MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 642 It-Tnejn, 19 ta' Novembru, 2001 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 642

It-Tnejn, 19 ta' Novembru, 2001

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.00 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 19 ta' Novembru, 2001

WERREJ

MINUTI 36

INFORMAZZJONI 36

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI 36

TQEGĦID TA' KARTI 42

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-PATRIMONJU KULTURALI (KUMITAT)

CULTURAL HERITAGE BILL (COMMITTEE STAGE) 43

AĠĠORNAMENT 67

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 72

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 641 li saret fl-14 ta' Novembru, 2001 ġew konfermati.

INFORMAZZJONI

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): Ninforma lill-Kamra li l-President tal- Kumitat Permanenti dwar il-Kontijiet Pubbliċi kkomunika lis-Sedja riżoluzzjoni dwar pożizzjoni komuni dwar id-deficits fil-kunsilli lokali li ġiet approvata unanimament mill-kumitat fl-14 ta' Novembru, 2001 u se nqiegħed kopja tar-riżoluzzjoni fuq il-Mejda tal-Kamra.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

IMPJEGATI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Charles Mangion) staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' l-impjegati kollha, inklużi dawk industrijali, grad bi grad u dipartiment b'dipartiment, li kien hemm fid-dipartimenti li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu fl-1 ta' Jannar, 1998 u fl-1 ta' Ottubru, 2001?

Jista' jindika jekk hemmx minnhom li huma meqjusa żejda u jekk jeżistux vakanzi f'xi kategoriji ta' impjegati?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI (Prim Ministru): Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal- Kamra tabelli li juru l-informazzjoni mitluba.

OPERAZZJONI TAL-CARTILAGE

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm hi l-waiting list għall- operazzjoni tal-cartilage għal kull professur?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa): Ninsab informat li l-waiting list għall-operazzjoni tal-cartilage hi kif ġej:

|Konsulent |Arthrosco| | |py | |Mr. F. Zammit |over 300 | |Maempel | | |Mr. A. Bernard | 154 | |Mr. C. Grixti | 84 | |Mr. C. Sciberras |over 400 |

OPERAZZJONI TAL-CRUCIATE

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm hi l-waiting list għall- operazzjoni tal-cruciate għal kull professur.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninsab informat li l-waiting list għall-operazzjoni tal-cruciate hi kif ġej:

|Konsulent |Cruciat| | |e | |Mr. F. Zammit |25 | |Maempel | | |Mr. A. Bernard |10 | |Mr. C. Grixti | | |Mr. C. Sciberras | |

MONTE CARMELI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm pazjenti fl-isptar Monte Carmeli?

Jista' jgħid kemm minnhom għandhom permess li f'xi jum jingħaqdu mal-familja tagħhom?

Min jista' jibbenefika minn dan?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninsab informat li sat-8 ta' Novembru, 2001 kien hemm 497 pazjent ġewwa l-Isptar Monte Carmeli u 227 li kienu qegħdin bil- leave.

Informat ukoll li numru żgħir minn dawn il-pazjenti m'għandhomx permess li f'xi jum jingħaqdu mal-familja tagħhom minħabba li minn żmien għal żmien ikunu disturbati ħafna.

Fil-fatt 409 pazjent jibbenifikaw billi f'xi jum jingħaqdu mal-familja.

MR SPEAKER: L-Onor.

Joseph Cuschieri, domanda supplimentari.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Jista' l-Ministru jgħid jekk hux qed isir xogħol ta' refurbishment fis-swali ta' l-isptar Monte Carmeli?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Mr Speaker, kulmin jaħdem fl-isptar Monte Carmeli jista' jikkonferma li qatt ma sar xogħol ta' refurbishment daqskemm sar f'dawn l-aħħar sentejn.

Qed isir xogħol fl-MIC admission ward, li se jkun lest sa l-aħħar ta' din is-sena, u qed isir xogħol ieħor f'sala oħra.

Dan huwa kollu mmirat lejn żewġ linji; li jkun hemm tqassim aħjar tal-pazjenti u aktar importanti minn hekk li l-pazjenti jiġu ntegrati kemm jista' jkun lura fis-soċjeta`.

BUĠIBBA/QAWRA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid x'passi qed jittieħdu biex inħawi sħaħ f'Buġibba u l-Qawra ma jibqgħux maħmuġa, mitluqa u żdingati?

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali (f'isem il- Ministru għall-Ambjent): Ninsab informat li f'partijiet ta' Buġibba u l- Qawra fejn l-art hija pubblika, hemm diversi gangs minn unit imwaqqaf biex isir tindif u xogħol ta' manutenzjoni bħal żebgħa ta' railings u bankijiet.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' l-Ministru jgħid x'qed isir biex l-ilmenti regolari li ilhom isiru għal bosta xhur - kemm mill-komunita` kif ukoll mill-operaturi tat-turisti - dwar il-ħmieġ u l-iżdingar li jeżisti f'Buġibba u l-Qawra jingħata l-attenzjoni meħtieġa?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Hawnhekk m'għandix id-dettalji tax-xogħol kollu li qed isir b'mod ġenerali, kemm min-nies tal-gvern kif ukoll mill-kunsilli lokali, u għalhekk nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel domanda speċifika lill-Onor.

Zammit Dimech.

MR SPEAKER: L-Onor.

Joseph Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Mr Speaker, jidher ċar li tul dawn l-aħħar snin proġett kapitali li sewa l-miljuni tal-liri sabiex isir upgrading f'din l- area daqshekk kbira u turistika, ġie mitluq.

Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni għala ġara hekk u x'tip ta' xogħol qed isir biex dan l-proġett ma jibqax mitluq?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jista' jkun li l-Onor.

Cuschieri ma semax ir-risposta tiegħi fejn għedtlu li f'Buġibba u l-Qawra ġew imwaqqfa diversi gangs biex jagħmlu xogħol ta' tindif u manutenzjoni, bħal żebgħa ta' railings u bankijiet.

Dan il-gvern għamel sentejn sħaħ jonfoq l-eluf tal-liri biex jirranġa xogħlijiet ħżiena li kienu saru minn gvern preċedenti - fosthom tibdil ta' metri twal ta' ħadid, qlugħ ta' siġar, twaħħil ta' siġar u bdil ta' funtana - mal-promenade kollu ta' Buġibba.

(Interruzzjonijiet) L-Onor.

Cuschieri għandu bżonn jitgħallem ftit mir-regoli tad-diċenza u ma jinterrompix.

(Interruzzjonijiet)

Mr Speaker, jien m'iniex ngħid li dan il-proġett kien ħażin, anzi huwa tajjeb u sebbaħ lil dawn l-inħawi, pero` l-Onor.

Interpellant irid jammetti li sar ħafna xogħol ħażin, fosthom il-famużi lampi fil-pjazza li kellhom ikunu tal-galvanised steel u ħarġilhom is-sadid.

Safejn naf jien - hawn m'iniex qed nitkellem f'isem l-Onor.

Zammit Dimech – il-problema prinċipali li qed jaffaċċja l-kunsill lokali ta' Buġibba hija dik li għandha x'taqsam mal-ġbir ta' l-ammont kbir ta' skart li qed jinġema' f'dawn l-inħawi u għalkemm is-sajf li għadda l-iskart kien qed jinġabar erba' darbiet kuljum f'ħinijiet differenti, xorta baqgħet din il-problema.

Dan qed jiġri prinċipalment minħabba li mhux qed ikun hemm kooperazzjoni biżżejjed mill- pubbliku in ġenerali.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, fid-dawl tad-dettall li għoġbu jagħti l- Ministru fir-rigward ta' sitwazzjonijiet ta' gvern preċedenti Laburista u tal-fatt li l-business community tal-Qawra u Buġibba lmentat li l-pjazza qed titnaddaf pero` lokalitajiet oħra le – naf li l-Ministru jagħti attenzjoni għal ċerta kritika li ssir fil-ġurnali speċjalment meta din tkun indirizzata lill-kunsill lokali, f'dan il-każ ta' San Pawl il-Baħar - jista' almenu jgħidilna x'investigazzjonijiet għamel hu?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jiena dejjem insostni li l-kunsilli lokali m'humiex responsabbli lejja imma lejn il-poplu li jeliġġihom.

Kien hemm persuna li esprimiet il-kritika tagħha fuq il-gazzetta u l-kunsill lokali rrisponda b'mod dettaljat fl-istess gazzetta u semma żewġ punti partikolari; li l- ewwelnett m'huwiex minnu dak li kien qed jingħad u t-tieni, li meta huma ppruvaw jikkoperaw mal-business community billi jagħtuhom erba' sweepers basta tħaddimhom hi, ma sabu ebda kooperazzjoni ta' xejn u rrifjutat li tagħmel dan.

M'huwiex kompitu tiegħi li niġġudika jekk il-kunsill lokali huwiex qed jagħmlu xogħlu sew, dan huwa kompitu tal-poplu stess li jivvutalu.

MR SPEAKER: L-Onor.

Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: 'Il hinn mill-ittra tal-negozjant li qed isemmi l-Ministru kien hemm ukoll sensila ta' ritratti li dehru f"The Malta Independent" ta' ammont ta' skart li kien miġbur f'partijiet ta' Buġibba u l-Qawra.

Ta' min jinnota li f'dawn iz-zoni hemm ċerti areas li huma ndaf filwaqt li oħrajn huma mitluqin.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Kif diġa` għedt, il-kunsill lokali stess ammetta li l- problema kbira li kellu dan is-sajf kellha x'taqsam mal-ġbir ta' skart.

Huma ppruvaw jeliminaw din il-problema billi żiedu l-ammont ta' collection cars u xorta waħda ma rnexxielhomx għax ma kienx hemm kooperazzjoni biżżejjed.

Għax jekk il-pubbliku jiġi mgħarraf li l-iskart se jinġabar fit- tali ħin u hu xorta waħda jibqa' joħorġu x'ħin jidhirlu hu, l-ebda kunsill lokali qatt m'hu se jkollu l-mezzi biex fir-realta` jsolvi din il-problema.

L-edukazzjoni trid issir b'mod ġenerali u mbagħad jiddependi mir- responsabbilta` ta' kull individwu li jikkopera.

MR SPEAKER: L-Onor.

Joseph Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Jista' l-Ministru jagħtini dettalji dwar ix- xogħol ta' tibdil li sar f'Buġibba u l-Qawra matul l-aħħar tliet snin?

Jista' jgħid ukoll jekk il-kunsill lokali ta' San Pawl il-Baħar huwiex jiltaqa' ma' problema ta' finanzi jew ta' management biex ikun jista' jagħmel ix-xogħol li għandu jagħmel?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jekk l-Onor.

Cuschieri jixtieq ikun jaf id-dettalji preċiżi tax-xogħol kollu li sar f'dawn l-inħawi, nitolbu jagħmel domanda bil-miktub.

Nassigurah li l-kunsill lokali ta' San Pawl il-Baħar m'huwiex jiltaqa` ma' problemi finanzjarji.

Fil-fatt kien iltaqa' ma' problemi finanzjarji meta l-gvern ta' l-Onor.

Cuschieri kien qatgħalu l-budget u kien se jiltaqa' ma' problemi finanzjarji akbar kieku l-gvern ta' l-Onor.

Cuschieri għamel kif kien iddeċieda, jiġifieri kieku neħħa Buġibba minn ma' San Pawl il-Baħar u ta lill-kummerċjanti biex imexxuha huma.

MR SPEAKER: L-Onor.

Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nitlob lill-Ministru Gatt iwassal il-messaġġ lill- Ministru Zammit Dimech li fl-għelieqi faċċata tat-traffic lights li jieħdu għal ġo Buġibba hemm problema kbira għax id-drenaġġ qed ifur ġo dawn l- għelieqi u l-bdiewa ilhom għal dawn l-aħħar ġimgħat ma jistgħux jidħlu fihom.

MR SPEAKER: L-Onor.

Noel Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Għalkemm il-Ministru qal li l-kunsilli lokali m'għandhomx problema ta' flus ma qalx jekk għandhomx problema ta' management.

Peress li dan il-kunsill huwa staġnat u m'huwiex qed jindirizza l-problemi kemm tal-komun, kemm tal-bdiewa kif ukoll tal- business community, ma jaħsibx li wasal iż-żmien li almenu nikkonċentraw ftit fuq din is-sitwazzjoni?

Għax fl-opinjoni tiegħi nkunu qed nidħqu bin- nies jekk ngħidu li kollox huwa organizzat meta nafu li jeżistu dawn id- diffikultajiet kbar u permanenti.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Ma nafx kif l-Onor.

Interpellant ħa l-impressjoni li aħna m'aħniex konxji mill-problema li teżisti.

Jiena l-ewwel wieħed li għedt li l-kunsill lokali ta' San Pawl il-Baħar ammetta miegħi stess li f'ċerti areas ma jlaħħaqx ma' l-iskart, jiġifieri huwa aware tal-problema li teżisti u għalkemm ipprova jbiddel il-ħinijiet tas-servizz għal kulħadd b'mod differenti, fir-realta` sab problema oħra.

Id-diversi ħwienet u lukandi baqgħu ma kkoperawx u qed joħorġu l-boroż biż-żibel f'ħinijiet li jidhrilhom huma.

Dan iħallilek l-art imtebba', iż-żibel jinxtered ma' kullimkien minħabba fil-qtates u allura din il-problema ma tistax tiġi solvuta jekk ma tikkonvinċix lin-nies biex jikkoperaw.

Kellna bżonn f'dan il-pajjiż ma nitfgħux dejjem il-ħtija fuq min għandu l- obbligu jagħti s-servizz.

Trid tqis li f'dawn l-inħawi hemm popolazzjoni kbira, hemm ħafna ħwienet u stabbilimenti li joħorġulek ammont enormi ta' skart x'ħin jaqbel lilhom mingħajr ebda rispett lejn il-komunita` u dan kollu jrendi diffikulta` kbira lil min jagħti s-servizz.

U allura din ma tkunx biss kwestjoni ta' management imma tkun kwestjoni ta' kemm kull wieħed u kull waħda minna aħna konxji mill-obbligi tagħna lejn il-komunita` u lejn kulmin joqgħod fl-inħawi.

MR SPEAKER: L-Onor.

Joseph Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Teżisti xi sistema biex f'każ li kunsill lokali jiltaqa' ma' problema li ma jkunx jista' jsolviha waħdu, speċjalment f'lokalitajiet kbar bħal San Pawl il-Baħar, Ta' Sliema u San Ġiljan, tingħatalu għajnuna jew assistenza diretta mill-gvern ċentrali?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: L-unika darba fejn ġiet affaċċjata din il-problema kienet meta kellna l-istrajk tal-ġbir ta' l-iskart domestiku u allura hemmhekk f'ċerti partijiet indaħal il-gvern direttament u ta l-għajnuna lill-kunsill lokali għall-ġbir ta' l-iskart.

Fil-każ ta' San Pawl il-Baħar ma teżistix din il-problema.

Il-kunsill żied is-servizz tiegħu għas-sajf, anzi irduppjah jekk mhux ittriplah, pero` billi kulħadd irid jibqa` jopera bil-kumdita` tiegħu ...

Fil-fatt lill- establishments kienu qed imorru jiġbrulhom l-iskart fit-3.00 a.m. biex żgur ma jiddisturbawlhomx iċ-ċiklu ta' meta jaħdmu, imma mbagħad m'hemmx x'tagħmel jekk ikollok commercial establishment li jibqa' jinsisti li l- ħmieġ tiegħu, inkluż l-iswill, joħorġu f'nofsinhar, bix-xemx tiżreġ u t- turisti mexjin!

Jiġifieri l-kunsill lokali ta' San Pawl il-Baħar ma laħħaqx mhux għax ma kellux il-mezzi.

Jien nassigura lill-Onor.

Interpellant li dawn għandhom mezzi finanzjarji.

Fil-fatt huwa wieħed mill-aktar kunsilli li għandu budget qawwi u li jimmaniġġja l-accounts tajbin.

Lesta s-sistema biex jiżgura li għandu collection at differernt times skond il-patterns normali tan-nies imma jekk imbagħad kulħadd jassumi li m'għandu l-ebda responsabbilta` ta' xejn u lejn ħadd, allura l-ebda kunsill u l-ebda gvern ma qatt jista' jkollu sistemi effiċjenti!

Għax l-unika vera sistema mbagħad hi li jew tqabbad lill-pulizija u l-wardens biex jibdew iħarrku lin- nies direttament jew inkella trid tibda tagħlaq l-istabbilimenti.

Imbagħad probabbilment nibdew niġu f'din il-Kamra nattakkaw lill-gvern għax għalaqna l-istabbilimenti għax xi ħadd ġie jitmellaħ u tefa' iż-żibel barra!

MR SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Jista' l-Ministru jgħidli jekk jeżistux bye-laws mill-kunsill lokali ta' San Pawl il-Baħar biex jinforza aktar il-liġi fil- konfront ta' l-istabbilimenti?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: M'għandek bżonn l-ebda bye-law għax hemm il-liġi ġenerali.

MR SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Imma l-liġi ġenerali ma tirrestrinġikx f'liema ħinijiet trid toħroġ l-iskart u safejn naf jien ir-regolamenti permezz ta' bye-laws iridu jsiru.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-liġi tgħid li inti għandek toħroġ l-iskart within a reasonable time of collection.

Issa l-interpretazzjoni tal-qrati ta' reasonable time of collection hija ta' one hour within the advised times.

Jekk il-kunsill lokali jgħid li l-collection car se tgħaddi f'nofsinhar, inti tista' toħroġ l-iskart bejn il-11:00a.m. u nofsinhar.

Dik hija l- interpretazzjoni tal-liġi fejn waħħlu n-nies fuqha.

Barra minn hekk hemm ukoll il-liġi ġenerali li tgħidlek li l-commercial establishments suppost lanqas jinġabrilhom l-iskart.

Jiġifieri dawn jistgħu jirrifjutaw li jiġbru l-iskart tal-commercial establishments.

Immaġina x'tagħmel in-naħa l-oħra kieku nieħdu l-attitudni li napplikaw il- liġi!

MR SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Fid-diskors li għamel f'dan il-Parlament il- Ministru għat-turiżmu ħabbar li mal-liċenzja tas-sena d-dieħla ta' l- istabbilimenti, restaurants u lukandiera jrid jiġi ppreżentat il-kuntratt li dawn iridu jifformolaw ma' kumpannija tal-ġbir ta' l-iskart minn qabel inkella ma tiġix mġedda l-liċenzja.

F'dan il-kontest, jista' il-Ministru jgħid jekk hux qed isir koordinament bejn il-ministeru tal-kunsilli lokali, bejn il-ministeru għall-ambjent u l-istess ministeru għat-turiżmu?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-problema f'dan il-pajjiż m'hijiex la l-liġijiet, la r-regolamenti u lanqas il-koordinament.

Il-problema f'dan il-pajjiż huwa l-enforcement għax fil-fatt dan il-kuntratt suppost diġa` jeżisti bil- liġi.

Il-commercial establishment huma obbligati f'parti mill-kondizzjoni li jkollu kuntrattur biex jeħodlu s-swill, jiġifieri suppost diġa` għandu kuntrattur.

Il-problema m'hijiex li tippreżenta l-kuntratt għax dan kulħadd se jippreżentahulek mal-liċenzja, imma min se jinforzah?

Dan ifisser li jien se mmur wara l-istabbiliment "X" li għandu l-kuntratt miegħi biex nara li jmur jiġbor dak l-iswill kuljum.

Din hija d- diffikulta` prattika.

F'dan il-pajjiż il-problema hija kif se nenforzaw fuq kulħadd.

Pero` mbagħad jaf sew l-Onor.

Cuschieri li malli tibda tenforza liġijiet li ilhom hemm xi 20 jew 40 sena, iqum storbju sħiħ u probabbilment nibdew ngħidu li rridu nagħmlu kampanja ta' edukazzjoni, qisna m'għamilniex kampanja ta' edukazzjoni f'dawn l-aħħar 20 sena fuq li ma narmux il-pakkett tas- sigarretti barra, fuq li ma nitfgħux il-karti fit-triq, fuq li ma noħorġux iż-żibel f'ħinijiet li m'għandniex noħorġu!

U mbagħad wara li nispiċċaw nagħmlu l-kampanja ta' edukazzjoni ngħidu: Imma issa ilna 20 sena ma nagħmlu xejn fuqha din il-ħaġa, se nagħmlu kollox f'daqqa issa!

Ejja nagħmlu kollox bil-mod il-mod u nagħmluhom fuq il-ħames snin li ġejjin!

Jew irridu is-serjeta` jew ma rridux is-serjeta`!

Din il-veru deċiżjoni li ħafna drabi n-naħa l-oħra ma tridx tieħu għax konvenjentement qiegħda fl- oppożizzjoni!

MR SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Jista' l-Ministru jgħid kif wasal għal din l- aħħar parti tal-konklużjoni?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Billi għandi moħħ biex naħseb u n-naħa l-oħra hija ċarissima kif timxi, ma tantx trid għerf kbir biex tasal għal din il- konklużjoni!

SERVIZZI PUBBLIĊI - RIFORMA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Ministru jgħid kemm-il rapport ressqet il-kummissjoni għar-riforma tas- servizz pubbliku li ħatar fis-27 ta' Mejju 1988?

Kemm-il rakkmandazzjoni ressqet din il-kummissjoni biex is-servizz ċivili jsir aktar effiċjenti u effettiv?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Il-kummissjoni għar-riforma tas-servizz pubbliku ressqet rapport wieħed bit-titolu "A new Public Service for Malta" li ħareġ fi tliet partijiet:

Dawn huma:-

"A Report on the Organisation of the Public Services"

"Supplementary Papers"

"Further Proposals on Administrative Structures, Grading, Staff Development, Selection and Compensation"

Dawn il-partijiet ħarġu f'Lulju ta' l-1989, f'Jannar ta' l-1990, u fi Frar ta' l-1990 rispettivament.

Il-Kummissjoni ressqet numru kbir ta' rakkmandazzjonijiet fl-ewwel u fit- tielet parti tar-rapport u dawn jinsabu miġburin f'sommarju fil-parti rispettiva.

Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-ewwel parti tar-rapport tqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra f'seduta nru.

326 nhar il-15 ta' Diċembru, 1989.

Iż- żewġ partijiet l-oħra tqiegħdu f'seduta 369 nhar l-14 ta' Mejju, 1990.

MR SPEAKER: L-Onor.

Evarist Bartolo, domanda supplimentari.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Jikkonsidra l-Prim Ministru li l-gvern jagħmel evalwazzjoni ta' xi twettaq u ma twettaqx f'dawk ir-rakkmandazzjonijiet li saru?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jien niftakar li kont ingħatajt pariri biex il- gvern jiddeċiedi liema rakkmandazzjonijiet kien sejjer jilqa' jew le wara l- preżentazzjoni tar-rapporti.

Jien ridt li nkun iktar prammatiku u għedt li l-iskop tal-kummissjoni kien li jindika kif jistgħu jsiru riformi u ppreferejt li ċerti deċiżjonijiet in konnessjoni mar-rapporti jittieħdu mal- ewwel, per eżempju, li twaqqfu l-MPO u l-SDO u bdew jaħdmu, imbagħad, as we went along, bdejna nipprovaw inpoġġu fil-prattika ħafna mir- rakkmandazzjonijiet.

Naturalment wieħed jista' jirrevedi r-rapporti u jgħid li sal-lum twettqu dawn ir-rakkmandazzjonijiet, però naħseb li l-importanza tar-rapport tal- kummissjoni kien kultura ta' riforma fis-civil service.

M'adottajniex kollox kif ġie suġġerit u fi żmien qasir, imma bdejna nadottaw man mano li beda jgħaddi ż-żmien.

Per eżempju, waħda mir-rakkmandazzjonijiet kienet li jkun hemm performance agreements u effettivament in-nomini ta' kapijiet ta' dipartimenti ma jsirux iktar darba u tibqa' hemm sakemm tirtira, iżda kulħadd isir b'kuntratt ta' tliet snin.

Naħseb li ħafna mir-rakkmandazzjonijiet illum ġew attwati.

Dan huwa eżerċizzju li jista' jagħmlu kulħadd, jiġifieri nista' nqabbad lil xi ħadd biex jiċċekkja kemm ġew attwati rakkmandazzjonijiet sal-lum.

Però nassigura li minn dak iż-żmien sal-lum, parti kbira tar-riformi li saru u qed jitwettqu fis-civil service huma riżultat tar-rakkmandazzjonijiet li kienu saru.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Viċi Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Rapport Annwali ta' l-Awtorita' tad-Djar għas-sena 2000-2001 u estimi tad-dħul u nfiq għas-sena 2001-2002;

Avviż Legali Nru 287 ta' l-2001 - Ordni ta' l-2001 dwar l-Awtorita' tad-Djar (Trasferiment ta' Proprjeta') (Nru 4);

Avviż Legali Nru 288 ta' l-2001 - Regolamenti ta' l-2001 dwar il- Fond Ċentrali tal-Koperativi għar-rigward ta' Soċjetajiet Koperativi;

Tabella li turi l-għadd ta' nies li bdew jirreġistraw għax-xogħol bejn Jannar u Ottubru 2001, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 29704;

Tagħrif dwar l-għadd ta' persuni li nqatgħu mill-ewwel parti tar- Reġistru tax-Xogħol bejn Jannar u Ottubru 2001, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 29709; u

Tabella li turi l-għadd ta' postijiet allokati mid-Dipartiment għall- Akkomodazzjoni Soċjali, skond kull lokalita', matul l-2001, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 29851.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

K.L.B.L. 20/17/2001 - Bye-Laws ta' l-2001 dwar Użu ta' l-Informatika (Kunsill Lokali Gudja);

f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar l-għadd ta' purtinara li jaħdmu full-time fi skejjel primarji tal-Gvern, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 29706;

f'isem il-Ministru ta' l-Intern inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 289 ta' l-2001 - Regolamenti ta' l-2001 li jemendaw ir-Regolamenti dwar il-Komputerizzazzjoni, Spezzjoni u Riċerki fir- Reġistru Pubbliku; u

f'isem il-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni qiegħed fuq il-Medja tal- Kamra:

Lista ta' toroq li fuqhom sar xogħol matul l-2001, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 29707.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-PATRIMONJU KULTURALI

CULTURAL HERITAGE BILL

L-ordni għal Kumitat ġie moqri

FIL-KUMITAT

L-Onor.

Michael Bonnici, President tal-Kumitati, jippresjedi.

(Ikompli mill-14 ta' Novembru, 2001)

Klawsola 8 - Aġenzija operattiva.

Clause 8 - Operating agency.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru Austin Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Chairman, il-Ministru Galea għaddieli draft ta' emenda għal din il-klawsola li tgħid hekk:

Klawsola 8 għandha tiġi emendata kif ġej:

a) minnufih fi tmiem subklawsola (1) għandhom jiżdiedu l-kliem "Il- missjoni ta' l-Aġenzija tkun li tiżgura li dawk l-elementi tal- patrimonju kulturali fdati lilha jkunu protetti u jsiru aċċessibbli għall-pubbliku, kif provdut f'dan l-Att.";

b) subklawsola (4) għandha tiġi emendata kif ġej:-

i) f'paragrafu (a), minflok il-kliem "ta' valur kulturali," għandhom jidħlu l-kliem "li jifformaw parti mill-patrimonju kulturali,";

ii) minflok paragrafu (d) għandu jidħol dan li ġej:

"(d) li tikkoordina ma' l-Awtorita' dwar it-Turiżmu ta' Malta, ma' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar u ma' korpi oħra involuti, miżuri li jitqiesu meħtieġa sabiex oġġetti, siti u bini ta' patrimonju kulturali jkunu protetti u jsiru aċċessibbli permezz ta' kull konservazzjoni, restawr, esibizzjoni u promozzjoni meħtieġa;";

(iii) fil-paragrafu (f), minflok il-kliem "li tassisti lill- Kunsilli Lokali" għandhom jidħlu l-kliem "f'koordinazzjoni mas- Sovrintendenza, li tassisti u tagħti parir, kif ikun meħtieġ, lill- Kunsilli Lokali";

c) subklawsola (5) paragrafu (a) għandu jiġi emendat fit-test Malti tiegħu billi minflok il-kliem "tqegħid fis-suq" għandhom jidħlu l- kliem "marketing".

Clause 8 shall be amended as follows:-

a) immediately at the end of subclause (1) there shall be added the words "The mission of the Agency is to ensure that those elements of the cultural heritage entrusted to it are protected and made accessible to the public as defined in this Act.";

b) subclause (4) shall be amended as follows:

i) in paragraph (a), for the words "of cultural value," there shall be substituted the words "forming part of the cultural heritage,";

ii) for paragraph (d) there shall be substituted the following:

"(d) to co-ordinate with the Malta Tourism Authority, the Planning Authority and other pertinent bodies, measures which are deemed necessary so that objects, sites and buildings forming part of the cultural heritage are protected and made accessible through any necessary conservation, restoration, exhibition and promotion;";

(iii) in paragraph (f) for the words "to assist Local Councils" there shall be substituted the words "in co-ordination with the Superintendence, assist and advise as necessary, Local Councils";

c) in the Maltese text of subclause (5) paragraph (a) for the words "tqegħid fis-suq" there shall be substituted the word "marketing".

THE CHAIRMAN: Hemm rimarki?

L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Fl-aħħar seduta l-ministru kien qiegħed jagħmel spjega fiex tikkonsisti din il-klawsola għaliex issa ġejna għal parti importanti ħafna, l-istruttura ta' l-aġenzija operattiva li se timmaniġġja s-siti.

Jien għandi sensila ta' mistoqsijiet x'nagħmel, imma forsi l-ewwel irid jagħmel l-ispjega l-ministru.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Chairman, kif qal tajjeb l-Onor.

Bartolo, apparti s- sovrintendenza, din il-klawsola tintroduċi l-ewwel istituzzjoni li hija body corporate established by law.

Din hija xi ħaġa ġdida wkoll fis-sens li l-aġenzija operattiva se tkun korporazzjoni pubblika.

Meta ngħidu korporazzjoni pubblika tfisser xi ħaġa tal-gvern li hija stabbilita b'liġi u li jkollha personalità ġuridika distinta mill-gvern innifsu u mill-membri li jikkomponuha.

Allura bħala tali għandha ċerti drittijiet legali li joħorġu mil-liġi.

Ħalli nagħti eżempju wieħed biss ta' vantaġġ li tkun public corporation; li proprjetà tal-gvern tkun tista' tgħaddiha lil public corporation mingħajr il-bżonn ta' kwalunkwe forma ta' sejħa għall-offerti peress li hija korporazzjoni pubblika.

L-istess bħalma nagħmlu fil-każ tal- kunsilli lokali.

Ikollha wkoll il-proċedura tagħha ta' recruitment, dejjem soġġetta għal artiklu 110 tal-Kostituzzjoni, imma bħall-korpi mwaqqfin b'liġi għandha iktar flessibilità.

Subklawsola (3) ta' l-istess klawsola titkellem dwar rappreżentanza legali u ġudizzjarja li qiegħda f'idejn il-President ta' l-aġenzija.

Imbagħad hemm il-funzjonijiet li dwarhom se nagħmlu xi emendi, partikolarment għal paragrafu (a) fejn hemm il-kliem "imqiegħda fis-suq" bħala traduzzjoni tal- kelma marketing.

Peress li "mqiegħda fis-suq" tista' tfisser li nistgħu nbigħu l-proprjetà kulturali, biex żgur ħadd ma jinterpretaha hekk, se ndaħħlu l-kelma bl-Ingliż "marketing".

Anke lili kienu ġibduli l- attenzjoni xi nies dwar dan u jien kont għedt lill-ministru.

Fil-fatt se ssir din l-emenda fis-sens li kull fejn jidher il-kliem "tqegħid fis-suq", kemm fis-subklawsola (4) u kemm fis-subklawsola (5), għandha tidħol il- kelma "marketing".

F'subklawsola (5) jingħad li l-aġenzija operattiva tista', bl-approvazzjoni bil-miktub tal-ministru, u f'konsultazzjoni mas-sovrintendent, tiddelega l- funzjonijiet tagħha lil xi enti eżistenti jew lil xi enti li għad trid tiġi mwaqqfa, sew pubblika sew privata.

Għalhekk il-ministru għandu l- intenzjoni jagħti struzzjonijiet biex ċerti poteri li jolqtu l-patrimonju kulturali f'Għawdex jiġu delegati għal aġenzija f'Għawdex.

Però dan ma jfissirx li jkollna aġenzija oħra separata.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Lil hinn mill-konsiderazzjonijiet ta' prinċipju għaliex issa, kif iddiskutejna anke fuq is-sovrintendenza, irridu nħarsu lejn il-parti operattiva ta' dak li qed niddiskutu.

Ħalli niġi għall-punt li nixtieq nagħmel hawnhekk.

Fl-aħħar seduta, meta bdejna nitkellmu fuq is- sovrintendenza l-ministru spjega li qed isir eżerċizzju biex jintgħażlu n- nies li jaħsbu li l-aktar li huma idonei biex imorru fil-qasam tas- sovrintendenza u dawk li għandhom il-kwalitajiet meħtieġa biex ikunu fl- aġenzija.

Ma nafx jekk fil-briefing file tal-ministru hemmx xi informazzjoni fuq x'konsultazzjonijiet saru s'issa ma' l-impjegati u ma' l- uffiċjali involuti u mal-unions biex jispjegawlhom eżatt x'inhi l-aġenzija li se titwaqqaf.

Għaliex jekk qed ninterpreta tajjeb dak li nisma' minn diversi individwi li huma involuti, tneħħi xi laqgħa jew tnejn, ma sarux laqgħat fejn ġie spjegat eżatt x'inhi l-aġenzija li se titwaqqaf.

Qabel inkompli bil-mistoqsijiet tiegħi, ikun aħjar li l-Ministru Borg jgħid jekk għandux informazzjoni dwar xi laqgħat li setgħu saru.

Jien għandi informazzjoni li s'issa saru xi żewġ laqgħat, imma ħadt l-impressjoni li hemm ħafna inċertezza, għalkemm nifhem li kull bidla ġġib ċerta anzjetà u inċertezza.

U naħseb li hemm anzjetà li hija pożittiva għax tajjeb li ninbidlu u tajjeb li nilqgħu għal sfidi ġodda għax dak li qed nagħmlu mhux bilfors huwa l-aħjar mod kif immexxu.

Imma meta tiġi biex twaqqaf struttura ġdida u qed tara l-funzjonijiet ġodda li se tagħmel, ma tkunx idea tajba, speċjalment meta l-ministru diġà ta l-impressjoni li għas- sovrintendenza se juża n-nies li diġà għandu, li jagħmel l-istess fil-każ ta' l-aġenzija operattiva, jew se jiġu nies minn barra s-settur pubbliku?

THE CHAIRMAN: Il-ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Chairman, għal din il-kwestjoni li għadu kemm qajjem l-Onor.

Bartolo, iktar tard fi klawsola 18 hemm previst kif uffiċjali pubbliċi jkunu jistgħu jiġu assenjati doveri ma' l-aġenzija.

Jien ma naħsibx li din il-klawsola saret biex ikollna klawsola ta' valur akkademiku biss, imma biex tintuża.

Jiġifieri żgur m'hijiex eskluża l- possibbiltà li din l-aġenzija operattiva ddaħħal nies skond il- Kostituzzjoni, jiġifieri by public call, biex jidħlu mal-korporazzjoni pubblika, però nemmen ukoll li jkunu jistgħu jiġu assenjati nies, li llum jaħdmu mal-gvern, li huma idonei biex ikunu ma' l-aġenzija operattiva.

Anzi skond it-text tal-liġi - sakemm ma nbiddluhx - l-intenzjoni hija li jordna.

Infatti klawsola 18 tgħid li l-Prim Ministru jista', fuq talba ta' xi entità, minn żmien għal żmien jordna li uffiċjal pubbliku jiġi mqabbad jaqdi dmirijiet ma' l-entità f'dik il-kariga u minn dik id-data li tista' tkun speċifikata fl-ordni.

Naturalment meta jagħmel hekk qed tiggarantilu wkoll ċerti drittijiet, fosthom drittijiet ta' pensjoni u l-istatus ta' uffiċjal pubbliku.

Meta jiġri hekk dak l-uffiċjal pubbliku jkun taħt l- awtorità amministrattiva u l-kontroll ta' l-entità.

Imma għal kull skop ieħor għandu jibqa' jitqies u jkun trattat bħala uffiċjal pubbliku.

Jiġifieri f'każ li dan ikun se jitkeċċa, ikun irid jgħaddi mill-proċedura tal-Public Service Commission.

Allura veru li jista' jiġi ordnat li jmur jagħmel doveri ma' l-aġenzija operattiva, però hu jibqa' uffiċjal pubbliku sakemm ma jiddeċidix li jitlaq minn mal-gvern u jidħol ma' l-aġenzija operattiva.

Jidhirli li dawn il-klawsoli li qegħdin fit-Taqsima IV tista' ssibhom f'diversi korporazzjonijiet pubbliċi ġodda li twaqqfu matul dawn l-aħħar snin.

Naqbel ma' l-Onor.

Bartolo li wieħed irid jispjega lil dak li jkun x'inhuma l-funzjonijiet, għax jekk bniedem tordnalu jmur hemmhekk kontra qalbu, xorta ma tkun solvejt xejn.

Però naħseb li d-drittijiet tiegħu huma protetti b'mod sodisfaċenti fit-Taqsima IV.

Żgur m'hijiex l-intenzjoni tal- gvern li uffiċjal pubbliku, li jkun idoneu għall-aġenzija operattiva, ma jiġix ordnat imur hemmhekk sempliċement għall-gost u l-pjaċir li jidħol xi ħadd minn barra.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru Austin Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Forsi nista' nżid iktar fuq il-lat prattiku.

Jien tkellimt ma' l-esperti tal-ministru u nformawni li s'issa nżammu laqgħa jew tnejn, kif qal l-Onor.

Bartolo, fejn ġiet spjegata lill-ħaddiema l-liġi kif drafted.

Nista' nimmaġina li liġi ma tantx tiġi spjegata bl-iktar mod ta' komunikazzjoni faċli li jifhem kulħadd.

Però l-intenzjoni kienet li wara dik l-ispjega l-ministeru jistenna li l-liġi tiġi kristallizzata biex ikunu ċerti kif se tkun finalment għax ħafna drabi, jekk tibda titkellem kmieni wisq, forsi tibda tgħolli xi aspettattivi dwar kif se taħdem, imbagħad jekk tbiddel xi ħaġa meta l-liġi tiġi fil-parlament jibdew jistaqsuk għalfejn biddiltha.

Allura l-intenzjoni kienet li ladarba tiġi kristallizzata l- liġi f'dan l-istadju, minn hemm 'il quddiem jibdew numru ta' laqgħat żgħar biex jiġi spjegat is-set-up futur, u se jkun hemm perjodu komdu ta' tranżizzjoni fejn il-ħaddiema jkunu jistgħu jistaqsu domandi u jaraw jekk jaqblilhomx jispostjaw ruħhom.

Dawn se jkollhom żmien diċenti biex jieħdu deċiżjon li trid tkun deċiżjoni informata, kif qal l-Onor.

Bartolo.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Ma rridx ninftiehem li qed inqajjem dawn il-punti sempliċement b'mod akkademiku.

Ħalli nispjega għaliex.

Mill-mod kif ippreżenta dan l-abbozz ta' liġi l-gvern u kemm mid-diskussjoni li kellna s'issa f'din il-Kamra - u jidhirli li hija diskussjoni li qed tħalli l- frott għax il-liġi qed tiġi enriched mhux ħażin - jidher li se naqilbu paġna ġdida dwar il-mod kif se nħarsu l-wirt storiku u kulturali tagħna.

Jien qed nifhem li meta niġu biex naqilbu paġna ġdida, jekk jista' jkun irridu nitbiegħdu mill-vizzju li għandna f'Malta li paġna ġdida tfisser li "Ġamri" tibda ssejjaħlu "Jimmy".

Fil-każ ta' din il-liġi jien fhimt li issa d-dipartiment tal-mużewijiet se jiġi xolt.

Jiġifieri mhix kwestjoni li qed inżommu d-dipartiment tal- mużewijiet u mbagħad nagħtuhom iċ-ċans li min irid imur ma' l-aġenzija u min irid jibqa' mad-dipartiment tal-mużewijiet.

Jien qed nifhem li d- dipartiment tal-mużewijiet se jiġi xolt.

Għat-tieni mistoqsija li għandi ma nippretendix li jirrisponduni la l-Onor.

Gatt u lanqas l-Onor.

Borg għaliex il-ministru Galea jista' jgħidli, imma nifhem ir-raġuni għaliex mhux qiegħed hawn.

Tajjeb li mar jiċċelebra l- gradwazzjoni tat-tifla tiegħu.

Hekk jonqos issa, li nċaħħduhom f'dawn il- mumenti!

Mhux biżżejjed inċaħħduhom lit-tfal tagħna!

Allura żgur li mhux qed ngħid dan b'xi kritika għall-fatt li l-ministru Galea m'huwiex hawn.

Il-punt li nixtieq nagħmel huwa li issa qed ngħidu li se naqilbu paġna ġdida, allura meta jiġu biex jintgħażlu n-nies għal ma' l-aġenzija xi kriterji se jintużaw?

Safejn naf jien, diġà saru xi laqgħat - li mill- informazzjoni li għandi jien ma kenux ma' l-impjegati nfushom jew ma' l- uffiċjali nvoluti - fejn diġà qed tinġabar lista ta' min se jintgħażel biex imur ma' l-aġenzija.

Allura l-mistoqsija tiegħi hi: Xi kriterju qed jintuża?

U qed ngħid dan għax biex naqilbu paġna ġdida hemm bżonn li jittieħdu ċerti passi u li l-għażla ssir bil-għaqal.

L-ewwelnett sinċerament nawgura li kemm jista' jkun l-għażla ma ssirx fuq il-bażi tan-networks personali ta' min hu ħabib ma' min hu ħabib.

Dik il- problema kienet teżisti u għadha teżisti.

Issa li se jsir il-pass il-ġdid, naħseb li ma jagħmilx ġid li ċerti nies mid-dipartiment tal-mużewijiet imorru fl-aġenzija.

Se nitkellem ċar mingħajr ma nsemmi individwi għax hemm każ li għadu sub judice.

Imma kien hemm nies u għad hemm nies li fuqhom hemm - ħalli nuża kelma prudenti - suspett li fix-xogħol ta' management li jagħmlu fil-mużewijiet, il-flus li suppost imorru fil-fondi pubbliċi jispiċċaw imorru fil-but privat.

Fis-snin li għaddew, meta saru raids għall-għarrieda biex wieħed jiċċekkja d-dħul fil-mużewijiet - għax il-privatizzazzjoni fuq livell politiku u nazzjonali ndumu biex nagħmluha, imma fil-ħajja ta' kuljum hemm kampanja qawwija mhux ħażin ta' privatizzazzjoni għax il-boundaries bejn il-privat u l-pubbliku f'dawn l-affarijiet ma jeżistux - in-nies tad-dipartiment li qegħdin hawnhekk jistgħu jikkonfermaw kif, per eżempju, minn Ottubru ta' l- 1996 għal Ottubru, 1997, il-qabża tad-dħul kienet minn Lm70,000 għal Lm113,000, qabża ta' 60%.

Dan ma jfissirx li daħħlu 60% iktar, imma jfisser li l-flus marru fejn kellhom imorru.

Mr Chairman, il-punt li rrid nagħmel huwa li jekk aħna flok dipartiment se nagħmlu aġenzija u se nibqgħu bil-vizzji ta' qabel inutli niġu hawn ġew inbiddlu l-liġijiet u nbiddlu l-ismijiet għax se jkollna l-istess problema.

Qed ngħid hekk għax, jekk jien informat tajjeb, dawn in-nies - li nerġa' ngħid ma rridx niġġudikahom jien għax huma sub judice - ma tantx jidhru li huma inkwetati li se ssir xi bidla fejn huma se jispiċċaw mix-xogħol li qed jagħmlu.

Ħalli nagħmilha ċara li ma nippretendix li din se tkun fil-liġi.

Ma nistgħux nagħmlu klawsola biex ngħidu li l-ħallelin ma jintgħażlux biex imorru fl-aġenzija.

Imma ejja noqogħdu attenti li l-ewwelnett l-għażla tkun kemm jista' jkun ċara u skond kriterji trasparenti għaliex jekk isiru l-listi tal-ħbieb it-taqliba li se nagħmlu mhux se sservi għall-ġid jew ma sservi għal xejn.

Jien ma nafx jekk f'laqgħa minnhom, fejn kienu preżenti l-impjegati u spjegawlhom kif se taħdem l-aġenzija, sarx xi diskors mill-Ministru Galea li min imur ma' l-aġenzija mhux se jkollu ċans imur lura fl-impjieg mal- gvern.

Imbagħad ikollhom jirriżenjaw mill-impjieg pubbliku.

Qed nistaqsi dan għaliex meta tkellimna fuq is-sovrintendenza l-Ministru Galea ta l- impressjoni li se jkun hemm iċ-ċans li jmorru lura, imma dak forsi kien fil- każ tas-sovrintendenza u fil-każ tas-sovrintendent.

F'dak il-każ jien nifhem li jrid ikollu dik l-option available.

Ma nafx l-Onor.

Borg għandux l-informazzjoni jekk min imur ma' l-aġenzija hux se jkun jista' jmur lura mal-gvern.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Chairman, ħalli nagħmlu distinzjoni.

Se jkun hemm nies li se jidħlu bħala impjegati tal-korporazzjoni pubblika minn barra, skond il-proċedura stabbilita fil-Kostituzzjoni ta' call for applications.

Ħadd m'għandu jaħseb li l-korporazzjonijiet pubbliċi jistgħu jaqbdu lil xi ħadd mit-triq u jgħidulu li minn għada se jkun is-sovrintendent.

Veru li mhux se jiġu impjegati through the PSC, imma xorta waħda l-Kostituzzjoni tgħid li jekk f'xi korp pubbliku - anke jekk ma jkunx dipartiment tal- gvern, għax dan m'huwiex dipartiment tal-gvern - jagħżel li jimpjega n-nies irid jew ikun hemm eżami pubbliku jew inkella mil-labour office.

Dawk huma ż-żewġ sorsi ta' impjieg mal-gvern.

Naturalment min jiġi impjegat b'dan il- mod jista' jaħdem ma' l-aġenzija biss, jiġifieri ma jistax jippretendi li mbagħad imur mal-gvern għax dak ikun ġie impjegat ma' l-aġenzija jew mas- sovrintendenza.

Jien naħseb li l-Onor.

Bartolo qed jistaqsini dwar dawk l-uffiċjali pubbliċi li jiġu ordnati mill-prim ministru, kif hemm stabbilit fi klawsola 18, biex imorru jaħdmu ma' l-aġenzija.

Klawsola 18 tirrispondi din id- domanda, jiġifieri li veru li meta jiġu hekk ordnati dawn amministrattivament jaqgħu taħt il-kontroll ta' l-aġenzija jew tal- korporazzjoni pubblika, iżda xorta jibqa' uffiċjal pubbliku.

Però jekk is- substantive salary tiegħu mal-korporazzjoni pubblika tkun ogħla mis-salarju li għandu mal-gvern, dan jista' jippreferi li jinża l-protective cover li għandhom l-uffiċjali pubbliċi bil-Kostituzzjoni, u jidħol mal-korporazzjoni pubblika.

Imma sakemm ma jagħmilx hekk jibqa' uffiċjal pubbliku.

Veru li mbagħad hemm subklawsola (4) ta' klawsola 18 li tgħid:

"Without prejudice to the generality of the foregoing, a public officer detailed for duty as aforesaid -

(a) shall not during the time while such officer is so detailed -

(i) be precluded from applying for a transfer to a department of the Government in accordance with the terms and conditions of service attached to the appointment under the Government held by that public officer at a date on which he was detailed for duty;"

Allura, minkejja li qiegħed ma' l-aġenzija operattiva, uffiċjal pubbliku jista' japplika għal transfer ma' dipartiment tal-gvern, u meta jkun impjegat ma' dik l-aġenzija ma jistax ikollu rimunerazzjoni inqas favorevoli minn dik li għandu mal-gvern.

S'issa l-esperjenza wrietna li kull min telaq minn dipartiment tal-gvern u mar ma' korporazzjoni pubblika jew baqa' fejn kien jew mar aħjar.

Ma naf lil ħadd li telaq minn ma' dipartiment tal-gvern u ħa salarju agħar minn dak li kellu.

Imbagħad f'paragrafu (b) insibu fid-dettall il-garanziji tal-pensjoni li għandhom l- impjegati tal-gvern.

Jiġifieri t-tweġiba għall-mistoqsija ta' l-Onor.

Bartolo hija iva.

THE CHAIRMAN: Ma nafx jekk dan li qed jgħid il-ministru japplikax għat- tielet kategorija.

Għandna l-kategorija ta' dawk li jiġu reklutati minn barra wara li tkun saret call for applications, jiġifieri dawn ma jkunux f'impjieg pubbliku.

Imbagħad hemm l-impjegati li l-prim ministru jista' jordnalhom biex imorru f'dak l-impjieg, u hemm it-tielet kategorija, dawk li diġà qegħdin mad-dipartiment tal-mużewijiet u se jingħataw iċ-ċans li jmorru ma' l-aġenzija.

Jien qed nifhem li malli jmorru ma' l-aġenzija jsiru impjegati tagħha u ma jistgħu jerġgħu jmorru lura f'dipartiment governattiv.

Fil-laqgħa li saret għall-impjegati fis-sajf li għadda spjegawlhom li min qiegħed mad-dipartiment tal-mużewijiet u jintgħażel biex imur ma' l-aġenzija, imbagħad ma jistax jitlob li jmur jaħdem f'xi dipartiment tal-gvern ieħor.

Jien fhimt li qalulhom li se jsiru impjegati ta' l-aġenzija u daqshekk.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru Austin Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Ovvjament jien ma nafx x'intqal fil-laqgħa, però ħalli nġib analoġija mill-awtorità tat-turiżmu.

Aħna qgħadna attenti li d- drafting ta' dawn l-awtoritajiet kollha jkun kollu l-istess ħalli ma jkollniex problemi ta' interpretazzjoni.

Allura se nġib l-analoġija ta' x'ġara fl-awtorità dwar il-komunikazzjoni, fl-awtorità tar-riżorsi, fl- awtorità tat-turiżmu u l-oħrajn.

L-enti l-ġdida ħarġet talbiet għal impjiegi magħha.

Dawn mhux dejjem ħarġithom għan-nies minn barra, imma ġieli ħarġithom għall-ex-impjegati tad-dipartiment biss.

Il-liġi ma teskludix li dik l-enti, per eżempju, tgħid li għandha bżonn erba' museum managers u minflok toħroġ call for applications minn barra toħroġ sejħa għall-ħaddiema tad-dipartiment tal-mużew biss, bħala kariga fl-enti.

U min japplika għaliha jkun irid jirriżenja minn mal-gvern u jidħol ma' l-enti.

F'dak il-każ dak li jkun ma jkunx jista' jirriverti.

Imbagħad hemm il-każ l-ieħor fejn l-enti tista' tiddeċiedi li fil-grad ta' museum attendant - ma nafx jeżistix - m'hemmx bżonn tagħmel call for applications minn barra, u allura titlob lill-prim ministru biex jordna li l-museum attendants li hemm imorru jagħmlu xogħol ma' l-enti partikolari.

F'dan il-każ ta' secondment dik il-persuna li hija museum attendant ma tistax tmur lura bħala museum attendant għax dak il-post ikun ġie abolished, però żżomm id-dritt li tista' tmur f'dipartiment ieħor tal-gvern.

Jiġifieri ma jistax ikollok the best of both worlds; li impjegat fid-dipartiment tal-mużewijiet, li l-post tiegħu se jiġi abolished, imur bħala impjegat f'post li l-enti qed tikkrea għax jidhrilha li timxi aħjar jekk dak il-post jimtela minn persuna impjegata direttament magħha, u fl-istess ħin dak l-impjegat iżomm ukoll il- post tal-gvern.

Dak ma jistax ikun.

Din iltqajna magħha f'diversi awtoritajiet u biex proprju tevita - kif qal l-Onor.

Bartolo u li jien naqbel miegħu - li jsiru l-listi, l-unika soluzzjoni kważi kważi hija li tgħid li kulħadd jiġi miegħi.

Imbagħad dak jikkrea problema kuntrarja għal dak li qal l-Onor.

Bartolo, allura you have to fall between both stools.

Fl-aħħar mill-aħħar dan bħall-ġudizzju tal-bniedem li tispera li jkun ġudizzju format u onest.

Naħseb li ma nistgħux nagħmlu iktar minn hekk.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Subklawsola (4) ta' klawsola 8 telenka l- funzjonijiet ta' l-aġenzija u l-ewwel waħda tgħid li l-aġenzija tgħid li tiżgura li mużewijiet, kollezzjonijiet, siti, bini u proprjetà jiġu ppreżentati għall-esebizzjoni bl-aħjar mod possibbli.

Meta ddiskutejna t- tifsir ħassejna li, anke bħala punt ta' prinċipju, għandna ndaħħlu l-kliem "skond politika ta' inklużjoni soċjali".

Ma nafx jekk hemmx il-bżonn li nirrepetuha f'din il-klawsola wara l-kliem "bl-aħjar mod possibbli" biex tiġi tinqara "bl-aħjar mod possibbli u skond politika ta' inklużjoni soċjali".

Peress li fit-tifsir għamilnieha bħala punt ta' prinċipju forsi nħossu li m'hemmx għalfejn indaħħluha għax tkun suferfluwa hawnhekk.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Austin Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Fil-fatt hawnhekk tkun superfluwa kemm għax daħlet fid-definizzjonijiet, u iktar minn hekk billi għandna l-liġi dwar il- persuni b'diżabilità li tikkmanda fuq kull liġi oħra mbagħad.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Id-darba l-oħra konna qed niddiskutu li b'inklużjoni soċjali m'aħniex qed nifhmu biss aċċess għal nies b'diżabilità, imma anke aċċess għal persuni li s-soltu huma esklużi milli jħossu li għandhom għalfejn imorru l-mużewijiet.

Jiġifieri biex indaħħlu l- obbligu ta' l-outreach soċjali ħalli nilħqu lill-akbar numru possibbli ta' nies.

Skond paragrafu (d) ta' subklawsola 8(4), li ġie emendat, waħda mill- funzjonijiet ta' l-aġenzija se tkun "li tikkoordina ma' l-Awtorità dwar it- Turiżmu ta' Malta, ma' l-Awtorità ta' l-Ippjanar u ma' korpi oħra involuti ...".

Fl-emenda qed nużaw il-kliem "u ma' korpi oħra involuti" bħala blanket clause?

Nerġa' nagħmel il-punt li għamilt id-darba l-oħra.

Il-kunsilli lokali, li huma protagonista importanti ħafna f'dan il-qasam, qed jissemmew b'isimhom, allura l-kumitat ta' rijabilitazzjoni tal-Belt, il-kumitat ta' rijabilitazzjoni tal-Kottonera, il-kumitat ta' rijabilitazzjoni ta' l- Imdina qegħdin naqbduhom permezz ta' din il-frażi "u ma' korpi oħra involuti"?

ONOR.

AUSTIN GATT: Indubjament, inkunu qed naqbdu kull korp, hu x'inhu, pubbliku jew privat.

Irrid ngħid ukoll li l-ewwelnett aħna għandna stil Ingliż fid-drafting, allura inqas ma ssemmi iktar aħjar, għalkemm dan l- aħħar snin qisna qed nitilfuh dan l-istil.

It-tieni nett, meta ssemmi lil xi ħadd speċifikament, normalment issemmi biss istituzzjonijiet li huma mwaqqfin b'liġi.

Prattikament id-distinzjoni hija li dak li huwa mwaqqaf b'liġi huwa aktar permanenti minn dak li huwa mwaqqaf amministrattivament.

L-Ingliżi jieħdu din il-linja fid-drafting, allura fil-liġi kemm jista' jkun dejjem insemmu xi ħaġa li hija mwaqqfa b'liġi u mhux xi ħaġa li hija mwaqqfa amministrattivament.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nifhem l-ispjega tal-ministru u dak li qed jgħid hu jagħmel sens.

Però proprju minħabba f'hekk u anke minħabba li meta konna qed niddiskutu klawsola 2 u klawsola 4 għedna - u naħseb li kellu raġun il-Ministru Galea - li kull meta nsemmu dikjarazzjoni ta' prinċipju tajjeb li naħsbu liema hi fil-liġi dik l-istruttura li se tieħu ħsieb li dak il-prinċipju jittwettaq.

Fid-diskussjonijiet li kellna dwar klawsola 4 konna qbilna li fit-tfassil ta' politika kontra t-tniġġis ambjentali - waħda mir-raġunijiet għaliex il- wirt storiku huwa mhedded - għandu jittieħed in konsiderazzjoni l-wirt storiku u kulturali.

Jien aktar kont inħossn feliċi li kieku ma jissemmewx l-awtorità dwar it-turiżmu u l-awtorità ta' l-ippjanar għax, kif staqsejt fil-bidu, għaliex se jissemmew dawk it-tnejn?

U jekk se jissemmew dawk it- tnejn u jien naċċetta l-ispjega tal-Ministru Gatt, huwa l-każ li nsemmu l- awtorità dwar l-ambjent?

THE CHAIRMAN: Il-Ministru Austin Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: It-tendenza li għandi fid-drafting li nagħmel jien hija proprju kif qiegħed jgħid l-Onor.

Bartolo.

Però malli tibda ssemmi l- awtoritajiet b'isimhom awtomatikament tqum il-problema għaliex ma semmejtx lil kulħadd.

Jien napprezza ħafna dak li qed jgħid l-Onor.

Bartolo.

Fil- fatt ħafna drabi li jiġri huwa li l-ewwel issemmi l-ġeneralità u mbagħad, kif nagħmlu fid-drafting Ingliż, ngħidu "coordinates with any constituted body and, without prejudice to the generality of the above, with" u ssemmihom hemmhekk bħala eċċezzjonijiet tar-regola ġenerali.

Diffikultà oħra li tqum hija li jekk ħames snin oħra jew sitt snin oħra nagħmlu awtorità oħra, kif għandna t-tendenza li nagħmlu, se noqogħdu nemendaw din il-liġi biex nagħmlu proprju dan?

Għalhekk il-metodu ta' ftit kliem tad-drafting Ingliż huwa ħafna aħjar, għax jekk inti tgħid "with any constituted body which may have an interest in such restoration" ultimament tkun qed tħalliha fid-diskrezzjoni ta' min qed jamministra l-liġi.

Allura ħafna drabi l-ġeneralità hija ħafna aħjar milli meta tkun speċifiku.

Iżda rrid ngħid li bl-emenda li qed tiġi suġġerita l-awtorità dwar l- ambjent hija legalment koperta.

Hija iktar kwestjoni ta' stil milli ħaġa oħra.

Forsi jkun aħjar jekk fuq dan il-punt biss nikkonsultaw lill- Ministru Galea.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Għandi punt ieħor li ma naħsibx li jkun hemm problemi dwaru għax l-Onor.

Galea kien qed jaċċettah bħala awtomatiku.

Fejn hemm elenkati l-funzjonijiet li trid tagħmel din l-aġenzija, fejn jingħad f'paragrafu (d) "sabiex oġġetti, siti u bini ta' valur kulturali jiġu l-aħjar konservati, restawrati, esibiti u ppreżentati", dehrilna - u m'aħniex qed nilagħbu bil-kliem - li għandna ndaħħlu l-kelma "manutenzjoni għax hemm bżonn li ndaħħlu l-kultura tal-manutenzjoni f'pajjiżna u mhux inħallu l-affarijiet jitgħarrqu biex imbagħad nirrestawrawhom jew nikkonservawhom.

Ridna ndaħħlu l-prinċipju ta' preventive u continuous maintenance.

Fl-emenda proposta mill-ministru jingħad "sabiex oġġetti, siti u bini ta' patrimonju kulturali jkunu protetti u jsiru aċċessibbli permezz ta' kull konservazzjoni, restawr, esibizzjoni u promozzjoni meħtieġa."

Jien qed nissuġġerixxi li għandha tidħol il-kelma "manutenzjoni" wara l-kelma "konservazzjoni.

ONOR.

AUSTIN GATT: Qed naqblu li għandha tidħol din l-emenda.

THE CHAIRMAN: Hemm aktar rimarki?

L-Onor.

Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nixtieq nikkummenta fuq paragrafu (f) li jgħid: "li tassisti lill-kunsilli lokali fit-twettiq ta' dmirhom li jippreservaw il-patrimonju kulturali fil-lokalità tagħhom."

Mhux l-ewwel darba li hawn ġew qajjimna issues li għandhom x'jaqsmu mal-kunsilli lokali.

Jien naħseb li l-entużjażmu eċċessiv tagħhom kultant iwassal għal problemi u ħsara aktar milli ġid.

Bħalissa qed jiġini f'moħħi meta l-Kunsill Lokali tal- Belt ħa d-deċiżjoni li jagħti ż-żejt il-monument ta' l-Assedju quddiem il- qorti, li mbagħad kellu jsir xogħol fuqu biex jirrijabilitawh.

Naħseb li huwa importanti ħafna li ninkoraġġixxu lill-kunsilli lokali biex fit- twettiq tad-dmir li jippriservaw il-patrimonju kulturali fil-lokalità tagħhom ikun hemm politika sħiħa ta' koordinazzjoni bejn din l-aġenzija u l- kunsilli lokali biex il-kuntatt ikun kontinwu u sħiħ.

Din mhix xi ħaġa li wieħed isemmiha fil-liġi, imma x'se tkun l-istruttura li tiżgura li jkun hemm din il-koordinazzjoni bejn l-aġenzija operattiva u l-kunsilli lokali?

Il-kunsilli lokali jistgħu jagħmlu ħafna ġid imma jistgħu jagħmlu ħsara wkoll.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Austin Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jien naqbel perfettament ma' dak li qal l-Onor.

Bartolo.

Fil-fatt jien, qua ministru responsabbli għal dan il-qasam, dejjem insistejt li huwa tajjeb li l-kunsilli lokali jiffinanzjaw restawr u manutenzjoni, imma biex jagħmlu hekk iridu jqabbdu lil min hu kompetenti biex jiddeċiedi x'għandu jsir u ma jsirx.

Fil-fatt kelli battibekki ma' xi kunsilli lokali, speċjalment fuq ir-restawr ta' numru ta' mini li għandna madwar Malta li xi kunsilli lokali pretendew li jirrestawrawhom huma, imma aħna żammejniehom milli jagħmluh.

Però jien xtaqt inqajjem domanda li tidħol iktar fil-qalb ta' din il- klawsola, għax hawnhekk qed jingħad: "li tassisti lill-kunsilli lokali fit- twettiq ta' dmirhom li jippreservaw il-patrimonju kulturali fil-lokalità tagħhom."

Ċertament il-kunsilli lokali għandhom dmir morali li jagħmluh, però m'għandhomx dmir legali.

Allura l-kelma "dmir" f'dan il-kuntest hija wżata ħażin.

Fil-fatt it-test Ingliż jgħid "to assist Local Councils in the performance of their duty to preserve the cultural heritage in their locality", jiġifieri it is not a legal duty għaliex l-Att dwar il-kunsilli lokali ma jagħtihomx dan il-poter.

U naħseb ikun żball li f'din il-liġi ngħidu li huwa duty, għax jekk ngħidu li huwa duty hawn Malta jiġi interpretat bħala dritt.

U l-aħħar ħaġa li għandna bżonn f'dan il-qasam huwa li l-kunsilli lokali jibdew jgħidu li tajniehom id-dritt li jippreservaw, allura jippretendu li jibdew jagħmlu l-preservazzjoni huma flok is-sovrintendenza.

Għalhekk naħseb li hemm bżonn indaħħlu emenda.

Jekk irridu li jiġi highlighted ir-rwol tal-kunsilli lokali, iktar għandna ngħidu li għandu jkun hemm konsultazzjoni mal-kunsilli lokali meta s-sovrintendenza tkun se tieħu xi inizjattiva f'xi lokal partikolari.

Għax kif qiegħed issa paragrafu (f) wieħed jieħu l-impressjoni li hawnhekk qed nagħtu obbligu ġdid u dritt ġdid lill-kunsilli lokali.

U naħseb li dan huwa perikoluż f'dan il-qasam.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Il-Ministru Gatt qed jagħmel punt tajjeb ħafna, speċjalment minħabba l-mod kif inhu miktub dan il-paragrafu għax hawnhekk qed ngħidu li l-kunsilli lokali jieħdu l-inizjattiva huma u l-aġenzija tassistihom, jiġifieri r-role ta' l-aġenzija se jkun sekondarju.

Jien naħseb li din għandha tiġi rephrased.

Aktar kmieni, anke fi klawsola 2, konna diġà għamilna l-punt li l-kunsilli lokali qed jingħataw wisq importanza.

Nerġa' ngħid li naqbel ma' dan l-ispirtu, li l-kunsilli lokali għandhom importanza biex il-wirt storiku ma jibqaqx biss dak li hemm f'ċerti erba' postijiet prominenti imma anke fl-irħula u l-ibliet fejn ngħixu.

Imma l-fatt li kull darba qegħdin insemmu l-kunsilli lokali għalija jfisser li qed nagħtuhom ċentralità li mbagħad torbot anke ma' dak li qed jgħid il-Ministru Gatt.

Jekk tara l-liġi dwar il-kunsilli lokali, il-bye-laws u l-istatuti tagħhom issib li m'għandhomx dawk id-dmirijiet.

Jiġifieri forsi huwa l-każ li l- paragrafu (f) jiġi rephrased peress li faċilment jista' jiftiehem li minn issa 'l quddiem il-kunsilli lokali għandhom id-dmir li jwettqu l- preservazzjoni tal-patrimonju kulturali u kulma għandha tagħmel is- sovrintendenza hu li tassistihom.

Jien naħseb li mhux miktub tajjeb.

Qgħadna attenti ħafna meta tkellimna dwar is-sovrintendenza u għedna li x- xogħol irid isir b'warrants u b'liċenzja biex niżguraw li x-xogħol ikun ta' kwalità tajba, imma hawnhekk naħseb li qed inħallu baħar li jista' jkun perikoluż.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jien nissuġġerixxi li nemendawha b'dan il-mod: "li s-Sovrintendenza tikkonsulta mal-kunsilli lokali fl-ippreservar tal- patrimonju kulturali fil-lokalità tagħhom."

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Ministru, niġbidlek l-attenzjoni li issa rridu nimxu mad-draft ta' l-emenda li qrajt aktar kmieni u mhux mat-text ta' l- abbozz ta' liġi.

L-emenda issa qiegħda: "f'koordinazzjoni mas- Sovrintendenza, li tassisti u tagħti parir, kif ikun meħtieġ, lill-Kunsilli Lokali".

Naħseb li min għamel din l-emenda induna li konna qed nagħtu baħar miftuħ ħafna.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jien kont se nirtira l-emenda kif preżentata, u allura nerġa' niġi għal paragrafu (f) kif qiegħed fl-abbozz, inħassar paragrafu (f) u minfloku jidħol: "li jikkonsulta mal-kunsill lokali fl- ippreservar ta' patrimonju kulturali fil-lokalità tagħhom."

Irid jinkiteb mill-ġdid.

Allura l-funzjoni ta' l-aġenzija tkun il-konsultazzjoni mal- kunsill lokali.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Però fl-emenda kif preżentata mill-ministeru hemm il-kliem "f'koordinazzjoni mas-Sovrintendenza."

Naħseb li dak huwa importanti ħafna.

ONOR.

AUSTIN GATT: Allura nissuġġerixxi li nagħmluha "f'koordinazzjoni mas-Sovrintendenza, li tikkonsulta mal-kunsill lokali fl-ippreservar tal- patrimonju kulturali fil-lokalità tagħhom."

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Jiġifieri inti qed tħalli li l-inizjattiva tkun ta' l-aġenzija u tikkonsulta mal-kunsill lokali.

ONOR.

AUSTIN GATT: Tikkoordina mas-Sovrintendenza u tikkonsulta mal- kunsill lokali.

Ħalli nagħmel id-drafting tagħha issa.

Mr Chairman, nipproponi din l-emenda:

"D" Klawsola 8 għandha tiġi emendata kif ġej:

d) minnufih fi tmiem subklawsola (1) għandhom jiżdiedu l-kliem "Il- missjoni ta' l-Aġenzija tkun li tiżgura li dawk l-elementi tal- patrimonju kulturali fdati lilha jkunu protetti u jsiru aċċessibbli għall-pubbliku, kif provdut f'dan l-Att.";

e) subklawsola (4) għandha tiġi emendata kif ġej:-

iii) f'paragrafu (a), minflok il-kliem "ta' valur kulturali," għandhom jidħlu l-kliem "li jifformaw parti mill-patrimonju kulturali,";

iv) minflok paragrafu (d) għandu jidħol dan li ġej:

"(d) li tikkoordina ma' l-Awtorita' dwar it-Turiżmu ta' Malta, ma' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar u ma' korpi oħra involuti, miżuri li jitqiesu meħtieġa sabiex oġġetti, siti u bini ta' patrimonju kulturali jkunu protetti u jsiru aċċessibbli permezz ta' kull konservazzjoni, manutenzjoni, restawr, esibizzjoni u promozzjoni meħtieġa;"; u

f) subklawsola (5) paragrafu (a) għandu jiġi emendat fit-test Malti tiegħu billi minflok il-kliem "tqegħid fis-suq" għandhom jidħlu l- kliem "marketing".

"D" Clause 8 shall be amended as follows:-

d) immediately at the end of subclause (1) there shall be added the words "The mission of the Agency is to ensure that those elements of the cultural heritage entrusted to it are protected and made accessible to the public as defined in this Act.";

e) subclause (4) shall be amended as follows:

iii) in paragraph (a), for the words "of cultural value," there shall be substituted the words "forming part of the cultural heritage,";

iv) for paragraph (d) there shall be substituted the following:

"(d) to co-ordinate with the Malta Tourism Authority, the Planning Authority and other pertinent bodies, measures which are deemed necessary so that objects, sites and buildings forming part of the cultural heritage are protected and made accessible through any necessary conservation, maintenance, restoration, exhibition and promotion;"; and

f) in the Maltese text of subclause (5) paragraph (a) for the words "tqegħid fis-suq" there shall be substituted the word "marketing".

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nistgħu ngħaddu għal subklawsola (5) għax wieħed jifhem paragrafu (g) li jgħid: "li twettaq dawk il-funzjonijiet l-oħra li l-Ministru jista' minn żmien għal żmien jassenjalha".

Però issa jeħtieġ li niċċaraw subklawsola (5) li tgħid:

"Bil-għan li jiġu żgurati l-aħjar konservazzjoni, restawr, tmexxija, amministrazzjoni, tqegħid fis-suq - li issa se tiġi "marketing"- esibizzjoni, preżentazzjoni - f'din il-lista naħseb li nistgħu ndaħħlu l-kelma "manutenzjoni" - jew studju ta' xi qasam partikolari tal- patrimonju kulturali, l-Aġenzija tista', bl-approvazzjoni bil-miktub tal-Ministru, u f'konsultazzjoni mas-Sovrintendent, jew tiddelega l- funzjonijiet tagħha lil xi enti eżistenti jew lil xi enti li għad trid tiġi mwaqqfa, sew pubblika u sew privata, jew lil xi soċjetà msieħba magħha, kif ikun meħtieġ, u f'kull każ taħt dawk il-kondizzjonijiet li jistgħu jiġu stabbiliti mis-Sovrintendent u approvati u ppubblikati mill-Ministru fil-Gazzetta."

Jien qed insib diffikultà bil-kliem "l-Aġenzija tista'".

Fil-klawsola ta' qabel konna għedna li minnha nnifisha l-kelma "tista'" timplika li tista' tfisser li ma tistax.

Allura dik tfisser li tista' tħallilha ħidma tagħha mhix regolata f'affarijiet li huma importanti ħafna?

Din hija kwestjoni ta' kif infasslu l-liġijiet?

Għax fil-każ tal-klawsola l-oħra biddilnieha, ma ħallejnihiex daqshekk ambigwa u daqshekk miftuħa għall-interpretazzjoni, u għamilnieha aktar ċara u għedna "meħtieġ li".

M'iniex qed ngħid li bilfors għandna nagħmlu hekk f'din il-klawsola.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Chairman, jien ma nistax nifhem kif tista' tkun mod ieħor milli "tista'" għaliex hija fakultattiva.

Din tinstab ukoll f'korporazzjonijiet pubbliċi oħrajn.

Aħna qed nagħtu l-fakultà li xi wħud mill-funzjonijiet ta' l-aġenzija tgħaddihom lil ħaddieħor.

L-Onor.

Bartolo qed jistaqsi jekk hix tajba l-kelma "tista'".

Kieku kellna nneħħu l-kelma "tista'" u nagħmluha "shall", per eżempju, nispiċċaw ma jkollniex għalfejn nagħmlu aġenzija għax tibda ttajjar il-funzjonijiet kollha nispiċċaw ma jkollniex għalfejn nagħmlu aġenzija għax tibda ttajjar il-funzjonijiet kollha tagħha.

Fit-teorija din tista' tiġi abużata.

Għalhekk hemm is- salvagwardji tal-gazzetta tal-gvern, ħalli wara xi sena ma niskoprux li l- aġenzija tkun tat xi funzjoni importanti lil ħaddieħor.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Ħu paċenzja b'persuna li m'hijiex legali.

Meta konna qed niddiskutu l-ħatra tas-sovrintendenza sibna li għandna nbiddlu l- kliem.

Issa l-kollega tiegħek huwa avukat ukoll, jiġifieri mhix kwestjoni li lgħabtu bil-kliem biex ikkonvinċejtu ħalli jbiddlu.

F'subklawsola (4) ta' klawsola 7 li tgħid: "Is-Sovrintendent jinħatar mill-Ministru għal perjodu ta' mhux iżjed minn ħames snin taħt dawk il-pattijiet u kondizzjonijiet li jistgħu jissemmew fl-ittra tal-ħatra tiegħu."

Dik iddiskutejnieha u l-ministru qabel miegħi li kienet miftuħa wisq, u biddilnieha b'dan il-mod: "dawk il-pattijiet u kondizzjonijiet kif stabbilit fl-ittra tal-ħatra tiegħu."

ONOR.

TONIO BORG: Imma ż-żewġ affarijiet huma differenti.

Fl-ewwel waħda kien hemm il-possibbiltà li jagħtuh il-ħatra u ma jagħmlulux il- kondizzjonijiet għaliex, kif kienet qabel, li: "Is-Sovrintendent jinħatar mill-Ministru għal perjodu ta' mhux iżjed minn ħames snin taħt dawk il- pattijiet u kondizzjonijiet li jistgħu jissemmew fl-ittra tal-ħatra tiegħu", ifisser li fil-ħatra tiegħu jgħidlu li jinnominah bħala sovrintendent u daqshekk.

Allura nbidlet biex tiġi tassattiva li jridu jgħidulu x'inhuma l-kondizzjonijiet.

Iżda fil-każ ta' subklawsola 8(5), id- delega trid tkun fakultattiva.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Hawnhekk jien qed nifhem li m'aħniex qed nagħtu poteri illimitati biex b'mod arbitrarju jkun hemm fejn din l-approvazzjoni tingħata bil-miktub mill-ministru b'konsultazzjoni mas-sovrintendent ...

ONOR.

TONIO BORG: Dejjem.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Jiġifieri dejjem irid isir hekk.

Jien nixtieq nifhem sewwa għax jinkwetawni dawk it-tip ta' safeguards.

Il-management għandu jgħaddi lill-privat, immab'din il-klawsola qegħdin inħarsu dawn is- salvagwardji kollha?

ONOR.

AUSTIN GATT: Fl-esperjenza tiegħi, huwa diffiċli biex issib drafter li jibda bit-test Malti.

Normalment id-drafting jibda bl-Ingliż u jekk taqra t-test Ingliż issib li qiegħda "may, with the written approval of".

Ir-rabta hija ħafna iktar intima, imma jekk tibda bl-Ingliż u mbagħad taqleb għall-Malti mhux dejjem tiġi eżatt.

Jiġifieri bla dubju hekk hija l- interpretazzjoni li għandha tingħata; li l-fakultà hija li tista' tagħmilha jew ma tagħmilhiex, imma jekk tiddeċiedi li tista' tagħmilha irid dejjem ikun hemm l-approvazzjoni tal-ministru li tingħata wara l-konsultazzjoni mas-sovrintendenza u jrid ikun hemm il-pubblikazzjoni fil-gazzetta tal- gvern.

Dawk huma tassattivi jekk tiġi eżerċitata dik id-diskrezzjoni.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Jiġifieri din il-klawsola qed tgħid li l-aġenzija trid tiżgura l-aħjar konservazzjoni eċċ., u dik tkun qed tagħmilha hi, imma mbagħad tista', bl-approvazzjoni tal-ministru u b'koordinazzjoni mas- sovrintendenza, tiddelega li kumpannija privata jew għaqda non-governattiva tmexxi xi post hi.

Hekk qed nifhimha jien.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jien ngħid li m'hemm l-ebda dubju li hekk hi legalment, però ma nsib l-ebda diffikultà jekk tixtieq li nispostjaw dawk il-kliem minn hemm u nagħmluhom wara l-kliem "u f'kull każ", biex tkun iktar ċara.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Jien naħseb li huwa importanti li nagħmluha għaliex hemm punt ta' prinċipju importanti ħafna.

Qed nitkellmu fuq il- wirt kollettiv tagħna, allura rridu nserrħu ras dawk li qed jaħsbu li għax aħna naqblu ma' private public partnership f'dan il-qasam, se jkun hemm xi privatizzazzjoni tal-wirt kulturali, li m'huwiex l-iskop.

ONOR.

AUSTIN GATT: Dawn it-tip ta' klawsoli ssib ħafna minnhom u billi huma kollha kkopjati mill-Ingliż - mhux dan il-każ speċifiku, però dan it- tip ta' drafting - il-Malti beda jiġi drafted hekk, tajjeb jew ħażin.

Jien ċertament m'iniex espert li nista' ngħid hux tajjeb jew ħażin.

U kultant meta tispostja l-metodu tad-drafting minn liġijiet oħra, il-qrati jkollhom tendenza li jinterpretaw b'mod differenti.

Li nirrikkmanda jien huwa li filwaqt li nbiddluha bil-Malti, bl-Ingliż ma nbiddluhiex.

Billi t-test Malti jirbaħ suppost nibdew nagħmlu d-drafting bil-Malti, imma fir-realtà kulħadd jagħmel id-drafting bl-Ingliż u mbagħad jaqleb għall-Malti.

Din tikkrea problemi prattiċi.

Almenu fl-Ingliż hemm konsistenza ta' drafting ta' snin twal, imma fil-Malti m'hemmx dik il-konsistenza.

Allura filwaqt li nistgħu nieħdu r-riskju li nċaqalqu bil-Malti, ma nirrikkmandax li nagħmlu hekk fl-Ingliż.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Il-kliem li qed jintuża hawnhekk, li r-regoli u l- kondizzjonijiet jiġu stabbiliti mis-sovrintendent u approvatu u ppubblikati mill- ministru fil-gazzetta.

Dak ifisser li jkollhom status ta' avviż legali li jitqiegħdu fuq il-Mejda tal-Kamra u li jkunu għas-sorvelja tal- parlament.

ONOR.

AUSTIN GATT: Le, ma naħsibx li qed jgħid hekk.

Huwa by order imma ma naħsibx li huwa by regulation.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Irridu noqogħdu attenti minn din għax jien qed nifhem li meta niġu biex nagħtu biċċa art tal-gvern irid ikollna riżoluzzjoni fil-parlament, anke jekk tkun biċċa art kwalunkwe, allura meta niġu biex ngħaddu xi fortizza tal-Kavallieri jew xi tempju biex jiġi managed minn xi kumpannija privata jew minn xi għaqda non-governattiva, il- kondizzjonijiet m'humiex se jiġu soġġetti għas-sorvelja tal-parlament?

M'iniex qed ngħid li l-proċess għandna nagħmluh burokratiku, imma naħseb li rridu noqoħdu attenti.

ONOR.

AUSTIN GATT: Hawnhekk m'aħniex qed nitkellmu fuq trasferiment ta' artijiet, imma fuq trasferiment ta' funzjonijiet.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nifhem li dik għamilnieha ċara u m'hemmx problemi dwarha, imma jekk se nagħtu, per eżempju, il-Hypogeum biex jiġi managed - nenfasizza biex jiġi managed - minn xi kumpannija privata, ma nħossux il- bżonn li jkun hemm iċ-ċans li wieħed ikun jista' jressaq mozzjoni fil- parlament biex jiddisksuti dawn il-kondizzjonijiet?

Jien nirrikkmanda li għandna nħallu xi forma ta' sorvelja meta niġu biex ngħaddu management ta' siti storiċi, pre-istoriċi u ta' valur storiku.

Sakemm il-ministru qiegħed jikkonsulta ma' l-esperti tal-ministeru, nixtieq nikkummenta li veru li, kif qal il-Ministru Gatt, hemmhekk konna qed nitkellmu fuq trasferiment ta' art u mhux delega ta' management, imma anke bl-esperjenza li kellu dan il-pajjiż, amministrazzjonijiet differenti ħassew il-bżonn li b'xi mod jew ieħor indaħħlu mezzi ta' sorvelja.

Jiġifieri jew permezz ta' kumitat, u meta ma jkunx hemm qbil fil-kumitat jiġi anke fil-parlament, nikkonsidraw u nanalizzaw il-kondizzjonijiet li bihom tiġi trasferita l-art.

Jien inħoss li anke bl-esperjenza li kellna - uħud minnha sabiħa u ħafna minnha kerha - ta' kif postijiet storiċi ngħataw lil individwi jew lil xi għaqdiet ...

Veru li hawnhekk qed indaħħlu s-salvagwardja "f'konsultazzjoni mas-sovrintendent", imma anke hawnhekk irridu noqogħdu attenti għax tista' tiġi abbużata.

Għax inti qed tgħid li l-aġenzija tista', bl-approvazzjoni bil-miktub tal-ministru, u f'konsultazzjoni biss mas-sovrintendent, tgħaddi għall-management ta' postijiet storiċi lil xi enti oħra.

Jien qed nifhem li anke jekk is-sovrintendenza ma taqbilx, se tgħaddi tal-ministru għax nafu xi tfisser il-kelma "apparovazzjoni".

Is- saħħa qiegħda għand min qiegħed japprova.

Allura jien sinċerament inħoss li importanti li jkun hemm struttura ta' sorvelja pubblika li tirrivedi l- kondizzjonijiet stabbiliti mis-sovrintendent u jiġu approvati mill-ministru u ppubblikati fil-gazzetta.

Jien ma naqbilx li huwa biżżejjed li sempliċement jixxandru l-kondizzjonijiet li bihom postijiet storiċi u pre- istoriċi jiġu managed minn xi organizzazzjoni oħra.

Jien ngħid li għandu jkun hemm xi mekkaniżmu ta' review f'dan il-parlament.

Nerġa' ngħid li kif inhi mfassla, din is-subklawsola tgħid li bl- approvazzjoni bil-miktub tal-ministru, u kulma rridu mingħand is- sovrintendent hija konsultazzjoni.

Jekk il-ministru jrid li tgħaddi tiegħu, tiegħu se tgħaddi.

Jiġifieri jekk irid jaqbad u jagħti l- management ta' forti lil xi ħadd, tiegħu se tgħaddi.

Aħna assolutament ma naqblux ma' din.

Din mhix kwestjoni ta' kliem imma hija kwestjoni ta' prinċipju.

Nerġa' ngħid li naqblu li jkun hemm skemi ta' sħubija bejn il- pubbliku u l-privat anke fl-immaniġġjar - nagħmilha ċara li fl-immaniġġjar - ta' siti ta' valur storiku, imma naħseb li għandna ndaħħlu xi forma ta' review dwar dawn il-kondizzjonijiet.

Ma nafx jekk il-ministru għandux xi kumment fuq hekk.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru Austin Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Tkellimt fit-tul ma' l-esperti u qaluli li japprezzaw u jifhmu sew il-punt li qed jagħmel l-Onor.

Bartolo u fil-fatt se nipproponi li ma ngħaddux għall-vot fuq din il-klawsola ħalli wieħed jaraha sew.

Hemm żewġ punti li jridu jiġu trattati.

L-ewwelnett li mhux biss l- immeniġġjar ut sic tal-patrimonju kulturali, imma forsi rridu naħsbu iktar fuq it-trasparenza li hemm bżonn dwar kif isir dak it-trasferiment.

Qed nirrealizza wkoll li kif inhi drafted hawnhekk nistgħu nagħtu ad intendere - għalkemm ma naħsibx li kienet l-intenzjoni tad-drafters - li dan it-trasferiment ta' management jista' jsir mingħajr ma wieħed jieħu in konsiderazzjoni l-liġijiet l-oħra li jeżistu fil-pajjiż.

U naħseb li għandha tkun ċara li l-liġijiet l-oħra jridu jiġu osservati.

Jekk se noħroġ kuntratt tar-restawr ma naħsibx li d-drafter hawnhekk qed jgħid li l- liġijiet dwar il-public procurement irridu ninsewhom, għalkemm nistgħu ninftiehmu hekk.

Irridu niċċaraw dan il-punt.

It-tieni punt li semmewli l-esperti huwa d-distinzjoni bejn l-oġġetti kbar u l-oġġetti żgħar, biex insejħulhom b'mod faċli, li hawnhekk m'aħniex nagħmluha.

Huma qed jgħidu li jixtiequ li jkollhom flessibbiltà fejn għandhom delega ta' xi affarijiet żgħar.

Per eżempju, kif inhi drafted illum, id-data dwar il-patrimonju kulturali huwa wkoll patrimonju kulturali, mela jekk m'hemmx din il-klawsola bilfors l-aġenzija trid timmeniġġja l-IT system jew tista' tiddelega din il-funzjoni?

Issa dħalna f'affarijiet li żgur mhux intenzjonati li nkopru hawnhekk.

Allura jien nitlob li l-esperti jingħataw iktar żmien biex jarawha fl-ispirtu li għedna ż-żewġ naħat, li naħseb huwa spirtu komuni li rridu nilħquh flimkien, ħalli jkollna drafting aħjar din il-klawsola ħalli wieħed jilħaq dawn l- iskopijiet li semmejt.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Ħalli niċċara ftit il-prinċipju, anke fid-dawl ta' l-esperjenza kerha li kellu dan il-pajjiż.

Waħda mir-raġunijiet għaliex partijiet sħaħ mill-patrimonju kulturali tagħna ġie ferut - biex nuża l-kelma pulita u ma ngħidx li hemm partijiet minnu li ġew stuprati - kienet li kien hemm l-għażla arbitrarja ta' xi ministru li jaqbad forti u jagħtiha lil xi ħadd biex jagħmel xi ħaġa biha li żgur ma kenitx ta' valur storiku u kulturali, ħalli nitkellmu ċar.

Aħna ċerti li kif inhi mfassla din il-klawsola din m'hijiex se tibqa' hekk.

Jien naħseb li se tibqa' miftuħa hekk għax aħna qegħdin ngħidu "bl-approvazzjoni bil-miktub tal- ministru.

Jekk il-ministru jrid li jagħmel hekk, kulma jrid jagħmel huwa li jikkonsulta mas-sovrintendenza.

Imbagħad jgħid li huwa kkonsulta, però jħoss li jrid jagħti dik il-forti għat-trobbija tan-nemus.

U hekk jiġri.

Jiġifieri jien sinċerament nappella ħalli xi ħaġa li fl-imgħoddi ġiet abbużata nitgħallmu minnha biex il-liġi nfassluha b'mod li anke fil- management ta' dawn is-siti ndaħħlu system of review.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru Austin Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Naqbel ma' dak li qal l-Onor.

Bartolo, u se nieħu l- okkażjoni wkoll biex inressaq l-emenda għal paragrafu (f) li tkellimna fuqu aktar kmieni.

Nipproponi din l-emenda:

"E" Paragrafu (f) ta' subklawsola (4) ta' klawsola 8 għandu jiġi sostitwit b'dan li ġej:

"(f) b'koordinazzjoni mas-Sovrintendenza, li tikkonsulta mal-Kunsilli Lokali fl-ippreservar ta' patrimonju kulturali fil-lokalita' tagħhom; u".

"E" Paragraph (f) of subclause (4) of clause 8 shall be substituted by the following:

"(f) in co-ordination with the Superintendence, to consult with Local Councils in the preservation of the cultural heritage in their locality; and".

THE CHAIRMAN: Iktar rimarki?

L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Jien qed nifhem li din il-klawsola se nipposponuha biex imbagħad niddiskutuha meta ssir emenda għaliha.

ONOR.

AUSTIN GATT: Iva, Mr Chairman, nitlob il-permess biex din il- klawsola tiġi posposta.

THE CHAIRMAN: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata u l-klawsola ġiet posposta.

Klawsola 9 - Bord tad-Diretturi.

Clause 9 - Board of Directors.

THE CHAIRMAN: Hemm rimarki?

L-Onor.

Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Naħseb li tajjeb ikollna spjega mill-ministru dwar il-ħatra tal-bord tad-diretturi.

Qed ngħidu li l-aġenzija se jkollha bord tad-diretturi li l-membri tiegħu jinħatru mill-ministru għal perjodu ta' mhux inqas minn tliet snin imma mhux iżjed minn ħames snin kif jista' jkun deċiż fl-ittra tal-ħatra tagħhom.

Il-membri tal-bord jistgħu, meta jiskadi ż-żmien tal-kariga tagħhom, jerġgħu jiġu maħtura.

Ma nafx jekk il- ministru għandux xi background information li jista' jagħti fuq dan il-bord u l-ħatra tiegħu.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru Austin Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Chairman, dan il-bord huwa l-bord eżekuttiv ta' l- aġenzija li jħaddem il-poteri kollha mogħtija lill-aġenzija.

Bħala aġenzija tal-gvern il-bord huwa maħtur mill-ministru.

Hemm flessibbiltà kemm fil-perjodu taż-żmien li għalih jinħatru d-diretturi kif ukoll fin- numru ta' membri li għandu jkun kompost minnu.

Prattikament ġiet segwita l- forma normali tal-bord tad-diretturi li tintuża f'dawn l-aġenziji.

Hemm ukoll indikazzjonijiet ta' affarijiet tekniċi bħal min jgħajjat is-seduti, x'għandu jkun il-quorum, il-possibbiltà tal-konflitt ta' interess u regolamentazzjoni oħra li wieħed deherlu li kien hemm bżonn li jpoġġi fl- abbozz ta' liġi.

Iktar 'il quddiem hemm numru ta' klawsoli oħra li jimpinġu dwar kif jaħdem il-bord tad-diretturi.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Jien qed nifhem li dawn huma ħatriet politiċi.

Kif għedna diġà, l-aġenzija hija marbuta bil-Kostituzzjoni kif timpjega lin- nies u ma ssegwix il-proċedura tal-Kummissjoni għas-Servizz Pubbliku.

Imma din m'hijiex ħatra amministrattiva ladarba qed nitkellmu fuq membri tal- bord li jinħatru mill-ministru, imma hija ħatra politika.

ONOR.

AUSTIN GATT: Nikkonferma li hawnhekk m'aħniex qed nitkellmu fuq impjiegi, imma fuq ħatriet - sejħilhom politiċi jekk trid - li jsiru mill- ministru direttament.

Fin-normalità tat-tradizzjonijiet li għandu pajjiżna dawn huma bordijiet li jispiċċaw biż-żmien u jispiċċaw ma' kull gvern.

Dawn huma bordijiet li normalment you tender your resignation malli jkun hemm elezzjoni.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Huwa importanti li din qalha l-Ministru Gatt għax kien hawn min ixxokkja ruħu b'affarijiet li suppost jiġru fit-tmexxija normali.

Kull ministru ġdid, kemm ta' l-istess gvern jew ta' gvern differenti jsib quddiemu lista ta' dawk li kienu maħturin minn ministru ieħor, kemm ta' l-istess gvern u kemm ta' gvern ieħor, li jissottomettu r- riżenja tagħhom, imbagħad sta għall-ministru jekk jaċċettahiex jew le.

Jiġifieri l-istess qed nifhmuha.

ONOR.

AUSTIN GATT: Nikkonferma li hekk nifhimha jien.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Ħalli niġu għall-funzjonijiet tal-bord, li waħda minnhom hija li jimpjega u jmexxi r-riżorsi umani meħtieġa biex jikseb il- miri ta' l-aġenzija.

Hawnhekk qed nifhmu li huwa l-bord li se jimpjega lin- nies.

Jiġifieri fid-dawl ta' dak li konna qed nitkellmu qabel, li se jkun hemm xoljiment tad-dipartiment tal-mużewijiet, jien qed nifhem li l-ewwel stadju se jkun il-ħatra tal-bord u mbagħad il-bord se jċaqlaq il-proċeduri biex jibda jirrekluta n-nies.

Jiġifieri l-għażla ta' min se jiġi offrut li mid-dipartiment tal-mużewijiet imur ma' l-aġenzija se ssir malli jinħatar il-bord tad-diretturi.

ONOR.

AUSTIN GATT: Ħalli nitkellem mil-lat anke ta' prattiċità.

Biex timpjega lil xi ħadd ma' l-aġenzija l-ġdida jrid ikun hemm firmatarju f'isem l-aġenzija, allura jrid ikun hemm ir-rappreżentanza legali ta' l- aġenzija li hija vestita fil-president tal-bord tad-diretturi.

Jiġifieri qabel ma jkollok il-legal representation in place inti attwalment lanqas tista' tagħmel l-għażla u lanqas tista' timpjega.

Ħadd ma jista' jaġixxi f'isem il-bord tad-diretturi.

Jiġifieri li kieku l-għażla ssir, biex ngħid hekk, mill-permanent secretary tad-dipartiment tal-mużewijiet u mbagħad jinħatar il-bord tad-diretturi, dan irid jerġa' jagħmel il-proċess kollu għax il-bord irid jagħmel l-għażla.

Ma jistax jagħmilha ħaddieħor f'ismu, allura neċessarjament irid ikun hemm il-bord tad-diretturi qabel ma ssir l- għażla.

Mr Chairman, issa nixtieq nipproponi din l-emenda:

"F" Fi klawsola 9 subklawsola (1) minflok il-kliem "u ieħor il-Viċi President" għandhom jidħlu l-kliem ", ieħor il-Viċi President, u ieħor nominat mill-Ministru responsabbli għal Għawdex".

"F" In clause 9 subclause (1) for the words "and another the Deputy Chairperson" there shall be substituted the words ", another the Deputy Chairperson, and a member nominated by the Minister responsible for Gozo".

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Ħalli nkompli nitkellem fuq il-bord u l-ħatra tal- membri.

Aħna qed naqblu li dawn il-membri tal-bord se jkunu għasafar tal- passa bħall-ministri.

ONOR.

AUSTIN GATT: Nisperaw li le.

Nisperaw li f'dan il-pajjiż kapaċi nsibu bord għal dan ix-xogħol li jkun jista' jibqa' hemmhekk.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Mela qed nawguraw li l-għasafar tal-passa jsiru għasafar tal-post u ma jkunx hemm min jispara fuqhom.

Ħalli nagħmluha ċara li hawnhekk qed nitkellmu fuq il-ħarsien tal-wirt storiku u kulturali, settur li r-responsabbiltà u s-serjetà tiegħu ċertament titlob li min jidħol għalih jidħol b'impenn li jmur lil hinn minn leġislatura jew minn għażla ta' ministru.

Imma xi tkun il-pożizzjoni tal-membri tal-bord jekk jirriżulta - forsi l-ministru jgħidli li qed inġebbidha u qed nagħmel kwestjoni ipotetika - li dawn għamlu xi ħaġa li biha għamlu ħsara kbira lill-wirt storiku u kulturali?

Jekk jitneħħew, x'responsabbiltà jkollhom biex iwieġbu għal għemilhom?

Kif tkun il-pożizzjoni f'sitwazzjoni bħal din?

M'iniex qed nawgura li jiġri hekk.

Imma hawnhekk qed nitkellmu fuq qasam li huwa daqsxejn differenti.

ONOR.

AUSTIN GATT: Hawnhekk m'aħniex qed nitkellmu fuq kumpannija kummerċjali, u allura m'aħniex qed nitkellmu fuq konsegwenzi li jista' jkun hemm taħt il-commercial partnerships Act jew il-companies Act fuq diretturi ta' kumpannija kummerċjali.

Jekk dak l-att magħmul mid-diretturi ta' dan il-bord jikkwalifika bħala reat kriminali, allura għandhom responsabbiltà.

Hawnhekk tajjeb li ngħid li fid-diskussjonijiet li qed isiru bħalissa fil- kumitat li qed jiddiskuti l-emendi għall-Kodiċi Kriminali qegħdin indaħħlu numru ta' klawsoli kemm dwar korruzzjoni - u qed nestendu l-kelma korruzzjoni anke għal użu indebitu ta' influwenza personali - kif ukoll dwar il-corporate liability.

Għall-ewwel darba qed indaħħlu l-konċett - li ħadnieh mill-Greco Convention tal-Kunsill ta' l-Ewropa li tirregola l- istandards etiċi fil-qasam pubbliku u anke fil-qasam privat - tal-corporate liability personalizzata ta' diretturi li jaġixxu qua diretturi kemm ta' kumpanniji kummerċjali u kemm ta' entitajiet li m'humiex kummerċjali, bħall- fondazzjonijiet eċċ.

Ir-risposta tiegħi kwalifikata għal dak li qal l-Onor.

Bartolo hija iva, għandhom responsabbiltà sakemm dak l-att jinkwadra ruħu taħt il-liġijiet kriminali tagħna.

Qatt ma nista' nsib lil xi ħadd responsabbli għal deċiżjonijiet meħuda ħażin jekk dak il-ħażen mhux motivat minn korruzzjoni jew minn influwenza indebita.

Imma no-one can be faulted for wrong decisions, biex ngħidu hekk.

U Allaħares naslu f'dak l-istat għax inkella naħseb li l-ewwel ma nfittxu huma l-ministri.

Però qua bord tad-diretturi, sakemm dak l-aġir tiegħu jaqa' taħt il-klawsoli ġodda li deħlin issa fil- Kodiċi Kriminali, allura iva, kuntrarjament għal dak li kien jiġri qabel għandu responsabbiltà personali kriminali llum.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Dawn il-punti li qed isemmi l-ministru huma interessanti ħafna.

Allura dan ifisser li malli jidħlu dawk il-klawsoli, ikunu japplikaw across the board, għal kull min ikun f'dawn il-ħatriet?

ONOR.

AUSTIN GATT: Kulħadd.

Però ħalli nieħu eżempju li l-aktar li jiġri f'Malta.

Meta persuna tuża b'mod indebitu l-poter li għandha biex tinfluwenza deċiżjoni, hi x'inhi, minn impjieg sa kuntratt - anke fil-qasam privat, anke deċiżjoni ta' kumpannija dwar lil min tagħti tender għall-bini ta' headquarters - se tkun ħatja ta' reat kriminali.

Bl-istess mod hemm numru ta' reati kriminali konnessi.

Per eżempju, ix-xiri ta' persuni bi flus anke fil-qasam privat issa se jsir reat kriminali.

Jiġifieri jekk inti tmur għand direttur ta' kumpannija X, li taf li dan jista' jiddeċiedi jekk kuntratt ta' ġarr ta' merkanzija jmurx għand wieħed jew l-ieħor, u tipprova li dak id-direttur iddeċieda b'dak il-mod għax ħa gwadann personali, dak se jsir reat fil-qasam privat ukoll.

Jiġifieri dawn se jeffettwaw kollox fl-oqsma kollha.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Ma nafx iniex inġebbed l-argument, imma nagħmlu mod li hemm post storiku u jiddeċiedu li biex ikun imħares dan iridu jżommuh magħluq, jagħmlulu ċerti temperaturi, eċċ., eċċ., li mbagħad jirriżulta li jitgħarraq.

Dik tinkwadra ruħha jew le?

Għax tista' tiġi interpretata bħala deċiżjoni ħażina, imma mhux deċiżjoni ta' negliġenza kriminali.

ONOR.

AUSTIN GATT: Ma rridx noqgħod nagħti pariri ta' avukat għax ma naħsibx li għandi nagħtihom jien.

Però trid tinkwadra ruħha żgur bħala reat kriminali.

Issa r-reat kriminali għandu żewġ elementi; l-intenzjoni u l-azzjoni.

Jekk id-deċiżjoni li waslu fiha waslu fiha ġenwinament u inti ma tistax tipprova - u hija l-prosekuzzjoni li trid tipprova - li dawk kellhom l-intenzjoni li hemmhekk jagħlquh malgrado li kienu jafu li jekk jagħlquh se jiġrilu l-ħsara.

Jekk id-deċiżjoni ħaduha with the best abilities li kellhom huma, wara li għamlu r-riċerka li in good faith għandhom jagħmlu, allura le.

Però jekk inti tipprova li, per eżempju, dawn kellhom rapport li jgħid li jekk jagħlquh jagħmlu ħsara irreparabbli, allura hemmhekk forsi jibda jinkwadra xi reat.

Però mbagħad jiddependi mill-kwalità ta' prova li jkun hemm.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Issa rrid nirriferi għal subklawsola (4) li tgħid li: "Il-Bord għandu jaħtar Uffiċjal Ewlieni Esekuttiv li jkun responsabbli lejn il-President u l-Bord."

F'liġijiet oħrajn u anke f'dan l- abbozz stess kien hemm kif jiġi maħtur l-uffiċjal ewlieni eżekuttiv.

Għandna xi spjega dwar dan?

THE CHAIRMAN: Il-Ministru Louis Galea.

ONOR.

LOUIS GALEA: F'dan l-istadju naħseb li tajjeb li wieħed jiċċara l- punt li tqanqal ftit qabel.

Kif se jiġu assenjati n-nies li llum għandna fid-dipartiment tal-mużewijiet?

Hemm ċerta sekwenza li mhux neċessarjament tiddettaha l-liġi, imma hija dettata minn ċertu sens komun u sens amministrattiv.

Irid ikun hemm sovrintendent li jinħatar mill-bidu kif ukoll il-bord ta' l-aġenzija li għandhom għad-dispożizzjoni ta' bejniethom numru ta' impjegati f'livelli differenti.

Fl-ewwel stadju l-qasma trid tkun tixbah pjuttost il-qasma li għandna llum fis-sens li llum għandna grupp limitat ħafna li diġà qed jikkonċentraw mhux fuq kurazija ta' mużewijiet imma xogħolhom huwa li jagħmlu proprju din is-sovrintendenza.

Per natura x'aktarx li dak il-grupp, li diġà kiseb ċerta esperjenza, iżżommu qrib is-sovrintendenza.

Għandna grupp ta' nies oħrajn u kuraturi oħrajn li diġà qegħdin assenjati.

Min jieħu ħsieb il-mużew marittimu, min jieħu ħsieb il-mużew tal-belle arti, min il-mużew ta' l-arkeoloġija u postijiet oħrajn.

Inizjalment id-detailing iġibhom jaħdmu kif qegħdin bażikament, imbagħad hemm il-livelli t'isfel fejn is-sovrintendenza trid tara x'għandha bżonn.

Is-sovrintenenza għandha bżonn nies biex jieħdu ħsieb ċerti bżonnijiet immedjati, u m'għandhiex bżonn xi cleaners jew xi security.

Dawk jiġu attached ma' l-operatur innifsu.

Is-sistema li bħalissa l-gvern qiegħed jipprova jiżviluppa biex jagħmel l- aħjar użu possibbli min-nies li diġà għandu fis-settur pubbliku, hija billi jħaddem il-proċess ta' dak li l-MPO qed isejħulu l-attachment.

L- attachment ikun ifisser - u din hija xi ħaġa li aktar tard naħsbu fiha fil- liġi - li l-Prim Ministru permezz ta' l-MPO jassenja numru ta' uffiċjali pubbliċi to be attached ma' l-operating agency.

Ma nużawx il-kelma transfer għax aħna mhux qegħdin nittrasferixxu minn dipartiment għal dipartiment, u lanqas qed nużaw il-kelma secondment għaliex bħala policy il- gvern ma jridx li jkollu secondment għax secondment ifisser li l-persuna tiġi sekondata lil xi ente oħra - kellna diversi ma' dawn il- korporazzjonijiet u anke mat-tarzna - li f'dak il-proċess ikunu dawk l- entijiet li jirrifondu lid-dipartiment s-salarju ta' dak li jkun, imma l- individwu jirċievi s-salarju mid-dipartiment fejn hu.

Aħna qegħdin ngħidu attachment li jfisser li l-individwu amministrattivament jiġi attached ma' l-ente l-ġdida, u allura jkun fuq il- kotba tagħha, jitħallas mill-kotba tagħha u l-budget ikun ivvotat lil dik l- ente u s-salarju tiegħu ma jkunx ivvotat ġo ente oħra.

Jiġifieri dan hu l- proċess li qed niżviluppaw biex inkunu nistgħu nutilizzaw għall-massimu r- riżors uman li għandna, mhux biss fid-dipartiment tal-mużewijiet imma eventwalment anke f'dipartimenti oħrajn.

L-operatur, Patrimonju Malta, jista' jgħid li għandu bżonn ċerta kwalità ta' nies.

Jista' jkun li hemm nies mas-settur pubbliku li m'humiex deployed to the full u jkun hemm arranġamenti fejn ikun hemm ċertu ingranaġġ bejn l-MPO, is-sovrintendenza u l-ministeru kkonċernat sakemm wieħed jgħid li dawn in-nies se jiġu attached ma' dawn l-entijiet.

Iktar tard nitkellmu biex ngħidu li dawn ma jitilfu xejn mill-istatus u d-drittijiet fundamentali tagħhom.

F'subklawsola (4) qegħdin ngħidu li l-bord se jaħtar l-uffiċjal ewlieni.

Il-bord jista' jaħtru indipendentement mill-istatus tiegħu, għax jista' jaħtar uffiċjal pubbliku li diġà qiegħed mad-dipartiment tal-mużewijiet u jagħtih l-inkarigu ta' chief executive, però jista' jirreklama tramite l- permessi meħtieġa ta' l-ETC biex ikun jista' jingaġġa chief executive.

F'dan il-każ il-bord jaħtar iċ-chief executive bil-metodu normali kif jinħatru l-uffiċjali kollha.

Dawn it-tip ta' entijiet se jkollhom żewġ sources minn fejn jaħtru; jistgħu jaħtru minn fost is-settur pubbliku jekk l-MPO jakkomodahom u jibagħtilhom in-nies meħtieġa, però jistgħu jaħtru minn barra tramite l-ETC u taħt il-proċeduri u r-regolamenti tagħha.

Fil- każ taċ-chief executive iż-żewġ toroq jistgħu jintużaw.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Il-membri tal-bord għandhom terminu preċiż ta' mhux inqas minn tliet snin imma mhux iżjed minn ħames snin u jistgħu anke jerġgħu jinħatru.

Kumbinazzjoni waqt il-ħin tal-mistoqsijiet il-Prim Ministru wieġeb domanda tiegħi fejn tkellimna fuq ir-riformi fiċ-Ċivil u kif anke fil-gradi ta' direttur, direttur ġenerali, segretarji permanenti hemm terminu anke ta' tliet snin għax fiċ-Ċivil ridna ndaħħlu kultura li jkun hemm performance agreement u trid tkun accountable.

Kif inhi miftuħa hawnhekk, l-uffiċjal ewlieni eżekuttiv se jinħatar ad aeternum jew hemm il- ħsieb li dan ukoll jirrispondi għal dik il-loġika li għandu terminu ta' żmien li fih irid ikollu ċertu performance?

Hawnhekk kważi se mmorru lura mnn dak li sar fiċ-Ċivil.

Daħħalna ċertu tibdil fiċ-Ċivil u għamilna terminu biex wieħed ikun on his toes ħalli jwieġeb għal għemilu, imma kif inhi hawnhekk jien qed nifhem li m'hemmx terminu ta' żmien għall-ħatra ta' dan iċ-chief executive.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru Galea.

ONOR.

LOUIS GALEA: Kif qed jgħid l-Onor. membru l-liġi mhix qiegħda timponi terminu ta' żmien.

Jista' jagħti l-każ li meta konna qed nabbozzaw din il-liġi ħadna xi affarijiet for granted għaliex jien u anke sħabi assumejna li dan se jkun on a performance contract.

Jien ma nsibx diffikultà li, kif għamilna fil-każ tas-sovrintendent, fil-liġi ngħidu li jinħatar għal perjodu ta' mhux iżjed minn ħames snin taħt dawk il- pattijiet u kondizzjonijiet kif stabbiliti fl-ittra tal-ħatra tiegħu u nirrepetu l-istess wording.

Forsi jagħmel sens anke biex ikun hawn ftit uniformità.

Jiġifieri ma' subklawsola (4) li tgħid: "Il-Bord għandu jaħtar Uffiċjal Ewlieni Esekuttiv li jkun responsabbli lejn il-President u l-Bord" għandna nirrepetu dak li hemm f'subklawsola 7(4), li l-ħatra għandha tkun ta' mhux iżjed minn ħames snin taħt dawk il-pattijiet u kondizzjonijiet li jistgħu jissemmew fl-ittra tal-ħatra tiegħu.

Meta jagħlqilha ż-żmien tal- kariga persuna tista' terġa' tinħatar għal perjodu jew perjodi ulterjuri.

Issa tiġi drafted din l-emenda u nippreżentaha iktar 'il quddiem

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Ministru, iktar kmieni konna qed niddiskutu proprju dak li kont qed tispjega inti fuq x'se jiġri dwar id-detailing.

Ħalli nieħu eżempju fuqi nnifsi.

Jien museum officer u ma nafx kif se ssir l-għażla biex immur ma' l-aġenzija.

Se jkun hemm xi kriterji biex issir l- għażla?

Se tistaqsu lil kulħadd?

Se tagħżlu lil uħud u oħrajn tgħidu li aħjar ma jintgħażlux?

It-tieni mistoqsija.

Wara li jien bħala museum officer - u għal tapposta qed inkun daqshekk konkret iddeċidejt li mmur ma' l-aġenzija, jien imbagħad insir impjegat ta' l-aġenzija?

Jiġifieri wara li tgħaddi sena jien ma nistax ngħid li xbajt ma' din l-aġenzija u mmur mad-dipartiment tax- xogħlijiet pubblilċi.

X'se tkun is-sitwazzjoni f'każ bħal dan?

THE CHAIRMAN: Il-Ministru Galea.

ONOR.

LOUIS GALEA: Aħna qegħdin fi proċess ta' tranżizzjoni li jista' jieħu ħafna żmien għaliex niddependu minn kif se jevolvi s-settur pubbliku kollu mal-milja taż-żmien.

Id-diffikultà hi meta għandek uffiċjali pubbliċi li għal ċirkostanzi validi li jevolvu maż-żmien, ikun hemm bżonn li dawn l-uffiċjali pubblilċi jiġu assenjati dmirijiet ma' entijiet li jidħlu għal xogħol li qabel kien isir mid-dipartiment tagħhom jew inkella li qabel kien isir minn dipartiment tal-gvern.

Kieku m'għandniex is- sitwazzjoni li qed nilleġislaw issa u baqa' dipartiment tal-mużewijiet, l- ebda uffiċjal pubbliku strettament ma seta' jirrifjuta ordni ta' l-MPO biex jirrapporta u jagħmel ċertu xogħol mad-dipartiment tal-mużewijiet, salv il- kwalifiki u l-kompetenzi meħtieġa.

F'dan il-każ partikolari, meta a museums officer jiġi attached ma' l- operating agency, hu se jibqa' impjegat pubbliku.

Dan jiġi attached ma' l- operating agency mhux għall-finijiet strettament ta' l-istatus tiegħu, jiġifieri hu se jibqa' public officer, se jibqa' bid-dritt li japplika għall-promotions li jkun hemm fid-dipartimenti li jibqgħu jeżistu mal-gvern u se jibqa' anke bid-dritt li jitlob transfer.

Naturalment sta għall-MPO jilqax it-talba għal dik it-transfer jew le, kif jiġri llum.

Jekk impjegat kellu ċerti drittijiet ta' pensjonijiet se jiġu salvagwardati.

Però issa flok bħala museums officer se jirrispondi lill-kap tad-dipartiment, issa se jibda jirrispondi liċ-chief executive ta' l-operating agency li fuqu hemm il-bord tad-diretturi.

U dak il-museums officer se jibda jiġi detailed miċ- chief executive għall-finijiet ta' l-amministrazzjoni ta' kuljum u għal dak li jiġi fdat fir-responsabbiltà tiegħu.

Jiġifieri l-museums officer mhux se jibqa' jmur għand is-sovrintendent fuq ċerti affarijiet.

Illum qegħdin ngħidu li t-tmexxija ta' mużew se tkun soġġetta għal din l- operating agency li għandha dan il-bord u dan il-kap li qed insejħulu chief executive.

Il-museums officer se jibda jirrapporta lilu.

Issa l-work practices iridu jevolvu.

Naturalment jekk għandek museums officer li huwa conditioned għal ġimgħa ta' ħamest ijiem, għal ġimgħa ta' 40 siegħa, għal nofs ta' nhari fis-sajf, dawk huma drittijiet kweżiti li se jżommhom.

Ma jfissirx li jekk l-aġenzija eventwalment tingaġġa nies minn barra bilfors trid tingaġġahom ukoll b'dawk il-kondizzjonijiet.

Tista' tagħżel li tagħmel xi kondizzjonijiet differenti jekk jidhrilha li trid iktar flessibilità fil-ftuħ tal-mużewijiet u f'ċerta ħidma oħra li tista' tagħmel.

Imma f'dan il-konċett hemm id-distinzjoni bejn li jkollok uffiċjal pubbliku li huwa attached ma' l-operating agency, qua li jibqa' impjegat pubbliku imma jirrispondi għall-amministrazzjoni ta' kuljum lill- operating agency, u impjegati oħra li se jiġu ngaġġati kompletament b'mod ġdid.

Dawk jidħlu direttament fuq il-kotba ta' l-aġenzija u jridu jissottomettu ruħhom għal kondizzjonijiet u għal framework ta' work practices li tistabbilixxi l-aġenzija.

Naturalment ikun hemm numru ta' snin ta' transition period, u sakemm dawn ikunu settled dejjem ikun hemm dawk ir-rough edges li wieħed irid jara x'inhuma.

Apparti dak li tgħid il-liġi, il-policy tagħna hija li nimmassimizzaw l- akbar użu ta' l-uffiċjali pubbliċi għar-raġunijiet l-iktar ovvji ta' spiża pubblika.

Naturalment xi wħud jista' jkollhom bżonn xi taħriġ.

Kull fejn hu possibbli se nipprovaw nirrikorru għal din il-policy.

Din hija operazzjoni li tirrikjedi ċertu xogħol għax se jiġi żmien meta din l- operating agency ikollha bżonn iktar nies u biex timpjegahom l-ewwel trid tfittex fil-pool ta' l-impjegati tal-gvern u mbagħad toħroġ barra.

Aħna diġà qed niltaqgħu ma' ċerti sitwazzjonijiet.

Per eżempju, jekk il-Malta College of Art, Science and Technology ikollu bżonn l-iskrivani, meta dan jitlob lill-MPO ir-risposta tkun li m'għandhomx skrivani, imma probabbilment jekk jitlob impjegati fi gradi inqas għandhom mnejn jipprovdulu.

Imma aħna diġà nafu x'ġara f'ċerti oqsma.

Per eżempju jekk inkunu rridu l-cleaners l-MPO jibgħat ħafna għax hemm iż-żejda fl- iskejjel.

Imma meta jibdew ġejjin wieħed jibda jistaqsi jekk dawn humiex adattati biex jaħdmu f'mużew.

Jiġifieri dan il-proċess sakemm jiġu magħżula l-impjegati żgur se jeħdilna ċertu żmien.

Fil-każ ta' l-iskejjel kien ovvju li l-aħħar kelma ta' l-għażla kellha tkun f'idejn id-diviżjoni ta' l-edukazzjoni u mhux f'idejn l-MPO.

Imbagħad kellna battikata biex nikkonvinċu lill-MPO li n-nies li kienu bagħtulna ma kenux tajbin.

Jiġifieri ġo din il-ġungla ta' burokrazija, biex insejħilha hekk, trid titgħallem tipprova tikkontrolla l-ispiża pubblika billi ssib nies li tista' tużahom hawnhekk.

Iżda tibqa' r-realtà li xi individwi ma tkunx tista' tiffittjahom.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Qed nistaqsi dan għax aktar kmieni konna qed nitkellmu fuq x'informazzjoni qed tasal għand l-impjegati.

Kif diġà għedt meta jkun żmien ta' bidla, minnha nnifisha ġġib ċerta inċertezza u anzjetà.

U fil-fehma tiegħi, jekk qegħdin nevalwaw mill-ġdid kif għandna noperaw biex inġibu bidla, dik it-tip ta' inċertezza u anzjetà hija enerġija pożittiva li tużaha tajjeb biex tbiddel il-mod kif topera.

Imma jista' jkun li hemm inċertezza u anzjetà fil-complement eżistenti tal-mużewijiet fejn jien nawspika li tispjegawlhom x'għandkom f'raskom għax in-nies li tkellmu miegħi - veru li dawk mhux bilfors huma kampjun tajjeb - li huma fi gradi differenti għandhom mistoqsija kbira x'se jiġri minnhom.

Il-ministru għandu ħsieb li jagħmel dawn il-laqgħat ta' informazzjoni biex jispjegawlhom x'se jiġri mill-impjegati?

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: S'issa kellna laqgħa waħda li ovvjament m'hijiex biżżejjed.

Meta niġi biex niltaqa' ma' l-impjegati rrid li jkolli sitwazzjoni ftit iktar konkreta x'niddiskuti magħhom.

Kelli sitwazzjoni bħal din fil-każ tal-kulleġġ minħabba li ċerti kondizzjonijiet damu ma ġew definiti mill-awtoritajiet kompetenti.

Kulħadd japprezza li l-ministru jew xi kap ta' dipartiment ma jistax jiddeċiedi ċerti kondizzjonijiet in ġenerali.

Trid tikseb ġerarkija ta' approvazzjonijiet u dawn dejjem jiġu mgħarbla b'lenti minħabba l-impatt li dawn jistgħu jkollhom fuq klassijiet oħrajn għaliex ikollok ftit effect fuq talbiet li jista' jkollok minn unions.

Meta niġu għal dan il-każ in partikolari l-pożizzjoni li qed nieħu hija li l-impjegati kollha, safejn nistgħu, inżommuhom magħna u rridu nieħdu in konsiderazzjoni l-esperjenza u l-kompetenza tagħhom u anke x-xewqat tagħhom.

Naturalment hemm limitu safejn ix-xewqa ta' dak li jkun tista' tissodisfaha.

Jiġifieri jekk ix-xewqa ta' bniedem hi li jservi f'dan il- mużew fejn serva b'mod tajjeb, fejn għandu rapporti tajbin, fejn m'hemm l- ebda raġuni valida għaliex ma jibqax iservi hemmhekk, allura jien irrid insib il-manjiera ġusta u trasparenti biex inżommu jaħdem hemm.

Mhux se nkun jien, imma l-bord ikollu dawn il-policy guidelines.

Għad irridu naraw eżattament kif se nqassmu l-affarijiet għaliex, anke jekk mhux fil-bidu, imma in the medium term, jien nispera li jkollna xi sit jew tnejn li niddeċiedu li se tmexxih, per eżempju, il-Fondazzjoni Patrimonju Malti.

Diġà kellna talba mill-Fondazzjoni Patrimonju Malti biex tmexxi sit, imma d-deċiżjoni għadha on the back burner biex issa tiġi kkonsidrata in the light ta' dawn il-provvedimenti l-ġodda.

Il-Fondazzjoni Patrimonju Malti kif se topera?

Se taħdem billi tuża r-riżorsi li għandu d- dipartiment tal-mużewijiet li m'għandux riżorsi biżżejjed?

Jien naħseb li, b'saqajna fl-art, meta nħarsu lejn dawn is-siti kollha li għandna nindunaw li biex inħarsuhom għandna bżonn iktar nies, u nies ta' ċerta expertise.

F'dan l-istadju jien nista' ngħid biss li se nibdew il-proċess ta' transition li inizjalment ikollu ċaqliq mill-inqas, imbagħad una volta s- sovrintendent ikun f'postu u jgħaqqad it-team tiegħu, jista' jagħti l-każ li jitlob lil ċerti nies li llum qegħdin f'mużewijiet biex imorru miegħu.

Issa aħna nafu wkoll li tista' tieħu lil xi ħadd ħdejn xniegħa biex jixrob, imma jekk ma jkunx irid jixrob ikun inutli.

Jiġifieri kulħadd se juża din ir-riga prattika li jekk wieħed ikun kontra qalbu, għalfejn tieħdu?

Wieħed irid juża l-għaqal li lil dak li jkun jgħidlu: Inti qed titħallas mill- fondi pubbliċi, allura jeħtieġ li tagħti s-servizz tiegħek fejn hemm bżonn tagħtih, salv it-test tar-reasonableness.

Wieħed ma jistax jagħti garanziji.

Fil-passat saru żbalji anke meta tajna l-option għax meta tajna l-option biex nagħmlu ċerti operazzjonijiet ġietna z-zalza ogħla mill-ħut.

Illum ma nistgħux ngħidu li rridu nagħmlu l-istess xogħol li konna nagħmlu sal-lum imma rridu nipprovaw nagħmluh aħjar, u min kien qed jagħmel ix- xogħol sal-lum nagħtih l-għażla jridx jibqa' jagħmlu jew le.

Jien ma naqbilx ma' dan.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Proprju f'din il-linja kont qed nitkellem jien għax jekk irridu nibdew paġna ġdida, nibdewha u dan ifisser li taħdem b'mod ġdid.

Billi struttura li qabel kont issejħilha dipartiment issa tibda ssejħilha aġenzija ma jfissirx li f'daqqa waħda se jkun hemm bidla.

Ministru aħna ssospendejna d-diskussjoni fuq subklawsola 8(5).

Għalkemm ma nafx jekk hux il-każ li nidħlu issa f'dik id-diskussjoni, aħna konna bdejna nitkellmu mal-Ministru Gatt proprju fuq il-każ li semmejt inti, ta' meta jkun hemm sit li jingħata lil xi fondazzjoni biex jitmexxa minnha.

Jien staqsejt lill-ministru Gatt dwar l-aħħar żewġ linji ta' dik is-subklawsola li jgħidu: "li jistgħu jiġu stabbiliti mis-Sovrintendent u approvati u ppubblikati mill-Ministru fil-Gazzetta."

Il-pubblikazzjoni fil-gazzetta tagħtihom status li jistgħu jiġu reviewed minn din il-Kamra?

Il-Ministru Gatt qalli li din m'hijiex awtomatika.

Kellu raġun kif interpretaha?

ONOR.

LOUIS GALEA: Iva.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Jien qed nitlob li jiġi kkonsidrat li din tiġi reviewed.

U qed nagħmel hekk mhux biex inżid il-burokrazija jew biex inkun diffiċli just for the sake of it.

Din is-subklawsola qed tgħid li: "l- Aġenzija tista', bl-approvazzjoni bil-miktub tal-Ministru, u f'konsultazzjoni mas-Sovrintendent," jiġifieri qed ngħidu li l-ministru japprova u s-sovrintendenza qed tintalab biss konsultazzjoni, allura fl- aħħar mill-aħħar tgħaddi tal-ministru.

Jien naf li l-ministru jaqbel miegħi, għax esprima ruħu anke pubblikament, li fil-passat saru żbalji koroh minn nies li jokkupaw kariga ministerjali, li qabdu u taw biċċiet mill-patrimonju Malti b'mod mhux daqshekk xieraq, ħalli nkunu prudenti.

Il- biża' tiegħi hi li kif inhi mfassla din is-subklawsola, dik għadha tista' tiġri.

Forsi l-ministru jgħidli li mhix se tiġri bil-mod estrem u redikolu kif kienet tiġri qabel għax hemm provdut: "taħt dawk il-kondizzjonijiet li jistgħu jiġu stabbiliti mis-sovrintendent u approvati u ppubblikati mill- Ministru fil-Gazzetta."

Fl-opinjoni tiegħi m'aħniex qed nagħlqu biżżejjed.

Jien ma ddejjaqnix jekk inħalluha miktuba hekk, imma nissuġġerixxi li jkun hemm xi mekkaniżmu ta' review pubblika meta jittieħdu deċiżjonijiet bħal dawn.

Ministru kont qed insemmi li ż-żewġ amministrazzjonijiet tgħallmu mill- iżbalji ta' xulxin dwar meta niġu biex nittrasferixxu art.

Veru li hawnhekk m'aħniex qed nittrasferixxu l-proprjetà u l-pussess, imma qed nittrasferixxu management, imma anke meta nittrasferixxu biċċa art kwalunkwe dan il-parlament ħoloq mekkaniżmu - u għamel sewwa għax tgħallem mill-passat - biex ikun hemm review f'kumitat apposta, u jekk ma jkunx hemm qbil f'dak il-kumitat tiġi quddiem din il-Kamra.

Jien m'iniex qed nitkellem fuq dawk li d-dipartiment tal-mużewijiet bir-raġun isejjaħ l- affarijiet żgħar.

Jiġifieri għandu jkun hemm raġonevolezza min-naħa tagħna li altru inti qed tgħid li se tagħti l-Hypogeum lill-Fondazzjoni Patrimonju Malti biex imexxuh u altru qed tgħid li għandna bżonn li d-database tiġi trasferita minn post għall-ieħor.

M'iniex qed ngħid li għandu jkun hemm xi dibattitu jew mozzjoni fuq id-database u l-inventarju.

Imma sinċerament naħseb li għall-ġid ta' kulħadd ikun jaqbel li jkun hemm xi mekkaniżmu ta' review jekk il-ministru, bir-rieda kollha tajba tiegħu, jiddeċiedi li jgħaddi l-management tal-Hypogeum f'idejn il-Fondazzjoni Patrimonju Malti.

Naħseb li jsib il-qbil għal dan fil-pajjiż, bħalma jsib kieku jgħid li se jgħaddi l-management ta' xi fortizza f'idejn Din l-Art Ħelwa.

Imma jien naħseb li jkun fl-interess tal-minstru nnifsu, fl- interess tal-partrimonju Malti u anke fl-interess ta' l-enti li tkun se tidħol għal dan il-management, li jkun hemm xi mekkaniżmu ta' review, li l- kondizzjonijiet jiġu ppubblikati minn qabel u, fil-fehma tiegħi, għandhom jiġu sorveljati u jistgħu jiġu contested jekk ikun hemm xi ħaġa li għandha tiġi contested.

Meta qed nitkellmu fuq il-wirt storiku u kulturali tagħna ma naħsibx li jkun xi ħaġa żejda dan l-instrument of review.

Naf li jista' jiġi abbużat, imma mbagħad jiġġudika l-pubbliku.

Nixtieq li nirriflettu bis-serjetà fuq xi forma ta' parliamentary review ta' meta niġu biex ngħaddu l-management ta' siti ta' valur storiku u kulturali.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-punt li qiegħed jitqanqal huwa validu u importanti, però m'iniex ċert jekk fil-provvedimenti tal-liġi aħniex qed naħsbu għalih diġà.

Għax hawnhekk il-ħsieb hu li t-tmexxija u l- preżentazzjoni tal-patrimonju kulturali tagħna, li huwa pubbliku, tieħu ħsiebu din l-aġenzija operattiva.

Però qed ngħidu wkoll li din tista' bl- approvazzjoni bil-miktub tal-Ministru, u f'konsultazzjoni mas- Sovrintendent, jew tiddelega l-funzjonijiet tagħha lil xi enti eżistenti jew lil xi enti li għad trid tiġi mwaqqfa, sew pubblika sew privata, jew lil xi soċjetà msieħba magħha, kif ikun meħtieġ, u f'kull każ taħt dawk il- kondizzjonijiet li jistgħu jiġu stabbiliti mis-Sovrintendent u approvati u ppubblikati mill-Ministru fil-Gazzetta.

Hawnhekk qed niddelegaw waħda mill- funzjonijiet li nsibuhom elenkati fil-paragrafi ta' qabel.

F'subklawsola 8(5), meta qed ngħidu: "Bil-għan li jiġu żgurati l-aħjar konservazzjoni, restawr, tmexxija, amministrazzjoni, marketing, esibizzjoni, preżentazzjoni jew studju ta' xi qasam partikolari tal- patrimonju kulturali," f'ċertu sens qed ngħidu li se npoġġu in guardianship.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Dik ċara.

ONOR.

LOUIS GALEA: Ħalli nibqa' nsemmi l-Fondazzjoni Patrimonju Malti.

Mela biex inpoġġi sit partikolari fil-kurazija tal-Fondazzjoni Patrimonju Malti rrid nimxi skond clause 48 li jgħid: "Is-Sovrintendent jista' fl- awtorità tal-Ministru jagħmel permezz ta' att pubbliku..."

L-att se jkun pubbliku, jiġifieri jien ma nistax naqbad u nagħti wieħed mis-siti lill- Fondazzjoni Patrimonju Malti.

Illum nista' nagħmel hekk, imma meta tgħaddi l-liġi rrid nagħmel att pubbliku, att ta' kurazija li bih il-kustodja u l- amministrazzjoni ta' proprjetà kulturali immobbli tiġi mgħoddija għal għand il-Kunsill Lokali jew organizzazzjoni mhux governattiva, taħt dawk ir- regolamenti li jistgħu jiġu preskritti u skond dawk il-kondizzjonijiet li ma jkunux inkonsistenti.

Subklawsola 48(2) tgħid li: "Id-disposizzjonijiet ta' l-Att dwar it- Trasferiment ta' Artijiet tal-Gvern, m'għandhomx japplikaw għall-att ta' kurazija."

Dan għaliex ovvjament jekk jien se ngħaddilek sit, taħt kwalunkwe titolu, b'kera jew b'ċens, irrid niġi quddiem il-parlament.

Mentri hawnhekk qegħdin ngħidu li għandu jitqiegħed kopja ta' l-att fuq il- Mejda tal-Kamra u fi żmien erba' ġimgħat jekk il-Kamra jidhrilha li hemm xi ħaġa mhix f'postha wieħed jista' jġib mozzjoni quddiem il-parlament.

Issa nkompli nistudja dawn iż-żewġ klawsoli ħalli nserraħ rasi li qed jolqtu dan il-punt li qed jitqanqal.

Irrid inressaq emenda wkoll biex id- deċiżjoni ma tkunx biss tal-ministru responsabbli mill-kultura imma anke tal-ministru responsabbli mill-artijiet.

Jekk hemm xi ħaġa oħra li naraw li jkollha bżonn dan ir-review nipprovaw ninkluduha.

Però jekk noqgħod neżamina l-funzjonijiet ta' l-aġenzija, għalkemm hawnhekk jgħid li l- aġenzija tista' tiddelega l-funzjonijiet tagħha, mhux kull funzjoni tista' tiddelega, imma tista' tiddelega dawk il-funzjonijiet li għandhom x'jaqsmu ma' konservazzjoni, restawr, tmexxija, amministrazzjoni, marketing, esibizzjoni eċċ. Naħseb li hawn biżżejjed proċess ta' review.

Però, jekk jippermettili l-Onor.

Bartolo, nixtieq nistaqsi lid-direttur tal-mużewijiet dwar diffikultà li għandi fuq dan il-punt.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Forsi ta' min jirrifletti wkoll fuq il-punt l- ieħor li semmejt jien, fejn hemm li l-ministru japprova u s-sovrintendent li għandu biss poter ta' konsultazzjoni.

Ladarba l-ministru nnifsu qed jgħid li tajjeb li ma jkunx responsabbli l-ministru tal-kultura waħdu imma għandu jkun responsabbli wkoll il-ministru ta' l-artijiet, però kif se niżguraw ...

Veru li ma tistax tagħmel xi garanzija li tagħlaqha tight, imma iktar tard qed ngħidu hekk: "taħt dawk il-kondizzjonijiet li jistgħu jiġu stabbiliti mis-Sovrintendent u approvati u ppubblikati mill-Ministru fil-Gazzetta."

Jien kważi naċċetta l-kliem "bl-approvazzjoni bil-miktub tal-Ministru u f'konsultazzjoni mas-Sovrintendent", imma ta' min jagħmilha iktar tassattiva meta niġu għall-kliem "taħt dawk il-kondizzjonijiet li jistgħu jiġu stabbiliti"?

ONOR.

LOUIS GALEA: Biex nagħmluha bħalma għamilna fil-klawsola l-oħra.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Dak li kont se nissuġġerixxi.

ONOR.

LOUIS GALEA: Jiġifieri tiġi "u f'kull każ taħt dawk il- kondizzjonijiet kif stabbiliti mis-Sovrintendent."

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Naħseb li tiġi aħjar hekk.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Chairman, hawnhekk xtaqt ukoll niċċara ftit il- punt li diġà tqanqal fid-dibattitu, però tajjeb li nerġa' nispjegah ftit jien.

Fi klawsola 9 li qegħdin niddiskutu qegħdin nipproponu li l-bord tad- diretturi jrid ikollu rappreżentant li huwa nominat mill-ministru responsabbli għal Għawdex.

Issa rrid ngħid li Għawdex ukoll jippreżenta fatturi li huma speċjali f'dak li huwa wirt.

Bħal ħafna miż-żewġ naħat tal- Kamra jien żgur nemmen li l-wirt Għawdxi huwa wirt ta' ċerta karatteristika u ta' ċertu valur partikolari.

Għalhekk irrid ngħid minn issa li l-ħsieb tagħna hu li jekk għandna l-Heritage Malta għandu jkollna l-Heritage Gozo.

M'aħniex qegħdin indaħħlu fil-liġi li għandu jkun hemm operating agency oħra li jkun jisimha Heritage Gozo għax subklawsola 8(5) diġà tippermetti li jkun hemm enti li għad trid tiġi mwaqqfa li tkun tista' tieħu ħsieb il- linji ġenerali għall-finijiet ta' Għawdex.

Ħafna drabi nisimgħu l-parir kemm hu ta' siwi li għall-finijiet ta' turiżmu Għawdex jiġi rreklamat bħala Għawdex, iktar milli bħala parti minn Malta.

U anke fejn jidħol il-wirt kulturali u storiku żgur li jagħmel ħafna sens li Għawdex ikollu l-Heritage Gozo bl-istess image korporattiva tal-Heritage Malta, mingħajr ma jkun eskluż li l-Heritage Malta jkollha l-overall responsability għall-patrimonju kulturali kollu Malti u Għawdxi, bħalma s- sovrintendenza għandha l-overall responsability.

Jien inħoss li tajjeb li Għawdex ikollu l-istruttura operattiva tiegħu, però mbagħad ikun żball jekk dan jinqata' kompletament mir-rimja ta' l-iżviluppi, tal-ħsieb u tad- diskussjoni li tkun qed issir f'Malta.

Jekk wieħed jilleġisla fil-liġi li fuq l-istess livell ta' Heritage Malta ikollu Heritage Gozo nibża' li jistgħu jiġru dawn l-affarijiet.

Però f'dan l-istadju niddikjara li l- ħsieb huwa li f'Għawdex ikollna wkoll il-fergħa tal-Patrimonju Malta li tkun il-Patrimonju Għawdex.

Jekk tippermettili l-Kamra, f'din il-klawsola għandi diffikultà oħra li nixtieq nistaqsiha lid-direttur tal-mużewijiet.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, naħseb li tajjeb li niċċaraw il-punt li tqanqal mill-Onor.

Bartolo dwar klawsola 8 biex inkunu ċerti li fejn si tratta delega li tinvolvi guardianship jiġu osservati l-kondizzjonijiet ta' klawsola 48.

Allura naħseb li għandna nagħmlu emenda f'dan is-sens li se niddraftjaha iktar tard.

Hawnhekk qed nitkellmu fuq delega, imma meta wieħed jagħmel delega biex jipprovdi t-tindif, għall-argument, hemmhekk mhix kwestjoni ta' kurazija.

F'dak il-każ flok li l-aġenzija timpjega l- impjegati hi, qed tiddelega din il-funzjoni lil xi ħaddieħor.

Imma fejn si tratta li l-aġenzija tiddelega l-management, the administration, the presentation ta' sit partikolari, allura hemm irridu nifhmu li dik mhix delega ta' amministrazzjoni normali ta' kuljum, imma qed tiddelega taħt l- aspett kollu tal-guardianship.

Allura subklawsola 8(5) timplika li rridu nsegwu l-proċedura li qed tiġi stabbilita fi klawsola 48.

Għalhekk, jekk qed nifhem tajjeb, apparti l-emendi li għadu kif ippreżenta l-Ministru Gatt għal klawsola 8, se jkollna żewġ emendi oħra għal subklawsola 8(5).

Waħda biex ngħidu "dawk il-kondizzjonijiet kif stabbiliti" minflok "dawk il-kondizzjonijiet li jistgħu jiġu stabbiliti" u l-oħra biex inżidu r-riferenza għal klawsola 48 f'każ li d-delega tkun tammonta għal kurazija.

Issa nerġa' mmur għal klawsola 9.

S'issa kellna emenda waħda dwar ir- rappreżentant nominat mill-ministru responsabbli għal Għawdex.

U f'subklawsola 9(4) li titkellem dwar il-ħatra ta' uffiċjal ewlieni esekuttiv, se nżidu t-terminu, kif għamilna fil-każ tas-sovrintendent.

Il- bqija, din hija pjuttost klawsola ta' proċedura ta' kif trid topera l- aġenzija.

Diġà rajna kif jinħatru l-membri tal-bord, x'inhuma l- funzjonijiet stretti tal-bord, kif jitlaqqgħu s-seduti u l-għadd ta' membri li jikkostitwixxu quorum, u anke kif jiġu trattati issues ta' conflict of interest.

Għaldaqstant għada nressqu l-emenda għal klawsola 9 ħalli ninkorporaw dan it-tibdil.

Jiġifieri l-ħsieb huwa li għada nagħlqu l-klawsoli 8 u 9 għax nippreżentaw dawn l-emendi kif ftehemna.

Tajjeb li nagħlqu wkoll klawsola 4 dwar il-prinċipji, jekk m'għandna xejn iktar x'inbidlu fiha.

Nissuġġerixxi li nħallu l-klawsola 2 tat-tifsir sospiża sa l-aħħar biex jekk jinqala' l-bżonn ta' xi tifsira oħra li ma ħsibniex fiha ma nkunux ilħaqna għaddejnieha.

Għalhekk, Mr Chairman, nitlob il-permess biex klawsola 9 tiġi posposta.

THE CHAIRMAN: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata u l-klawsola ġiet posposta.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Jiġifieri s'issa għaddejna klawsoli 3, 5, 6 u 7 u għada fil-għodu se nkunu fil-pożizzjoni li ngħaddu klawsoli 4, 8 u 9, u nħallu klawsola 2 miftuħa.

Klawsola 10 - Ċentru Malti għar-Restawr.

Clause 10 - Malta Centre for Restoration.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, hawnhekk nidħlu f'kamp ftit differenti minn dak li kellna s'issa għax meta konna qed nabbozzaw din il-liġi wżajna l-ħin kollu l-keyword "restawr" kemm fit-taqsima dwar il-prinċipji u dmirijiet, fil-parti tas-sovrintendenza u fil-parti ta' l-operatur.

Użajna ta' spiss il-kliem "restawr, konservazzjoni, preżentazzjoni", jiġifieri l- kelma "restawr" tirrikorri kontinwament, allura ħassejna li fil-liġi għandna ninkorporaw iċ-Ċentru Malti għar-Restawr li ġie mwaqqaf bejn il- ministeru ta' l-edukazzjoni flimkien ma' l-università ta' Malta.

L-ewwelnett hawnhekk mhux qed nitkellmu fuq xi ħaġa li għad irridu noħolquha, imma fuq enti li diġà teżisti, li għandha l-personalità ġuridika tagħha u qed topera.

Infatti klawsola 10 tgħid hekk: "Iċ-Ċentru Malti għar-Restawr imwaqqaf mill-Ministru responsabbli għall-Edukazzjoni flimkien ma' l-Università ta' Malta qiegħed b'dan jerġa' jiġi mwaqqaf u rikostitwit - din hija t-terminoloġija legali li trid tintuża biex wieħed jinkorpora enti ġo liġi oħra - bħala korp magħqud b'personalità ġuridika distinta li jista', bla ħsara għad-dispożizzjonijiet ta' dan l-Att, jagħmel kuntratti, jikseb, iżomm u jiddisponi minn kull xorta ta' proprjetà għall-finijiet tal- funzjonijiet tiegħu, li jħarrek u jiġi mħarrek, u li jagħmel dawk l- affarijiet kollha u li jagħmel dawk it-transazzjonijiet li jkunu inċidentali jew li jwasslu għall-eserċizzju jew it-twettiq tal-funzjonijiet tiegħu taħt dan l-Att."

Il-parti tal-personalità ġuridika hija għal darba oħra t-template li aħna nsegwu fil-liġijiet tagħna.

Ir-rappreżentanza legali taċ-ċentru qed tiġi vestita fil-president tiegħu, iżda dan jista' jaħtar lid-direttur jew lil xi wieħed jew aktar mill-uffiċjali biex jirrappreżentaw liċ-ċentru.

THE CHAIRMAN: Sar il-ħin.

Nirringrazzjakom.

Id-diskussjoni fuq din il-klawsola kienet interrotta u baqgħet aġġornata.

Fid-9.00 p.m. il-Kamra rriżumiet u l-President tal-Kumitati rrapporta progress u talab il-permess sabiex il-Kumitat jerġa' jiltaqa'.

MR SPEAKER: Insejjaħ lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni biex, jekk jogħġbu, jressaq l-Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal għada t-Tlieta, 20 ta' Novembru, 2001 fid-9.00 a.m., b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar il-Patrimonju Kulturali - Kumitat (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kunsill Nazzjonali għall-Kultura u l-Arti - Kumitat;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Kostituzzjoni tal-Kariga ta' Avukat Ġenerali u dik ta' Avukat tar-Repubblika - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Lotteriji u Logħob Ieħor – Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar it-Trattament Xieraq ta' l-Annimali - Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Soċjetajiet Koperativi - Tielet Qari; u

Riżoluzzjoni tal-Prim Ministru dwar il-qagħda fil-pajjiż - Kontinwazzjoni.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Kriminali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Probation - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Ratifika ta' Konvenzjonijiet dwar Proċeduri Legali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Protezzjoni u l-Privatezza tad-Data - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Amministrazzjoni ta' Art tal-Gvern - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Liċenzji tal-Kummerċ - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar is-Sigurta' fl-Ikel - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Uffiċċju tal-Posta - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Ibħra Territorjali u ż-Żona Kontigwa - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Michael Frendo.

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Mr Speaker, illum xtaqt nitkellem fuq xi ħaġa li forsi f'dan il-parlament ma nitkellmux biżżejjed fuqha.

Xtaqt nitkellem fuq il-valur ta' min jiddedika ruħu għall-ħajja pubblika u għall-persuni li jkollhom responsabbiltajiet pubbliċi u allura jridu jaqdu d-doveri tagħhom lejn l-Istat u lejn il-poplu.

Kontra dak li jaħsbu ħafna nies ħafna drabi dan ipoġġihom mhux f'vantaġġ imma f'sitwazzjoni anke ta' żvantaġġ, u tajjeb li nirriflettu ftit fuq il-pożizzjoni tal-persuna li tagħti servizz pubbliku lil dan il-pajjiż.

Mr Speaker, primarjament dak li ġegħelni nitkellem fuq dan kienet l-aħbar li jien, bħal kull persuna oħra, smajt f'dan il-pajjiż li l-ex-kummissarju tal-pulizija kien qiegħed il-Belt u kien hemm min ħebb għalih u tah daqqa ta' ponn biex speċi jpaċi l-kontijiet miegħu meta huwa ma baqax kummissarju tal-pulizija.

Dan l-inċident ġegħelni nirrifletti mhux biss fuq dak li ġara imma wkoll fuq il-fatt li sussegwentement il-penali – li kienet multa ta' Lm70 - għal dan kollu kien, fil-fehma tiegħi ma kenitx tirrifletti dak li ġara.

Dan m'iniex qed ngħidu bi kritika, għaliex wieħed ikollu wkoll ir- restraints tal-liġijiet infushom, imma qed ngħidu bħala stat ta' fatt. M'iniex qed ngħidu lanqas bi kritika speċifika għall-qorti li ħadet dik id- deċiżjoni għaliex wara kollox minn dan il-parlament irridu nuru l-akbar rispett għad-deċiżjonijiet kollha tal-qorti u sta għalina illi bħala lleġislaturi nagħmlu d-dover tagħna biex jekk naħsbu li hemm xi ħaġa fil- liġi li m'hijiex tajba, nagħmlu l-bidliet li għandna nagħmlu biex nirranġawha.

Sur President, l-osservazzjoni li għamilt meta ġara dan l-inċident kienet illi persuna li tkun wafqet tagħti servizz pubbliku lil dan il-pajjiż malajr issib lil min jieħu l-liġi b'idejh u jagħmel dannu għaliha.

Naħseb li bħala pajjiż ċivilizzat, bħala pajjiż li jemmen li l-istat irid ikollu nies li jagħtu servizz tajjeb u serju lill-komunita' tagħhom irridu nagħmlu xi ħaġa iktar biex nipproteġu u biex nivvalorizzaw lil min jagħti servizz pubbliku.

M'hijiex l-ewwel darba li ġrat xi ħaġa bħal din għax naturalment wieħed ikun jaf b'inċidenti individwali ta' membri parlamentari u ta' min ma jkunx għadu membru parlamentari.

Jien ma rridx nidħol f'dettalji bħal dawn imma tajjeb li nosservaw li jekk dan il-pajjiż irid ikun serju bil- mod ta' kif jirregolamenta l-affarijiet, fil-fehma tiegħi jrid jassigura li jkun hemm pieni ibsin għal min jabbuża mil-liġi b'mod illi jieħu azzjoni li tkun ta' dannu għal persuni li kienu qegħdin jagħtu servizz pubbliku.

Il-liġijiet tagħna jipproteġu lil min ikun qed jagħmel servizz pubbliku imma hemm bżonn li ssir xi ħaġa biex tipproteġi lil min ikun irtira jew m'għadux fis-servizz pubbliku.

Din m'hijiex xi ħaġa ġdida u hija xi ħaġa li pajjiżi oħrajn ħarsu lejha.

Hemm nies li jkunu okkupaw ċerti pożizzjonijiet li jkunu ta' riskju, bħalma huwa l-kummissarju tal-pulizija, il-ministru ta' l-intern, u nies oħra f'ċerti livelli tas-soċjeta' tagħna li jagħmlu deċiżjonijiet, li b'konsegwenza ta' ċerti deċiżjonijiet li jieħdu ġieli anke ħallsu b'dannu personali.

Jiena nemmen, Mr Speaker, li bħala pajjiż serju u bħala soċjeta` serja, ma nistgħux inħallu inċident bħal dan jgħaddi u jintesa qisu qatt ma ġara xejn, u għalhekk inħeġġeġ lill-ministru tal-ġustizzja, lill-ministru ta' l- intern u lill-gvern biex iħarsu bis-serjeta` lejn din il-materja u jaraw hemmx bżonn - kif naħseb illi hemm - li nilleġislaw biex nassiguraw li min jagħti servizz pubbliku jibqa' protett mill-Istat anke wara li jispiċċa mill-kariga tiegħu.

Naħseb li din hija xi ħaġa li rridu nosservawha u naħdmu fuqha.

Ma nistgħux ngħidu li dan kulma tah kienet daqqa ta' ponn u kollox jibqa' għaddej.

Il-bieraħ kien l-anniversarju tiegħi ta' kemm ili fil-ħajja pubblika f'dan il-pajjiż.

Jiena ili fil-ħajja pubblika sa minn Novembru ta' l-1977 u nħoss li dan il-pajjiż għadu qed jinbena u jrid ikompli jinbena bl-akbar serjeta`.

Irridu naraw li ċ-ċittadin ikun protett mhux biss jekk ikun fil-politika għax bniedem jista' jkun f'pożizzjonijiet li jieħu deċiżjonijiet li jistgħu jeffettwaw u jolqtu ħażin lil ċerti nies anke jekk ma jkunx fil-politika.

L-istati kollha barra minn pajjiżna jħarsu lejn dawn l-affarijiet u l-protezzjoni trid tkompli tingħata.

Jiena nemmen li jekk wieħed kien kummissarju tal-pulizija, sakemm jibqa' ħaj irid jingħata protezzjoni mill-istat anke jekk jirtira u anke jekk ikun qed jagħmel xogħol ieħor fil-ħajja tiegħu.

Ladarba kien jokkupa dik il- kariga hemm bżonn li l-istat ikun serju u jagħtih protezzjoni.

Mhux qed ngħid li din għandha tkun l-unika kariga li jkollha dik it-tip ta' protezzjoni.

Irridu nevolvu l-ħsieb tagħna illi meta jkollna nies li taw servizz lil pajjiżna, meta mbagħad jispiċċaw minn dak is-servizz, ma nibdewx inħarsu lejhom bħala qatt ma eżistew.

F'pajjiżi oħrajn ċerti nies li kienu fil-politika jew f'ċerta kariga u ma baqgħux f'dik il-kariga xorta kull ċertu żmien jiġu briefed fuq ċerti affarijiet li jkunu qegħdin isiru fl-istat, li jkunu qed isiru fil-gvernijiet partikolarment ta' dak il-mument għaliex dawn ikunu nies li taw servizz u jkunu nies li f'mumenti diffiċli l-pajjiż ikun jista' jerġa' jsibhom.

Aħna qatt ma nistgħu ngħidu x'ikunu mumenti diffiċli, qatt ma nistgħu ngħidu ta' liema persuna se niġu bżonn bħala pajjiż, għax il-pajjiż, bħall-pajjiżi kollha fid-dinja, jgħaddi minn mumenti li ma jistennihomx u allura tajjeb li jkun hemm ċertu tip ta' affjatament bejn in-nies tal-politika u n-nies fis-servizz pubbliku b'mod ġenerali biex ikun hemm ċerta kontinwita' biex l-istat ikun jista' jassigura l-aħjar interess ta' dan il-poplu.

Mr Speaker, qed ngħid dan għaliex nemmen li minn dan il-parlament aħna rridu dejjem infittxu l-iktar interess ta' dan il-poplu.

U biex inħarsu iktar l-interess ta' dan il-poplu, ma rridux noħolqu soċjeta' fejn ikollna sempliċement kultura ta' politician bashing.

Ma naħsibx li għandu jkollna kultura f'dan il-pajjiż fejn min hu fil-politika jiġi mpinġi bħala xi ħadd li qiegħed hawnhekk biex jakkwista jew biex ikabbar il-glorja tiegħu imma rridu nivvalorizzaw ukoll ix-xogħol li jagħmel il-politiku.

Żgur li ma rridux nagħmlu dan it-tip ta' politician bashing li kultant sfortunatament tidher fil-ġurnali u fil-kultura tagħna.

B'dan il-mod nispiċċaw f'sitwazzjoni fejn nies serji u nies li jistgħu jagħtu dan il-kontribut lil dan il-pajjiż jispiċċaw li jitnaffru mill-politika.

Il-politika hija servizz, hija xi ħaġa sabiħa immens, hija xi ħaġa kreattiva u dinamika.

Meta wieħed iħares lejha bħala mod kif jista' jagħti servizz għall- komunita` hija xi ħaġa li hi wkoll ta' sodisfazzjon kbir għaliex wieħed jara li l-bidliet li jkunu saru jkunu bidliet li huma dejjiema.

Nista' ngħid li wieħed iħoss sodisfazzjon meta jħares lejn ix-xogħol li jkun għamel fil-politika, almenu daparti tiegħi hekk inħoss.

Ftit tal-jiem ilu ġie jkellimni xi ħadd mill-kunsill nazzjonali taż-żgħażagħ u qalli li beħsiebhom jagħmlu xi kommemorazzjoni f'għeluq l-10 snin minn mindu twaqqaf dan il-kunsill.

Għalija huwa ta' sodisfazzjon li kelli l-fortuna u l-unur li kont is-segretarju parlamentari, imbagħad ukoll il-ministru responsabbli miż-żagħżagħ meta nħoloq dak il-kunsill.

Huwa ta' sodisfazzjon li nara li l- ideat li wettaqt għadhom għaddejjin.

Naturalment dawn ma wettaqthomx waħdi imma bl-għajnuna ta' ħafna nies fis-servizz pubbliku, fis-settur privat u anke nies fl-għaqdiet volontarji.

Xejn ma jsir waħdu mill-politiku biss; il- politiku jrid ikun catalyst, irid ikun biss dak li jgħaqqad u jieħu l- inizjattiva biex iġib il-bidla, imma barra minn hekk il-politiku jrid ikollu lil ħaddieħor li jkun miegħu biex dik il-bidla tattwa ruħha.

U żgur huwa ta' sodisfazzjon li tara istituzzjonijiet li nħolqu u li fil-fatt kif jgħidu bl-Ingiż stood the test of time.

Jien naħseb li fil-politika, din hija l-aktar ħaġa li tagħtik sodisfazzjon għax turik li l- affarijiet jkunu mxew 'il quddiem mhux għax kienu marbutin mal-persuna li għamlithom imma għax kienu diretti li jkollhom ħajja tagħhom u u l- vitalita` tagħhom stess.

Mr Speaker, biex insaħħu l-ħajja politika f'dan il-pajjiż, irridu wkoll nittrattaw id-defamazzjoni tal-politiċi b'mod serju.

Hemm tendenza fil- fehma tiegħi li n-nies jgħidu li la persuna tkun qiegħda fil-politika allura jistgħu jgħajjruha kemm iridu.

Sa ċertu punt, il-fatt li qiegħed fil-ħajja pubblika tfisser li l-liġi, l-leġislazzjoni u anke l-qrati jrid ikollhom komma aktar wiesgħa miegħek, fis-sens li inti trid tkun lest li tkun soġġett iktar għall-kritika u għall-kummenti.

Ma jridx ikollok il- ġilda tarija wisq imma trid tkun kapaċi tieħu l-kritika, kultant anke kritika li twaqqgħek għar-redikolu.

Meta tkun fil-ħajja pubbika tajjeb li taċċetta wkoll lil min jagħmel użu umoristiku minn dak li tkun għamilt jew dak li ma tkunx għamilt.

Tajjeb li wieħed jaċċetta dan kollu, u nifhem li meta l-liġi tiġi applikata trid tieħu in consideration li d-diskors li jkun sar jew inkiteb fuq persuna ma jkunx fuq il-ħajja privata imma fuq il- ħajja pubblika allura hija esposta għal aktar kritika, pero` mill-banda l- oħra fil-fehma tiegħi hemm bżonn li l-leġislazzjoni hawnhekk tiġi revisited għax hemm xi nuqqasijiet fiha.

Fil-fehma tiegħi l-leġislazzjoni ma tagħtix biżżejjed saħħa lill-fatt li persuna pubblika tbati iktar l-effett tad-defamazzjoni tagħha milli tbatih persuna fil-ħajja privata.

Mela hawnhekk biex il-qrati jaslu biex jgħidu li hemm defamazzjoni ta' persuna pubblika għandhom jieħdu in konsiderazzjoni iktar fatturi u jridu jkunu iktar ristretti għax meta jiġi skopert li hemm defamazzjoni fil-fatt tal-persuna pubblika, l-konsegwenzi huma ikbar.

Għal min huwa fil-ħajja pubblika jew għal min ikun fil-parlament defamazzjoni tista' tfisser it-tmiem tal-karriera tiegħu.

Jista' jkun li l-persuna tkun qiegħda f'kariga u jkollha tirriżenja, u allura la l-konsegwenzi huma ikbar fil-fehma tiegħi l-ġustizzja titlob li l-piena għal min jagħmel defamazzjoni għandha tkun ikbar ukoll.

Din il-bidla fil-liġijiet ta' min iħares lejha.

Qiegħed ħafna attent kif inpoġġi l-kliem għax ma rrid lil ħadd jifhimni li qed ngħid li m'għandhiex issir kritika lill-persuni fil-ħajja pubblika, anzi nerġa' nirrepeti li l-kritika fil-ħajja ta' persuna pubblika trid tkun wiesgħa u tista' ssir b'iktar liberta` milli lejn persuna privata.

Bla dubju ta' xejn naħseb li dan huwa parti mid-difiża tad-dritt tal- ġurnaliżmu u ta' l-espressjoni li mingħajru ma jistax ikollna la demokrazija u lanqas ħelsien f'pajjiż li jemmen fil-pluraliżmu.

Jiena nemmen ħafna u bis-sħiħ fil-pluraliżmu tax-xandir u fil-pluraliżmu tal- ġurnaliżmu.

Wara kollox f'dan il-parlament kont jien li ressaqt il-liġi dwar il-liberalizzazzjoni u d-dħul tal-pluraliżmu fix-xandir.

Nemmen li dik hija waħda mill-bażi fundamentali tad-demokrazija.

Nemmen ukoll li l- kritika tal-persuna pubblika tista' tkun wiesgħa kemm jista' jkun pero` ladarba jiġi stabbilit li hemm id-defamazzjoni, il-pieni għandhom ikunu ħafna akbar ladarba l-konsegwenzi fuq persuna tal-ħajja pubblika jkunu ħafna ikbar minn dawk li ssofri persuna fil-ħajja privata.

Jekk ma nagħmlux hekk ma nkunux qegħdin nagħtu protezzjoni ġusta bejn id-drittijiet u l- obbligi li għandu kulħadd.

Kulħadd fis-soċjeta` għandu drittijiet u obbligi, liema drittijiet u obbligi jridu jiġu protetti sewwa u b'mod ġust.

Mr Speaker, bl-istess mod, għaliex nemmen li fil-ħajja pubblika l- affarijiet għandhom isiru sewwa, ma nemminx li min kien fil-ħajja pubblika għandu d-dritt li jgħid li hemm il-preskrizzjoni jekk xi ħadd jakkużah bil- korruzzjoni.

Jiena favur li jekk hemm xi ħadd li għamel akkuża ta' korruzzjoni, anke jekk għadda ż-żmien tal-preskrizzjoni, għandu jirrispondi.

Fil-fehma tiegħi għandna jkollna l-kuraġġ li ngħidu li persuni li qed jagħtu servizz pubbliku u li qegħdin jużaw fondi pubbliċi li huma vvutati minn dan il-parlament, ma jistgħux jistaħbew wara l-fatt li għadda ż-żmien tal-preskrizzjoni jekk xi ħadd jagħmlilhom xi akkużi ta' korruzzjoni.

Jiena nemmen fil-protezzjoni tal-membri tal-parlament u ta' kulmin qiegħed fis-servizz pubbliku, pero` fl-istess waqt nemmen fid-dritt ta' kull ċittadin li jassigura u jagħmel kulma hemm bżonn biex jassigura li l-fondi pubbliċi jintużaw tajjeb u li kulmin għandu l-poter jużah b'mod tajjeb.

Nemmen li kulmin jagħti servizz lill-pubbliku - u hawn m'iniex qed nirriferi għall-politiku biss – għandu jkun fil-pożizzjoni li jkun skrutinizzat u jkun lest li jirrispondi għal deċiżjonijiet tiegħu biex dejjem nassiguraw li d-drittijiet taċ-ċittadin komuni jkunu rispettati.

Fl-aħħarnett biex insaħħu anke l-parlament irridu nirriflettu fuq kemm hija importanti l-leġislatura.

Il-leġislatura għal ħafna nies hija realta` li ma teżistix.

Sfortunatament għal ħafna nies il-parlament huwa post fejn in- naħa tal-gvern u ta' l-oppożizzjoni joqogħdu jiġġieldu bejniethom.

L- impressjoni hija li fil-parlament hemm eżekuttiv u oppożizzjoni li qed tikkontensta l-eżekuttiv mentri l-verita` hija ħafna differenti minn hekk.

Għaliex in-nies iħarsu lejn il-parlament bħala gvern u oppożizzjoni u ma jħarsux lejn l-istituzzjoni tal-parlament kif inhi bħala istituzzjoni?

Dwar dan nixtieq nagħmel ftit riflessjonijiet għaliex ma jistax ikun li fi ftit minuti nidħol f'suġġett daqshekk vast b'mod li jagħmel ġustizzja għals-suġġett innifsu.

Aħna għandna sistema parlamentari li hija diversa minn dik li teżisti f'pajjiżi oħrajn; hija diversa kompletament mis-sistema Amerikana u hija sistema parlamentari bbażata fuq dik ta' Westminster.

Naturalment hemm ħafna pajjiżi fil-Commonwealth li għandhom sistema bħal din għaliex din is- sistema serviet ta' gwida għal ħafna.

Fis-sistema Amerikana, per eżempju, diffiċli biex wieħed jgħid li l-eżekuttiv huwa identifikat mal-leġislatura għaliex il-leġislatura hija indipendenti mill-eżekuttiv.

Il-president jappunta l-persuni tal-kabinett tiegħu li ma jkunux mal-leġislatura imma li jkunu barra mil-leġislatura.

Għandek il-president eżekuttiv li għandu l-poteri ċari u li m'huwiex parti mill-parlament ta' l-Istati Uniti.

Għandek ukoll il-qrati li huma separati.

Anke fis-sistema tagħna l-qrati huma separati, indipendenti u protetti bil-Kostituzzjoni, u dan ġustament għax inkella lanqas hemm ma jkollna liberta` u demokrazija vera.

Fl-Istati Uniti hemm sistema fejn għandek is-senat u l-kamra tar- rappreżentanti fejn għandek il-kungress li jirrappreżenta l-poplu u huwa poter indipendenti mill-eżekuttiv u huwa poter għalih innifsu.

Fis-sistema tagħna m'għandniex hekk.

Aħna għandna sistema li ilha taħdem bla ebda interruzzjoni għallinqas mill-1921 fejn il-konfużjoni għan-nies hija ħafna iktar faċli għaliex jaraw lil kulħadd miġbur fil-parlament imma l-ġabra fil- parlament hija ġeneralment il-ġlieda bejn il-gvern u l-oppożizzjoni.

Jien m'iniex qed ngħid dan għax nemmen li għandna nbiddlu s-sistema tagħna jew għaliex nemmen li għandna niddepartixxu minn din is-sistema u naqbdu sistema kompletament differenti imma għax nemmen - u iktar ma ndum f'dan il-parlament iktar nemmen dan - li d-difiża vera taċ-ċittadini f'dan il- pajjiż tkun tista' sseħħ iktar jekk f'dan il-parlament il-membri jagħmlu l- punt tagħhom bħala membri parlamentari u mhux neċessarjament bħala membri ta' l-oppożizzjoni jew membri ta' l-eżekuttiv.

Mr Speaker, dan deher ċar fil-kwestjoni meta dan il-parlament ġie biex jiddeċiedi jekk għandux jiġi mneħħi imħallef.

Din hija deċiżjoni diffiċli ħafna għal kull demokazija pero` deċiżjoni li ġiet imressqa f'dan il- parlament bl-akbar responsabbilta` u b'diskussjoni li saret f'diversi livelli li nkludew kumitati tal-parlament.

Hemmhekk kellna ċirkostanzi fejn wieħed seta' vvota bħala membru parlamentari għax il-vot kien ta' kuxjenza u kien wieħed liberu.

Dan għandu jsir mhux biss f'dawn iċ-ċirkostanzi.

Aħna għandna nsaħħu l-kunċett tal-parlament bħala entita`, bħala isitutuzzjoni importanti u bħala l-post fejn issir leġislazzjoni.

S'issa l-parlament m'għandux il-poter l-jinizja leġislazzjoni.

Lanqas il-parlament Ewropew m'għandu d-dritt li jinizja leġislazzjoni imma l-membri parlamentari Ewropej jgħidulek li meta l-parlament Ewropew jagħmel riżoluzzjoni, u jgħid li hemm bżonn li ssir direttiva u liġi fuq dan il-punt, rari huwa l-każ meta l-commission ma taqbadx dak li qal il-parlament u tagħmel leġislazzjoni fuq dan.

Aħna m'għandniex din is-sistema, għalkemm ma naħsibx li jkun ħażin kieku niżviluppaw sistemi bħal dawn.

Għallinqas għandna naħsbu ftit u mhux nibqgħu għaddejjin kif konna għaddejjin dejjem mingħajr ma noħorġu b'ideat u mingħajr ma noħolqu diskussjoni ħajja u vera ta' kif irridu li dan il-pajjiż jiġi ggvernat.

Jiena nemmen li l-leġislatura rridu nsaħħuha.

Anke lill-membri parlamentari individwali rridu nsaħħuhom.

Ma naħsibx li huwa iktar aċċettabbli li membru ta' dan il-parlament jiġi f'dan il-parlament u m'għandux kamra fejn joqgħod.

Illum kulħadd joqgħod f'kamra waħda u kulħadd irid jipprova juża t- tliet computers li jeżistu.

Ma naħsibx li dan huwa iktar aċċettabbli.

Biex dan il-parlament insaħħuħ hemm bżonn li membru parlamentari jkolu minn fejn jaħdem, ikollu assistenza biex jaħdem u jkollu min jgħinu fir-riċerka u mhux jibqa' mitluq għal rasu, sempliċement jiġi hawnhekk jagħmel id- diskorsi u forsi jiġi wkoll biex jivvota u daqshekk.

Mr Speaker, jekk trid vera tiżviluppa d-demokrazija, trid issaħħaħ dik l- istituzzjoni li hija l-parlament.

Jien nemmen bis-sħiħ li d-demokrazija ssaħħet fis-snin li għaddew u nemmen ukoll li llum għandna żewġ partiti li jemmnu fid-demokrazija pluralista, pero` hemm bżonn li niftħu iktar minn hekk.

Irridu noħolqu verament parlament li n-nies jifhmuh u jirrikonuxxuh bħala forza oħra politika fil-pajjiż.

Ma rridux li n-nies jibqgħu bl- impressjoni li pajjiż ikun biss maqsum bejn l-eżekuttiv u l-oppożizzjoni.

Mr Speaker, nieqaf hawn u ngħid biss li fil-fehma tiegħi jekk jirnexxielna nsaħħu l-parlament jirnexxielna wkoll nirrisolvu ċerta firda żejda li hawn.

Nistgħu wkoll nagħtu iktar eżempju bħalma diġa` tajna f'dan il-parlament dwar il-mod kif naslu għal iktar consensus.

B'dan il-mod il-poplu tagħna jkun jista' jirrispetta aktar lil min qiegħed fil-ħajja pubblika.

Wara kollox min qiegħed fil-ħajja pubblika ma jistax jippretendi li ħaddieħor jirrispettah jekk hu ma jirrispettax ukoll lilu nnifsu.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada, 20 ta' Novembru, fid-9:00 a.m. bl-agenda kif komunikata mill-Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

AMBAXXATA MALTIJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

JOE BORG: Ninforma lill-Onorevoli Interpellant li diġa irrispondejt il-Mistoqsija numru 28170 fis-seduta numru 610 meta weġibt il- Mistoqsija numru 28341 li kienet tirreferi għall-Mistoqsija 28170.

ĦABSIN MALTIN

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif mitlub f'mistoqsija parlamentari nru.

24158 aġġornat għal-lum?

ONOR.

JOE BORG: Ninforma lill-Onorevoli Intepellant li diġa' rrispondejt il-mistoqsija numru 24158 fis-seduta 529 meta weġibt għall-Mistoqsija numru 24703 li kienet tirreferi għall-Mistoqsija numru 24158.

Kif mitlub, qiegħed nagħti l-informazzjoni li ġejja biex naġġorna t-tagħrif mogħti minni fir-risposta għall-Mistoqsija numru 24703.

|Pajji|Numru|Akkuż|Sentenzj|Aċċess| |ż |ta' |a |at/arres|konsol| | |priġu| |tat |ari | | |nieri| | | | |Franz|1 |Atten|Arrestat|Iva | |a | |tat | | | | | |ta' | | | | | |qtil | | | |U.S.A|1 |Offiż|Arrestat|Iva | |. | |a ta'| | | | | |droga| | | |U.A.E|1 |Sewqa|Sentenzj|Iva | |. | |n |at | | | | |taħt | | | | | |l-inf| | | | | |luwen| | | | | |za | | | | | |ta' | | | | | |xorb | | |

Nixtieq ninforma wkoll lill-Onorevoli Interpellant li persuna li kienet qed tiskonta sentenza ta' ħabs fil-Marokk ġiet meħlusa wara intervent mill- Gvern Malti.

GĦAJNUNA FINANZJARJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tagħrif mitlub minnu ngħata fit-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 27110 fis-6 ta' Ġunju 2001.

TROBBIJA TAT-TIĠIEG - SPEZZJONIJIET

L-ONOR.

24351 bit- tagħrif mitlub aġġornat għal-lum?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Jien infurmat li saru diversi laqgħat mal- kooperattiva dwar ħruġ ta' liċenzji għat-trobbija tat-tjur li għaliha jirriferi l-Avviż Legali 156 ta' 1989.

L-ispezzjonijiet bdew isiru f'Jannar 2001 u sal-lum saru 150 spezzjoni f'Malta u 58 f'Għawdex.

F'Malta ħarġu 75 liċenzja u f'Għawdex hemm arranġament li meta l-ispezzjonijiet isiru kollha, il-liċenzji jinħarġu kollha flimkien.

Minbarra dawn l-ispezzjonijiet saru spezzjonijiet f'irziezet għar-rigward ta' management, mard u iġene biex jiġu immeljorati l-irziezet u l-prodotti.

FAĊILITAJIET/BINI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm huma numru ta' għaqdiet clubs, għaqdiet nazzjonali eċċ li qed jitolbu lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni sabiex jestendilhom faċilitajiet/bini eċċ talli jorganizzaw l-attivitajiet u l- avvenimenti tagħhom?

Liema huma u meta huwa maħsub li dawn it-talbiet jiġi rimedjati?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif meħtieġ intalab lil diversi Dipartimenti u qed nistenna risposta biex nagħti tweġiba f'xi seduta oħra.

KSUR TAL-LIĠI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' każijiet rapportati lill-pulizija dwar rimi ta' skart fil-kampanja?

X'passi ttieħdu u kemm tressqu persuni l- Qorti akkużati b'dan il-ksur tal-liġi bejn Jannar u Ottubru f'Malta u Għawdex separatament?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi bejn l-1 ta` Jannar u l-31 ta` Ottubru 2001, il-Pulizija kellha 24 ir-rapport dwar rimi ta` skart fil- kampanja, filwaqt li nbdew proċeduri kriminali quddiem il-Qorti kontra 22- il persuna, b`konnessjoni ma` dawn ir-reati.

Dawn il-każi kienu kollha f`Malta.

SKEJJEL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' studenti li fallew l- iskejjel sekondarji u primarji matul x-xahar ta' Ottubru f'Malta u Għawdex separatament?

Jista' jagħti l-istess tagħrif għas-sena preċedenti?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub għadu qed jinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

AWTORITA' TA' L-IPPJANAR

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' talbiet għall-żviluppi ta' serer li ma approvatx l-Awtorita' ta' l-Ippjanar matul din is-sena?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi l-Awtorita` ta` l-Ippjanar ma rrifjutatx applikazzjonijiet għall-iżvilupp ta` serer matul din is-sena.

PLANNING AUTHORITY

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm-il talba għar-raklamazzjoni ta' l-art agrikola ġiet reġistrata ma' l-PA matul din is-sena u l-2000 u l-1999?

Kemm minnhom ġew approvati u kemm rifjutati?

Kemm huwa n-numru ta' tmien ta' art involuti fil-każijiet approvati u rifjutati?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi matul is-snin 1999, 2000 u 2001, ġew sottomessi 16-il applikazzjoni għal żvilupp li jinkludi reklamar ta` art.

Minn dawn, tlieta (li jinvolvu 17.4 tomna) ġew approvati, filwaqt li tmienja (li jinvolvu 13.4 tomna) ġew rifjutati.

AIRMALTA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' persuni li ġarret l-Airmalta matul Ottubru ta' din is-sena?

Jista' l-Ministru jgħid x'kienet l-istess attivita' f'Ottubru tas-sena l- oħra u l-1999?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nfurmat li matul ix-xahar ta' Ottubru ta' din is-sena, l-Air Malta ġarret 124,149 persuna fuq it-titjiriet ta' skeda.

Matul l-istess xahar tas-sena l-oħra l-ammont ta' persuni li nġarru kien ta' 131,428 filwaqt li fl-imsemmi xahar ta' l-1999 in-numru ta' persuni kien jammonta għal 155,910.

UNJONI EWROPEA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid l-ispecial unit li kellha titwaqqaf biex tiġbor u tgħaddi lill-kummissjoni ewropeja riżorsi finanzjarji bħala kontribut ta' Malta meta tidħol fl-Unjoni Ewropeja twaqqfet

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onorevoli Interpellant li l-iSpecial Unit dwar il-ħdim u l-ġbir tal-kontribut ta' Malta lejn il-Budget tal- Unjoni Ewropeja skond il-position paper taħt Kapitlu 29 tal-Acquis Communitaire twaqqfet fl ħdan il-Ministeru tal-Finanzi.

Din il-Unit hi ppreseduta mis-Segretarju Permanenti fil-Ministeru u koordinata mid- Direttur Ġenerali responsabbli mill-Amministrazzjoni Finanzjaraja.

PJAN TA' ŻVILUPP NAZZJONALI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jaġġorna lill-kamra dwar ix-xogħol li sar s'issa flimkien ma' Ministeri oħrajn għat-tfassil ta' pjan ta' żvilupp nazzjonali?

ONOR.

JOHN DALLI: Nitlob lill-Onorevoli Interpellant jagħmel din il- Mistoqsija lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi.

PUBLIC FINANCE MANAGEMENT BILL

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid il-public finance management bill meta mistenni li jiġi ppublikat?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onorevoli Interpellant li d-drafting ta' dan l-Abbozz ġdid ta' Public Finance Management qiegħed fi stadju avvanzat u mistenni li jkun ippublikat fl-ewwel tlett xhur tas-sena d-dieħla.

COMMON AGRICULTURAL POLICY UNIT

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid meta mistennija titwaqqaf il-common agricultural policy unit fid-Dipartiment tad-Dwana?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onorevoli Interpellant li l-'CAP Unit' taħdem formalment mas-sħubija fl-Unjoni Ewropeja.

Iżda rrid ngħid illi diġa hemm nukliju ta' uffiċjali fid-Dwana li segwew u qed isegwu taħriġ fil- materja mogħti f'Malta minn esperti li jiġu min pajjiżi Membri kif ukoll isiru żjarat f'dawn il-pajjiżi biex tittieħed esperjenza diretta f'dal- qasam.

Dan it-taħriġ, fid-diversi aspetti li jolqtu d-Dwana, huwa l-bażi ta' dal- Unit u huwa il-ħsieb li l-uffiċjali konċernati jkomplu jingħataw taħriġ iktar prattiku u sostenut fl-aħħar xhur ta' qabel is-sħubija biex il- liġijiet u l-proċeduri jkunu segwiti sewwa.

UNJONI EWROPEA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid ir-regolamenti ġodda dwar xiri pubbliku biex jarmonizzaw ir- regolamenti preżenti mad-direttivi tal-UE meta mistennija li jiġu ppublikati bħala abbozz ta' liġi?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onorevoli Interpellant li, safejn għandu x'jaqsam id-Direttur Ġenerali tal-Kuntratti, ix-xogħol fuq l-armonizazzjoni tal-Public Service (Procurement) Regulations preżenti mar-regoli ta' l- Unjoni Ewropeja, jinsab fi stadju avvanzat ħafna u għandu jkunu lest sa' l- aħħar ta' din is-sena.

Meta r-regolamenti emendati jiġu approvati minn kull aspett dawn jitqiegħdu fuq il-Mejda tal-Kamra skond il-proċedura stabbilita.

VAT DEPARTMENT

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru kemm ġew investigati kumpaniji u/jew individwi mit-Tax Compliance Unit s'issa?

Kemm minnhom huma bbażati fuq listi li thejjew mill-Vat Department u minn dipartimenti oħrajn?

Kemm hemm każi li għandhom x'jaqsmu mad-dipartiment tat-taxxi interni F'kemm il-każ minnhom ġew applikati l- benchmarks?

Meta effettivament ġew fis-seħħ il-benchmarks?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lil-Onorevoli interpellant li s'issa 36 każ ġew referuti lit-TCU għal-investigazzjoni fuq evażżjoni tat-taxxa.

Dawn jiġu nvestigati kemm għall xi evażżjoni tat-taxxa tal-VAT jew tal-Income Tax kif ukoll għal evażżjoni ta' Dazju, jekk ikun il-każ.

TENEMENT

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Riferibbilment għat-terminazzjoni ta' kiri tas-17 ta' Lulju 2001 ta' raba tal-kejl ta' madwar 42.34 metri quadri li tifforma parti minn tenement no. 50511, jista' l-Ministru jgħid jekk it-terminazzjoni ta' kiri tirreferix biss għal 42.34 metri kwadri mill-istess tenement?

Jekk le, jista' l- Ministru jispjega għaliex it-terminazzjoni tal-kirja hija għat-tenement kollha meta l-parti li jrid il-kummissarju ta' l-artijiet tkejjel biss 42.34 metri kwadri?

Jista' l-Ministru jgħid għaliex il-kummissarji ta' l- artijiet aċċetta l-qbiela mingħand il-maġġoranza ta' l-inkwilini u m'aċċetahiex mingħand tnejn minnhom?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi ma jirriżultax illi saret xi terminazzjoni fuq it-Tenement 50511.

PULIZIJA - ARRESTI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm ġew arrestati persuni qabel u waqt rave parties din is- sena?

Kemm kellhom żmien?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi bejn l-1 ta` Jannar u t-12 ta` Novembru 2001, ġew arrestati 36 persuna.

L-eta` tagħhom kienet tvarja bejn 16 u 43 sena.

Ir-rave party hu terminu tekniku u ma tinżammx statistika separata.

PULIZIJA - RAVE PARTIES

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' persuni illi kellhom iffitxu kura l- isptar wara jew waqt li kienu qed jattendu għar-rave parties?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi l-Pulizija ma jkollhiex din it- tip ta` informazzjoni u għalhekk nissuġerixxi lill-Onorevoli Interpellant jagħmel din il-Mistoqsija lill-Ministru kkonċernat.

BORMLA - KINDERGARDEN

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l- Ministru jgħid jekk il-kindergarden ta' Bormla ilhomx żmien bla ilma?

Jekk iva għalfejn u kemm ilhom b' din il-problema?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li skond tagħrif mill-awtoritajiet ta' l- Iskola Primarja ta' Bormla ma jirriżultax li s-sezzjoni tal-Kindergarten ilha għal xi żmien bla provista ta' ilma.

BORMLA - SKOLA PRIMARJA

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l- Ministru jgħid f'liema ħin studenti tal-primarja ta' Bormla qed jaraw videos tat-tfal?

Jista' l-Ministru jgħid jekk dawn il-videos hux qed jintwerew kulljum?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-iskop ta' l-apparat tal-video qiegħed fil-klassijiet biex jintwera materjal li jkun ta' appoġġ edukattiv waqt il- lezzjonijiet li jsiru waqt il-ħin ta' l-iskola.

Waqt il-ħin tal- lezzjonijiet ma jintwerewx videos lit-tfal meta dawn ma jkunux relatati mas- suġġett.

Informat ukoll li, temporanjament, minħabba xi xogħlijiet pendenti u perikolużi fl-ground ta' quddiem l-iskola (liema ground hu porpjeta` ta' Dipartiment ieħor), it-tfal fil-klassijiet iż-żgħar qed jiġu murija videos addattati għalihom minflok joħorġu barra.

Dawn il-videos huma pprovduti mill-iskola.

BORMLA - TRIQ ALESSANDRU

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid min fejn hu ġej ilma tad-dranaġġ li nieżel min Triq Alessandru Bormla għal quddiem l-iskola tal-primarja?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li minn spezzjoni li saret mid- Dipartiment irriżulta li la quddiem Triq Alessandru u l-anqas quddiem l- iskola primarja ma nstab li kien nieżel xi ilma tad-dranaġġ.

Ninsab infurmat ukoll li l-Kunsill irċieva l-istess ilment u d-Dipartiment tad-Dranaġġ għamel spezzjoni wkoll u ma sab l-ebda ilma tad-dranaġġ nieżel.

MCAST - COURSE

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l- Ministru jgħid jekk il-course tal-yacht master offshore tal-MCAST li se jsir fil-Maritime Institute nhar it-Tnejn 12 ta' Novembru 2001 hux bil-ħlas jew le?

Jekk iva kemm qed jintalbu jħallsu dawn iż-żgħażagħ?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-Course ta' Filgħaxija għal Yachtmasters beda fit-12 ta' Novembru 2001 u jibqa' sejjer għal tlett xhur sħaħ b'sagħterjn lecturers kull ġimgħa.

Il-ħlas għal dan il-Course, li huwa leisure-oriented u mhux career oriented, huwa ta' Lm125.

FGURA - TRIQ HOMPESCH

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'kienet ir-raġuni ta' rdim ta' medda sħiħa bil-katusi ġodda tad-drenaġġ li kienu għadhom kemm saru mil- kuntrattur li qed jaħdem fi Triq Hompesch Fgura, biex dan reġa għamel oħrajn ħdejhom?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li fil-lokalita` saret estenzjoni ta' main f'parti mit-triq taħt il-bankina li saret biċċa main oħra ġdida f`nofs it-triq biex titkabbar dik li kienet eżistenti.

Barra minn hekk inbidlet medda żgħira tal-main eżistenti fejn dan kien fil- linja tal-medda l-ġdida tal-storm water system li kellha titpoġġa mal-ġenb għax ma kienx hemm spazju fiżiku bejn il-main tad-dranaġġ u l-optic fibre cable tal-Maltacom u l-main tal-Enemalta biex jippermetti it-tqegħid tal- pipe tal-storm water system.

XOGĦOL - REĠISTRAR

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' persuni li bdew jirreġistraw għax-xogħol din is-sena xahar b'xahar?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra Tabella li turi l-informazzjoni mitluba.

TARZNA - LA SALLE

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm ħalla qliegħ għat-Tarzna x-xogħol fuq il-La Salle?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Il-qliegħ għat-Tarzna mill-kuntratt ta' xogħol fuq il-USS La Salle kien ta' Lm1.5 miljun.

Dan m'huwiex aktar minn Lm600,000 f'pagi li ħalla x-xogħol fit-Tarzna.

Dawn ir-riżultati jindikaw bl-aktar mod ċar għaliex dan ix-xogħol huwa mportanti għat-Tarzna u kemm kien qed jitwarrab bla bżonn xogħol li ma kinitx tidħol għalih it-Tarzna meta kienet immexxijja bis-sistema ta' self-management.

SKEJJEL - PURTINARA

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l- Ministru jgħid kemm hemm purtinara jaħdmu full-time waqt il-ħinijiet ta' l- iskola fl-iskejjel primarji (skala A u skala B)?

Jista' l-Ministru jagħti din l-informazzjoni, skola skola?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-informazzjoni mitluba qed titpoġġa fuq il-Mejda tal- Kamra.

Informat li l-iskejjel primarji ta' Għawdex mhux inklużi billi dawn il- ħaddiema jitħallsu minn Ministeru ieħor, u records tagħhom jinżammu mid- Dipartiment konċernat.

PRIVATE ROADS

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm u fejn saru private roads matul dawn l-aħħar tnax il-xahar?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista ta` toroq li sar xogħol fihom matul dawn l-aħħar tnax-il xahar u jkopru erbgħin lokalita`.

Din il-lista tinkludi wkoll l-ismijiet ta` toroq li qed isir xogħol fihom.

MAINS TAD-DRENAĠĠ

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid x'tul ta' mains tad-drenaġġ ġodda saru matul dawn l-aħħar tanx il-xahar, kif ukoll il-lokalitajiet fejn saru?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li l-estensjonijiet ġodda ta' mains tad-drenaġġ li saru matul dawn l-aħħar tnax-il xahar huma:

Ħal-Bordi, Lija 80m Ta' Fġieni Area, Attard 150m Triq Barbaro Sant, Lija 80m Triq it-Tin, Żurrieq 100m Triq il-Ħtajriet, Mosta 180m Triq Fiteni, Mosta 100m Triq San Franġisk, Marsascala 120m Triq il-Likama, Marsascala 70m Triq l-Iskall, Marsascala 130m Triq tal-Ibgħal, Birkirkara 120m Triq in-Namura, Baħrija 170m Triq il-Lampura, Baħar iċ-Ċagħaq 70m Triq il-Lok ta' Coppins, St. Andrews 100m Triq id-Dris, St. Andrews 100m St. Helen's Gate, Cospicua 190m Triq it-Tank, Siġġiewi 80m Qasam Sperimentali, Luqa 120m Fond Għadir SumpTriq San Franġisk, Marsaxlokk 40m Triq Ħal-Millieri, Żurrieq 70m Triq il-Greċja, Naxxar 100m Triq il-Gistakor, Għaxaq 100m Triq il-Għirgħien, B'Buġa 100m Exiles, Sliema 80m Triq il-Kurunell Mass, Tarxien 125m Triq l-Isqof Alferan, Żurrieq 35m Vjal l-Indipendenza, Żurrieq 45m Triq il-Munxar, Marsascala 70m Triq il-Għargħur, Birkirkara 30m N/S in Tower Street, Birkirkara 80m Triq Patri Ġuże Delia, Siġġiewi 90m Triq Mike Pulis, Birkirkara 30m Triq il-Qasam Sperimentali, Luqa 200m Kortin, Sewer Gravity – Mellieħa 400m Għargħur Galleries 60m Triq il-Baltiku, San Ġwann 105m Triq G Sandys, San Pawl tat-Tarġa 70m Triq Daħlet il-Ġibjun, Naxxar 150m Triq Gregory Mifsud, Qrendi 270m Triq Oscar Zammit, Ħamrun 60m N/S in Triq il-Mellieħa 150m Triq ir-Rand, Attard 80m N/S in Triq il-Kananea, Attard 80m Triq il-Lanġas, Naxxar 170m Triq Dun V Schembri, Naxxar 40m N/S in Tan-Nadur Area, Marsascala 30m N/S in Daħlet Marsascala 70m Triq il-Munxar, Marsascala 70m Triq Nerik Xerri, Kirkop 35m Triq tal-Ħniena, Qrendi 100m Dawret il-Wied, Mosta 135m Triq San Dwardu & Triq il-Port Ħieles , B'Buġa 180m Kortin, Sewer Gravity – Mellieħa 400m Għargħur Galleries 50m Għargħur Sewer Gravity Mains 250m Triq Dun Vinċenz Caruana, Żurrieq 40m Triq Magri/Triq Bubaqra, Żurrieq 80m Triq Santa Margherita, Siġġiewi 70m Paola, near Corradino Prison 40m Triq Hompesch, Fgura 60m Pembroke 100m Ħajt il-Wied, Żejtun 250m Triq Barth, Ħamrun 50m Triq P Dacoutros, Ħamrun 60m

XOGĦOL - REĠISTRAR

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm inqataw persuni mill- ewwel parti tar-reġistru għal dawk bla xogħol din is-sena xahar b'xahar u għaliex?

ONOR.

ENEMALTA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid b'referenza għar-risposta ta' mistoqsija nru.

29153, x'irriżulta mill-investigazzjoni li għamlet l-Enemalta?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninsab infurmat li mill-investigazzjonijiet li għamlet il-Korporazzjoni Enemalta, irriżulta li hemm il-ħtieġa li jiżdied id-dawl tat-triq fl-inħawi indikati mill-Onorevoli Interpellant fil- mistoqsija numru 29513.

Infatti din it-talba qed tkun ikkunsidrata flimkien ma' talbiet simili oħra.

KERA - LIĠIJIET

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx żviluppi dwar ir-rapport tal-kummissjoni dwar riformi fil-liġijiet tal- kera?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Fl-aħħar laqgħa li kelli mal-Kummissjoni għar- Reviżjoni tal-Liġijiet tal-Kera, ġejt infurmat li l-minuti tal-laqgħat tal- Kummissjoni kienu jirriflettu r-rakkomandazzjonijiet li ser jitressqu.

Għalhekk sar qbil li l-Kummissjoni kellha tiġbor dawn il-minuti f'forma ta' rapport biex jkun preżentat lili sa l-aħħar ta' Settembru li għadda.

Peress li sallum dan għadu ma sarx, il-Ministeru ser jerġa jikkomunika mal- Kummissjoni biex ir-rakkomandazzjonijiet li hemm imniżżla fil-minuti jittieħdu bħala rapport finali.

KONSULENT - SERVIZZ

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid meta hu ppjanat li l-konsulent li ismu qed jintbagħat separatament jerġa' jkun f'pajjiżna sabiex jagħti s-servizzi tiegħu lill- pazjenti li huma bżonnhom?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninsab infurmat li dan il-konsulent għandu bħala data provviżorja biex jiġi Malta s-6 ta` Diċembru 2001.

Imma din id-data għadha mhix ikkonfermata.

MARSA - TRIQ IS-SAJJIEDA

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid peress li drenaġġ qed ifur fil-kanal tax-xita f'Triq is-Sajjieda l-Marsa jistgħu jittieħdu l-miżuri meħtieġa issa li qed tinqala' t-triq?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li d-Dipartiment tad- Drenaġġ m'għandu l-ebda rapport ta' xi drenaġġ fil-kanal tax-xita fi Tir is- Sajjieda, il-Marsa.

Għalhekk, qegħdin isiru l-investigazzjonijiet neċessarji biex jekk hemm xi ħsarat jissewwew minnufih.

AĠENZIJA APPOĠĠ - STATISTIKA

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm tfal skond statistika tal-aġenzija appoġġ li huma: 1) addottati? 2) taħt foster care? 3) taħt next of kin foster care? 4) iltiema?

Tista' tingħata breakdown tal-etajiet ta' dawn it-tfal?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-Aġenzija Appoġġ ma toffrix servizzi relatati ma' l-adozzjoni u għalhekk ma żżommx statistika dwar dawn it-tfal.

L-Aġenzija ma żżommx statistika dwar in-numru ta' tfal iltiema.

Ninsab infurmat li skond ir-rekords miżmuma mill-Aġenzija, n-numru ta' tfal taħt foster care hu 73, filwaqt li n-numru ta' tfal li qed jiġu fostered minn next of kin hu ta' 10.

L-etajiet ta' dawn it-tfal ivarjaw bejn sena u tmintax il-sena.

ĦAŻ-ŻABBAR - SQAQ IL-BURZETT

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta ser issir Sqaq il-Burzett ġo Ħaż-Żabbar peress li din qatt ma kellha sufacing u tinsab fi stat perikolu għan-nies u l-karozzi?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nirreferi l-Onor.

Interpellant għar-risposta mogħtija għall-Mistoqsija Parlamentari Nru 26501.

Xogħolijiet oħra msemmija isiru skond il-prijoritajiet li jkollu quddiemu d- Dipartiment.

SERVIZZ TAS-SAĦĦA - BRITISH PASSPORT

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jagħti nformazzjoni riġward id-drittijiet li għandhom turisti li għandhom british passport bħala servizz tas-saħħa meta jkunu fuq btala f'pajjiżna?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninsab infurmat li turisti bi British Passport li jkunu ilhom Malta għal mhux aktar minn 30 jum u li jkollhom ħtieġa ta` kura medika urġenti jistgħu jingħataw din il-kura bla ħlas f'xi wieħed mill- isptarijiet jew Ċentri tas-Saħħa tal-gvern.

HOUSING AUTHORITY

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jispjega x'ġara minn applikazzjoni li saret mill-applikant dwar xiri ta' flat 9, Bini tal-Gvern, Triq it-Tabib Anton Tabone, Rabat, Għawdex u dan peress illi l-applikant irċieva żewġ acknowledgements u sal-lum għadu bla risposta?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-Awtorita' tad-Djar tixtieq tinforma lill-Onor.

Interpellant li Skema Sitta ġiet magħluqa.

L-applikazzjonijiet kollha taħt din l-Iskema ser jiġu kkunsidrati taħt Skema ġdida li l-Awtorita' ser tippubblika fi ftit ġranet oħra.

L-applikant ser ikun informat f'qasir żmien bil-kundizzjonijiet ta' l- Iskema l-ġdida.

SAN GWANN - TRIQ NAXXAR

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jara li fi Triq Naxxar (Ta' Żwejt) San Gwann isir ftit konkos fis-sqaq quddiem Leli il-Ġinġer?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Tajt struzzjonijiet lid-Dipartiment tat-Toroq biex flimkien mal-Kunsill Lokali jispezzjona u jara x`hemm bżonn li jsir fil- lokalita`.

MINISTERU TA' L-AMBJENT - OVERTIME

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid b'referenza għar-risposta ta' mistoqsija nru.

24135 kienx hemm xi żviluppi fuq it-talba għal-ħlas ta' overtime minħabba li l-ħaddiema mhumiex kuntenti bil-mod kif il-gvern b'mod arbitrarju qabad u qatagħlhom nofs is-sahra li verament ħadmu?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li l-kwestjoni ġiet magħluqa bil-ħlas li ngħata kif spjegat fir-risposta tiegħi għall- Mistoqsija Parlamentari numru 24135.

ESTS - SPONSORS

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'irid jagħmel student li qiegħed fl-Extended Skills Training Scheme (ESTS) sabiex jibdel l-isponsor peress li fejn ikun qiegħed ma jkunx qiegħed jiġi mogħti xogħol skond is-sengħa tiegħu?

ONOR.

LOUIS GALEA: Peress li r-responsabilta` sabiex jinstab jew jinbidel ix-xogħol taħt l-iskema ESTS hija tal-Korporazzjoni għax-Xogħol u għat-Taħriġ, l-istudent konċernat għandu jibda billi jiddiskuti l-każ ma' l- uffiċjal inkarigat fl-ETC.

INCOME TAX – ĦLAS

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jivverifika għala l-persuna li isimha qed jintbagħat separatament b'diżabilita li ilha barra mix-xogħol diversi snin baqgħet sal-lum tirċievi talbiet għal-ħlas ta' kontijiet ta' income tax?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onorevoli Interpellant li ma naħsibx li għandi nagħti nformazzjoni konfidenzjali.

Jekk l-Onorevoli Interpellant ikun awtorizzat mit-taxpayer allura r-risposta tingħata lilu privatament.

BUĠIBBA/ĊIRKEWWA - RESERVED PARKING

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jara li f'Buġibba u ċ-Ċirkewwa jsir parking riservat għall-persuni b'diżabilita?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Għaddejt it-talba ta` l-Onor.

Interpellant lill-Bord għall-Kontroll tat-Traffiku biex jara x'jista' jsir.

B'KARA - PJAZZA SANT' ELENA

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jara li hemm kaxxa b'mutur tad-dipartiment tal- agrikoltura imwaħħla b'mod perikoluż fi Pjazza Sant' Elena B'Kara, (ħdejn l- Empress Helena Bar), li din titwaħħal tajjeb?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Jien infurmat li se jittieħdu passi biex il-kaxxa li għaliha qed jirriferi l-Onor.

Interpellant, tiġi rranġata.

SKEJJEL - VAT

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid kemm ħalsu VAT l-iskejjel fuq xogħol kapitali jew fuq xiri ta' materjal din is-sena?

Kemm ħalset kull skola?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onorevoli Interpellant li mill-1 ta' Jannar 2001, it-tax status ta' persuni reġistrati li jipprovdu servizz ta' edukazzjoni taħt l-Att ta' l-1998 dwar Taxxa Fuq il-Valur Miżjud sar eżenti mingħajr kreditu.

F'dan ir-rigward dawn il-persuni reġistrati ma baqgħux obbligati li jibgħatu d-denunzja tat-taxxa kemm-il darba ma jkunux qed jagħmlu attivita' ekonomika oħra taxxabbli jew eżenti bi kreditu.

Għaldaqstant id-Dipartiment mhux f'pożizzjoni li jagħti l-informazzjoni mitluba mill-Onorevoli Interpellant.

ENEMALTA - IMPJIEGI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid hemmx il-ħsieb li l-Enemalta timpjega electrical fitter & installer u winderer (ċertifikati licensee A & B)?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninsab infurmat li l-Korporazzjoni Enemalta għandha Electrical u Mechanical Fitters fost l-impjegati tagħha, iżda l-gradi ta' Electrical Fitter and Installer u Winderer ma humiex inklużi fl-istaff complement tagħha.

F'każ li jkun hemm bżonn ħaddiema fil-gradi msemmija, il-Korporazzjoni l- ewwel toħroġ sejħa interna għall-applikazzjonijiet.

Jekk il-postijiet jibqgħu vakanti, issir talba lill-Korporazzjoni għax-Xogħol u Taħriġ għal kandidati li jkunu qiegħdin jirreġistraw għax-xogħol jew biex issir sejħa pubblika għall-applikazzjonijiet permezz tal-Gazzetta tal-Gvern.

ŻEJTUN - KONTROLL TAT-TRAFFIKU 29742.

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru, peress tal-Board tal-Kontroll tat- Traffiku, jara xi problemi qed iħabbtu wiċċhom magħha numru ta' residenti li joqgħodu fi Triq l-Ispirtu s-Santu fiż-Żejtun u jikkunsidra li jew issir one way u/jew ikun hemm parking ristrett?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li l-Bord għall-Kontroll tat-Traffiku flimkien mal-Kunsill Lokali ser jieħdu l-passi meħtieġa biex Triq l-Ispirtu s-Santu ssir one way.

SAFAR

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid b'referenza għall-mistoqsija numru 29365, kemm kienet in-nefqa għas-Segretarjat Parlamentari u għall-Ministeru b'mod separat?

ONOR.

LOUIS GALEA: Apparti l-ispjega diġa` mogħtija, informat li t- tagħrif dwar in-nefqa fuq safar matul il-perjodu indikat mill-Onor.

Membru kienet tammonta għal Lm4678.36 tas-Segretarju Parlamentari u ta' Lm5318.64 għall-Ministeru.

FGURA - TRIQ IL-WARD TAX-XEMX

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid jekk hux qed jittieħdu l-passi meħtieġa ħalli l- problema ta' pressa baxxa ta' l-ilma fi Triq il-Ward tax-Xemx ġewwa l-Fgura tiġi solvuta?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninsab infurmat li l-pressa fil-provvista ta' l- ilma fit-triq imsemmija hija tajba wara li saret il-manutenzjoni meħtieġa mill-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma.

BANK ĊENTRALI - SUĠĠERIMENT

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħaddi suġġeriment lil Bank Ċentrali sabiex it-twieqi li hemm kulur d-deheb tal-aluminju jiġu mibdula f'materjal li jixraq l-ambjent u l-post?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onorevoli Interpellant li s-suġġeriment tiegħu qed jiġi kkunsidrat.

RABAT - ĠNIEN

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall- Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jinforma l-Kamra jekk huwiex possibli li issir żabra u kura aħjar tal-ġnien li hemm r-Rabat inti u dieħel l-Mdina fuq is-Saqqaja?

Jistgħax ukoll jara li jkun hemm dawl u pavimentar aħjar billi l-post għandu dan il-bżonn?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Il-parti l-kbira tas-siġar li jinsabu fi Ġnien Ħoward huma koniferi u dawn jinżabru biss għal skopijiet korrettivi.

Fir-rigward tad-dawl u pavimentar, jien infurmat li qed jitħejja proġett għal dan il- ġnien mill-proġett għar-Riabilitazzjoni ta' l-Imdina b'koordinazzjoni mal- Kunsill Lokali ta' l-Imdina.

Jien infurmat ukoll li bħalissa qed jitħejjew żewġ rapporti b'konnessjoni ma' dan il-proġett.

Rapport minnhom hu dwar is- siġar.

STUDENTI SEKONDARJI - LATIN

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jinforma l-Kamra x'passi ttieħdu fl-aħħar tlett snin mid-Dipartiment tal-Edukazzjoni sabiex jiġi mgħallem l-latin lill-istudenti tas-sekondarja?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-Latin huwa offrut bħala wieħed mis- suġġetti li studenti jistgħu jagħżlu u xejn aktar ħlief li l-Guidance Teachers jittrattaw din il-lingwa bħal lingwi l-oħra.

MDINA - RESTAWR

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jinforma l-kamra x'passi ttieħdu ġewwa l-Belt tal-Mdina fir-restawr tagħha tul s-sena 2001 u jistgħax jinforma x'qed jsir presentement?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li matul din is-sena l- Proġett għar-Riabilitazzjoni ta' l-Imdina fi ħdan il-Ministeru kkonċentra fuq il-proġett ta' tneħħija ta' wires minn mal-ħitan ta' l-Imdina u t- titjib tas-servizzi bi tħejjija għal meta l-belt tiġi pavimentata.

Dan huwa proġett ta' kumplessita' kbira kemm minħabba li l-M.R.P. jrid jikkordina bejn erba' korporazzjonijiet kif ukoll minħabba problemi biex isir ix- xogħol marbut mat-toroq dojoq tal-post.

Dan il-proġett huwa miexi skond kif kien pjanat.

Marbut ma' dan il-proġett kien hemm ix-xogħol ta' skavi arkijeloġiċi.

Kif kien mistenni bit-tħaffir tat-trinek instab ammont kbir ta' fdalijiet inkluż pedamenti ta' torri, ġebel kbir ta' epoka rumana, ħitan medjevali, ħafna fuħħar, ħġieġ, metall eċċ.

Matul din is-sena ġie restawrat it-Torri dello Standardo minn ġewwa, sar titjib fi Pjazza s-Sur, tpoġġew mat-tletin bank (il-parti l-kbira f'Howard Garden in kollaborazzjoni mal-Kunsill Lokali), ġew restawrati żewġ bibien tal-Palazz Vilhena, bdew isiru t-tħejjijiet għal pavimentar tal-forecourt tal-palazz Vilhena.

Saru wkoll diversi xogħlijiet żgħar.

In kollaborazzjoni mar-Restorations Unit fl-istess Ministeru qed jitħejjew rapporti dwar il-qagħda strutturali tal-palazz Vilhena u l-mini ta' taħt l- Imdina.

AUBERGE DE CASTILLE - VIŻITI

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Ministru b'referenza għad-domanda parlamentari numru 18801 u l-oħra preċedenti u anteċedenti jinforma l-Kamra jekk huwiex possibli li jsir pjan sabiex l-Auberge De Castille jiġi miftuh għall-pubbliku u għat-turisti għal żmien qasir matul is-sajf li ġej tas-sena 2002 jew tas-sajf ta wara?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninforma lill-Onorevoli Interpellant li lest li nikkunsidra viżiti organizzati simili ta' dawk li rreferrejt għalihom fit-tweġiba li tajt għall-Mistoqsija Parlamentari 26637 f'Seduta 561 tal-25 ta' Ġunju 2001.

BORMLA - KNISJA TAL-MADONNA TAS-SOKKORS

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru b'referenza għad-domanda parlamentari numru 17158 jinforma l-Kamra jekk kemm il-darba hemmx xi progress fil-kwistjoni tal- Knisja tal-Madonna tas-Sokkors ġewwa Bormla billi għaddej iż-żmien u għadha mhux utilizzata tajjeb jew l-faċċata tagħha rranġata tajjeb?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li qabel ma jinstab użu permanenti għall-kappella tal-Madonna tas-Sokkors ġewwa Bormla ma jistax isir proġett finali.

Ser nerġa' nitlob li jsir sforz biex dan il-proġett jiġi konkluż.

ŻEJTUN - ĦAJT IL-WIED

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jgħid x'passi ttieħdu dwar il-problema tad-drenaġġ f'Ħajt il-Wied fiż-Żejtun, speċjalment wara ittra li l-kunsill lokali taż-Żejtun kiteb ittra li ġġib id-data tat-2 ta' Novembru 2001?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li diġa' saret l-ewwel parti ta' l-estensjoni f'Ħajt il-Wied permezz ta' main tal-10" biswit il- main eżistenti ġol-Wied stess.

Baqa' t-tieni fażi, fejn iridu jsiru katusi oħrajn mill-post fejn wasalna issa għal ġewwa l-mini aktar l-isfel ġo l- għelieqi stess.

Dan ġie spjegat lill-bdiewa minn uffiċjal għoli tad- Dipartiment tad-Drenaġġ stess f'laqgħa li għamel magħhom fuq il-post, fit-8 ta' Novembru 2001.

It-tender għat-tieni fażi għandu joħroġ fil-futur qarib.

INTERVENT KIRURĠIKU

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid meta sejjer isir l-intervent kirurġiku fuq il-persuna li d- dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament li ilha 5 xhur tistenna li ssirilha dik li hi magħrufa bħala molla biex tinfetħilha l-vina jew arterja tal-qalb?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Peress li l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant hija ta` natura personali, għandha tiġi segwita l-proċedura kif indikata fit-tweġiba għall-mistoqsija numru 13567 f'seduta 235.

ENEMALTA – BIDNIJA

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara kif sejra tiġi ameljorata is-sistema tad- dawl fil-Bidnija u dan peress li kull meta jkun hemm sajjetti tinqata' l- provita kollha tad-dawl fil-Bidnija?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninsab infurmat li biex tissaħħaħ il-provvista ta' l-elettriku fil-Bidnija hemm pjan maqsum f'żewġ fażijiet.

L-ewwel fażi tikkonsisti fit-tqegħid ta' transformer centre ġdid fil-Bidnija.

Fil-fatt dan ix-xogħol jinsab fi stadju avvanzat.

It-tieni fażi għandha tgħaqqad il- Bidnija maż-Żebbiegħ permezz ta' cable biex b'hekk il-provvista f'dawn l- inħawi tissaħħaħ.

PENSJONI - CHEQUE

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid għaliex fil-każ tal-persuna li d-dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament l-aħħar cheque tal- pensjoni ma kienx jinkludi l-bonus?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-persuna minnu ndikata ġiet infurmata bil-każ.

SPTAR SAN LUQA - HOSPITAL MANAGEMENT COMMITTEE

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid meta kien l-aħħar darba li ltaqa' l-hospital management committee fl-isptar San Luqa?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninsab infurmat li l-aħħar darba li ltaqa` l- Hospital Management Committee fl-Isptar San Luqa kien fis-6 ta` Lulju 2001.

PULIZIJA – QAWRA

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid x'passi qed jittieħdu mill-puliizja fi Triq l-Imħar, Qawra f'dak li huwa ordni pubbliku u dan speċjalment minħabba r-restaurants li hemm?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi l-Pulizija qegħda u ser tibqa` tagħmel ronda fit-triq imsemmija mill-Onorevoli Interpellant, kif ukoll f`toroq oħra.

SAFAR

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jwieġeb PQ 29607?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant illi l-informazzjoni għadha qed tinġabar u r-risposta tingħata f`xi seduta oħra.

VEGETABLE HAWKER – GĦAJN TUFFIEĦA

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid jekk il-vegetable hawker li dejjem ikun f'Għajn Tuffieħa preċiżament quddiem l-apples eye restaurant għandhux liċenzja ta' fixed hawker u x'liċenzja għandu u x'prodotti jista' jbiegħ skond il-liċenzja li għandu?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi l-persuna li rrefera għaliha l- Onor. Interpellant, għandha liċenzja maħruġa mill-Pulizija ta` bejjiegħ fit- triq permezz ta` vettura bil-mutur (hawker) għall-bejgħ ta` ħaxix, ilma minerali, fruit juices, squashes, bajd, frott imnixxef u lewż.

SPTAR MONTE CARMELI

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari 29472?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninsab infurmat li pazjenti mill-Isptar Monte Karmeli jintbagħtu d-Dipartiment ta` l-Emerġenza fl-Isptar San Luqa peress li jkunu jinħtieġu kura jew investigazzjonijiet speċjalizzati li jistgħu isiru biss fl-Isptar San Luqa.

Dawn il-pazjenti normalment iridu jsegwu r- regoli tad-Dipartiment ta` l-Emerġenza rigward triage.

F'dan il-każ il- pazjent konċernat qabeż is-sistema ta` triage u ddaħħal mal-ewwel fid- Dipartiment ta` l-Emerġenza.

Peress li l-kumplament ta` l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant tinvolvi dettalji ta` natura personali. għandha tiġi segwita l-proċedura kif indikata fit-tweġiba għal-mistoqsija numru 13567 f'seduta 235.

SAFAR

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru 29531?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab infurmat li n-nefqa fuq ħidma uffiċjali barra minn Malta li saret mill-Jannar 2001 sa' l-aħħar ta' Settembru 2001 mill-Uffiċċju tiegħi kienet fil-limiti tas-somma totali ivvutata fl-Estimi Ġenerali għal dan l-iskop.

Il-viżiti li jsiru barra minn Malta jikkombinaw kemm l-aspett ta' l-Unjoni Ewropea kif ukoll tħaddim tal-politika barranija fuq bażi bilaterali.

L- eżerċizzju biex wieħed janalizza n-nefqa ta' kull viżita biex joħroġ l- element relatat ma' l-applikazzjoni ta' Malta għal tisħib fl-Unjoni Ewropea huwa wieħed impossibbli.

RIFUZJONI

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid fil-każ tal-persuna li d- dettalji tagħha qegħdin hawn jiġu annessi, jista' l-Ministru jara x'inhi r- raġuni li permezz tagħha l-ammont li qiegħed jiġi mitlub lilu bħala rifuzjoni tela għal-Lm 178.74 meta dan kellu jkun anqas?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li d-Dipartiment informa lill-persuna imsemmija dwar il-każ tiegħu.

DIPARTIMENT TAS-SAĦĦA - OVERTIME

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid liema huma l-gradi fid-dipartiment tas-saħħa fi skala 6 li jintitolhom għall-overtime?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninsab infurmat li fid-Diviżjoni tas-Saħħa hemm żewġ gradi fi skala 6 li minħabba nuqqas ta` staff professjonali/tekniku ġew awtorizzati mill-Ministeru tal-Finanzi li jitħallsu ta` l-overtime.

Dawn huma Manager Radiographer (In Theraphy) u Principal Scientific Officer (Radiation Physicist).

Barra minn dawn hemm tobba li jaħdmu fl-Isptar San Luqa.

PENSJONI

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Għar-rigward tal-persuna li d-dettalji tagħha qegħdin hawn jiġu separatament annessi, jista' l-Ministru jara x'inhi r- raġuni li konsegwenza tagħha ma hi tirċievi pensjoni?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-persuna ndikata minnu ġiet infurmata personalment bl-eżitu tal-każ.

CHILDREN ALLOWANCE

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Għar-rigward tal-persuni li d-dettalji tagħhom qegħdin jiġu separatament annessi, jista' l-Ministru jara x'inhi r-raġuni li kawża tagħha m'hijiex tirċievi c-children allowance?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-persuna li dwarha għamel interpellanza diġa' qed jirċievi l-Allowance tat-Tfal.

SAĦĦA - TOBBA BARRANIN

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid jekk biex tabib barrani jaħdem fid-dekasteru tas-saħħa jridx ikollu l-permess tal-kunsill mediku qabel jiġi ngaġġat mal-gvern?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninsab infurmat li biex tabib barrani jaħdem f'Malta irid bil-fors ikollu l-liċenzja mill-Kunsill Mediku ta` Malta.

PENSJONI

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li l- persuna li d-dettalji tagħha qegħdin jiġu hawn anessi separatament m'hijiex tirċievi pensjoni skond il-liġi

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab infurmat li d-Dipartiment tas-Sigurta' Soċjali ma rċieva ebda applikazzjoni għall-pensjoni mill-persuna ndikata mill-Onor.

Interpellant.

PENSJONI

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Fil-każ tal-persuna li d-dettalji tagħha qegħdin jiġu separatament annessi, jista' l-Ministru jara x'inhi r-raġuni għan- nuqqas ta' aġġustament fil-pensjoni tagħha?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-persuna minnu ndikata ġiet infurmata bil-każ.

QORMI - TRIQ MANWEL DIMECH

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jaf l-Ministru li t-traffic lights li dan l-aħħar ġew installati fi Triq Manwel Dimech, Qormi ma jixgħelux fuq iż-żewġ lanes f'daqqa bil-konsegwenza li min jaqsam irid jistenna għal xi ħin f'nofs din it-triq passaġġa u perikoluża?

Jaf li fi ftit ġimgħat li ilhom installati seħħew għadd ta' inċidenti tat-traffiku fejn karozzi daħlu fuq l-ispeċi ta' centre strip li hemm fin-nofs li saħansitra inċident minnhom kważi kisser kollox?

Jista' jirranġa dwar it-traffic lights b'mod li jinxtegħelu iż-żewġ naħat f'daqqa biex jiġi evitat li persuna toqgħod tistenna f'nofs ta' triq?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li l-mod kif ġew kostruwiti t-traffic lights jaħdmu ndipendentament minn xulxin.

Dan it-tip ta` disinn jiġi mplimentat f`postijiet fejn d-distanza li jridu jaqsmu l-pedestrians tkun twila u b'hekk il-karozzi li jkollhom jieqfu ma jieqfux għal tul taż-żmien żejjed u b'hekk jiġi evitat li jiżviluppa queue twil ta` karozzi weqfin.

ĦAL QORMI - TRIQ L-GĦARGĦAR

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta se jsir l-lqugħ li hemm bżonn fi Triq l-Għargħar - Ħal Qormi fil-parti li tiġi mal-wied bil-għan li jiġu mgħeluba u sskansati l-perikli waqt ħalbiet tax-xita qawwija?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li fl-ispezzjoni li saret fil-lokalita` irriżulta li hemm djar li l-livelli tagħhom qiegħed prattikament mal-livell tal-wied, u għalhekk kwalunkwe kostruzzjoni tista` tikkaġuna aktar għargħar.

SKEJJEL TA' L-INGLIŻ - APPLIKAZZJONIJIET

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm skejjel li jgħallmu l-ingliż lill- barannin li qed joperaw bħalissa?

Kemm hemm applikazzjonijiet għall-ftuħ ta' skejjel ta' din ix-xorta?

Minn min saret kull applikazzjoni?

F'liema lokalita'?

Meta saret kull applikazzjoni?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li n-numru ta' skejjel ta' l-Ingliż liċenzjati li hemm bħalissa huwa ta' 33.

Minn mindu nħatar il-Bord ġdid ma rċieva ebda applikazzjoni għal skola ġdida, iżda sab dawn l- applikazzjonijiet u qed jaħdem fuqhom biex tkun tista' tinħareġ liċenzja:

* Żvilupp ta' Moynihan House/Sebħa House, San Ġiljan, f'ċentru residenzjali għal studenti barranin u fi skola ta' l-Ingliż.

* Bdil ta' Shamrock House, Pjazza Dingli, Sliema fi skola ta' l-Ingliż.

* Bdil ta' parti minn guesthouse, Salini Residence, Triq il-Lifruna, Marsalforn, fi skola ta' l-Ingliż.

* Bdil ta' residenza, Triq Birbuba, Għarb, fi skola ta' l-Ingliż.

* Ftuħ ta' skola fil-Kumpless St George's Bay Hotel.

* Talba biex Mayfair Academy tibdel l-isem ta' l-iskola għal EF International School u l-formazzjoni tal-kumpanija li tamministra din l- iskola.

ĦAL QORMI – TRIQ IL-WIED

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid meta se jitnaddaf tajjeb il-Wied ta' Ħal Qormi peress li issa beda l-istaġun tax-xita, u minħabba l-ħmieġ u skart, hemm perikli serji kemm għar-residenti w ħwienet tax-xogħol li hemm f'valley road?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li Triq il-Wied, Ħal-Qormi (Valley Road) li qed tirreferi għaliha l-Onorevoli Interpellant hija responsabbilta' tal-Kunsill Lokali.

ĦAL QORMI - TRIQ IL-WIED

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għall- Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid meta s-siġar li hemm fi Triq il- Wied, Ħal Qormi se jinġabru peress li ilhom madwar 10 snin ma jinġabru u qed joħolqu ċerti diffikultaijiet?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Jien infurmat li s-siġar li hemm fi Triq il-Wied, Ħal Qormi nżabru xahar ilu u wkoll is-sena li għaddiet.

CENTRAL BANK – IMPJEGATI ĠODDA

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid għaliex c-central bank għamel sejħa għall-impjegati ġodda li biex ikunu eliġibbli ridt ikollhom l-A Levels u mhux is-C.I.B. f'April 2001?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onorevoli Interpellant li l-kwalifiki mitluba mill-Bank Ċentrali ta Malta għal reklutaġġ ta' skrivani f'April 2001 kienu:

- Sitt passes fil GCE jew matrikola jew SEC fIl-livell ordinarju, li jinkludu l-matematika, u l-lingwi tal-Malti u Ingliż, U - żewġ passes (ta' l-anqas fi grad C jew aħjar) fil-GCE jew Matrikola fil-livell avanzat f'dawn is-suġġetti: Accounts, Economics, Statistics, Matematika, Informatika.

Il-Bank ħass li ċerti skills gaps setgħu jiġu ndirizzati billi jitlob dawn il-kwalifiki.

Impjegati fil-Bank Ċentrali ta' Malta għandhom il-fakulta li jsegwu kors fil-għaxija fil-Banking u għaldaqstant fiż-żmien li sar ir- reklutaġġ il-Bank ma kellux bżonn impjegati bil-kwalifika fil-Banking.

Ir-rekwiżiti għar-reklutaġġ jiġu ddeterminati mill-Bank skond il-bżonnijiet minn żmien għal żmien.

SKEJJEL - LINGWA INGLIŻA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi l-politika tal-gvern dwar il-ftuħ ta' skejjel li jgħallmu l-Ingliż?

Jaħseb il-Ministru li bħalissa hemm numru biżżejjed minn dawn l-iskejjel għas-suq li hemm għall-Malta?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li liċenzji għall-ftuħ ta' skejjel ġodda jiġu maħruġin mill-Bord jekk dawn jissodisfaw il-kundizzjonijiet tal-liġi (LN No. 60-1996) u jaqblu mal-Policy Guidelines tal-Monitoring Board.

Ma hemm ebda limiti ta' kemm jistgħu jinħarġu liċenzji, jew f'liema lokal, sakemm dan mhux barra l-pjan nazzjonali ta' żvilupp.

Bħala regola, l-Bord jinkoraġġixxi ftuħ ta' skejjel barra ż-żona tal-Port, fejn ġa hemm konċentrazzjoni ta' skejjel ta' l-Ingliż.

Ma hemm ebda indikazzjoni li l-iskejjel li hawn mhux ilaħħqu man-numru ta' studenti barranin li qed jiġu biex jistudjaw l-Ingliż f'Malta.

MCAST

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid hux vera li c-chief technician u technician fil-communications u l-engineering section ta' l-MIA qed imorru jagħtu l-lezzjonijiet l-MCAST u sadanitant baqgħu fil-post tagħhom mal- kumpanija b'salarju sħiħ?

Veru li dawn il-ħin tal-lezzjonijiet mhux jeħduh mill-leave tagħhom?

Għaliex?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninsab infurmat li biex ikompli jiġi mtaffi n- nuqqas ta' għalliema f'suġġetti speċjalizzati, id-Diviżjoni ta' l- Edikazzjoni għamlet talba formali lill-M.I.A. sabiex żewġ impjegati tal- Kumpanija jagħtu s-servizz tagħhom għal tlitt sigħat fil-ġimgħa matul il- perjodu skolastiku.

Il-Kumpanija tħoss li għandha tagħti kull għajnuna fejn hu possibbli u għaldaqstant din it-talba ġiet milqugħa mill-M.I.A. sakemm dan is-servizz ma jkunx ta' detriment għall-bżonnijiet u l-ħtiġijiet tal-Kumpanija.

Il- Kumpanija infurmat ukoll lid-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni li l-impjegati konċernati jkunu jistgħu jitħallew jagħtu s-servizzi tagħhom skond l- esiġenzi tal-Kumpanija.

APPLIKAZZJONI TA' PERMESS - CHANGE OF USE

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid f'hiex waslet l-applikazzjoni tal-permess li qed nibgħat under separate cover li ilha pendenti għall-kważi sena u li titratta sempliċi change of use?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi l-applikazzjoni li rrefera għaliha l-Onor.

Interpellant qegħda fl-istadju ta` appell quddiem il-Bord ta` Appelli dwar l-Ippjanar li kien ġie sottomess fis-7 ta` Marzu 2001, wara li din l-applikazzjoni kienet ġiet rifjutata fid-29 ta` Jannar 2001.

Infurmat ukoll illi hu mistenni illi dan l-appell jinstema` fit-30 ta` Jannar 2002.

PUBBLIKAZZJONI ON SITE - PRINTING

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġie jiswa l-pubblikazzjoni on site? 1) Jista' jgħid kemm-il kopja ġiet stampata? 2) Fejn sar l-artwork u kemm sewa? 3) Fejn sar il-printing u kemm saru? 4) Kemm intefaq f'postaġġ biex ġie iddistribwit?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li l-"On Site" kienu ppubblikati erba' darbiet.

Rigward l-ewwel u t-tieni pubblikazzjoni nirreferi l-Onorevoli Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-Mistoqsija Parlamentari numru 25545 (Seduta 550), filwaqt li l-informazzjoni dwar it- tielet ur-reba' pubblikazzjoni hija kif tidher hawn taħt:

| |Nru. 3 |Nru. 4 | |Kemm Jiswa |Lm1700.00 |Lm1700.00 | |Nru. ta' |10,000 |10,000 | |Kopji | | | |Artwork / |Harrild |Harrild | |Printing |Printing |Printing | | |Press Co. |Press Co. | | |Ltd. |Ltd. | |Pustaġġ |Lm339.00 |Lm655.00 |

MATSEC – CLASHES OF SUBJECTS

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk d-Dipartiment ta' l-Edukazzjoni huwiex se joffri xi soluzzjoni lil dawk l-istudenti li se joqogħdu għall-eżamiijiet tal-MATSEC u l-London Board fil-livell ordinarja fis-sessjoni ta' Mejju 2002, li se jkollhom clashes f'xi suġġetti?

Jaħsibx li l-istudenti għandhom jingħataw iċ-ċans li joqogħdu għall-eżamijiet taż-żewġ bordijiet biex ikollhom żewġ ċansijiet li jakkwistaw iċ-ċertifikati mixtieqa wara li jkunu lestew is- sekondarja?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li kif kien deċiż fis-snin l-imgħoddija, la d-Dipartiment ta' l-Eżamijiet u lanqas il-Bord tal-MATSEC ma jistgħu jagħmlu arranġamenti speċjali għall-clashes bejn eżamijiet tal-Bord tal- MATSEC u eżamijiet ta' Bordijiet oħra barranin.

Informat ukoll li d-Dipartiment ta' l-Eżamijiet hu marbut li jimxi mat-time tables li joħorġu l-Matsec Examination Board u l-Edexcel International ta' londra rispettivament.

Fl-applikazzjonijiet tal-MATSEC il-kandidati huma avżati li candidates should note that clashes with local and oversees examining boards will not be considered.

Min-naħa l-oħra l-Edexcel International jeżiġu li ma jkunx hemm ċaqliq fit-time-table tagħhom aktar u aktar minħabba sigurta`.

Il-kandidati huma liberi li japplikaw għal liema eżamijiet iridu u għalkemm iridu.

DIVIŻJONI TAS-SAĦĦA - APPOINTMENT TA' SECURITY OFFICER

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid għalfejn xi persuni li għaddew w ingħataw l-appointment ta' security officer fid-divizjoni tas-saħħa għadhom qed jagħmlu xogħol ta' fattigi?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninsab infurmat li m'hemm l-ebda persuna fil-grad ta` Security Officer fid-Dipartiment tas-Saħħa li qed tagħmel xogħol ta` fattiga.

Il-persuni li ġew maħtura Security Guards fid-Diviżjoni tas-Saħħa ser jintbagħtu jaħdmu xogħol relatat mal-grad il-ġdid tagħhom mill-aktar fis possibli.

ILMA TAT-TISQIJA TA' SANT ANTNIN – SERQ TA' ILMA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemm il-ħsieb li s-sistema ta' l-ilma tat- tisqija ta' Sant Antnin issir close channel biex jitnaqqas l-abbuż ta' serq ta' ilma u l-ilma jasal għand kulħadd?

Kemm hi stmata li hu l-ispiża biex isir dan ix-xogħol?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Bħalissa m'hemmx il-ħsieb li s-sistema ta' l-ilma tat- tisqija ta' Sant' Antnin issir close channel.

KUMMISSJONI TAS-SERVIZZ PUBBLIKU - SUPPLY TEACHER

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk supply teacher li tgħallem il-physics hemmx ċans jew possibilita li tiġi impjegata fuq bażi full time jekk u meta jkun hemm il- vakanza?

ONOR.

LOUIS GALEA: Iva.

Biex Supply Teachers isiru regolari jrid ikollhom Baċċelerat fl-Edukazzjoni jew 1st Degree u P.G.C.E., jew M.A jew Dottorat, u japplikaw u joqgħodu għall-interview wara sejħa mill- Kummissjoni tas-Servizz Pubbliku biex jimtlew il-vakanzi li jkun hemm.

ENEMALTA - MOSTA

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara kif jista' jitjieb l-istreet lighting fi Triq Rużar Briffa, fil-Mosta?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninsab infurmat li t-talba biex jiżdied id-dawl fit- triq imsemmija qed tkun ikkunsidrata flimkien ma' talbiet simili oħra.

PULIZIJA - INĊIDENTI TAT-TRAFFIKU

L-ONOR.

FREDRICK AZZOPARDI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm seħħew inċidenti tat-traffiku li fihom kienu nvoluti persuni li kienu jużaw pedestrian crossings is-sena l-oħra u fl- ewwel 10 xhur ta' din is-sena?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi t-tagħrif hekk kif mitlub mill- Onorevoli Interpellant, ma jinżammx taħt forma ta` statistika.

PULIZIJA - TRAFFIKU

L-ONOR.

FREDRICK AZZOPARDI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' inċidenti tat-traffiku rraportati lill-pulizija fejn ittajru pedestrians bejn Jannar u Ottubru ta' din is-sena?

Kemm minn dawn l-inċidenti kienu fatali?

Jista' l-Ministru jagħti l-istess informazzjoni għas-sena l-oħra?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi mir-rekords miżmuma mill-Pulizija jirriżulta illi n-numru ta` pedestrians li ġew imtajra matul is-sena 2000, u matul is-sena 2001, sa l-aħħar ta` Ottubru, kien ta` 246 u 183 rispettivament.

Fil-perijodi msemmija n-numru ta` dawk li mietu kawża ta` dawn l-inċidenti kien ta` 3 u 4 rispettivament.

PULIZIJA - TRAFFIKU

L-ONOR.

FREDRICK AZZOPARDI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienu l-inċidenti tat-traffiku rapportati mill- 1 ta' Jannar ta' din is-sena u matul is-sena l-oħra f'Malta u f'Għawdex?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi bejn l-1 ta` Jannar u l-31 ta` Ottubru 2001, kien hemm 10,990 l-inċident tat-traffiku rrapurtati lill- Pulizija, filwaqt li matul is-sena 2000 kien hemm 12,644.

PULIZIJA - TRAFFIKU

L-ONOR.

FREDRICK AZZOPARDI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm il-persuna tilfet ħajjitha minħabba inċidenti tat-traffiku tul is-sena 2001 sa l-aħħar ta' Ottubru?

Kemm kien in-numru s-sena l-oħra?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi n-numru ta` persuni li tilfu ħajjithom minħabba inċidenti tat-traffiku matul is-sena 2000 kien ta` 12, filwaqt illi matul is-sena 2001, sa l-aħħar ta` Ottubru, in-numru kien ta` 12 ukoll.

PULIZIJA - INĊIDENTI

L-ONOR.

FREDRICK AZZOPARDI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm weġgħu nies kawża ta' nċidenti tat-traffiku s- sena l-oħra u fl-ewwel għaxar xhur ta' din is-sena?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi matul is-sena 2000 weġgħu 1,177 persuna kawża ta` inċidenti tat-traffiku, filwaqt li fl-ewwel għaxar xhur ta` din is-sena weġgħu 1,030 persuna.

PERSUNA TBATI MILL-MARD ĊERTIFIKAT

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Għar-rigward tal-persuna li d-dettalji tagħha qegħdin jiġu separatment annessi, jista' l-Ministru jinvestiga 1) x'inhi r- raġuni li t-tobba jew uffiċjali nkarigati ma jridux jaċċettaw li l-persuna tbati mill-mard ċertifikat? 2) Din il-persuna li għandha familja, meta ser tingħata l-għajnuna li qiegħda titlob?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab infurmat li l-persuna ndikata mill-Onor.

Interpellant ser tirċievi pensjoni wara li l-kundizzjoni ta' saħħitħa ġiet ċertifikata mit-tobba tad-Dipartiment tas-Sigurta' Soċjali.

Din il-persuna ġiet infurmata mid-Dipartiment dwar l-għoti ta' din il-pensjoni.

KARTA ANZJAN - BENEFIĊĊJU

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni illi l-karta Anzjan għal dawk li għandhom aktar minn 75 sena mhux qed tiġi rrikonoxxuta?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-benefiċċju marbuta mal-Kartanzjan (75 sena) baqgħu l-istess bħal ma kienu.

RESERVED PARKING SPACE

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jara li r-reserved parking space għall- persuna bi bżonnijiet speċjali li tgħix fl-indirizz li qed nibgħat separatament tiġi mogħtija ż-żebgħa safra mill-ġdid peress illi din iċċarat u jinkiteb il-kliem reserved jew jitpinġa s-simbolu ta' wheelchair kif hemm f'partijiet ta' parkeġġ reserved simili?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: M'hijiex kompetenza ta' dan il-Ministeru li jagħmel refreshing taż-żebgħa ta' reserved parking għall-persuni b'diżabilita'.

MINISTERU TA' L-AMBJENT - TRANSFERS

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jikkonferma jekk hux minnu li l-ħaddiema li jaħdmu fir-Rabat (il- guy tar-Rabat) ġewx trasferiti kollha għal mal-ex-RDC?

Jista' jgħid x'inhi r-raġuni għal dan u kif qed isir biex ma jeħżinux il-ħinijiet tax-xogħol tal-individwi kkonċernati?

Jista' jgħid x'inhuma l-ħsibijiet tiegħu dwar l- ex RDC u il-ħaddiema (guyijiet) tal-Mellieħa u r-Rabat?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li t-transfers li saru tal- ħaddiema msemmija saru skond il-ħtieġa tad-Dipartiment u l-ħinijiet tax- xogħol baqgħu l-istess.

Preżentament, m'hemm l-ebda ħsieb li jinbidlu xi ħinijiet jew kundizzjonijiet tax-xogħol tal-ħaddiema msemmija.

GOZO CHANNEL

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jikkonferma li M/V Gaudos m'huwiex fuq ir-rotta ta' bejn iċ-Ċirkewwa u l-Mġarr, Għawdex minħabba li żviluppawlu ħsarat estensivi?

Kemm hija stmata li se tiswa din il-ħsara u fejn żviluppat l-istess ħsara?

Fejn qiegħed jissewwa fil-preżent dan il-bastiment tal-Gozo Channel?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninsab infurmat li bħalissa l-vapur MV Gaudos mhux qiegħed fuq is-servizz bejn Malta u Għawdex għaliex jinsab fil-Malta Shipbuilding biex isirulu xi tiswijiet konnessi mal-guarantee docking li normalment isir fuq vapur ġdid fi żmien sena minn mindu jibda jaħdem.

It-tiswijiet jinkludu xogħol fuq ir-rampi u l-flooring tal-vapur.

Dawn il- ħsarat mhumiex estensivi u peress li huma koperti bil-garanzija tal-vapur mhux mistenni li jkun hemm xi spiża għas-sidien tal-vapur.

PULIZIJA – BULLET PROOF VESTS

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jikkonferma illi f'Għawdex il-Korp tal-Pulizija m'għandhom l-ebda bullet proof vests?

X'inhi r-raġuni ta' dan?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li sal-1999 kienet biss it-Taqsima ta` l-SAG li kienet fornita b`dawn il-ġgieget.

Fis-sena 2000 din ġiet estiża ukoll għall-sezzjonijiet oħra tal-Pulizija.

Din is-sena ħarġet tender oħra għal aktar ġgieget u din ser tkopri l-bżonnijiet t`Għawdex ukoll.

PLANNING AUTHORITY – KAWŻI L-QORTI

L-ONOR.

VICTOR GALEA PACE staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jagħti statistika ta' kemm tul dawn l-aħħar tletin (30) sena ittellgħu nies il-Qorti mixlija bi ksur ta' l-artikolu 6 abbinat mal- artikolu 3 tal-Att dwar il-protezzjoni ta' l-Antikitajiet (Kap 54) riferibbilment għal dak il-bini li ilu mibni ħamsin (50) sena u liema bini kellu l-permessi maħruġa mill-mużewijiet jew/u mill-Awtorita' ta' l- Ippjanar?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-Onor Ħabib tiegħi japprezza d-diffikulta` tat- tweġiba għal din il-Mistoqsija.

Id-dipartiment tal-mużewijiet ma jżommx dawn ir-records li pero` jinsabu l-Qorti anke jekk mhux fi stat kumpilat.

Lest nordna r-riċerka f'każ li hemm xi każ partikolari li jinteressa l-Onor Membru.

NATIONAL EMPLOYMENT AUTHORITY – APPELLI PENDENTI

L-ONOR.

FREDRICK AZZOPARDI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm appelli pendenti quddiem in-National Employment Authority minn Malta u Għawdex?

Kemm hu iż-żmien tal-każi separatament li l-aktar ilhom jistennew biex jinstemgħu?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab infurmat li sal-14 ta' Novembru 2001, kien hemm 292 appell pendenti quddiem in-National Employment Authority, li minnhom 32 huma minn Għawdex.

L-appell li l-aktar ilu pendenti f'Malta daħal fit-3 ta' Mejju 2001.

Dan l- appell kellu jinstema' fil-31 ta' Lulju 2001 u l-appellant talab li jiġi pospost għal meta jiġi ntitolat għal-leave biex ikun jista' jattendi għas- smiegħ.

L-appell li l-aktar ilu pendenti f'Għawdex daħal fl-4 ta' Jannar 2001.

Dan l-appell instema' fit-2 ta' April 2001 u ġie pospost sakemm l-appellant jiġi eżaminat mit-tobba.

Issa li wasal ir-rapport tat-tobba, l-appell mistenni jinstema' fis-26 ta' Novembru 2001.

RAĦAL ĠDID - ROUNDABOUT

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jara li jinxtegħel id-dawl mar-roundabout ta' ħdejn it-telgħa ta' Raħal Ġdid ħdejn Sare ta' l-Irħam peress li min kemm ilu li sar il-proġett tat-tarmac u l-bankini dan id-dawl qatt ma nxtegħel?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li ż-żona tar-Roundabout hija diġa mdawwla mill-arbli ta` Street Lighting ta` l-Enemalta u m'hemmx ħsieb li jsir dawl mar-Roundabout inifisha.

MSCL – WORK FORCE

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx xi rakkomandazzjoni li l-work force fil- M.S.C.L. titnaqqas?

X'numru ta' ħaddiema hu propost li jibqa?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Kif jaf tajjeb l-Onorevoli Interpellant, il-Gvern appunta Task Force biex tiddiskuti r-ristrutturar tat-tarznari.

Ix-xogħol ta' din it-Task Force għadu għaddej, u għaldaqstant għadu prematur biex wieħed jagħti dettalji dwar din il-materja.

MSCL - PROĠETTI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid jekk fuq proġetti tal-Gvern jew ażjendi tal-Gvern il-MSCL tingħatax preferenza għal xogħol li tista' tagħmel?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninforma lill-Onorevoli Interpellant li matul dawn l-aħħar snin, ix-xogħol li għamlet il-Malta Shipbuilding konness ma' azjendi tal-Gvern kien il-kuntratt għall-bini tal-vapuri għall-kumpanija Gozo Channel li l-gvern preċedenti kien ipprova jikkanċella.

FREEPORT - XOGĦOL

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid jekk hux minnu li ser isir xi xogħol ta' estensjoni fuq krejniijiet fil-Freeport?

Kif ser jingħata dan ix-xogħol, b'tender jew direct order?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninsab infurmat li x-xogħol ta' estensjoni fuq krejnijiet fil-Port Ħieles ser isir mill-kostruttur oriġinali għal dawn ir- raġunijiet:

1. ir-responsabbilta' legali u professjonali li jġorr il-kostruttur oriġinali tul il-ħajja kollha tal-krejn.

2. ir-regolamenti ta' sigurta' internazzjonali, fejn il-proċedura titlob l-approvazzjoni tal-kostruttur oriġinali għal kwalunkwe tibdil.

3. ix-xogħol jinkludi rivalwazzjoni ta' l-istrutturi eżistenti li jinħtieġu tisħiħ minħabba l-ammont ta' ċikli ta' użu - il-kostruttur tal-krejnijiet biss huwa f'pożizzjoni li jindirizza speċifikament u effiċjentement dawk il-partijiet ta' l-istruttura li jkollhom bżonn intervent.

DIPARTIMENT TAL-AKKOMODAZZJONI SOĊJALI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew allokati postijiet din is-sena mid-dipartiment tal-Akkomodazzjoni Soċjali?

Fejn kienu l-postijiet ċivili ta' kull min ibbenifika?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab infurmat li din is-sena ġew allokati 141 post mid-Dipartiment ta' l-Akkomodazzjoni Soċjali.

Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra Tabella li turi l-kumplament ta' l- informazzjoni mitluba.

FESTA TAL-KUNĊIZZJONI - ŻBIR TA' SIĠAR

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Peress li ta' kull sena, qabel tasal il-festa tal-Kunċizzjoni jinżabru s- siġar li hemm fi Triq S. Tereża, Bormla, jistax il-Ministru jara li dan ix- xogħol isir?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Jien infurmat li s-siġar fi Triq S. Tereża jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tal-Kunsill Lokali.