MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 865 It-Tlieta, 4 ta' Frar, 2003 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 865

It-Tlieta, 4 ta' Frar, 2003

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.02 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tlieta, 4 ta' Frar, 2003

WERREJ

MINUTI 148

KUNSENS GĦAL ATTI 148

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 148

TQEGĦID TA' KARTI 153

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-MEDIĊINI (IT-TIENI QARI)

MEDICINES BILL (SECOND READING) 154

AĠĠORNAMENT 173

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 178

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 864 li saret fl-4 ta' Frar, 2003 ġew konfermati.

KUNSENS GĦAL ATTI

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): Ninforma lill-Kamra li l-President ta' Malta għoġbu jagħti l-kunsens tiegħu għal:

Att Nru. I ta' l-2003 – Att ta' l-2003 dwar l-Ugwaljanza għall-Irġiel u n-Nisa.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

ĊENSIMENT TAL-BIEDJA - RABA' SAQWI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: B'riferenza għaċ-ċensiment tal-biedja msemmi fil-budget, jista' il-Ministru jgħid x'valutazzjoni ta' produzzjoni ttieħdet fuq raba' saqwi u raba' bagħli?

ONOR.

JOHN DALLI (Ministru tal-Finanzi): Ninsab informat illi x-xogħol fuq ir-riżultat taċ-ċensiment ta' l-agrikoltura għadu ma ngħalaqx.

Għaldaqstant it-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant għadu ma jistax jingħata b'mod konklużiv.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Imma jista' il-Ministru jagħtina indikazzjoni fuq liema kalkoli wasal biex jgħid li d-dħul tal-bidwi mill-ħxejjex u l-frott huwa ta' 80%?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOHN DALLI: Mr Speaker, aħna għamilna l-kalkoli tagħna fuq dak li ġie ddikjarat fiċ-ċensiment, u cioe' l-ispejjeż tal-bidwi vis-a-vis it- turnover tiegħu.

Naturalment hemm ċerti dettalji oħra li għadhom ma ġewx iffinalizzati.

ĊENSIMENT TAL-BIEDJA – ŻRIEGĦ TAL-ĦXEJJEX

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: B'riferenza għaċ-ċensiment tal-biedja msemmi fid-diskors tal-budget, jista' il-Ministru jgħid x'valutazzjoni saret fuq iż-żriegħ tal-ħxejjex, inkluż il-patata, għal kull tomna?

ONOR.

JOHN DALLI: L-Onor.

Interpellant jaf li ċ-ċensiment tal-biedja kien maħdum mill-uffiċċju nazzjonali ta' l-istatistika.

Il-prattika titlob li ċensiment ta' din ix-xorta ma jkun jinkludi ebda valutazzjoni ta' spejjeż, prodott bi prodott.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Imma meta l-Ministru jgħid li l-bdiewa jaqilgħu 80%, ikun qed jirriferi għal dawk li għandhom raba' saqwi jew għal dawk li l-produzzjoni tagħhom ġejja mis-serer?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOHN DALLI: Kif hemm imniżżel fil-budget, aħna ħadna l-average ta' l-ispejjeż tal-biedja kollha u, biex dejjem inkunu on the safe side, irduppjajna l-ammont u tajna l-fakulta' lil min għandu spejjeż akbar li jiddikjara kemm huma dawn l-ispejjeż.

Voldieri f'każ li l-ispejjeż tal- bidwi jkunu anqas, aħna lesti nimxu fuq l-average u f'każ li jkunu aktar, lill-bidwi qed nagħtuh iċ-ċans jgħid kemm huma l-ispejjeż attwali, ħalli b'dan il-mod l-ebda bidwi ma jitlef xejn.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Allura jekk ċerti dettalji għadhom ma ġewx iffinalizzati u meta nafu li l-għaqdiet tal-bdiewa għadhom ma kkonfermawx pubblikament li huma lesti jaċċettaw dawn il-kalkoli li ħareġ bihom il- gvern, jista' almenu l-Ministru jikkonsidra li jerġa' jikkomunika magħhom biex huma jagħtu l-veduti tagħhom dwar dan l-eżerċizzju?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOHN DALLI: Konsultazzjoni aktar wiesgħa minn meta tasal biex tagħmel ċensiment, fejn allura għandek riżultat mifrux fuq il-pajjiż kollu, ma tistax tagħmel.

Din mhux kwestjoni li qed nitkellmu fuq veduti u fuq interpretazzjoni, imma qegħdin nitkellmu fuq fatti u l-fatti jirriżultaw kif inhuma.

Aħna ħadna d-deċiżjonijiet tagħna bbażati fuq il-fatti kif inhuma, wara ċensiment li kien ikopri l-biedja kollha f'Malta.

Naħseb li konsultazzjoni aktar wiesgħa minn hekk ma tistax tagħmel.

Żgur li mhix kwestjoni li noqogħdu nfettqu u ninnegozjaw, qisna f'xi suq!

L-affarijiet ma jaħdmux hekk, Sur President.

Aħna ħadna d-deċiżjonijiet tagħna b'mod li naġevolaw il-pożizzjoni tal- bdiewa u fejn irriżulta li l-medja ta' l-ispejjeż kienet se tkun ta' 20%, din irduppjajniha għal 40%.

Fil-fatt meta lill-bdiewa u lil dawk li jirrappreżentawhom għednilhom b'dawn iċ-ċifri, ir-reazzjoni tagħhom kienet waħda ferm pożittiva.

Pero' anke hawnhekk qgħadna attenti biex ħadd ma jmur ħażin u lil dawk li għandhom spejjeż ta' 40% jew anqas, għednilhom li m'għandhomx bżonn jirrapportawhom għax se jiġu kkalkulati mal-medja, filwaqt lill-oħrajn li għandhom spejjeż aktar minn hekk għednilhom biex jiddikjarawhom.

ĊENSIMENT TAL-BIEDJA – DĦUL TAL-BDIEWA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Kif u fuq liema kriterju jista' il-Ministru jasal għall-konklużjoni li l-bdiewa għandhom 80% dħul mill-prodotti li jkabbru?

ONOR.

JOHN DALLI: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajtu fil-mistoqsija parlamentari 38202.

BIĊĊERIJA – PROGRAMM TA' XOGĦOL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 37401, jista' il-Ministru jgħid meta kellu jkun lest ix-xogħol li għaddej bħalissa u x'inhi r-raġuni li dan għadu ma tlestiex?

Jista' ipoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal- programm ta' xogħol li qed isir fil-biċċerija?

Kemm sewa u xi tħallas s'issa?

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għall-Agrikoltura u Sajd): Jien informat li l-programm ta' xogħol li għaddej bħalissa fil-biċċerija jikkonsisti f'dan li ġej:

Upgrading ta' chillers, liema xogħol beda fl-1997 u skond il-kuntratt kellu jsir fuq perijodu ta' snin sakemm jitlestew iċ-chillers kollha - hu maħsub li l-aħħar chiller jitlesta fl-aħħar ta' l-2003 – u s'issa tħallset is- somma ta' Lm226,262;

Upgrading tal-pig slaughterhouse, liema xogħol beda proprju f'Ottubru 2002 u hu mistenni li jitlesta sa l-aħħar ta' Marzu 2003 - s'issa tħallset is- somma ta' Lm192,576;

Bdil ta' madum tal-ħajt u ta' l-art fis-slaughterhouse li beda f'Awissu 2002, xogħol li tlesta f'Dicembru 2002 - l-ammont imħallas hu ta' Lm27,346; u

Bini ta' sular addizzjonali amministrattiv, liema xogħol beda f'Settembru 2002 u hu mistenni jispiċċa f'Awissu 2003 - s'issa tħallset is-somma ta' Lm14,970.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Il-Ministru għandu indikazzjoni meta se jispiċċa x- xogħol ta' refurbishment fil-biċċerija?

Jista' jikkonsidra li wara li jintemmu x-xogħlijiet, il-ħaddiema jingħataw kumpens minħabba ċ-ċirkostanzi perikolużi li ħadmu fihom, peress li l-qatla tal-bhejjem, speċjalment tal- majjal, kienet qiegħda ssir fi spazju limitat u din setgħet taffetwa l- kondizzjoni ta' saħħithom?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: F'dawn l-aħħar xhur, meta fil-biċċerija kien qed isir l-upgrading neċessarju u kien qed jiddaħħal apparat ġdid, il-qatla kienet qed issir fil-biċċerija l-antika, dik li nsejħulha l-biċċerija ta' l- emerġenza.

Dan ifisser li dak li qed jgħid l-Onor.

Interpellant li l- biċċiera kienu qed jaħdmu f'ċirkostanzi perikolużi, assolutament m'huwiex minnu.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jiġifieri l-Ministru jiċħad li l-ħaddiema kienu qed jaħdmu f'ambjent fejn hemm nuqqas ta' aċċessibilita' u nuqqas ta' spazju?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, din m'hijiex kwestjoni li tiċħad jew ma tiċħadx.

Sa sitt xhur ilu l-biċċerija l-antika kienet qed tintuża biss biex fiha jsir xogħol ta' emerġenza.

Li ġara hu li dak ix-xogħol li normalment kien qed isir fil-biċċerija proprja kellu jsir fi spazju iżjed ristrett, pero' dan ma jfissirx li kien hemm xi lacuna ta' health and safety għall-ħaddiema.

MR SPEAKER: L-Onor.

Joe Mizzi, domanda supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' il-Ministru jiċċara l-pożizzjoni dwar l- inċineratur li suppost kellu jkun lest sa l-aħħar ta' din is-sena?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, jien diversi drabi kelli l-opportunita' li nitkellem dwar l-inċineratur u xi ftit ġimgħat ilu spjegajt il-proċess kollu kif inċineratur għandu jinbena, b'mod li jkun adatt għaċ-ċirkostanzi ta' pajjiżna.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jaf il-Ministru li fid-dokument li ġie ppreżentat mal- ftehim li ntlaħaq ma' l-Unjoni Ewropea, hemm indikat li sa l-aħħar ta' din is-sena l-inċineratur kellu jkun lest?

Jaf li fir-risposta li għadu kemm tana tax-xogħol li hemm għaddej bħalissa fil-biċċerija, il-bini ta' inċineratur ġdid ma jissemma xejn?

(Interruzzjonijiet) L-aqwa li niġu fl- ogħla istituzzjoni tal-pajjiż u noqogħdu nimmiżlijdjaw u ningannaw lill- poplu!

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, jien ma qed ninganna u nimmiżlijdja lil ħadd.

L-interpellanza oriġinali ta' l-Onor.

Farrugia kienet tittratta l- programm tax- xogħol fil-biċċerija u jien tajt rendikont ta' x'sar u x'inhu għaddej.

Issa bħala mistoqsija supplimentari, l-Onor.

Mizzi reġa' qajjem il-kwestjoni ta' l-inċineratur u jiena kont bdejt nispjega.

Naħseb li għandi dritt nispjega, Onor. Mizzi!

Mela għax qed nipprova nispjega tiġi tgħidli li qed ninganna u qed nimmiżlijdja?

Hi kemm aħna ħelwin!

Mr Speaker, il-flus ġejjin mill-għajnuna tal-Gvern Taljan, liema għajnuna hija marbuta mas-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: L-Unjoni Ewropea diġa' għamlitha ċara li aħna rridu nagħmlu dawn l-affarijiet qabel ma nsiru membri ta' l-Unjoni, mhux billi jgħid hu.

Terġa' dawn irridu nagħmluhom mill-fondi tagħna.

Żgur li m'għandniex noqogħdu nimmiżlijdjaw lill-Kamra u ngħidu affarijiet li m'humiex veri, Mr Speaker.

(Interruzzjonijiet) Kif jiġi jgħid il- Ministru li għadu lanqas biss jaf jekk aħniex se nagħmlu inċineratur wieħed nazzjonali?

Donnu li għat-taħwid ma jgħaddina ħadd!

ONOR.

NINU ZAMMIT: Għandu raġun jgħid l-Onor.

Mizzi li għat-taħwid ma jgħaddih ħadd!

ONOR.

JOE MIZZI: Qed tħawwad int!

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom, inżommu l-ordni.

Ikompli l-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, mhux jien li qed nimmiżlijdja lill-Kamra imma l-Onor.

Mizzi.

Kulħadd jaf li minn dawk it-Lm30 miljun li ġejjin mill- Gvern Taljan, hemm minnhom għall-incinerator u hemm minnhom ukoll għall- upgrading tas-servizz tal-pitkalija, inkluż il-bini ta' cold storage facilites.

Dan qiegħed miktub iswed fuq l-abjad u min jinteressah jista' jarahom dawn l-affarijiet.

Il-poplu jaf jiżen u jaf jiddeċiedi.

Nerġa' ngħidlek li għandek miktub iswed fuq l-abjad li hemm il-flus tal-Gvern Taljan għall-incinerator.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom, ma jistax ikun nibqgħu sejrin hekk.

Ikompli l-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, it-tekniċi kienu qegħdin jipproponu li jsir inċineratur li permezz tiegħu dak il-materjal li joħroġ mill-ħruq tal- bhejjem, ikun jista' jintuża għall-produzzjoni ta' l-enerġija elettrika.

Issa wara li kellna din il-proposta, ċċekkjajna l-affarijiet tagħna u sibna li m'għandniex materja prima suffiċjenti għall-ħruq biex nagħmlu dan it-tip ta' inċineratur.

Kulħadd jaf ukoll li qabel ma kellna l-problema tal-madcow disease, fil- biċċerija kien hemm il-produzzjoni tal-meat and bonemeal li minnu kienu jagħmlu t-tip ta' għalf li aktarx kawża tiegħu rriżultat il-BSE.

Fl- Ingilterra, per eżempju, għandhom kwantita' kbira ta' meat and bonemeal u minnu jużaw 2,000 tunnellata fil-ġimgħa biex joperaw inċineraturi ta' 5 MW, bħal dak li konna qed nipproġettaw li jkollna aħna.

Meta rajna li m'għandniex materja prima biżżejjed biex nibnu inċineratur ta' dan it-tip, bdejna niffokaw ...

(Interruzzjonijiet)

Issa qiegħed iwieġeb il- Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, bħalissa għaddejjin bi proposta mal- MEPA biex jinbena inċineratur li jkun relatat ma' l-ammont ta' materja prima li jmur għall-ħruq.

Nerġa' ngħid li dan se jsir bis-saħħa tat-Lm30 miljun li ngħatajna bħala għajnuna finanzjajra mill-Italja - għax bis- sħubija ma' l-Unjoni Ewropea hemm Lm80 miljun netti u ma' l-Italja hemm Lm30 miljun oħra - u allura parti minn dawn it-Lm30 miljun huma ntiżi biex jinbena inċineratur u biex isiru grading station u cold storage facilities fil-pitkalija.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Lest il-Ministru jiddikjara jekk hux se jkun hemm inċineratur wieħed għall-pajjiż kollu jew jekk hux se jkun hemm inċineratur speċifikatament għall-biċċerija?

Jista' jgħidli d-data li fiha se jinbeda x-xogħol fuq dan l-inċineratur u meta se jispiċċa?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, l-inċineratur li se jsir se jkun iservi għall-ħruq tal-fdalijiet tal-bhejjem.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Inżommu l-ordni, jekk jogħġobkom.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, il-parametri ta' l-inċineratur kif kellu jsir inbidlu u issa se jsir skond il-parametri ta' kemm għandna materja prima għall-ħruq.

Fil-fatt għaddejjin bid-diskussjonijiet mal-MEPA dwar dan.

Biss dan il-proġett jieħu daqsxejn taż-żmien biex jitlesta, imma naturalment aktar ma jitlesta malajr aktar ikun aħjar għall-ġid tal-pajjiż kollu.

Wieħed ukoll irid iżomm quddiem għajnejh li ilna żmien twil mingħajr inċineratur u hija ħaġa tal-biki li pajjiżna ilu daqshekk żmien f'din is- sitwazzjoni, fejn m'għandniex inċineratur jaħdem kif suppost biex jaħraq l- iskart li jiġi mill-biċċerija.

Pero' m'għandniex għalfejn noqogħodu niġu hawnhekk nitgħajru għax la tan-naħa l-oħra jafu kollox u għandhom is- sapjenza t'Alla kollha, fi 22 xahar mhux inċineratur wieħed imisshom għamlu imma għaxra, Sur President!

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, jien għamilt mistoqsija lill-Ministru – naħseb li bil-Malti kellimtu u mhux bil-Franċiż! – u tlabtu jgħidli meta se jibda x-xogħol fuq l-inċineratur u meta se jispiċċa.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, jien ukoll bil-Malti qed nitkellem u se nerġa' nirrepeti.

Bħalissa għaddejjin bid-diskussjonijiet mal-MEPA dwar il- volum ta' materja prima li għandna u ladarba dawn id-diskussjonijiet jiġu konklużi, nibdew bil-bini ta' inċineratur li jkun jaqdi l-ħteġijiet tal- pajjiż.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Allura għadu ma jafx il-Ministru meta se jibda u jispiċċa x-xogħol?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, nerġa' ngħid li għaddejjin bid- diskussjonijiet mal-MEPA - l-Onor.

Mizzi huwa wieħed mill-membri tal-MEPA - u malli dawn id-diskussjonijiet jintemmu, jekk Alla jrid inkunu nistgħu nibdew il-proġett.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Imma bir-rispett kollu, jekk intom wegħidtu lill-Unjoni Ewropea li sa l-aħħar ta' din is-sena l-inċineratur se jkun lest, kif għadek ma tafx meta se jibda x-xogħol fuqu?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ħalli nerġa' ngħid bil-mod biex forsi niftehmu, Sur President.

Jien bil-Malti biss naf nitkellem u mhux bil-Franċiż, għax s'hawn iwassal moħħi!

(Interruzzjonijiet) Jien għedt li kien hemm proposta biex mill-iskart li jinħaraq nagħmlu l-enerġija.

Meta ċċekkjajna l- affarijiet sew sibna li f'pajjiżna m'għandniex materja prima biżżejjed ta' kull ġimgħa biex tħaddem inċineratur li jagħtik l-enerġija.

(Interruzzjonijiet)

Ovvjament xi ħadd ħareġ bi proposta li ma taħdimx u issa qed ngħidu li se jinbena inċineratur li jieħu l-ammont ta' skart li għandna.

Inutli li tagħmel inċineratur kbir meta mbagħad ma tkunx tista' tħaddmu 24 hours a day, seven days a week.

Għax biex tagħmel inċineratur kif oriġinarjament propost trid tħaddmu 24 siegħa kuljum għal sebat ijiem fil-ġimgħa u aħna m'għandniex dik il-matarja prima - l-agħar ħaġa li tista' tagħmel hi li dawk il-boilers toqgħod tixgħelhom u titfihom - u allura se mmorru għal inċineratur li jkun għall-qies tagħna.

Għax għalfejn tixtri Mini Minor biex tmur biha x-xogħol biex imbagħad tispiċċa tmur bit-train!

Allura rajna incinerators barra mill-pajjiż, għamilna proposta oħra - din qiegħda quddiem il-MEPA - u kif jintemmu d-diskussjonijiet nibdew ix-xogħol.

Jien naf li l-Onor.

Mizzi jrid ikun jaf meta se jibda x-xogħol fuq dan l- inċineratur, Sur President.

Proġetti bħal dawn trid tagħmilhom bil-għaqal għax m'intix se tixtri inċineratur biex imbagħad twaddbu fuq l-ixkaffa.

Biex isir dan l- inċineratur trid tipprepara skond il-qisien ta' skart li għandek.

Barra minn hekk, it-temperatura ta' l-inċineratur titla' mijiet ta' gradi Celsius.

Allura trid tidħol f'dawn il-parametri kollha biex tagħmel inċineratur li jkun cost-effective u li jkun jiflaħ l-ammont ta' skart li jipproduċi l-pajjiż.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, il-Ministru ġab l-eżempju tal-Mini Minor.

Jien nista' ngħidlu li tista' tixtri karozza biex tmur għax-xogħol biha, imma la tagħlaq 61 sena xorta jkollok toħroġ bil-pensjoni!

Il-verita' hi li hemm target date u inutli joqgħod isemmili l-MEPA.

Huwa evidenti li t-target date mhux se jżommu magħha.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, meta timxi biex tagħmel proġett u tkun qed tuża flus il-poplu, trid tara li tużahom bil-għaqal.

Aħna qed nagħmlu dan l-inċineratur skond il-ħteġijiet ta' pajjiżna.

L-Onor.

Mizzi qed jgħid li tista' tixtri karozza meta jkollok 61 sena.

Aħna minn din l-esperjenza għaddejna - u anke inti tiftakar, Mr Speaker, xi kriżi kellna fil-qasam ta' l-enerġija fl-1987 - pero` allavolja kien għadda ż-żmien u konna qribna għall-pensjoni, b'investiment għaqli għamilna proġetti siewja ħafna fil- qasam ta' l-enerġija.

MR SPEAKER: Grazzi.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru Tonio Borg.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali 56 ta' l-2003 - avviż ta' bidu fis-seħħ ta' regolamenti ta' l-2003 li jemendaw regolamenti dwar il-ħarsien ta' l-għasafar u tal-fenek selvaġġ; u

f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali 48 ta' l-2003 – regolamenti ta' l-2003 biex jemendaw regolamenti għall-kors ta' diploma in management studies;

Avviż Legali 49 ta' l-2003 – regolamenti ta' l-2003 biex jemendaw regolamenti tal-kors ta' diploma in nursing u diploma in midwifery;

Avviż Legali 50 ta' l-2003 – regolamenti ta' l-2003 biex jemendaw regolamenti tal-kors ta' certificate in foundation studies;

Avviż Legali 51 ta' l-2003 - regolamenti ta' l-2003 biex jemendaw regolamenti tal-kors għal post-qualification diploma in health science u għall-grad ta' master of health science;

Avviż Legali 52 ta' l-2003 - regolamenti ta' l-2003 biex jemendaw regolamenti tal-kors għal diploma in political studies;

Avviż Legali 53 ta' l-2003 - regolamenti ta' l-2003 biex jemendaw regolamenti tal-kors għal diploma in music studies;

Avviż Legali 54 ta' l-2003 - regolamenti ta' l-2003 biex jemendaw regolamenti ta' l-1998 tal-kors għall-grad ta' doctor of philosophy u ta' master of philosophy; u Avviż Legali 55 ta' l-2003 - regolamenti ta' l-2003 biex jemendaw regolamenti tal-kors għall-grad ta' master of business administration, executive master of business administration u executive master of business administration (e-Business).

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Josef Bonnici.

ONOR.

JOSEF BONNICI (Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali 47 ta' l-2003 - medical devices regulations, 2003.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-MEDIĊINI

MEDICINES BILL

L-ordni għat-Tieni qari ġie moqri

Il-mistoqsija reġgħet tqegħdet

Ikompli mill-4 ta' Frar 2003

MR SPEAKER: Iktar rimarki?

L-Onor.

Jose` Herrera.

ONOR.

JOSE` HERRERA: Sur President, ma kontx se nitkellem fuq din il- liġi pero` meta eżaminajt daqsxejn is-sustanza tagħha dehrli li ma tkunx idea ħażina li nagħmel intervent fuq dan is-suġġett ukoll.

Mhux se nidħol b'mod tekniku kif forsi għamlu sħabi speċjalment dawk li huma tobba, pero` se nillimita ruħi fuq aspetti differenti ta' din il-liġi.

Sur President, indubbjament huwa tajjeb li jkun hawn iktar kontrolli fuq it-tip ta' mediċina li qed tiġi importata f'Malta.

Ta' min jgħid li f'Malta ma tantx kellna burokrazija jew restrizzjonijiet fuq x'tip ta' mediċini jidħlu u kien hawn min ġab paragun ma dak li jiġri f'ċerti pajjiżi bħall- Italja u l-Ingilterra li jimportaw madwar 6,000 jew 7,000 tip ta' mediċina differenti minħabba li f'Malta, pajjiż ferm iżgħar, indaħħlu iktar minn 10,000 tip ta' mediċina.

Aħna ndaħħlu mediċina kemm minn pajjiżi ta' l- Unjoni Ewropea, kemm minn pajjiżi Ewropej li m'humiex fl-Unjoni Ewropea bħall-Isvizzera li jien informat huwa pajjiż popolari ħafna ma' l- importaturi tal-mediċina, kemm mill-Kanada kif ukoll minn pajjiżi oħra.

Il- kritika mill-organizzazzjoni ta' min jimporta l-mediċini, tal-farmaċisti u anke tagħna bħala oppożizjzoni kienet li hemm bżonn li l-mediċini li qed ikunu importati jkunu reġistrati u jkunu xi ftit iktar ikkontrollati.

Fuq dan il-binarju m'aħniex kontra din il-liġi, pero' se nivvotaw kontra minħabba żewġ raġunijiet, waħda minħabba s-sustanza u l-oħra minħabba l- prinċipji tagħna.

Sur President, l-ewwelnett l-iskop aħħari ta' din il-liġi huwa li jiġi kkreat regolatur.

Dan m'huwiex skop ħażin, pero` aħna ma naqblux li jiġu kkreati entitajiet ġuridiċi differenti mill-gvern.

Se jkollok il-licensing authority, se jkollok il-medicines authority u se jkollok ukoll il- medicines review authority board jiġifieri se jollok żewġ awtoritajiet u tribunal.

Issa jekk wieħed jaqra s-sustanza tal-liġi jinduna li se jkun hawn xogħol burokratiku żejjed għal dak li jikkonċerna ċertifikazzjoni.

Mela fuq naħa waħda hemm is-sustanza u fuq l-oħra l-kwestjoni ta' l- awtoritajiet.

Hawnhekk irrid ngħid li dan l-intervent qed nagħmlu għax meta għaddejna liġijiet simili jiena dejjem ħadt l-inizjattiva li nagħti l- veduti tiegħi.

Sur President, irrid ngħid li s-sistema ċivili tagħna konna writniha mill- Ingliżi.

Qabel kien hemm il-kavallieri u kellhom sistema għalihom.

Pero` meta ġew l-Ingliżi kienu tawna s-sistema taċ-ċivil tagħhom, sistema li żviluppawha matul is-sekli u li aħna adottajniha.

Matul iż-żmenijiet din is- sistema dejjem ħadmet, speċjalment fil-kamp tal-mediċina.

Bis-sistema Ingliża kellek is-sistema taċ-chief government medical officer, kellek is- supritendent ta' l-isptarijiet u għandek ġerarkija sħiħa ta' kif jitħaddmu d-dipartimenti.

Aħna, bħala partit, nemmnu li jekk ma writna xejn mill- Ingliżi, writna żewġ affarijiet.

L-ewwelnett is-sens ta' demokrazija f'dan il-pajjiż.

M'hemmx dubju li Malta hija waħda mill-iktar pajjiżi demokratiċi fid-dinja.

Ħafna kolonji, meta saru demokratiċi ma tantx esperjenzaw żmenijiet sbieħ, imma almenu f'Malta dejem bqajna pajjiż demokratiku.

It-tieni aspett tajjeb li aħna writna mill-Ingliżi huwa s-sens ta' kif jiggvernaw.

L-Ingliżi kellhom imperu sħiħ u żviluppaw ċivil fin, ċivil li jaħdem u ċivil li forsi huwa l-aħjar fid-dinja.

Pero` minħabba l- applikazzjoni ta' Malta biex tissieħeb fl-Unjoni Ewropea qed ikollna kull darba nbiddlu l-istil ta' gvernar tagħna u din il-liġi hija eżempju ċar ta' dan li qed ngħid.

Sur President, aħna qed nagħmlu din il-liġi għax hemm direttiva ta' l- Unjoni Ewropea u suppost kellna ngħaddu din it-tip ta' leġislazzjoni sa l- aħħar ta' l-2001 u kellna nimplimentaw din is-sistema ta' leġislazzjoni dwar mediċini sa l-aħħar tas-sena 2002, jiġifieri qegħdin ftit tard.

Jidher ċar li qed nimplimentaw din il-leġislazzjoni minħabba direttiva ta' l-Unjoni Ewropea.

Mhux qed ngħid li b'daqshekk hija liġi ħażina.

Pero` qed ngħid li din hija liġi li ġiet imposta fuqna.

Aħna nemmnu li għandu jkollna regolatur u l-Onor.

Michael Farrugia, li huwa shadow minister għall- qasam tas-saħħa, spjega li aħna bħala partit irriduhom l-affarijiet li jġibu s-serjeta' pero` rridu wkoll nirrikonċiljaw dawn l-ideat ġodda ta' kif namministraw mas-sistemi tradizzjonali tagħna li dejjem ħadmu fil- passat.

Aħna qed ngħidu li nemmnu fiċ-ċivil u nemmnu li jekk se tibqa' tispettizza l-awtorita` taċ-ċivil billi twaqqaf entitajiet semi-awtonomi, awtonomi jew mhux awtonomi pero` li m'humiex parti miċ-ċivil, bil-mod il- mod qed tispiċċa tidduplika u l-iskop taċ-ċivil qed jispiċċa.

Fil-Kostituzzjoni tagħna hemm ukoll miktub dwar kif għandna niggvernaw il- pajjiż.

Fil-fatt hemm ikkontemplat li l-gvern għandu dritt jikkrea permanent secretaries li jkollhom ir-responsabbiltà għal ministeru sħiħ.

Mela l-Kostituzzjoni tagħna tiddefinixxi kif għandu jiġi amministrat dan il- pajjiż.

Ħafna drabi aħna ma nagħtu kas tal-Kostituzzjoni, imma din hemm qiegħda.

Jiġifieri idealment meta Malta abbraċċjat dik il-Kostituzzjoni abbraċċjajniha lock, stock and barrel.

Jiġifieri mhux biss li jkollna l- qrati u l-Parlament, imma anke l-mod kif dan il-pajjiż irid jigi ggvernat.

Meta wieħed janalizza ftit x'ġara matul dawn l-aħħar erba` snin jirrealizza malajr li qed niddevjaw mill-ispirtu tal-Kostituzzjoni u mit-tradizzjoni ta' kif niggvernaw, jiġifieri li jkollok public service li jamministra l- affarijiet ċivili.

Issa għandna dawn l-entitajiet li qed jikkapparaw ix- xogħol li kien jagħmel is-servizz pubbliku, allura qed ikollna xogħol doppju u burokrazija żejda.

Xi ftit tax-xhur ilu tajt biċċa xogħol kbira lill-ħafna ministri, speċjalment lill-Prim Ministru u qgħadt nistaqsi domandi ħalli nara kemm hawn awtoritajiet, bordijiet u regolaturi differenti.

Tant hawn li taqta' nifsek.

Minn kull ministeru faqqsu erba`, sitta, tmienja u anke disa` awtoritajiet.

Allura s-servizz pubbliku tagħna qed jiġi emarġinat kompletament.

L-iskop tas-servizz pubbliku li jamministra lill-pajjiż qed jispiċċa fix-xejn.

Dan huwa ħażin.

In-naħa ta' l-oppożizzjoni m'aħniex ngħidu li ma rridux nagħmlu l- affarijiet iktar bis-serjeta`.

Però aħna nemmnu li, ladarba hemm il- ministeru jew id-dipartiment tas-saħħa, x'hemm ħażin li tagħti poteri lill- ministeru tas-saħħa jew lid-dipartiment tas-saħħa, tikkrea diviżjonijiet jew setturi fi ħdan l-istess ministeru biex dawn iservu ta' regolatur huma?

X'hemm ħażin?

Hawnhekk m'aħniex qed nitkellmu fuq xi awtorità ġudizzjarja jew kważi ġudizzjarja fejn irid ikollok awtonomija u indipendenza.

Aħna qed nitkellmu fuq ordni amministrattiva, l-amministrazzjoni normali, allura x'hemm ħażin li d-dipartiment tal-gvern stess jieħu fuqu dan ix-xogħol?

Ejja nagħmlu din il-leġislazzjoni u l-Parlament jivvota li l-mediċini l- ġodda jridu jiġu rreġistrati.

Naċċettaw ukoll li jkun hawn awtorità li tagħti l-liċenzji għall-farmaċiji.

Pero' għalfejn għandna nikkreaw entitajiet indipendenti jew kważi indipendenti biex jagħmlu dan ix-xogħol?

Aħna nemmnu li dan it-tip ta' xogħol għandu jibda jagħmlu - kien jagħmlu, imma sa ċertu punt - id-dipartiment u l-ministeru.

Allura għandu jsir ristrutturar fl-amministrazzjoni, fis-servizz pubbliku biex dan it-tip ta' xogħol jibqa' jagħmlu hu.

Dik hija l-politika Laburista.

Dan huwa l- istatement li qed tagħmel din in-naħa.

U dan l-istatement qed tagħmlu mhux biss f'din il-liġi imma f'kull liġi oħra simili fejn qed jiġu kkreati dawn l-awtoritajiet.

Aħna bħala Partit Laburista fl-oppożizzjoni ma naqblux li l-pajjiż jiġi ggvernat b'dan il-mod.

Hemm aspett ieħor li jdejjaqni f'din il-liġi.

Kif spjegajt qabel għandna żewġ awtoritajiet li wieħed minnhom se jkun is-supretendent għas-saħħa nnifsu, hemm l-awtorità dwar il-mediċini, u se jkollna wkoll tribunal.

Naturalment għaliex se jkun hemm każi fejn hemm min se japplika biex jimporta ċerti mediċini, hemm min se japplika biex jiftaħ spiżerija, hemm min se jitfa' tender li forsi ma jiġix aċċetat, u se jkun hawn dawn it-tip ta' kwestjonijiet.

U ladarba qed tikkrea regolaturi ma tistax tippretendi li dawn il-kwestjonijiet jiddeċidihom il-ministru, u naqblu.

GĦaldaqstant se jiġi kkreat il-medicines review authority board li bażikamnet huwa tribunal kważi ġudizzjarju ħalli meta ditta jew persuna jkollha xi rifjut jew aggravju tkun tista' tirrikorri quddiemu.

Hemmhekk naqbel, però x'hemm differenti fiha din?

Jekk il-Kamra tirrevedi ftit kif qed jiġu kostitwiti tribunali simili rigwardanti awtoritajiet oħra li jridu jagħtu xi permessi jew liċenzji 'l hawn u 'hemm, wieħed jinduna li s-set-up ta' dan it-tribunal huwa differenti b'mod intrinsiku mit-tribunali l-oħra li qed jiġu mwaqqfa.

Din il-kwestjoni qajjimniha ħafna drabi hawn u l-parti l-oħra tirrispondi u saru emendi.

Is-soltu meta nikkreaw tribunal ad hoc aħna dejjem nimmaturaw u dejjem nagħmlu l-affarijiet daqsxejn aħjar.

Kulħadd jaf li l-gvern jista' jkollu interess fid-deċiżjonijiet li jittieħdu fi tribunal bħal dan għax dawn huma kwestjonijiet li jibda jkun hemm tenders ta' importazzjoni ta' mediċini.

Jiġifieri ċerti deċizjonijiet tat-tribunal jista' jkollhom riperkussjonijiet fuq il-gvern tal-ġurnata.

U dan jista' jiġri mhux biss fil-każ tal-mediċini imma f'ħafna affarijiet oħra.

U x'jiġri s-soltu?

Is-soltu jkollok tribunal u biex dan jimxi b'mod awtonomu jkollu membri li ħafna drabi jkunu avukati b'seba` snin esperjenza jew maġistrati rtirati.

Anke f'din il-liġi hekk qiegħda; iċ-chairman irid ikun avukat b'seba` snin esperjenza, jiġifieri jrid ikollu kwalifiki kważi daqslikieku se jilħaq maġistrat biex ikollu idea ta' kif jiġġudika u jkollu idea ta' kif imexxi proċeduri ġudizzjarji.

M'hijiex idea ħażina li jkun avukat.

Is-soltu l- membri ta' dawn it-tribunali jkunu appuntati għal perjodu ta' erba` jew ħames snin, però biex ikunu verament indipendenti jkun hemm klawsola li tgħid li wara li jispiċċaw t-term tagħhom, ma jistgħux jerġgħu jiġu appuntati fi ħdan l-istess tribunal.

Dan nagħmluh biex dawn il-ġudikanti - dawn se jkunu ġudikanti - ma jkollhomx interess jaġevolaw lill-gvern tal- ġurnata fid-deċiżjonijiet li jagħtu biex imbagħad meta jgħaddi ż-żmien jerġgħu jiġu appuntati.

Fil-każ ta' dan it-tribunal, iċ-chairman se jiġi appuntat għal tliet snin mill-ministru.

Bażikament dan se jkollu r-responsabbiltà li jissorvelja - għax dan qisu tribunal ta' appell - l-importazzjoni tal-mediċini kollha u l-liċenzji kollha ta' l-ispiżjara f'dan il-pajjiż.

Dan se jkun il-final authority.

Veru se jkun hemm ir-regolatur li se jkun is-supretendent ta' l- isptar, imma dan huwa l-appell fuq kulħadd.

Jiġifieri għandek regolatur fuq ir-regolutar, għandek awtorità finali.

Imma dan kelb li jinbaħ u m'għandux snien!

Il-ministru qed jagħmel hekk biex juri kemm qed insiru trasparenti għax mexjin bħall-Ewropa u qed inneħħu l-poteri tal-ministru, qed inneħħu l- poter tad-dipartiment, eċċ., u se nagħmlu regolatur u żewġ awtoritajiet indipendenti.

Imma fuqhom kollha se jkun hemm tribunal li huwa l-"yes-man" tal-ministru!

Għaliex?

GĦax il-liġi tgħid li se jkun hemm chairman li jappuntah il-ministru għal tliet snin u, jekk jogħġbu, jista' jerġa' jappuntah għal tliet snin oħra.

Fejn hi l-indipendenza ta' dan il-ġudikant?

Jien naħseb li dan huwa ħażin.

M'hawnx serjetà fiha din.

Huwa veru ma tistax tagħti security of tenure lil min ikun nominat kif tagħti lill- imħallef għax dik hija kariga mogħtija fil-Kostituzzjoni ekwivalenti għal dik ta' ministru u ma tistax timmaġina li chairman ta' board jew ta' tribunal ikollu l-istess security of tenure li jkollu imħallef tal-qrati superjuri jew maġistrat, ma tagħmilx sens, però minħabba żbalji li saru fil-passat tgħallimna li jista' jkollok board fejn iċempel il-ministru u jgħidilhom biex lil wieħed jagħtuh il-liċenzja u lill-ieħor ma jagħtuhx.

Pajjiżna huwa żgħir, twieled fl-1964 u aktar ma jgħaddi ż-żmien aktar jimmatura u jitgħallem.

Matul dawn l-aħħar sitta jew seba` snin li ilni f'dan il-Parlament esperjenzajt il-ħolqien ta' diversi tribunali u tkellimna fuq dawn l- affarijiet.

X'isir is-soltu?

Iċ-chairman jew il-membri tat-tribunali jibqgħu hemm għal perjodu ta' żmien u ma jistgħux jitneħħew ħlief jekk ikun hemm hemm proved misbehaviour jew xi ħaġa simili.

F'dan il-każ xejn m'hemm.

Jien m'iniex qed nippretendi li jkollu security of tenure daqs imħallef, pero` nippretendi almenu s-security of tenure li matul dawn l- aħħar snin ikkapparajna lil dawn it-tribunali.

Nippretendiha din, għax issa qed nitgħallmu wara li ħloqna tant tribunali.

Jiena nippretendi li jkun hemm kriterju ċar meta l-Prim Ministru għandu l- poter to hire and fire għax dik hija kollox.

Il-poter tal-Prim Ministru to hire and fire hija kollox!

Kif jeżerċitaw il-poter il-gvernijiet u l- ministri?

Il-gvernijiet u l-ministri ma jmexxux kollox huma.

Kif jista' jkun?

Ikollhom is-set-ups tagħhom, imma huwa importanti li l-ministru ma jindaħalx f'ċerti areas.

F'affarijiet ta' pura amministrazzjoni l-ministru għandu dritt ikollu l-poter to hire and fire, għandu dritt ikollu poter li jċempel lid-direttur ta' taħtu jew lid-direttur ġenerali u jgħidlu li ħaġa trid issir b'tali mod, għax il-ministru huwa it-top tal-ministeru.

Huwa elett mill-poplu, responsabbli għall-Parlament, jirrispondi hu għall- ministeru tiegħu.

M'iniex qed nipprova niżvaluta l-kariga tal-ministru.

Ministru huwa l-gvern u jirrispondi biss għall-Parlament.

Pero` fi tribunali li huma ġudizzjarji, jew kważi ġudizzjarji, fejn irridu awtonomija biex ma jkunx hemm indħil politiku u ma jkunx hemm indħil mill- gvern, il-gvern m'għandux ikollu dan il-poter skjaċċanti to hire and fire.

Inkella ma nikkreawx tribunal, imma ngħidu li l-persuna li tħossha aggravata tista' tapplika lill-ministru li jkollu l-advisory board tiegħu, u jara hu.

Fil-każ biddluha u agħmluha hekk u mhux nagħmlu lip-service għal istituzzjonijiet ta' sembjanza ġudizzjarja, imbagħad fis-sustanza dawn ma jkollhom xejn li għandu x'jaqsam ma' proċeduri quddiem tribunali awtonomi u indipendenti.

Naturalment meta nitkellmu fuq il-mediċini.

Hawnhekk mhux qorti, hawn nitkellmu b'mod politiku u meta jkollok is-suġġett naturalment wieħed huwa intitolat jiftaħ is-suġġett.

Il-kwestjoni tal-mediċini hija a sore point għall-gvern preżenti għax meta ġew biex jingħalqu n-negozjati f'Copenhagen rigwardanti d-dħul ta' Malta fl-Unjoni Ewropea kien baqa' biss tliet issues x'jiġu diskussi biex jingħalqu l-kapitli kollha.

Kien hemm il-kwestjoni tan-newtralita` u magħha żied il-protokoll ta' l-abort, il-kwestjoni tal- pakkett finanzjarju, li kienet l-iktar kwestjoni importanti, u mbagħad kien hemm il-kwestjoni tal-VAT.

Għaliex?

Għax kien hemm il-kwestjoni u r- riżerva li aħna ma ridniex VAT fuq il-mediċini u fuq l-ikel għaliex it- taxxa għandu jkollha skop soċjali.

Iż-żewġ naħat naqblu, kemm il-Partit Nazzjonalista u kemm l-oppożizzjoni, li t-taxxa hija indispensabbli, kull tip ta' taxxa, pero` t-taxxa intrinsikament irid ikollha skop soċjali.

Għal ċerti affarijiet li huma bażilari bħall-ħobż, iz-zokkor, il-laħam u affarijiet biex ngħix m'għandhiex titħallas VAT fuqhom, u l-istess il-mediċini.

M'iniex ngċid li jekk immur f'restaurant jew jekk nixtri birra ma nħallasx il-VAT.

F'dan il- każ le, għax dak kapriċċ.

Imma kif qed ngħid fuq affarijiet ta` ikel u mediċin m'għandhiex titħallas VAT.

Hemm żewġ tipi ta' mediċini, dawk kosmetiċi u dawk li huma ta' bżonn.

Hawnhekk forsi seta' sar negozjar aħjar, gax jekk wieħed jieħu diet pills biex jogħlob, jew kremi biex jippriżerva żogħżitu u jidher aħjar, dak huwa kapriċċ, pero` l-marid irid jieħu ċerti mediċini bilfors.

Mela m'humiex kapriċċ.

Mela hemm ikel u mediċini li m'humiex kapriċċ.

Allura ż-żewġ naħat tal-Kamra konna qed naqblu bejnietna li mhux tajjeb u mhux ideali li jkun hemm 15% VAT fuqhom għax jekk jogħlew dawn l-affarijiet ibati kulħadd.

Għalhekk fil-qofol tan-negozjati kienu baqgħu dawn il-ftit items.

Il- Prim Ministru Fenech Adami u n-negotiating team ġew jiftaħru li ġabu deroga aħjar minn ta' Ċipru għax ġabu deroga sas-sena 2007 fejn fuq il-mediċini u fuq l-ikel mhux se jkun hemm VAT.

Veru li ġibna deroga, imma tliet snin u nofs oħra fuq il-mediċini tagħna se jkun hemm il-VAT.

Jien m'iniex qed nikkritika kulma sar fin-negozjati għaliex kien hemm issues fejn il-Partit Nazzjonalista rnexxielu ivinċi, kien hemm oħrajn fejn vinċa inqas u kien hemm oħrajn fejn mar żmerċ.

M'għandix dubju li l-Prim Ministru għamel l-almu tiegħu, għax m'għandux interess li jġib piżijiet għal pajjiżna.

Jiġifieri m'iniex qed nikkritika l- intenzjoni tiegħu, imma bħala oppożizzjoni mhux biss għandna d-dritt imma għandna d-dmir li ngħidu eżatt fejn il-gvern ma jkunx mar tajjeb.

Aħna naħsbu li fuq il-kwestjoni tal-VAT fuq mediċini, il-gvern immexxi minn Fenech Adami, mar marx tajjeb fin-negozjati li għamel.

Għaliex?

Għax nonostante dak li kien qal sentejn ilu, meta għamilha ċara li hu ma kienx se jaċċetta li jkun hemm il-VAT fuq il-mediċini kellu jaċċetta li jdaħħal il-VAT fuq il-mediċini.

Skond kif qed jgħiduli, meta jsiru dawk l-aħħar trattattivi jkun hemm il-prim ministri tal-pajjiżi membri assistiti minn ċerti kummissarji u trid tistenna barra qisek qiegħed fil-queue.

Per eżempju, l-ewwel tidħol il-Polonja, imbagħad Ċipru imbagħad imiss lil Malta.

Qisek qiegħed fil-queue dieħel biex tara x'tista' takkwista.

Wieħed jista' jimmaġina dik it-tensjoni u forsi wkoll dik l-attitudni ta' take or leave it.

Ninnegozjaw, nipprovaw nakkomodaw u nagħtu derogi, imma at the end of the day jew taċċetta l-pakkett finali jew jekk ma taċċettax il- pakkett finali allura m'hemmx x'tagħmel.

Nista' nimmaġina jien lill-Prim Ministru, Richard Cachia Caruana, il-Ministru Borg deħlin jinnegozjaw taħt dik il-pressjoni kollha f'dik l-attitudni ta` take it or leave it.

Għandek deroga sas-sena 2007 u daqshekk.

Allura jkollok tibla' dak li tkun wegħidt snin qabel, li mhux se ddaħħal taxxa tal-VAT fuq il-mediċini, u jkollok iddaħħal il-VAT fuq il-mediċini.

Jien naħseb li huwa l-mument klassiku li l-oppożizzjoni Laburista tagħmel statement fuq din il-kwestjoni.

Bħala Partit Laburista dan l-aħħar għamilna ripensament fuq il-politika tagħna dwar il-VAT.

GĦamilniha u ġejna mgħajra fuqha.

Qisha l-politika hija xi ħaġa mejta, mhux xi ħaġa ħajja u ħaġa li trid tinterpretaha fiż-żmenijiet tal-mument.

Hija ħaġa li trid tiżviluppa u ma tistax ma tbiddilx l-opinjoni jew l-idea tiegħek għax inkella tistaġna.

Fl-1996, meta l-VAT ma kenitx ilha li daħlet, niftakar lil Alfred Sant jwiegħed li jekk nirbħu l-elezzjoni ta' l-1996 konna se nneħħu l-VAT.

Pero` konna għamilniha ċara wkoll li dak kien l-aħħar ċans u l-aħħar opportunita` ta' pajjiżna li jeħles minn din it-taxxa.

Naturalment illum wara snin li daħlet din il-forma ta' taxxa ma tistax terġa' tbiddel u tmur għal sistemi oħra.

Aħna onesti bħala Partit Labursta.

Aħna jinteressana l-ġid tal-pajjiż u mhux li nilagħbu għall-gallarija u nirbħu l- voti.

Aħna ħadna deċiżjoni serja u għedna li l-mument huwa tali li taxxa bħal din ma nistgħux nerġgħu nneħħuha.

Jien skantajt kemm kienu żleali n- naħa tal-gvern.

Dawn dejjem jgħidulna li aħna nieħdu deċiżjoni u ma nbiddluha qatt, imbagħad meta aħna mmorru lura għal xi ħaġa li forsi tkun tajba fil-mument - m'aħniex qed ngħidu li naqblu mal-VAT imma fiċ- ċirkostanzi ma tistax tneħħiha - jgħajruna biha.

Hija kritika żleali meta l-ewwel tgħid li tali miżura hija tajba, imbagħad jekk aħna nagħmlu ripensament dwarha tgħajjarna biha.

Allaħares f'dan il- Parlament jew il-gvernijiet tagħna jew il-partitarji jkunu daqshekk - ippermettili nuża kelma daqsxejn vulgari - koċċuti li ma nistgħux nirrevedu l-pożizzjoni tagħna!

Allura biex ma niġu kkritikati minn ħadd, jekk nieħdu deċiżjoni darba fuq punt nibqgħu fuq dik id-deċiżjoni u ma nbiddluha qatt?

Dik hija irresponsabbilta` u l-partit Laburista m'huwiex irresponsabbli.

Il-Partit Laburista huwa matur biżżejjed li meta jasal il-mument li jagħmel ripensament fuq ċerti affarijiet, jgħidu x'jgħidu tan-naħa l-oħra, aħna nagħmluh.

U għamilna ripensament, pero` b'mod differenti.

In-naħa l-oħra kienu committed li fuq l-ikel u fuq il-mediċini ma jdaħħlux VAT.

Fl- elezzjoni ta' l-1998 kienu committed fuq ħafna affarijiet oħra li kellhom iġibu mill-Unjoni Ewropea, x'kellu jkun il-pakkett finali, pero` għamlu ħafna ripensamenti u side tracking.

Iżda aħna qed nagħmluha ċara li veru se nżommu l-VAT, pero` se nagħtuha undertone soċjali.

Il-VAT qiegħda hemm, ma nistgħux inneħħuha, pero` se nagħtuha fine tuning.

Din hija wegħda tal-Partit Laburista, jgħidu x'jgħidu ta' l-Ewropa!

Dik hi d-differenza bejn partnership u l-politika tal-Partit Nazzjonalista.

Għalkemm huma għandhom vuċi biex jinnegozjaw, pero` fl-aħħar mill-aħħar iridu jbaxxu rashom għal dak li tgħid l-Unjoni Ewropea.

Ttista' titkellem imma jekk tgħid hekk, tgħid hekk!

Imma aħna nistgħu ngħidu li, jgħidu x'jgħidu l-Unjoni Ewropea, jgħidu x'jgħidu d- direttivi ta' l-Unjoni Ewropea, aħna se nagħmlu skond kif jaqblilna.

Aħna nipprovaw nimxu kemm jista' jkun viċin l-Ewropa.

Irrid nagħmilha ċara li l- politika tal-Partit Laburista hija politika Ewropea.

Irridu nersqu kemm jista' jkun viċin ma' l-Ewropa u fejn hemm liġijiet li jaqblu magħna nadottawhom, pero` fiċ-ċirkostanzi ta' pajjiżna.

Mela aħna se nżommu l-VAT pero` fuq il-kwestjoni - u hanwhekk fejn aħna għandna vantaġġ fuq il-Partit Nazzjonalista - tal-VAT fuq il-mediċini aħna qed ngħidu li, jgħidu x'jgħidu ta' l-Unjoni Eworpea, m'aħniex se ndaħħlu VAT fuq il-mediċini.

Din hija wegħda tal-Partit Laburista.

U anke fuq l- ikel, qed ngħidu li fuq l-affarijiet bażiċi ta' l-ikel m'aħniex, taħt l- ebda ċirkostanza, se ndaħħlu l-VAT.

Dik hija wegħda tal-Partit Laburista.

Naħseb li l-partit l-ieħor jixtieq jagħmilha din, pero` ma jistax.

Dik hija d-differenza.

U l-mediċini se jogħlew għaliex mhux kollha nimportawhom mill-Ewropa.

L-ewwelnett se jkollna l-problema, li aħna ma nifhmuhiex, li jekk ikollok prodott li jkun diġa` ċertifikat li huwa tajjeb minn pajjiż bħall-Ingilterra jew l-Italja, għal xi raġuni jew oħra jekk jiġi f'Malta jrid ikollok set-up burokratiku amministrattiv biex terġa' tanalizza dawk il-mediċini u toħroġ ċertifkat ieħor.

Aħna qed nistaqsu: Jagħmel sens li jkollok mediċini ġejjin mill-Kanada u ġew iċċertifikati l-Ġermanja u mbagħad meta jiġu Malta jridu jerġgħu jiġu ċċertifikati meta dawn diġa` ġew ċertifikati minn awtoritjaiet u minn sptarijiet iktar rikonoxxuti minn tagħna?

Din hija burokrazija stupida!

Din hija waħa mill-kritika tagħna.

L-Unjoni Eworpea, Brussell għandhom wisq burokrazijau u red-tape.

Jidher ċar li din il-manuvra burokratika qiegħda hemm għax hemm din it-tali direttiva.

U ladarba qiegħda hekk fuq il- pajjiżi kollha trid issir hekk.

Aħna qed ngħidu li din ma tagħmilx sens.

Aħna qed ngħidu li jekk ikollok pajjiż ta' l-affari tiegħu li jkun diġa` ħareġ ċertifikati m'hemmx għalfejn jerġa' jsir l-istess xogħol għax ma tagħmilx sens.

Dak se jżid il-prezz tal-mediċini għax biex ikollhom il- mediċini tagħhom ċertifikati l-importaturi se jkollhom iħallsu xi tip ta' tariffi żgur.

U dik it-tariffa mhux se jbatiha l-importatur li qiegħed hemm biex jaqla' l-flus.

Se jżid dik l-ispiża żejda fuq il-prodott li jkun qed jimporta.

Din hija ovvja!

Allura l-mediċini se jogħlew.

Hemm kwestjoni oħra.

Importaturi li huma klijenti tiegħi qaluli li jimportaw ħafna mediċini minn Switzerland u oħrajn qaluli li jimportaw mill- Kanada.

Hemm madwar 70% li jiġu importati minn pajjiżi Ewropej, pero` hemm ammont sostanzjali ta' mediċinali li jiġu importati minn pajjiżi lil hinn mill-Unjoni Ewopea.

Minħaba l-common tariffs ta' l-Unjoni Ewroepa, jekk inti se tibda timporta mediċina li ma tkunx mill-Unjoni Ewropea, imma mill- iSvizzera se jkollok tħallas il-common excise tariffs fuq dik il-mediċina.

Mela l-mediċina li ġejja minn barra mill-Unjoni Eworpea se tiġik ogħla, u biex tiffranka u tibqa' kompetittiv - għax dak huwa l-iskop li l-Unjoni Ewropea tbigħ il-prodotti tagħha - se jkollok bilfors timporta mill- Ewropea.

Allura se telimina a priori ċerti mediċinali li huma tajbin u forsi huma irħas li huma żviluppati barra l-Unjoni Ewropea.

Dan huwa ħażin għax se tillimita l-għażla.

Vveru li hemm għażla kbira fl-Ewropa, imma b'xi mod qed tillimitaha għax qed tiġi kostrett li timporta bilfors minn ċertu suq.

Jiġifieri l-mediċini żgur se jogħlew għax jekk se timporta l-mediċina mill-Ewropa għandek il-piż li trid toqgħod tagħmel dawn iċ- ċertifikazzjonijiet ukoll.

Mela l-mediċina f'Malta se togħla.

L-ispiżjara wkoll għandhom ir-riżervi tagħhom.

Fl-1996 is-swieq tal- farmaċiji ġew liberalizzati b'xi mod għax qabel kellek sistema fejn l- ispiżerija tkun skond il-popolazzjoni, skond il-kobor tad-distrett, u skond l-area.

Fl-1996 dik teknikament spiċċat, pero` fil-prattika nafu li minħabba l-pressure li tagħmel l-għaqda tal-farmaċisti stess peress li jridu jżommu ċertu standardisation, xorta waħda mhux daqshekk faċli biex tapplika u ġġib liċenzja ta' spiżjar.

Fil-fatt filwaqt li biex tiftaħ ħanut tal-kotba jew stationery tiftaħ kemm trid wieħed ħdejn l-ieħor, l- spiżeriji ma tantx huma daqshekk komuni.

Dan il-poter se jaqa' taħt din l-awtorita` speċjali u ma nafx kif se jibdew jiddeċiedu.

Pero` din tinkwetahom.

GĦax l-idea ta' l-Unjoni Eworpea hija li jkun hemm iktar liberalizzazzjoni u naturalment jekk ikollok suq b'over competition f'affarijiet bażilari bħall-mediċini, fejn irid ikollok ċerti standards, fejn il-margin of profits li huma kkontrollati huma ferm inqas minn margin of profits fuq affarijiet oħra, jekk ma jkollokx ftit ta' protezzjoni jista' jkun hemm riperkussjonijiet negattivi, jekk mhux addirittura diżastrużi, fuq dan it-tip ta' kummerċ.

Grazzi.

Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Helena Dalli.

ONOR.

HELENA DALLI: Mr Speaker, il-bieraħ smajt parti mid-diskors tal- Ministru u meta kien qed jitkellem fuq ir-rapport li sar mill-kamra ta' l- ispiżjara kull darba beda jsemmi l-kelma "biża'''.Il-kelma "biża'" ilna nisimgħuha mill-kelliema tal-Partit Nazzjonalista.

Fil-fatt kulmin ma jagħmilx l-affarijiet kif jidher lilhom u kif jidher lill-Unjoni Ewropea jgħidulhom li qed jibżgħu u li m'għandhomx il-kuraġġ li jagħmlu dan il-pass hekk kbir u importanti.

U lil min jikkritikahom jew lil min jagħmel studju fuq ix-xogħol li qed isir qed jgħidulu l-istess ħaġa.

Pero' dawn qed jappellaw għall-emozzjonijiet għaliex m'għandhomx argumenti konkreti li tassew jinteressaw lin-nies u lil setturi differenti, fosthom is-settur ta' l-ispiżjara li qed niddiskutu llum.

Huma jafu x'inhuma l- argumenti konkreti imma ma jridux ipoġġuhom fuq l-aġenda u ma jridux li n- nies jitkellmu fuqhom għax fir-realtà dawn iweġġgħu.

Għalhekk lill-poplu minflok ma jagħtuh id-dettalji konkreti fid-diversi setturi u minflok ma jgħidulu kif se jintlaqat b'mod konkret jgħidulu li qed jibża'.

Per eżempju, jekk wieħed iħares lejn il-billboards tal-Partit Nazzjonalista u tal-Partit Laburista jsib li filwaqt li tal-Partit Laburista juru ċerti fatti konkreti ta' kif se jintlaqtu n-nies, dawk tal-Partit Nazzjonalista ma jfissru xejn.

Fil-fatt billboard minnhom jgħid "Niddeċiedu int u jien" pero' fir-realtà l-Unjoni Ewropea hija li se tiddeċiedi għaliex issa l- liġijiet minn hemmhekk se nibdew neħduhom.

Diġà qegħdin f'sitwazzjoni fejn ċerti setturi mhux qed ikunu involuti fil-proċess tat-tfassil tal-liġijiet.

Dik hija d-differenza bejn sħubija sħiħa li jrid il-Partit Nazzjonalista u l-partnership tal-Partit Laburista.

Sur President, s'issa fil-proċess tat-tfassil tal-liġijiet f'pajjiżna dejjem kienu jkunu involuti n-nies tas-settur pubbliku li jkunu jridu jħaddmu l-liġi u s-setturi interessati li jkunu se jintlaqtu.

Dan kien isir waqt it-tfassil u mhux wara li tkun saret il-liġi.

Imbagħad niġu niddibattu f'din il-Kamra fejn suppost ikun hawn l-esperti – fil-fatt m'iniex qed nara esperti fuq dan is-suġġett - ħalli jassorbu l-kritika li ssir miż-żewġ naħat għax draft bill qatt ma joħroġ perfett.

Per eżempju, bħalissa jista' jkun hawn nies min-naħa tal-gvern li jistgħu jkunu anke spiżjara li waqt li jkunu qed jaqraw il-liġi jsibu xi affarijiet neqsin jew li jistgħu jittejbu.

B'hekk meta mmorru għall-istadju ta' kumitat huma jkunu diġà rranġaw xi affarijiet li forsi jkunu ħarbulhom.

Pero' jekk se nidħlu fl-Unjoni Ewropea l-liġijiet se jiġu lesti minn hemmhekk u allura s- settur pubbliku u n-nies li jkollhom interess dirett fil-liġi se jinqatgħu kompletament minn dan il-proċess.

Kulma jkunu jridu jaraw huwa li din il- liġi tiġi implimentata.

Issa kollox jiġi skond kif iridu minn Brussels, kollox ikun one size fits all u skond ir-realtajiet u l-bżonnijiet ta' dawk il-pajjiżi li għandhom l-aktar saħħa.

Sur President, ta' min isemmi wkoll li l-kamra ta' l-ispiżjara qalet lill- gvern li filwaqt li ħafna liġijiet ta' l-Unjoni Ewropea huma tajbin – dan aħna għidnieh ukoll – dawn irridu naddottawhom fil-kuntest nazzjonali u skond ir-realtajiet tagħna.

Per eżempju, hawnhekk nista' nsemmi wkoll l- equality act.

Meta aħna għamilna l-equality act ħadna ċerti direttivi, riżoluzzjonijiet u rakkmandazzjonijiet mill-Unjoni Ewropea.

Pero' dan m'għamilnihx għax konna obbligati imma għax rajna li kienu utli u jmexxu l- kunċett ta' l-ugwaljanza 'l quddiem.

Dan apparti li rajna liġijiet oħra ta' pajjiżi fl-Amerika, għax mhux l-Unjoni Ewropea biss għandha liġijiet tajbin.

Pero' dan il-gvern neħħa kollox u ħalla biss it-tliet direttivi li riedu jidħlu bilfors sa l-aħħar tas-sena l-oħra għaliex kulma kien jinteressah kien li jobdi r-regolamenti.

Il-Partit Laburista ra x'kienu l-bżonnijiet tan-nies u ħa aktar minn dak li kienet tgħid l-Unjoni Ewropea.

Aħna għandna l-vantaġġ ukoll li nitgħallmu minn dak li jagħmel ħaddieħor u napplikaw l-affarijiet skond ir-realtajiet tagħna u l-kamra ta' l-ispiżjara ilha ħafna titkellem fuq standards mhux biss ta' l-Unjoni Ewropea imma anke fuq standards internazzjonali.

Fil- fatt il-kamra ta' l-ispiżjara lill-gvern qaltlu wkoll li meta kien qed ifassal dan l-abbozz ta' liġi ma ħax il-pariri tan-nies li se jintlaqtu kif jiġri s-soltu.

Kulma kellhom kien meeting wieħed wara li ħarġet il-liġi, meta l-loġika tgħidlek li dawn in-nies kellhom ikunu parti mill-proċess biex toħroġ xi ħaġa b'saħħitha.

Issa jien mhux qed ngħid li l-ministru għandu jaċċetta r- rakkmandazzjonijiet kollha li tagħmillu l-kamra ta' l-ispiżjarja għax ovvjament kulħadd jitlob l-ideal, imma għallinqas kellu jinvolviha fil- proċess aktar u aktar meta din il-liġi se tolqothom daqstant.

Imbagħad minkejja li l-ministru kien qalilha li kien se jsir meeting mas- supretendent għas-saħħa pubblika biex jiddiskutu xi emendi, dan il-meeting ġie kanċellat.

Issa wara li l-membri tal-kamra ta' l-ispiżjara qraw l- abbozz ta' liġi qalu li dan ma jħarisx is-saħħa pubblika għax inaqqas ir- rwoli u r-responsabbiltajiet ta' l-ispiżjara.

Fil-fatt il-Parlament Ewropew għadu kemm ħareġ statement li fih ingħad li "medicines are not ordinary items of commerce".

Barra minn hekk dan is-settur ma jikkonċernax biss ix- xiri u l-bejgħ tal-mediċini.

L-ispiżjara għandhom il-kuntatt man-nies u jitkellmu magħhom fuq xi side effects li seta' kellhom.

Dan biex ma nsemmix il-konferenzi internazzjonali li jkollhom.

Għalhekk l-ispiżjara għandhom ħafna knowledge u ma nistgħux nirriduċu l-professjoni tagħhom f'sempliċement xiri u bejgħ ta' mediċina għaliex hija ħafna aktar minn hekk.

Hawnhekk qed nitkellmu fuq is-saħħa tan-nies, fuq il-fejqan u fuq ċerti pariri li jistgħu jingħataw.

Għalhekk meta nkunu qed infasslu ħaġa bħal din lil dawn in-nies irridu ninvolvuhom għax ikollhom kuntatt dirett ta' x'jista' jkun l- effett ta' din il-liġi.

Sur President, wieħed irid jagħti kas ta` x'qed igħidu l-ispiżjara u fejn ma jkunx hemm qbil jintlaħaq kompromess.

Dawn iridu jitkellmu fuq prattika, fuq standards, fuq safeguards u fuq affarijiet li jirrikjedu xogħol li jsir b'serjetà.

Meta wieħed iħares lejn il-liġi jsib li hemm bieb miftuħ għall- interpretazzjoni u jien naħseb li f'dan il-qasam l-affarijiet m'għandhomx isiru b'dan il-mod.

Per eżempju, il-bieraħ ġie l-ministru u beda jirrispondi punt punt għar-rapport, pero' jien ma naħsibx li dan huwa xogħol li għandu jsir at this stage, u hawnhekk.

Naħseb li l-affarijiet kellhom isiru b'mod li min ikun se jintlaqat ikun involut fit-tfassil tal-liġi imma donnu li diġà qed jippreparawna li mil- lum 'il quddiem l-affarijiet se jibdew isiru b'dan il-mod.

Jekk nissieħbu fl-Unjoni Ewropea lanqas dawk il-ftit Maltin li jfasslu l-liġi m'hu se jkunu involuti għax kif diġà għidt il-liġijiet jibdew jiġu mill- Unjoni Ewropea u kulma nkunu rridu nagħmlu aħna huwa Ii nimplimentawhom.

Għalhekk jien nittama li fl-istadju ta' kumitat il-membri tal-kamra ta' l- ispiżjara jingħataw iċ-ċans li suppost ingħataw meta kelhom l-appuntament mas-supretendent għas-saħħa pubblika biex iressqu l-emendi tagħhom.

Din m'hijiex il-professjoni tiegħi imma milli rajt ħafna emendi jagħmlu sens.

Issa ovvjament il-ministru jkollu r-raġunijiet tiegħu għalfejn jaqbel u għalfejn ma jaqbilx, pero` għallinqas għandu jkun hemm ir-rieda tajba.

Xi ħadd min-naħa l-oħra kien qal li jekk l-Unjoni Ewropea tgħid "hekk" ikollna nagħmlu "hekk".

Pero' l-affarijiet m'għandhomx isiru hekk għax dawn huma nies tad-demm u l-laħam u jinteressahom li jitkellmu fuq is-settur li jolqot lilhom.

Per eżempju, xi żmien ilu Dr Simon Busuttil tal-MIC kien qal li l-gvern Malti rreżista ħafna biex ma ndaħħlux VAT fuq il-mediċini imma din it-taxxa se jkollha tidħol xorta għax fl-Unjoni Ewropea kollox bid- diktat isir.

Jien qed nitkellem f'isem dawk in-nies li bagħtulna r-rapport tagħhom u l-ittra biex jgħidulna kif ħassewhom meta l-gvern ma tahomx widen.

Sur President, x'imkien kien ingħad li jekk nidħlu fl-Unjoni Eworpea l- prezzijiet tal-mediċina se jisplodu imma ma smajna xejn iżjed.

Għalhekk il- gvern aħjar ikellimna fuq dawn l-affarijiet milli joqgħod jgħidilna li qed nibżgħu u fuq il-billboards jgħidulna li niddeċiedu int u jien.

Fejn niddeċiedu int u jien!

Tiddeċiedi Brussels, mela int u jien!

Lanqas min jintlaqat direttament mis-settur li qed nitkellmu fuqu bħalissa m'hu qed ikun involut u mbagħad minn fuq jgħidulhom li qed jibżgħu kif għamlu nhar il-Ħadd fil-mass meeting.

Għal dan il-mass meeting li qed isejħulu nazzjonali, il-Prim Ministru l-ewwel stieden lil-Laburisti u mbagħad dawk li marru qalgħu xebgħa.

Ovvjament il-Prim Ministru m'għandux x'jaqsam ma' dan imma għandu x'jaqsam ma' l-istqarrija li ħarġet wara għax lil dawn in- nies qalilhom li jmisshom talbu permess biex ikun jista' jagħtihom protezzjoni.

Jitolbu permess meta kien hu stess li stedinhom!

Sur President, bħalissa l-Prim Ministru ħlief biża' u emozzjonijiet mhux qed isemmi pero' dan qed jagħmlu għax m'għandhomx argumenti.

Per eżempju, minkejja li qalulna kemm marru tajjeb fin-negozjati, il-Kummissarju tal- Finanzi Michaela Schreyer bdiet tiftaħar fl-Unjoni Ewropea kemm ħarġu bl- irħis f'dan it-tkabbir.

Allura aħna lil min se nemmnu?

Lil dawk li ġew hawnhekk jgħidulna kemm innegozjaw tajjeb jew lil ta' l-Unjoni Eworpea li qed jogħrku jdejhom u jgħidulna kemm marru tajjeb u kemm ħadu l-affarijiet bir-ribass?

Dawn jaħsbu li aħna ma nsegwux x'qed jgħidu fl-Unjoni Ewropea.

Pero' aħna nsegwu kollox u narawhom id-direttivi u l-liġijiet soċjali u ekonomiċi u nitgħallmu ħafna minnhom.

Pero' mbagħad aħna naraw x'jgħodd għalina.

Naraw x'inhu skond ir-realta` tagħna, naraw is-setturi interessati fl-oqsma differenti tas-soċjeta` Maltija x'jaqblilhom u nadattawhom għalina.

Per eżempju, il-kamra ta' l- ispiżjara ilhom jgħidu li jridu jdaħħlu EU standards u international standards imma biex iddaħħalhom m'għandux għalfejn ikollok il-big brother igħidlek xi trid iddaħħal.

Għax issa ara x'qed jiġri.

Issa għax qalulhom li tridu ddaħħalhom malajr malajr, jekk tridu tidħlu, lill-partijiet interessati mhux qed jinvolvuhom.

Issa ġejna fis-sitwazzjoni li qed nirrisponduhom mill-Parlament fuq ir- rapport.

L-emendi lanqas biss iddiskutewhom mad-direttur ġenerali għaliex ma kienx hemm ħin.

Nerġa' ngħid il-ministru għandu, fl-istadju ta' kumitat, jikkonsidra u jara sew l-emendi li qegħdin iressqu tal-kamra ta' l- ispiżjara.

Jien nippretendi wkoll li l-ministru jispjegalna kif wara dak il-ftaħir tal- MIC li l-gvern qed jirresisti d-dħul tal-VAT fuq l-mediċini, issa din se tidħol xorta waħda.

Nixtieq ukoll li l-ministru jgħidilna x'ġara mill- impact assessment li sar fuq is-settur tas-saħħa u jekk hux veru li fih jingħad li jekk nidħlu fl-Unjoni Ewropea l-prezzijiet tal-mediċini jisplodu.

Dan iridu jkunu jafu n-nies.

Nistgħu nkunu nies ċivili u dawn il- mistoqsijiet li qed jistaqsu n-nies nirrisponduhom b'mod ċivili minflok ma jiġi l-ministru u l-Prim Pinistru u joqogħdu l-ħin kollu jgħidulna li qed nibżgħu?

Hekk sejrin il-ħin kollu.

Qishom pappagalli.

U ejja, din serjeta`?

Aħna rappreżentanti tal-poplu u mmorru kuljum għand in-nies u qed jistaqsuna l-mistoqsijiet.

Aħna t-tweġibiet li għandna qed nagħtuhom.

Hemm tweġibiet oħra uffiċjali, bħal dawk li ħarġu mill-impact assessment fuq is-settur tas-saħħa u l-fatt li l-MIC kienet tgħid li l-gvern mhux se jdaħħal VAT fuq il-mediċini, fuq l-affarijiet ta` l-ikel u karta stampata u minn dan kollu ma sar xejn.

Allura biex ma jgħidulhomx dan, lin-nies jgħidulhom li min qed jikkritikahom qed jibża`.

Imma dawn x'affarijiet huma!

It-tifel tiegħi ta' tmien snin jagħmel hekk meta ma jkollux tweġiba għal li ngħidlu.

U jien ngħidlu: Imma x'għandha x'taqsam din.

Imma hawnhekk suppost li kollha adulti, kollha għandna responsabbiltajiet u ma jistax ikun li nibqgħu nappellaw għall-emozzjonijiet biss b'billboards vojta u ngħidu: Nagħżlu int u jien.

Fejn tagħżel int u jien?

Qed jgħidulek, jekk l-Unjoni Ewropea trid "hekk" isir "hekk".

U bil-fatti, dan il-bill li għandna quddiemna is a case in point.

Dan tahom daharu lill-Kamra ta' l- ispiżjara.

Fejn tagħżel inti u jien?

Min huma "int" u "jien"?

Mhux veru.

Imma intom qed tagħmlu din il-kampanja fuq l-emozzjonijiet għaliex il-fatti jweġġgħu.

Il-fatti ma tridux tgħiduhom u għalhekk aħna impenjati minkejja n-nuqqas ta' riżorsi li għandna u minkejja li m'għandniex xi kummissarju tat-tkabbir jiġi jheddidna b'idejh ma' wiċċna u jgħidilna li se jagħmel minn kollox biex ir-referendum jintrebaħ min-Nazzjonalisti u biex intellifna l- elezzjoni.

(Interruzzjonijiet) Iva, lill-Onor.

George Vella qalha Onor. Jean Pierre Farrugia.

Qalha pubblikament din.

M'iniex qed ngħid xi ħaġa li m'hijiex vera.

(Interruzzjonijiet) Imma aħna ma nibżgħux.

Iva, ipprova jbeżżagħna wkoll Verheugen.

(Interruzzjonijiet) Prosit, Onor. Farrugia, eżatt qed tgħid.

Din qiegħda dokumentata u Dr Vella qal li lest jieħu ġurament jekk imerih.

Lilna m'hu se jbeżżagħna ħadd, u ma jbeżżagħna ħadd mhux għax aħna xi bullies jew xi hercules, imma għax aħna fuq il-kuxjenza m'għandna xejn.

Aħna li qed nagħmlu nagħmluh ġenwinament għax għalina l- politika ma tfissirx l-interessi tagħna u ta' dawk l-erba` li se jigwadanjaw jekk nidħlu fl-Unjoni Eworpea.

L-interess tagħna huwa l-familji u l-mod kif qed jgħixu.

L-interess tagħna huwa li ntejbu l-livell ta' l- għajxien tan-nies Maltin.

Allura aħna la għandna minn xiex nibżgħu u lanqas minn xiex niddejqu.

Il-Partit Nazzjonalista u l-ajjutanti tiegħu qegħdin ibeżżgħu.

U nerġa' ngħid Verheugen ipprova jbeżżagħna meta qal lill-Onor.

Vella li se nagħmel minn kollox biex ma jirnexxilniex, u din qiegħda on record.

Sur President, ix-xogħol tagħna huwa li nwasslu l-messaġġ b'affarijiet konkreti u mhux fuq l-emozzjonijiet billi noqogħdu ngħidu ngħidu lill-poplu li tagħżel int u jien u li l-Partit Laburista qed ibeżża'.

Il-messaġġ tagħna rridu nwassluh b'mod konkret.

Il-prezzijiet tal-mediċini se jogħlew?

Iva, il-prezzijeit tal-mediċini se jogħlew.

Mela dik irridu ngħiduha.

Se jkun hemm VAT fuq l-affarijiet ta' l-edukazzjoni?

Iva, se jkun hemm il-VAT fuq l-affarijiet ta` l-edukazzjoni.

Mela dik irridu ngħiduha.

Dawn l- affarijiet irridu ngħidu, u ngħiduhom minkejja li aħna m'għandiex mijiet ta' eluf li għandu għad-dispożizzjoni tiegħu l-Partit Nazzjoanista u minkejja li l-gvern qed jalloka flus għall-MIC biex jagħmel din il-kampanja żbilanċjata.

MR SPEAKER: Ippermettili Onor. Dalli, niġbidlek l-attenzjoni biex iżżomm mas-suġġett tal-liġi li għandna quddimena.

ONRO.

HELENA DALLI: Jiena qed ngħid li bl-iktar mod żbilanċjat anke b'din il-liġi m'humiex qegħdin jgħidu l-verita` għax dawn għandhom dak li qed tgħidilhom l-Unjoni Ewopea u jridu jagħmluh mingħjar ma tkellmu mal- kamra ta' l-ispiżjara.

Anzi biex inkun fair, ngħid li tkellmu magħhom imma fl-20 ta' Jannar wara li għamluha.

Imbagħad kellhom appuntament mad- direttur ġenerali biex jagħtuh l-emendi u dan ikkanċella l-appuntament.

Għalhekk qed ngħid li l-Ministru għandu għallinqas jikkonsidra l-emendi fl- istadju ta' kumitat.

Sur President, fuq l-MIC kont se ngħid li dawn ġew allokati mijiet ta' eluf ta` liri mit-taxxi tal-poplu kollu biex isemmgħu naħa waħda ta' l-istorja u ma jgħidux l-għażla tan-naħa l-oħra x'inhi.

Dan huwa eżerċizzju li diġa` sar fl-Irlanda meta kien hemm ir-referendum dwar in-Nice Treaty.

L-ewwel wieħed m'għaddiex, imbagħad ta` l-Unjoni Ewropea għamlu minn kollox biex jgħaddi t-tieni wieħed.

Hekk qed jagħmel Verhuegen.

Fil-fatt qal hu stess li se jagħmel minn kollox biex ir-referendum jintrebaħ mill-Partit Nazzjonalsita.

Fl-Irlanda meta m'għaddiex għamlu ieħor għax jekk ma jgħaddiex ma jimportax li nagħmlu ieħor għax jekk ma jgħaddix ma jorbotx u jekk jgħaddi jorbot.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Iktar rimarki.

L-Onor.

Jean Pierre Farrugia.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Sur President, frankament ma nafx min hu iffissat dwar l-Unjoni Ewropea biex anke f'din il-liġi tan-naħa l-oħra għamlu diskors wara l-ieħor fuq l-Unjoni Eworpea.

L-Onor.

Dalli mhux l- ewwel darba li akkużatni li daħħalt l-Unjoni Ewropa fejn ma messnix daħħaltha.

Imma llum huwa proprju l-każ li ma nistax nifhem għaliex l- Unjoni Eworpea għandha tidħol daqshekk fis-suġġett.

(Interruzzjonijiet) Tkellimt ma' diversi spiżjara u rajt ir-rapport li għaddew lil kull wieħed minnha.

Kif taw lilek taw lilna wkoll.

Jien irrid ngħid li bħala tabib jien inħoss li dan huwa suġġett delikat ħafna u jmur above partisan party politics u wieħed irid jikkonċentra fuq sustanzi.

Jien nista' ngħid bla taqliq li kelli ħabib intimu ta` 23 sena li għax fl-1 ta' Mejju li għadda ħa Quinolone u non-steroid anti-inflamentary drug flimkien – Dr Deguara jifhimni – miet b'aċċessjoni qawwija.

Minkejja li dan iż-żgħażagħ kien joqgħod ftit kilometri 'l bogħod mill-isptar San Luqa u minkejja li l-istaff tar-resuscitation unit fil-casualty għamlu siegħa sħiħa jipprovaw jirrianimawh ma rnexxilhom.

Issa dan ma kienx hemm storja ta' aċċessjoni.

Fil-fatt kien twieled b'difett li ħareġ wara fl- awtopsja li jien stess insistejt għaliha.

Jiġifieri qed nipprova ngħid li dan huwa suġġett delikatissimu u għalkemm persuna tista` tkun konċernata ħafna f'dawn l-affarijiet – l-Onor.

Dalli żgur hija konċernata ħafna f'dawn l-affarijiet - żgur li min hu speċjalizzat f'dan il-qasam bħat-tobba, l-ispiżjara, il-compounders, il- paramediċi u kulmin jimmanifattura u jimporta l-mediċinali jħoss responsabbilta` akbar.

Jien nieħu din l-okkażjoni u nappella lili stess u lit-tobba kollegi tiegħi biex wieħed jipprova jżomm iktar aġġornat ma' dak li jkun qed jiġri.

Għaliex?

Għax meta kont għadni student jien - qed nitkellem fuq ħmistax-il sena ilu - dawn il-Quinolones li huma anti-biotics fil-litteratura qatt ma kien hemm li kienu kontra indikati f'każi ta' aċċessjoni.

Issa dan il-każ li semmejt ma kellux storja ta' aċċessjoni.

Jiġifieri assolutament ma kienx hemm x'wieħed jagħmel.

Assolutament ma kienx hemm x'jiggwidak biex ma tagħtix dawn it-tip ta' mediċini.

Imma jiena qed nipprova ngħid li anke ħmistax-il sena ilu ma kienx dokumentat li dawn it-tip ta` anti-biotics jistgħu jikkawżaw aċċessjonijiet f'min kellu storja ta' aċċessjonijiet, u għaldaqstant m'għandhomx jingħataw.

Tajjeb li t-tobba u l-ispiżjara jżommu ruħhom au courant.

Huwa tajjeb li l-ispiżjara jduru t-tobba u jkellmuhom fuq il-mediċini.

Jien naf li ħafna tobba jieħdu pjaċir b'dawn l-ispiżjara li jiġu għandna għax jgħinuk biex iżżomm ruħek aġġornat ma' dawn il-mediċini.

Imma huwa importanti li wieħed irid jenfasizza dak li għandu jiġi enfasizzat.

Sur President, tajjeb li issa mill-ewwel immur fuq artiklu 79 għax l- ispiżjara li kellmuni fil-fatt irreferuni għalih.

Dan l-artiklu jitkellem dwar prodotti mediċinali li għandhom jinbiegħu minn spiżerija u subklawsola (1) tiegħu tgħid hekk:

"Fi spiżeriji għandu jsir biss kummerċ ta' prodotti mediċinali u prodotti jew gruppi jew klassijiet ta' prodotti li jistgħu minn żmien għal żmien jiġu preskritti b'regoli maħruġa mill-Awtorita' dwar il- Liċenzjar.".

Subklawsola (2) ta` l-istess artiklu tgħid hekk:

"Kemm-il darba ma jiġix xorta oħra provdut b'dan l-Att jew taħtu, prodott mediċinali għandu biss jinbiegħ minn spiżerija:

Iżda l-Awtorita' dwar il-Liċenzjar tista' b'regoli tippreskrivi li prodott mediċinali jew klassi jew klassijiet ta' prodotti mediċinali li jiġu hemm speċifikati jistgħu jinbiegħu minn xi fond li ma jkunx spiżerija:

Iżda wkoll, l-Awtorita` dwar il-Liċenzjar tista' b'regoli tippreskrivi li prodott mediċinali jew klassi jew klassijiet ta' prodotti mediċinali li jiġu hemm speċifikati jistgħu jinbiegħu, jiġu preparati jew provduti lil pazjent minn xi persuna, li ma tkunx spiżjar, li jkollha kwalifika kif imiss għal dak l-għan:

Iżda wkoll, dawk ir-regoli jistgħu jipprovdu dwar iċ-ċirkostanzi li taħthom jistgħu jsiru l-bejgħ, preparazzjoni jew it-tqassim filwaqt li tqiegħed dawk ir-restrizzjonijiet li jistgħu jiġu provduti.".

Sur President, qrajt subklawsola (2) ta` dan l-artiklu għax naħseb li importanti li wieħed jibqa` f'dawn il-parametri.

Hawnhekk l-ewwel parti ta` dan l-artiklu tgħid li prodotti mediċinali jistgħu jinbiegħu biss minn spiżerija imma mbagħad hemm l-eċċezzjoni għax qed ngħidu li tista' b'regoli tippreskrivi li l-prodotti mediċinali jew klassi jew klassijiet ta' prodotti mediċinali li jiġu hemm speċifikati jistgħu jinbiegħu minn xi fond li ma jkunx spiżerija.

Hawnhekk jingħad ċar u tond f'liema ċirkostanzi u l- ministru spjega għal liema ċirkostanzi qiegħed jirreferi.

Per eżempju, il-ministru tas-saħħa semma l-vaccines.

Nafu li kumpanniji farmaċewtiċi jirreklamaw u joffri li dawn il-vaccines jiġu mibjugħa lit- tobba u t-tobba jkunu jistgħu jagħtu l-vaccines li jkunu fil-fatt tagħhom u allura mibjugħa mit-tobba.

Jien personalment qatt ma sibt il-ħin li nagħmel dan, imma ħafna tobba jagħmlu hekk u m'għandiex dubju li t-tobba jieħdu l-briga li ovvjament iżommu dawn il-vaccines fil-kondizzjonijiet preskritti, eċċ.

Il-ministru semma wkoll l-eżempju taċ-ċilindri ta' l-oxygen.

Iċ-ċilindru ta' l-oxygen huwa ppreparat u l-kontenut u l-volum tiegħu jiġi kkalkolat u litteralment maħdum min-nies esperti fil-qasam farmaċewtiku.

Imma mbagħad m'hemmx għalfejn li dan iċ-ċilindru ta' l-oxygen li jiżen ħafna kilogrammi bilfors jingħata minn spiżjar lill-konsumatur.

Jiena naħseb li wieħed irid jara ċerti affarijiet.

Imma jien naħseb li l-aktar ħaġa importanti hawn hija li l-ministru qiegħed jagħmilha ċara li dan l-artikolu mhux se jfisser li l-mediċini se jiġu mibjugħa minn postijiet li m'humiex spiżeriji mingħajr ma jkun hemm nies esperti, spiżjara li jkunu jistgħu jagħmlu supervision fuq dan il-bejgħ ta' mediċini.

Jiġifieri tajjeb li wieħed jikkonstata dan għax jien nemmen, bħall-kamra ta` l-ispiżjara li s-safety profile jrid jinżamm.

Il-ministru diġa` aċċertah dan, għalkemm l-artikolu forsi jista` jiġi ċċarat iktar.

Jien naf li l-ministru tas-saħħa diġa` stieden sew lill-membri tal-Parlament kif ukoll lill-kamra ta' l-ispiżjara u lil kull min huwa interessat biex flimkien ma' l-esperti fi stadju ta' kumitat jiġi ttrattat dan kollu fid-dettal li hemm bżonn.

Argument ieħor li rrid nagħmel huwa li jekk dawn il-mediċini jinbiegħu minn postijiet li m'humiex spiżeriji fejn xorta waħda jkun hemm spiżjar preżenti meta jinbiegħu, wieħed irid ukoll jikkontrolla n-numru ta' dawn il-mediċini li jkunu qed jinbiegħu biex wieħed ma jitlaqx bl-idea li se jmur ġo xi ħanut li m'huwiex spiżerija u li jista jixtri l-ammonti li jidhirlu hu, għax se jkun hemm spiżjar preżenti li jieħu ħsieb anke n-numru tal-mediċina u mhux biss it-tip ta' mediċina.

L-ispiżjara jagħmlu kors ta' ħames snin l- universita' li huwa twil daqs tat-tobba u għalhekk m'għandiex dubju li dawn huma nies essenzjalissimi.

Hemm l-indikazzjonijiet tal-mediċini, hemm is-side affects li mediċina jista` jkollha fuq persuna u mhux neċessarjament fuq kull persuna, għax hemm side effects li ma ssibhom kważi qatt u hemm oħrajn li ssibhom spiss imma fl-aħħar mill-aħħar kollox huwa soġġettiv fil-biċċa l-kbira tal- każijiet.

Imma hemm ukoll - u din diġa` rreferejt għaliha - l-interactions.

Jiġifieri wieħed ikun qed jieħu mediċini differenti fl-istess ħin u dawn jistgħu jinferixxu ma` xulxin.

Allura d-doża ma tibqax dik li tkun u tista` tiżdied jew inkella tonqos b'effett tal-mediċina l-oħra li tkun qed tittieħed fl-istess ħin.

Ovvjament wieħed irid joqgħod attent.

For the man in the street, Paracetamol hija l-iktar mediċina li wieħed jista juża liberalment.

Imma fil-verita' jekk wieħed jieħu doża qawwija ta' paracetamol iċ-chances li jgħix huma żgħar ħafna.

Jiġifieri jekk ma tilħaqx tagħmel wash out ta` dak li tkun blajt malajr, il-ħsara li ssir lill-kliewi u anke lil sistemi oħrajn tkun tant kbira li wieħed tista` tgħid imut definitivament.

Kemm nies jafuha din?

Fil-ħajja politika ssib li t-tobba ma jingħatawx l-importanza li jixirqilhom, u dan minkejja li t-tobba jkollhom l-opportunita' li jintaqgħu ma' dawn it-tip ta' problemi.

Nista` ngħid li filwaqt li t-tobba għandhom ħafna background legali, speċjalment dawk li jkunu fil-Parlament, jien nissorprendi ruħi kemm nies li m'humiex tobba, dentisti u spiżjara ma jifhmu xejn fil-medċini.

Jien nissorprendi ruħi kif nies intelliġentissimi li jimmeraviljawk fil-kapaċita' tagħhom f'oqsma oħra ma jifhmu xejn fil- mediċini.

Nista` ngħid b'ċertezza li hawn nies illiterati li jifhmu iktar minnhom.

Jiġifieri l-kapaċita` li wieħed jifhem fil-mediċina ma tiksibhiex b'intelliġenza, imma iktar tiksibha b'insight.

Jiġifieri anke jekk ma tkunx studjat dak il-qasam tkun taprezza l-affarijiet kif jaħdmu.

Kultant tiltaqa` ma` persuni li ftit jafu jiktbu jew jaqraw imma jkollhom dak l- insight fil-mediċina, u ġieli tiltaqa` ma` l-aqwa professjonisti f'oqsma oħra li ma jkollhomx.

Dan qed ngħidu għaliex is-safety tal-medċini huwa suġġett li ma tistax tilgħab miegħu.

You never know kemm il-persuna li għandek quddiemek ma tifhimx fil-mediċina.

(Interruzzjonijiet) Onor. Mizzi, ma nafx għax qatt ma kellimtni fuq dan is-suġġett, imma l-Onor.

Chircop u l-Ministru Deguara jafu x'qiegħed ngħid.

(Interuzzjonijiet) Il-punt li qed nipprova nagħmel huwa li s-safety tal-mediċina tant hu suġġett delikat li m'għandniex nippolitiċizzawh żgur.

Lill-Onor.

Deguara ili nafu żmien u f'dan is- suġġett għandu esperjenza kbira u naf ċert li l-kwestjoni tas-safety se jagħtiha l-importanza kbira li jixraqilha.

Hemm bżonn li wieħed jipprova ma jallarmax in-nies għax naħseb m'huwiex il-każ.

Dan l-artiklu kif inhu diġa` huwa tajjeb, imma fl-opinjoni tiegħi b'iktar konsultazzjoni mal-kamra ta' l-ispiżjara wieħed jista` jiċċarah iżjed.

Sur President, spiżjar ħabib tiegħi semmili il-każ tal-prodott Mandanol fl- Ingilterra.

Dan suppost kien paracetamol biss imma fil-fatt kien imħallat u kellu kontaminazzjoni ta' asperina li hija kontra indikata li ma tistax tagħtiha lil min ikollu l-asthma, lil min ikollu barxa fl-istonku u anke lil min ikun ibati minn ċerti kondizzjonijiet oħrajn.

Per eżempju, l- asperina ma tistax tagħtiha lit-tfal.

Meta allura ried jiġbru dan il- prodott lura għax kif għedt sabu li kien kontaminat bl-asperina, peress li fl-Ingilterra l-mediċina tinbiegħ minn ħafna outlets kien diffiċli biex jerġgħu jiġbru it-total tal-prodotti li kienu fil-fatt ġew imqassma.

Jiġifieri wieħed irid bla dubju joqgħod attent.

Sur President, f'din il-liġi tissemma wkoll il-kwestjoni tal-media.

Waħda mill-affarijiet li saret tinkwetani minn mindu l-istazzjonijiet tat- televiżjoni u tar-radju f'pajjiżna żdiedu hija proprju r-reklami li jkun hemm fuq prodotti mediċinali.

Dan li se ngħid jiġri anke fuq stazzjonijiet barranin ta` l-ogħla livell anke fl-Ewropa.

Ġieli jkollok reklam fuq it- televiżjoni li jgħidlek li jekk inti għandek riħ u deni tista` tieħu t-tali prodott.

Bil-liġi jgħidlek li inti biex tieħu dan il-prodott trid taqra l- insert li hemm ġo fih.

Imma jekk ikun hemm persuna maskili li tbati bil- prostata u jieħu decongestant dan awtomatikament jista`, kif ġieli kelli każi, imurlek into retention of urine.

Jiġifieri ma` jkunx jista` jagħmel pipi għax ma tkunx tista` tgħaddi l-urina.

Jiġifieri l-pazjent ikollu bilfors jiġi ammess l-isptar proprju minħabba kontra indikazzjoni ta' mediċina li qed tiġi reklamata fuq it-televiżjoni jew fuq ir-radju.

Jiġiferi wieħed irid joqgħod attent ħafna.

Jekk inti jkollok pressjoni għolja f'għajnejk - u ħafna nies lanqas ikunu jafu li jkollhom il-pressjoni għolja f'għajnejhom - u tieħu din it-tip ta' mediċina kontra l-influenza b'decongestant fihom, jista` faċilment ikompli jgħarraq s-sistema t'għajnejh proprju minħabba din it-tip ta' mediċini.

Jiġifieri jien naħseb li wieħed irid joqgħod attent ħafna anke kif jirreklama dawn il-mediċini.

Jien m'iniex kuntent kif jiġu riklamati dawn il-mediċini.

F'dan il-Parlament ġieli qajjimtu dan il-punt u ġieli wkoll irriferewni anke spiżjara għax wieħed irid jgħid li l-ispiżjara jieħdu x- xogħol tagħhom bl-akbar serjeta`.

Jiena naħseb li pajjiżna għandu għal xiex ikun grat lejn l-ispiżjara għax dawn għandhom xogħol diffiċli.

Bil-liġi, kif inhi, dawn lanqas jistgħu jiċċaqilqu mill-ispiżerija.

Jien nifhem il-bżonn li tkun hekk il-liġi, imma dawn litteralment ma jistgħux jiċċailqu minn meta jiftħu sakemm jagħlqu l-ispiżerija.

Jekk persuna jkollha anke bżonn tagħmel qadja ta' natura urġenti jrid isib sostitut.

Jien naħseb li dan huwa importanti għas-safety, imma wieħed irid japprezza wkoll l-impenn ta' dawn l-ispiżjara.

U jien li nagħmilha ma' dawn l- ispiżjara, tista` tgħid kuljum, bilfors irrid nuri apprezzament kbir lejhom għax bla dubju jagħtu pariri siewja ħafna.

Sur President, l-aħħar punt li rrid nagħmel, proprju għax semmietu l-Onor.

Helena Dalli, huwa dwar il-kwestjoni tal-prezz tal-mediċina.

Ovvjament prodott farmakoloġiku jsir minn diversi ditti u l-prezz tagħhom ivarja minn wieħed għal ieħor.

Issa jekk jien naf il-but tal-pazjent kemm jiflaħ jien nikteb prodott li dan il-pazjent jiflaħ iħallas għalih.

Din tingħad fil- liġi.

Wieħed jista` jagħti mediċina oħra ta' l-istess doża.

Jiġifieri hawn attenzjoni fuq safety imma wieħed irid iħares ukoll lejn il-prezz.

Ovvjament ċerti spiżjara bħal f'kull settur ieħor inkluż it-tobba, jaraw dan ix-xogħol f'forma ta' kif jagħmel il-flus ukoll.

Jiġifieri m'hemmx dubju li bħal f'kull qasam fid-dinja hawn min jagħmel dmiru u l-income tiegħu ovvjament jagħtih l-importanza, imma m'huwiex l-aktar ħaġa importanti fid-dinja, u hawn min jesaġera u japprofitta ruħu.

Jiena naħseb li wieħed irid joqgħod attent.

Jekk it-tabib jispeċifika liema trade mark ta` mediċina jrid, l-ispiżjar ma jistax jibdilielu.

Imma jekk ma jispeċifikax l-ispiżjar jista` jibdel il-mediċina sakemm tibqa` dejjem l- istess formolazzjoni ta' medċina bl-istess doża.

Jien nemmen li l-ispiżjar għandu jkollu l-mediċina li hija inqas għolja u l-oħra li hija iktar għolja.

Għaliex?

Biex wieħed ma jibdiex japrofitta ruħu u ma jkollux id- ditta l-inqas għolja u dejjem joħroġ il-prodott li huwa iktar għoli.

Din hija l-iktar ħaġa li tippreokupani.

L-Onor.

Helena Dalli semmiet il-kwestjoni tal-VAT fuq il-mediċina.

Għalija seba` snin huwa perjodu twil ħafna fil-politika u jiena naprezza l-impenn tal-gvern li ġewwa Copenhagen baqa` sa l-aħħar jipprova jtawwal il-ħin u japprofitta ruħu mill-fatt li l-Polonja kienet għadha ma rranġatx mal- Kummissjoni ta' l-Unjoni Ewropea proprju sabiex anke din, minn ħames snin tawwalha għal seba` snin.

Ċipru ħa perjodu transitorju ta` ħames snin u aħna ħadna perjodu transitorju ta` seba` snin fuq il-kwestjoni tal-VAT fuq l-ikel u l-mediċini.

Meta jgħaddu dawn is-seba` snin il-VAT mhux se tkun 15% imma tista' tkun 5% u l-gvern jista` jagħti rimedju għaliha billi lil- lower income groups iroddielhom lura.

U aħna litteralment marbutin li nagħmluh dan.

Jiġifieri l-gvern Malti qed jgħid li meta xi darba tidħol il- VAT fuq il-mediċini għandu mezzi kif jirrimedja għal din il-ħaġa.

Sur President, jiena tkellimt fuq l-Unjoni Ewropea fl-aġġornament li ħadt dalgħodu għax biex titkellem fuq l-Unjoni Ewropea m'hemmx għalfejn titkellem fl-abbozz ta' liġi dwar il-mediċini kif għamlu kollegi oħra tan- naħa ta' l-oppożizzjoni.

Dalgħodu rriferejt għal dokument ta' partnership option li hemm fil-website tal-Partit Laburista.

Dan id-dokument qrajtu fid-dettal u sibt kif, per eżempju, kollox huwa possibilita`, kollox huwa suġġeriment.

Kull sub-title ta' kull chapter huwa mqassam.

Gandek in- negozjati x'kienu, għandek kummenti u għandek il-partnership option.

Fil- partnership option għandek kollox "could", kollox "should" u kollox "would".

Għedtha dalgħodu u nerġa` ngħidha llejla u ktibtha anke f'artikolu tiegħi fuq "The Malta Independent".

Jiġifieri m'hemm xejn konkret.

Ara l- gvern fuq din tal-VAT jaf x'inhu jagħmel.

Aħna ntrabatna li jekk l- Ingilterra jew l-Irlanda jibqgħu bla VAT fuq il-mediċini u l-ikel aħna nerġgħu ninnegozzjaw biex nibqgħu bħalhom, u bħalma tawhielna din id-darba jkollhom jerġgħu jagħtuhielna.

Tajjeb li hawnhekk wieħed anke jkun ftit politiku issa, u jien se nkun "could", "should" u "would" ukoll.

La jagħmilha l-labour naħseb li nistgħu nagħmluha aħna wkoll.

M'ilux smajt li tal-Ford fl-Ingilterra qalu lil Gordon Brown li huwa chancellor of the exchequer, li huwa bħall-ministru tal-finanzi tagħna, li jekk l-Ingilterra mhux se ddaħħal il-Euro se jippakkjaw u l-karozzi se jibdew jimmanifatturawhom minn fuq il-Kontinent, minn pajjiżi ieħor fl-UE li qegħdin fil-Euro.

Jiġifieri l-Ingilterra għandha pressjoni kbira mill-qasam tal-manifattura.

Issa bħalma l-Fiat hija status symbol għall-Italja, l-istess hija l-Ford għall-Ingilterra.

Nerġa` ngħid l-Ingilterra għandha pressjoni kbira biex iddaħħal il-Euro.

F'Marzu ta` sentejn ilu jien attendejt għall-Commonwealth Parliamentary Association seminar ġo Londra u hemmhekk indunajt bit-tradizzjoni inkredibbli li għandhom dawn in-nies.

Fost affarijiet oħrajn wieħed jista' jsemmi l- purċissjoni li jagħmel l-iSpeaker.

Anke kummentarju ta' xi logħba futbol fuq l-istazzjonijiet Brittaniċi, il-kummentaturi għadhom jitkellmu bil- jardi u mhux bil-metri.

Għalihom, per eżempju, il-lira sterlina hija importanti u biex idaħħlu l-Euro se jkollhom ċerti problemi.

Jien m'għandix dubju li l-gvern Laburista Ingliż irid idaħħal il-Euro u huwa kommess li jagħmel referendum fuqha wkoll pero' biex iġibha żewġ ikollu jagħti xi ħaġa lura lill-poplu Ingliż.

Issa waħda mill-aktar affarijiet tajbin li jista' jagħti lill-poplu Ingliż hija proprju li l-Ingilterra ma jkollhiex VAT fuq il-mediċini u l-ikel.

Pero' jekk l-Ingilterra jirnexxilha tikseb din il-ħaġa aħna għandu jkollna l-istess opportunità u allura nkunu rridu nerġgħu ninnegozjaw kważi b'ċertezza ħalli aħna wkoll ma jkollniex VAT fuq il-mediċini u l-ikel.

Pero' jekk ma jiġrix dan, il-gvern għandu l-modi tiegħu kif jista jikkumpensa kif ġara drabi oħra.

Nagħlaq billi nappella lill-ministru biex wieħed jidħol fl-irqaqat kollha ta' din il-liġi u jkompli jikkonsulta mal-kamra ta' l-ispiżjara u oħrajn sabiex anke hawn il-gvern jerġa' juri li huwa gvern serju.

Nirringrazzjak.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Karl Chircop.

ONOR.

KARL CHIRCOP: Sur President, biex inkun onest irrid ngħid li jien ma kontx se nitkellem fuq dan l-abbozz ta' liġi għax wara li dħalna mill- vakanzi tal-Milied jien diġà għamilt riferenza għal kif se jintlaqtu l- prezzijiet tal-mediċina meta konna qegħdin niddiskutu l-pakkett li aċċetta l-gvern.

Pero' ma stajtx noqgħod lura milli nitkellem fuq dan is-suġġett li huwa daqstant importanti għal kull wieħed u waħda minna.

Dan huwa suġġett li jolqot fil-laħam il-ħaj l-istandard of living tas-soċjetà Maltija kollha għax xi darba jew oħra kulħadd jiġi bżonn is-servizz mediku.

Permezz ta' din il-liġi l-gvern qed jintrabat li jissettja ċerti prerogattivi fil-funzjonament tad-dipartiment tas-saħħa.

Fil-fatt qed ngħidu li se titwaqqaf awtorità dwar il-mediċini li fost affarijiet oħra tkun tinkorpora r-reġistrazzjoni tal-mediċini, l-awtorizzazzjoni għat- tqegħid fis-suq ta' prodotti mediċinali, id-distribuzzjoni bl-ingrossa ta' prodotti mediċinali għall-użu tal-bniedem, l-attivita` farmaċewtika, il- kwestjoni ta' sustanzi velenużi kif ukoll issues oħrajn.

Pero' bla tlaqliq ta' xejn irrid ngħid li jidher li hawn konfużjoni sħiħa fuq kif din il-liġi u l-implimentazzjoni tagħha se tolqot l-istandard of living tal-Maltin u l- GĦawdxin.

Hawnhekk irrid nenfasizza li m'għandniex nalludu ruħna li l-mediċini se jkunu qed jikkonsmaw il-Maltin se jogħlew minħabba l-VAT biss.

Dan m'hu veru xejn.

Il-mediċini se jogħlew minħabba l-VAT seba` snin wara l- eventwalità ta' sħubija imma din se tkun it-tieni żieda fil-prezzijiet tal- mediċini ġewwa pajjiżna.

Dan mhux qed ngħidu jien imma qiegħed proprju fil- pakkett li qed jiftaħar li kiseb il-gvern Nazzjonalista.

Fil-fatt fl- ewwel volum, taħt il-kapitlu "Coordination of Social Security Systems" hemm miktub iswed fuq l-abjad dawn il-preċiżi kelmiet:

"The EU notes that Malta has confirmed that it is aware that the public health care system will incur a substantial increase in costs as a result of the application of the coordination regulations.''.

Hawnhekk qed jingħad li l-Unjoni Ewropea tinnota li l-gvern Malti kkonferma li huwa konxju li biex naderixxu mar-regolamenti ta' l-Unjoni Ewropea se jkun hemm żidiet sostanzjali fl-ispiża tas-saħħa pubblika.

Issa fiha nnifisha din diġà hija ammissjoni ta' l-iswed fuq l-abjad.

Qabel l- elezzjoni l-Onor.

Fenech Adami wiegħed mijiet ta' miljuni ta' liri imma issa qiegħed jipprova jostor ir-realtà għax kulħadd jaf li ma rnexxielux iġib pakkett attraenti, imma ġab pakkett fqir.

Għalhekk issa qiegħed iwiegħed il-ħolm u l-istilel.

Pero' l-viltà se tkompli fl-istess paragrafu għax fih jingħad hekk:

"The EU notes Malta statement that, while no formal economic impact assessments has been carried out to estimate the possible magnitude of this financial burden, this will not affect Malta's position on acceptance of the acquis.''.

Mela dan ifisser li minkejja li l-gvern Malti jaf li se jkun hemm żieda sostanzjali fl-ispiża tal-kura għall-Maltin u l-Għawdxin u li ma sar l-ebda economic impact assessment formali, dan qal li se jaċċetta l-acquis at all costs.

Issa sa meta konna qed niddiskutu l-pakkett hawnhekk, aħna l-membri ta' l- oppożizzjoni konna għadna ma nafux li hawnhekk il-gvern Malti gideb lill- istess Unjoni Ewropea għax id-dokument li jittratta l-moviment ħieles tal- persuni nkiteb fit-22 ta' Ġunju, ta' l-2001.

Pero' kif qal sieħbi l-Onor.

Michael Farrugia jidher li fil-qasam tas-saħħa ġara l-istess ħaġa li ġrat fil-każ tar-rapport tal-FAS Ireland li kien ġie kkummissjonat bi flus il- Maltin u l-Għawdxin kollha u mbagħad ġie mitfugħ taħt it-tapit.

Fil-fatt dan ir-rapport li ġie kkummissjonat lill-KPMG, lill-MISCO u lill- EuropAdvice Limited ̧ tliet kumpanniji li huma midħla tal-Partit Nazzjonalista, jgħid ċar u tond li mill-għada stess li Malta tissieħeb fl- Unjoni Ewropea se jkun hawn żidiet enormi fil-prezzijiet tal-mediċini u fil- kura tas-saħħa.

Sur President ̧ jien mhux qed ninkwieta bħala deputat parlamentari jew bħala tabib imma qed ninkwieta bħala ċittadin Malti.

X'jiġifieri l-gvern jerġa' jinqabad f'gidba oxxena oħra u informazzjoni daqstant importanti jaħbiha mill-poplu Malti u mbagħad jippretendi li l-Maltin u l-Għawdxin jagħmlu l- għażla tagħhom bl-iktar mod sinċier u onest?

Ejjew inkunu rġiel magħna nfusna u fejn hu iswed ngħidulu iswed u fejn hu abjad ngħidulu abjad.

Jekk nissieħbu fl-Unjoni Ewropea, minbarra ż-żieda fl-ispiża fil-qasam tas- saħħa u l-VAT fuq il-mediċini se jkollna niffaċċjaw problema enormi li l- gvern lanqas biss ħaseb għaliha jew inkella ta x'jifhem lill-istess Unjoni Ewropea li ma ħasibx għaliha.

Fil-fatt il-gvern ikkummissjona rapport li reġa' ħbieh mill-kumplament tal-poplu Malti u Għawdxi kollu. fl-istess pakkett li ddiskutejna xahar ilu f'din il-Kamra ntqal li ma saru l-ebda economic impact assessments formali u aħna nafu li saru għax minnu rriżulta li se jkun hemm żidiet qawwijin ħafna fil-prezzijiet tal-mediċini u fil-prezzijiet tas-servizzi tas-saħħa.

Din hija xi ħaġa tal-mistħija li ma tagħmilx ġieħ liċ-ċittadini Maltin u Għawdxin.

Jien ma nistax nifhem kif il-gvern jerġa' jaħbi dan ir-rapport kif ġara fil-każ ta' l-FAS Ireland li semma sieħbi l-l-Onor.

Evarist Bartolo fil-kwestjoni ta' l-edukazzjoni.

S'issa nafu li għandna rapport mistur mill-poplu Malti fuq il-qasam tax- xogħol, għandna rapport mistur mill-poplu Malti fil-qasam tas-saħħa u għandna rapport mistur mill-poplu Malti fil-qasam ta' l-edukazzjoni.

Dawn huma t-tliet kolonni ewlenin fil-qasam soċjali.

X'ma tiġix l-għaqda tal-pensjonanti tikteb iswed fuq l-abjad fir-rivista "Il-Pensjonant" u filwaqt li tirrimarka li trid tibqa' 'l barra mill-argument ta' l-Unjoni Ewropea - dik hija prerogattiva tagħha u naqbel magħha – tgħid ċar u tond li l-pajjiż ma jiflaħx għall-piżijiet li jrid jimponi fuqu l-Partit Nazzjonalista, b'mod speċjali f'dak li għandu x'jaqsam ma' kif se jintlaqat l-istandard of living bid-dħul tal-VAT fuq l-ikel u fuq il-mediċini.

F'din ir-rivista jissemma wkoll l-hekk imsejjaħ indiċi speċjali għall-għoli tal-ħajja u l-pensjonanti rriferew għaż-żieda ta' 10ċ li tahom il-gvern Nazzjonalista fil-budget bħala ħmerija.

Fil-fatt dawn qalu li:

"Lanqas bħala tip għall-waiter ma tagħti 10c illum, aħseb u ara kemm tiġi toffrihom lill-pensjonanti.

Dan huwa insult għax inti fl-istess nifs qiegħed tgħid u tammetti ċar u tond li minn hawn u ftit snin oħra se jkun hemm l-impostazzjoni tal-VAT fuq l-ikel u l-mediċini.".

Minn hawnhekk lill-pensjonanti ngħidilhom li għandhom raġun jinkwetaw.

Pero` dawn għandhom ikunu jafu li l-prezzijiet tal-mediċini m'humiex se jogħlew minħabba l-impostazzjoni tal-VAT seba' snin oħra imma se jogħlew mill-għada ta' sħubija fl-Unjoni Ewropea.

Għalhekk l-impostazzjoni tal-VAT seba' snin oħra se ġġib magħha t-tieni żieda fil-prezzijiet tal-mediċini.

Aħna l-informazzjoni ma nġibuhiex minn żniedna imma nġibuha mingħand dawk kollha li niltaqgħu magħhom, inkluż l-aġenti tal-mediċini.

L-aġenti tal- mediċini li tkellimt magħhom jien qaluli ċar u tond li bl-implimentazzjoni ta' din il-liġi se jkun hemm żieda sfurzata fuqhom ta' 20% u din se jgħadduha fuq il-konsumatur Malti.

Kif jiġri dejjem iż-żgħir nett jaqlagħha; il-familji tal-ħaddiema, il-pensjonanti u dawk kollha li jiddependu fuq is-servizzi soċjali.

Dawn iridu jġorru l-piżijiet li qed jimponi fuqhom il-gvern għaliex din iż-żieda ta' 20% fil-prezzijiet tal- mediċini se sseħħ mill-għada stess li nissieħbu fl-Unjoni Ewropea u dan se jġib miegħu dak li fl-ekonomija jissejjaħ il-multiplier effect.

Kif jaf kulħadd, jekk jogħlew il-prezzijiet tal-mediċini se jogħlew ukoll ċerti prezzijiet biex l-ispiżeriji tagħna jkunu jistgħu jiffunzjonaw u allura awtomatikament iridu jiżdiedu wkoll il-pagi tal-compounders, il-pagi ta' l-ispiżjara u l-pagi tat-tobba bil-konsegwenza li jaqlagħha l- konsumatur u l-pazjent.

Pero' l-gvern x'qed jagħmel biex jissalvagwardja l- interessi taż-żgħar, l-interessi tal-familji Maltin u GĦawdxin kollha u l- interessi tal-pensjonanti?

Mhux ta' b'xejn li l-għaqda tal-pensjonanti wriet l-istmerrija tagħha fl-editorjal tar-rivista "Il-Pensjonant" fejn għal darba, tnejn, tlieta qalet li bl-impostazzjoni tal-VAT fuq il- mediċini se jkollna żieda enormi fil-prezzijiet tal-mediċini.

Irrid ngħid ukoll li l-kwestjoni kollha ta' l-operat tad-dipartiment tas- saħħa m'għandhiex x'taqsam biss mal-mediċini imma għandha x'taqsam ukoll ma' l-operat tat-tobba nfushom.

Jien dan l-argument iġibni għal issue oħra li tinkwetani.

Kulħadd jiftakar li l-istrike tat-tobba li kien seħħ fl- 1977 kien minħabba l-perjodu li t-tobba jkollhom jagħmlu bħala housemanship.

Issa l-istess pakkett li dan il-gvern tgħidx kemm ftaħar bih jgħid ċar u tond li pajjiżna jrid jaderixxi mad-direttivi ta' Brussels.

Kollox sew, imma lill-istudenti tal-mediċina li huma t-tobba futuri tagħna, il-gvern qalilhom li f'ħafna pajjiżi Ewropej il-perjodu ta' housemanship huwa itwal mis-sentejn tagħna?

Qalilhom li fl-Ingilterra, per eżempju, il- perjodu ta' housemanship huwa ta' tliet snin u mhux ta' sentejn?

Fuq dan il- livell professjonali l-gvern qiegħed joħroġ biżżejjed informazzjoni adegwata liċ-ċittadini Maltin u GĦawdxin biex imbagħad dawn ikunu jistgħu jieħdu din id-deċiżjoni storika minn hawn u ftit ġimgħat oħra?

Milli jidher u minn dak li jgħiduli sħabi t-tobba ma sar xejn minn dan kollu.

Sur President ̧ hawnhekk qed nitkellmu wkoll fuq il-kwestjoni ta' reġistrazzjoni ta' mediċini.

Per eżempju, wieħed mill-aġenti li kellimt jien li jimporta d-Diclofenac li hija mediċina li tintuża għall-kura u t- trattament ta' l-artrite kif ukoll għall-uġiegħ u biex tbaxxi d-deni, qalli li hu jimporta din il-mediċina f'diversi forom.

Qalli li hemm id-doża ta' 25mg, id-doża ta' 50mg, id-doża ta' 100mg slow release u mbagħad hemm is- suppożitorji u l-ingwent.

Qalli wkoll li hu qed jiġi mitlub mill-Unjoni Ewropea tramite l-gvern Malti li jippreżenta ħames rapporti differenti fuq l-istess mediċina.

Qed ngħid dan biex nuri kif l-aġenti tal-mediċini se jidħlu fi spejjeż ta' mijiet ta' eluf ta' liri.

Allura jien nistaqsi: Dawn l-ispejjeż min se jagħmel tajjeb għalihom, Brussell, il-gvern Malti jew il-konsumatur Malti?

Ovvjament dawn l-ispejjeż se jagħmel tajjeb għalihom il-gvern Malti u ma noqogħdux induru mal-lewża u nipprovaw ngħattu l-fatti u r-realtà kif qed jipprovaw jagħmlu l-ftit kelliema li tkellmu min-naħa tal-gvern fuq din il-liġi.

Hawnhekk irrid nerġa' ntenni li ż-żidiet li se jkun hemm fil-prezzijiet tal- mediċini u tal-kura m'humiex ġejjin biss minħabba l-impostazzjoni tal-VAT imma ġejjin mill-għada stess ta' l-eventwali sħubija fl-Unjoni Ewropea minħabba dawn l-issues kollha li qed insemmu.

Jien semmejt issue wieħed biss imma sieħbi l-Onor.

Jean Pierre Farrugia qal li l-konsumatur għandu jkollu l-għażla u d-dritt li fuq mediċina partikolari jkun hemm skala ta' prezzijiet differenti.

Per eżempju, d-Diclofenac tiġi manifattura fl- Ingilterra, fi Franza, fl-Italja, fl-Isvizzera kif ukoll f'pajjiżi bħal Ċipru jiġifieri l-prezzijiet ivarjaw minħabba li l-ekonomiji ta' dawn il- pajjiżi huma ta' skali u rati differenti.

Min hu pensjonant u jgħix bil- benefiċċju soċjali u forsi ma jkollux il-kartuna r-roża jew inkella min ikollu l-karta r-roża u jgħidulu li d-Diclofenac, biex nagħti eżempju, hija out of stock, ikun jista' jixtriha bi prezz irħas.

(Interruzzjonijiet) Il-Ministru Deguara qed jgħidli li jiena vojt imma dan m'hu veru xejn għax din hija l-prattika ta' kuljum.

Jekk in-nies ma jsemmuhomlux dawn l- affarijiet għandu jistaqsi u jitkixxef.

Jien nista' ngħidlu li sa tliet ġimgħat ilu fl-ispiżerija ta' Raħal Ġdid, l-Augmentin u l-Ventolin kienu out of stock.

(Interruzzjonijiet) Dan qaluhuli ħafna pazjenti.

Skużi, imma jekk iċ-ċittadin mhux qed jinqeda mill-ispiżeriji fejn suppost jinqeda m'huwiex tort tiegħu.

Hija responsabbiltà tal-gvern li jassigura li l- mediċini li bħalissa qed jintużaw b'mod fenomenali minħabba l-influwenza u l-bronchitis li hawn ma jkunux out of stock.

Issa għandhom ikunu out of stock dawn il-mediċini?

L-argument kollu huwa n-nuqqas ta' choice li jista' jkollu l-konsumatur Malti anke f'termini ta' prezzijiet, li jkun jista' jixtri mediċina rħisa u mediċina għolja ta' l-istess kwalità.

Il-probabbiltà hija li minħabba dawn ir-regoli imposti minn Brussell fuqna ċerti aġenti ma jibqgħux jimportaw il- mediċini tagħhom għax ma jkunux jistgħu jagħmlu tajjeb għall-ispejjeż li jiġu imposti fuqhom minn Brussell.

Għaldaqstant il-konsumatur jista' jasal biex ikollu inqas choice u eventwalment din fiha nnifisha se twassal ukoll biex ikun hemm żieda fil-prezzijiet tal-mediċini.

Apparti li l-medċini se jogħlew kollha kemm huma, awtomatikament il-konsumatur se jkollu bilfors jagħżel prezzijiet tal-mediċini li jkunu fuq l-iskala l-għolja tar-range li soltu jsib.

Sur President, veru li importanti li pajjiżna jimxi 'l quddiem fil-qasam tas-saħħa, fil-qasam soċjali, fl-edukazzjoni u fl-oqsma kollha, anke dawk industrijali u tax-xogħol, imma ma jistax ikun li nimponu ċertu tibdil mgħaġġel fuq il-poplu Malti li mdorri jimxi b'ċertu pass fil-progress tiegħu u ilu jimxi 'l quddiem b'dan il-pass mill-Indipendenza 'l hawn.

Irridu nammettu li l-iktar żmien fejn pajjiżna wera progress kien mindu telaq għal rasu.

Bdejna mill-Indipendenza u komplejna mindu ksibna l- ħelsien sħiħ.

U kif jaf kulħadd, qatt ma kien hawn investiment dirett barrani daqs kemm kiena hawn fis-sebgħinijiet.

Imma ma jistax ikun li aħna nippretendu li nimponu dawn ir-regoli ebsin li fl-aħħar mill-aħħar se jsarrfu fi tbatija soċjali!

Sur President, kif qed jagħmel il-gvern mhux qed jagħti ċans lill-istess suq Malti jadatta ruħu.

Mhux qed jagħti ċans li l-pensjonanti - li tgħidx kemm ipprostetaw fl-ittra mibgħuta mill-għaqda tal-pensjonanti - jkollhom żieda adegwata fil-pensjoni tagħhom biex jagħmlu tajjeb għal dawn l- ispejjeż.

Il-pensjonanti qalulkom li ż-żieda meskina ta' 10c jew 11c fil- ġimgħa ma tistax tagħmel tajjeb għaż-żieda fl-għoli tal-ħajja li intom qegħdin tintrabtu u taċċettaw li se jkollna bl-impożizzjoni tar-regoli ta' Brussell.

Ma ninsewx li l-problema ta' l-għoli tal-mediċini ma tistax teħodha bħala każ iżolat.

Aħna nafu li bit-tneħħija tal-levies - dan huwa argument li jispeċjalizza fih l-Onor.

Noel Farrugia - il-prodotti magħmulin mill-ħalib li huma importati minn pajjiżi li m'humiex membri fl-Unjoni Ewropea se jogħlew b'mod fenomenali.

Bħalissa nafu li fuq dairy products m'hemm l- ebda levy, imma jekk aħna nissieħbu Brussell se jġegħelna nimponu tariffa oħra, jiġifieri taxxa oħra ta' kważi 90% fuq dawn il-prodotti.

Per eżempju, l-iskimmed milk huwa wżat anke bħala materja prima għall- produzzjoni ta' custard minn kumpannija partikolari ġewwa Santa Venera li saħansitra tesporta wkoll.

Dan jiġi wżat mill-Malta Dairy Products biex tipproduċi l-irkotta bih u anke l-istess l-skimmed milk fil-pakketti.

L- iskimmed milk jiġi wżat anke fil-manifattura tal-ġelat li kif jaf kulħadd issa se jogħlielhom iz-zokkor ukoll b'250%.

Sur President, mela wieħed jista` jinnota kif se jisplodi 'l fuq l-għoli tal-ħajja, u dan mhux biss fejn jidħlu mediċini, kif diġà għedt, imma anke fejn jidħlu affarijiet oħra essenzjali li għandhom bżonn il-pazjenti u l- pensjonanti tagħna biex jgħixu, u mhux biex jagħmlu xi kappriċċ.

Imbagħad hemm ukoll il-kwestjoni ta' l-introduzzjoni ta' l-Euro.

Proprju xi xahar u nofs ilu qassis ħabib tiegħi li huwa Malti imma jaħdem Milan qalli li meta ġiet introdotta l-Euro fl-Italja bezzun sar jiswa Euro1.7, li jiġu 60c Maltin.

Issa għidli kif trid tlaħħaq jekk ikollok familja bi tlett itfal jew erbgħa!

Dawn qed jiftaħru li tejbu ċ-children's allowance imbagħad jivvotaw inqas għaliha!

Qalu li żiedu ċ-children's allowance għall-familji li għandhom wild ta' iktar minn tnejn, imbagħad biex jippreparaw il-lunches tat-tfal ta' kuljum bi tliet ibziezen se jkollhom jonfqu medja ta' Lm2 kuljum fi bziezen biss.

Imbagħad trid tixtri l-affarijiet li tpoġġi fihom.

Dan biex nagħti eżempju prattiku ta' kif l-affarijiet se jogħlew 'l fuq, ta' kif l-affarijiet mhux se jibqgħu jagħmlu sens f'dan il-pajjiż.

Ma jistax ikun li l-familja tagħna taqla' dawn id-daqqiet kollha u mbagħad nistennew li tibqa' fuq saqajha.

Ma jistax ikun li l-familji u l- pensjonanti tagħna jassorbu dawn iż-żidiet kollha fl-għoli tal-ħajja meta mbagħad nagħtuhom mesħa ta' 10c żieda fil-ġimgħa.

Nerġa' ngħid li minħabba d-dħul tal-VAT fuq l-ikel u l-mediċini, u l-eventwali rabta li għamel il- gvern Malti li jkollu jaċċetta l-Euro hawn Malta u anke minħabba l-indiċi fażull li taparsi fformaw fil-budget li għadda, il-pensjonant Malti se jkompli jitnaqqarlu l-istandard of living tiegħu.

Din hija issue li lili verament qed tinkwetani ħafna, u hawnhekk qed nitkellem bħala ċittadin Malti u mhux bħala politiku Laburist.

Ma ninsewx li hawnhekk qed nikkwotaw l-għaqda nazzjonali tal-pensjonanti, l-akbar għaqda ta' pensjonanti li għandna hawn Malta u hija waħda mill-iktar għaqdiet ta' pensjonanti serji.

Mill-esperjenza li għandi ta' ħidma mill- qrib magħha dejjem ammirajtha għax dejjem ħadu xogħolhom bis-serjeta` u b'mod l-iktar apolitiku.

Fil-fatt l-introduzzjoni ta' l-ittra tagħhom jgħidu li huma jridu jibqgħu lil hinn mill-argument ta' l-Unjoni Ewropea.

Sur President, nagħlaq billi nerġa' nirrimarka li din il-liġi fiha nnifisha se ġġib tbatijiet kbar fil-livelli kollha tas-soċjetà Maltija, fil-familji tal-ħaddiema, dawk kollha li jiddependu minn fuq xi benefiċċju soċjali, fuq il-pensjonanti u fuq kulħadd.

Fl-aħħar mill-aħħar kulħadd jiġi bżonn ta' xi servizz mediku xi darba jew oħra f'ħajtu, u Allaħares le għax inkella ma nkunux umani.

Jiġifieri eventwalment kulħadd se jintlaqat ħażin permezz ta' din il-liġi.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Insejjaħ lill-Ministru tas-Saħħa biex, jekk jogħġbu, iressaq l-aġġornament.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni kienet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Sur President, nipproponi l-aġġornament tal-Kamra għalgħada l-Erbgħa, 5 ta' Frar 2003, fid-9.00 a.m. b'din l-agenda:

Mozzjonijiet

Estimi tad-dħul u nfiq ta' l-Awtorita' dwar it-Trasport ta' Malta għas-sena 2002–2003

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar il-Mediċini - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Tpaċija u Netting f'każ ta' Insolvenza - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Verifika Interna u Investigazzjonijiet - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kummissarju għat-Tfal - Tieni Qari; u

Riżoluzzjoni tal-Prim Ministru dwar il-qagħda fil-pajjiż – Kontinwazzjoni.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki.

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Sur President, xtaqt nieħu ftit minuti mill- aġġornament tal-lejla biex inqajjem kwestjoni li naħseb li hi ta' min iħares lejha bis-serjeta`.

Kif se nkunu qed nevalwaw l-argumenti li qed jagħmlu n-naħat differenti fid-dibattitu politiku li għaddej bħalissa dwar jekk Malta għandhiex isir membru sħiħ ta' l-UE?

Għalija hija kruċjali li din il-mistoqsija tiġi evalwata fil-parametru ta' kif se taffettwa n-nies tax-xogħol, il-ħaddiema, l-impjegati u s-self- employed iż-żgħar.

Nemmen li dawn in-nies għandhom jingħataw l- informazzjoni kollha konkreta dwar kif se jiġu affettwati fil-ħidma tagħhom ta' kuljum.

Inutli ngħidu wliedna u mhux uliedna jekk bħalissa għaddejja kampanja sħiħa ta' propoganda finanzjata bil-kbir mill-gvern permezz ta` Lm0.5 miljun mit-taxxi tagħna, Lm200,000 mill-kummissjoni ta' Brussel u minn sorsi oħra biex idamdmu f'moħħ in-nies il-fatt li m'hemmx triq oħra.

Imma meta mbagħad niġu għal konkret, meta nistaqsu kif se jiġu affettwati l- ħaddiema u n-nies tax-xogħol, dawn jibqgħu ċassi.

Ma nistgħux nibqgħu sejrin hekk, hemm bżonn li bl-iktar mod ċar, il-ħaddiema u l-impjegati fuq il-post tax-xogħol tagħhom jingħataw informazzjoni ċara dwar kif se jiġu affettwati u qed ngħid hekk minħabba l-esperjenza li kelli jiena personali f'din l-aħħar ġimgħa fil-kuntest ta' l-industrija ta' l-inbid f'Malta.

M'hemmx dubju li l-industrija ta' l-inbid f'Malta, minn dak li kitbet hi stess - jiena żvelajt u poġġejt quddiem kulħadd id-dokument li ppubblikaw huma – jidher ċar li bil-miżuri li aċċetta l-gvern ta' Dr Fenech Adami, minħabba l-implimentazzjoni tar-regoli ta' l-UE, se tinqered 99% ta' l- industrija ta' l-inbid.

Mela kif jista' jkun li l-federazjoni ta' l- industrija min-naħa tgħid li m'għandha lil ħadd li qed jinkwieta dwar it- termini li aċċetta l-gvern u min-naħ l-oħra l-istess nies li qegħdin imexxu din l-industrija, għax huma magħfusa min-nies tal-gvern, jgħidu li m'hemmx problema.

Bir-rispett kollu, hawn problema ta' kredibilita` f'dan il-pajjiż.

Kif tista' l-istess industrija li qed tikteb lill-gvern u tgħidlu li b'dak li qed jiftiehem, 99% ta' l-industrija ta' l-inbid se tinqered imbagħad min- naħa l-oħra qisu ma ġara xejn, u l-gvern jibqa' għaddej u jgħid li din mhux problema.

Din iktar u iktar hija kruċjali bħala mistoqsija għax ovvjament min qed imexxi l-vapur, min qiegħed fit-top tal-vapur, hemm se jibqa'.

M'hemmx għalfejn nidħol f'iktar dettalji għax kulħadd jifhem x'qed ngħid.

Imma min qed iħaddem il-vapur se jwaddbuh il-baħar biex il-vapur jibqa' fil- wiċċ.

Allura kif jista` jkun ma ngħiduhielux din il-ħaġa?

Illum kont f'laqgħa tal-Partit Laburista u erġajt żvelajt dokument ieħor fuq dak li għandu x'jaqsam ma' l-industrija ta' l-inbid u dan jikkonferma li assolutament ma sar xejn u l-gvern just aċċetta dak li ġie propost u baqa' għaddej.

Ir-realiżmu politiku mod, imma s-sinċerita` politika mod ieħor.

Fin-nofs hemm l-impjiegi tan-nies, fin-nofs hemm il-ħajja u l-futur tal-familji.

Inutli joqogħdu jippoppaw sidirhom u jgħidu li dak li qed jgaħmlu qed jagħmluh għal uliedna, jekk imbagħad il-familji se jiġu ffaċċati b'sitwazzjoni fejn se jaqilgħuha.

X'futur jista' jkollhom ulied dawn il-familji jekk il-ġenituri tagħhom li se jkunu qed jaħdmu f'dawn l- industriji se jispiċċaw jaqilgħuha?

Jiena nappella li ma nistgħux nibqgħu sejrin hekk.

Mela tajjeb, min-naħa ħalqna magħluq, tbissim kbir, kollox sejjer tajjeb, imbagħad ir-realta` li qed toħroġ mid-dokument li żvelajt - u għad hemm dokumenti oħra x'niżvela aktar ma jgħaddu l-ġimgħat - jidher li l-familji tal-ħaddiema, ta' l- impjegati, tan-nies tax-xogħol u tas-self-employed iż-żgħar qed jiġu traduti.

Jiena qed nieħu dan l-aġġornament biex ngħid li ħaġa bħal din mhux sew.

Ma nistgħux nibqgħu sejrin hekk.

Ħafna diskors fl-ajru u mbagħad impjiegi f'setturi speċifiċi jiġu written off qisu ma ġara xejn.

Ħadd m'hu għar-rimi u mhux qegħdin nitkellmu fl-ajru.

Qed nitkellmu fuq xi ħaġa konkreta, f'dan il-każ l-industrija ta' l-inbid.

Hemm bdiewa ħaddiema oħra marbuta ma' din l-industrija.

Lill-bdiewa joqogħdu jgħidulhom biex joqogħdu jinvestu fid-dwieli, pero` imbagħad naraw li anke dak l-investiment se jispiċċa duħħan għax meta jitilgħu d-dwieli mhux se jkun hemm iktar industrija ta' l-inbid li se tużahom.

Mhux sew!

Dawn l-affarijiet ma jistgħux jibqgħu sejrin hekk u għalhekk ħadna din it- triq aħna.

Ovvjament, hawn nies li jikkritikawna u jipprovaw jagħmlu l- purtieri madwar dawn l-affarijiet imma aħna se nibqgħu ngħiduhom għax mhux sew li jittieħdu d-deċiżjonijiet bil-bibien magħluqa.

Nafu li għaffġuna minn Brussels.

M'hemmx mod ieħor kif titkellem dwar din il-ħaġa.

Kellna l- Ministru ta' l-Affarijiet Barranin li ħareġ ittra u b'mod kburi u qalilna ċar u tond li minn Brussels qalulna li dawk huma r-regoli ta' l-UE u ma nisgħux noqogħdu nqanqluhom għax mhux se naslu.

Il-ministru aċċettaha u belagħha minn fuq s'isfel imbagħad jiġi hawn u joqgħod jiftaħar kemm għandu negozjaturi tajbin u joqgħod iġibilna nies tal-kummissjoni biex joqogħdu jgħidu kemm huma tajbin in-negozjaturi Maltin meta dawn in-negozjaturi jibilgħu kollox b'dan il-mod.

Min se jħallashom l-ispejjeż?

Mhux il- ħaddiema!

Qegħdin jgħidu lill-bdiewa biex jagħmlu d-dwieli mbagħad jagħmlu dwieli u jsibu li m'hemmx industrija ta' l-inbid biex tmexxihom 'il quddiem.

Mhux qed nivvintahom jien dawn l-affarijiet.

Dawn huma bil-kitba, imma xorta qisu ma ġara xejn.

Ma nistgħux nibqgħu sejrin hekk!

Il-punt tiegħi llum hu fuq il-ġenwinita` ta' dak li qed isir, ġenwinita` li titkejjel minn dak li ntqal fil-pubbliku ma' dak li qiegħed bil-miktub internament fuq dak li għandu x'jaqsam ma' l-outcome tan-negozjati.

Jiena ngħid li hemm bżonn li l-gvern comes clean u jgħid settur b'settur, xi studju għamel fuq l-impatt ekonomiku u soċjali fuq il-ħaddiema u l-familji tagħhom u mhux joqgħod jinħeba wara l-affarijiet.

Min-naħa tagħna għandna biżżejjed dokumenti u se nkomplu noħorġuhom fiż-żmien li ġej biex nuru fejn qiegħda l-verita`.

Jiena se nibqa' nappella lil dawk li jafu x'inhu għaddej biex għalinqas jgħidu lill-ħaddiema u n-nies tax-xogħol eżattament kif se jintlaqtu ħalli mbagħad jiddeċiedu l-ħaddiema u n-nies tax-xogħol fl-elezzjoni ġenerali li ġejja.

Imma agħtuhom l-informazzjoni u tibqgħux tgħidulhom ħaġa min-naħa meta tafu li kollox hu bil-maqlub.

Hemm bżonn li f'dan il-pajjiż issaltan il-verita`.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Noel Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sur President, inkompli fuq dak li qal il-mexxej Laburista dwar kemm huwa importnati li l-poplu u dan il-Parlament ikun informat bl-verita` tal-fatti.

Sal-ġurnata tal-lum, qed jsiru dikjarazzjonijiet foloz lill-poplu Malti dwar l-impatt tas-sħubija sħiħa ta' Malta fl-UE.

Huwa fatt li fin-negozjati li għamel il-gvern Malti, dan se jkollhu jneħħi l-protezzjoni tal-levy li tipproteġi x-xogħol tal-bdiewa, r-raħħala u tal-fabbriki ta' l-ipproċessar ta' l-ikel biex imbagħad idaħħal protezzjoni oħra sabiex ikun jista` jipproteġi prodotti li la l-bdiewa u lanqas ir-raħħala jew fabbriki tagħna ma jipproduċu.

Huwa fatt li qed isiru dikjarazzjonijiet foloz.

Il-gvern u l- istituzzjonijiet tiegħu qed jgħidu li meta nidħlu fl-UE, trid titneħħa l- protezzjoni tal-biedja meta l-gvern diġa` beda jdaħħal protezzjoni u se jkompli jifrex il-protezzjoni fuq prodotti li ma nipproduċux lokalment u li nidħlu jew ma nidħlux fl-UE, dejjem se nibqgħu niddependu mill- importazzjoni tagħhom, kemm biex nipprovdu s-sors ta' ċerti prodotti ta' l- ikel għall-Maltin u l-GĦawdxin, kemm biex nipproteġu u nipproduċu prodotti fil-fabbriki tagħna għas-suq lokali u għall-esportazzjoni u kemm sabiex nipprovdu l-provvista ta' l-ikel minn sena għal oħra kemm għall-Maltin u l- Għawdxin kollha kif ukoll għal medja ta' miljun turist.

Illum se nitkellem fuq prodott partikolari li hu t-trab tal-ħalib xkumat.

Minħabba ċ-ċirkostanzi ġeografiċi ta' pajjiżna m'għandniex biżżejjed art biex ikollna rziezet kbar tal-baqar li jipproduċu kwantita` ta' ħalib biex minnu nagħmlu t-trab tal-ħalib xkumat.

Allura l-industriji tagħna jkollhom jimportaw dan il-prodott.

Il-fabbrika li f'pajjiżna tipproduċi l-ħalib frisk u li tagħmel il-ġbejniet friski hi l-Malta Dairy Products (MDP) li għandha parti mill-ishma tagħha tal-gvern.

Ir-raħħala wkoll jagħmlu użu minn dan it-trab tal-ħalib xkumat għall-prodotti tal-MDP, fosthom ta' l- irkotta friska.

Ir-raġuni hi li biex l-irkotta tkun aktar bnina u ta' kwalita`, min jgħamilha jrid jara li juża l-ifjen ingredjenti possibli.

Din l-industrija, bħall-industriji l-oħra li jipproduċu l-ġelat, ċikkulati, gallettini, tagħmel użu minn dan it-trab tal-ħalib xkumat.

Peress li l- bdiewa tagħna ma jipproduċux dan it-trab tal-ħalib xkumat, aħna bilfors ikollna nimportawh minn barra 'l pajjiż.

Bħalissa, dan il-prodott m'għandux protezzjoni ta' levy, ikun ġej minn fejn ġej, imma bis-sħubija sħiħa ta' Malta fl-UE se ngħabbuh bl-levy li tvarja f'ammonti sostanzjali li jilħqu Lm84 fuq kull valur ta' Lm100.

Apparti li s- sussidju li l-gvern qed jagħti sabiex id-differenza tal-prezz li llum qed jiġi importat bih mill-UE ma jilħaqx ma' l-ispiża kollha - dan se jkollu jogħla minn ta' l-inqas b'50c fil-kilo għall-importatur mhux għall- konsumatur, għax imbagħad jogħla iżjed minħabba l-mark-up - dan huwa limitat fuq 521 tunnellata.

Dan meta għall-produzzjoni ta' l-irkotta, l- MDP timporta madwar 600 jew 700 tunnellata ta' dan it-trab tal-ħalib xkumat biex tipproduċi l-irkotta għas-suq lokali.

Sur President, jiena nistaqsi: Għaliex l-gvern la qed jiddikjara u anqas ipoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-figuri dwar il-levies li se nħallsu fuq dan il-prodott mill-għada li nidħlu fl-UE?

Il-gvern għadu lanqas irid jippubblika l-prezzijiet interni u esterni biex, kif qal il-Kap ta' l- Oppożizzjoni, l-industrijalisti, il-ħaddiema u t-trade unions ikunu jafu l- impatt li se ġġib din il-bidla fil-prezzijiet u li allura se ġġib fix-xejn il-kompetittivita` tagħna.

Jekk jiġri hekk, mhux biss irid isir id- downsizing ta' dik l-industrija imma sfortunatament dik l-industrija tkun qed titlef il-qaleb u l-ġbejna.

Jien ili ngħid li hemm bżonn li l-Prim Ministru jew xi ħadd min-naħa l-oħra tal-Kamra li responsabbli u affidabli u li jemmen fil-verita` jqum u jwieġeb lil din in-naħa tal-Kamra u jgħidilna kemm se jkunu t-tariffi, mill-għada li nkunu membri ta' l-UE, fuq il-prodotti li l-bdiewa tagħna ma jipproduċux.

Ma jistgħux jgħidu li dak li qed ngħidu aħna huwa esaġerat u imbagħad ma jikkwotawx.

Ma jistgħux jgħidu li ma jeżistux prezzijiet.

Mela hawn xi ħaġa li tixtriha mingħajr prezz?!

Dawn dikjarazzjonijiet foloz bla bżonn.

Aħna nippretendu li f'mument kruċjali bħal dan huwa importanti li l-poplu jkun jaf li l-piżijiet li se nitgħabbew bihom huma dawk il-piżijiet li matul dawn l-erba` snin dejjem tkellem fuqhom il-Kap ta` l-Oppożizzjoni.

Jiġiferi li se niffrankaw Lm1 u se noħorġu Lm5 jew aktar.

Hu importanti li l-gvern ma jkomplix jaħbi u jibda jgħid lill-poplu kemm huma l-levies, jiġifieri t-taxxi indiretti fuq l-ikel li se jidħlu mhux seba` snin wara li Malta tkun membru sħiħ ta' l-UE imma mill-għada li nsiru membri.

Jiena nappella lis-Sedja sabiex tingħaqad magħna fir-rispett tal-verita` u tara li timmedja biex din l-informazzjoni ma tibqax moħbija meta qegħdin f'sitwazzjoni fejn mhux biss il-Partit Laburista imma l-poplu kollu jrid jkun jaf il-verita` tal-fatti ħalli jkun jista' jagħmel deċiżjoni bbażata fuq il-verita` u fl-interess tiegħu u ta' wliedu.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Carmelo Abela.

ONOR.

CARMELO ABELA: Sur President, il-politika ta' ħabi li qed jadotta l-gvern Nazzjonalista issa qed toħroġ iktar fil-beraħ għax din il-politika m'hijiex tirriflettix ruħha biss f'dak li għandu x'jaqsam mar- relazzjonijiet tagħna ma' l-UE, imma anke f'oqsma oħra bħal, per eżempju, il-qasam tal-ħarsien tal-wirt storiku.

Jiena se nitkellem fuq wirt storiku li kien hemm fiż-Żejtun li dan l-aħħar rajnih jieħu d-daqqa tal-mewt.

Qed nirreferi għall-każ tal-Villa De Fremaux li teħodna lura sa żmien il- Franċiżi.

Dwar dan il-każ tkellmu diversi kelliema tal-Partit Laburista, fosthom l-Onor.

Evarist Bartolo u l-Onor.

Joe Mizzi.

L-isfortuna hi li minkejja li aħna nitkellmu u nistaqsu fuq dawn l- affarijiet, ir-risposti jew ma jaslux jew jingħataw b'mod xott.

Jien ili f'dan il-Parlament aktar minn sitt snin nirrappreżenta lill-poplu f'dik li suppost hi l-ogħla istituzzjoni tal-pajjiż u qiegħed ninnota li l- atteġġjament min-naħa l-oħra huwa li ftit li xejn jagħtu kas ta` dak li nkunu qed ngħidu aħna.

Ċertament mhux nippretendi li kulma ngħidu huwa tajjeb, imma naħseb li għallinqas jista` xi ħadd jindenja ruħu jwieġeb għal dak li nkunu qed ngħidu.

Meta reġa' tqajjem dan il-każ ta' Villa De Fremaux, is-supretendent tal-cultural heritage qal li s-sena li għaddiet id- dipartiment tal-mużewijiet kien għamel il-pożizzjoni tiegħu magħrufa meta qal li l-faċċata għandha tkun integrata fl-iżvilupp ta' dak il-bini, u ddikjara li din il-pożizzjoni tad-dipartiment tal-mużewijiet kienet overruled mill-ministru.

Il-bieraħ, l-Onor.

Evarist Bartolo semma ittra fejn il-Ministru Louis Galea ffirma l-kundanna aħħarija biex dan il-post jibqa' jeżisti biss fl-istorja ta' pajjiżna.

Jien nesprimi l-istess sentiment li esprima l-bieraħ l-Onor.

Bartolo, jiġifieri li f'dan il-Parlament nitkellmu fuq ħafna liġijiet - nispiċċa ngħid li naħlu ħafna ħin nitkellmu fuq ħafna liġijiet - u mbagħad il-liġijiet li nitkellmu fuqhom ninjorawhom.

Sur President, inti taf li għaddejna żewġ liġijiet li jirrigwardjaw il-kultura u d-diskuzzjonijiet li kien hawn fuqhom kienu diskussjonijiet imqanqla miż-żewġ naħat tal-Kamra, inkluż il-ministru li suppost jiddefendi l-wirt kulturali.

Il-liġijiet li għaddejna minn dan il-Parlament kellhom ikunu t-tarka tal-wirt kulturali imma sfortunatament, rajna li l-istess ministru responsabbli li jiddefendi dan il-wirt kulturali jagħti l-kunsens tiegħu biex dan il-vandaliżmu fuq dan il-post jitkompla.

Hija tassew ħasra li qed jiġri dan minkejja l-ħafna liġijiet li nitkellmu fuqhom.

Il-kunsill lokali taż-Żejtun għal diversi snin - u naf x'jien ngħid għaliex jien ukoll kont membru tal-kunsill lokali qabel l-1996 - kemm-il darba talab biex jiltaqa` ma` l-awtoritajiet konċernati b'mod partikolari ma' l-awtorita` ta` l-ippjanar imma qatt ma ngħata risposta ta' xejn.

Imbagħad niġu hawnhekk u ngħidu li għandna il-prinċipju tas-sussidjarjeta`, imbagħad kunsill lokali jitlob laqgħa ma ` l-awtorita` ta` l-ippjanar, illum ul-MEPA, u ma jiġri xejn.

Membri parlamentari minn din in-naħa jitkellmu f'dan il-Parlament biex forsi xi ħadd jindenja ruħu jagħtina tweġiba u ma nieħdu tweġiba ta` xejn.

Imbagħad dawn jippretendu li l-membri tal-gvern jew uħud minnhom ikunu kredibbli.

Jien ngħid li l-kredibilita` teħodha minn dak li tagħmel u naħseb li f'dan il-każ żgur li hemm nuqqas kbir ta' kredibilita`.

L-Onor.

Evarist Bartolo għamel mistoqsija dwar x'passi ttieħdu mill- istrutturi tal-ħarsien tal-wirt storiku biex ma tinqeridx il-binja tal- Palazz De Fremaux fiż-Żejtun li kien skedat bħala wirt arkitettoniku.

Il- Ministru Louis Galea li suppost jiddefendi l-interessi tal-wirt storiku wieġeb li l-istrutturi konċernati taw il-pariri tagħhom lill-awtoritajiet konċernati kif kienu jipprovdu l-liġijiet.

Ma qal xejn.

Wieġeb bi stil ta' avukat.

Dan ma qalx min kienu dawn l-istrutturi, qisu ħadd m'hu responsabbli f'dan il-pajjiż.

Mela l-Ministru Louis Galea jiġi jitkellem fuq iż-żewġ liġijiet li suppost se jiddefendu l-patrimonju kulturali u li suppost se jmexxu 'l quddiem l-kultura f'pajjiżna f'dak li għandu x'jaqsam il-wirt storiku u hu stess jinqeda b'liġi oħra li m'għandha x'taqsam xejn mal-wirt storiku, ma' l-interpretation act.

Inqeda b'din il-liġi biex jiffirma l-kundanna aħħarija tal-post tal-palazz De Fremaux fiż-Żejtun.

Kien hemm follow-up question ta' l-Onor.

Bartolo wara din it-tweġiba tal- mistħija li fiha talbu biex ipoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-pariri kollha mogħtija mill-istrutturi konċernati, forsi naraw minn huma dawn l- istrutturi konċernati li saret referenza għalihom fir-risposta li ta għall- ewwel mistoqsija u l-Ministru Galea wieġeb li m'hijiex il-prattika li tintlaqa' talba bħal dik li qiegħed jagħmel l-Onor.

Membru.

Il-gvern jiftaħar tant bit-transparenza imbagħad jispiċċa jaħbi fuq dawn l- affarijiet li jistgħu jidhru żgħar pero` għandhom l-importanza tagħhom, aħseb u ara kemm qed jaħbi aktar fil-każ tar-relazzjonijiet tagħna ma' l- UE.

Min jaf kemm għad fadal affarijiet oħra x'joħorġu u risposti li jridu jingħataw.

Il-gvern m'għandux għalfejn jiftaħar bil-pakkett imma għandu jispjega kif dan se jolqot il-poplu.

L-ewwelnett, għandu jispjega x'fih il-pakkett u barra minn hekk, x'diffikultajiet oħra hemm moħbija jekk pajjiżna jaddotta l-liġijiet u d-direttivi kollha ta' l-UE.

Sur President, biex inkompli fuq il-Villa De Fremaux, jien ukoll għamilt mistoqsija parlamentari, din id- darba lill-Ministru ta' l-Intern u Ambjent, u staqsejtu jekk saritx jew hux qed issir inkjesta dwar il-permess li ngħata sabiex titwaqqa' l-faċċata ta' dan il-bini storik u tlabtu biex ipoġġi kopja ta' l-investigazzjoni fuq il- Mejda tal-Kamra, f'każ li tkun saret jew qed issir l-inkjesta.

Il-Ministru Borg wieġeb li jinsab informat li ma saret l-ebda inkjesta mill-MEPA dwar il-ħruġ ta' dan il-permess.

Il-MEPA talbet parir legali dwar dan il-każ u rriżulta, skond dan il-parir, li l-kummissjoni ta' l-iżvilupp aġixxit fil- parametri tal-liġi u li l-permess li nħareġ huwa wieħed validu.

Grazzi ħafna ngħidlu lill-Ministru!

Dawn huma t-tip ta' tweġibiet li qed nieħdu min-naħa tal-gvern.

Ħadd m'hu responsabli, kollox sar skond il-liġi meta mbagħad b'evidenza ċara jidher ċar li l-liġi nkisret u li l-ministru konċernat, l-Onor.

Louis Galea, kien hu stess li ta l-go ahead tiegħu biex dan l-isfreġju jitkompla sa l-aħħar.

Imbagħad noqogħdu nonfqu l-flus għas- security biex inħarsu l-patrimonju Malti.

Jien naħseb li ma nistgħux nibqgħu sejrin hekk f'dan il-pajjiż.

Hemm bżonn li l-verita` toħroġ u li l-politiċi, speċjalment min ikun responsabbli fil- gvern jispjega dak li jkun qed isir u jrid ikun ġenwin f'dak li jagħmel u mhux jipprova jaħbi u jistaħba wara l-ħafna awtoritajiet li nħolqu meta jkollna każ fejn instruction ta' ministru marret unilateralment kontra kull parir li kellu mid-dipartiment tal-mużewijiet.

Dan iddeċieda skond l- interpretation act, u mhux skond liġi li tirrigwardja l-patrimonju kulturali, biex jagħti d-daqqa mortali lill-Villa De Fremaux.

Hemm bżonn li f'dan il-pajjiż kulħadd ikun responsabbli u hemm bżonn li nidraw li min jiżbalja u ma jispjegax ruħu jħallas għax inkella s-suspetti jikbru.

Jiena ningħaqad ma' l-Onor.

Evarist Bartolo u nitlob ir-riżenja tal-Ministru Louis Galea b'mod immedjat.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada 5 ta' Frar 2003 fid-9.00 a.m. bl-aġenda kif ikkomunikata mill-ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

MELLIEĦA: TRIQ NAPULJUN CARUANA DINGLI – XOGĦLIJIET

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jaġġornana dwar mistoqsija parlamentari 37599 u jara li x-xogħol isir sa l-aħħar tas-sena?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninsab informat li x-xogħol ta' tneħħija tal-linji ta' l-Enemalta diġa' sar, iżda għad fadal it-tneħħija tal-brackets li jkunu jistgħu jitneħħew meta l-kumpannija tal-cable TV tneħħi l-linji tagħha.

ĊENSIMENT TAL-BIEDJA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: B'riferenza għaċ-ċensiment tal-biedja msemmi fid-diskors tal-budget, jista' il-Ministru jgħid kemm kienet l-evalwazzjoni separatament għal kull prodott f'ċifra ta' flus li kienet kalkolata għaż-żriegħ tal-ħxejjex lokali, inkluż il-patata, għal kull tomna?

ONOR.

JOHN DALLI: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għal mistoqsija parlamentari 38204.

WIED IL-GĦAJN : TRIQ IT-TIBEN - DWAL

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jara li jsiru aktar bozoz fi Triq it-Tiben, f'Wied il- Għajn minħabba li fil-preżent hemm bozza waħda biss li tinsab f'tarf it- triq?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninsab informat li din it-talba qed tiġi kkonsidrata flimkien ma' talbiet oħra simili.

WIED IL-GĦAJN: TRIQ IĊ-ĊERVJOLA - DWAL

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jara li titwaħħal bozza fi Triq iċ-Ċervjola, f'Wied il- Għajn, kantuniera ma' Triq it-Tiben, minħabba li dik li kien hemm qabel tneħħiet?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninsab informat li minflok il-bozza li kienet tneħħiet, twaħħlet waħda ġdida ma' bini fil-qrib u jirriżulta li hemm dawl adegwat.

WIED IL-GĦAJN: TRIQ IT-TIBEN - ASFALTAR

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid meta hu maħsub li ssir Triq it- Tiben ġewwa Wied il-Għajn minħabba l-istat ħażin u perikoluż li tinsab fih?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li l-awtorita' dwar it-trasport għadha kif ħarġet sejħiet għall-offerti biex isiru xogħlijiet fit-toroq San Ġwakkin, Artilieri u Triq l-Immakulata u x-xogħol fit-triq imsemmija mill- Onor. Interpellant isir iktar 'il quddiem.

ŻEJTUN: VILLA DE FREMAUX – INKJESTA MILL-MEPA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid jekk saritx jew hux qed issir inkjesta dwar il-permess li ngħata sabiex titwaqqa' l-faċċata ta' bini storiku li kien magħruf bħala Villa De Fremaux fi Triq Santa Katarina fiż-Żejtun u dan wara li fis-snin li għaddew kien inqered il-post minn ġewwa?

Jista' jpoġġi kopja ta' l-investigazzjoni fuq il-Mejda tal-Kamra?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi ma saretx inkjesta mill-MEPA dwar il-ħruġ ta` dan il-permess.

Il-MEPA talbet parir legali dwar dan il-każ u rriżulta skond dan il-parir li l-kummissjoni ta` l-iżvilupp aġixxiet fil- parametri tal-liġi u il-permess li nħareġ huwa wieħed validu.

WIED IL-GĦAJN – GĦASSA TAL-PULIZIJA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa fil-manutenzjoni u f'għamara ġdida ta' 'l hekk imsejħa għassa ta' Wied il-Għajn?

ONOR.

TONIO BORG: Kif diġa` spjegajt fit-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 38001, kemm ix-xogħol ta` manutenzjoni kif ukoll l-għamara f`dik li hija l- għassa tal-pulizija ta` Wied il-GĦajn sar kollu mill-membri stazzjonati fit- taqsima tat-trades tal-korp tal-pulizija stess.

GĦalhekk in-nefqa kienet dik tal-materjal użat sabiex inħadmet l-għamara u sabiex saret il- manutenzjoni.

WIED IL-GĦAJN - GĦASSA TAL-PULIZIJA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid jekk jaqbilx ma' dak li jsostni l-kunsill lokali ta' Wied il-Għajn u ma' dak li jgħidu r-residenti ta' l-istess lokal li 'l hekk imsejħa għassa tal-pulizija hija waħda antika u mhux tajba għaż- żminijiet tal-lum u mhux aċċessibbli la għall-anzjani u lanqas għall- persuni bi bżonnijiet speċjali?

Jekk jaqbel ma dan, jista' jgħid jekk hux qed jittieħdu passi jew hemmx il-ħsieb li jibni għassa tal-pulizija ġdida f'post ċentrali f'dan il-lokal?

ONOR.

TONIO BORG: Naħseb li l-Onor.

Interpellant jaqbel miegħi li huwa fatt magħruf li l-bini fejn hemm l-għassa tal-pulizija ta` Wied il-GĦajn huwa wieħed antik.

GĦaldaqstant kif diġa` spjegajt fit-tweġiba għall- mistoqsija parlamentari 38001, il-possibilita` illi l-għassa tal-pulizija traslokata għal post ieħor għadha qed tkun mistħarrġa, pero` dan jiddependi fuq meta jinstab post li jkun addattat sabiex jaqdi l-ħtiġijiet aħjar mill- għassa preżenti.

Sadanittant qed ikun maħsub kif jista` jitjieb l-aċċess għal din l-għassa.

AGRIKOLTURA U SAJD - MPJEGATI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm impjegati jaħdmu fil-ministeru?

Xi grad għandhom u x'funzjoni jaqdu?

Kemm hemm minnhom on loan?

Kemm hemm bil-kuntratt?

X'inhu s-salarju tagħhom?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li ta l-prim ministru għall-mistoqsija parlamentari 38415.

GĦAWDEX - IMPJEGATI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' il- Ministru tgħid kemm hemm impjegati jaħdmu fil-ministeru?

Xi grad għandhom u x'funzjoni jaqdu?

Kemm hemm minnhom on loan?

Kemm hemm bil-kuntratt?

X'inhu s-salarju tagħhom?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant ghat-twegiba li ta l-prim ministru ghall-mistoqsija parlamentari 38415.

SAĦĦA - IMPJEGATI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' il- Ministru jgħid kemm hemm impjegati jaħdmu fil-ministeru?

Xi grad għandhom u x'funzjoni jaqdu?

Kemm hemm minnhom on loan?

Kemm hemm bil-kuntratt?

X'inhu s-salarju tagħhom?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nirriferi lill-Onor.

ĠUSTIZZJA U GVERN LOKALI - IMPJEGATI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm impjegati jaħdmu fil-ministeru?

Xi grad għandhom u x'funzjoni jaqdu?

Kemm hemm minnhom on loan?

Kemm hemm bil-kuntratt?

X'inhu s-salarju tagħhom?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nirriferi lill-Onor.

AFFARIJIET BARRANIN - IMPJEGATI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm impjegati jaħdmu fil-ministeru?

Xi grad għandhom u x'funzjoni jaqdu?

Kemm hemm minnhom on loan?

Kemm hemm bil-kuntratt?

X'inhu s-salarju tagħhom?

ONOR.

JOE BORG: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li ta l- prim ministru għall-mistoqsija parlamentari 38415.

VAT FUQ ICT

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' il-Ministru jgħid x'inhi r-reazzjoni ta' l-istrutturi li jaqgħu taħt il-ministeru responsabbli mill-qasam ta' l-informatika għall- effetti tat-taxxa tal-VAT fuq is-settur, anke meta mqabbel ma pajjiżi oħra li jeżentaw is-settur mill-VAT u għalhekk huma iżjed kompetittivi, anke biex jiġbdu lejhom investiment ġdid?

ONOR.

AUSTIN GATT: Għalkemm il-mistoqsija ma' tispecifikax ghal liema prodotti jew servizzi qed jirriferi l-Onor.

Interpellant, ngharrfu illi permezz tad-direttiva 2002/38/EC, il-VAT fl-UE ma' tiġix imposta skond fejn jinħadem il-prodott jew servizz iżda skond fejn jiġi kkonsmat jew mixtri.

Għaldaqstant il-VAT ma' taffettwa bl-ebda mod il-kompetittivita ta' pajjiż fil-qasam ta' l-ICT.