħba kontra team ieħor.

Din hija sfida li jiffaċċjaw pajjiżi żgħar bħal tagħna, u allura naħseb li wieħed irid jirrifletti bis-serjeta` dwar jekk il-proliferazzjoni ta' bordijiet bħal dan il-bord ta' l-appell dwar l-immigrazzjoni, hijiex qiegħda żżid il-ħolqien ta' istituzzjonijiet li huma dipendenti ħafna iżjed milli hi l-ġudikatura fuq il-poteri u s-sistemi politiċi.

Naħseb f'pajjiżna għadna m'aħniex qegħdin nirriflettu biżżejjed dwar id- deterjorazzjoni li dan jista' jġib miegħu.

Fis-seduta tal-bieraħ, l-Onor.

Gavin Gulia qal li sakemm wieħed qed jitkellem biss dwar il-qafas ta' miżuri meħtieġa għall-kontroll ta' immigrazzjoni illegali u dwar ir-responsabbiltajiet li għandu min imexxi din l-immigrazzjoni illegali....

Kif intqal, f'dan il-kamp hemm ħafna flus li jħabbtuha mat-traffikar ta' l-armi u tad-drogi.

Ma nafx jekk huwiex il- lok li wieħed jgħaddi ftit kummenti dwar klawsola 15 li titratta dwar ir- responsabbilta` tat-trasportaturi.

Minn dak li nafu dwar il-kummerċ ta' immigranti illegali, f'din is-sistema oxxena, mhux biss it-trasportaturi diretti jkunu responsabbli biex imexxu 'l quddiem dan il-kummerċ.

Hawnhekk qegħdin ngħidu li:

"Trasportatur bil-baħar jew bl-ajru jkun obbligat li jieħu l-miżuri kollha meħtieġa sabiex jiżgura li persuna li huwa jkun ġarr lejn Malta jkollha d-dokumenti ta' l-ivvjaġġar.....".

Huwa tajjeb li wieħed jitfa' r-responsabbilta` fuq it-trasportaturi, pero' naħseb li hemm xibka ta' kompliċita` li tmur lil hinn mit-trasportaturi bil- baħar jew bl-ajru.

Forsi wieħed jista' jgħid li l-fatt li r-responsabbilta` qiegħda tintefa' fuq it-trasportaturi se twassalhom biex jissorveljaw ix- xibka ħalli jiżguraw li l-persuni li jġorru jkollhom id-dokumenti meħtieġa.

Qiegħed ngħid dan għax m'hijiex l-ewwel darba li pajjiżna ntuża bħal ċentru ta' trasbord ta' immigranti illegali, u ċ-ċaqliq tagħhom kien jiġi rranġat permezz ta' operaturi tal-vjaġġi minn hawnhekk stess, bil-ħruġ ta' biljetti u affarijiet bħal dawn.

Il-mistoqsija tiegħi f'dan l-istadju hija dwar jekk huwiex ta' min jikkunsidra wkoll lill-protagonisti l-oħrajn f'dan il-kummerċ, għax ħafna drabi dan il-kummerċ iseħħ għax l-ambjent politiku, legali, jippermettilhom li jsir.

Jiena naf li fir-rigward ta' l-immigrazzjoni illegali nnifisha u l-att dwar l-immigrazzjoni illegali, ir-responsabbilta` hija iżjed mifruxa, imma ma nafx jekk huwiex il-każ li anke hawnhekk, issir xi riferenza għal xibka sħiħa ta' sistemi li tippermetti din it-tip ta' immigrazzjoni.

Punt ieħor li nixtieq nitkellem dwaru, u li diġa' għamel aċċenn għalih l- Onor. Gavin Gulia fis-seduta tal-bieraħ, huwa li għalkemm fil-wiċċ ma jidhirx hekk, ċertu tibdil li qiegħed jiġi propost hawnhekk qiegħed isir biex iġib ir-regolamenti u l-liġijiet ta' pajjiżna iktar in line mar-regoli u l-liġijiet ta' l-Unjoni Ewropea.

Nafu li kolonna importanti fl- arkitettura istituzzjonali, regolamentari u leġislattiva li qiegħda tibni l- unjoni Ewropea, hija proprju ċ-ċaqliq ħieles tal-persuni li pero' huma ċittadini tal-pajjiżi membri.

Dan qed isir biex ikun hemm iktar ċaqliq bejn iċ-ċittadini ta' l-Unjoni Ewropea, għalkemm nafu li anke hawnhekk, l- Unjoni qiegħda timxi b'riga differenti fir-rigward tal-pajjiżi ġodda għaliex anke biex twieġeb għat-tħassib espress f'pajjiżi bħal per eżempju l- Ġermanja u l-Awstrija, qiegħda tikkontrolla ċ-ċaqliq fl-ewwel snin ta' pajjiżi mill-Ewropa tal-Lvant li jistgħu jsiru membri wara s-sena 2004.

Hawnhekk ta' min wieħed jgħid kif l-Unjoni Ewropea qiegħda tistma bħala tat- tieni klassi lil dawk il-pajjiżi li jridu jissieħbu bħala membri ġodda, kemm f'dak li għandu x'jaqsam mal-flus kif ukoll f'dak li għandu x'jaqsam mal-ħarsien ta' liġijiet u regolamenti.

Saru studji sħaħ, anke minn ċentri ta' riċerka f'pajjiżi membri ta' l-Unjoni Ewropea nnifisha, Ii juru kif il- pajjiżi applikanti huma maqbuda f'morsa kerha ħafna, fejn minn naħa waħda, l-għajnuna finanzjarja li qegħdin jingħataw hija ħafna iktar baxxa minn dik li ngħataw pajjiżi oħra fis-snin 70 u 80, bħal Spanja, il-Greċja, l- Irlanda, u min-naħa l-oħra, qegħdin ikunu in line mar-regolamenti u l- liġijiet ta' l-Unjoni Ewropea ħafna iżjed minn pajjiżi li ilhom membri.

Filwaqt li l-pajjiżi applikanti daħlu għal iktar spejjeż, tbatija u taqlib mill-pajjiżi li huma diġa' membri, u li kienu jingħataw perjodi ta' 10 snin u 15-il sena biex jirranġaw ir-regolamenti tagħhom, qegħdin jingħataw ħafna inqas flus milli kienu jaħsbu.

Se nispiċċaw fis-sitwazzjoni ironika fejn il-pajjiżi applikanti, li allura se jkunu membri ġodda wara s-sena 2004, se jkunu compliant mar-regolamenti u l-liġijiet ta' l-Unjoni Ewropea ħafna iżjed minn pajjiżi li ilhom membri.

Bosta pajjiżi applikanti diġa' ndunaw b'dan.

Fid-dikjarazzjonijiet li għamlu il-bieraħ il-Polonja u r-Repubbika Ċeka, dawn iż-żewġ pajjiżi qegħdin jgħidu li jekk l-Unjoni Ewropea se tkompli tgħaġġilhom biex f'Novembru jew f'Diċembru tgħidilhom biex jew jieħdu dak li qiegħda toffrilhom jew ma jieħdu xejn, jippreferu kieku jingħataw iktar żmien u t- time-table li kienet ġiet imfassla ma tinżammx, milli tgħaġġilhom biex akkost ta' kollox ikunu membri skond it-time-table ta' l-Unjoni Ewropea.

Dawn l-affarijiet smajnihom mill-Polonja u mir-Repubblika Ċeka, imma ovvjament, m'aħniex se nisimgħuhom mill-gvern Malti, li malajr kemm jista' jkun, akkost ta' kollox, irid isieħeb lil pajjiżna fl-Unjoni Ewropea.

Anke fil-qasam taċ-ċaqliq ħieles ta' ċittadini ta' stati membri ta' l- Unjoni Ewropea, hemm implikazzjonijiet li f'pajjiżna ma ġewx spjegati b'mod serju, għax sfortunatament, il-pożizzjoni li ħa gvern hi li jirreklama lill- Unjoni Ewropea bħala s-soluzzjoni tal-problemi kollha, u dak kollu li jista' b'xi mod jew ieħor jikkaġuna xi problemi, jaħbih, ipinġih b'mod differenti, ma jitkellimx dwaru, bit-tama li l-affarijiet eventwalment jaqgħu f'posthom u kulħadd ikun jista' jgħix kuntent u ferħan għal dejjem ta' dejjem, kif kienu jispiċċaw ħafna mill-ħrejjef li konna naqraw meta konna tfal.

Waħda mill-problemi li żgur li tinqala' f'pajjiż bħal tagħna hija - u jekk wieħed per eżempju jistudja ħafna mill-każijiet tal-Qorti Ewropea, fejn gvernijiet differenti ttieħdu l-qorti għax ippruvaw iżommu ċittadini ta' l- Unjoni Ewropea milli jidħlu u jaħdmu f'pajjiżhom....

L-argument li jintuża huwa li minn naħa waħda, iż-żgħażagħ qegħdin jiġu mwiegħda li se jkollhom opportunitajiet bla limitu biex imorru jaħdmu f'pajjiżi oħra, imbagħad, dan l-argument jieqaf hekk kif wieħed jistaqsi jekk dan ifissirx li l-barranin se jiġu fostna bl-istess rata, biex tiġi kkwotata ċ-ċifra medja ta' 2%, avolja f'ċerti nħawi din ir-rata hija ħafna iktar għolja minn hekk.

Fattur interessanti huwa li l-Unjoni Ewropea hija mpenjata biex kemm jista' jkun tgħolli din iċ-ċifra ta' ċaqliq ta' 2%.

Nerġa' ngħid li l-każijiet fil- Qorti Ewropea kontra pajjiżi membri li ma jaċċettawx ċittadini ta' pajjiżi oħra biex jaħdmu f'pajjiżhom, qegħdin dejjem jiżdiedu.

Huwa mportanti li ngħidu wkoll li kultant ikun hemm il-preġudizzju li għandu għeruq fondi, li t-theddida għall-impjiegi li jistgħu jikkostitwixxu nies li jiġu mill-Unjoni Ewropea, hawn min jorbotha ma' nies f'ċerti xogħlijiet li ma jitolbux ħafna snajja, filwaqt li l-professjonisti m'humiex inkwetati għax jaħsbu li jistgħu jibqgħu iktar fil-wiċċ.

Fil-fatt, anke minn stħarriġ li sar fis-sena 2000 u li kien iffinanzjat mill-gvern stess, jirriżulta li l-professjonisti Maltin jixtiequ li l-gvern jara x'miżuri jista' jieħu biex jipproteġihom mid-dħul ta' ċittadini oħra ta' l- Unjoni Ewropea li se jikkompetulhom fil-professjonijiet tagħhom.

Kien hemm min semma' lil-lingwa Maltija bħala mezz ġdid ta' protezzjoni, biex min jiġi jaħdem hawnhekk irid ikun jaf bilfors il-lingwa tagħna.

Nerġa' ngħid li quddiem il-Qorti Ewropea hemm ħafna każi, dwar oqsma differenti, bħal każi ta' għalliema, periti, accountants , avukati, security guards u gwidi turistiċi, fejn il-pajjiżi li huma diġa' membri fl-Unjoni Ewropea jkunu ppruvaw jieħdu passi biex jikkontrollaw id-dħul f'pajjiżhom ta' dawn il- ħaddiema.

Per eżempju l-Italja ppruvat iżżomm gwidi turistiċi mill-Ġermanja milli jidħlu biex jieħdu ħsieb turisti Ġermaniżi.

Dawn l-affarijiet aħna ngħiduhom bl-aktar mod kalm.

Jiena dejjem ngħid li l-poplu Malti jrid jiftaħ għajnejh, jirraġuna, jirrifletti u jagħmel l- għażliet tiegħu.

L-importanti hu li l-għażliet Ii jagħmel, ikunu xi jkunu, ikunu bbażati fuq informazzjoni tajba.

Għalhekk ma nistgħux ningannaw u nqarrqu bil-poplu, jew inpinġulu kollox ħażin jew kollox tajjeb, imma għandna nagħtuh l-informazzjoni kollha.

Hawnhekk qed jingħad li ċ-ċittadini li jiġu mill-Unjoni Ewropea biex jaħdmu f'pajjiżna jkollhom jgħaddu mill-istess proċess ta' applikazzjonijiet li jgħaddu minnu l-Maltin, kemm jekk ikunu nies li jaħdmu għal rashom kif ukoll jekk ikunu fin-negozju u f'xi professjoni.

Hekk jonqos, li minbarra l-fatt li dak li s'issa kien għall-Maltin u l-Għawdxin, se jinfetaħ għal miljuni ta' nies oħra, jippretendu li jitfasslilhom xi mekkaniżmu biex jagħmilhielhom iżjed faċli li jaħdmu hawnhekk mill-istess Maltin!

Nenfasizza li meta l-membri tal-gvern jgħidu dan, huwa mportanti li jkunu onesti u jgħidu li pajjiżi oħra li ppruvaw iżommu ċittadini ta' l-Unjoni Ewropea milli jidħlu f'pajjiżhom, spiċċaw ittieħdu quddiem il-Qorti Ewropea, bħal per eżempju l-Lussemburgu, li minħabba ċ-ċokon tiegħu u ħafna raġunijiet kulturali u psikoloġiċi, ma riedx li għalliema minn Franza jaħdmu fl-iskejjel primarji, għax beża` li kienu se jherru l-identita` kulturali u nazzjonali tat-tfal.

Iżda l-gvern tal-Lussemburgu spiċċa tilef il-kawża li saritbu u ċittadini mill-pajjiżi oħra fl-Unjoni setgħu imorru jgħallmu hemmhekk.

Jien niftakar li m'hijiex l-ewwel darba li l-iskejjel li jgħallmu l-lingwa Ingliża lill-barranin, iġibu l-għalliema magħhom.

F'dan il-qasam hemm għaddej kummerċ kbir, u l-għalliema li jinġiebu m'għandhomx għalfejn joqogħdu hawn tul is-sena kollha.

Illum hemm oqsma sħaħ ta' xogħol li huma staġjonali, mhux biss minħabba t-tliet xhur tas-sajf imma anke minħabba l- fatt li llum, persuna tista' tmur f'pajjiż barrani għal ġimgħa biss biex tagħmel ċertu ix-xogħol, imbagħad titlaq lura u x-xogħol li kellha tlesti, tagħmlu biċ-ċaqliq, apparti mill-fatt li tkun tista' tikkomunika bil-mezzi elettroniċi.

Meta aħna nitkellmu dwar il-problemi li jinħolqu minħabba kompetizzjoni għall-impjiegi, nerġa' ngħid li ma nagħmlux dan biex inbeżżgħu jew biex indaħħlu xi mibgħeda lejn il-barranin, pero' huwa mportanti li l-poplu Malti jiġi nfurmat tajjeb, li l-informazzjoni li tingħatalu ma tkunx tikkonsisti biss fir-reklamar ta' dak li hu pożittiv u sabiħ, biex imbagħad, fl-aħħar mill-aħħar imbagħad, wara li jgħaddu 10 snin jew 12-il sena, il-poplu jinduna li l-fatti jkunu ħafna iktar differenti u kumplikati minn hekk.

Għalhekk huwa mportanti li fir-rigward ta' dan il-qasam nimxu b'informazzjoni onesta.

Nafu li huwa diffiċli ħafna li jsir hekk, għax iktar ma jgħaddi ż-żmien, sfortunatament il-klima ssir iktar isterika, pero', għall-għażliet kbar li għandu quddiemu pajjiżna, għandu bżonn riflessjoni kalma.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

Il-Ministru għall-Affarijiet Barranin.

ONOR.

JOE BORG (Ministru għall-Affarijiet Barranin): Mr Speaker, għandna quddiemna l-abbozz ta' liġi li se jemenda l-att dwar l-immigrazzjoni.

Xtaqt l-ewwelnett nibda billi nagħti spjegazzjoni ħafifa dwar x'inhuma l- għanijiet ta' dawn l-emendi.

Kien ilu jinħass il-bżonn li l-leġislazzjoni ta' pajjiżna dwar l- immigrazzjoni tiġi emendata biex tiġi konformi maċ-ċirkostanzi preżenti, mal-bżonnijiet li nqalgħu tul iż-żminijiet u li għalihom il-liġi kif inhi ma kinetx tagħmel provvedimenti suffiċjenti.

Saret riferenza għall-problema ta' l-immigrazzjoni illegali, fejn għalkemm wieħed jifhem it-traġedja li jgħaddu minnha dawn in-nies, jifhem ukoll il- bżonn li kull pajjiż - b'mod partikolari Malta, li tinsab eżatt fin-nofs tal-Mediterran u allura hija vulnerabbli ħafna għat-traġitt ta' immigranti illegali – ikollu strutturi iżjed effiċjenti biex din il-problema tiġi regolata u fl-istess ħin, l-asylum seekers jiġu trattati b'mod iżjed uman.

Huwa għalhekk li sar titjib fl-infrastruttura ta' pajjiżna, biex dawn in- nies ikunu jistgħu jinżammu f'kundizzjonijiet iżjed umani.

Raġuni oħra għaliex inħass il-bżonn li jsiru ċerti emendi għal-liġi dwar l- immigrazzjoni huwa bla dubju ta' xejn il-fatt li Malta tinsab għaddejja bil- proċess ta' sħubija fl-Unjoni Ewropea, fejn se tkun parteċipi f'suq wieħed u teżerċita` l-libertajiet bażiċi ta' l-Unjoni Ewropea, il-four fundamental freedoms, li huma d-dritt tal-moviment ħieles tal-persuni, id-dritt tal- moviment tal-ħwejjeġ, id-dritt tal-provvediment tas-servizz u d-dritt tal- moviment tal-kapital.

Dawn huma drittijiet bażiċi li kull pajjiż li jrid jissieħeb fl-Unjoni Ewropea, irid jipprattika.

Barra minn hekk, jekk pajjiż jindika li jrid ikun parti mill-hekk imsejjaħ Schengen Acquis, irid jagħmel ċerti tibdiliet għal-leġislazzjoni dwar l-immigrazzjoni biex idaħħal fis-sistema legali tiegħu il-mod effettiv ta' kif ikun konformi mad-drittijiet li ġġib magħha s-sħubija fl-Unjoni Ewropea fir-rigward tal-moviment tal-persuni.

Ngħaddi issa biex nikkummenta dwar id-diskorsi li saru mill-kelliema ta' qabli, jiġifieri d-diskors ta' l-Onor.

Gavin Gulia u d-diskors ta' dalgħodu ta' l-Onor.

Evarist Bartolo.

Irrid niffoka l-iżjed dwar dak li qal l-Onor.

Gulia, għalkemm se nagħmel riferenzi għal dak li qal l-Onor.

Bartolo wkoll, b'mod partikolari fl-aħħar parti tad-diskors tiegħu, ġaladarba fl-ewwel parti tkellem b'mod ġeneriku dwar aspetti tal-problema ta' l-immigrazzjoni llegali.

L-Onor.

Gavin Gulia ikkritika din il-leġislazzjoni għax l-emendi qegħdin intiżi biex iġibuna konformi ma' l-Unjoni Ewropea, filwaqt li attakka dak kollu li aħna ksibna fin-negozjati dwar il-moviment ħieles tal-ħaddiema.

It- tieni attakk tiegħu kien dwar il-fatt li aħna ma tlabna xejn għal dak li għandu x'jaqsam mas-self-employed, u f'dan ir-rigward staqsa jekk għamilniex dan bi żvista jew b'mod intenzjonat.

L-Onor.

Gulia attakka wkoll dak li ksibna f'dak li għandu x'jaqsam mal-moviment tal-kapital, b'mod partikolari f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-akkwist ta' proprjeta` immobbli f'Malta minn persuni li m'humiex residenti hawnhekk.

L-aħħar parti tad- diskors tiegħu kienet titratta dwar dak li għandu x'jaqsam man-negozjati dwar il-qasam tal-ġustizzja u l-intern, b'mod partikolari dwar dak li għandu x'jaqsam mar-regoli tal-visas.

Għaldaqstant nixtieq nitratta dawn l-erba' punti b'mod individwali, filwaqt li ngħaddi l-kummenti tiegħi dwar kull aspett tan-negozjati li ttrattajna, għax huwa tajjeb li kif anke għamel l-Onor.

Tonio Borg, nistabbilixxu l- fatti dwar kull suġġetti li nnegozjajna dwaru u għalaqna n-negozjati tagħna.

Nibda bil-moviment ħieles tal-persuni, fejn l-ewwelnett irrid ngħid li l- vantaġġ prinċipali ta' dan id-dritt fundamentali, li huwa wieħed mill- pilastri ta' l-Unjoni Ewropea, huwa li l-ħaddiema għandhom id-dritt tal- moviment fi kwalunkwe parti ta' l-Unjoni Ewropea.

Dan huwa vantaġġ li ġġib magħha s-sħubija fl-Unjoni Ewropea, u li persuna tista' tgawdih għal diversi raġunijiet, bħal biex tirtira, tistudja jew taħdem jew tmur għal taħriġ f'pajjiż ieħor.

Huwa mportanti li l-ewwelnett nistabbilixxu l-fatt li d-dritt tal-moviment ħieles tal-persuni fl-Unjoni Ewropea m'huwiex xi ħaġa negattiva, kif jippruvaw ipinġuh l-oppożizzjoni billi tgħidilna li bis-sħubija fl-Unjoni Ewropea, hemm il-biża' li nispiċċaw invażati b'mases ta' ħaddiema minn diversi pajjiżi Ewropej, b'mod partikolari minn Sqallija.

Imma sal-bieraħ stess u anke sa dalgħodu, l-oppożizzjoni qalet li hi qatt ma qalet li bis- sħubija fl-Unjoni Ewropea se jiġu mases ta' ħaddiema lejn Malta.

Insiet kemm qalet li se jiġu Sqallin u jeħdulna x-xogħol tagħna!

Issa il-bieraħ u llum qaltilna li sħubija fl-Unjoni Ewropea tista' tfisser li xi individwi jistgħu jiġu f'Malta biex jeħdulna x-xogħol, u minkejja li dawn ikunu waħdiet, xorta jistgħu jkunu ta' periklu kbir.

Nerġa' nenfasizza l-fatt li s-sħubija ta' pajjiżna fl-Unjoni Ewropea tfisser li aħna nakkwistaw id-dritt tal-moviment ħieles tal-persuni.

Pero' issa, wara li stabbilejt dan, tajjeb li ngħid li l-oppożizzjoni kien irnexxielha tqajjem ċerta biża' fost il-Maltin, meta kienet tgħid li bis- sħubija se naraw mases ta' ħaddiema ġejjin minn partijiet oħra ta' l-Unjoni Ewropea, minn pajjiżi fejn hemm rati tal-qagħad għoljin ħafna, biex jeħdulna l-impjiegi tagħna.

Għaldaqstant il-gvern kien għaqli biżżejjed li ġaladarba kien hemm din il- biża' li bis-sħubija fl-Unjoni Ewropea jistgħu jiġu gzuz ta' nies lejn xtutna, innegozja forma ta' arranġament speċjali biex din it-tip ta' biża' li rnexxielha ddaħħal l-oppożizzjoni f'moħħ ċerti nies, jissorvolaha ukoll.

Li għamilna kien li nnegozjajna biex matul l-ewwel seba' snin tas-sħubija tagħna, il-gvern Malti jkollu d-dritt Ii jwaqqaf lil ħaddiema barranin milli jiġu jaħdmu f'Malta, jekk huwa jħoss li hemm riskju iminenti li s-suq Malti m'huwiex se jkun jiflaħ għalihom.

Għaldaqstant wieħed jista' jikkwota l-kliem li ġie ntużat fil-pożizzjoni komuni li ġiet adottata bejn Malta u l-Unjoni Ewropea, liema kliem ġie kkwotat kemm-il darba f'diversi fora, per eżempju minni stess fil-Malta-EU Steering and Action Committee u fil-Foreign Affairs Committee, u mill-MIC f'diversi pubblikazzjonijiet li għamlet.

L-Unjoni Ewropea qiegħda tgħid li:

"In urgent and exceptional cases, Malta may suspend full application of the acquis, followed by a reasoned ex post notification to the Commission.".

Kif għedt, dan japplika għall-ewwel seba' snin mid-data tas-sħubija.

Fi kliem ieħor, jekk ikun hemm ċirkostanzi urġenti u ta' natura eċċezzjonali, fejn id-dħul ta' ħaddiema mill-Unjoni Ewropea jista' jkun ta' piż fuq is- suq tax-xogħol Malti, il-gvern jista' jieħu miżuri li bihom jagħlaq dak il- moviment ta' ħaddiema.

Dan ma jfissirx, kif ipprova jispjega l-bieraħ l-Onor.

Gavin Gulia, li qabel nieħdu l-miżuri neċessarji rridu nispiċċaw bil-problema f'ħoġorna.

Dan ifisser li jekk aħna naraw li hemm possibilita` li tista' tinqala' din il-problema, inkunu nistgħu nieħdu l-miżuri neċessarji, bħal per eżempju nwaqqfu l-ħruġ tal-work permits.

Ta' min wieħed jgħid ukoll li fil-common position, l-Unjoni Ewropea tgħid li:

"Malta may also retain its work permit system for EU nationals but shall issue such permits automatically",

jiġifieri matul l-ewwel seba' snin għandna d-dritt inżommu l-proċedura tal- work permits.

Huwa veru li dawn il-work permits joħorġu awtomatikament, pero' meta wieħed jgħaqqad iż-żewġ statements flimkien jasal għall- konklużjoni li aħna matul dawk is-seba` snin għandna dritt inżommu l-work permits.

Pero` għandna dritt ukoll li, f'każ li jkun hemm ċiskostanzi fejn ikun hemm theddida għas-suq tax-xogħol tagħna nistgħu nwaqqfu ħaddiema milli jiġu hawn billi ma joħorġux work permits, per eżempju għall-perjodu ta` sena.

Imbagħad jekk naraw li s-suq reġa` stabbilixxa ruħu nkunu nistgħu nerġgħu niftħu.

Nistgħu ukoll inwaqqfu l-work permits f'setturi speċifiċi jekk naraw li għalihom hemm xi riskju.

Issemmew diversi setturi fosthom dak ta' l-iskrivani u dak tal-waiters, għalkemm fir-rigward ta' dawn ta' l-aħħar b'mod partikolari, fir-realta` kemm-il darba jkollna problema biex insibu waiters.

Hu x'inhu s-settur, aħna jkollna dritt li nagħlqu l-bibien tagħna jekk naraw li jkun hemm ir-riskju li se jkollna iktar ħaddiema milli fil-fatt is-suq tax-xogħol jiflaħ.

Jekk min-naħa l-oħra għandek intraprenditur li għandu bżonn il-ħaddiema u ma jistax isib ħaddiema Maltin available naħseb li jieħu gost li jkun hemm il-possibbilita` li jinstabu ħaddiema biex jimlew dak il-vojt li semmejt.

Pero` wisq nibża` li fir-realta` dawn it-tip ta` ħaddiema biex jimlew il- vojt m'aħniex se nsibuhom mill-Unjoni Ewropea.

Il-biża` li malli aħna nissieħbu fl-Unjoni ġejjin numru ta` ħaddiema mill-pajjiżi msieħba fl- Unjoni Ewropea jaħdmu Malta hija biża` li ma teżistix.

Din il-biża` li jsemmu tan-naħa l-oħra qatt ma rrealizzat ruħha f'pajjiżi li huma fil- periferija ta` l-Unjoni Ewropea u f'pajjiżi ta` l-Unjoni li huma fost l- inqas sinjuri.

Il-fatti juru li meta kien hemm moviment ta` ħaddiema kien moviment mill-periferija ta' l-Unjoni Ewropea, per eżempju mill-Portugall u mill-Greċja, lejn iċ-ċentru ta` l-Unjoni Ewropea.

Jiġifieri minn pajjiżi li huma inqas sinjuri għall-pajjiżi li joffru opportunitajiet ta` xogħol u li huma iżjed sinjuri u dan indipendentement mill-klima.

Bil-klima b'kollox – kultant tissemma l-klima għax dik ta` Malta għandha ċerti vantaġġi - ma kellekx moviment ta` ħaddiema f'numru kbir, per eżempju, mill-Ġermanja lejn il-Portugall, imma kien hemm moviment ta` ħaddiema mill-Portugall u mill-Greċja lejn il-Ġermanja u lejn il-pajjiżi Skandinavi.

U nista` ngħid li anke dan ma kienx xi moviment qawwi.

Jiġifieri, wieħed irid jgħid li minkejja dan kollu, fin-negozjati tagħna għamilna ftehim li għall-ewwel seba` snin għandna dritt inżommu l-work permits.

Għażilna l-perjodu ta` seba` snin minħabba l-fatt li huma l-ewwel seba` snin li jista` jkun hemm xi riskju għax imbagħad is-suq tax-xogħol jistabbilixxu ruħu.

Min ikollu l-ħeġġa biex jiġi jaħdem Malta malli nissieħbu fl-Unjoni se jieħu jieħu dik id-deċiżjoni fil-bidu u jekk ma ħadhiex mhux se jeħodha iktar tard.

Il-fatti juru li r-riskju huwa fil- bidu tas-sħubija u allura għedna li l-perjodu ta` seba` snin huwa perjodu twil biżżejjed.

Matul dawk is-seba` snin aħna żammejna d-dritt kollu li jekk ikun hemm xi riskju li s-suq tax-xogħol tagħna ma jkunx jiflaħ għall- ħaddiema f'settur partikolari jew in ġenerali allura nkunu nistgħu nagħlqu l-bibien tagħna.

Sur President, pero` tajjeb li wieħed jgħid li l-Unjoni Ewropea kellha din il-biża` fir-rigward tal-pajjiżi applikanti l-oħrajn. l-Unjoni Ewropea kellha l-biża` li se jkun hemm ħaddiema mill-Polonja li jmorru lejn il- Ġermanja.

Il-Pollokki u l-Ġermaniżi stess qalu li din m'hijiex ir-realta`.

Hija biża`, biex ngħid hekk, ta' perception.

M'hijiex biżgħa vera.

Imma minħabba l-fatt li fil-Polonja għandek perċentwali qawwi ta` ħaddiema qegħda, minħabba l-fatt li s-salarji huma ferm iżjed baxxi minn dawk ta` l- Unjoni u minħabba l-fatt li l-Polonja hija bieb u għatba ma' pajjiżi bħalma huma l-Ġermanja u l-Awstrija, il-gvernijiet tal-pajjiżi ta` l-Unjoni ħassew li fil-każ tagħhom għandhom jitolbu għall-perjodu transitorju ta` seba` snin ukoll fir-rigward ta` moviment ta` ħaddiema mill-Polonja, mill- Ungerija, mir-Repubblika Ċeka u mill-pajjiżi applikanti l-oħra ta` l-Ewropa Ċentrali u ta' Lvant lejn il-pajjiżi ta` l-Unjoni Ewropea.

Jiġifieri l- Unjoni Ewropea qalet li minħabba li hemm din il-biża` hemm bżonn li titlob għal dan l-arranġament speċjali.

L-Unjoni Ewropea ma talbitx dan biss fil- konfront ta` Malta u fil-konfront ta` Ċipru, l-ewwelnett għax Malta u Ċipru jinsabu 'l bogħod, it-tieni nett għax aħna żgħar u t-tielet nett għax il- qagħda ekonomika tagħna hija fost l-aħjar minn fost il-pajjiżi applikanti u iżjed ma jkollok qagħda ekonomika tajba inqas ikun hemm in-neċessita` li l- ħaddiema tiegħek jitilqu lejn pajjiżi oħrajn.

Huwa fatt li l-moviment tal-ħaddiema jiġri meta inti jew ikollok biża` minħabba r-reġim li jkun hemm fil-post, biża` ta` natura politika allura dak li jkun jitlaqlek minn hemm għax ma jkunx irid jgħix taħt dak ir-reġim jew inkella għax il-qagħda finanzjarja tkun tant ħażina illi dak li jkun ma jistax jgħix u jgħidlek se jipprova xortih band'oħra.

Pero` meta inti għandek il-pożizzjoni tiegħek ekonomikment u politikament tajba, bħalma hija fl-Unjoni Ewropea, ir-realta` hija li ma jkollokx dan it-tip ta` moviment ta` ħaddiema.

Allura minkejja din il-biża` kollha, meta nesperjenzaw ir-realta` jiena ċert li m'hu se jiġri xejn minn dan.

Pero` anke kieku għall-grazzja ta' l-argument, kellu jiġri aħna nnegozzjajna biex matul l-ewwel seba` snin ma jkollna inkwiet ta` xejn għax inkunu nistgħu nagħlqu l-bibien tagħna.

Anzi morna oltre minn hekk u għalhekk fil-fatt ksibna arranġament speċjali.

Fin-negozjati tagħna għedna li anke wara l- ewwel seba` snin, minħabba l-fatt li s-suq tax-xogħol tagħna huwa daqshekk żgħir u minħabba l-fatt li jista` jkun vulnerabbli, jekk jissuċċiedi li jista` jkollna sitwazzjoni fejn se jiġu ħaddiema iżjed milli nifilħu, għandna d-dritt – u se jkun imniżżel fit-trattatt ta` l-adesjoni tagħna – li nitolbu lill-Unjoni biex niddiskutu ħalli nsibu soluzzjoni flimkien.

Jekk aħna nitilqu bil-premessa – bħalma telaq dan il-gvern – li l-Unjoni Ewropea m'hijiex xi monstru u li l-Unjoni Ewropea hija raġonevoli allura m'għandniex għalfejn ninkwetaw għax nafu li jekk il-każ tagħna jkun wieħed raġonevoli u mhux mibni fuq xi fobija allura nistgħu naslu f'arranġament.

Pero`jekk lill-Unjoni Ewropea dejjem inpenġuha u narawha bħala xi monstru allura nagħmlu x'nagħmlu se nibqgħu nibżgħu minn dan il-monstru.

Sur President, jiena nsostni li f'dak Ii għandu x'jaqsam mal-moviment ħieles tal-persuni l-gvern ħa l-pożizzjoni li minkejja l-fatt li m'hemmx il- biża` reali li jkun hemm moviment ta' ħaddiema li aħna ma nkunux nifilħu għalih, xorta waħda nnegozja biex iserraħ ras il-ħaddiem u naħseb li bl- arranġament li lħaqna moħħ il-ħaddiem għandu jkun mserraħ u m'għandux ikollu biża` li bis-sħubija ta` Malta fl-Unjoni Ewropea jista` jiġi xi ħadd li jeħodlu xogħlu.

Imma min-naħa l-oħra għandu jħares ukoll lejn il- potenzjal tas-suq Ewropew.

Speċjalment iż-żgħażagħ, jekk iridu għandhom il- potenzjal tas-suq Ewropew u jistgħu jmorru jaħdmu f'partijiet oħra ta` l- Unjoni Ewropea, kif jagħmlu diġa` diversi żgħażagħ pero` b'ċertu xkiel.

Għada pitgħada, mingħajr xkiel ta` xejn, jekk iż-żgħażagħ tagħna jridu jagħmlu esperjenza ta` xogħol barra minn Malta, sew hekk huwa forma ta` taħriġ vokazzjonali u sew jekk biex jispeċjalizzaw f'linja ta` xogħol li f'Malta m'għandhomx l-okkażjoni li jagħmlu u mbagħad wara jekk iridu jerġgħu jiġu Malta, jistgħu jagħmlu dan bid-dritt kollu mill-ewwel ġurnata tas-sħubija għax l-Unjoni Ewropea fil-kuntest ta` Malta ma talbitx għall- perjodi transitorji.

Sur President, ngħaddi issa biex nitkellem dwar dak li jirrigwarda s-self- employed.

L-Onor.

Gulia għamel aċċenn għall-fatt li jista` jkun li aħna ma nnegozzjajna xejn fir-rigward tas-self-employed bi żvista jew inkella intenzjonalment.

Jiena nista` ngħidlu li żgur mhux bi żvista li ma nnegozzjajna xejn fir-rigward tas-self-employed f'dak li għandu x'jaqsam ma perijodu transitorju.

Ma nnegozjajna xejn għax aħna konxjament għamilna l-evalwazzjonijiet tagħna u wasalna għall-konkluzjoni li m'hemmx lok li wieħed jinnegozja għal xi forma ta` xi perjodu transitorju jew xi forma ta` arranġament speċjali f'dak li għandu x'jaqsam mas-self-employed għax fir-rigward tas-self- employed, kif għamilt il-punt f'dak li għandu x'jaqsam mal-moviment ħieles tal-ħaddiema - u meta ngħidu moviment ħieles ta` ħaddiema nkunu qed nirriferu għal dawk il-ħaddiema li huma impjegati b'salarju, waqt li issa qed inħarsu lejn dawk li m'humiex impjegati – il-potenzjal għall- provvediment ta` servizzi fis-suq enormi ta` l-Unjoni Ewropea huwa potenzjal li ma ridniex nipperikolawh billi aħna nitolbu xi perjodu transitorju fir-rigward tas-servizz provduti f'Malta.

Għaliex?

Għax f'dan ir-rigward konna ċerti li kieku aħna tlabna xi forma ta` perjodu transitorju għall-provvediment ta` servizzi f'Malta, l-Unjoni Ewropea kienet tagħmel l-istess għall-provvediment ta` servizzi f'partijiet oħra fl- Unjoni Ewropea għax fil-qasam tas-servizz l-Unjoni Ewropea hija tassattiva u tesiġi li għandu jkun hemm, bla eċċezzjoni, il-moviment tal-provvista tas- servizzi mingħajr restrizzjonijiet.

Dik hija ħaġa kardinali għall-Unjoni Ewropea u aħna ma kienx jaqblilna li jsir mod ieħor għax il-potenzjal tagħna, per eżempju, fil-qasam tas-servizzi finanzjarji huwa li aħna nkunu nistgħu noffru servizzi fil-banking, fl-insurance, fit-turiżmu u f'oqsma oħra tas-servizzi finanazjarji u servizzi oħra simili mill-ewwel ġurnata tas-sħubija.

F'dak li għandu x'jaqsam is-suq għas-servizz lokali veru li wieħed jista` jgħid li jista` jiġi xi Sqalli jew xi ħadd ieħor li jipprovdi xi servizz hawn Malta, pero` wieħed ukoll irid jgħid li bħal fil-każ tal-ħaddiema dawn huma biżgħat li fir-realta` ma jissarfux.

Dawn huma biżgħat li jekk ikollok xi waħdiet li jiġu mhux se jikkawżaw problemi u għall-bżonn nattirawhom aħna stess.

Per eżempju, fis-servizz tal-kaħħala u bajjada kien hemm każi fejn aħna stess attirajnihom għax ma bdjeniex insibu kaħħala u bajjada biżżejjed Maltin.

Kien qed ikun hemm dewmien, biex ngħid hekk, fil- provvista ta` dan is-servizz u aħna stess bdejna kważi kważi nieħdu gost li jkun hawn min jagħti dak it-tip ta` servizz.

Pero` bis-sħubija fl-Unjoni Ewropea, ġaladarba se jkun hemm il-moviment tas-servizz, se jkun hawn il- free provision of services, allura aħna jrid ikollna sistema ta` kontrolli effettivi.

Min għandu d-dritt jipprovdi servizz hawnhekk għax huwa liċenzjat u għax għandu l-kwalifiki neċessarji, dak se jkun jista` jagħtihom is-servizzi.

Min għandu dritt jagħti servizz hawnhekk għax huwa reġistat mal-VAT department, għax iħallas l-income tax u għax iħallas in- national insurance, dak se jagħtihom is-servizzi.

Imma min m'għandux dritt li jagħti servizzi ma jistax jagħtihom u aħna se jkollna sistema effiċjenti biex dan jinqabad mill-ewwel u ma jkunx jista` jagħti dawn is-servizzi qabel ma jikkonforma ruħu mal-leġislazzjonijiet tal-pajjiż, jiġifieri qabel ma jkollu l-liċenzja neċessarja, qabel ma jkollu l-kwalifiki neċessarji u qabel ma jirreġistra ruħu għall-VAT, għat-taxxa tad-dħul u l-affarijiet l- oħra kollha.

Fir-realta`, ġaladarba qed nitkellmu fuq suq żgħir u suq li huwa stabbilit, sew jekk qed nitkellmu fuq il-qasam tar-retail sew fuq il-qasam tat-tourist guides u oqsma oħra, huwa diffiċli ħafna li xi ħadd jiġi hawn u jistabbilixxi ruħu jew jagħti servizzi hawn Malta għax dak li jkun l-ewwel irid joqgħod jistenna sakemm iġib il-liċenzja, japplika għall-VAT, japplika għall-income tax, japplika għall-bolla, isib minn fejn jopera u jħallas il- liċenzja ta` fejn jopera u ħafna affarijiet oħra.

Aħna għamilna din l- analisi u għaldaqstant wieħed irid jgħid r-realtajiet dwar is-servizzi kif inhuma.

Din m'hijiex xi ħaġa li għamilniha b'mod sigriet.

Dan il-punt jiena tkellimtu fil-Malta-EU Steering and Action Committee.

Forsi kien sigriet għall-oppożizzjoni għax qatt ma ridiet tipparteċipa f'dan il-kumitat.

Pero` dan il-punt sar, ġie diskuss u fl-aħħar wasalna għad-deċiżjoni li ma nitolbux għall-perjodu transitorju jew xi forma ta` arranġament speċjali f'dak li għandu x'jaqsam mal-provvediment tas-servizzi.

Sur President, ngħaddi issa biex ngħid xi ħaġa dwar dak li ksibna f'dak li għandu x'jaqsam dwar il-kapitlu tal-kapital għax il-bieraħ l-Onor.

Gulia għamel riferenza għal dan.

F'dan ir-rigward irrid ngħid li hawnhekk veru kellna problema.

Hawnhekk verament kellna biża` reali bħala gvern.

Minħabba ċ-ċokon ta` Malta, minħabba li Malta hija diġa` mibnija konsiderevolment, minħabba fil-fatt li għandna popolazzjoni densa ħafna u minħabba fil-lokazzjoni ta` Malta – u hawnhekk il-klima tagħmel differenza – kellna biża` reali li bis-sħubija tagħna fl-Unjoni Ewropea l-prezzijiet tal-prorpjeta` jogħlew immens minħabba li jkun hemm iżjed demand għall- proprjeta` immobbli f'Malta.

Allura ridna ninnegozzjaw forma ta` arranġament speċjali ta` natura permanenti din id-darba.

Is-soluzzjoni ma kenitx li nitolbu perjodu transitorju ta` ħames snin, seba` snin jew għaxar snin bħalma għamlu l-Polonja u pajjiżi oħrajn minħabba din il-biża`.

Fil- każ tagħna l-biża` ma kienx wieħed transitorju u allura għedna li rridu arranġament permanenti, u arranġament permanenti għall-Unjoni Ewropea hija dawgħa.

Allura ridna ninnegozjaw bis-sħiħ, u nnegozjajna bis-sħiħ sabiex ġibna dan l-arranġament permanenti, din id-deroga.

Din lilna biss ingħatat u aċċettaw li se tkun parti mit-trattatt u se jsir protokoll li fih ikun hemm il-fatt li aħna ħadna arranġament permanenti f'dak li għandu x'jaqsam ma` l-akkwist ta` proprjeta` immobbli f'Malta ħalli l-ebda qorti Ewropea għada pitgħada ma tkun tista` tbiddlu.

Jiġifieri din hija xi ħaġa li aħna għandna l-akbar l-garanzija possibbli li dak li nnegozjajna se jibqa` sakemm aħna nibqgħu membri ta` l-Unjoni Ewropea.

Ma' l-Unjoni Ewropea aħna nnegozjajna li jekk persuna minn kwalunkwe parti ta` l-Unjoni Ewropea, inkluż anke Maltin, għandha l-intenzjoni li Malta tkun ir-residenza primarja tagħha, jiġifieri din trid tgħix f'Malta, tista` takkwista l-ewwel proprjeta` hawn Malta mingħajr xkiel.

Allura ovvjament għall-Maltin li twieldu Malta malli dawn jagħlqu t-18-il sena jistgħu awtomatikament jakkwistaw l-proprjeta` tagħhom mingħajr xkiel.

Dawk li m'humiex Maltin li jridu jiġu u jistabbilixxu lil Malta bħala residenza primarja tagħhom jistgħu jakkwistaw l-ewwel proprjeta` bla xkiel.

Pero` biex dawn ikunu jistgħu jixtru iżjed proprjetajiet iridu jgħaddu ħames snin residenti f'Malta.

Allura dan fih innifsu, biex ngħid hekk, huwa xkiel biżżejjed biex iserħilna moħħna li dak li jkun ma jistax jaqbad u jiġi hawn u jispekula fuq proprjeta` Maltija jekk ma jiddeċidix li jitlaq pajjiżu permanentement, jadotta Malta bħala r-residenza primarja tiegħu u jagħmel ħames snin jgħix fiżikament Malta.

Fir-rigward ta` l-oħrajn kollha li ma jridux jistabbilixxu Malta bħala residenza primarja tagħhom, jiġifieri jibqgħu, per eżempju, il-Ġermanja u jridu li jkollhom l-ewwel prorjeta` f'Malta – dawk iridu jagħmlu kif isir sal-lum.

Biex jingħataw permess jixtru l-ewwel proprjeta` tagħhom iridu japplikaw għall-permess u hemm it-threshold ta` Lm35,000 u Lm50,000.

Pero` dawn ma jkunux jistgħu jixtru t-tieni proprjeta` hawn Malta dment li ma jiddeċidux li jagħmlu lil Malta bħala residenza primarja tagħhom billi jiġu hawnhekk u jagħmlu ħames snin jgħixu Malta.

Jiġifieri, fi ftit kliem, aħna nnegozjajna arranġament speċjali ta` natura permanenti li għandu jserħilna moħħna li m'għandux ikun hemm spekulazzjoni ta` proprjeta` f'Malta iżjed milli hawn illum u għaldqstant is-sħubija ta` Malta fl-Unjoni Ewropea m'għandhiex iġġib magħha r-riskju li l-prezz tal-proprjeta` jogħla.

Jista` jogħla pero` jkun indipendentement mis-sħubija ta` Malta fl-Unjoni Ewropea.

Wieħed ta` min isemmi wkoll li bil-liġi eżistenti t-tfal jew it-tfal tat- tfal ta` emigranti Maltin, li bis-saħħa taċ-ċittadinanza doppja żammew dik Maltija apparti dik Kanadiża jew Awstraljana jew xi ċittadinanza oħra li għandhom, dawn jistgħu jispekulaw fuq proprjeta` hawn Malta avolja qatt ma għexu f'Malta .

Issa wieħed jista` jgħid li din hija xi ħaġa tajba, pero` dan huwa riskju ta` spekulu fuq proprjeta` hawn Malta ferm iżjed reali minn dak ta` ċittadini oħra ta` l-Unjoni Ewropea.

Bl-arranġament li għamilna ma` l-Unjoni Ewropea dawn għandhom dritt jistgħu jixtru l-ewwel proprjeta`.

Jekk dawn jiddeċiedu li jiġu u jgħixu Malta u jadottaw lil Malta bħala r-residenza primarja tagħhom jistgħu jixtru l- ewwel proprjeta` u wara ħames snin jixtru proprjetajiet kemm iridu, pero` jekk ma jiġux jgħixu hawn Malta ma jkollhomx dak id-dritt.

Min-naħa l-oħra wieħed irid jgħid li ġaladarba dawn għandhom iċ-ċittadinanza Maltija dawn jistgħu jixtru kwalunkwe proprjeta` fi kwalunkwe parti ta` l-Unjoni Ewropea.

U din hija ħaġa tajba għax il-Malti jħobb jinvesti barra.

S'issa għadu jinvesti flus fil-banek.

Forsi għada pitgħada nibdew naħsbu f'investiment ta` xi ta` proprjeta` fil-Ġermanja, fl-Italja, fl-Ingilterra, fi Franza, fi Spajna u f'pajjiżi oħra ta` l-Unjoni Ewropea.

Dak huwa tip ta` investiment li nistgħu niżviluppawh aktar 'il quddiem li japplika għall- Maltin kollha u għal dawk in-nies li għandhom ċittadinanza Maltija, apparti dik Awstraljana u dik Kanadiża, u li qatt ma resqu lejn Malta.

Is-sħubija ta` Malta fl-Unjoni Ewropea se tagħtihom dan id-dritt, bħalma se tagħtihom id-dritt li jekk iridu jistgħu jmorru jaħdmu fi kwalunkwe parti ta` l- Unjoni Ewropea.

Dawn huma l-fatti u l-fatti għandna ngħiduhom kif inhuma ħalli l-poplu jkun jista` jiddeċiedi fuqhom.

Sur President, nixtieq ukoll ngħid xi ħaġa dwar dak li għandu x'jaqsam mal- visas.

Jekk aħna rridu nkunu parti mix-Schengen acquis allura huwa essenzjali li jkollna r-regoli dwar il-visas jaqblu ma` dawk ta` l-Unjoni Ewropea.

Ma nistgħux ngħidu li rridu li jkollna d-dritt tax-Schengen u nkunu nistgħu mmorru kullimkien mingħajr passaport, pero` mbagħad ir-regime tal-viża tagħna ma jkunx jaqbel ma` ta` l-Unjoni Ewropea.

Ma jistax ikun.

Tird tiddeċiedi, jew waħda jew l-oħra u aħna ddeċidejna li jekk irridu nkunu membri ta` l-Unjoni Ewropea rridu ngawdu mill-vantaġġi enormi li joffri x-Schengen acquis u allura jrid ikollna r-regime tal-visas tagħna jaqbel ma` ta` l-Unjoni Ewropea.

Allura għamilna l-analisi tagħna u ddeċidejna li nneħħu l-viża għal ċerti pajjiżi, bħar-Rumanija u l-Bulgarija fejn aħna kellna bżonnha biex nidħlu fihom u l-Unjoni Ewropea m'għandhiex bżonn.

Imbagħad se ndaħħluha għal ċerti pajjiżi, bħal ċerti pajjiżi tal- Commonwealth u tal-Mediterran, fejn aħna ma kellniex bżonn il-visa biex nidħlu fihom imma l-Unjoni Ewropea kellha bżonnha.

Pero` barra minnhekk se nieħdu ħsieb li ninnegozjaw arranġament ma` dawn il-pajjiżi, speċjalment ma` dawk tal-Mediterran, biex niffaċilitaw il-proċess f'dak li huwa multiple entry visas u f'dak li huwa proċess effiċjenti ta` kif joħorġu l- visas ħalli l-issue tal-viża ma tkun problema ta` xejn għal dak li huwa bona fide fil-kummerċ u l-istess għat-turist.

L-oħrajn li jipprovaw jiskartaw minn pajjiżhom, hu liema hu, biex jiġu hawnhekk ħalli minn hawn imorru band'oħra, il-viża se tkun qed isservi ta` mezz kif tevita dik il- problema minn qabel.

Sur President, x'inhi l-alternattiva ta` l-oppożizzjoni għas-sħubija ta` Malta fl-Unjoni Ewropea?

Forsi l-European economic area?

Jekk inhi din, dak kollu li qed ibeżżgħuna fih, jiġifieri l-movement of perons, dak tas- servizzi u tal-kapital huwa parti mill-European economic area.

Forsi hija Malta bħala Svizzera fil-Mediterran jew xi partnership á la carte?

Jekk inħarsu lejn l-Isvizzera f'dak li huwa moviment ta` ħaddiema nsibu li anke l-Isvizzera għandha dan il-ftehim.

Veru li għandha bħal qisu numerus clausus, pero` aħna nnegozjajna arranġament speċjali ma` l-Unjoni Ewropea.

L-Isvizzera, min-naħa tagħha, innegozjat pakkett li jinkludi l-moviment ta` ħaddiema għall-Isvizzera b'limitu għal ċertu żmien imbagħad jinfetaħ kompletament.

L-istess japplika għas-servizzi fir-rigward ta` l-Isvizzera.

Allura forsi l-oppożizzjoni llum trid tipprova xi arranġament li jidher sabiħ u fejn dak kollu li hu tajjeb neħduh waqt li dak li hu ħażin l-Unjoni Ewropea taċċetta li ma neħduhx.

Naħseb li l-Kap ta` l-Oppożizzjoni l- ġimgħa l-oħra jew il-ġimgħa ta` qabel irrealizza li dan l-arranġament m'huwiex fattibbli u għalhekk qed jgħidilna biex nitfgħu fuq l-iskaxxa sew is-sħubija kif ukoll il-partnership.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Hawn iktar rimarki?

L-Onor.

Noel Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sur President, jiena smajt b'attenzjoni lill- Ministru ta` l-Affarijiet Barranin u minn dak li qal wasalt għall- konklużjoni li l-gvern nazzjonalista rema s-sens komun.

Filwaqt li qiegħed jgħid li l-Unjoni Ewropea tesiġi moviment ħieles tas-servizzi, fl-istess ħin qiegħed jgħid li jrid jikkontrolla dan il-moviment ħieles tas-servizzi biex jipproteġi s-self-employed ta` pajjiżna.

Huwa proprju dan li jfisser il-kunċett ta` Malta bħala Svizzera fil-Mediterran.

Jiġifieri mingħajr ma nintrabtu bl-obbligi li l-Unjoni tpoġġi fuq il-Maltin u l-Għawdxin ninnegozjaw fl-ispirtu tad-demokrazija u fl-ispirtu li l-Unjoni Ewropea hija parti mill-ħames kontinenti li jifformaw id-dinja u allura hemmhekk inkunu parti mid-dinja fil-modi tagħha u fil-parametri ta` l-hekk imsejħa globalizzazzjoni.

Id-dinja hija magħmula minn ħames kontinenti, l-Unjoni Ewropea tifforma parti minn dawn il-kontinenti u għaldaqstant irridu nagħmlu dak kollu li jiġġenera l-ġid, u l-ġid jiġi ġġenerat bix-xogħol.

Ħalli nfakkar għaliex l- oppożizzjoni qed tagħmel ir-rimarki tagħha fuq l-argument tax-xogħol.

Irrid niġbed għall-attenzjoni ta` din il-Kamra li meta l-Parlament iddiskuta u approva li Malta ssir Repubblika żewġ terzi ta` dan il-Parlament qablu li din ir-Repubblika tkun mibnija fuq ix-xogħol.

Għaliex?

Għax jekk aħna rridu ngħolli l-livell ta` l-għajxien irridu nassiguraw ix-xogħol għax meta qed nassiguraw ix-xogħol qed insostnu s-sens komun.

X'jiġifieri?

Jiġifieri qed naraw li noħolqu spazju fejn Maltin u l-Għawdxin jaħdmu bi qligħ biex imbagħad l-istess xogħol li nkunu qed niġġeneraw jipprovdi gvern tabilħaqq matur u jwettaq politika li tindirizza l-ġid komuni tal-Maltin u l- Għawdxin.

Dan huwa s-sens komun.

Il-Ministru għall-Affarijiet Barranin waqt id-diskors tiegħu qal li l- Unjoni Ewropea m'hijiex xi montru.

Jiena ngħid li monstru hu dak li jgħid li għal Malta ma jeżistux toroq oħra ħlief dik tas-sħubija.

L-oppożizzjoni qatt ma rreferiet għall-Unjoni Ewropea bħala xi monstru anzi rrefetijet għaliha bħala partner strateġiku li magħha tista` tifforma partnership.

Sur President, iktar milli noqogħdu nisvijjaw l-argument, hemm bżonn li nitkellmu iktar fuq is-sens komun.

U hekk se nipprova nagħmel jien.

Paragrafu (b) ta` artiklu 4A tat-Taqsima III li hemm fi klawsola 6 ta` dan l-abbozz li għandna quddiemna jgħid hekk:-

Minkejja kull dispożizzjoni oħra ta` dan l-Att, il-Ministru jista` jagħmel regolamenti sabiex iwettaq kull ftehim jew ftehim dwar fruntiera, li tiegħu Malta tista` tkun parti, u mingħajr preġudizzju għall-ġeneralita` ta` dak hawn qabel imsemmi, jista` jagħmel regolamenti biex:

(b) jagħti u jirregola d-dritt ta` persuni msemmija fil- paragrafu preċedenti li jfittxu impieg u jaħdmu f'Malta u li jistabbilixxu u, jew jipprovdu jew jirċievu servizzi f'Malta;".

Mela dan l-abbozz ta` liġi jikkonferma li l-gvern qed jintroduċi mekkanismu biex f'ċerti ċirkostanzi, għax hekk timponi fuqu s-sħubija ta` Malta fl- Unjoni Ewropea, jerfa` piż li ma jiflaħx.

Dan ma jsirx bil-politika ta` Malta bħala Svizzera fil-Mediterran.

Għaliex?

Għax il-piż li jerfa` pajjiżna biex jeżerċita kondizzjonijiet bħal dawn huwa l-piż ta` partnership fejn l-Unjoni Ewropea bl-ebda mod ma tkun tista` timponi fuqna dak li hi trid fis-sistema tagħha.

Għaldaqstant meta f'paragrafu (b) ta` artiklu 4A tat-Taqsima III li hemm fi klawsola 6 ta` dan l-abbozz qegħdin ngħidu li l-Ministru jista` jagħmel regolamenti biex jagħti u jirregola d- dritt ta` persuni msemmija fil-paragrafu preċedenti li jfittxu impieg u jaħdmu f'Malta u li jistabbilixxu u, jew jipprovdu jew jirċievu servizzi f'Malta qegħdin narmu s-sens komun.

Għaliex?

Għax iċ-ċirkostanzi ta` pajjiżna m'humiex iċ-ċirkostanzi ta` l-Unjoni Ewropea u din in-naħa tal- Kamra temmen li l-viżjoni għall-futur ta` pajjiżna m'hijiex is-sħubija sħiħa, imma l-partnership ma` l-Unjoni Ewropea.

Sur President, ħalli nkompli nispjega għaliex qed ngħid li l-gvern rema s- sens komun.

X'qiegħed jiġri dwar il-biedja u s-sajd?

Ċittadini ta` l- Unjoni Ewropea jistgħu jiġu u jixtru l-art agrikola.

Imma fil-każ tas-sajd le, dawn se jkollhom dritt jieħdu t-territorju tal-baħar b'xejn.

Għaliex dan?

Għax il-common agriculture policy ma tispeċifikax u ma ssosntniex il- prinċipju ta` common land, imma fil-każ tal-common fisheries policy għandna l-common waters fejn allura mbagħad l-ibħra tagħna jiġu estiżi għas- sajjieda ta` l-Unjoni Ewropea.

B'hekk pajjiżna jerġa` jmur lura għas- sitwazzjoni li kellna f'pajjiżna fl-1971 meta s-sajjieda Maltin u Għawdxin kienu jiddikjaraw li ma jistax ikun li ma jkollhomx il-kosta tas-sajd tagħhom għax inkella mhux se jaqilgħu l-ħobża ta` kuljum u mhux se jipprovdu provvista ta` ħut friska.

Meta Malta, mill-1971 'il hawn, gawdiet mill-ftehim tal-protezzjoni tal-25 mil tal-kosta, il-familji tas-sajjieda u s-sajjieda nnifishom imxew 'il quddiem.

Dawn kellhom dħul aħjar mis-snin ta` qabel minkejja li dak iż- żmien kien jingħad li jekk Malta ssir ħielsa u ma tibqax kolonja ta` l- Ingilterra kien se jispiċċa kollox u ma jkunx hawn opportunitajiet ta` xogħol.

Imma bl-arranġamenti li kien għamel il-gvern laburista ta` dak iż- żmien id-dritt tax-xogħol baqa` sostnut u anke l-investiment kien wieħed kompatibbli għax bis-sens komun kollu ngħid li s-sajjieda tagħna investew skond kemm kienu jifilħu jerfgħu.

Ma nvestewx f'dak li m'humiex kapaċi ferfgħu.

Illum il-gvern qed jgħid lis-sajjieda tagħna li se nagħmlu żona ta` konservazzjoni biex nipproteġu l-ibħra tagħna.

Mela se jagħmel żona ta` konservazzjoni u mbagħad se jġib lis-sajjieda barranin tal-pajjiżi membri ta` l-Unjoni Ewropea bid-dritt li jistadu fil-kosta tagħna.

Il- gvern qed jgħid li se jkun hemm ċerti regolamenti, imma l-fatt hu li dawn jistgħu jistadu fil-kosta tagħna.

Dan huwa stat ta` fatt li juri li l-gvern qed jarmi s-sens komun.

Hemm bżonn li iktar milli noqogħdu nitkellmu għall- gallarija npoġġu s-sens komun fuq quddiem.

Ma jistax ikun li l-oppożizzjoni tibqa` tiġi svantaġġata mill-media fejn kulħadd jipprova jgħid li qiegħda tbeżża` lin-nies meta fil-fatt tkun qed tiġġustifika l-verita` tal-fatti.

L-oppożizzjoni mhux qed ikollha ċ-ċans li toħroġ il-punti ċari tas-sens komun u tal-loġika tagħha għax il-mezzi tal- media jpenġuhom b'mod differenti għax dawn qed isibu anke pressjoni mill- MIC.

Sur President, kif diġa` għedt il-Ministru qal li l-Unjoni Ewropea temmen fil-moviment ħieles tas-servizzi u mbagħad qed ikun hu stess li jikkontrolla dan il-moviment tas-servizzi.

Il-Ministru staqsa jekk l- oppożizzjoni trid tagħmel ftehim á la carte ma` l-Unjoni Ewropea?

Jiena ngħidlu li dan ninnegozjawh kif jitlob is-sens komun, fil-kuntest ta` partnership fejn insostnu dak li aħna gawdenja fil-passat, jiġifieri d- dritt tax-xogħol.

Aħna rridu niftakru li meta pajjiżna sar Repubblika għall- ewwel darba kellna l-paga minima nazzjonali.

Dan għamilnih għax nemmnu li dritt għax-xogħol huwa l-mutur tal-ġid komuni tal-Maltin u l-Għawdxin.

Sur President, irrid nerġa` nfakkar li meta aħna għamilna lil Malta Repubblika mibnija fuq ix-xogħol, għall-ewwel darba żewġ terzi tal-membri parlamentari qablu li dan għandu jsir u li dan il-prinċipju għandu jiġi sostnut.

U hekk għamilna.

Imma biex insostnu dan il-prinċipju għamilna ċerti riformi.

M'għamilnihx biss argument imnaqqax fil-Kostituzzjoni ta` Malta, imma għamilnih b'liġi u pprattikajna s-sens komun f'dak li għandu x'jaqsam id-dritt għax-xogħol.

Jiġifieri stabbilixxejna paga minima nazzjonali ħalli nkunu nistgħu tabilħaqq nassiguraw l-aqwa pedament għal dak li jirrigwarda l-livell ta` l-għajxien tas-soċjeta` tal-Maltin u l- Għawdxin.

Allura filwaqt li qbilna li pajjiżna jrid jassigura x-xogħol aħna rajna kif noħolqu l-mekkaniżmi ħalli dan id-dritt ikun qed jiġi sostnut.

Meta dan id-dritt ikun qed jiġi sostnut inti jkollok iktar attivita` soċjo-ekonomikament viabbli fejn in-nies ikunu qed jaħdmu u l- gvernijiet jiġbru l-ħlas tas-sigurta` nazzjonali u t-taxxi u mbagħad jerġgħu jinvsetuhom biex jassiguraw il-benefiċċji soċjali u s-servizzi tas- saħħa b'xejn lill-poplu.

Ovvjament dan dejjem sar bl-iskop li jindirizza l- livell ta` l-għajxien.

Issa għandna gvern li jrid jarmihom dawn l- affarijiet u għax aħna qed ngħidu x'impatt se joħolqu fuq iċ-ċittadini Maltin jekk dawn l-affarijiet jintremew qiegħed jgħid li aħna ngħidu dawn l- affarijiet għax inħarsu lejn l-Unjoni Ewropea bħala monstru u li dan huwa kollu biża` tagħna.

Dan m'hu biża` xejn imma huwa stat ta' fatt. Dawn huma ċirkostanzi ta' kredibilità u aħna ma nistgħux inpaċpċu, inpaċpċu mingħajr ma nagħtu garanziji lil pajjiżna fuq is-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea.

Per eżempju, jien irrid nisma' kif il-gvern se jiggarantixxi x-xogħol u d-dħul għall-familji tas-sajjieda u l- ħaddiema Maltin u Għawdxin li jaħdmu fl-industrija tas-sajd wara s-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea, meta se jinħoloq żbilanċ minħabba d-drittijiet li se jibdew igawdu fl-ibħra tagħna l-investituri tal-pajjiżi membri ta' l- Unjoni Ewropea.

L-istess fis-settur tal-biedja.

Mhux billi l-gvern joqgħod jgħid li ma jeżistix konċett ta' partnership ma' l-Unjoni Ewropea, li l-konċett ta' Svizzera fil-Mediterran ma jifhmu ħadd, li l-oppożizzjoni Laburista tħares lejn l-Unjoni Ewropea qisha monstru, minn din in-naħa tal-Kamra rridu l-fatti.

Se jkun assigurat id-dritt tax- xogħol tal-bdiewa, tar-raħħala, tan-nies li jaħdmu fl-industrija ta' l- ipproċessar ta' l-ikel, fl-agro-industrija u fl-industrija tax-xorb?

Qegħdin nassiguraw li l-ħaddiema u n-negozjanti Maltin u Għawdxin se jkollhom id-dħul garantit li għandhom illum meta pajjiżna jibda jerfa' l- piż tal-kompetizzjoni li se ġġib magħha s-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea.

Dalgħodu fil-ħin tal-mistoqsijiet skantajt kif il-ministru ta' l- agrikoltura ma kienx jaf x'inhi l-GATT licence.

Ma jafx li l-Unjoni Ewropea timponi li l-pajjiżi stati tagħha jħallsu dazju ta' 20% fuq l-ewwel 113,000 tunnellata ta' ċanga importata minn New Zealand u 'l fuq minn dan it-tunnellaġġ iħallsu dazju ta' 12.8%, u Euro 3 levy fuq kull kilo.

Il- Ministru dalgħodu qal li huwa qatt ma sema' bil-GATT licence, imma jaf bit- TARIC quotas.

Meta nisimgħu dan il-burdell u dan it-taħwid, bilfors ikollna nistaqsu lill-gvern: Ġaladarba qed tgħid li l-unika triq għas- settur tal-biedja u s-sajd hija s-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea, agħtina l-garanzija li dawn se jibqgħu jgawdu l-impjieg u d-dħul li għandhom illum, anke jekk il-produzzjoni tiġi megħluba bil-penetrazzjoni tas-swieq, għax l-istat se jagħmel tajjeb għal dan.

Dan li jridu jisimgħu l-bdiewa u r-raħħala.

Sur President, ħalli nġib eżempju żgħir biex nuri kemm il-gvern qed jarmi s- sens komun.

Jekk f'pajjiżna għandna strutturi li se jkissru l-kontrolli ta' l-importazzjoni li għandna biex nassiguraw dan l-għajxien, u mbagħad noħolqu kontrolli oħra li m'humiex importanti għall-konsumatur Malti u għall-industrija tat-turiżmu ...

Per eżempju, kif għadni kif spjegajt, il- GATT licence timponi fuq il-konsumatur Malti u fuq l-industrija tat-turiżmu levy - li hija msejħa GATT licence - ta' Euro 3 fuq kull kilo u 12.8% dazju fuq kull 300g laħam li jiġu mportati minn New Zealand.

Iżda llum l-importaturi tal-laħam f'pajjiżna huma fil-libertà li jimportaw dan il-prodott mingħajr l-ebda xkiel - u hekk jibqgħu bil-politika ta' partnership ma' l-Unjoni Ewropea u hekk jibqgħu fil-kontest ta' Svizzera fil-Mediterran - għax lokalment aħna ma nipproduċux biżżejjed ċanga għad- domanda tal-konsumatur Malti u ta' l-industrija tat-turiżmu.

U anke jekk nidħlu fl-Unjoni Ewropea - hawn hu aspett ieħor fejn il-gvern qed jarmi s- sens komun - Malta ma tibbenefikax minn ċerti sussidji minħabba ċ-ċokon tagħha, d-densità għolja tal-popolazzjoni, allura jkollna ċerti problemi f'dak li huwa waste management.

Għalhekk, jekk pajjiżna jidħol fl-Unjoni Ewropea se jitlef dak li qed igawdi llum.

Dan huwa sens komun u inutli tan-naħa l-oħra jipprovaw jgħidulna li aħna qed inbeżżgħu lin-nies bil-babaw jew li qed inħarsu lejn l-Unjoni Ewropea bħala monstru.

L-Unjoni Ewropea timponi dawn il- kontrolli għax għandha s-sens komun li tipproteġi l-biedja tagħha.

U l- biedja m'hijiex il-basal u l-ġdur, il-biedja m'hijiex il-bajda friska, il- biedja m'hijiex it-3% jew it-2% tal-prodott gross domestiku.

Il-biedja m'hijiex ftit mijiet ta' sajjieda, ftit mijiet ta' raħħala u ftit eluf ta' bdiewa fulltime u part-time.

Il-biedja hija l-ikel u x-xorb għall-Maltin u l-Għawdxin u għall-miljun turist li s'issa għadhom iżuru lil pajjiżna kull sena.

Għaldaqstant hija pern importanti biex pajjiżna jkun kompetittiv.

Pajjiżna huwa net food importer u jiġri x'jiġri bilfors irid jibqa' jimporta l-ikel biex jissodisfa d-domanda kemm ta' l-industrija tat-turiżmu u kemm tal-konsumatur Malti u Għawdxi.

Għax il-ħaddiema tagħna forsi jixtru karozza kull erba' snin, iżda jridu jieklu u jixorbu kuljum.

Allura jrid ikollna ċerti strutturi ta' kompetittività garantiti.

U s'issa dawn qed jiġu garantiti biss permezz ta' partnership ma' l-Unjoni Ewropea fil- kontest ta' Svizzera fil-Mediterran, kif qed jipproponi l-partit Laburista.

Aħna nsostnu li l-aħjar għażla hija dik ta' partnership ma' l-Unjoni Ewropea għax sħubija sħiħa ġġib fuqna dawn il-piżijiet kollha li ma nifilħux.

U ħażin jekk xi ħadd jaħseb li meta inti tgħid lill-poplu jerfa' dak li jiflaħ tkun qed iċċekken il-kapaċità tiegħu.

Ma tkunx qed tagħmel hekk, imma tkun qed tpoġġi s-sens komun fuq quddiem.

Huwa żbaljat min jaħseb li l-loġika ma tirbaħx fuq ix-xjenza għax fir-realtà l-bniedem jgħix permezz ta' strutturi li jkunu sostenibbli għall-iżvilupp soċjo-ekonomiku tiegħu.

Jagħmel ħażin min jipprova jgħid li din hija fantasija, jew li din hija viżjoni ta' l-Oppożizzjoni li tħares lejn l-Unjoni Ewropea bħala monstru.

M'hu veru xejn.

Irridu nindirizzaw is-sens komun.

Għaldaqstant, fid-dawl ta' dawn il-piżijiet kollha li pajjiżna jrid jerfa', aħna li qed naraw min-naħa ta' l-oppożizzjoni l-impjiegi mhedda u qed naraw li l-gvern b'dan l-abbozz jiddikjara bħala dispożizzjonijiet speċjali li:

"...il-Ministru jista' jagħmel regolamenti sabiex iwettaq kull Ftehim jew Ftehim dwar Fruntiera ̧ li tiegħu Malta tista' tkun parti ̧ u mingħajr preġudizzju għall-ġeneralità ta' dak hawn qabel imsemmi ̧ jista' jagħmel regolamenti biex:

jagħti u jirregola d-dritt ta' persuni msemmija fil-paragrafu preċedenti li jfittxu impjieg u jaħdmu f'Malta u li jistabbilixxu u ̧ jew jipprovdu jew jirċievu servizzi f'Malta.",

inħossu li dan huwa piż li ma nifilħux.

Din mhix kwestjoni ta' naqblu jew ma naqblux imma hija kwestjoni ta' sens komun u loġika.

Per eżempju ̧ fl- isport ma tistax titfa' l-lightweight mal-heavyweight.

Dan ma tagħmlux biex iċċekken il-lightweight jew tgħid li l-lightweight mhuwiex boxer tajjeb imma għax tidħol il-loġika u dan ma tistax ma tagħtix kasu.

Għalhekk biex f'Malta jogħla l-livell ta' l-għajxien u biex Malta tibqa' tgawdi l-libertà u twessa' l-parametri tad-demokrazija, l-aħjar triq li taqbad hija dik ta' partnership ma' l-Unjoni Ewropea fil-kontest ta' Svizzera fil-Mediterran.

Għal ħafna nies madwar id-dinja l-Isvizzera huwa pajjiż stmat u rispettat ħafna għall-kwalità ta' welfare state u għall- kwalità ta' livell ta' għajxien li għandu.

Sur President ̧ ta' min igħid li l-gazzetti u l-mezzi tal-media ma jgħinuniex biex nispjegaw il-konċett ta' Svizzera fil-Mediterran għax huma orkestrati kontra l-partit Laburista u kontra l-oppożizzjoni.

Per eżempju ̧ għada ma nsibux argumenti fil-gazzetti dwar dak li kkonferma dalgħodu l- Ministru Ninu Zammit meta l-ewwel qal li se jneħħu l-levies u mbagħad qal li se ndaħħluhom – fil-fatt semma li hemm xi kwota marbuta magħhom li llum ma teżistix – għax se nkunu nifformaw parti mill-Unjoni Ewropea u allura rridu nitgħabbew b'dawk il-piżijiet ukoll.

Liema waħda hija t-tajba?

Jekk inhuma tajbin it-tnejn għandhom jgħidulhom lin-nies.

Mhux aħna qed ngħidu l-ħażin imma huma.

Għalfejn il-gvern Nazzjonalista qed jarmi s- sens komun?

Dan il-punt irid jiġi ndirizzat u ma jistax ikun li nkomplu nużaw buzzwords u noqtlu l-argumenti b'mod strateġiku li qed tressaq l- oppożizzjoni.

L-oppożizzjoni Laburista tiddikjara li l-aktar konsumaturi fid-dinja li huma ntaxxati direttament u indirettament huma l-konsumaturi ta' l-Unjoni Ewropea għax dawn jerfgħu fuq spallejhom dak li gvern Laburista, b'partnership ma' l-Unjoni Ewropea, ma jħallix lill-Maltin u l-Għawdxin jerfgħu għax jemmen fid-dritt tax-xogħol, fid-dritt tal-kompetittività u jemmen li jrid jindirizza l-iżvantaġġ li għandu pajjiżna f'dak li għandu x'jaqsam ma' economy of scales.

Mhuwiex sostenibbli li pajjiżna jkun mgħobbli bil-piżijiet tal-GATT licence ̧ bl-ispecial safeguards li l- Unjoni Ewropea għandha reġistrati mad-WTO ̧ bit-tariff quotas li l-Unjoni Ewropea għandha reġistrati mad-WTO biex tikkontrolla l-importazzjoni ta' l- ikel tal-popli tagħha mill-pajjiżi li mhumiex membri u bil-piżijiet tat- TARIC?

Qed ngħid dan għax tidħol jew ma tidħolx fl-Unjoni Ewropea, Malta xorta se tibqa' net food importer.

Biex it-tiġieġ ibidu l-bajd u l-baqar jipproduċu l-laħam u l-ħalib xorta jridu jieklu.

Biex l-industriji tagħna ta' l-ikel ̧ ta' l-ipproċessar u tax-xorb jaħdmu l-minerali ̧ iċ-ċikkulati, il-ġelati u prodotti pproċessati oħrajn bilfors iridu jimportaw sorsi ta' materja prima, nidħlu jew ma nidħlux fl-Unjoni Ewropea.

Aħna rridu ngawdu ċerta flessibilità li tiggarantixxi li l- l-ekonomija tagħna ma xxekkilx il-kondizzjonijiet li jkun hemm fis-swieq internazzjonali.

Dawn il- kondizzjonijiet mhux qed jiċkienu imma qed jikbru u llum irridu nfakkru li ċ-Ċina wkoll saret membru tad-WTO.

Għalhekk iċ-Ċina, flimkien ma' l- Amerika, ma' l-Awstralja, mal-Kanada u mal-Brażil – dawn kollha huma pajjiżi produtturi ta' l-ikel u l-ikel jiġi kkonsmat kuljum – se joffru sfida u se jkunu kompetittivi fis-swieq internazzjonali.

Fil-fatt fl- imgħoddi jien għamilt riferenza – din tinħeba mill-gazzetti tagħna speċjalment mill-gazzetti bl-Ingliż li jirrapportaw ix-xogħol li jsir f'dan il-Parlament - u spjegajt li biex l-Istati Uniti tikkompeti fis-swieq internazzjonali żiedet is-sussidji tal-biedja tagħha b'żewġ terzi.

Sur President, il-gvern irid jifhem li l-oppożizzjoni mhux qed tħares lejn l-Unjoni Ewropea bħala xi monstru anzi trid li magħha jkun hemm partnership.

Għalhekk irridu naraw li jkun hemm mudell sostenibbli biex naraw x'jaqbel għal Malta vis-à-vis l-Unjoni Ewropea u x'jaqbel għal Malta vis-à-vis l-bqija tal-kontinenti l-oħrajn.

Sur President, huwa mportanti li npoġġu s-sens komun fuq quddiem pero' hawnhekk wieħed irid ifakkar dak li għadu kemm qal sieħbi l-Ministru ta' l- Affarijiet Barranin meta qal li rridu nirrispettaw is-sistema ta' l-Unjoni Ewropea.

Il-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin jaf li wieħed mill- prinċipji ta' l-Unjoni Ewropea huwa l-moviment ħieles tas-servizzi.

Pero' filwaqt li qed igħidu li rridu nagħmlu kondizzjonijiet speċjali biex taparsi jiġu protetti l-impjiegi tal-poplu tagħna, dan l-abbozz ta' liġi qed igħid hekk:

"Minkejja kull dispożizzjoni oħra ta' dan l-Att ̧ il-Ministru jista' jagħmel regolamenti sabiex iwettaq kull Ftehim jew Ftehim dwar Fruntiera ̧ li tiegħu Malta tista' tkun parti ̧u mingħajr preġudizzju għall-ġeneralità ta' dak hawn qabel imsemmi ̧ jista' jagħmel regolamenti biex:

jagħti u jirregola d-dritt ta' persuni msemmija fil-paragrafu preċedenti li jfittxu impjieg u jaħdmu f'Malta u li jistabbilixxu u ̧ jew jipprovdu jew jirċievu servizzi f'Malta;".

Dan jikkonferma l-piż li se nitgħabbew bih.

Allura l-gvern qed igħidilhom lin-nies tax-xogħol u lin-negozjanti li jekk nidħlu fl-Unjoni Ewropea ma jistgħux jimportaw materja prima kemm iridu għax imbagħad jibdew jikkontrollawlhom dak li jipproduċu?

Kif jista' jkun li tikkontrolla x'jipproduċu l-Maltin u l-Għawdxin u mbagħad ma tikkontrollax x'jiġi mportat?!

B'dan il-mod ma tkunx qed tikkontrolla u tara dak li jaqbel għall-bidwi, għar-raħħal u għall-industriji Maltin tal-birra, tal- minerali, tal-juices u ta' l-ipproċessar imma tkun qed iddaħħal kondizzjonijiet li jipproteġu l-industrija tal-biedja li hemm fl-Unjoni Ewropea u li f'Malta qatt ma nistgħu nipproduċu u niżviluppaw minħabba ċ- ċokon ta' pajjiżna ̧ minħabba l-economy of scale żgħira tagħna u minħabba ħafna fatturi oħrajn.

Għalhekk minħabba dawn l-affarijiet kollha huwa mportanti li jkollna ċerta protezzjoni li mhux biss tipproteġi d-dritt tal- bdiewa, tar-raħħala u tassajjieda imma tipproteġi wkoll id-dritt tax- xogħol u tara li dan ma jkunx imxekkel minn pajjiżi oħrajn speċjalment dawk li huma membri ta' l-Unjoni Ewroepa.

Jien m'għandi xejn kontra dawn il- pajjiżi imma meta nqisu d-daqs tal-gżira tagħna ̧ l-iżvantaġġi ta' l-economy of scale tagħna u affarijiet oħrajn naħseb li se jkollna piżijiet li l- Maltin u l-Għawdxin ma jifilħuhomx.

Nirringrazzjak.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Jean Pierre Farrugia.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Sur President, dan l-abbozz ta' liġi huwa nteressanti ħafna u segwejt id-diversi membri parlamentari li taw il- kontribut tagħhom speċjalment il-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent.

Dan huwa abbozz ta' liġi mportanti ħafna tant li jekk wieħed iħares lejn is- summit ta' l-Unjoni Ewropea li sar il-weekend li għadda f'Seville fi Spanja ̧ isib kif proprju dan huwa wieħed mill-aktar suġġetti li qed jiġi diskuss bħalissa.

F'Diċembru li għadda jien kont qiegħed f'kumitat tar-reġjuni ta' l-Unjoni Ewropea f'Barċellona fejn proprju s-suġġett kien l-immigranti u kif wieħed għandu jittratta magħhom.

Hemmhekk wieħed seta' jara l-parteċipazzjoni ta' diversi pajjiżi u ta' diversi gżejjer.

Per eżempju, kien hemm ħafna rappreżentanti tal-gżejjer Baleariċi u ta' gżejjer oħra fosthom tal- gżejjer Griegi għax gżira aktar ikollha problemi f'dak li għandu x'jaqsam ma' immigranti illegali.

Kif spjega tajjeb il-Ministru ta' l-Affarijiet Barranin ̧ meta wieħed jitlaq minn pajjiżu jkun telaq għal raġuni partikolari u mhux għal xi avventura.

Ovvjament dejjem ikun hemm l-eċċezzjonijiet imma ġeneralment wieħed jitlaq minn pajjiżu għax ikun hemm problemi politiċi ̧ ekonomiċi, soċjali jew soċjo-ekonomiċi.

Pero' mbagħad min jitlaq ifittex mezz kif ikun jista' jmur f'destinazzjoni aħjar.

Ħafna drabi dawn in-nies jaqbdu mezzi ta' trasport magħrufa ̧ bħall-ajru u l-baħar u allura Malta hija suxxettibbli ħafna li jkollha dan it-tip ta' immigranti illegali.

Pajjiżna għamel ħafna sabiex persuni li għandhom problemi fil-pajjiż oriġinali tagħhom ikunu jistgħu jagħmlu żmien f'pajjiżna u jingħataw status ta' immigranti illegali fejn ikunu jistgħu jipparteċipaw u jintegraw ruħhom fis-soċjetà li jkunu bdew igħixu fiha.

Per eżempju, fil-Belt u l- Furjana hemm ħafna familji mill-Iraq li għandhom status ta' refuġjati u ħafna minnhom jistennew li jmorru f'pajjiżi oħrajn li jkunu jistgħu jilqgħuhom.

Imma l-punt hu li wieħed irid jagħmel distakk komplet bejn dak li hu illegali u bejn dak li hu legali.

Imma biex wieħed jintegra lil dawn in- nies, irid ikun organizzat.

L-Isvezja hija waħda minn dawk il-pajjiżi li għandha numru kbir ta' nies li oriġinaw minn pajjiżi oħra, u dawn in-nies, li fil-maġġoranza kbira tagħhom marru joqogħdu fin-naħat ta' Stokkolma, irnexxielhom jibqgħu jrabbu lill-familji tagħhom hemmhekk għal ġenerazzjonijiet sħaħ.

Naturalment għall-bidu li dawn in-nies marru jgħixu fl-Isvezja, huma sabu ruħhom xi ftit iżolati, pero` bil-mod il-mod iktar ma beda jgħaddi ż-żmien, iktar dawn il-persuni bdew jintegraw, anke minħabba l- organizzazzjoni li sabu fil-pajjiż li qed jospitahom.

Huwa importanti li kull pajjiż jara kif jittratta l-problema ta' l- immigrazzjoni bl-aħjar mod għax huwa faċli li pajjiż jgħid li huwa jagħti merħba lil kulmin imur jipprova jsib futur aħjar hemmhekk jekk imbagħad ma jkunx jista' jżomm id-dinjita` ta' dawn il-persuni.

Ta' min isemmi wkoll li minbarra l-Isvezja, anke l-Kanada, l-Awstralja, il-Ġermanja u l-Awstrija jospitaw mijiet ta' eluf ta' persuni li joriġinaw minn pajjiżi oħra - ħafna drabi lil dawn il-persuni ssibhom jgħixu fl-ibliet kapitali ta' dawn il- pajjiżi - u dawn irnexxielhom jintegraw fil-pajjiż li qed jgħixu fih.

Fil- fatt meta nkun barra minn Malta, niltaqa' ma' diversi nies li jkunu oriġinaw minn pajjiżi oħra, fosthom ma' taxi drivers.

Ħafna drabi lil dawn in-nies issibhom li huma kapaċi jitkellmu diversi lingwi, u anke mid-dehra tagħhom u minn kif iġibu ruħhom, tinduna li dawn in-nies għandhom standard of living diċenti.

Bħalissa fl-Ewropa hemm moviment sħiħ sabiex kemm jista' jkun fil-pajjiżi Ewropej ma jibqgħux jiddaħħlu persuni li joriġinaw minn pajjiżi oħra.

Fis- snin li għaddew rajna kemm il-partit lemini ta' Haider kien kontra l- immigrazzjoni, u wieħed seta' jerġa' jara din l-istess tip ta' politika anke fi Franza, fejn il-partit lemini estrem ta' Le Pen uża proprju l- ferment li kien hemm ġo Franza kontra l-immigrazzjoni sabiex jikseb l- appoġġ tan-nies għall-elezzjonijiet presidenzjali li saru f'dan il-pajjiż.

Aħna stajna naraw dan il-fenomenu jseħħ ukoll ġo l-Olanda, fejn il-partit ta' Fortuyn - li kien tant maħbub fl-Olanda u li kellu jgħaddi mill- esperjenza kerha li jitlef ħajtu minħabba l-impenn politiku tiegħu - kien saħansitra jirrappreżenta moviment kontra l-immigrazzjoni.

Mr Speaker, huwa veru li matul is-snin dawn il-pajjiżi li għadni kif semmejt għamlu ħafna sabiex jospitaw u jintegraw persuni li oriġinaw minn pajjiżi oħra, imma wieħed m'għandux jitlef il-kuxjenza f'daqqa waħda.

Jien qrajt dak li ġara fis-summit ta' l-EU f'Sevilja, u stajt nara li ċerti pajjiżi, bħall-Ingilterra u Spanja - u hawn ta' min jgħid li dawn il- pajjiżi kienu rrappreżentati minn Tony Blair, li jirrappreżenta lill-partit Laburista Ingliż u minn Aznar, li jirrappreżenta lill-partit tal-lemin ta' Spanja - xtaqu saħansitra li dawk il-pajjiżi li jħallu liċ-ċittadini tagħhom jitilqu minn pajjiżhom u jmorru illegalment f'pajjiżi Ewropej jiġu sanzjonati.

Kuntrarjament għal dan, uħud mill-gvernijiet Skandinavi u anke l-President Chirac ta' Franza xtaqu li l-Unjoni Ewropea ma titlifx ruħha, lanqas f'sitwazzjonijiet diffiċli bħalma jeżistu llum.

Filwaqt li l-Unjoni Ewropea qed tagħmel minn kollox biex l-immigranti illegali jonqsu, fl-istess ħin m'hijiex qed tippenalizza lil dawk il- pajjiżi li minnhom ikunu oriġinaw dawn il-persuni, anzi qed tipprova tikkollabora magħhom għax fl-aħħar mill-aħħar is-soluzzjoni għal dawn il- problemi hija l-kollaborazzjoni.

Illum id-dinja kollha qed tiġi globalizzata, u fil-fatt anke fil-logħob tat-Tazza tad-Dinja, stajna naraw atleti li ma kenux qed jirrappreżentaw lil pajjiżhom imma lil pajjiżi differenti.

Fil-logħob għat-Tazza tad-Dinja stajna wkoll ninnotaw il- kapaċita` organizzattiva tal-kontinent Asjatiku permezz tal-Korea t'Isfel u tal-Ġappun, u matul dawn l-aħħar snin rajna saħansitra l-livell ta' ċerti pajjiżi fil-kontinent ta' l-Asja u ta' l-Afrika jogħla.

Imma l-punt li rrid nagħmel hawnhekk huwa li bil-globalizzazzjoni d-differenzi ma spiċċawx, anzi sfortunatament bil-globalizzazzjoni l-ġid qed jitgawda mill- iktar pajjiżi b'saħħithom filwaqt li l-iktar pajjiżi fqar ...

U meta qed insemmi l-pajjiżi l-fqar m'iniex qed nirriferi biss għal dawk il-pajjiżi li huma fqar fil-flus jew f'dak li għandu x'jaqsam ma' gross domestic product imma qed nirriferi wkoll għal kemm pajjiż għandu aċċessibbilta` għall- internet u għandu a knowledge-based society.

Għaż-żmenijiet tal-lum huwa essenzjali li jkollok a knowledge-based society għax jekk il-poplu ma jiġix edukat u informat, l-ekonomija tal-pajjiż ma tkunx tista' tissaħħaħ.

Per eżempju, l-internet huwa wżat l-iżjed fl-iktar pajjiżi żviluppati u ftit li xejn huwa wżat fl-inqas pajjiżi żviluppati, fosthom fil-pajjiżi tat-Tielet Dinja.

It-tip ta' differenzi li jeżistu bejn pajjiż u ieħor ma jgħinux lill-immigrazzjoni illegali tonqos, anzi jkomplu jikkontribwixxu sabiex l-immigrazzjoni illegali tkompli tikber.

Mr Speaker, il-globalizzazzjoni ġġib magħha wkoll ċerti vantaġġi.

Per eżempju, il-fatt li llum kumpanniji multinazzjonali qed jinvestu f'pajjiżi fejn x'aktarx il-pagi qed ikunu iktar baxxi sabiex dak ix-xogħol li huwa labour intensive ikun jista' jsir bi produttivita` u b'effiċjenza, qed jgħin sabiex isir ċertu investiment.

Imma biex inkompli nitkellem dwar il- kollaborazzjoni, irrid ngħid li huwa importanti ħafna li jkun hemm kollaborazzjoni sħiħa bejn il-pajjiżi li minnhom jitilqu l-immigranti u bejn il-pajjiżi li jilqgħuhom, u jien nemmen li l-Unjoni Ewropea hija fost l-iktar organizzazzjonijiet internazzjonali li qiegħda taħseb dwar dan.

Meta dan l-aħħar attendejt għal kumitat tar-reġjuni f'Barċellona, ġie diskuss x'qed jiġri mill-familjari ta' dawk l-immigranti li telqu mill- pajjiż oriġinali tagħhom u marru jaħdmu ġo pajjiż fl-Unjoni Ewropea, anke jekk b'mod legali, għax ħafna drabi dawn ikunu ħallew lill-familja warajhom, u huwa hawnhekk fejn għandha tidħol il-kollaborazzjoni bejn il- pajjiżi.

Huwa importanti li iktar milli jkun hemm sanzjonijiet kontra l- pajjiżi minn fejn jitilqu dawn l-immigranti, ikun hemm kollaborazzjoni magħhom.

Mr Speaker, jien jidhirli li l-fatt li pajjiżna qiegħed jgħaddi l-liġijiet sabiex ikunu konformi ma' dawk ta' l-Unjoni Ewropea qiegħed jgħin għax minkejja l-workforce li għandna, il-pulizija, il-forzi armati u l-persuni li jikkontrollaw l-immigrazzjoni illegali, aħna għandna l-limitazzjonijiet tagħna, imma żgur li flimkien ma' pajjiżi oħra nistgħu ntejbu s- sitwazzjoni.

Kif diġa' semma l-Ministru Tonio Borg, l-Unjoni Ewropea tħaddem politika fejn filwaqt li meta wieħed imur minn pajjiż għall-ieħor ta' l-Unjoni Ewropea ma jkollu ebda forma ta' kontroll ...

Per eżempju, jien niftakar li meta kont mort Finland u minn hemmhekk kont se nitlaq għall-Isvezja bi cruiseliner, għalkemm ma kontx intlabt passaport, xorta waħda ċċekkjawli x'għandi fil-karozza biex jaraw għandix xi affarijiet illegali fil-pussess tiegħi.

Fil-fatt anke l-ftehim ta' Schengen jagħmel il-punt li xorta waħda jridu jsiru ċerti kontrolli f'dan il-każ.

Madanakollu meta ċittadin ta' pajjiż li huwa membru ta' l-Unjoni Ewropea jmur f'pajjiż ieħor li m'huwiex membru ta' l-Unjoni Ewropea, isir ħafna iktar kontroll.

Meta ġieli ngħaddi mix-xatt tal-Belt minħabba x-xogħol tiegħi u nara għexieren ta' persuni, biex ma ngħidx mijiet, deħlin f'pajjiżna, jiġuni suspetti kbar dwar l-affarijiet li jkunu qed jiddaħħlu f'pajjiżna, u jien naħseb li bil-kollaborazzjoni ta' pajjiżna ma' l-Unjoni Ewropea nistgħu ntejbu ħafna minn dan il-lat, iktar u iktar meta tqis li Malta hija fruntiera mal-pajjiżi ta' l-Afrika ta' Fuq u anke tal-bqija tal- Mediterran.

Ovvjament ma nistgħux ngħidu li fl-Ewropa m'hemmx problemi, jiġifieri wieħed irid joqgħod attent ukoll li meta jintegra ruħu ma' l-Unjoni Ewropea, ma jkunx hemm problemi ġo l-Unjoni Ewropea stess.

Madanakollu m'għandix dubju li permezz ta' l-Unjoni Ewropea, Malta se jkollha iktar mezzi kif tikkollabora ma' pajjiżi li huma barra mill-Unjoni Ewropea, bħan- North Africa, għax l-Unjoni Ewropea tant hija istituzzjoni qawwija u b'saħħitha li diġa' qed torganizza l-mod kif tikkollabora ma' pajjiżi tan- North Africa u tal-Mediterran fir-rigward ta' l-immigrazzjoni.

Għalhekk meta pajjiżna jissieħeb fl-Unjoni Ewropea, huwa se jsib dan ix-xogħol kollu lest a favur tiegħu, u jien ċert li ġaladarba pajjiżna jissieħeb fl-Unjoni Ewropea, huwa se jtaffi t-tbatija li jkollhom jgħaddu minnha l-immigranti illegali, li qed jitilqu minn pajjiżhom sforz id-disperazzjoni tagħhom, u dan billi jospitahom sakemm jissetiljaw b'mod permanenti f'pajjiżi barranin.

Mr Speaker, nikkonkludi dan id-diskors billi ngħid li jien nemmen li dan l- abbozz ta' liġi huwa importanti ħafna.

Per eżempju, fatt importanti huwa li kumpannija ta' l-ajru li ġġib immigranti llegali f'pajjiżna tista' tiġi saħansitra immultata Lm5,000.

Għalhekk nerġa' ngħid li din hija liġi importanti ħafna u li se tgħin biex titjieb anke d-dinjita` ta' dawn l- istess immigranti.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Nistieden issa lill-Ministru ta' l- Intern u l-Ambjent sabiex jekk jogħġbu jressaq l-Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal- lejla, it-Tlieta, 2 ta' Lulju, 2002 fis-6:00 p.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Immigrazzjoni – Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Pensjonijiet - Kumitat;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Isports - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Prċeduri fil-Qrati u fit-Tribunali –Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Pulizija ta' Malta - Tielet Qari; u

Riżoluzzjoni tal-Prim Ministru dwar il-qagħda fil-pajjiż - Kontinwazzjoni.

Abbozz ta' Liġi dwar l-Impiegi u r-Relazzjonijiet Industrijali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li Jirregola Fondi Speċjali -Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar is-Sigurta' fl-Ikel - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Uffiċċju tal-Posta - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar ir-Referendi - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Kunsilli Lokali - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Konvenzjoni Ewropea - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Cuschieri.

ONOR.

JOE CUSCHIERI: Grazzi, Sur President.

Xi xahar ilu, f'dan il- parlament kont qajjimt każ dwar kif ammont ta' Lm60,000 sal-lum il-ġurnata għadu ħadd ma jaf x'sar minnu.

Mhux biss ħadd ma jaf x'sar minn dan l- ammont, imma hemm ħafna dubji dwar fejn spiċċaw, għand min qegħdin u kif għaddew għand min qegħdin.

Dak l-intervent li kont għamilt jien dakinhar wassal biex f'wieħed mill-ġurnali lokali tat-30 ta' Mejju ta' din is-sena jinkiteb editorjal dwar dan il-każ.

Mr. Speaker, dan il-każ jirrigwarda każ imur lura għal 1995-1996 fejn il- ministeru tal-ġustizzja u l-arti ta' dak iż-żmien immexxi mill-Onor.

Michael Refalo, kien għadda dan l-ammont sostanzjali ta' flus lill-club tal- waterpolo ta' San Ġiljan biex suppost isir xogħol ta' titjib f'dan il- pitch.

Fl-editorjal ta' l-Orriżont tat-30 ta' Mejju saru diversi mistoqsijiet u nġibdet l-attenzjoni dwar diversi punti.

Fost dawn bla dubju ta' xejn issemma` kif il-ministru Refalo qal li l-fondi approvati mill-ministeru kienu biex isir titjib fil-pitch tal-waterpolo.

Il-Ministru qal li dan sar peress li fil-budget ta' dik is-sena ma sarx użu tal-fondi u biex titħaffef il-proċedura, l-flus mill-ministeru għaddew lill-klabb tal- waterpolo mingħajr lanqas kien għadu beda x-xogħol.

Fl-intervent li kont għamilt ftit tal-ġimgħat ilu, Sur President, kont poġġejt fuq il-mejda tal-Kamra rċevuti ta' blokki tal-konkos li suppost saru bħala xogħol fuq is-sit.

Dawn il-vouchers kienu jirrappreżentaw ammont ta' xi tmenin blokka tal-konkos, pero' minkejja dan, min imur hemmhekk ma jara xejn.

Dawn huma rċevuti uffiċjali li l-kumpannija li suppost għamlet ix-xogħol tħallset tagħhom, pero' meta llum tmur hemmhekk ma tara assolutament xejn.

Minkejja dan, b'xi skuża jew oħra dawn il-flus għaddew u l-president tal-club tal-waterpolo ta' San Ġiljan ta' dak iż-żmien, li huwa s-sindku nazzjonalista tal-lokal ta' San Ġiljan, ma riedx li l-klabb iżomm dawn is-Lm60,000 u ma riedx li hu jidħol responsabbli għal dak li kien qed jagħmel il-Ministru Refalo u allura l-ministeru qabeż lill-club tal- waterpolo ta' San Ġiljan u għadda dawn is-Lm60,000 lill-kuntrattur u l- perit li kienu responsabbli għax-xogħol.

Sur President, jekk ma naqblu fuq xejn, fuq dan kollu jaqbel kulħadd li l- affarijiet saru b'mod stramb.

Kull minn huwa intiż fil-proċeduri finanzjarji li jitħaddmu fid-dipartimenti, fil-ministeri u fl-entitajiet governattivi jaf li dan m'huwiex il-mod kif isiru l-affarijiet.

Safejn naf jien qatt ma ngħataw fondi mill-gvern lil xi entita' jew lil xi ħadd qabel ma jibda jsir ix-xogħol.

Wara kollox dawn il-fondi ġejjin minn fondi pubbliċi.

Sur President, irrid infakkar li aħna qegħdin nitkellmu fuq każ ta' l-1995, jiġifieri dan kollu seta` sar sforz il-ħeġġa tal-ministru lejliet elezzjoni ġenerali biex jidher li qed jagħmel xi ħaġa fid-distrett li jikkontesta u allura jien xejn ma nieħu bi kbir li sar kollox bl-għaġġla biex il-ministru jieħu vantaġġ politiku fid-distrett.

Jekk sar hekk huwa ħażin ħafna, Sur President, għax hawnhekk m'aħniex qegħdin nitkellmu fuq xi donazzjoni personali lil xi ħadd imma qed nitkellmu fuq xi ħaġa li ġejja mill-fondi pubbliċi li jiġu mit-taxxi li nħallas jien, li jħallsu ċ-ċittadini u li tħallas int, Sur President.

F'dan l-editorjal saru diversi mistoqsijiet.

Fosthom kien hemm mistoqsija li tgħid: Minn meta fondi bħal dawn saru jingħataw f'idejn xi entita' qabel ma jibda` jsir ix-xogħol?

Il-bniedem responsabbli biex għaddew dawn il-fondi huwa l-Ministru Refalo għax hu kien il-ministru u hu ddeċieda li dawn il-fondi jingħataw.

Imbagħad saret mistoqsija oħra nteressanti dwar x'inhi l-pożizzjoni ta' l-awditur ġenerali f'każ bħal dan.

Sur President, dan l-editorjal qajjem reazzjoni mill-istess Ministru Refalo li immedjatament irrisponda fil-ġurnal "l-Orizzont" ta' l-ewwel ta' Ġunju.

Jiena se nikkwota parti żgħira ħafna ta' x'qal il-Ministru Refalo lill- editur.

Dan qal hekk: "Qrajt l-editorjal tal-ħarġa tat-30 ta' Mejju u nilqa' b'ħeġġa l- istedina tiegħek li nwieġeb għal kull mistoqsija li tixtieq tagħmilli dwar il-każ tal-pitch tal-waterpolo ta' San Ġiljan.

Għaldaqstant nistenna mingħandek.".

Jiena Sur President, meta erġajt qrajt l-editorjal innotajt li kien hemm ħafna mistoqsijiet li missu rrisponda l-Ministru Refalo, pero' minflok, għamel din din in-nota żgħira.

Il-Ministru Refalo seta' faċilment wieġeb dak li kien hemm fl-editorjal.

Għal dan in-notament żgħir min-naħa tal- Ministru Refalo, l-editur min-naħa tiegħu għamel nota editorjali u qal hekk:

"Ladarba l-Ministru Refalo qal li qara l-editorjal in kwestjoni, faċilment seta' jara li l-mistoqsijiet li ħass li għandu jagħmel l- "orizzont" qegħdin diġa` hemm.".

Naħseb li din hija ċara.

F'dak l-editorjal hemm diversi mistoqsijiet li l- Ministru ma weġibx.

Imbagħad il-Ministru Refalo b'sorpriża, fit-8 ta' Ġunju kkonferma dak li qallu l-editur għax kiteb ittra ftit itwal u pprova jwieġeb dak li kien hemm fl-editorjal.

F'din l-ittra ta d-dettalji ta' kif saru l-affarijiet u kif wasal għal deċiżjoni u għal xiex ġew allokati Lm60,000 pero' iktar qisu kien qed jindirrizza lill-kostitwenti milli l- kwestjoni minnha nnifisha, jiġifieri l-proċedura finanzjarja li tħaddmet biex għaddew dawn is-Lm60,000.

Il-Ministru jmissu qal li kien lest li jagħti tweġiba għad-domandi biex jgħinu għas-serħan tal-moħħ ta' kulħadd.

Mr. Speaker, qed ngħid hekk għax jekk hemm xi ħaġa li żgur ma wasslitx għal serħan tal-moħħ f'dan il-każ kollu kienet dikjarazzjoni li għamel l-istess Ministru fl-istess ittra.

Se nikkwota x'kiteb il-Minsitru Refalo:

"Dwar għaliex il-club ta' San Ġiljan kien qiegħed jissogra li jitlef l- għotja, ninformak li l-budget kapitali għas-sena 1996 kien diġa` tlesta ...",

- jiġifieri qed nitkellmu dwar il-budget ta' qabel l-elezzjoni ta' l-1996 –

"... u l-flus ġew allokati fuq proġetti oħra li ma kenux jinkludu l- club ta' San Ġiljan li kien meqjus li gawda minn għotja fl-1995.

Għalhekk ma kenitx kwestjoni ta' jekk il-club ta' San Ġiljan kienx jistħoqqlu għotja jew le iżda l-fatt, kif kien spjegat lill-president, li jekk il-flus ma jitteħdux fl-1996 kienu jintilfu u l-club ta' San Ġiljan kien jibqa' b'xejn sakemm jasal żmien l-estimi għas-sena 1997.".

Jien dikjarazzjoni bħal din tinkwetani.

Imbagħad fil-paragrafu ta' wara qal hekk:

"Nittama li serraħtlek moħħok kif ukoll dak tal-Ġiljaniżi li għandhom ikunu jafu li l-flus li l-gvern ta li lill-club tal-waterpolo biex jinbena l-pitch qegħdin għand il-perit li fl-1995 il-president tal- club stess awtorizza lid-dipartiment jgħaddihomlu għan-nom tal-club.".

Din ġennata!

Mela president ta' xi club jawtorizza lid-dipartiment biex jgħaddi flus lil xi kuntrattur, lil xi perit jew lil xi ħaddieħor?!

Din ma tiftehimx.

Il-ministru Refalo m'huwiex kredibbli.

Mhux biss m'huwiex kredibbli f'din l-ittra li kiteb, talli ħoloq ħafna iktar mistoqsijiet.

Jiena ħadt l-opportunita` u fl-"orizzont" tal-Ġimgħa 14 ta' Ġunju ktibt ittra fuq l-ittra li kien kiteb il-Ministru Refalo.

La kont bdejtu jien il- każ u la l-Ministru għoġbu jwieġeb kif wieġeb, ħassejt li għandi nwieġeb billi nagħmel diversi mistoqsijiet.

Għedt lill-Ministru li suppost wieġeb dak li kien hemm fl-editorjal u ma wieġeb xejn, anzi dak li ddikjara joħloq iktar mistoqsijiet.

Il-Ministru Refalo kien qal li s-Lm60,000 kienu offruti lill-club ta' San Ġiljan, pero' l-president m'aċċettax il-flus għax qal li ma kienx jaf jekk huwiex se jibqa' fil-kariga u għalhekk il-flus ġew mgħoddja lill-perit li qabbad il-club bl-awtorizzazzjoni tal-president tal-club.

Hawnhekk staqsejt lill-Minsitru dwar jekk jistax jgħid jekk dak iż-żmien saritx talba lill-Ministru tal-Finanzi biex tiġi adottata din il-proċedura.

Staqsejtu wkoll jgħid jekk fl-eventwalita` li saret talba, ingħatax permess meħtieġ mill-Ministeru tal-Finanzi biex il-flus jingħataw lill-perit meta x- xogħol lanqas biss kien beda u jekk le min refa' r-responsabilta` li jgħaddi dawn il-flus lill-perit.

Possibbli l-awditur ġenerali ħalla preċedent bħal dan għaddej u ma ħa l-ebda passi dwaru(

Il-Ministru Refalo fir-risposta tiegħu qal li s-Lm60,000 ġew allokati lill- club ta' San Ġiljan fil-budget ta' l-1995 u jekk dawn ma jgħaddux fil-club sa l-aħħar ta' l-1995 il-flus allokati kienu se jintilfu għax il-budget ta' l-1996 kien diġa` tlesta.

Jiena ngħid li dan kien ifisser li l-Ministru Refalo kellu għalinqas għaxar xhur ċans biex jara x'sar mis-Lm60,000 li ngħataw lill-perit sakemm spiċċa minn ministru f'Ottubru ta' l-1996 meta nbidel il-gvern, imma hu ma kienx jinteressah x'sar minn dawn is-Lm60,000.

Fil-fatt il-Ministru Refalo għandu jirrispondi jekk f'dan il-perijodu, jiġifieri sakemm dam ministru responsabbli huwa, ħax l-interess biex jara jekk ix-xogħol kienx qed isir għax il-flus kienu għaddew.

Wara kollox għandu jinforma lill-Ġiljaniżi li huma parti mid-distrett tagħna t-tnejn, kienx fl-interess ta' l-istess club li jingħataw Lm60,000 u x-xogħol ma jsirx.

Il-fatti huma li la se Ottubru u lanqas sal-ġurnata tal-lum ma sar l- ebda xogħol.

Barra minn hekk qatt ma ngħata rendikont dwar x'sar minn dawn is-Lm60,000.

Il-Ministru Refalo għandu jgħidilna x'sar minn dawn is- Lm60,000.

Possibbli dawn il-flus wara seba' snin għadhom għand il-perit u għadu ma sar xejn?

Il-file fuq din l-istorja kollha fejn qiegħed?

Dan jinsab mitfugħ fuq xkaffa biex jinġabar it-trab fuqu jew qiegħed għall- investigazzjoni?

Jiena nittama li anke l-awditur ġenerali jieħu in konsiderazzjoni dan il-każ.

Grazzi, Mr. Speaker.

MR.

SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Noel Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Grazzi.

Mr. Speaker.

Irrid nibda billi niġbed l- attenzjoni li l-gvern preżenti rema' d-drittijiet ta' pajjiżna fuq medda ta' baħar li kien biss tas-sajjieda Maltin sa mill-1971.

Qed ngħid hekk għax il-ftehim fuq l-ibħra Maltin li ġie maqbul ma' l-Unjoni Ewropea huwa tradiment sħiħ ta' l-interess nazzjonali.

Mill-ftehim negozjat mill-gvern jirriżulta li Malta se tkun qed tarmi d-drittijiet fuq iż-żona tas-sajd li ilha 30 sena tiggarantixxi qabda friska ta' ħut għall-poplu u mezz ta' għajxien għas-sajjieda tagħna.

Barra minn dan issa l-gvern se jmexxi t- talbiet ta' Malta fl-ICAT fejn ikunu regolati l-kwoti tal-qabda tat-tonn.

Sur President, meta jkun qed jarmi dawn il-vantaġġi importanti għall-ġid komuni mhux biss tas-sajjieda Maltin u Għawdxin u tal-familji tagħhom imma tal-poplu Malti u Għawdxi, il-gvern ikun qed jagħmel att ta' tradiment li jmur kontra l-interessi nazzjonali.

Minħabba f'hekk, gvern ġdid Laburista jerġa' jagħmel dawn iż-żoni bħala żoni li għandu jkollu pajjiż sovran li tabilħaqq irid jipproteġi s-sajjieda tiegħu, il-qabda tal-ħut tiegħu u l- industrija tas-sajd tiegħu.

Gvern Laburista jagħmel dan għax tabilħaqq jemmen li f'dawn iż-żoni f'ambjent m'għandux jinħoloq impatt negattiv permezz ta' sistemi distruttivi li japplikaw is-sajjieda ta' stati ta' l- Unjoni Ewropea.

Il-gvern Laburista jagħti garanzija li f'dawn il-25 mil tal- kosta jkun hemm sajd selective sabiex dawn iż-żoni la ma jkunu mhedda mis- sistemi tas-sajjieda tal-pajjiżi stati ta' l-Unjoni Ewropea u lanqas ikunu mhedda mill-mezzi ta' sajd distruttivi li m'hemmx dubju li jġibu l-qirda fost oħrajn ta' ħafna speċi protetti.

Irrid ukoll fil-ftit ħin li għandi nagħmel riferenza għal survey li sar mill-assoċjazzjoni tal-konsumaturi tar-Renju Unit.

Dan is-survey li ġie ppubblikat f'ġurnal Ingliż ta' nhar is-Sibt li għadda jipparaguna ċerti prezijiet ta' l-ikel kemm huma għall-konsumaturi fl-Unjoni Ewropea u fl- Ingilterra u kemm huma għall-konsumaturi ġewwa New Zealand u irriżulta dak li ilha tgħid l-oppożizzjoni Laburista, jiġifieri l-prezzijiet tal-konsum ta' l-ikel fil-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea huma għoljin ħafna meta paragunati ma' dawk ta' pajjiżna u ta' pajjiżi oħra.

Hawn mhux qed nirreferi għat-tamakki li jagħtuna ċerti artikolisti forċini tal-gvern Nazzjonalista f'ċerti ġurnali lokali bl-Ingliż lokali imma għal dak li hemm f'ġurnal Ingliż.

Jiena se nikkwota l-prezzijiet li ġew pubblikati f'ġurnal Ingliż nhar is-Sibt li għadda mill-assoċjazzjoni tal-konsumaturi ta' l- Ingilterra.

Dawn jikkonfermaw li l-butir fl-Unjoni Ewropea – u l- prezzijiet se nagħtihom f'liri Ingliżi- huwa ta' stg1.73 filwaqt li għall- istess kwalita` u għall-istess piż fi New Zealand il-prezz huwa ta' 66p.

Għal New Zealand beef, fl-Ingilterra l-konsumatur - u rridu nfakkru li New Zealand huwa l-uniku pajjiż dikjarat ħieles mill-marda tal-baqra l-miġnuna u mill-marda ta' l-ilsien u dwiefer - iħallas stg 19.99 u hemmhekk il-prezz huwa ta' Stg7.35.

Dawn huma prezzijiet li ġew ikkwotati f'ġurnal Ingliż u li s-survey dwarhom sar mill-assoċjazzjoni tal-konsumatur ta' l- Ingilterra.

Imbagħad hemm il-ħaruf li fl-Ingilterra jinxtara għall- prezzijiet ta' Stg 7.58 u fi New Zealand l-istess kwalita` u l-istess piż jinxtara mill-konsumaturi Stg 2.71.

Ir-ross fl-Ingilterra jinxtara Stg 1.97 u l-istess piż u l-istess kwalita` fi New Zealand jinxtara għal 53p.

Dan, Sur President, jikkonferma dak li jispjega l-partit Laburista lill- Maltin u l-Għawdxin.

Dawn huma l-prezzijiet għoljin li se jħallsu l- konsumaturi u li naturalment se tħallas ukoll l-industrija tat-turiżmu.

Irrid ukoll nagħmel riferenza anke għal xi artikli li dehru f'"The Sunday Times" ta' nhar il-Ħadd ta' l-Ingilterra u f'"The Sunday Telegraph" dwar is-sustanza li jisimha acrylamide li tista' tikkawża l-kanċer fuq in-nies u t-tfal li jieklu crisps, chips, cereals, breakfast flakes , ħobż u gallettini.

Filwaqt li npoġġi dawn iż-żewġ artikli għall-attenzjoni tal- membri ta' din il-Kamra nixtieq nistaqsi lill-gvern x'inhi l-pożizzjoni tiegħu fid-dawl li din is-sitwazzjoni u jaħsibx li wasal iż-żmien li f'pajjiżna nibdew naħsbu biex il-konsumaturi lokali jkollhom iktar informazzjoni dwar sitwazzjonijiet bħal dawn.

Min jixtri pakkett sigaretti f'pajjiżna jkollu avviż dwar l-impatt li dak il-pakkett jista' jħalli fuq saħħtu u rridu naraw jekk wasalx iż-żmien li nikkunsidraw li nagħmlu xi avviżi simili fid-dawl ta' dak li qed jirriżulta lill-organizzazzjoni dinjija tas-saħħa.

Mr Speaker, flimkien ma' dawn iż-żewġ artikli ta' dawn il-ġurnali prominenti Ingliżi xtaqt inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra u nagħmel riferenza wkoll għar-rapport ta' Atkins.

Jien informat li dan ir-rapport tpoġġa quddiem l-awtorita` ta' l-ippjanar u jikkonferma li fil-proġett ta' Tigne` inkiser il-pjan ta' struttura.

Dan ir-rapport jikkonferma li ġiet imċaqilqa l-mina li oriġinarjament kienet iddisinjata b'mod differenti.

L-esperti li ssottomettew dan ir-rapport lill-awtorita` ta' l-ippjanar iddikjaraw li ċ- ċaqlieq ta' din il-mina ħoloq periklu għas-sigurta' tal-pubbliku li se juża din il-mina.

Fost l-aspetti li jsemmi dan ir-rapport hemm li vetturi li jkunu sejrin lejn din il-mina ma jkunux f'pożizzjoni li jaraw xi karozza oħra li tkun waqfet fl-istess mina.

Sur President, il-ministru konċernat għandu jpoġġi l-pożizzjoni tiegħu ċara għax mhux sew li jinkisru dawn il-kundizzjonijiet li suppost għandhom ikunu maqbula kemm mar-residenti kif ukoll mal-kuntratturi.

Minħabba dan ċerti xogħlijiet kellhom jitwaqqfu u għaldaqstant nitlob tingħata spjegazzjoni ċara ħalli forsi ma jibqgħux isiru dawn l-abbużi.

Sur President, nitlob il-permess li nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra d- dokumenti li rreferejt għalihom.

MR.

SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. membri: Iva)

Il-permess ingħata

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra

Kopja ta' artiklu li deher fil-gazzetta "The Sunday Telegraph" tat-30 ta' Ġunju 2002 intitolat "This isn't another food scare – this is really important";

Kopja ta' artiklu li deher fil-gazzetta "The Sunday Times" ta' l- Ingilterra tat-30 ta' Ġunju 2002 intitolat "The Killer Question"; u

Kopja ta' rapport datat 18 ta' Ġunju 2002 sottomess lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar minn Dr Peter Loveday, Principal Transport Planner, Epsom UK dwar oġġezzjonijiet għall-proposti għall-iżvilupp tal- Ponta ta' Tigne'.

MR.

SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal-lejla, it- Tlieta, 2 ta' Lulju, 2002 bl-aġenda kif komunikata mill-Ministru.

Fin-12.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

MOSTA - TRIQ IĊ-ĊINJU - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jaġġornani bil-progress li sar dwar il- mistoqsija li għamilt f'Jannar ta' din is-sena fejn staqsejt dwar Triq iċ- Ċinju l-Mosta?

Jista' jgħid jekk ix-xogħlijiet ta' din it-triq hux se jsiru din is-sena?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi għar- risposta mogħtija għal mistoqsija parlamentari 31238.

MOSTA - TRIQ ALWETTA - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jaġġornani bil-progress li sar dwar il- mistoqsija li għamilt f'Jannar ta' din is-sena fejn staqset dwar Triq Alwetta l-Mosta?

Jista' jgħid jekk ix-xogħolijiet ta' din it-triq hux se jsiru din is-sena?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nitlob lill-Onor.

BIEDJA - DAZJU

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jispjega l-fatt li filwaqt li hu jgħid li l-protezzjoni tal-biedja trid tispiċċa, f'pajjiżna matul dawn l-aħħar sentejn għola d-dazju fuq it- tonn taż-żejt ġej mill-pajjiżi li m'humiex membri ta' l-UE minn 15c għal 18c u fuq il-corned beef minn 2c għal 14c?

X'inhi r-raġuni li l-gvern ma jridx jagħti garanziji li dawn id-dazji/tariffi fuq il-prodotti ta' l-ikel tal-Maltin u Għawdxin mhux se jiżdiedu fuq firxa akbar tal-prodotti ta' l- ikel li nikkunsmaw f'pajjiżna?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li ma nista' nara l- ebda rabta dwar il-protezzjoni tal-biedja u r-rati ta' dazju fuq it-tonn taż-żejt u l-corned beef.

Dwar it-tieni parti tal-mistoqsija wieħed jista' jgħid li xi ċaqliq 'il fuq jew 'l isfel f'dazji/tariffi, wieħed ikun irid jarah fil-kuntest taċ- ċirkostanzi li jkunu japplikaw fil-mument.

SKEMI TA' SUSSIDJU FUQ IL-KERA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Peress li l-persuna residenti fi Triq il-Mitħna, Rabat, Malta li dettajli tagħha qed jintbagħtu separatament, qed tħallas Lm75 fix-xahar kera għall-appartament tagħha, jista' l-Ministru jara jekk din il-persuna hix intitolata għal xi għajnuna u tistax tapplika għall- iskemi attwali tas-sussidju fuq il-kera sabiex ittaffi ftit mill-problema finanzjarji tagħha?

Jekk fl-affermattiv meta?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li, jekk tissodisfa l-kundizzjonijiet relattivi, l-persuna ndikata tista' tkun intitolata għall-għajnuna taħt Skema R - skema ta' kera sussidjata fuq residenzi privati, ta' l-awtorita` tad-djar.

VAT – INGAĠĠ TA' STUDENTI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid jekk jistax jikkonferma li d-dipartiment tat-taxxi nterni se jqabbad studenti bil-Lm1.75 is-siegħa bħala summer workers biex isir updating ta' ċerta data?

Jekk fl-affermattiv kif se jintgħażlu dawn l- istudenti?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li d-dipartiment tat- taxxi nterni se jqabbad numru ta' studenti taħt l-iskema tas-summer workers skond iċ-ċirkolari OPM 29/02, biex isir verifikar ta' data.

Dawn se jitħallsu bil-Lm1.1718 fis-siegħa għal perijodu ta' 80 siegħa fuq erba' ġimgħat.

Id-dipartiment tat-taxxi nterni talab għal numru ta' studenti preferibilment fil-kors tal-B.

Commerce jew Accounts.

Lista bl-ismijiet ta' l-ammont mitlub ta' studenti ngħatat mill-education department.

ŻEJTUN - TRIQ L-ISQOF E. GALEA – SKEDA TA' SERVIZZ

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jara li ssir skeda tal-ħinijiet li fihom tgħaddi l-karozza tal-linja minn Triq l-Isqof E. Galea, Żejtun fil-bus stop li tinsab quddiem l-istitut tas-sorijiet Ġesu Nazzarenu?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li l-awtorita` dwar it-trasport għadha għaddejja bil-proċess ta' twaħħil ta' skedi tal-ħinijiet fil-lokalitajiet kollha.

Il-lokalita` li għaliha rrefera l-Onor.

Interpellant hija nkluża f'dan il-proċess.

MALTA ARBITRATION CENTRE - KAŻI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew trattati każi mill-Malta arbitration centre mit-twaqqif taċ-ċentru sal-lum, sena b'sena?

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-każi li ġew trattati miċ-ċentru kienu hekk:-

Sena 2000 - 2 Sena 2001 - 5 Sena 2002 - 7 (sal-25/6/02)

IRĊEVUTI FISKALI MAĦRUĠA MINN TOBBA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid x'wassal lill-gvern biex b'effett mill-1 ta' Jannar 2001 servizzi offruti minn tobba ma jibqgħux ikklassifikati bħala eżenti bil- kreditu, iżda jibdew jitqiesu bħala eżenti bla kreditu u b'hekk tintemm il- ħtieġa li dawn jibqgħu joħorġu rċevuti fiskali?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li s-servizzi mediċi, ta' edukazzjoni u welfare tpoġġew fuq l-istess livell ta' servizzi ta' assikurazzjoni u servizzi ta' kreditu mogħtija minn banek mingħajr id-dritt li wieħed ikun jista' jitlob input VAT fuq transazzjonijiet ta' din ix- xorta.

Hekk, bħala exempt supplies, is-servizzi mediċi huma barra l-iskop tal-liġi tal-VAT u per konsegwenza m'għandhomx obbligu li jagħtu rċevuti fiskali liema obbligu joħroġ mill-istess liġi.

Dan ma jfissirx li rċevuti li għandhom jagħtu taħt xi liġi oħra u kif meħtieġa mill-pazjent m'għandhiex tingħata.

Jiena naf li l-oppożizzjoni qegħdin jippruvaw jikkonfondu lin-nies u jagħtu x'wieħed jifhem li dan ifisser li l-gvern mhux se jibqa' jsus fuq is-settur mediku biex jiddikjaraw sewwa d-dħul tagħhom għall-fini ta' taxxa, imma dan m'hu minnu xejn.

Kif ġie mħabbar, saru benchmarking exercises fuq is-settur mediku u setturi oħra mit-tax compliance unit.

Dan il-unit, fuq indikazzjonijiet fid- dipartiment tat-taxxa, jiddiskuti personalment ma' min jaħdem f'dan is- settur biex jara l-livelli dikjarati minnhom.

PERSUNI BI PROBLEMI TA' ABBUŻ TA' ALKOĦOL

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari 34033 dwar persuni rikoverati minħabba problemi ta' abbuż minn alkoħol?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Infurmat li pazjenti li jkollhom jiġu rikoverati minħabba l-abbuż ta' l-alkoħol jinżammu kemm ġewwa l-isptarijiet San Luqa u Monte Carmeli kif ukoll f'Dar Iż-Żerniq, servizz mgħoti mill-Aġenzija Sedqa.

Mill-aspett psikjatriku, dawn il-pazjenti jinżammu jew fix-short stay psychiatric unit ta' l-Isptar San Luqa jew inkella fl-admission wards - Sala Nru. 1 Rġiel jew Sala Nru. 1 Nisa fl-Isptar Monte Carmeli.

Normalment, jiġu nvoluti wkoll is-servizzi ta' Sedqw sabiex wara l-fażi akuta tal-kura psikjatrika, il-pazjent jittieħed għar-rijabilitazzjoni.

Fejn dan ma jkunx jista jseħħ u l-pazjent idum aktar minn sitt xhur ġewwa l- isptar, dan normalment jiġi trasferit f'waħda mis-swali kroniċi.

L-istatistika ta' l-isptarijiet tiġi analizzata sena b'sena.

Fis-sena 2001, 145 pazjent (109 irġiel u 36 nisa) ġew rikoverati fl-Isptar Monte Carmeli u fix-short stay psychiatric unit ta' l-Isptar San Luqa.

L-itwal żmien li persuna nżammet rikoverata fl-Isptar Monte Carmeli kien ta' sitt xhur u nofs.

L-iżgħar persuna li ġiet rikoverata kellha 17-il sena.

BEJGĦ TA' PITROLJU

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm inbiegħ pitrolju mill-1 ta' Jannar 2002?

Kif jikkompara ma' l-istess żmien tas-sena li għaddiet?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nfurmat li bejn Jannar u Mejju ta' din is- sena il-bejgħ tal-pitrolju kien ta' 7,665,600 litru.

Dan l-ammont juri żieda ta' 22% fuq l-istess perIjodu tas-sena l-oħra meta l-bejgħ kien jammonta għal 6,290,870 litru.

PERSUNI BI PROBLEMA TA' ABBUŻ TA' L-ALKOĦOL

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari 34034?

Ninfurmah li l-"għajnuna minħabba l-abbuż ta' alkoħol'' tfisser għajnuna medika u persuni li jiġu rikoverati minħabba dan l-abbuż.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Il-maġġoranza ta' persuni b'abbuż ta' l-alkoħol jiġu mgħejuna permezz ta' servizzi offruti mill-aġenzija Sedqa.

Fejn ikun hemm ukoll problemi psikjatriċi oħra, dawn jiġu riferuti wkoll lid- dipartiment tal-psychiatric outpatients u lix-short stay psychiatric unit fl-Isptar San Luqa, kif ukoll fl-Isptar Monte Carmeli.

Id- dipartiment tal-psychiatric outpatients iżomm biss statistika fuq numru ta' attendenzi u mhux ta' kemm pazjenti kellhom problema ta' abbuż ta' l- alkoħol.

Matul is-sena 2001, fix-short stay psychiatric unit kien hemm 35 admissions, filwaqt li fl-Isptar Monte Carmeli kien hemm 110 admissions.

Fix-short stay psychiatric unit 18-il pazjent kienu talbu l-għajnuna qabel.

Din l-istatistika ma tinżammx mid-dipartiment tal-psychiatric outpatients.

Fl-Isptar Monte Carmeli 83 pazjent kienu talbu l-għajnuna qabel.

L-aktar persuna anzjana li ġiet rikoverata kellha 72 sena u l-iżgħar waħda kellha 17-il sena.

L-Isptar Monte Carmeli jorganizza diversi attivitajiet sportivi, iżda ma jinżammux records dwar kemm minn dawn il-pazjenti jagħmlu xi attivita` sportiva.

KAROZZI TAL-LINJA LIĊENZJATI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm karozzi tal-linja liċenzjati biex jaħdmu fuq ir-rotot f'Malta u f'Għawdex?

Dawn kollha fil- fatt joperaw fuq ir-rotot f'pajjiżna?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Filwaqt li nirreferi lill-Onor.

Interpellant għar- risposta mogħtija għal mistoqsija parlamentari 32053, jien infurmat li uħud minn dawk liċenzjati f'Malta ma joperawx fuq ir-rotta għax m'humiex f'kundizzjoni tajba, waqt li f'Għawdex jaħdmu b'sistema ta' roster ta' tmien karozzi kuljum.

SKEJJEL - ASSENTEIŻMU

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Nirriferi lill-Ministru għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 34076 dwar l-assenteiżmu fl-iskejjel u jgħid kemm-il każ ġie riferut lill-welfare section tad-diviżjoni ta' l-edukazzjoni talli ma tawx raġuni għaliex ma attendewx l-iskola fl-ewwel erba' xhur tas-sena?

Kemm kien hemm każi li kienu ġustifikati?

Kontra kemm-il persuna (ġenitur) ittieħdu passi bil- qorti minħabba dan in-nuqqas?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li t-total ta' rapporti ta' l-assenteiżmu ta' l-istudenti li t-taqsima servizzi ħidma soċjali fl-iskejjel irċieva mill-kapijiet ta' l-iskejjel, minn Jannar 2002 sa April 2002 kien ta' 4,453.

| |Jan |Frar |Mar |April| |Skejjel |196 |241 |221 |186 | |Primarji | | | | | |Skejjel | | | | | |Sekondarji | | | | | |Subien |568 |410 |442 |369 | |Skejjel | | | | | |Sekondarji | | | | | |Bniet |522 |452 |363 |346 | |Trade |26 |28 |32 |30 | |Schools | | | | | |Skejjel |1 |1 |1 |1 | |Speċjali | | | | | |Skejjel |5 |4 |3 |5 | |Privati | | | | | |Total |1318 |1136 |1062 |937 | |Grand Total|4453 | | | |

Informat ukoll li minn dan it-total ta' 4.453 rapport ta' assenteiżmu, il- każijiet ġustifikati li ġew rappurtati kien ta' 2,760.

| |Jan |Frar |Mar |April| |Skejjel |113 |176 |144 |70 | |Primarji | | | | | |Skejjel | | | | | |Sekondarji | | | | | |Subien |417 |300 |309 |222 | |Skejjel | | | | | |Sekondarji | | | | | |Bniet |281 |342 |178 |150 | |Trade |18 |26 |20 |9 | |Schools | | | | | |Skejjel |1 |0 |1 |1 | |Speċjali | | | | | |Total |830 |826 |652 |452 | | | | | | | |Grand Total|2760 | | | |

Informat li n-numru ta' ġenituri li tressqu l-qorti għax naqsu li jagħtu raġuni valida għall-assenteiżmu ta' uliedhom kien ta' 1,676.

| |Jan |Frar |Mar |April| |Skejjel |83 |65 |77 |116 | |Primarji | | | | | |Skejjel | | | | | |Sekondarji | | | | | |Subien |151 |110 |133 |147 | |Skejjel | | | | | |Sekondarji | | | | | |Bniet |241 |128 |185 |196 | |Trade |8 |2 |12 |21 | |Schools | | | | | |Skejjel |0 |1 |0 |0 | |Speċjali | | | | | |Total |483 |306 |407 |480 | |Grand Total|1676 | | | |

ENVIRONMENTAL IMPACT ASSESSMENT

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il environmental impact assessment/statement sar minn Settembru ta' l-1998 sal-lum, fuq talba tal-ministeru u d-dipartimenti li jaqgħu taħtu?

Minn min saru u kemm swew?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninsab infurmat li minn Settembru 1998 sal-lum fi ħdan il-ministeru tas-saħħa sar environmental impact assessment wieħed.

Dan sar mill-fondazzjoni għas-servizzi mediċi (FMS), relatat mal-proġett ta' l-Isptar Mater Dei f'Tal-Qroqq, skond termini mitluba mill-awtorita` ta' l-ippjanar.

Dan ir-rapport sar mid-ditta Lino Bianco & Associates u ġie jiswa Lm11,351 eskluż il-VAT.

ENVIRONMENTAL IMPACT ASSESSMENT

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm il-environmental impact assessment/statement saru minn Settembru ta' l-1998 sal-lum, fuq talba tal- ministeru u d-dipartimenti li jaqgħu taħtu?

Minn min saru u kemm swew?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li sal-lum ma sarux environmental assessments/statements fuq talba tal-ministeru jew dipartimenti.

ENVIRONMENTAL IMPACT ASSESSMENT

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il environmental impact assessment/statement sar minn Settembru ta' l-1998 sal-lum, fuq talba tal-ministeru u d- dipartimenti li jaqgħu taħtu?

Minn min saru u kemm swew?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

ENVIRONMENTAL IMPACT ASSESSMENT

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il environmental impact assessment/statement sar minn Settembru ta' l-1998 sal-lum, fuq talba tal-ministeru u d- dipartimenti li jaqgħu taħtu?

Minn min saru u kemm swew?

ONOR.

JOE BORG: Ma saret ebda talba għal xi environmental impact assessment/statement mill-ministeru.

ENVIRONMENTAL IMPACT ASSESSMENT

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l- Ministru tgħid kemm-il environmental impact assessment/statement sar minn Settembru ta' l-1998 sal-lum, fuq talba tal-ministeru u d-dipartimenti li jaqgħu taħtha?

Minn min saru u kemm swew?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Jiena nfurmata li minn Settembru 1998 sal-lum ma sar l-ebda environmental impact assessment/statement fuq talba tal- Ministeru għal Għawdex u tad-dipartimenti li jaqgħu taħtu.

ENVIRONMENTAL IMPACT ASSESSMENT

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il environmental impact assessment/statement sar minn Settembru ta' l-1998 sal-lum, fuq talba tal-ministeru u d- dipartimenti li jaqgħu taħtu?

Minn min saru u kemm swew?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninsab infurmat li matul is-sena l-oħra l-Malta Drydocks ikkummissjonat studju dwar environmental impact assessment.

Dan l- istudju sewa 7,500 dollaru Amerikan.

TURISTI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru issa jwieġeb mistoqsija parlamentari 34220 u jgħid xi ntlaħaq mill- miri ta' l-ewwel pjan strateġiku ta' l-awtorita` Maltija tat-turiżmu, inkluż it-3% żieda fir-rata ta' turisti li kellhom jaslu f'pajjiżna fil- medda ta' snin li għalihom jgħodd l-ewwel pjan strateġiku?

ONOR.

MICHAEL REFALO: Peress li għad m'iniex f'qagħda nwieġeb għall- mistoqsija li għaliha qed jirriferi l-Onor.

Interpellant, m'għandix xi nżid mat-tweġiba li diġa' tajt.

MALTACOM – KANDIDATURA TAS-SUR TONY DE BONO

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru issa jwieġeb mistoqsija parlamentari 34237 u għid x'riżorsi ħarġet il-Maltacom biex timbotta 'l quddiem il-kandidatura tas-Sur Tony de Bono għall-post ta' segretarju ġenerali ta' l- organizzazzjoni dinjija tat-telekomunikazzjoni - ITU?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninsab infurmat li r-riżorsi li ħarġet il-Maltacom in konnessjoni mal-kandidatura tas-Sur de Bono għall-post ta' segretarju ġenerali ta' l-organizzazzjoni dinjija tat-telekomunikazzjoni (ITU) kien jinvolvi spejjeż li normalment ikunu inkorsi f'kampanji ta' din it-tip.

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jwieġeb mistoqsija 34238, jista' jgħid xi spejjeż daħlet fihom il-Maltacom fil-vjaġġi u l-kampanja elettorali li għamel is-Sur Tony de Bono fil-pajjiżi tad-Danimarka, Iżlanda, Libanu, Afrika ta' Isfel, Svizzera, Renju Unit, Stati Uniti u Venezuela biex jinħatar segretarju ġenerali ta' l-ITU?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Matul il-kampanja elettorali għall-post ta' segretarju ġenerali ta' l-ITU, il-kandidat Malti għamel tmien vjaġġi barra minn Malta.

L-ispejjeż involuti, u li jkopru l-vjaġġi, l-akkomodazzjoni, l- assikurazzjoni u ħwejjeġ oħra, jammontaw għal Lm7,865.

Ta' min jgħid li din is-somma tkopri kemm l-ispejjeż konnessi ma' l-elezzjoni kif ukoll materji li minnhom ibbenifika il-grupp Maltacom.

Tajjeb jingħad li minbarra l-aspett ta' l-elezzjoni, matul dawn il-vjaġġi, il-kandidat Malti kien ukoll involut direttament f'dawn il-konferenzi fil- kariga uffiċċjali li għandu mal-grupp Maltacom.

SKEJJEL SEKONDARJI – STUDENTI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jwieġeb mistoqsija 34296 peress li kulma qed jiġi mitlub huwa aġġornament bit-tagħrif mogħti bi tweġiba għall-mistoqsija 32001 li saret f'Marzu li għadda?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li n-numru ta' studenti mill-iskejjel (Malta u Għawdex) li se jitemmu l-edukazzjoni tagħhom fi tmiem din is-sena skolastika huwa kif ġej:

|Skejjel ta'|Subien |Bniet | |l-Istat | | | |Skejjel |732 |651 | |Sekondarji | | | |Junior |756 |1038 | |Lyceums | | | |Boy's/Girl'|185 |67 | |s Schools | | | |Skejjel |762 |580 | |tal-Knisja | | | |Skejjel |185 |136 | |Indipendent| | | |i | | |

EŻAMIJIET TAS-SEC – NUMRU TA' STUDENTI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Peress li t-tagħrif mitlub jista' jingħata fi print-out mingħajr ma jħarbat ix-xogħol tar-riżultati jista' issa jagħti t-tagħrif mitlub f'mistoqsija 34291?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub dwar in-numru ta' studenti li qagħdu għall-eżamijiet tas-SEC, suġġett b'suġġett mid-diversi taqsimiet ta' l-iskejjel sekondarji qed jitpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

KULLEĠĠ SANTU WISTIN - WORKING GROUP

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra kopja tar- rakkmandazzjonijiet li hemm riferenza għalihom fit-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 34196 peress li din hija materja ta' interess pubbliku?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub qed jitpoġġa fuq il-mejda tal- Kamra.

ENEMALTA – GĦOTI TA' SERVIZZ

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jintervjeni sabiex il-koppja anzjana li d-dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament terġa' tingħata s-servizz tad-dawl li ġie maqtugħ min-naħa ta' l-Enemalta?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nfurmat li kuntrarjament għal dak li qed jingħad fil-mistoqsija, il-koppja msemmija ma sarilha l-ebda qtugħ fil- provvista ta' l-elettriku min-naħa tal-Korporazzjoni Enemalta.

Kulma kien hemm kien biss ħsara li ssewwiet.

SPECIAL SCHOOLS - SPEJJEŻ

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jagħti risposta għall-informazzjoni mitluba f'mistoqsija parlamentari 34173 dwar l-ispiża totali anwali ta' kull special school f'Malta u Għawdex?

ONOR.

LOUIS GALEA: F'dan l-istadju m'għandi xejn x'inżid mat-tweġiba oriġinali.

ETC - REĠISTRAR

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm huwa n-numru ta' rġiel f'Malta u Għawdex 'il fuq minn 16-il sena li qed jaħdmu?

Kemm huma dawk li qed jirreġistraw għax-xogħol?

Kemm huwa n-numru ta' dawk 'il fuq minn 40 sena li qed jirreġistraw għax-xogħol?

Kemm ilu l-aktar wieħed jirreġistra?

Kemm hemm nies li ilhom jirreġistraw 'il fuq minn erba' snin?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: F'Jannar 2002, f'Malta u Għawdex kien hemm 97,706 rġiel 'il fuq minn 16-il sena li kienu qed jaħdmu.

F'April 2002 kien hemm 5,815-il raġel li kienu qed jirreġistraw għax-xogħol fuq l-ewwel parti.

Minnhom kien hemm 2,457 li kellhom 'il fuq minn 40 sena.

L-aktar wieħed ilu jirreġistra għal aktar minn 20 sena filwaqt li 1,074 raġel ilhom jirreġistraw għal altar minn erba' snin.