MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 12 It-Tlieta, 17 ta' Novembru, 1998 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 12

It-Tlieta, 17 ta' Novembru, 1998

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.07 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tlieta, 17 ta' Novembru, 1998

WERREJ MINUTI 613

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 613

TQEGĦID TA' KARTI 617

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

RIŻOLUZZJONI DWAR ĦLASIJIET GĦAL ĦTEĠIJIET SPEĊJALI LIL KUNSILLI LOKALI 618

AĠĠORNAMENT 639

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 644

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 11 li saret fis-16 ta' Novembru, 1998 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

SAĦĦA - NURSING AIDES

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Billi l-grad ta' nursing aides qed jgħin bis-sħiħ biex itaffi l-pressjoni minn fuq in- nurses, jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li jiġu trained aktar personnel fix-xhur li ġejjin?

Jaħseb il-Ministru li billi l-livell ta' taħriġ ta' dawn in-nursing aides hu ta' ċertu livell, dan il-kors għandu jitkompla?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa): B'riżultat tal-ftehim mal- unions fl-1993, madwar 700 health assistant se jigu appuntati nursing aides.

Minbarra dan hemm 180 nursing aide li gew impjegati b'riżultat ta' sejħa għal applikazzjonijiet li dehret fil-Gazzetta tal-Gvern tat-28 t'Awissu, 1998.

Għaldaqstant in-numru totali ta' nursing aides jissodisfa l-ħteġijiet tad-divizjoni tas-saħħa u m'hemmx lok li jidħlu aktar nies f'dan il-grad.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

MARIO GALEA: Mr Speaker, naħseb li l-Ministru jaqbel miegħi li l- akbar sfida għal kull ministru tas-saħħa ġejja bla dubju ta' xejn min- nuqqas ta' nurses.

Għalhekk nixtieq nistaqsi x'inhi l-istrateġija li l- Ministru qed juża jew beħsiebu jadotta fil-konfront ta' din il-problema reali.

Għandi wkoll informazzjoni li l-gvern preċedenti kien beda arranġamenti, anke permezz ta' l-ambaxxati, biex jara jekk huwiex possibbli li jġib nurses mill-Filippini.

Xtaqt li l-Ministru jikkonferma jekk verament kienx hemm dawn il-kuntatti.

F'każ li r-risposta hija fl- affermattiv, x'beħsiebu jagħmel il-gvern fuq il-possibbilta` li jġib aktar nurses minn barra?

MR SPEAKER: Il-Ministru Deguara.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Sur President, x'nifhmu biha eżattament meta ngħidu li hawn nuqqas ta' nurses?

Sfortunatament din id-diċerija issa ilna sejrin biha s-snin u kważi kważi kulħadd sar jemminha mingħajr ma jistaqsi jekk verament hemmx dan in-nuqqas.

Naħseb li kulħadd jaf li kienet ittieħdet id-deċiżjoni li kemm jista' jkun in-nurses jagħmlu biss dawk li strettament huma nursing duties, u xogħol ieħor li m'għandux x'jaqsam ma' nursing isir minn nies oħra, li żgur m'għandhomx bżonn livell ta' speċjalizzazzjoni bħalma għandhom in-nurses.

Nafu wkoll li gvern wara l-ieħor kien beda proċess biex kemm jista' jkun iħajjar aktar studenti jidħlu għall-kors tan-nursing u ġew introdotti diversi inċentivi, wieħed minnhom l-istipendju.

L-aħħar amministrazzjoni kompliet bl-użanza ta' l-amministrazzjoni preċedenti li tagħmel kampanji edukattivi fl-iskejjel u fuq il-mezzi tax-xandir biex tħajjar iktar żgħażagħ jidħlu għall-karriera tan-nursing.

Kienu saru wkoll openings għal promozzjonijiet fil-qasam tan-nursing u ovvjament dan kien ukoll strumentali biex jattira aktar nies jidħlu f'din il-professjoni.

Pero' kif għidt qabel naħseb li wieħed irid jiċċara daqsxejn x'irridu nfissru meta ngħidu li għandna nuqqas ta' nurses.

Per eżempju, f'dawn l-aħħar tliet snin sar eżerċizzju fejn ġiet studjata s-sitwazzjoni tan-nurses ġewwa l- Isptar Boffa u l-Isptar Monte Carmeli, u jien informat li fit-tnejn instab li mhux biss m'hemmx nuqqas ta' nurses imma attwalment hemm nurses żejda.

Niftakar ukoll li fl-1995/96 l-amministrazzjoni preċedenti kienet ġabet madwar 50 nurse, prinċiparjament mill-Ingilterra, li l-biċċa l-kbira tagħhom kienu nurses speċjalizzati.

Dawn ġew għal perjodu ta' sentejn biex joffru l-possibbilta` lil nurses mhux speċjalizzati Maltin jitilgħu jispeċjalizzaw barra minn Malta.

Ovvjament in-nurses speċjalizzati ġew f'areas fejn kellna nuqqas sewwa ta' trained personnel, li ovvjament kienu theatre nurses u ITU nurses.

Issa jien informat li minn dawn in-nurses kważi ma baqa' ħadd illum.

Pero', kif għidt qabel, l-eżerċizzju li qegħdin nagħmlu hu proprju li n- nurses ikunu dettaljati li jagħmlu nursing duties biss.

Għalhekk ovvjament, kif hawn fir-risposta għal din id-domanda, illum għandna numru sostanzjali ta' nursing aides li proprju qegħdin biex jagħmlu n-non-nursing duties.

Kienu ddaħħlu wkoll numru sostanzjali ta' ward clerks biex kemm jista' jkun inaqqsu wkoll ix-xogħol klerikali minn fuq in-nurses.

Naħseb li pass ieħor importanti li qiegħda tkompli bih l-amministrazzjoni preżenti huwa li nifirxu iktar is-sistemi tat-teknoloġija moderna permezz tal-computer biex ultimament naslu sabiex il-wards u s-swali jitħaddmu fuq sistema paperless, fejn ħafna mill-investigazzjonijiet ma jkollhomx għalfejn jimtlew.

Biss, Sur President, xorta għad hemm numru ta' nurses li fl-opinjoni ta' ħafna nies m'humiex deployed tajjeb biżżejjed.

Nista' nirriferi għal ħafna każi.

Per eżempju, wara mistoqsija parlamentari ta' l-Onor.

Marie Louise Coleiro, sibt li fiċ-ċentru tas-saħħa ta' Ħal Qormi hemm tmien nurses iżjed milli jitlob il-complement.

Għalhekk ovvjament qiegħed jerġa' jsir dan l- eżerċizzju għaliex jien informat li ħafna drabi fil-health centre ta' Ħal Qormi ssib żewġ pazjenti li jkunu qegħdin fit-treatment room imdawrin b'sitt nurses jew tmienja, li ovvjament huwa ħela ta' riżorsi.

Irridu wkoll il-koperazzjoni tal-unions għaliex qegħdin nipprovaw nintroduċu wkoll sistema ta' flexitime.

Naħseb li n-nurses iridu jifhmu wkoll is-sitwazzjoni għax kien hemm inċident fl-ispinal unit fejn ma kienx hemm xogħol xi jsir u, meta n-nurses ta' dik is-sala ġew dettaljati biex jgħinu nurses f'sala oħra minħabba li kien hemm nuqqas, jien informat li dawn irrifjutaw.

In-nurses iridu jifhmu l-bżonn li għal ħin limitat ħafna jiċċaqalqu minn sala għal oħra.

Hemm imbagħad sistemi oħrajn li rridu ndaħħlu, Sur President.

Nista' ngħid li sal-lum in-numru ta' nurses ġewwa sala huwa pjuttost fiss.

Allura f'dak li huwa complement ma tagħmilx differenza bejn is-swali tal-kirurġija, fejn ikunu qegħdin isiru l-operazzjonijiet - per eżempju, ġewwa St Luke's għandna swali fejn ġieli jkollok tliet konsulenti joperaw fl-istess ġurnata u l-pazjenti kollha tagħhom ikunu mill-istess sala - u s- swali l-oħra fejn ma jkunux għaddejjin operazzjonijiet.

Irridu naslu għal sistema li dawk is-swali fejn ikun qed isir numru kbir ta' operazzjonijiet f'dik il-ġurnata jkunu jistgħu jissellfu nurses minn swali oħra għal dik il- ġurnata.

Dawn huma kollha metodi ta' kif nistgħu naslu biex verament ikollna numru suffiċjenti ta' nurses.

Nista' ngħid ukoll li dan l-exercise dwar id-deployment tan-nurses se jibda jsir ukoll fl-isptar ta' Għawdex u fl-isptar San Luqa wara li sar l- eżerċizzju ġewwa l-Isptar Boffa u l-Isptar Monte Carmeli.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ALFRED SANT (Kap ta' l-Oppożizzjoni): Jista' l-Ministru, jekk jogħġbu, jagħtina r-raġunijiet tekniċi u professjonali għaliex ġie kkanċellat il-kuntratt tad-designers fuq l-isptar ta' Tal-Qroqq?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Kif għidna diġa', il-gvern qiegħed jara l- interessi tal-pajjiż u qiegħed jieħu stock tas-sitwazzjoni.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Imma f'dan il-kontest, Sur President, jista' jekk jogħġbu l-Ministru jispjega eżattament għaliex id-deċiżjoni diġa' ttieħdet?

Qed nagħmel din id-domanda sabiex dan il-parlament u l-poplu jkunu jafu r- raġunijiet u l-kriterji li fuqhom il-gvern preżenti wasal biex ikkanċella l- kuntratt.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nitlob lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni jagħmel id- domanda bil-miktub - peress li m'għandhiex x'taqsam mad-domanda oriġinali - ħalli nkun nista' nagħtih risposta.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Ma jidhirlux il-Ministru li l-mistoqsija li qed nagħmel hija ta' interess nazzjonali immedjat, li ċertament huwa importanti li l-pajjiż ikun jafha, li ċertament hu jaf ir-raġunijiet li fuqhom ittieħdet id-deċiżjoni, u għalhekk huwa fl-interess nazzjonali li ma joqgħodx bil-qiegħda fuq il-proċeduri imma jagħti risposta franka, sinċiera u trasparenti lil dan il-parlament?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nassigura lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni li d- deċiżjoni ttieħdet fl-aħjar interess tal-poplu Malti u tas-servizz Malti u, kif għidtlu, inkun nista' nirrispondi iktar fid-dettall jekk jagħmilli d- domanda bil-miktub.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Jista' għallinqas il-Ministru jikkonfermalna li hu kien imdaħħal fid-deċiżjonijiet li ttieħdu u li jaf x'inhuma dawn ir- raġunijiet u li kieku jrid jista' jagħtihomlna issa?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: M'għandi xejn xi nżid mar-risposta li diġa' tajt.

MR SPEAKER: L-Onor.

Michael Bonnici, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Il-Ministru għadu kif qal li wara r-redeployment li sar m'għadux jinħass dak il-bżonn kbir għal iktar nurses li kien hemm xi ftit taż-żmien ilu.

Madanakollu l-Ministru ma jaħsibx li għandhom jibdew jiġu trained nurses, nursing aides u staff ieħor biex ilaħħqu mad-domanda li jista' jkun hemm meta jiftaħ l-isptar il-ġdid?

Huwa veru li xi wħud minn dawk li llum qed jaħdmu fl-Isptar San Luqa se jmorru hemmhekk, imma naħseb li xorta se jkun hemm bżonn ta' iktar medical u paramedical staff.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Mr Speaker, l-ewwelnett irrid ngħid li jien m'għidtx li llum qegħdin nissodisfaw id-domanda kollha għan-nurses.

Fil- fatt id-drive biex jiġu recruited aktar nies fis-servizz għadha għaddejja bl-istess ritmu; u allura qatt ma nistgħu ngħidu li għandna nurses żejda.

Biss jien naħseb li wieħed irid iżomm f'moħħu wkoll numru ta' fatturi, fosthom li kull sena jkun hemm grupp ta' nurses li jaslu biex jirtiraw u mill-banda l-oħra jkollna wkoll steady supply ta' nurses ġodda.

Ma ninsewx ukoll li llum qed nitilqu mill-konċett ta' nurse ġenerali, bħalma qed jiġri fil-kamp mediku kollu, u qegħdin immorru iktar lejn il- funzjoni ta' nurses speċjalizzati.

Illum għandek units ġewwa l-isptar fejn in-nurses huma speċjalizzati - għaliex ikunu ħadu training partikolari u ħafna drabi jkunu ntbagħtu barra - u allura ovvjament ma jkunux jistgħu jiġu deployed fejn ġie ġie.

Issa wieħed irid jiftakar ukoll li l-amministrazzjoni preżenti hija kommessa li l-isptar il-ġdid ikun wieħed akut.

Meta se nitilgħu bis- servizzi kollha ġewwa l-isptar il-ġdid, ovvjament in-numru ta' nursing aides u n-numru ta' servizzi ġewwa l-Isptar San Luqa jonsqu drastikament.

Kif diġa' għidt, in-numru ta' nursing aides ilaħħaq għal madwar 700 - u għandna 180 oħra li applikaw għall-call li saret fit-28 ta' Awissu - u wisq nemmen li qabel ma nintrabtu biex ikollna aktar nursing aides irridu verament nieħdu stock tas-sitwazzjoni.

Aħna nafu li llum għandna popolazzjoni li qiegħda dejjem tgħix aktar, pero' ħafna mill-bżonnijiet li jkollhom dawn il-persuni ma jkunux bilfors iridu jagħmluhom nurses kwalifikati u għalhekk dawn in-nursing aides ikunu jistgħu jimlew dik in- niċċa ġewwa s-servizz.

Wieħed irid jara wkoll li, kif għidt, isib sistemi oħrajn fejn verament in-nurses ma jitħallewx jaħlu ħin f'xogħol li m'huwiex tagħhom.

Illum qegħdin naħdmu fuq sistemi ta' paperless wards u paperless hospital.

Illum hemm sistemi biex fejn jidħlu r-riżultati tad-demm nitilqu mill-prattika preżenti fejn ħafna drabi nurse trid toqgħod tiġri bil-flixkun tad-demm jew inkella ġġib l-X-rays.

Illum hawn sistemi ta' X-rays fejn lanqas ikollok karta ta' l-X-ray għax kollox isir b'imaging; jiġifieri tibgħat lill- pazjent jieħu r-ritratt, film ma joħroġ qatt, pero' waqt li jkun qed jittieħed l-X-ray il-konsulent ġewwa l-out-patients ikun jista' jarah u kollox jaqa' fuq sistema komputerizzata.

Sur President, ċertament li jridu jispiċċaw is-sistemi li għandna llum ta' files manwali, fejn in-nurses jaħlu ħafna żmien biex isibuhom, jaħlu ħafna żmien ukoll biex idaħħlu r-riżultati li jkunu ttieħdu ġewwa l-files ta' kull pazjent u jiġi evitat ukoll li ħafna drabi n-nurses jiġru biex jaraw meta se jittieħed l-X-ray u meta se jitla' l-X-ray.

Meta jkollna sistema komputerizzata l-appuntament jista' jsir mill-out-patients stess, jingħata appuntament min-naħa ta' l-X-rays għall-out-patients u allura x- xogħol jitnaqqas drastikament.

Imbagħad meta l-pazjent imur l-isptar għall- follow-up m'għandekx aktar ġiri ta' files u ħaġa jew oħra iżda kemm iddaħħal l-ID card number tal-pazjent u fuq l-iscreen titla' kemm l-istorja komputerizzata tal-pazjent kif ukoll jitilgħu l-X-rays.

Jien informat li delegazzjoni mid-dipartiment tas-saħħa diġa' marret tara din is-sistema taħdem.

Din hija sistema sofistikata ħafna, sistema li hija għalja wkoll għaliex tqum ma' l-Lm4 miljun, pero' hija sistema li tat riżultati barra minn Malta u ovvjament possibbli tagħti riżultati hawn Malta wkoll.

Forsi f'dan l-aspett aħna ftit fortunati, fis-sens li anke fejn qiegħda titħaddem, din għadha titħaddem fuq bażi sperimentali u nisperaw li sakemm niġu biex nadottaw dawn is-sistemi aħna, ikunu żviluppaw aktar fis-sofistikazzjoni tagħhom u ovvjament ikun tbaxxa l-livell tat- training li jkollok bżonn biex tidħol fihom.

Il-Ħamis li ġej se tiġi launched is-sistema tal-PAS ġewwa l-out-patients tagħna, fejn l-appuntamenti se jibdew għall-ewwel darba jingħataw b'sistema ta' computer.

Jiġifieri qegħdin nistennew li mhux biss kull pazjent jingħata ħin fejn ikun jista' jattendi u jinqeda mill-ewwel, pero' jitnaqqsu l-abbużi preżenti ta' sistemi li jitħaddmu manwalment u li diffiċli żżomm kontroll fuqhom.

MR SPEAKER: L-Onor.

Michael Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Forsi ta' min wieħed jiċċara li l-ebda foreign office ma kien ikkuntattjat biex jiġu nurses minn barra minn Malta.

Dan issemma fil-mistoqsija, mhux fir-risposta tal-Ministru.

Issa nixtieq nagħmel żewġ mistoqsijiet żgħar.

Fil-manpower plan li kien maħdum fi żmien gvern preċedenti Laburista, kien hemm il-ħsieb li jsir retraining għall-health assistants li kien baqa'.

Issa jien nixtieq inkun naf jekk għadx hemm il-ħsieb li dan ir- retraining jingħata ħalli l-health assistants li hemm fil-preżent isir użu minnhom aħjar.

It-tieni mistoqsija hija jekk is-sistema ta' computers li għandna ġewwa l- isptar San Luqa tiflaħx tieħu l-visual images ħalli jsiru ċerti żviluppi li tkellem fuqhom l-Ministru.

Fil-fatt jien kont diġa' rajt il-wirja kif jistgħu jsiru peress li diġa' qed isiru f'ċerti sptarijiet ġewwa l-Irlanda.

MR SPEAKER: Il-Ministru. .

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-ewwelnett irrid ngħid li ma saru l-ebda kuntatti ma' ambaxxati barranin u jien ma semmejtx li saru l-kuntatti.

Fil-fatt kulma hemm hija korrispondenza, li pjuttost naħseb li kienet talludi għal xi laqgħa li l-ministru ta' qabli kellu ma' wieħed mill-ambaxxaturi Maltin.

Ovvjament dan l-ambaxxatur offra jistax jagħti l-għajnuna tiegħu għax kien kellmu l-Ambaxxatur tal-Filippini u qallu - mhux lilek imma lill-ambaxxatur Malti - li hemm xi nurses Filippini li huma interessati jiġu jaħdmu Malta, nurses speċjalizzati li l-kwalifiki tagħhom huma rikonoxxuti fl-Ingilterra.

Pero' nikkonferma li kuntatti formali ma sarux u jien m'għidtx hekk.

Dwar it-tieni domanda li għamel l-Onor.

Farrugia, jien informat li hemm il-ħsieb li dawn il-gruppi ta' nies jiġu trained bħala flebotomisti, jew bħala dental chair child assistants, CSSD, physiotherapy aides jew occupational therapy aides.

Rigward is-sistema komputerizzata ma nistax nagħtik dettalji għaliex ma nafx u ma nifhimx.

Pero' naħseb li fejn aħna qegħdin nintroduċu l-aħħar teknoloġija tal-computer, ma narax li se tkun xi ħaġa diffiċli biex din is- sistema tiġi linked u taħdem fis-servizz pubbliku wkoll.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet issa għadda.

Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru Louis Galea.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni): Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista li turi n-numru ta' intervisti li saru mal-Prim Ministru, Ministri, Kap ta' l-Oppożizzjoni u membri tal-Grupp Parlamentari Laburista fl-aħbarijiet tat-8.00 p.m. tal-Public Broadcasting Services bejn il-5 ta' Settembru u s-27 ta' Ottubru 1998, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 114;

Tagħrif dwar trasferimenti li saru lil ħaddiema fid-dikasteru li għalih hu responsabbli l-Ministru ta' l-Edukazzjoni bejn Settembru u Novembru 1998, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 809;

Lista ta' studenti universitarji maqsuma skond kull lokalita' għas- sena 1998/99, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 1033;

Lista li turi l-għadd ta' liċenzji ġodda għal televiżjonijiet tal- kulur li nħarġu bejn Jannar 1996 u Ottubru 1998, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 1207; u

Kopja tas-sillabu tal-klassijiet 4, 5 u 6 ta' l-iskejjel primarji, maħruġ f'Settembru 1997, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru1320.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Bonnici.

ONOR.

JOSEF BONNICI (Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja tal-kuntratt iffirmat fil-31 ta' Lulju 1998 bejn il- Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma u s-Sur Mario Azzopardi bħala chief internal auditor tal-kumpannija, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 1064.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern): Mr Speaker, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Rapport annwali ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar għas-sena 1998;

Tabella li turi l-għadd ta' vetturi rapportati misruqa lill-Pulizija bejn l-1 ta' Jannar 1994 u t-30 ta' Settembru 1998, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 67;

Tagħrif dwar sejbiet ta' droga mill-Pulizija bejn l-1994 u Ottubru 1998, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 69; u

Tabella li turi l-għadd ta' kolliżjonijiet tat-traffiku rapportati lill-Pulizija bejn l-1988 u l-1998, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 72.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

RIŻOLUZZJONI DWAR ĦLASIJIET GĦAL ĦTEĠIJIET SPEĊJALI LIL KUNSILLI LOKALI

Ikompli mis-16 ta' Novembru, 1998.

MR SPEAKER: Aktar rimarki?

L-Onor.

Edwin Vassallo.

ONOR.

EDWIN VASSALLO (Segretarju Parlamentari): Mr Speaker, għandna quddiemna riżoluzzjoni rigward il-fondi għal ħteġijiet speċjali tal- kunsilli lokali.

Dawn huma fondi speċjali maħsuba biex jipprovdu lil kunsilli b'fondi oħra sabiex nikkorreġu xi żbilanċi bejn lokalita' u oħra.

Nafu li l-liġi li waqqfet il-kunsilli lokali għandha l-formula kif tqassam il-fondi lil kull kunsill lokali.

Iżda, minħabba l-karattru differenti ta' l-ibliet u l-irħula hemm differenzi li joħolqu żbilanċi, li l-formula kif preskritta mil-liġi dwar il-kunsilli lokali ma tagħrafhomx.

Dawn l- iżbilanċi joħorġu mill-karattru tal-belt jew raħal, mill-attivita' li tkun għaddejja f'dik il-lokalita' jew inkella minħabba l-firxa tal-lokalita`.

L- iżbilanċi jinħolqu wkoll minn żmien għall-ieħor skond l-iżvilupp li jkun qiegħed isir f'lokalita' partikolari.

Sur President, dan kollu qed ngħidu ħalli nifhmu l-ħtieġa ta' dawn il-fondi speċjali biex il-kunsilli lokali jkunu jistgħu jlaħħqu mad-domanda u l-ħteġijiet tad-diversi komunitajiet.

Hawnhekk irrid nagħmel rimarka pożittiva rigward is-suġġeriment li għadda s- Segretarju Parlamentari l-bieraħ meta qal li dan id-dibattitu għandu jkun immirat biex niddiskutu modi ġodda ta' finanzjament.

Huwa f'waqtu li fil-bidu ta' din il-leġislatura nsibu spazju u ħin biex niddiskutu l- finanzjament tal-kunsilli lokali, liema eżerċizzju fl-aħħar mill-aħħar isaħħaħ il-ħidma tagħhom.

Jekk ma nifhmux il-ħtieġa tal-politika lokali fil- komunitajiet tagħna nitilfu kull direzzjoni f'dan id-dibattitu.

Aħna lkoll naqblu u naċċettaw il-prinċipju tal-kunsilli lokali - u bid-deċiżjoni li issa wasal biex jieħu l-Partit Laburista jidher li se jkun hemm żvilupp interessanti għaliex qegħdin naraw li issa ż-żewġ partiti politiċi ewlenin se joffru l-involviment tagħhom bis-sħiħ - iżda filwaqt li fil-prinċipju naqblu dwar l-eżistenza tal-kunsilli lokali, mid-dibattitu li kellna s'issa jidher li għadna ftit 'il bogħod biex naqblu dwar kif irridu naslu biex il- kunsilli jkunu effettivi.

L-ewwelnett irridu naraw xi jfissru għalina l- kunsilli lokali u nispjegaw x'għodda qegħdin naraw fihom.

Il-verita' hi li għal dawn l-aħħar sentejn il-kunsilli lokali kellhom Lm1 miljun inqas kull sena fil-budget u llum l-Oppożizzjoni Laburista qed tipprova tiġġustifika dawk id-deċiżjonijiet li ħadet meta kienet fil-gvern billi tgħid li riedet tagħmel eżerċizzju ta' value for money.

Fil-veru sens tal-kelma riedet tagħmel iżjed b'inqas u allura riedet li l-kunsilli lokali jispiċċaw iktar bi rwol konsultattiv milli bi rwol eżekuttiv fid- deċiżjonijiet li jittieħdu.

F'dan id-dibattitu rridu niftakru f'liema sitwazzjoni finanzjarja qegħdin illum il-kunsilli lokali għax kien hemm kunsilli li lanqas kellhom flus biżżejjed biex ikomplu ċerti proġetti jew inkella jiffinanzjaw kuntratti l-iżjed bżonnjużi.

Pero' filwaqt li n- nuqqas ta' finanzi waddab lill-kunsilli lokali lura fil-qadi ta' dmirijiethom, ir-responsabbiltajiet tagħhom baqgħu jiżdiedu.

Sur President, meta fil-kapaċita` tiegħi bħala segretarju parlamentari fil-ministeru għas-servizzi ekonomiċi niltaqa' mal-kunsilli lokali, ninduna kemm filwaqt li l-gvern kien naqqas il-finanzjamanet tal-kunsilli lokali r- responsabbiltajiet tagħhom baqgħu dejjem jiżdiedu.

Illum il-kunsilli lokali qegħdin jieħdu deċiżjonijiet li jmorru ferm iżjed 'il bogħod mir- responsabbiltajiet li fil-bidu kienu mitluba jaqdu.

Illum m'għadhomx jieħdu ħsieb biss it-toroq jew il-bankini imma anke diversi ħteġijiet importanti.

Iżda minn dak li ntqal il-bieraħ min-naħa ta' l-oppożizzjoni, f'dan id-dibattitu stajna naraw id-differenza li teżisti bejn iż-żewġ naħat fil-mod kif jaħsbu dwar il-finanzjament u l-poteri li għandu jkollhom il- kunsilli lokali.

Per eżempju, l-Onor.

Mangion qal li aktar ma tiddelega lil kunsilli lokali, aktar trid tagħtihom flus.

Qal ukoll li m'għandniex nitkellmu dwar id-devoluzzjoni tal-poter sempliċement biex inkunu għidna xi ħaġa.

Jiena persważ li meta s-segretarju parlamentari responsabbli mill-kunsilli lokali qal li jenħtieġ li niddelegaw aktar poteri lil kunsilli lokali, kien qed jgħid hekk għaliex huwa jappartjeni għall-gvern li bil-fatti jifhem li jekk niddelegaw aktar poteri lil kunsilli lokali nkunu qegħdin nagħtuhom l- opportunita` biex iwieġbu għal aktar ħteġijiet fil-komunita' tagħhom.

Fl- idea tiegħi nkunu qegħdin niżbaljaw bil-kbir bħala gvern ċentrali li nżommu lura din il-forza politka lokali jekk lill-kunsilli ma nagħtuhomx il-fondi meħtieġa biex jirrispondu għall-isfidi li għandhom quddiemhom.

Naturalment irridu naraw ukoll li dawn il-flus li se nagħtuhom jintnefqu bl-aħjar mod possibbli u jissarrfu f'xogħol meħtieġ.

Li huwa żgur huwa li l-gvern qed jgħid li jrid ikompli jgħin lill-kunsilli lokali iwieġbu għal ħteġijiet tal-komunita` u allura tajjeb li ntejbu l-metodi kif nistgħu niffinanzjawhom.

Sur President, permezz ta' dawn l-aħħar żewġ budgets, il-Partit Laburista fil-gvern ta prova li l-kunsilli lokali kien qed jarahom spiża żejda u bit- tnaqqis tal-finanzjament ried jirriduċihom għal managers - kien jaħseb li jekk jiċċentralizza n-nefqa seta' jkollu aktar value for money - għax ried li l-kunsilli lokali jkollhom biss rwol konsultattiv.

Fil-fatt il-programm elettorali tal-Partit Laburista għall-elezzjoni ta' l-1996 kien jgħid hekk:

"Il-kunsilli għandu jkollhom funzjonijiet konsultattivi fir-rigward ta' proġetti u inizjattivi li jittieħdu mill-gvern ċentrali - jew mill- aġenti tiegħu - jew mis-settur privat, fejn ikun hemm proġetti u inizjattivi li jolqtu l-lokalita` tagħhom.

Għal din ir-raġuni wkoll il-kunsilli lokali jingħataw rappreżentanza fuq bord tal- korporazzjonijiet statali li jipprovdu servizzi essenzjali. "

Meta taqra dan id-diskors jinstema' sabiħ pero' r-realta` ta' l-esperjenza li għixna f'dawn l-aħħar sentejn - u ż-żewġ naħat nistgħu nitgħallmu minnha - ma kenitx tikkorrispondi għal dak li ntqal jew dak li ġie mwiegħed.

Fil- fatt meta l-Gvern Laburista poġġa kunsilliera fuq il-boards ta' l-Enemalta, tal-Water Services Corporation u ta' korporazzjonijiet oħra, ma kienx ifisser li l-kunsilli lokali ngħataw rwol deċiżiv.

Żgur li ma kienx ifisser l-istess ħsieb li esprima l-Onor.

Gatt meta qal li xogħol li għandu x'jaqsam ma' l-Enemalta, bħalma huwa d-dwal tat-toroq, se niddelegawh lill- kunsill lokali.

Il-verita' hi li tul l-aħħar sentejn kellna esperjenza bil- maqlub ta' dan u l-kunsilli lokali kellhom biss rwol konsultattiv.

Id-dokument "Biex Insaħħu l-Valuri tal-Komunita`" kien jgħid ukoll li m'għandux ikun hemm dupplikazzjoni jew ħela ta' riżorsi bejn il-gvern ċentrali u l-kunsilli lokali.

Jien ngħid li hekk għandu jkun pero' dak l- eżerċizzju taħt il-Partit Laburista fil-gvern ma rnexxiex.

Kellna eżerċizzju ta' secondment ta' ħaddiema li fil-ħsieb seta' kien tajjeb pero' fil-prattika ma ħadimx għax lill-kunsilli lokali rriduċejniehom għal mgħallmin ta' grupp ta' ħaddiema li l-gvern ma riedx iżomm miegħu.

Fil- prinċipju wieħed malajr jaqbel li jingħata grupp ta' ħaddiema lil kunsilli lokali pero' meta naraw ir-riżultat ta' dik l-esperjenza nsibu li għandna x'nitgħallmu biex ma nirrepetux l-istess żbalji.

Hemm bżonn naraw kif nistgħu naslu b'metodi ġodda biex veru ma jkollniex ħaddiema tal-kunsilli lokali li jagħmlu l-istess xogħol li suppost jagħmel il-gvern ċentrali.

Inkunu nistgħu niffrankaw il-flus jekk aħna nkunu kapaċi nikkordinaw flimkien biex fejn hu l-poter tal-kunsilli lokali li jagħmlu ċertu xogħol jieħdu ħsieb jagħmluh huma.

Mr Speaker, kellna l-esperjenza tal-proġett ta' Buġibba fejn il-ħsieb li niżviluppawh b'mod mgħaġġel kien tajjeb pero' mbagħad indunajna li bdejna nagħmlu l-istess żbalji li konna nikkritikaw lil kunsilli lokali għalihom.

Il-gvern ċentrali ma bediex ilaħħaq mal-budget li kellu biex jonora dak il- kuntratt u proġett li kellu jiswa Lm1.5 miljun spiċċa ġie jiswa Lm2.5miljun.

Smajna ħafna stejjer fuq kunsilli lokali għaliex il-kontijiet tagħhom ma bbilanċjawx.

Ngħid għalija ma konniex daqshekk puri biex niskandalizzaw rwieħna għax kunsill lokali ikun għamel proġett li spiċċa jiswa iktar minn kemm kien maħsub.

Fil-fatt hekk ġara f'dak li għandu x'jaqsam mal-proġett ta' Bugibba, fejn il-gvern żvija b'Lm1 miljun, jekk mhux b'iktar ukoll.

Kif qal l-Onor.

Gatt il-gvern żvija wkoll fil-prinċipju meta ddeċieda - kienet deċiżjoni tal-kabinett - li jaqsam il-komunita` ta' San Pawl il- Baħar biex parti tkun taħt ir-responsabbilta` tal-kunsill lokali u l-parti l-oħra tkun ir-responsabbilta` tal-Buġibba action committee.

Dan żgur ma kienx se jkun eżerċizzju tajjeb biex nieħdu l-value for money.

Qed insemmi dawn iż-żewġ esperjenzi biex anke aħna li qegħdin fil-gvern nitgħallmu minnhom u ma nerġgħux nagħmlu dawk l-iżbalji.

U issa li l- Partit Laburista ddeċieda li jieħu sehem fl-iżvilupp tal-politika lokali, għandna naħdmu biex il-kunsill lokali jkun awtonomu u jkun jista' jieħu d- deċiżjonijiet hu.

Mr Speaker, meta tħares lura tara n-nuqqas ta' viżjoni li kien hemm meta l-gvern ċentrali spiċċa jagħmel ix-xogħol li suppost kien fir- responsabbilta` tal-kunsilli lokali, bħalma huwa xogħol fuq il-bankini.

Ikun hemm proġetti fejn kunsill lokali bilfors irid jaħdem flimkien mal- gvern ċentrali, bħalma qed jaħdem bħalissa l-Onor.

Zammit Dimech, biex żona tkun tista' tiġi embellished.

Dan irid isir mhux b'konsultazzjoni biss imma verament id f'id ma' l-istess kunsill lokali, u mhux jiġi kważi mwarrab għal kollox il-kunsill lokali.

Il-verita' hi li għal dawn l-aħħar sentejn kellna kunsilli lokali li ma kenux involuti fil-konsultazzjoni li kienet meħtieġa biex ikollna suċċess fi proġetti ta' natura kapitali.

Xi drabi fuq bord ta' konsultazzjoni kien ikun hemm membru wieħed biex jirrappreżenta kunsill lokali u iktar kien ikun hemm lukandiera.

Dan mhux il-mod kif irridu niżviluppaw din l-esperjenza ta' politika lokali.

Għalhekk kellna kunsilliera li kitbu f'gazzetti fejn qalu li jixtiequ li l- Awtorita` ta' l-Ippjanar timxi mal-kunsilli lokali kif imxiet mal-gvern fir- rigward tal-proġett ta' Buġibba.

Mingħajr ma nsemmi lil ħadd - għax jien ma rridx naqbad polemiki imma rridu naraw kif se nitgħallmu minn din l- esperjenza - se nikkwota dak li ntqal:

"Meta nisimgħu bil-mirakli li l-awtorita` għamlet f'Buġibba f'erbat'ijiem, ħadd ma jlumni jekk ngħid li bi dritt nistenna miraklu għal kull erba' xhur."

Esperjenzi bħal dawn żgur m'għamlulhomx ġid lil kunsilli lokali.

Irridu nitkellmu bis-serjeta`u ngħarblu x'għamel u x' ma għamilx ġid lil kunsilli lokali.

Illum qed niddiskutu l-finanzjament tal-politka lokali u rridu nifhmu li minn hawn jiddependi l-iżvilupp li jeħtieġ isir fil-komunitajiet tagħna.

Il- kunsilli lokali huma l-għodda li bihom nistgħu nagħmlu ġid lill-poplu tagħna kif għandna d-dover li nagħmlu hawnhekk.

M'għandniex ninqdew bil- kunsilli lokali biex nużawhom bħala ballun mil-lemin għax-xellug ta' din il- Kamra.

Nuru wkoll nuqqas ta' responsabbilta` meta niktbu jew nitkellmu mod u mbagħad fir-realta` nkunu qed nagħmlu mod ieħor.

Dan id-dibattitu huwa prova ta' x'irridu mill-kunsilli lokali.

U għal min qed jismagħna, dan id- dibattitu huwa rigward il-finanzjament tal-kunsilli lokali sabiex il- komunitajiet tagħna jkunu jistgħu jiżviluppaw u dan ħadd ma jista' jasal li jwettqu daqskemm jistgħu jwettquh il-kunsilli lokali.

U j'Alla ż-żewġ naħat tal-Kamra jaċċettaw dan il-prinċipju.

Mr Speaker, mhux sewwa li xi drabi jkun hemm dipartimenti li jagħmlu l- ħajja diffiċli għal kunsilli lokali.

Hawn mhux qed nirriferi biss għall- aħħar sentejn imma anke għal meta konna aħna fil-gvern u forsi anke issa.

Jista' jkun li għandna nies f'ċerti karigi li għadhom ma fehmux li jridu jaħdmu flimkien mal-kunsilli lokali.

Xi drabi, meta nħares lejn ħafna awtoritajiet u bordijiet li waqqafna, inklużi l-kunsilli lokali, ngħid li f'dan il-pajjiż inserrħu moħħna għax ngħaddu liġi minn hawnhekk li tkun bi skop tajjeb pero' mbagħad nitilquha għal għajnha.

Jien nittama li dan ma jsirx fil-każ tal-kunsilli lokali għax kellna bordijiet, entitajiet u organizzazzjonijiet oħra, li għadhom mwaqqfa sal-lum, li tajniehom il-ħajja permezz ta' liġi u mbagħad abbandunajniehom u dfinna lil ħaddiema jaħdmu fihom.

U lill-kunsilli lokali ngħidilhom: Tidfnux lilkom infuskom, tingħalqux fil-burokrazija li teżisti f'ċerti dipartimenti tal-gvern imma araw li tkunu ta' eżempju għal ħaddieħor li għandu użanzi antikwati.

Lid- dipartiment responsabbli mill-kunsilli lokali ngħidlu biex ma jadottax dawn l-użanzi antikwati.

Irridu nidderieġu lil kunsilli lokali biex ikunu innovattivi fil-mod kif huma jaħdmu u jiffinanzjaw il-proġetti li jridu jagħmlu.

Il-liġi li għandna tirrestrinġi lil kunsilli lokali għax kien hemm direzzjoni burokratika wisq - ħalli ma ngħidx negattiva - mid- dipartimenti tal-gvern.

Fil-kunsilli lokali għandna l-isbaħ eżempju tal- volontarjat

Sur President, jien nemmen li jekk il-kunsilli lokali jibqgħu fuq bażi volontarja - għalkemm diffiċli li wieħed jifhimha din għax illum kollox ifisser flus u kollox jiswa daqskemm taqla' flus fil-ħajja u allura li inti taħdem fil-volontarjat fil-kunsilli lokali b'responsabbilta` politika tfisser bluha – ikun ifisser li għandna mod kif inti tista' tagħmel il-ġid b'sens ċiviku u b'sens ta' responsabbilta`.

Jien nemmen ħafna li dan is- sens ta' volontarjat jgħin biex inti jkollok stand morali meta titkellem quddiem il-poplu.

Għax appena kunsillier jibda jitħallas malajr il-poplu jibda jidħollu s-suspett u anke jkun iktar demanding.

U lanqas irridu norbtu s-suċċess ta' din l-esperjenza mal-paga u mas-salarju li nkunu rridu nibdew nagħtu lil kunsillier.

Forsi jkun hawn min jgħidli li s-sindku għandu s-salarju, pero' s-sindku mhux salarju għandu imma sempliċement xi ħaġa biex tagħmel tajjeb għall-ispejjeż li għandu.

U hawnhekk aħna nafu xi jfisser meta tkun f'din it-tip ta' responsabbilta`.

Sur President, il-bieraħ issemma punt ieħor tajjeb pero' kien sarkastiku ħafna, dwar il-fatt li aħna ressaqna din ir-riżoluzzjoni issa.

Kif naqraw fir-riżoluzzjoni stess dan huwa possibbli permezz ta' artiklu 58, li jipprovdi sabiex ħlasijiet għal ħteġijiet speċjali tal-lokalita` jew lokalitajiet isiru biss b'eċċezzjoni u wara riżoluzzjoni mgħoddija mill- Kamra tad-Deputati.

Mela li kieku llum m'aħniex niddiskutu din ir- riżoluzzjoni, u kieku din l-istess riżoluzzjoni kellha ma tiġix approvata minn dan il-parlament, il-kunsilli lokali ma jkunux jistgħu jieħdu l-fondi li ġew allokati lilhom fl-aħħar budget.

Mela mhux kif intqal il-bieraħ li aħna ressaqna din ir-riżoluzzjoni għaliex aħna gvern nieqes mill-ideat u li sempliċement qed nipproponu dak li sibna lest mill-gvern ta' qabel - dan qed ngħidu biex ma jkunx hawn xi ħadd li se jitkellem warajja li jerġa' jagħmel l-introduzzjoni tiegħu b'dan il-mod – iżda biex il-kunsilli lokali jkunu jistgħu jieħdu l-fondi speċjali li kienu mwiegħda lilhom fl-aħħar budget.

(Interruzzjonijiet)

Grazzi, Onor. Mizzi ta' l-ispjegazzjoni tajba tiegħek.

Nimmaġina li kellkom tant x'tagħmlu li ma kontux sibtu l-ħin biex tressqu din ir- riżoluzzjoni!

Bir-rata li kontu għaddejjin biha l-kunsilli lokali kienu jridu jistennew tliet snin oħra.

X'mistħija!

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: L-Onor.

Vassallo jkompli bid-diskors tiegħu, jekk jogħġbu.

ONOR.

EDWIN VASSALLO: Grazzi, Mr Speaker.

U għal min għadda dawn il- kummenti u għal min forsi qed jieħu għalih, ngħidlu li minflok jiġi hawnhekk illum jgħid li aħna m'għandniex immaġinazzjoni kif se mmexxu, kieku kien ta' l-affari tiegħu biżżejjed kien imissu kellu hu l- immaġinazzjoni biex l-istess riżoluzzjoni kien iġibha qabel quddiem il- parlament.

Pero' kien hawn affarijiet ferm importanti li ġraw f'dan il- parlament, li nirringrazzjaw lill-Bambin għalihom.

Tħabbilx moħħok!

Teħux ħsieb!

Kienu fuq l-aġenda tagħkom u ma tellajtuhomx.

(Interruzzjonijiet) Mela le, lil kulħadd, lil kulħadd!

MR SPEAKER: Kompli, Onor. Vassallo.

ONOR.

EDWIN VASSALLO: Kif insibu miktub f'din ir-riżoluzzjoni, l- esperjenza ta' dawn l-aħħar snin uriet liema huma dawk l-iżbilanċi soċjali u demografiċi u kif setgħu ntlaqtu l-kunsilli lokali.

Kif semmejt fil-bidu llum, qegħdin noffru fondi speċjali biex jagħmlu tajjeb għall-iżbilanċi soċjali u demografiċi li huma marbutin mal-karattru tal-lokalita'.

Jien dalgħodu tkellimt mas-Sindku tal-Birgu u ftit ilu mort l-Isla wkoll.

Meta titkellem ma' dawn il-kunsilli tinduna immedjatament kemm hemm bżonn ta' dawn il-fondi speċjali għal lokalitajiet bħal dawn.

Pero' filwaqt li nipprovdu fondi speċjali biex nieħdu ħsieb iċ-ċentri storiċi, faċilitajiet sportivi u kulturali, faċilitajiet ta' rikreazzjoni, żbilanċi soċjo- demografiċi, infrastruttura u servizzi ta' gwardjani lokali, irridu nħarsu wkoll lejn il-kapital li għandna f'dawn l-ibliet u rħula tagħna, fis-sens li dak l-istess ċentru storiku, per eżempju, jista' jkun mezz li jirrendi wkoll dħul għall-kumplament tal-komunita`.

Rigward dan irridu nkomplu nitkellmu.

Illum il-ġurnata għandna problema reali oħra għax qed jiġri li kunsill lokali jkun talab għajnuna permezz tal-fondi speċjali għal proġett li kellu ppjanat imma sakemm jasal biex jitwettaq, ikunu għaddew xi erba' snin u naturalment l-ispiża tilħaq tikber.

Allura qegħdin f'sitwazzjoni li nkomplu niffinanzjaw proġett u, kif dan jasal fil-punt li jkun se jibda jitwettaq, niskopru li jew m'hemmx fondi biżżejjed biex isir, għaliex l- ispejjeż ikunu laħqu żdiedu, jew inkella jilħaq jinbidel il-kunsill lokali u l-probabbilta' hija li jibdel ukoll fehmtu.

Mela hawnhekk, kif qal ukoll il-bieraħ l-Onor.

Gatt, għandna problema oħra teknika u reali.

Ma tistax tiffinanzja proġetti - jista' jkun playing field jew xi proġett ieħor infrastrutturali, jew triq biex tingħata t-tarmac – li se jsiru fi żmien disa' snin oħra.

Peress li l-prezz ikun diġa' ġie miftiehem u qed jitħallas maż-żmien, allura se jkollna kunsilli lokali li jispiċċaw iridu jfaddlu għax ikunu jibżgħu jaqbdu u jagħmlu l-proġett, u mbagħad meta jiġu biex jagħmlu l-proġett mhux se jkollhom flus biżżejjed għalih.

Sur President, jekk inħarsu lejn il-memo ta' l-20 ta' Frar, 1998 maħruġa mill-ministeru tad-djar u kunsilli lokali, insibu li din tgħid li:

"Wara diversi diskussjonijiet li dan id-dipartiment kellu mal- konsulenti tiegħu, ma' l-awditur ġenerali u ma' l-awdituri tal-gvern lokali nħasset il-ħtieġa li l-flus li jingħataw mill-fondi għal ħteġijiet speċjali jinżammu bil-programm SAGE separatament mill- allokazzjonijiet mgħoddija skond il-formula."

- jiġifieri l-allokazzjoni l-oħra mogħtija bil-liġi -

"Dan biex nassiguraw li l-flus mill-fond għal ħteġijiet speċjali jintużaw biss għall-iskop li jkunu ngħataw."

Mela b'mod reali dan kien ifisser li seta' kellek kunsill lokali li erba' snin ilu ressaq għall-approvazzjoni tal-gvern ċentrali talba fuq proġett li ġie pprezzat u għandu seba' snin oħra biex jitħallas!

MR SPEAKER: Onorevoli, skadielek il-ħin u għandek bżonn extension.

Xi ħadd jipproponi li l-Onor.

Membru jkompli jinstema'.

ONOR.

LEO BRINCAT: Nipproponi li l-Onor.

Vassallo jkompli jinstema'.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni): Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Onor.

Edwin Vassallo jkompli għaddej bid-diskors tiegħu.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ONOR.

EDWIN VASSALLO: Nirringrazzja lill-proponent, lis-sekondant u lill- Kamra kollha.

Din hija realta` oħra li rridu nħarsu lejha meta nitkellmu fuq il-fondi tal-kunsilli lokali, biex anke dawk li se jitkellmu warajna jkunu jistgħu joffru s-suġġerimenti tagħhom.

Mr Speaker, jien tajt daqqa t'għajn lejn iċ-charter tal-kunsilli lokali, li fir-rigward tal-finanzjament jisħaq biex ikun hawn taxxi lokali - xi ħaġa li jien ma naqbilx magħha għax m'għandniex għalfejn nirrikorru għal taxxi mposti mill-kunsilli lokali - iżda tajjeb li nisħqu fuq l-obbligi li dan iċ-charter iwaddab fuq il-gvern ċentrali biex jara li b'mod reali l- kunsill jkollhom finanzjament tajjeb ħalli jkunu jistgħu jlaħħqu ma' l- obbligi tagħhom.

Per eżempju, wieħed jista' jaqra kumment fil-financial statement ta' l-1997 dwar l-audited accounts tal-Kunsill Lokali ta' Pembroke, fejn jingħad li:

"Retained funds include an amount of Lm53,000 which relates to the portion of special-needs funds not yet utilised on that specific project in respect of which they were allocated back to the council."

Mela qegħdin naraw kunsilli lokali li għandhom flus li ma jistgħux jużaw; u għalhekk jien nitlob ir-rikonsiderazzjoni ta' dik il-parti tal-liġi rigward il-finanzjament tal-kunsilli lokali.

Aħna li qegħdin inkunu hekk attenti li nirrispondu għal ħteġijiet tal-kunsilli lokali, se nħallu l-liġi tirrestrinġi l-attivita' tagħhom?

Meta naslu għall-fondi tajjeb li nagħmlu wkoll l-proposti tagħna.

Il-bieraħ issemma l-Kunsill Lokali tal-Mosta rigward problema li ilna nitkellmu fuqha għal ħafna żmien.

(Interruzzjonijiet) Int kellek sentejn kieku ridt tfejjaq dik il-problema!

Għaliex ma fejjaqthiex?

Mela issa ħalli f'idejja!

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Indirizza lis-Sedja, jekk jogħġbok, Onorevoli.

ONOR.

EDWIN VASSALLO: Mr Speaker, lil min għoġbu jsemmi l-Kunsill Lokali tal-Mosta u qal li s-sistema tal-one-ways m'hijiex daqstant tajba, jien ngħidlu jħares lejn il-fuljett li l-kunsill lokali ħareġ f'Ġunju ta' l- 1996, fejn kunsillier indipendenti kiteb li fiċ-ċentru tal-Mosta rajna tibdil radikali u jkompli jitkellem b'mod tajjeb fuq il-ħtieġa li jrid ikun hemm tibdil fis-sistema tal-one- ways.

Mela ma noqogħdux ngħidu li hemm xi maġġoranza ta' partit jew minoranza ta' partit ieħor, qisu għandna xi sitwazzjoni ta' gvern u oppożizzjoni!

Jekk se nibdew hekk minn issa, meta għadna m'aħniex involuti t-tnejn li aħna b'mod sħiħ u b'mod reali, ara meta se nkunu nvoluti ż-żewġ partiti b'mod sħiħ kemm se jibda jkun hemm diskors bħal dan!

Jien ngħid li dan ma jagħmilx ġid.

(Interruzzjonijiet) Bejn il-kliem u l- fatti hemm baħar jikkumbatti!

Mr Speaker, rajna l-esperjenza tal-Kunsill Lokali tal-Mosta li bi spiża għalih għamel ground - proprju ftit 'il bogħod minn fejn joqgħod l-Onor.

Anglu Farrugia - li llum qed jirrendi.

Huwa investiment fih innifsu għax għada pitgħada jista' jkompli jinbena.

Hemm bżonn naraw li jkollna liġi li tippermetti li l-kunsilli lokali jkunu innovattivi u jfittxu l-metodi kif jistgħu joħolqu fondi.

Irridu noqogħdu attenti hawnhekk u naraw kif nistgħu ndawru proġett, li llum joħolqilna problema u jitlob aktar fondi, f'sors li jista' jagħtina l-fondi hu.

Per eżempju, il-Kunsill Lokali tal- Mosta applika u ngħatalu l-permess biex jagħmel carpark; u mbagħad id- dipartiment ta' l-artijiet qallu li dak il-carpark mhux se jagħtih iċ-ċans li jagħmlu hu għaliex dak jista' jkun vijabbli u allura se jagħmlu l-gvern.

Din ma kenitx esperjenza pożittiva u hawn fejn mill-paroli għall-fatti rajna baħar jikkumbatti.

Mela m'hawnx!

Ejjew inġibuhom dawn l-esperjenzi mhux biex nitgħajru jew nikkritikaw lil xulxin bihom imma biex nitgħallmu minnhom.

Mela ma nsemmuhomx!

Kien hemm proġett biex isir mużew turistiku rigward il-gwerra f'post li nsibuh bħala "ix-shelter".

Veru li ngħatat l- approvazzjoni għalih pero' d-dipartiment ta' l-artijiet f'din il-kwesjtoni ma tax l-approvazzjoni tiegħu għaliex qal li dak irid jagħmlu d-dipartiment tat-turiżmu.

Dawk kienu l-esperjenzi li kellhom il-kunsilli lokali, esperjenzi li nawgura li ma jerġax ikollhom.

Mr Speaker, hemm bżonn naraw ukoll li b'mod reali kunsill lokali jkollu f'idejh l-inforzar tal-liġi għax kunsill lokali, l-awtorita' eżekuttiva fil- komunita', mingħajr inforzar tal-liġi m'huwa xejn.

Jekk jirnexxi dan l- esperiment jista' jkollna gwardjani lokali li ma jkunux ta' spiża għal kunsilli lokali iżda jkunu wkoll ta' gwadann għalihom.

Tajjeb ukoll li jkun hemm kordinazzjoni mas-settur kummerċjali ħalli kunsill lokali jsib l- għajnuna meħtieġa biex ikun jista' jiffranka ċerti spejjeż meta jagħmel ċerti proġetti.

Jien ninnota kemm ġiet użata tajjeb din il-kordinazzjoni fil-każ tal-Kunsill Lokali ta' Birkirkara - u mhux hemmhekk biss għax anke fil-każ ta' diversi kunsilli lokali oħra - li b'mod tajjeb sfrutta l- kapital ta' negozju li hemm fiċ-ċentru tar-raħal biex minnu ħoloq ukoll attrazzjoni turistika.

F'Birkirkara, post li forsi qatt ma tiġina f'moħħna li hemm xi ħaġa ta' aspett turistiku, il-kunsill lokali kixef dak il- kapital li jista' jiġi wżat għall-interess turistiku.

U din l-inizjattiva l-kunsill lolkali ħadha flimkien mas-settur kummerċjali.

Jekk inħarsu wkoll lejn il-liċenzji tal-ħwienet insibu li, per eżempju, il-Kunsill Lokali tas-Swieqi jiġbor mas-Lm6,500 f'liċenzji, pero' l- persentaġġ żgħir li jirċievi minn dawn il-liċenzji jammonta biss għal somma li tagħmel tajjeb għall-ispiża tal-bolol li jonfoq il-kunsill lokali.

Jien nittama li 'l quddiem jibdew jirċievu persentaġġ ikbar minn dawn il- liċenzji ħalli l-kunsilli lokali stess jibdew iħajru biex jinfetħu iktar negozji fil-lokalita' tagħhom għaliex jafu li dan ikun ifisser iktar introjtu għalihom bħala gvern lokali.

Kienet ukoll esperjenza tajba meta l- Kunsill Lokali tas-Swieqi, fid-djalogu li kellu mas-settur kummerċjali qalilhom li l-flus li għandu jippermettu biss li jagħmel il-bankini tal- konkos, u minn rajh is-settur kummerċjali ħallas 40% tal-bankina biex din tkun attraenti u tiġbed iktar klijenti u allura iktar negozju.

Mr Speaker, ma nistax nagħlaq mingħajr ma nsemmi t-turiżmu li l- lokalitajiet tagħna m'huma jieħdu xejn minnu ħlief l-ispejjeż.

Fil- lokalita' minn fejn ġej jien jiġu diversi coaches bit-turisti biex jaraw il- knisja.

Pero' bħala lokalita' x'aħna nieħdu?

L-istess fil-Birgu.

X'inhi tieħu dik il-lokalita' mit-turisti li qegħdin imorru?

Il-gwidi li jmexxu t- turisti jgħaddu jiġru minn fejn iridu u jgħaddu bil-mod minn fejn jagħżlu.

U din il-ħaġa qed tiġri f'kull lokalita'.

Qegħdin jaslu vapuri mimlijin turisti, pero' x'aħna nieħdu minnhom meta kollox huwa ppjanat fuq skond kemm għandna ħwienet li qegħdin joffru lill-gwidi tat-turisti?

Bħalma qal il-bieraħ l-Onor.

Gatt, kif nistgħu nisfruttaw bini ta' entita' storika tal- gvern, li jista' jkun magħluq, li jingħata lill-kunsill lokali u mbagħad ma jkollokx l-appoġġ ta' min hu responsabbli mit-turiżmu, għax it-turist jibqa' għaddej minn quddiem dik il-lokalita' li jkollok?

Kif jista' jkollok ħwienet jgħinu lill-kunsilli lokali biex jirriklamahom, biex jiġbdu iktar turisti lejn dik il-lokalita', meta mbagħad qed inħabbtu wiċċna ma' din is-sitwazzjoni?

Mr Speaker, din hija sitwazzjoni li rridu nsibu soluzzjoni għaliha għaliex inkella, nagħmlu x'nagħmlu fil-kunsill lokali, is-settur tat- turiżmu ma jkun qatt ta' għajnuna biex niksbu minnu l-fondi meħtieġa permezz tas-settur kummerċjali li għada pitgħada jista' jgħin lill-kunsilli lokali fil-finanzjament ta' proġetti.

Jagħmel sens li kunsill lokali jkollu rabta mas-settur kummerċjali għaliex jekk dan imur tajjeb ikun jista' jgħin u jiffinanzja l-attivitajiet tal-volontarjat kollha, bħalma jiġri f'kull belt u raħal.

Mela tajjeb li kunsill lokali jgħin lis-settur kummerċjali fin-negozju tiegħu jekk irid li l-volontarjat ikun iffinanzjat sewwa.

Il-kunsill lokali huwa fid-dmir li jara li s-settur kummerċjali għandu l- infrastruttura meħtieġa u li ma jkun hemm xejn li jtellef milli jsir il- kummerċ meħtieġ f'dik il-belt jew raħal tiegħu.

Il-kunsill lokali għandu d- dmir ukoll li jara li fil-belt jew ir-raħal tiegħu m'hemmx nies qiegħda għaliex kull persuna bla xogħol hija problema soċjali li tfisser spejjeż.

Irid ikollna kunsilli lokali li kapaċi joffru direzzjoni ċivika lill- komunita' biex meta jkun hemm il-ġid ma jkollniex isparpaljar.

Ħadd m'hu kapaċi daqs il-kunsill lokali biex jagħti direzzjoni lill-komunita' tiegħu għaliex ħadd m'hu eqreb lejha daqskemm hu l-kunsill lokali.

Grazzi, Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Hemm iktar rimarki?

L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, jien se nibda mill-kumment li għadda l- Onor. Vassallo meta qal li hemm differenza kbira bejn il-kliem u l-fatti.

L-Onor.

Membru qalilna li qatt ma ddaħħlet politika fil-kunsilli lokali, iżda biex nuri kemm kien jiġri eżattament bil-kontra, infakkar x'kien ġara – u l-Onor.

Austin Gatt jiftakar il-każ li diġa` semmejt f'dan il-parlament - meta kien hemm sindku jew kunsillier li mar kontra deċiżjoni tal-Partit Nazzjonalista.

(Interruzzjonijiet) Jiġifieri jekk inti tieħu azzjoni kontra xi ħadd tal-partit tiegħek stess, aħseb u ara kemm iktar tasal biex tieħu azzjoni kontra xi ħadd li huwa ta' kulur politiku differenti.

Għalhekk qed ngħidlu lill-Onor.

Vassallo li hemm differenza kbira bejn dak li jgħid għal dak li jagħmel għax, kif qal huwa stess, hemm baħar jikkumbatti.

Illum se nuri bil-provi kemm dak li qalu meta kienu fl-oppożizzjoni jmur kontra dak li qed jgħidu issa li qegħdin fil-gvern.

Kulħadd jaf li l-Gvern Nazzjonalista tal-lum qed imur kontra dak li qal qabel l-elezzjoni u llum ġie f'sitwazzjoni li qed jirrepeti dak li kien jgħid il-Partit Laburista meta kien fil-gvern, li l-problemi li kien hemm huma problemi veri.

Hawnhekk toħroġ id-differenza bejn il-Partit Nazzjonalista fil-gvern u l-Partit Laburista fil-gvern.

Għax meta wieħed jiġi biex iqassam il-finanzi fuq diversi oqsma jrid jieħu in konsiderazzjoni s-sitwazzjoni li jkun jinsab fiha l-pajjiż.

Allura wieħed irid ikollu saqajh ma' l-art, kif qal xi ħadd min-naħa l-oħra, u jqassam skond il-finanzi li jkollu.

U hekk għamel Gvern Laburista u mexa b'responsabbilta'.

Pero' barra l-fondi speċjali, il-gvern ħa inizjattiva oħra biex jgħin lil kunsilli lokali u beda jieħu ħsieb ċerti areas hu stess.

Insemmi, per eżempju, il-proġett ta' Bugibba.

Ma kienx suċċess dak u għen lill-kunsilli lokali ta' dawk in-naħat?

Il-gvern irranġa wkoll in-naħa t'isfel, Birżebbuga u Marsaxlokk.

Dawn mhux mill-fondi speċjali tal-kunsilli lokali saru.

Ħaġa oħra li għamel il-Gvern Laburista - u jien niskanta kif donnhom insew kemm faħħruha u qalu li hi tajba - kien proprju l-pjan reġjonali ta' żvilupp soċjali u ekonomiku għan-nofsinhar ta' Malta.

Jien niskanta kif dan qed iħalluh barra.

Jien naħseb li mhux bi żvista m'humiex isemmuh imma m'humiex isemmuh għar-raġuni li dik kienet xi ħaġa li għamel Gvern Laburista, li kulħadd jaf li tat riżultat pożittiv.

Fuq dawn it-tipi ta' pjani għandna nimxu biex imbagħad, flimkien mal-kunsilli lokali, b'mod reġjonali nkunu nistgħu nagħmlu l-affarijiet bis-serjeta' u jsiru proġetti ta' prijorita`.

Tajjeb li nfakkar li l-Partit Laburista fil-gvern l-ewwel ħaġa li għamel kienet li ra liema hi l-area l-iktar li għandha problemi, kemm mil-lat ambjentali u kemm mil-lat soċjali.

In-naħa t'isfel ta' Malta huma l-iktar areas li qed isofru minn dawn il-problemi, għar-raġuni li l-parti l-kbira tal-heavy industry qiegħda hemmhekk.

Dawn huma l-areas li l-iktar jagħtu lill-pajjiż imma l-inqas li jieħdu u allura bir-raġun li dan l-istudju beda jsir fuq din l-area.

Infakkar li fil-5 ta' April ta' l-1997 kienet saret konferenza fil- Lukanda Jerma Palace li ġiet indirizzata mill-Prim Ministru u ministri oħrajn.

Fost dawk li attendew din il-konferenza kien hemm il-kunsilli lokali tar-reġjun, il-partiti politiċi, l-għaqdiet filantropiċi, il- kappillani, għaqdiet volontarji, persuni interessati fl-iżvilupp soċjali u kull min ħass li jista' jagħti sehem fl-iżvilupp ta' dawn in-naħat.

F'dik il-konferenza kien inħatar kunsill għal ippjanar u bdew isiru laqgħat regolari mal-kunsilli lokali u nħatru esperti fil-qasam soċjali, ambjentali, kulturali u f'ħafna oqsma differenti.

Saru diskussjonijiet ma' l-għaqdiet kollha ta' dawk il-lokalitajiet u tħejja rapport dettaljat.

Naħseb li ma setax joħroġ rapport aħjar minn dak għaliex kulħadd ta s-sehem tiegħu.

Wara li reġgħu ġew ikkonsultati l-ministri responsabbli għal ċerti oqsma, il-kunsilli lokali stess u l-għaqdiet, ġie ffinalizzat dan ir- rapport u saret konferenza oħra fl-4 ta' Lulju ta' din is-sena.

Imbagħad inħatar kumitat ta' azzjoni biex jara l-prijoritajiet tal-proġetti f'dawn l- areas u jara wkoll min se jmexxi l-affarijiet 'il quddiem.

Għalhekk ġie deċiż li dawk il-membri li kien hemm fuq dan il-kumitat reġjonali jkunu huma stess li jmexxu 'l quddiem dawn il-proġetti.

Fil-fatt wara li saret il-konferenza, il-ministru responsabbli ħatar dan il-kumitat biex iwettaq l-affarijiet l-iktar importanti f'dawn il-lokalitajiet.

Uħud mill-proposti li kien hemm f'dan ir-rapport diġa` bdew isiru, fosthom f'Birżebbuġa u Marsaxlokk.

Kien hemm inkorporati ħafna affarijiet oħra, bħall-yacht marina tal-Birgu, bħat-tneħħija tal-baċir Nru. 1 ta' Bormla, bħall-problemi tas-sur ta' l-Isla u l-Maċina.

Jiġifieri dawn l- affarijiet kollha li kienu ssuġġerew l-kunsilli lokali b'mod separat u anke bħala reġjun kienu nklużi f'dan ir-rapport u kien jonqos biss li jiġu attwati.

Imma meta l-kunsill lokali ġie biex iwettaq dawn l-affarijiet kien hemm bidla fil-gvern għax, peress li l-Partit Laburista ma baqax bil- maġġoranza, ma setax ikompli jiggverna u kellu jmur bilfors għall- elezzjoni, fejn imbagħad il-poplu ta l-mandat lill-Partit Nazzjonalista biex imexxi dan il-pajjiż.

Ovvjament kulħadd għandu dritt għall-opinjoni tiegħu, pero' jien nerġa' ninsisti li parti kbira mir-raġuni għaliex il- Partit Nazzjonalista qiegħed fil-gvern hija għaliex daħak bil-poplu meta wegħdu ċerti affarijiet u llum il-poplu dan qed jirrealizzah.

Fil-fatt il-Partit Nazzjonalista baqa' jidħak bil-poplu anke meta tela' fil-gvern għax, minkejja li kienu jgħidu li m'għandniex indaħħlu l-politika f'dawn l-affarijiet u li għandna nimxu id f'id, u minkejja li kemm qabel kif ukoll wara l-elezzjoni - fil-fatt dan intqal ġewwa l-Kunsill Lokali ta' Bormla minn ministru stess - kien hemm qbil bejn iż-żewġ naħat li l- affarijiet li ppropona dak il-bord reġjonali huma tajbin u għandhom jiġu mwettqa, wara l-bidla fil-gvern intbagħtet ittra mingħand is-Sur Mifsud Fiorini Lowell liċ-chairman ta' dan il-bord reġjonali, liema ittra tgħid hekk:

"As I explained to you on the phone, I am afraid that through an oversight on my part I failed to inform you earlier of the instructions issued by the OPM immediately on the change of administration that as is normal practice on such occasions, all chairpersons and members of boards and committees should offer their resignation to the new government.

I would therefore appreciate if you could inform your colleagues in order that the appropriate action can be taken.

Thank you and the committee members for the cooperation extended during our short but pleasant working relationship.".

Ta' min jgħid ukoll li mbagħad l-għada ta' din l-ittra, jiġifieri fil-11 ta' Settembru, dan il-bord reġjonali bagħat ittra lill-Uffiċċju tal-Prim Ministru li kienet tgħid hekk:

"It-tieni konferenza reġjonali dwar il-pjan ta' żvilupp soċjo- ekonomiku għan-nofsinhar ta' Malta li ltaqgħet fl-4 ta' Lulju, 1998 irrakkmandat it-twaqqif ta' bord reġjonali biex ikun responsabbli għat- twettiq tal-proposti tal-pjan.

Il-gvern qabel mal-konklużjoni tal- konferenza u fit-12 ta' Awissu, 1998 dan il-bord twaqqaf taħt l- awspiċju tal-ministeru għad-djar u kunsilli lokali.

F'laqgħa tal-bord li saret fl-10 ta' Settembru..."

- jiġifieri dakinhar stess li s-Sur Fiorini Lowell bagħat dik l-ittra li kkwotajt liċ-chairman ta' dan il-bord reġjonali; dan kien ikkuntattjah ukoll permezz tat-telephone fejn kien qallu biex dak il-bord reġjonali jirriżenja -

"... il-bord iddeċieda li joffri r-riżenja tiegħu b'effett immedjat ħalli b'hekk il-gvern ikun ħieles li jaħtar lil min jidhirlu xieraq u jkompli dan ix-xogħol hekk importanti.

Jekk tkun ix-xewqa tal-gvern, lesti li nkomplu noffru s-servizz tagħna.

Jekk il-gvern jidhirlu li huwa meħtieġ, il-bord huwa aktar milli lest biex ifisser lill-awtoritajiet konċernati dwar l-aħħar żviluppi fil- ħidma tal-bord.".

Imma minn dakinhar 'l hawn ma ngħatat l-ebda risposta dwar jekk dan il-bord għandux jirriżenja jew le.

Hawnhekk wieħed jista' jara d-differenza bejn id-diskors u l-fatti għax, filwaqt li matul il-konferenza li semmejt iktar kmieni żewġ naħat tal-Kamra kienu qalu li għandhom ikunu l-membri tal-bord reġjonali stess li jmexxu dan ir-rapport 'il quddiem, min-naħa l-oħra eżattament kif il-Partit Nazzjonalista tela' fil-gvern dan talabhom biex jirriżenjaw.

Sur President, minn hawn jidher ċar li l-gvern beħsiebu jaħtar nies skond l-opinjoni politika tagħhom, mhux bħall-membri li kienu ġew maħtura fi żmien Gvern Laburista, fejn kien hemm uħud minnhom li kienu Nazzjonalisti u li taw sehemhom xorta waħda mingħajr ma qagħdu jdaħħlu l-politika fin-nofs.

Fil-fatt ħadd mill-membri ta' dan il-bord ma kien idaħħal il-politika, allavolja jien kont inkun preżenti, għax aħna hemmhekk konna qed nirrappreżentaw lir-reġjun u mhux lil xi partit politiku.

Fl-aħħar kien qed jidher biċ-ċar li konna wasalna biex nagħtu spinta 'l quddiem lin-naħa t'isfel ta' Malta u li dawk in-naħat, speċjalment il-Kottonera, kienu se jieħdu r-ruħ.

Pero' l-Gvern Nazzjonalista, bħal dejjem, jidher li mhux li n-naħa t'isfel ta' Malta tieħu r-ruħ jinteressah imma li jiżra' u jxerred influwenza politika.

Ħalli nsemmi x'kien hemm maħsub li jsir fil-pjan ta' żvilupp soċjo-ekonomiku għan-nofsinhar ta' Malta.

Fil-fatt aħna konna għamilnieha bħala prijorita' li l-ewwel u qabel kollox nirranġaw dawk l- affarijiet li r-residenti ta' dawk in-naħat kienu jgergru minnhom.

Fost l-affarijiet li kienu se jsiru nista' nsemmi, per eżempju, li kienet se ssir recreation area bejn Ħaż-Żabbar u l-Fgura, eżattament f'dik l- akwata li hija magħrufa bħala Taż-Żebbuġ.

Kien se jsir sports complex lejn in-naħat ta' Bormla.

Jien naħseb li kulħadd jiftakar kemm mingħalihom kienu għaddewna biż-żmien f'dan il-parlament fuq dan l-isports complex u filwaqt li dawn kienu jgħajruna li bqajna m'għamilniehx minkejja li kien hemm il-pjanti diġa' lesti, imbagħad kien hemm membru tal-Partit Nazzjonalista li ħareġ jgħid li ma kien hemm xejn preparat u li ma kienx hemm flus.

Kulħadd jaf li l-Gvern Laburista kien se jwettaq dawn il- proġetti wara li jitlestew diversi studji, jiġifieri ma kien se jwettaq l- ebda proġett bl-addoċċ.

Ta' min jgħid ukoll li l-Gvern Laburista kellu l-ħsieb li jibni skola oħra ġewwa Bormla, eżattament fejn hemm l-isports complex, u b'hekk mhux biss kien jittejjeb l-ambjent ta' dawk l-akwati imma wkoll kienu jkunu jistgħu jintlaqgħu iktar tfal.

Issa ħalli ngħaddi biex ngħid xi ħaġa fuq il-baċir numru 1.

Fi-fatt saru diversi diskussjonijiet ma' min hu responsabbli dwar il-baċir numru 1 u saħansitra anke sar ftehim mal-kunsill lokali dwar kif dan il-baċir għandu jiġi żviluppat.

Issa jien nispera li wara li sar dan il-ftehim min-naħat kollha ma nispiċċawx f'sitwazzjoni fejn ma jsir xejn jew isiru l-affarijiet bil-mod ħafna meta aħna konna wasalna biex nibdew nattwaw u nagħtu ruħ lin-naħa tal-Kottonera.

L-istess għamilna għal dak li huwa grit blasting.

Fil-fatt nista' ngħid li meta dan l-aħħar ċempluli xi nies jilmentaw minħabba li l-grit blasting kien qed jaffettwa bir-residenti ta' l-Isla u jien ċempilt lill- awtoritajiet tal-Malta Drydocks, dawn ħadu l-passi neċessarji minnufih, eżattament kif kienu qalu li se jagħmlu meta konna qegħdin nagħmlu d- diskussjonijiet magħhom.

Sur President, ta' min jgħid ukoll li t-traffic lights li llum hemm fejn iċ-Ċimiterju ta' l-Addolorata saru wara li ġew suġġeriti fil-pjan ta' żvilupp li sar għan-naħa t'isfel ta' Malta.

Fil-fatt dawn it-traffic lights taw riżultat pożittiv ħafna għax kien ilu jinħass il-bżonn li hemmhekk isiru lights biex jittejjeb it-traffic flow u ma jkunx hemm dewmien waqt li wieħed ikun sejjer jew ġej mix-xogħol.

Aħna konna wkoll konxji li hemm problema oħra ta' traffiku n-naħa tal- Fgura, inti u sejjer lejn Wied il-Għajn, u għalhekk permezz ta' dan il-pjan kienu se jittieħdu passi immedjati biex jiġi solvut dak it-traffic jam li jinħoloq hemmhekk, speċjalment matul il-weekend, meta jkun hemm numru kbir ta' nies li jkunu sejrin lejn Wied il-Għajn.

Triq oħra li kienet inkluża f'dan il-pjan kienet it-triq il-ġdida tal- Fgura li tinsab bejn Żabbar Road u Hompesch Road, li parti minnha diġa' saret u kienet se titkompla l-parti l-oħra.

Imbagħad f'dan il-pjan kien hemm ukoll problemi oħra żgħar li ma tantx jidhru u li kienu se jittieħdu passi fuqhom immedjatament.

Sur President, jien naħseb li wieħed seta' jinnota li minn dan kollu ma ssemma xejn mill-gvern preżenti għax kulma qed nisimgħu fuq in-naħa t'isfel ta' Malta huwa li dan se jagħtihom spinta 'l quddiem f'dawk li huma flus u l-affarijiet soċjali li jeffettwaw lil dawn l-areas donnhom intnesew.

Għalkemm jien naqbel li l-flus huma importanti, dawn m'humiex kollox u bla ebda dubju hemm bżonn li wieħed jagħti kas ukoll affarijiet oħra ta' natura soċjali għaliex dawn ukoll jaffettwaw lir-residenti li joqogħdu f'dawk l- areas.

Għalhekk huwa tajjeb li wieħed jimplimenta dan il-pjan bis- serjeta', u dan mhux biss fl-interess tar-residenti tan-naħa t'isfel ta' Malta imma ta' pajjiżna kollu.

Sur President, il-politika li ħaddem il-Partit Laburista fis-sena u għaxar xhur li għamel fil-gvern, fejn mhux biss ta fondi speċjali lil kunsilli lokali imma wkoll ta għajnuna diretta, tat riżultati pożittivi u għall-ewwel darba kienet se ssir xi ħaġa bis-serjeta' biex insolvu ħafna mill-problemi li jħabbtu wiċċhom magħhom ir-residenti tan-naħa t'isfel ta' Malta.

Jien nispera u nibqa' ninsisti li dak li ġie mħejji għandu jitwettaq u fil-fatt dan il-gvern għandu jieħu r-responsabbilta' li hu kien qabel magħha kemm meta kien fl-oppożizzjoni, kif ukoll issa li tela' fil- gvern, li dak li ġie ppjanat jitwettaq.

Irridu noqogħdu attenti li ma ngħabbux dawn il-problemi fuq dahar il- kunsilli lokali billi ngħidu li dawk responsabbli minnhom huma imma għandna naraw li l-problemi jiġu solvuti flimkien mal-kunsilli lokali u ma' dawk kollha konċernati għax l-affarijiet li hemm ippjanati b'hekk biss jistgħu jiġu mwettqa mill-iktar fis possibbli.

Jekk kemm-il darba dan ma jsirx se nispiċċaw kif dejjem spiċċajna taħt Gvern Nazzjonalista, jiġifieri ġejna imwiegħda ħafna affarijiet bil-kliem u mbagħad meta ġejna għall-prattika sibna li ftit li xejn ikun sar, jew jekk stess sar, ipprovaw jieħdu vantaġġ politiku minnu kemm jistgħu.

Għalkemm diġa' ntqal li f'dawn l-affarijiet m'għandhiex tidħol politika, nispera li meta niġu għar-realta' l-politika ma tidħolx verament għax inkella jkunu r-residenti stess li jbatu.

Jien qed nittama li dan il-pjan reġjonali li ġie mressaq mill-Gvern Laburista jittieħed bis-serjeta' mill- gvern preżenti, ħalli fl-aħħar il-proġetti li kien hemm maħsuba f'dan il- pjan imorru 'l quddiem.

Grazzi, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER (L-Onor Michael Bonnici): Nirringrazzjak.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Joseph Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Mr Speaker, quddiemna għandna mozzjoni ta' fondi speċjali għal ħteġijiet tal-kunsilli lokali li jammontaw għal kważi Lm2.5 miljun.

Fil-fatt li qed isir hawnhekk huwa sempliċement eżerċizzju ta' photocopying tal-fondi li ġew allokati s-sena l-oħra.

L-ewwel ħaġa li wieħed irid jistaqsi meta jaqra din il-mozzjoni hija dwar il-kriterji li jintużaw biex jingħataw dawn il-fondi u kif jiġi deċiż lil liema kunsilli lokali għandhom jiġu allokati dawn il-flus.

Qed nagħmel din il-mistoqsija għax ta' min jgħid b'ċerta insistenza li filwaqt li jkun hemm kunsilli lokali li jiġu allokati bil-fondi, hemm diversi kunsilli lokali li għalkemm ikunu tefgħu l-applikazzjoni tagħhom għal dawk il-fondi, dawn ma jingħatawlhomx.

Mistoqsija oħra li rrid nagħmel hija din: Kemm qed isiru konsultazzjonijiet, sena b'sena, min-naħa tad-dipartiment biex dawn il- fondi jiġu mqassma b'mod iktar ġust?

U hawnhekk tiġini f'moħħi mistoqsija oħra awtomatikament: Għaliex qed neżaminaw l-applikazzjonijiet li jkunu saru skond kemm ikunu ilhom li saru, mingħajr ma nerġgħu nikkonsultaw mal- kunsill lokali konċernat dwar jekk tbiddlux il-ħteġijiet minn dak iż-żmien?

Ġieli l-ħteġijiet tal-kunsilli lokali jinbidlu minn sena għall-oħra u hija xi ħaġa minn ewl id-dinja li, anke b'xi ħaġa naturali, bħal ngħidu aħna bil- maltemp, tista' tinqala' prijorita' u, per eżempju, triq tiġi iktar bżonnjuża milli kienet fl-1996.

Għalhekk jien naħseb li kieku l-kunsilli lokali jiġu kkonsultati minn sena għall-oħra, il-fondi jkunu jistgħu jitqassmu b'mod iktar ġust.

Sur President, hawn nixtieq infakkar ukoll fl-ispiża kbira li għamlu l- kunsilli lokali biex jippreparaw is-surveys, il-pjanti u dak kollu neċessarju sabiex jitqassmu dawn il-fondi speċjali.

Fil-fatt hawnhekk tidħol problema oħra għax ħafna kunsilli lokali żgħar, li l-flus ivvotati lilhom huma skond id-daqs tagħhom - u hawnhekk se norbot ma' dak li kont qed ngħid qabel - ma jaffordjawx li jagħmlu dawn il-preparamenti għax il- flus ivvotati lilhom ma jlaħħqux ma' l-ispiża tagħhom.

Għalhekk naħseb li d-dipartiment għandu jieħu in konsiderazzjoni dan kollu billi jgħin finanzjarjament lill-kunsilli lokali ż-żgħar ħalli dawn ikunu jistgħu jħejju l-preparamenti kollha neċessarji biex jippreżentaw it-talbiet tagħhom għall-fondi speċjali.

Hawn nixtieq nistaqsi wkoll jekk il-formolarju li qed jiġu mqassma bih dawn il-fondi huwiex se jibqa' l-istess għax, fl-opinjoni tiegħi, qed jiġu vvotati ħafna flus fuq affarijiet li llum m'għadhomx meqjusa bħala prijorita'.

Jien naħseb li d-dipartiment għandu jagħmel studju u jara jekk hemmx fondi ġodda li jistgħu jiġu ntrodotti biex, per eżempju, permezz tagħhom il-kunsilli lokali jkunu jistgħu joħolqu ċentri ċiviċi jew jagħtu attenzjoni ikbar lill-qalba tar-raħal, għax jien naħseb li jkun inutili li ssebbaħ l-ambjent tal-lokal jekk l-ewwel ma tibdiex issebbaħ il-qalba tiegħu.

Għandhom jiġu introdotti wkoll fondi speċjali biex is-sistema tat- traffiku tiġi organizzata aħjar fiċ-ċentru ta' l-irħula.

Issa rrid nirriferi għal ċerti fondi li jien narahom strambi kif inhuma mqassma.

Per eżempju, għall-fond C2, li huwa mmirat għal tagħmir ta' postijiet ta' rikreazzjoni fil-kampanja, hemm ivvotat Lm45,000 u għall-fondi B1 u B2, li huma mmirati għall-bini ta' playgrounds u ta' affarijiet simili, hemm ivvotati Lm25,900.

Imbagħad min-naħa l-oħra għall-fond B2, li huwa mmirat biex jinbnew jew biex ikunu jistgħu jiġu wżati grounds tal-football fejn ma jeżistux dawn il-faċilitajiet, ġew ivvotati Lm31,500.

U hawn jien nistaqsi.

Liema ground tal-football tista' tibni b'Lm31,500?

Jien ma nistax nifhem kif fond għal tagħmir ta' postijiet ta' rikreazzjoni fil- kampanja jista' jitqies prijoritarju iktar mill-bini ta' grounds tal- football ġewwa lokalitajiet fejn għadu lanqas biss jeżisti ground tal- football wieħed.

F'San Ġiljan, per eżempju, m'hemmx ground tal-football imma safejn naf jien hemm applikazzjoni mill-kunsill lokali biex jinbena ground tal-football.

L-Onor.

Gatt irrifera għall-fond "G" u qal li l-fondi ma tqassmux għaliex hemm xi kunsilli li għadhom ma mplimentawx is-sistema tal-gwardjani lokali.

Safejn naf jiena f'Tas-Sliema din is-sistema bdewha.

Issa jekk humiex qed jitħallsu mill-kunsill, jekk humiex qed jitħallsu by sponsorship, jew jekk humiex qegħdin jeħduhom mill-fondi tal-budget ma nafx.

Għalhekk ma nistax nifhem għalfejn dawn il-fondi ma tqassmux lil dawk il-kunsilli li diġa' bdew iħaddmu din is-sistema.

(Interruzzjonijiet) Imma llum ilkom xahrejn u nofs fil-gvern, u dawn qegħdin hemm biex jitqassmu!

Sur President, il-gvern preżenti qiegħed jgħid li se jingħataw poteri ġodda lil kunsilli u li se ssir aktar diċentralizzazzjoni.

Aħna naqblu ma' dan.

Jiena kont fil-kunsill u tieħu pjaċir li jkollok aktar poteri ħalli taqdi aktar lin-nies tal-lokal.

Imma jekk se jingħataw aktar poteri u aktar doveri lil kunsilli lokali, awtomatikament dan ifisser li l-volum tax- xogħol f'dik li hija amministrazzjoni u running ta' l-uffiċċju se jitla'.

Issa kif żgur jaf anke d-direttur ta' l-assoċjazzjoni tal-kunsilli lokali, anke kif inhuma l-kunsilli fil-preżent, diġa' ma jistgħux ilaħħqu mal-volum tax-xogħol li għandhom.

Għalhekk nistaqsi: Jekk se nagħtuhom aktar poteri u responsabbiltajiet, ifisser li se nżidulhom aktar impjegati magħhom?

Se nżidulhom fondi biex ikollhom aktar impjegati?

Naf li skond ir-regolamenti dawn jingħataw ċerti ammont ta' ħaddiema, imma jekk se nnaqqsu l-ħidma minn fuq il-gvern ċentrali u nitfgħuha fuq il-gvernijiet lokali, awtomatikament il-volum tax-xogħol fuq in-naħa ċentrali se tonqos b'konsegwenza li tiżdied fuq in-naħa lokali.

Għalhekk se jiġu assenjati xi ħaddiema taċ-ċivil għal mal-kunsilli lokali jew se jiġu mpjegati ħaddiema aktar?

Sur President, forsi l-Onor.

Austin Gatt, is-Sur Maurice Caruana, id- direttur u kull min jaħdem fid-dipartimenti ftit jiffrekwentaw il-kunsilli lokali.

Għall-grazzja t'Alla jiena għamilt sentejn u nofs f'kunsill lokali u naf x'volum ta' xogħol ikollhom l-impjegati.

Nista' naċċerta lid- direttur u lill-Onor.

Gatt li jekk se nagħtu aktar xogħol u responsabbiltajiet lil kunsilli lokali mingħajr ma nżidu r-riżorsi, żgur li dawn m'humiex se jlaħħqu mal-volum tax-xogħol u flok suċċess ikollna diżastru.

Għalhekk nittama li l-gvern jikkonsidra li l-kunsilli jingħataw aktar ħaddiema biex ikunu jistgħu jlaħħqu mal-poteri ġodda meta dawn jiġu assenjati lilhom.

Sur President, nixtieq nitkellem anke dwar kif jiġu mqassma l-fondi għal ħteġijiet speċjali.

Hemm bżonn li l-formolarju jiġi emendat u l-kunsilli lokali jkunu aktar konsultati f'dak li jagħmlu.

Fil-fatt dawn jiġu kkonsultati darba kull tliet snin u jkollok somma u min sena għal sena tieħu parti minnha, forsi llum tieħu ¥3,000 u għada tieħu ¥3,400.

Għalhekk nixtieq li meta jagħmel il-winding-up l-Onor Gatt jgħidilna x'inhuma l- ħsebijiet tal-gvern f'dan ir-rigward u jekk il-formolarju kif jitqassmu l- ħteġijiet speċjali huwiex se jinbidel.

Jekk isir dan, żgur li l-kunsill ikun jista' jippjana aħjar il-ħidma tiegħu u jimplimentaha b'mod aktar organizzat.

Saret ukoll il-kritika li matul is-sentejn li għaddew waqaf kollox f'dik li hija ħidma fejn jidħlu l-kunsilli lokali.

Jien ma naqbilx ma' dan u se ngħid għaliex.

Hawnhekk ħadd ma semma, per eżempju, li ġew assenjati mitt ħaddiem minn mal-gvern għal mal-kunsilli lokali.

Ħadd ma qal lanqas kemm qegħdin jiffrankaw flus il-kunsilli lokali permezz ta' dawn il-mitt ħaddiem.

Jiġifieri min-naħa nikkritikaw li naqqasna l-fondi lil kunsilli lokali imma mbagħad ma nsemmux fejn iffrankajnielhom il-flus.

Imbagħad jiġi l-Onor.

Edwin Vassallo u jgħid li aħna ma kkonsultajniehomx lill- kunsilli lokali biex saru proġetti kapitali!

Jiena nistaqsih: Fejn ma saritx konsultazzjoni mal-kunsilli lokali?

Staqsuhom lill-kunsilli lokali u taraw kemm kienu kuntenti jaħdmu spalla ma' spalla mal-Gvern Laburista biex proġetti li kienu joħolmu li forsi jwettqu 30 sena oħra, twettqu f'sena u għaxar xhur!

Jiena m'inix se noqgħod insemmi l-proġetti li saru għaliex issa kulħadd jaf bihom pero' nispera li dan il-gvern jibqa' għaddej bil-preparamenti li għamel Gvern Laburista f'dan ir-rigward.

Dwar il-ħaddiema assenjati nixtieq inkun naf jekk il-gvern huwiex se jkompli għaddej b'din is-sistema u jekk huwiex beħsiebu jassenja ħaddiema manwali.

M'hemmx dubju li din is-sistema ta' assenjar tal-ħaddiema rnexxiet għax il-ħaddiema li hemm mal-kunsilli qed ikunu produttivi aktar milli meta kienu jaħdmu ma' xi dipartiment jew ieħor.

Żgur li hemm bżonn issir xi modifikazzjoni imma nafu li hemm ħaddiema oħra li huma interessati u lesti jagħtu sehemhom fil-lokal fejn igħixu.

Dwar ħidmet il-kunsilli lokali, mill-esperjenza personali meta kont kunsillier nista' ngħid li xi ħaġa diffiċli ferm hija l-kuntatt bejn il- kunsill u d-dipartimenti.

Ejja nieħdu l-eżempju ta' proġett li kien ħejja l-Kunsill Lokali ta' San Ġiljan għall-area magħrufa bħala Ta' Ġiorni.

Dan kien proġett uniku għax kien se jgħaqqad wied ma' wied, kuridur ekoloġiku, biex insejħulu hekk, xi ħaġa li f'Malta s'issa ma saritx.

Imma kemm kien hemm taqtigħ il-qalb biex dan il-proġett għamel forsi żewġ passi 'l quddiem, daqqa għax ġejjin tal-housing, daqqa għax l-art privata!

U għajnuna mid-dipartiment inniffsu l-kunsill ma jieħu xejn.

(Interruzzjonijiet) Jekk l-Onor.

Gatt jikkonsulta mal-Kunsill Lokali ta' San Ġiljan, bħalma kkonsultajt jien, jara kemm dawn għandhom ħeġġa li jwettqu dan il-proġett u kemm dan huwa proġett ta' fejda.

Sur President, San Ġiljan hija komunita' li tlaħħaq madwar it-3,500 familja.

U meta tmur f'dik l-area issib li dawn huma fgati f'xulxin u m'għandhomx fejn jirrikreaw ruħhom.

Imma żgur li bl-għajnuna tal-gvern, bħalma kien ippjanat taħt gvern Laburista - u l-Onor.

Charles Buhagiar jaf fuqiex qiegħed nitkellem - jaslu x'imkien, għax waħedhom żgur li ma jistgħux jaslu.

Għalhekk nitlob lill-gvern sabiex jgħin lil dan il-kunsill lokali ħalli jaslu għal dan il-proġett.

L-Onor.

Vassallo semma l-proġetti kapitali u qal li hija ħasra li dawn isiru mill-gvern ċentrali u mhux mill-kunsilli lokali.

Hawnhekk nistaqsi: Allura l-proġett għaċ-ċentru ta' San Ġiljan u Paceville se jsir jew le?

Problema oħra li nixtieq nitkellem dwarha hija li meta twaqqfu dawn il- kunsilli sabu problemi tant kbar li lanqas il-fondi li ngħataw s'issa ma jlaħħqu ma' l-ispejjeż li hemm biex dawn jiġu rranġati, lanqas dawk urġenti.

Bħala eżempju nista' nsemmi l-area ta' Pembroke u s-St Patrick's housing project fejn mhux il-fondi li ngħata l-kunsill tul dawn l-aħħar tliet snin iridu jintnefqu!

F'dan il-każ, jekk ma jintervenix il-gvern ċentrali impossibbli jaslu, u dan hu li għamel Gvern Laburista fis-sena u għaxar xhur li għamel fil-gvern.

Gvern Laburista identifika areas li kien jaf li l-kunsilli impossibbli li xi darba jaslu għalihom bil-voti allokati lilhom, u daħal għalihom hu b'konsultazzjoni sħiħa magħhom.

Jiena ma nara xejn ħażi¥n fiha din.

Għalfejn għandna nikkritikawha xi ħaġa bħal din?

Nixtieq issa nagħmel xi suġġerimenti dwar il-fondi ġodda għal ħteġijiet speċjali.

Intqal li hemm fond ta' għajnuna lil kunsilli żgħar li m'għandhomx fondi biżżejjed biex jagħmlu surveys, studji, pjanti u affarijiet oħra li semmejt qabel.

Din qed nerġa' nsemmiha għaliex hija importanti u għaliex jiena niltaqa' ma' diversi kunsilliera minn diversi kunsilli lokali - m'ilux iltqajt anke ma' kunsilliera Għawdxin - u lkoll jgħidulek li m'għandhomx fondi biżżejjed biex iħallsu lis-surveyors, periti u lil kull min huwa involut f'xi proġett.

Għalhekk id-dipartiment għandu jidentifika dawk il-kunsilli żgħar li m'għandhomx fondi biżżejjed biex jagħmlu dawn il-preparamenti u jgħaddilhom fondi speċjali jew għajnuna teknika ta' perit, surveyor eċċ biex għallinqas ikunu konformi ma' kunsilli akbar.

Per eżempju, żgur li ma tistax tagħmel paragun bejn il-Kunsill Lokali ta' l-Għarb mal-Kunsill Lokali tal-Mellieħa bid-diversi fondi mogħtija lil dan ta' l-aħħar.

Żgur li l-Kunsill Lokali tal-Mellieħa jaffordja jħallas periti u surveyors imma l-Kunsill Lokali ta' l-Għarb għandu fondi ferm żgħar u għalhekk għandu jiġi mgħejjun.

Dalwaqt ikollna l-budget u nimmaġina li dawn il-fondi se nżiduhom wara l- kritika kollha li kellna, imma nistaqsi: Se jibqa' jintuża l-istess formolarju li qiegħed jintuża s'issa?

X'inhu jagħmel id-dipartiment biex itejjeb is-sistema ta' kif jiġu allokati l-fondi?

Jaħseb id-dipartiment li l-fondi lill-kunsilli jridu jitjiebu?

Jiena nimmaġina li hemm xi titjib x'isir u żgur li fil-laqgħat li l-Onor.

Gatt qiegħed ikollu mal-kunsilli lokali nnota l-ilmenti li qegħdin iqajmu l-kunsilliera.

Nistaqsi wkoll: Id-dipartiment qiegħed jikkonsulta mal-kunsilli lokali dwar il-fondi għall- budget?

Nista' ngħid li kemm domt kunsillier id-dipartiment qatt ma kkonsulta mal-kunsilli biex jara t-talbiet tagħhom qabel ma jikkonsulta mal- Prim Ministru.

Imma tajjeb li d-dipartiment jikkonsulta mal-kunsilli biex ikollu feedback tas-sitwazzjoni u jara x'inhuma l-ħteġijiet tagħhom.

Il- kunsilliera u s-sindki kollha jaqblu li għandhom jiġu kkonsultati u m'għandniex niftaħru bil-konsultazzjoni biex imbagħad ma nagħtux wisa' għaliha fl-aktar affarijiet essenzjali.

Nerġa' nistaqsi hawnhekk: Qiegħed isir studju mid-dipartiment biex jara jekk il-formolarju li qiegħed jintuża huwiex joħloq xi preċedent bejn kunsill u ieħor?

Ħafna jilmentaw li ċerti kunsilli għandhom areas kbar imma popolazzjoni ħafna iżgħar minn ta' kunsilli fejn l-areas huma żgħar imma l-popolazzjoni hija ikbar.

Nistaqsi: Hemm kuntatt ħaj mal-kunsilli lokali, mas-sindki u mal-kunsilliera?

Dan huwa importanti għax jiggwida lid-dipartiment li f'kordinazzjoni ma' l-istess kunsilli jkun jista' jagħti feedback lill-gvern u lill-Onor.

Gatt.

B'hekk ix-xogħol jeħfief għax ikun hemm diċentralizzazzjoni.

Imma jekk imbagħad ma tikkonsultax ikun hemm kontradizzjoni.

U mhux l-ewwel darba li l-kunsilli ma ġewx ikkonsultati.

(Interruzzjonijiet) Lanqas fuq il-budget għadhom ma ġew ikkonsultati.

Meta vvotajtu għall-fond għal ħteġijiet speċjali kkonsultajtuhom darba biss, u din l-arroganza għandha tinqata'.

Jiddispjaċik tara lil kulħadd għaddej b'xogħlu mingħajr ma jikkonsulta lil kunsilli lokali.

Per eżempju, dan l-aħħar sar xogħol ta' twaħħil ta' tabelli u ta' street paintings f'Pembroke - qed nirriferi għas-sistema ġdida tat-traffiku ħdejn l- Institute for Tourism Studies - u għalih ma ntalbet l-ebda awtorizzazzjoni lill-kunsill lokali tal-lokal.

Mhux talli hekk talli meta l-kunsill lokali oġġezzjona, ġie njorat u kollox baqa' kif kien.

L-istess ġara meta sar ix- xogħol fil-White Rocks Holiday Complex.

Ma kien hemm konsultazzjoni ta' xejn.

Dawn huma fatti u nispera li ma nibqgħux għaddejja b'din is-sistema u li l-kunsilli jingħataw l-istima, l-għajnuna u l-konsultazzjoni li jistħoqqilhom.

Sur President, l-Onor.

Edwin Vassallo qal li x-xogħol li sar fi żmien Gvern Laburista fuq ċerti proġetti kapitali - Buġibba, Marsascala, Birżebbuġa, il-Belt Valletta, Marsaxlokk u ħafna oħrajn - ma sarx b'konsultazzjoni mal-kunsilli lokali.

Altru li kien hemm konsultazzjoni mal-kunsilli lokali!

Il-ħolm li kellhom il-kunsilli lokali biex iwettqu dan ix-xogħol sar bl-għajnuna tal-gvern għax kien jaf li ma kenux se jaslu weħidhom.

Huwa inutli noqogħdu ngħidu li lil kunsilli qed neħdulhom ir- rwol tagħhom u li hija ħasra li l-gvern qed jidħol fi proġetti kapitali.

Il-verita' hi li jridu jgħaddu ħafna snin biex il-kunsilli jaslu biex ikunu jistgħu jagħmlu dak li rnexxielu jagħmel Gvern Laburista f'sena u għaxar xhur.

Gvern Laburista għamel ħafna xogħol fuq diversi promenades u kellu ppjanat il-proġett tal-Kottonera.

Lill-Onor.

Vassallo ngħidlu biex jistaqsi lill-kunsilli lokali jekk dak li kellhom ippjanat kenux xi darba se jwettquh kieku ma kienetx għall-għajnuna, għall-ħeġġa u għad- determinazzjoni li wera Gvern Laburista fi żmien qasir!

Sur President, il-kunsilli lokali għandhom ikunu ħielsa mill-indħil politiku.

Sfortunatament dan rajnih galore matul l-aħħar ħames snin kemm ilhom imwaqqfin il-kunsilli lokali.

(Interruzzjonijiet) L-Onor.

Asciak qiegħed jgħid "fl-aħħar sentejn".

Imma l-indħil politiku mhux fl-aħħar sentejn sar.

Lill-Onor.

Membru nista' ngħidlu minn fejn jiġi l-indħil politiku.

Biżżejjed insemmilu l-każ ta' San Ġiljan.

Ngħidlu biex jistaqsi lil Charles Sciberras, li kien kandidat magħhom, jew lill-Onor.

Gatt.

Forsi li kieku kien hawn kien jista' jagħtih iktar dettalji.

Biżżejjed jara x'ġara f'Ħal Luqa riċentement ...

(Interruzzjonijiet) Sur President, l-Onor.

Asciak u l-partit tiegħu donnhom xi anġli safja u qatt ma ndaħħlu politikament fil-kunsilli lokali jew fl-għażla tas-sindku!

(Interruzzjonijiet) Staqsi lil Charles Sciberras li neħħejtuh mill-kariga ta' segretarju għax ma vvotax kif indikalu l-Partit Nazzjonalista!

THE DEPUTY SPEAKER: Ippermettili, Onorevoli, hawn ġew ma tistax issemmi nies.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Din il-persuna li qed insemmi hija kunsillier ta' San Ġiljan u fl-aħħar elezzjoni tal-kunsilli lokali kellu joħroġ indipendentement għax lanqas tħalla joħroġ mal-Partit Nazzjonalista.

Staqsuha lil din il-persuna li semmejt u tgħidilkom hi kienx hemm indħil politiku.

Se tgħidu lili dwar indħil politiku fil-kunsilli lokali!

Saħansitra fl-elezzjoni ta' wara, il-kunsilliera ta' San Ġiljan ġew mhedda - tlieta minn dawk li kienu jirrappreżentaw lill-Partit Nazzjonalista u li kienu ġew eletti f'ismu - li jekk ma jivvutawx kif ġie ndikat lilhom mid- dar ċentrali tal-Partit Nazzjonalista kienu se jitkeċċew mill-impjieg.

F'din l-estremita' wasalna!

Allaħares il-kunsilli jitmexxew b'dan il-mod!

(Interruzzjonijiet) Sewwa qiegħed jgħid l-Onor.

Anġlu Farrugia li din hija tal-mistħija.

Dan li qed ngħid huwa l-verita' dwar kif saru l-affarijiet f'ċerti kunsilli lokali.

Riċentement kellna l-każ ta' Ħal Luqa, fejn saru l-konfoffi biex titneħħa ċerta persuna.

Lanqas din m'hi verita'?

Jekk il-kunsilli lokali se nagħmluhom logħba chess, se noħolqu l-firda u ma jkunux jistgħu jaħdmu fl- interess tal-lokal tagħhom.

Ir-rwol tal-partiti politiċi fil-kunsilli lokali huwa biss li jagħmlu programm elettorali għall-ġid tal-lokal u mhux li joħolqu firda b'ħatriet li jkunu għall-interess tal-partit.

(Interruzzjoniijiet) Hekk hu, imma ma jsirx hekk.

Anke f'Birkirkara kien hemm problemi dwar il-ħatriet tas-sindku.

L-Onor.

Asciak jafu dan u m'għandux għalfejn joqgħod jistagħġeb.

Biex il-kunsilli lokali jkunu jistgħu jaħdmu u jirnexxu għandna nneħħulhom l-apatija u l-indħil politiku.

Dawn għandhom bżonn direzzjoni serja u qawwija b'aspirazzjonijiet ġodda f'konsultazzjoni sħiħa u wiesgħa mhux indħil politiku.

Dan biss iwassal għas-suċċess tal-kunsilli lokali.

Dak li kien qiegħed iwettaq Gvern Laburista u mill-bankijiet ta' l- Oppożizzjoni hekk se jkompli jagħmel għax li jinteressah hu li l-kunsill ikun strument ta' ġid għal lokalitajiet u mhux għal xi partit politiku, bħalma kien u għadu l-Partit Nazzjonalista u m'huwiex juri l-intenzjoni li se jinbidel.

Grazzi Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki? l-Onor.

Silvio Parnis.

ONOR.

SILVIO PARNIS: Sur President, f'dan l-ewwel diskors tiegħi se nieħu l-opportunita' biex inwiegħed li l-ħidma tiegħi se tkun li niddefendi l-interessi tal-Maltin u l-Għawdxin kollha.

Jien ħdimt ħafna bħala sindku fil-Kunsill Lokali ta' Raħal Ġdid.

Għalija kien unur li naħdem f'dawn il- kunsilli lokali u nwiegħed li se nibqa' naħdem biex il-kunsilli lokali jibqgħu jagħtu l-kontribut li s'issa dejjem taw lis-soċjeta' Maltija.

Jien ħdimt taħt iż-żewġ amministrazzjonijiet, kemm taħt dik Nazzjonalista kif ukoll Laburista, u nemmen li fil-kunsilli lokali m'għandux ikun hemm politika.

Jien ma nixtieqx noqgħod insemmi x'għamel tajjeb jew x'għamel ħażin partit jew ieħor imma nixtieq ngħid kif dawn il-kunsilli jistgħu jimxu 'il quddiem u b'dan il-mod żgur li r-rota ta' Malta tiġġenera aktar ġid.

Sur President, hawnhekk ġejna kkritikati li taħt Gvern Laburista l- kunsilli lokali tnaqqsulhom il-fondi b'Lm1.5 miljun.

Meta konna nirċievu l- fondi kulħadd kien iċempel minn kunsill għall-ieħor biex jara kemm ħa u ma ħax.

Tant ikollok aspirazzjonijiet u tant tkun tixtieq li l-lokal tiegħek jimxi 'l quddiem li jagħtuk kemm jagħtuk qatt ma tista' tkun kuntent.

Pero' nemmen - tajjeb li l-Onor.

Austin Gatt ikun jafha din - li l-Gvern Laburista kien għamel biċċa xogħol tajba meta billi għen lil kunsilli lokali fi proġetti kapitali għax kieku dawn ma kenux jaslu għalihom.

Nistaqsi jien: Kienet deċiżjoni tajba li Triq Żabbar, fil-Fgura, saret kif saret?

Il-kunsill żgur ma kellux il-fondi biex seta' jagħmilha din.

Anke jekk nieħdu l-proġett ta' Buġibba, dik kienet biċċa xogħol oħra tajba u ma narax għalfejn għandna noqogħdu ngħidu li x-xogħol sar mill-gvern ċentrali u li l-kunsilli tħallew barra.

Jekk saru xi żbalji, ejjew niltaqgħu flimkien madwar mejda ħalli l-affarijiet nirranġawhom imma mhux noqogħdu neqirdu.

Jien jiddispjaċini nisma' lil min jgħid li l-Partit Laburista qatt ma għamel konsultazzjonijiet mal-kunsill lokali - hawn qed nirriferi għal dawk ta' Wied il-Għajn u Marsaxlokk.

Meta kont sindku tgħidx kemm kont ili nitlob biex isiru traffic lights fid-daħla ta' ħdejn iċ-ċimiterju, f'Raħal Ġdid.

Daqqa kienu jgħiduli li hemmhekk ġejja flyover, daqqa jgħiduli li ġejjin xi studjużi minn barra u dejjem b'xi skuża.

Ara ma' l-Onor.

Charles Buhagiar imxejna 'l quddiem.

Mhux talli hekk, talli ftit wara konna rranġajna t-tieni roundabout - ta' ħdejn Sare' - u kien beħsiebna nagħmlu flyover.

Nispera li issa dan ix-xogħol jitkompla sabiex nimxu 'il quddiem, nagħmlu l-kuraġġ lil kunsilli u nilqgħu l-ilmenti minn fost in- nies.

Sur President, jiddispjaċini jekk bir-riforma jitneħħew il-ħaddiema tal- gvern mislufa lil kunsilli lokali.

Dawn kien hemm min forsi użahom tajjeb, kien hemm min użahom ħażin u kien hemm minn qal li m'humiex tajbin.

Imma żgur li dawk iż-żewġ ħaddiema li kull kunsill ingħata għenu ħafna biex seta' sar ċertu xogħol li normalment biex tagħmlu trid tqabbad kuntrattur u bihom il-kunsill kienu qed jiffrankaw il-flus.

Għalkemm ġieli kien ikun hemm xi problema - għax dawn il-ħaddiema ġieli ma kienx ikollhom l-apparat neċessarju - rajna kif nutilizzawhom billi jagħmlu xogħol li kienu attrezzati għalih.

Hawnhekk, Sur President, ta' min wieħed isemmi l-pjan ta' żvilupp soċjo- ekonomiku għan-Nofsinhar ta' Malta, bil-parteċipazzjoni tal-kunsilli lokali.

Issa min jgħid li dawn l-affarijiet m'humiex tajbin ikun qed jigdeb u jkun qed jidħaq bin-nies.

Ħalli biex nagħti eżempju nsemmi l- faċilitajiet sportivi li għaddew mill-gvern għal għand l-għaqdiet.

Jien mill-bidu kienu jinteressawni l-kunsilli lokali għax għalija kienet xi ħaġa ġdida.

Kont inħossni apprendist, inħares lejn min kien aħjar minni u niltaqa' mas-sindki, kienu ta' liema kulur kienu, għax dejjem emmint li l- kunsilli qegħdin hemmhekk biex jaqdu l-lokal u mhux biex iġibu l-firda.

Meta jkollok żewġ persuni jew tlieta ma jiftehmux ma jistax ikun li l-mutur jimxi.

Hawnhekk mhux se noqgħod insemmi kemm kien hemm kunsilli li ma ħadmux fejn iddefset il-politika għax ma nixtieqx nagħti rieħa ta' politika lill-kunsilli.

Waqt li nemmen li kulħadd għandu dritt joħroġ bit-twemmin tiegħu - u meta jiena ħriġt għall-kunsill kelli t-twemmin politiku tiegħi u kelli l-prinċipji tiegħi - b'kuxjenza l-iktar safja nista' ngħid li dejjem ħdimt u qatt ma ħarist lejn kulur jew ieħor.

Sur President, idea tajba kienet is-sistema li biha nżebgħu xi flats mid- dipartiment tal-housing, għalkemm il-lokal ta' Raħal Ġdid ma bbenefikax minn din l-iskema.

Jiena nagħmel il-home visits bħalma jagħmel kulħadd u jiddispjaċini nara ċerti areas li lanqas temmen li jgħixu n-nies fihom.

Tajjeb li s-Segretarju Parlamentari, kif ukoll min hu responsabbli mill- kunsilli, iżomm din is-sistema għax aħna konna nieħdu pjaċir biha u b'hekk il-kunsilli jimxu 'l quddiem.

B'din is-sistema kont tara blocks ta' flats fil-Marsa kif ukoll fil-Camerata il-Belt, li bdew jieħdu xejra differenti.

Il-kunsilli ma kienx ikollhom fondi biżżejjed biex jagħmlu dan ix-xogħol kieku ma kienx hemm l-għajnuna tal-gvern ċentrali, pero' jiena ċert li jekk il-kunsilli jingħatawlhom fondi biżżejjed ikunu jistgħu jmexxu weħidhom.

Nafu li fl-ewwel snin il-gvern ċentrali ried jimbotta biex ineħħi l-pjagi l-kbar li kien hawn fil-lokalitajiet kollha u biex il-kunsilli jidħlu għall- ħidma mingħjar problemi.

Dawn il-pjagi la ġabhom Gvern Laburista u lanqas Gvern Nazzjonalista imma ġew mal-medda taż-żmien u għalhekk jiddispjaċini meta nisma' lill-Onor.

Membru tan-naħa l-oħra jgħid li fl-aħħar sentejn konna waqafna.

Li tgħid li hemm xi żball jista' jkun imma jekk tgħid li konna waqafna ma tkunx qed tgħid il-verita'.

Aħna rridu naraw x'se nagħmlu biex insolvu l-problemi kbar li jiltaqgħu magħhom il-kunsilli lokali.

Per eżempju, il-Gvern qiegħed jaħseb kif se jipprova jneħħi l-martirju li jgħaddu minnu l-kunsilli meta jkollhom bżonn il-permess ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar?

Anke familja tgħaddi minn martirju biex sempliċement tibdel gallarija.

Ikun hemm każi fejn wara li dak li jkun min jaf kemm ikun bata biex biddel il-gallarija, għax ma jkunx jaf li ried josserva ċerti regolamenti jgħidulu li se jiġu jaqilgħuhielu.

Anke sakemm joħroġ il-permess mill- Awtorita' ta' l-Ippjanar tgħidx kemm iddum tistenna biex imbagħad wara li jitlesta x-xogħol jgħidulek li l-fanal ried jiġi x'imkien ieħor u jkollok terġa' tapplika mill-ġdid.

Tajjeb li dawn l-affarijiet niddiskutuhom.

Dawn huma l-problemi li rridu naraw kif se nsolvu biex l-kunsilli jimxu 'l quddiem.

Din hija l-irġulija li niġu nitkellmu hawnhekk biex nimxu 'l quddiem.

L-Awtorita' ta' l-Ippjanar se tibqa' għaddejja kif inhi b'dik il- burokrazija kollha?

Sur President, nieħdu l-plots li m'humiex użati.

Il-poplu tagħna, li m'huwiex mgħallem biżżejjed fuq l-ambjent u fuq l-indafa, irid jieħu kważi riskju biex ittella' ħajt ta' tliet filati jew erbgħa?

Trid titlob il- permess, ma tafx jekk l-art hijiex tal-land department u l-Awtorita' ta' l- Ippjanar daqqa tgħidlek li tista' ttella' tliet filati, daqqa tgħidlek erbgħa.

Dawn huma affarijiet żgħar li konna nħabbtu wiċċna magħhom ta' kuljum.

In-nies dejjem ġejjin u ma nafux x'se naqbdu ngħidulhom.

Nixtieq li dawn l-affarijiet jiġu ċċarati ma' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar - il- burokrazija li taqbad u tneħħi; jew fejn jitolbuk li ttella' erba' filati fuq plots mhux użati - għax b'hekk il-kunsilli jimxu u n-nies tibda mbagħad tgħid li verament qed tingħata widen.

Sur President, ħadt pjaċir li l-Onor.

Austin Gatt semma' l-Korporazzjoni Enemalta.

Illum m'għadhomx jiġu għandi għal biex inwaħħlilhom lampa għax fehmuha s-sistema li jridu jmorru għand il-kunsill lokali, imma jiena xorta rrid nuri s-solidarjeta' ma dawk li ħallejt warajja u li ħadu t-tmun f'idejhom, speċjalment dawk tal-lokalita' tiegħi, ta' Raħal Ġdid.

Għal bozza ġieli taqla' fwiedek.

Ejja ma noqogħdux inwaħħlu fil-ħaddiem meta nafu li m'hemmx inġenji biżżejjed biex ilaħħqu mad-domanda kbira.

Dawn huma affarijiet żgħar li ma jitolbux flus imma jitolbu widna ta' xi ħadd li qiegħed jisma' u li jgħinu lil kunsilli lokali jimxu 'l quddiem.

Waħda mill-affarijiet li kont ili nħambaq fuqha hija l-problema tal- konfini, fejn ċerti toroq intefgħu f'lokalita' oħra, u allura n-nies m'għandhom l-ebda ħeġġa li jaħdmu għal-lokal tagħhom.

F'Raħal Ġdid konna wżajna ħafna mill-ħin tagħna biex nippruvaw nerġgħu nġibu ċerti toroq lura.

Kellna petizzjonijiet ta' nies minn toroq sħaħ - bħal St Francis u St Michael Street - tlajna l-qorti, tlifna l-kawża u appellajniha.

Nixtieq li l-gvern jintervjeni biex dawn l-affarijiet jimxu u jimbuttaw lil kunsilli lokali 'l quddiem.

Jien nemmen li jekk naħdmu flimkien ma tkunx problema daqshekk kbira daqskemm isibuha l-kunsilli lokali.

Sur President, jiena jiddispjaċini meta bin-nuqqasijiet tal-kunsilli jeħlu l- ħaddiema u ma nħossx li għandu jiġri hekk.

Jekk lill-ħaddiem tgħinu - minn hawnhekk nixtieq nirringrazzja lill-ħaddiema kollha li ħadmu miegħi fil- Kunsill Lokali ta' Raħal Ġdid - jiena ċert li miegħu timxi 'l quddiem.

Wieħed għandu japprezza l-id tas-sengħa li għandu l-ħaddiem Malti, li minn biċċa ġebla kapaċi jagħmillek l-isbaħ lavur.

Hemm bżonn nagħtuh verament dak li jistħoqqlu lill-ħaddiem Malti għax hu kapaċi jaħdem ħafna.

Sur President, fuq il-fondi għal ħteġijiet speċjali jiena ngħid dak li dejjem għidt, jiġifieri li tagħti kemm tagħti qatt m'huwa biżżejjed.

Fix- xhur li ġejjin inkunu nistgħu nqabblu l-fondi speċjali li hemm bħalissa ma' dawk li se jingħataw 'il quddiem u wieħed ikun jista' jagħmel paragun u jitkellem aktar.

Imma anke jekk dan ikun id-doppju jew it-tripplu, il- gvern xorta waħda se jsib lil xi kunsill lokali li jgħidlu li ma tahx biżżejjed.

Nittama li l-kunsilli kollha jingħataw dak li ħaqqhom.

Jiena kelli ċ-ċans li ndur il-lokalitajiet kollha tad-distrett li jiena ġejt elett minnu u għalhekk se nsemmi xi problemi li għandhom ir-residenti għax jiena nħoss li ladarba dawn huma n-nies li eleġġewna għandna d-dmir li niddefenduhom.

Per eżempju, ġewwa l-Marsa, tmur fejn tmur, kulħadd jitkellem fuq il- problema tan-nugrufun li joħroġ mill-power station.

Jiena naħseb li jekk l-Onor.

Austin Gatt iltaqa' mal-Kunsill Lokali tal-Marsa din il-problema diġa` semmewhielu, u għandhom raġun.

Imma jiena nerġa' ngħid li nixtieq huwa li wieħed mhux biss jisma' dawn l-ilmenti iżda jagħmel xi ħaġa dwarhom.

Hemm flats li tant huma abbandunati li tistaqsi lilek innifsek: Dawn min joqgħod fihom?

Jiena nixtieq li xi ħadd jintervjeni u jara li dawn il- flats jiġu rranġati għax uħud minnhom għandhom il-ġebel ta' l-entratura kważi se jaqa' u fil-ħamrija saħansitra jintefa' ż-żibel.

Kelli wkoll l-okkażjoni li ndur in-naħa ta' Albert Town, fejn hemm il- Malta Shipbuilding, li hija area li ħadd qatt ma ta kas tagħha.

Minn hawnhekk nixtieq nagħmel appell biex isir xi ħaġa biex jitjieb l-ambjent tar-residenti ta' dawn l-inħawi, liema residenti qatt ma ħadu xejn, għax b'hekk tista' tinbena l-fiduċja fil-kunsilli lokali.

Dan huwa baby li twieled ftit tas-snin ilu u ma naħsibx li nagħmlu tajjeb jekk dan il-baby noqtluh.

Jiena naħseb li wara ħames snin, dan il-baby telaq jimxi u issa qed nistennew li joħroġ l-irġulija tiegħu.

Ġewwa l-Gudja hemm area magħrufa bħala ''Ta Xlejli'' fejn it-toroq jinsabu fi stat diżastruż.

Jiena nifhem il-problemi fejn jidħlu tiswijiet ta' toroq, imma area bħal din jeħtieġ li tingħata prijorita`.

Irridu verament nieħdu l-kunsilli bis-serjeta` u nifhmu lis-sindki u lill- kunsilliera.

Jiena ma rrid nikkritika lil ħadd imma nħoss li l-laqgħat tal- kunsilli għandhom isiru biex jittieħdu l-azzjonijiet neċessarji u mhux biex ngħidu li saru.

Kelli ċ-ċans ukoll li niltaqa' man-nies li joqogħdu fl-area ta' ħdejn l- iskola ta' Ħal-Tarxien, liema area wkoll tinsab fi stat disatruż u meta tkun ix-xita tara lit-tfal ta' l-iskola kollha jċafalsu fit-tajn.

Jiena nistieden lill-Onor.

Gatt jiġi miegħi ħalli mmorru naraw dawn il-postijiet, għalkemm naħseb li l-kunsill lokali ta' din il-lokalita` diġa` għaddewlu dawn l-ilmenti.

Ġewwa Raħal Ġdid għandek l-area ta' San Alwiġi li s'issa ħadd għadu ma ħa ħsiebha.

Matul l-amministrazzjoni Nazzjonalista ta' qabel konna wasalna għal ftehim ma' l-ex-ministru Michael Frendo, imbagħad saret l-elezzjoni u ma sar xejn.

Dan l-aħħar ukoll konna wasalna ma' l-Onor.

Charles Buhagiar imma kellha ssir l-elezzjoni ta' malajr u reġa' ma sar xejn.

Kemm se ddum tidħak bihom in-nies!

Kemm se ddum tgħidilhom li dawn se nagħmluhom u ma nagħmluhomx!

Bilfors li tintilef il-fiduċja u għalhekk li ħafna min-nies ma joħorġux jivvotaw għal kunsilli lokali.

Jiena nieħu pjaċir meta nara li żdiedu l-votanti fl-elezzjonijiet tal-kunsilli lokali għax ikun ifisser li mxejna 'l quddiem u jkun ifisser li l-kunsilli kienu kapaċi jidħlu fil-qlub tan-nies u bnew il-fiduċja.

F'Santa Luċija wkoll hemm ħafna flats li għandhom bżonn ta' manutenzjoni.

Ejjew nagħmlulhom ambjent pjaċevoli.

Hemm Triq il-Prinjoli u Wied Blandun, ġewwa Raħal Ġdid, li dejjem kienet ix-xewqa tiegħi - u l-Onor.

Noel Farrugia jista' jgħidu dan - li nagħmlu area li tkun mimlija bi ġmiel naturali.

B'dan mhux se jgawdu biss in-nies ta' Raħal Ġdid imma jgawdu wkoll in-nies tan-naħa t'isfel ta' Malta.

U b'hekk nistgħu nibnu l- fiduċja.

Jiena nixtieq ukoll li fil-kunsilli lokali jidħol l-aspett soċjali.

Per eżempju, nieħu pjaċir nara l-Kunsill Lokali taż-Żurrieq jgħin lit-tfal u żgħażagħ dijabetiċi fil-bżonnjiet tagħhom.

Nixtieq nara li l-kunsilli lokali jkunu f'qagħda li jistgħu jgħinu aktar lil nies bi bżonnijiet speċjali.

Jiena nemmen li lil dawn il-persuni għandna nagħtuhom importanza iktar milli nagħtu lill-oħrajn.

Jiena nemmen ukoll li f'kull kunsill lokali għandu jkun hemm social worker li jagħti l-għajnuna tiegħu fil- problemi tan-nies tal-lokal.

Għaliex il-kunsilli m'għandhomx ikunu f'pożizzjoni li jgħinu familji li jkunu ntlaqtu minn xi traġedja bħal, per eżempju, nies li bil-maltemp jaqgħalhom is-saqaf?

F'każijiet bħal dawn li verament ġraw - għaddejt minnhom jien u ma nixtieqx li ta' warajja jgħaddu minnhom - il-kunsill ma seta' jagħmel xejn.

Dawn huma l-affarijiet li bihom nistgħu nibnu fiduċja fil-kunsilli.

F'Marzu li ġej se jsiru l-elezzjonijiet tal-kunsilli lokali.

Kien ikun ideali li dawn l-elezzjonijiet ma jiġux kontestati f'isem il-partiti politiċi u għalhekk fl-intervent tiegħi illum ma qgħadtx nikkritika lill- Gvern Nazzjonalista jew infaħħar lill-Gvern Laburista għax xtaqt li l- kunsilli lokali jkunu kif dejjem ħlomt li jkunu, kunsilli lokali mingħajr indħil politiku.

Għandna nagħtu s-solidarjeta` lill-kunsilliera u lis- sindki ħalli ninkoraġġuhom aktar.

Nista' ngħid li mhijiex ħaġa ħafifa li tkun fil-kunsilli lokali.

Illum il-ġurnata jiena minn sindku sibt ruħi hawnhekk u rajt id-differenza.

Meta tkun sindku minn fil-għodu jibdew iħabbtulek il-bieb u jċemplulek - forsi għax m'aħniex fil-gvern għax naħseb li meta tkun fil-gvern l-istess ħaġa jagħmlulek - u nawgura li l- kunsilliera u s-sindki jkollhom il-paċenjza li jisimgħu lin-nies għax b'hekk il-kunsilli jistgħu jimxu 'l quddiem.

Jiena se nibqa' naħdem u nagħti sehmi għal kunsilli lokali li dejjem ħabbejt.

Jiena nemmen li aħna qegħdin hawnhekk għall-ġid tal-Maltin u l- Għawdxin kollha u dan jirnexxi meta tiltaqa' man-nies li jgħidulek li hekk għandhom ikunu l-politiċi.

Meta tkun raġel u tmexxi l-affarijiet 'il quddiem ir-riżultati dejjem ikunu pożittivi.

Grazzi.

MR SPEAKER: Hemm iktar rimarki?

L-Onor.

Noel Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, nibda biex nifraħ liż-żewġ kollegi li għadhom kemm għamlu l-interventi tagħhom, l-Onor.

Cuschieri u l-Onor.

Parnis, u nista' ngħid li ħadt gost nismagħhom jesprimu l-fehmiet tagħhom wara l-esperjenza li akkwistaw meta kienu fil-kunsill tal-lokalita' tagħhom.

Wieħed jista' jitgħallem mingħandhom u nħoss li għandna nirriflettu iktar dwar ċerti responsabbiltajiet u obbligi li jappartjenu għal dan il-mestier.

Issa, Sur President, mingħajr ma nkun rettoriku xtaqt nagħmel xi spegazzjonijiet dwar kif il-gvern preċedenti Laburista kien qed jifhem li għandu tabilħaqq mhux biss jagħti s-support lil kunsilli lokali imma wkoll jindirizza ċerti problemi partikolari anke mill-aspett amministrattiv.

Naħseb li waħda mill-ikbar problemi li jiffaċċjaw kemm il-kunsilliera kif ukoll il-membri parlamentari hija l-problema tal-ħin.

Ikollok ħafna xogħol x'tagħmel, ħafna laqgħat u ħafna konsultazzjonijiet, u tispiċċa li l-24 siegħa tarahom 24 minuta.

U ħafna drabi n-nies din ma jifhmuhiex.

Naturalment dan jiġri wkoll f'dak li jirrigwarda l-finanzi.

Quddiemek ikollok ħafna ideat u ħafna rakkmandazzjonijiet dwar kif jista' jsir ċertu żvilupp sostenibbli partikolari, kemm fuq bażi ċentrali kif ukoll fuq bażi lokali, u ssib li r-riżorsi finanzjarji li jkollok ma jkunux biżżejjed biex tkun tista' tattwa dawn l-ideat.

Dan kien konċett li prattikament il-gvern preċedenti Laburista kien beda jindirizza.

Per eżempju, nista' nsemmi waħda mill-issues l-aktar importanti, li bla dubju ta' xejn jinteressa kemm liċ-ċittadini kif ukoll lill-kunsilli lokali.

Qiegħed nirreferi għal-landscaping tal-pajsaġġ Malti.

M'hemmx dubju li l-għan ta' kull ċittadin u ta' kull kunsill lokali huwa li jsebbaħ il-lokal tiegħu u li jagħmel xogħol ta' preservazzjoni ta' dik iż-żona li jkun responsabbli minnha.

Ovvjament min-naħa l-oħra l-gvern irid jifhem li waħda mill-ikbar industriji ta' pajjiżna hija dik tat-turiżmu u allura huwa prattiku li l-landscaping, kemm urban u kemm rurali, ikun sostnut b'ċertu management serju biex lill-pajsaġġ nagħtuh xeħta isbaħ, ħalli naturalment ikun jista' jakkomoda kemm liċ-ċittadini Maltin u Għawdxin kif ukoll lit- turisti li jżuruna.

Tajjeb li wieħed jirrifletti ftit x'kien qed jipprova jikkordina l-gvern preċedenti Laburista f'dan is-sens u jiena nista' nsemmi diversi inizjattivi.

Wieħed jista' jsemmi x-xogħol li konna għamilna f'dak li jirrigwarda l- attivita' tal-kalendarju agro-turistiku.

M'hemmx dubju li aħna rridu nindirizzaw inizjattivi biex inkunu dejjem aktar soċjeta` moderna, proprju fis-snin 2,000, liema snin mhux biss joffru sfida għall-poplu imma wkoll għad-diversi oqsma ekonomiċi.

Konna qegħdin nirriflettu dwar kif nistgħu nagħmlu dan il-kalendarju agro-turistiku popolari mad-diversi lokalitajiet f'Malta u Għawdex.

Per eżempju, f'lokalita' bħall-Iklin konna qed naħsbu biex bi ftit investiment u b'kordinazzjoni mal-kunsill lokali, id- dipartiment ta' l-agrikoltura jagħmel cactus garden bl-ikbar varjeta` ta' pjanti, li jgawdu minnu r-residenti tal-lokal kif ukoll it-turisti.

Allura inti tibda toħloq dak il-bilanċ fejn ikollok lokalita' li tkun sinjura – hawnhekk qed nirriferi għal-lokalita' tar-Rabat - li għandha l- akbar konfini, li għandha kampanja rurali, fdalijiet storiċi u dak kollu li forsi jagħmel lokal kuntent.

Aħna konna qegħdin noħolqu dan it-tip ta' image fejn bliet bħal dawn nintegrawhom xorta f'dan il-kalendarju permezz ta' ċerti wirjiet li jibdew jingaħtaw popolarita' f'dak il-lokal partikolari.

Per eżempju, fir-rigward tar-Rabat, aħna bħala dipartiment konna qed naraw jekk il-gvern għandux jgħin biex dik iż-żona tkun earmarked bħala żona agro-turistika, imma naturalment wieħed irid jifhem ukoll li kull amministrazzjoni jkollha l-prijoritajiet tagħha dwar liema proġetti twettaq biex iġġib 'il quddiem l-interess ekonomiku u soċjali ta' pajjiżna.

Dawn l-affarijiet mhux bilfors għandhom ikunu l-proġetti primarji ta' l- aġenda imma jistgħu jkunu sekondarji, l-importanti hu li jsiru.

Nista' ngħid li fid-dipartiment ta' l-agrikoltura, flimkien mas-sezzjoni ġdida ta' urban and rural landscaping, konna qed naħsbu jekk għandhiex issir rakkmandazzjoni lill-Kunsill Lokali tar-Rabat biex din iż-żona tiġi earmarked ħalli jsir ċertu żvilupp fiha bħala żona agro-turistika.

Bħala proġett pilota d-dipartiment ta' l-agrikoltura kien ħadem sabiex joħloq ċerti ideat, li dwarhom wara kien se jikkonsulta kemm lill-kunsill lokali kif ukoll lin-nies tal-lokal biex jara jekk jaqblux ma' din it-tip ta' inizjattiva.

Wieħed mill-iskopijiet tagħna kien li fid-diversi villaġġi żgħar tal-kampanja, fil-konfini tal-Kunsill Lokali tar-Rabat, nagħmlu ċerti ġonna li joħolqu ambjent modern u fl-istess ħin jagħtu iktar rikreazzjoni lill-familja u lit-tfal.

Kellna l-ħsieb li nagħmlu ċerti ġonna żgħar, bħal fil-każ tal-Ġnien Il-Barnuża Ħamra fil-Baħrija u fl-inħawi Tas-Salib tar- Rabat.

B'hekk, barra li jneħħu l-ħmieġ, u filwaqt li ma tkunx qed tagħmel funtana jew bandli, tkun qed tagħmel karatteristika differenti.

Għalkemm ma tistax ittella' sorsi ta' enerġija li jiswew tant flus lill-gvern ċentrali, b'dan il-mod, bi ftit investiment, tkun qed tintegra lill- ministeru, lid-dipartiment, lill-kunsill lokali u liċ-ċittadini ta' dik il- lokalita' partikolari.

Fl-istess ħin tkun qed toħloq post ta' rikreazzjoni modern u kreattiv u lit-tfal li jmorru mal-ġenituri tagħhom hemmhekk tkun ħloqtilhom ambjent li jagħmel il-mawra tagħhom fil-kampanja iktar interessanti.

Naturlament kien hemm inizjattivi oħra li kienu qed jiġu studjati bħal, per eżempju, ir-riabilitazzjoni tal-widien u tal-ħitan tas-sejjieħ.

Jiena se nipprova nevita li nkun partiġġjan għax fejn jidħol l-interess tal- pajjiż wieħed irid ikun kredibbli biżżejjed billi jitkellem dwar il-fatti.

Għax jekk naraw kemm hi l-ispiża biex kunsill lokali jirranġa wied bis- sistema tal-gabbioni e materassi, li ntroduċejna fir-riabilitazzjoni ta' Wied il-Qlejgħa, u naraw kemm jiswewlna flus biex nagħmlu l-ħitan tas- sejjieħ isib li apparti li jiġu jiswewlna ħafna aktar m'għandhomx dik is- saħħa għal meta jiġi l-ilma.

Allura filwaqt li nkunu qegħdin nagħmlu r- riabilitazzjoni tal-ħitan tas-sejjieħ, min-naħa l-oħra ma nkunux qegħdin niżguraw li dak l-investiment li qed nagħmlu mhux se jkollna bżonn nerġgħu nagħmluh wara l-ewwel maltempata jew l-ewwel xita.

Mr Speaker, minkejja li konna niġu kkritikati li m'għandniex interess f'din il-ħaġa, aħna konna nifhmu li din hija problema mhux biss tal-gvern ċentrali imma wkoll tal-kunsilli lokali għax flimkien irridu naraw kif insibu sistema li tabilħaqq tkun tista' tirrispetta l-flora u l-fawna, l- ekoloġija u l-karatteristika rurali bl-inqas impatt kemm fuq l-ambjent kif ukoll fuq il-finanzi tal-pajjiż.

Għax jekk ma noqogħdux attenti kif nonfqu l-flus nispiċċaw f'sitwazzjoni fejn ikollna nintaxxaw liċ-ċittadini biex jikkontribwixxu għal dawn l-ispejjeż u allura jkollna nżidu t-taxxi.

U hemmhekk konna qed nifhmu li dan iva għandu jiġi ddentifikat, għandu jiġi studjat u għandu biex ngħid hekk jingħata aktar attenzjoni sabiex issir evalwazzjoni ta' dawk ix-xogħlijiet li tabilħaqq fil-ġejjieni qarib jistgħu jsiru.

Ovvjament konna niltaqgħu ma' diffikultajiet li, minħabba l-element partiġġjan li sfortunatament inżera' fil-kunilli lokali, fejn ċerti inizjattivi ....

Per eżempju, jien nista' nitkellem rigward l-inizjattiva li kont ħadt biex introduċejt l-Leeds City Council bl-iskop li jagħmel kuntatt mal- Kunsill Lokali tar-Rabat.

Ovvjament konna stabilixxejna li naħdmu l-aktar fuq issues fejn jidħlu persuni b'diżabilita' u r-raġuni kienet li l-Leeds City Council kien wieħed mill-aktar kunsilli fl-Ingilterra l-iktar magħrufin u li l-iktar wettqu proġetti li tabilħaqq jindirizzaw il-problema ta' integrazzjoni għal dawn il-persuni.

MR SPEAKER: Onorevoli, ippermettili ninterrompik għaliex sar il-ħin.

Tibqa' in possession.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Iva, nibqa' in possession.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Nitlob lill-Ministru għall-Politika Soċjali sabiex jekk jogħġbu jressaq l-Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Ministru għall-Politika Soċjali):Mr Speaker, nipproponi l-aġġornament tal-Kamra għal għada l-Erbgħa, 18 ta' Novembru fis- 6.00 p.m. b'din l-agenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Riżoluzzjoni dwar ħlasijiet għal ħtiġijiet speċjali lil Kunsilli Lokali - Kontinwazzjoni;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali - it-Tieni Qari (kontinwazzjoni);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Ħabs - it-Tieni Qari; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Pensjonijiet - it-Tieni Qari.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Karmenu Borg.

ONOR.

KARMENU BORG: Mr Speaker, xtaqt nieħu l-okkażjoni tal-lum sabiex fil-ftit ħin li għandi għad-dispożizzjoni tiegħi nagħmel lill-poplu aktar konxju tas-servizz provdut mid-dipartiment ta' l-edukazzjoni.

Qed nirriferi għas-servizz tat-trasport, dejjem mil-lat tal-gżira t'Għawdex.

Ta' min jgħid li l-qabża li saret f'dan is-servizz matul dawn l-aħħar 30 sena kienet waħda sostanzjali.

Dak iż-żmien ħadd ma kien joħlom li l- iskejjel primarji jkollhom għad-dispożizzjoni tagħhom dan is-servizz filwaqt li llum għandna għalfejn niftaħru li l-vjaġġi li jipprovdi d- dipartiment ta' l-edukazzjoni ġewwa Għawdex ilaħħqu madwar 76, liema vjaġġi jiġu jiswew lill-gvern - u s'intendi lill-poplu, għaliex wara kollox il- poplu jrid iħallas għal dan is-servizz - madwar Lm40,000.

Malli tisma' din iċ-ċifra forsi tgħid li hija xi ftit għolja pero' x'ħin tara x-xogħol involut u s-servizz li jingħata, malajr tirrealiża li m'hi għolja xejn.

Mr Speaker, ngħid li dan is-servizz li qed jagħti d-dipartiment ta' l- edukazzjoni ġewwa Għawdex huwa wieħed inkorraġġanti għaliex l-informazzjoni li għandi jien hija li dan qiegħed jaħdem ferm aħjar minn dak ta' Malta.

Madanakollu wieħed ma jridx jinsa wkoll il-problemi li jġorr miegħu dan is- servizz, liema servizz huwa maqsum f'żewġ taqsimiet; dak ta' l-iskejjel sekondarji - li jkopri wkoll l-iskejjel post-sekondarji u tas-snajja - u dak ta' l-iskejjel primarji.

Bħalma diġa' għidt dan is-servizz huwa provdut b'xejn mid-dipartiment ħlief fil-każ ta' l-istudenti post-sekondarji, li huma mitluba jħallsu 5c5 kull trip, u huwa provdut fl-irħula kollha ta' Għawdex.

Ovvjament in-numru ta' vjaġġi jiddependi minn kemm hemm studenti fir-raħal partikolari.

Per eżempju, għan-Nadur ikun hemm sitt vjaġġi kuljum, għax-Xagħra ħamsa u nibqgħu sejrin hekk.

Hemm imbagħad irħula żgħar li minħabba n-numru żgħir ta' studenti li għandhom, ikollhom jingħaqdu ma' rħula oħra - bħal, per eżempju, Santa Luċija ma' Kerċem u l-Għasri ma' l-Għarb - pero' xorta waħda jibqa' l-fatt li s-servizz huwa wieħed mill-aħjar.

Hemm il-pjan ukoll li dan is-servizz ma jibqax jitlaq biss mill-post ċentrali ta' kull raħal, li huwa l-pjazza, imma jinfirex fuq inħawi oħra li huma 'l bogħod miċ-ċentru.

Din hija ħaġa tajba pero', kif se ngħid iktar 'il quddiem, mhux l-irħula kollha huma inklużi f'dawn il-pjanijiet u lanqas huma inklużi l-postijiet remoti kollha.

Jekk imbagħad inħarsu lejn is-servizz provdut lit-tfal ta' l-iskejjel primarji nsibu li dan m'huwiex estiż għall-irħula kollha.

Il-policy li jimxi biha d-dipartiment, għallinqas ġewwa Għawdex, hija li dan is-servizz jingħata lil dawk it-tfal li għandhom bogħod għall-iskola ta' mil jew aktar.

Fost l-iskejjel primarji li għandhom dan is-servizz hemm l-iskola tan-Nadur, fejn hemm karozza li titla' San Blas biex tiġbor lit-tfal, l- iskola tax-Xagħra, li għandhom trasport mill-inħawi tan-Nażżarenu, u s- Sannat, li wkoll għandhom trasport għal dawk it-tfal li joqogħdu l-Munxar.

Dan kollu huwa tajjeb pero', kif diġa' għidt, hemm tfal oħra li minkejja li joqogħdu within the one mile limit ukoll għandhom bżonn dan is-servizz.

Jekk wieħed, per eżempju, jieħu r-Rabat isib li dawk li joqogħdu fl-inħawi taċ-Ċawla ma għandhomx dan is-servizz għaliex sa l-iskola ta' Vajrinġa hemm distanza żgħira.

Għalkemm dan huwa minnu, dawn it-tfal xorta għandhom bżonn dan is-servizz għaliex it-traffiku fit-toroq żdied ħafna, aktar u aktar fl-inħawi tal-housing estate taċ-Ċawla, li tinsab f'waħda mill-iktar arterji prinċipali tat-traffiku.

Hemm imbagħad ċirkostanzi oħra li jitolbu li dan is-servizz jingħata anke lil dawn it-tfal u lil tfal oħra f'ċirkostanzi simili.

Qed nirriferi għal meta t-tfal ikollhom il-ġenituri tagħhom it-tnejn jaħdmu u allura ma jkollhomx min iwassalhom l-iskola u jiġborhom lura.

Dan qed jinħass aktar u aktar meta f'pajjiżna qiegħda titfaċċa l-problema li, għalkemm fl- imgħoddi kienet teżisti, illum permezz tal-media wieħed aktar qed jisma' biha.

Qed nirriferi għall-molestazzjoni u l-abbuż tat-tfal.

Għalkemm din il-problema f'pajjiżna għadha ma laħqitx il-livell li laħqet f'pajjiżi barranin bħall-Amerika, xorta waħda ħadd ma jazzarda jafda lit-tfal imorru l-iskola u jiġu lura d-dar waħedhom.

Għalhekk nirringrazzja u nifraħ lil kull min f'dawn l-aħħar 30 sena għin biex jitjieb is-servizz u ninkoraġġihom sabiex ikomplu jaħdmu u jagħtu widen u attenzjoni speċjali għall-problema l-oħra li qed ixxekkel it-titjib ta' dan is-servizz, u qiegħed nirriferi għall-problema tat-trasport pubbliku.

Fih innifsu t-trasport pubbliku mhux jaħdem tajjeb, iktar u iktar ġewwa Għawdex.

Minħabba l-ħafna xogħol li qed ikollhom is-sidien tal-karozzi tal- linja dawn qegħdin jew jgħaġġlu fis-sewqan, li jista' jkun ta' periklu għat-tfal infushom, jew inkella jispiċċaw iwassluhom tard, kemm lejn l- iskola u anke lejn id-dar.

Għalhekk jien nerġa' nitlob lil kull min hu inkarigat minn dan id-dipartiment sabiex jagħti attenzjoni għal dan is- servizz biex, bħalma għamlu ta' qabilna, inkomplu ntejbuh għall-ġid tat- tfal Għawdxin.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Leo Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Mr Speaker, l-ewwel ħaġa li xtaqt nitkellem dwarha f'dan l-intervent tiegħi hija li fl-aħħar xhur ta' l-amministrazzjoni Laburista, il-ministeru tal-finanzi u kummerċ, bħal diversi ministeri oħrajn, kien ħa sensila ta' inizjattivi u sfortunatament minkejja li għaddew xahrejn u nofs minn din l-amministrazzjoni, sal-lum ftit li xejn intefa' dawl dwar jekk il-gvern huwiex lest li jadottahom u jtejjibhom, jew jekk forsi huwiex bit-tir li jwarrabhom kompletament.

Għalhekk jien xtaqt li nelenka dawn il-ħames inizjattivi bit-tama li l-kelliema tal-gvern ikunu jistgħu jitfgħu ftit ħjiel dwar jekk hijiex l-intenzjoni tagħhom li jkomplu javvanzaw dawn l-inizjattivi li kienu ttieħdu mill-Gvern Laburista.

Sur President, l-ewwel ħaġa li xtaqt insemmi hija l-abbozz ta' liġi li kien ġie imħejji dwar it-twaqqif ta' l-awtorita' tal-konsumatur u tal- kummerċ ġust.

Qed nuża l-kliem "abbozz ta' liġi" għaliex mhux biss kien sar xogħol fejjiedi ħafna minn working committee - fil-fatt kien ilu għaddej minn Marzu ta' din is-sena - imma kien hemm input ukoll minn diversi nies tekniċi.

Kien hemm nies mill-uffiċċju tal-kompetizzjoni ġusta, nies mill-qasam tal-konsumatur u kien hemm anke nies li servew b'ċertu għaqal u b'ċertu ħila fuq il-consumer affairs council.

Bħalissa jiġuni f'moħħi, mingħajr ma neskludi lil ħaddieħor, nies bħal Dr. David Fabri u s-Sur Benny Borg Bonello.

Niftakar li fix-xahar ta' Lulju r- rapport tagħhom kien tlaħħam, biex ngħid hekk, f'forma ta' abbozz ta' liġi, liema abbozz il-Gvern Laburista mhux biss kien lestih imma kien iċċirkolah ukoll lill-korpi kostitwiti għall-konsiderazzjoni tagħhom f'laqgħa li jien stess kelli magħhom.

Jien niftakar li kont tajthom xahar żmien biex jagħtuna l-feedback tagħhom dwar dak li ġie ppreżentat lilhom.

Għalhekk ikun interessanti jekk il-ministru konċernat jgħidilna jekk il-gvern preżenti huwiex lest jadotta dan l-abbozz ta' liġi jew għallinqas jekk huwiex beħsiebu jkompli jtejbu.

Jien naħseb li huwa importanti li l-gvern ikompli jmexxi f'din id-direzzjoni għaliex aħna jidhrilna li bix-xogħol li sar minn dawn in-nies tekniċi, li ċertament m'humiex politiċi, mhux biss kienu se jissaħħu d-drittijiet tal-konsumatur imma kien se jkun hemm awtorita' li kienet se titmexxa biex ngħid hekk b'inqas preżenza min-naħa tal-gvern u b'mod ferm iktar awtonomu.

Xi ħaġa li suppost fil-prinċipju ż-żewġ partiti jaqblu fuqha hija li għandu jkun hemm istitut indipendenti dwar l-istatistika.

Hawnhekk ukoll, bħal fil-każ tal-konsumatur, Gvern Laburista kien ħejja abbozz ta' liġi.

Kulma kien jonqos kien biss ċertu fine tuning imma l-qafas ta' l-abbozz ta' liġi kien qiegħed quddiem il-kabinett għad-diskussjoni.

Fil-fatt kien hemm task force ukoll f'dan ir-rigward u dawk konċernati għamlu xogħol fejjiedi ħafna, u naħseb li mill-frott tal-ħidma tagħhom kien hemm bażi soda biżżejjed biex mhux biss jitwaqqaf il-qafas għal dan l-istitut indipendenti dwar l-istatistika imma anke għal dak li kien qiegħed jaħseb il-gvern dwaru, li jkun hemm tibdila radikali f'dik li hija l-istatistics act innifisha.

Sur President, li rrid ngħid ukoll huwa li f'Mejju kienet twaqqfet task force, ippreseduta mis-Sur Lawrence Pavia, u fuqha kien hemm rappreżentanti kemm mill-Malta Maritime Authority, kemm min-naħa ta' l- insurance operators, kif ukoll miċ-ċentru għas-servizzi finanzjarji.

Wara li konna ħadna nota ta' dak li kien ħareġ f'seminar li organizzat l- association of insurance brokers kien jismu "Insurance 2000" il-ħsieb kien li din it-task force tistudja kif is-suq lokali ta' l-assikurazzjoni jista' jibbenefika min-numru dejjem jikber ta' vapuri li kienu qed jiġu reġistrati taħt isem pajjiżna.

Aħna m'aħniex qed ngħidu li dan bilfors kellu jiġi attwat imma l-importanti kien li dan l-istudju jiġi ppreżentat, jiġi studjat min-naħa tal-gvern, u l-gvern ovvjament tal-ġurnata jara l- fattibilita' ta' dak li kien qed jiġi rakkmandat.

Jien għalhekk nappella lill-gvern sabiex jitfa' ftit dawl fuq din it-task force u jgħid jekk ir- rapport innifsu tlestiex u jekk tlesta x'konsiderazzjoni ngħata min-naħa ta' l-awtoritajiet..

Sur President, fuq suġġeriment ta' l-estate agents association Maltija, wara laqgħa li kellhom miegħi, fejn tkellmu dwar id-decline li kien hemm fix-xiri ta' proprjeta' minn residenti permanenti barranin mill-1993 'il quddiem - ħaġa li baqgħet taċċelera tul is-snin - kont waqqaft advisory committee li kellu l-inkarigu li jistudja l-impatt ta' dawn ir-residenti fuq diversi aspetti tas-soċjeta' Maltija, ovvjament wara li jqis konsiderazzjonijiet kemm soċjali, ekonomiċi, regolatorji u anke fiżiċi.

Sur President, niftakar li aħna konna għamilniha ċara li jkunu xi jkunu r- rakkmandazzjonijiet ta' dan il-kumitat, aħna ma konniex lesti li nikkonsidraw miżuri li setgħu b'xi mod joħolqu problemi għal familji Maltin li jkunu qegħdin ifittxu fejn joqogħdu.

Imma fl-istess ħin aħna ħassejna li kien importanti li jsir dan l-istudju, iżjed u iżjed minħabba ċerti proġetti li kienu qegħdin jiġu varati min-naħa tal-gvern tal-ġurnata, primarjament fosthom il-proġett ta' Manoel Island li l-gvern tal-lum qed ikompli jinnegozja dwaru.

Kien sar xogħol fejjiedi ħafna minn dan il- kumitat - hawnhekk nixtieq b'mod partikolari nirringrazzja liċ-chairman, is-Sur Rene' Saliba, u anke lill-membri kollha li servew fuqu - u f'Lulju li għadda kienu ppreżentawli rapport eżawrenti ħafna, liema rapport żgur li jirrikjedi studju u riflessjoni mill-gvern tal-ġurnata.

Nerġa' ngħid li m'iniex nippretendi li l-gvern jattwa f'ħakka t'għajn dak li kien hemm rakkmandat imma jkun importanti li jistudja bir-reqqa dawn ir- rakkmandazzjonijiet u fejn huwa prattikabbli jagħti l-attenzjoni xierqa tiegħu għall-findings ta' l-advisory committee.

Nixtieq nitkellem ukoll dwar proposta oħra li kienet saret min-naħa tagħna.

Sur President, ħaġa oħra li konna ilna ntennu l-ħtieġa tagħha kienet xi forma ta' linkage min-naħa tal-METCO u t-Trade Fair Corporation.

Aħna ma kellna l-ebda ħsieb li nassorbu t-tnejn flimkien imma l-idea li ġietna kienet li sabiex ikun hemm dan it-tip ta' linkage aħjar, kienet forsi tkun tagħmel sens li kieku t-Trade Fair Corporation tingħata rappreżentanza fuq il-bord tad-diretturi tal-METCO.

Fil-fatt jien kont stedint lill-bord tad- diretturi tal-METCO biex jikkonsidraw din il-proposta ħalli għallinqas ikun hemm sinerġija akbar bejn dawn iż-żewġ korporazzjonijiet fil-promozzjoni ta' xi ħaġa importanti u komuni għalihom it-tnejn, jiġifieri l-promozzjoni tal-kummerċ minn u lejn pajjiżna.

Hawnhekk ukoll nista' ngħid li sal-lum għadu ma nstema' xejn dwar dan kollu u jkun interessanti li nkunu nafu jekk il-proġett fil-fatt ġiex aċċettat.

Inizjattiva oħra li rrid insemmi hija t-trattattivi li kienu għaddejjin bejn l-MOBC, kumpannija sussidjarja ta' l-Enemalta, u t-TEXACO, biex dawn ta' l-aħħar jixtru isħma f'din il-kumpannija.

Dan l-aħħar jien għamilt domanda parlamentari dwar dan lill-ministru kkonċernat - fil-fatt wegħedni li se jagħtini tweġiba f'seduta oħra - u naħseb li jkun xieraq, illum li għaddew xahrejn u nofs mill-bidla fl-amministrazzjoni, li l-gvern jew għallinqas il-ministru konċernat jagħti ftit ħjiel dwar jekk hemmx interess li jitkomplew it-trattattivi bejn it-TEXACO u l-MOBC sabiex it-TEXACO tixtri isħma f'din il-kumpannija.

Osservazzjoni oħra li rrid nagħmel hija dwar il-kwestjoni pendenti tat- trasferiment ta' art lit-Trade Fair Corporation, li dwarha t-taħdidiet mal- ministeru tal-finanzi kienu waslu fi stadju avvanzat.

Għalkemm fi żmienna dawn it-taħdidiet kienu qed isiru fuq bażi regolari u pjuttost spissi, f'dawn ix-xahrejn u nofs ma nstema' assolutament xejn dwar dan is-suġġett.

Jien naħseb li huwa fl-interess pubbliku li jingħata tagħrif xieraq dwar dan kollu, u fiex ikunu waslu dawn l-inizjattivi, ħalli lkoll kemm aħna nkunu nafu jekk ċertu xogħol sarx għalxejn jew jekk il-gvern tal-lum għandux il-maturita' li jkompli bix-xogħol fejjiedi li kien beda Gvern Laburista.

Sur President, fil-ħin li baqa' xtaqt nagħmel żewġ osservazzjonijiet oħra.

F'idejja għandi l-Malta Country Report - li diġa' kelli okkażjoni nikteb artiklu dwaru f'ġurnal bl-Ingliż - maħruġ mill-Bureau of Democracy, Human Rights and Labor tad-Dipartiment ta' l-Istat Amerikan li jitkellem dwar il-prattika tad-drittijiet umani ġewwa pajjiżna fl-1997.

Hawnhekk nixtieq nitlob il-permess tal-Kamra sabiex inqiegħed dan id-dokument fuq il- Mejda tal-Kamra.

MR SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva).

Il-permess ingħata.

ONOR.

LEO BRINCAT: Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja tal-1997 Human Rights Report: Malta maħruġ mill-Bureau of Democracy, Human Rights and Labor fit-30 ta' Jannar 1998.

Mr Speaker, fis-snin l-imgħoddija, b'mod partikolari fil-bidu tas-snin tmenin, kien hemm ċertu tqanqil fost ċerti gruppi tal-human rights li kienu qed jgħidu li forsi ma kienx qed ikun hemm osservanza stretta ta' dawn id- drittijiet f'Malta daqskemm wieħed kien jixtieq u għalhekk kien jixraq li f'dawn iċ-ċirkostanzi totalment differenti - b'mod partikolari, fejn dan ir-rapport b'mod ċar qed jgħid li l-gvern tal-ġurnata, jiġifieri il-Gvern Laburista, għaliex ir-rapport sar għall-1997, "is strongly committed to human rights" - dan ir-rapport jitqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra sabiex jingħata l-attenzjoni li tixraqlu.

Dan ir-rapport mhux biss jitkellem dwar l-osservanza qawwija tad-drittijiet tal-bniedem li kien hemm taħt Gvern Laburista imma jagħmel ukoll żewġ osservazzjonijiet interessanti li forsi għandna t-tendenza li neħduhom for granted, iktar u iktar illum li m'hemmx ministeru jew segretarjat parlamentari għad-drittijiet tan-nisa.

F'dan ir- rapport, il-Bureau of Democracy, Human Rights and Labor jirrikonoxxi l- impenn li kien hemm min-naħa ta' Gvern Laburista biex id-dipartiment għad- drittijiet ugwali jiġi upgraded f'segretarjat parlamentari fl-uffiċċju tal- prim ministru, u jitkellem anke dwar l-azzjoni pożittiva ta' policy li kien hemm min-naħa ta' Gvern Laburista sabiex in-nisa jkollhom rappreżentanza aktar wiesgħa, kemm fuq dawk li huma bordijiet kif ukoll fuq dawk li huma kumitati.

Jien naħseb li dan huwa rapport pożittiv li jagħmel ġieħ mhux biss lill-Gvern Laburista tal-ġurnata imma jagħmel ġieħ anke lil pajjiżna.

Sur President, l-aħħar osservazzjoni li xtaqt nagħmel tirrigwarda r- rapport fil-European Voice tal-weekend li għadda fejn ġie kkwotat il- Ministru għall-Affarijiet Barranin, ta' pajjiżna, l-Onor.

Guido de Marco, dwar żewġ aspetti.

L-ewwel aspett kien jirrigwarda l-fatt li issa hemm dubji jekk Malta hijiex se tkun fl-ewwel mewġa ta' pajjiżi li qed jinnegozjaw għal sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea.

Huwa interessanti li wieħed jara kif ikkummenta dan il-ġurnal, il-European Voice, li qal hekk:

"Malta has accepted without much argument that a decision on its bid to join the first wave of negotiating countries will be delayed until after the Vienna Summit."

Dan kollu qed ngħidu għaliex filwaqt li ċerti deputati Ewropej favur l- applikazzjoni Maltija ħassew li d-dewmien min-naħa ta' l-Unjoni Ewropea kien inaċċettabbli u anke ta' ċertu perplessita', jidher li l-Gvern Malti aċċetta mingħajr ebda titubar dan id-dewmien li kien hemm min-naħa ta' l- Unjoni Ewropea.

Anzi l-Onor de Marco ġie kkwotat li qal li:

".... there were valid reasons for the Commission to change its timetable.

I have no reason to doubt the good faith of the persons concerned."

Jiġifieri l-Gvern Malti deher li aċċetta dan it-tibdil fit-timetable bħala raġunijiet validi.

Hawnhekk l-Onor. de Marco kellu kull dritt jesprimi l- opinjoni tiegħu, biss fejn ma nistax naqbel miegħu u fejn irrid nagħmel riserva finali huwa fejn qal li bħalissa f'Malta hemm "cross-party support for membership", jiġifieri hemm appoġġ ta' sħubija li jaqsam il-fruntieri politiċi ta' bejnietna.

Fi kliem ieħor kien qiegħed jinsinwa li hemm appoġġ għas-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea fi ħdan iż-żewġ partiti.

Din hija xi ħaġa skorretta għall-aħħar u nittama li l-Onor. de Marco ġie kkwotat ħażin mill-ġurnal konċernat.

Nirringrazzjak, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada l- Erbgħa, 18 ta' Novembru, 1998 fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill- Ministru Gonzi.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

PULIZIJA - SERQ TA' VETTURI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' vetturi, karozzi, muturi, tractors eċċ irrapportati misruqa lill-Pulizija matul dawn l-aħħar ħames snin sena b'sena?

Kemm minn dawn il-karozzi kienu tal-kiri?

Kemm minn dawn il-każijiet ġew rimedjati?

Kemm huwa n-numru ta' persuni li l-pulizija ressqet quddiem il-qrati b'konnessjoni ma' dawn is-serqiet?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant hu kif jidher fit-tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

PULIZIJA - PERSUNI RRAPPORTATI MEJTA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' persuni rrapportati mejta lill- Pulizija matul dawn l-aħħar ħames snin sena b'sena?

Kemm minn dawn il-każijiet għadhom qed jiġu mistħarrġa mill-Pulizija u kemm ġew u/jew qed jiġu trattati quddiem il-qrati tagħna?

ONOR.

Interpellant hu kif ġej:-

|Sena |1994 |1995|1996|1997 |1998 | |Numru |118 |106 |94 |156 |126 |

Rigward l-aħħar parti tal-mistoqsija, tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

PULIZIJA - SEJBA TA' DROGA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' sejbiet ta' droga eroina, kokaina, eċċ, eċċ li wettqet il-pulizija matul dawn l-aħħar ħames snin sena b'sena?

Kemm kienu l-kwantitajiet kull sena ta' droga misjuba?

Kemm minn dawn il-każijiet ġew trattati u kemm għadhom pendenti minħabba investigazzjonijiet?

ONOR.

TONIO BORG: Rigward l-ewwel u t-tieni parti tal-mistoqsija, ninsab informat li t-tagħrif mitlub hu kif jidher fit-tabella li tpoġġiet fuq il- Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

Rigward l-aħħar parti tal-mistoqsija, ninsab informat li l-każijiet kollha ġew investigati.

It-tagħrif dwar kemm minn dawn il-każijiet ġew trattati u kemm għadhom pendenti, jingħata f'xi seduta oħra.

UFFIĊĊJU KONĠUNT - TRASFERIMENTI TA' PROPRJETA'

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm huwa n-numru ta' talbiet għat-trasferiment ta' proprjeta' u/jew artijiet pendenti fl-Uffiċċju Konġunt?

Billi ħafna ċittadini jilmentaw li ilhom snin kbar jistennew li jiġu ffinalizzati t-talbiet tagħhom, jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra x'miżuri jittieħdu sabiex dawn il-każijiet jiġu ttrattati fl-affermattiv?

ONOR.

TONIO BORG: Nassumi li l-Onor.

Interpellant qed jirriferi għall- Iskemi għax-Xiri ta' Djar u Fidwa ta' Ċens li kienu ġew imnedija f'Lulju u f'Awissu 1996 u f'Awissu 1998.

Ninsab informat li fl-Uffiċċju Konġunt hemm 1,120 talba pendenti taħt dawn l-iskemi.

Filwaqt li ma naqbilx li dawn it-talbiet ilhom 'snin kbar' pendenti, ninsab infurmat li l-Uffiċċju Konġunt jagħmel dak kollu possibli, minkejja diffikultajiet tekniċi u amministrattivi, biex jiffinalizza t-talbiet pendenti.

PULIZIJA - INĊIDENTI TAT-TRAFFIKU

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' inċidenti tat-traffiku fatali lill- Pulizija matul din is-sena?

Kemm minn dawn il-każijiet għadhom qed jiġu nvestigati mill-pulizija u kemm hemm każijiet fil-preżent quddiem il-qrati tagħna dwar inċidenti fatali tat-traffiku li seħħew matul dawn l-aħħar ħames snin?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li n-numru ta' inċidenti tat-traffiku fatali din is-sena, sal-24 t'Ottubru, kien ta' 13 u minn dawn għaxar każijiet għadhom qed jiġu nvestigati.

Rigward in-numru ta' każijiet pendenti quddiem il-Qorti dwar inċidenti fatali tat-traffiku li seħħew matul dawn l-aħħar ħames snin, ninsab informat li dan hu ta' 14.

PULIZIJA - KOLLIŻJONIJIET TAT-TRAFFIKU

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' kolliżjonijiet tat-traffiku fejn ġiet imsejħa l-pulizija matul din is-sena?

Fil-fatt, x'kien in-numru ta' kolliżjonijiet tat-traffiku rrapporti lill- pulizija matul l-aħħar għaxar snin sena b'sena?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant hu kif jidher fit-tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

MINISTERU GĦAT-TRASPORT U KOMUNIKAZZJONI - INGAĠĠAR

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm nies ġew ingaġġati fid-dekasteru tiegħu mill-5 ta' Settembru, 1998?

Jista' jagħti l-ismijiet tan-nies li ġew ingaġġati?

X'karigi ngħataw fil-ministeru?

X'karigi kellhom qabel ma ġew ingaġġati?

Min minnhom kien jaħdem mal-gvern u f'liema dipartiment kien jaħdem?

X'inhuma l-kwalifiki akkademiċi ta' dawn?

X'kondizzjonijiet ngħataw?

Jista' jpoġġi l-kuntratti fuq il-Mejda tal-Kamra?

Jista' jgħid x'karigi kull wieħed minnhom kellu fil-Partit Nazzjonalista?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għar-risposta għall- mistoqsjia parlamentari numru 296.

MINISTERU TAT-TURIŻMU - IMPJEGATI

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jinforma lill-Kamra kemm nies ġew ingaġġati fil-Ministeru tiegħu mill-5 ta' Settembru, 1998?

X'karigi ngħataw fil-ministeru?

X'kondizzjonijiet ngħataw?

ONOR.

MICHAEL REFALO: Qed nassumi li l-Onor.

Interpellant qed jirriferi għas-Segretarjat Privat.

Ninsab informat li l-ebda kuntratt jew ftehim għadu ma ġie ffirmat ma' l- individwi kkonċernati u nkun f'qagħda li nwieġeb għall-mistoqsijiet magħmula f'xi seduta oħra wara li dawn jiġu ngaġġati formalment.

Nirriferi wkoll lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija mill-Prim Ministru b'risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 81/9/1.

MINISTERU GĦALL-AMBJENT - INGAĠĠAR

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jinforma lill-Kamra kemm nies ġew ingaġġati fid-dekasteru tiegħu mill-5 ta' Settembru, 1998?

X'karigi ngħataw fil-ministeru?

X'kondizzjonijiet ingħataw?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: It-tagħrif mitlub qiegħed jinġabar u tweġiba tingħata f'seduta oħra.

MINISTERU TAL-FINANZI - INGAĠĠAR

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jinforma lill-Kamra kemm nies ġew ingaġġati fid-dekasteru tiegħu mill-5 ta' Settembru, 1998?

X'karigi ngħataw fil-ministeru?

X'kondizzjonijiet ingħataw?

ONOR.

JOHN DALLI: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 293 Seduta Nru. 6.

MINISTERU TA' L-EDUKAZZJONI - INGAĠĠAR

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm nies ġew ingaġġati fid-dekasteru tiegħu mill-5 ta' Settembru, 1998?

X'karigi ngħataw fil-Ministeru?

Min minnhom kien jaħdem mal-Gvern u f'liema dipartiment kien jaħdem?

X'kondizzjonijiet ingħataw?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ebda kuntratt jew ftehim għadu ma ġie ffirmat ma' individwi ingaġġati fil-Ministeru u nkun f'qagħda li nwieġeb għall- mistoqsijiet magħmula f'xi seduta oħra wara li dawn jiġu ngaġġati formalment.

Nirriferi ukoll lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija mill-Prim Ministru b'risposta għall-mistoqsijiet parlamentari numru 81.

MINISTERU GĦAL POLITIKA SOĊJALI - INGAĠĠAR

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm nies ġew ingaġġati fid-dekasteru tiegħu mill-5 ta' Settembru 1998?

Jista' l-Ministru jagħti l-ismijiet tan-nies li ġew ingaġġati?

X'karigi ngħataw fil-ministeru?

X'karigi kellhom qabel ma ġew ingaġġati?

X'inhuma l-kwalifiki akkademiċi ta' dawn?

X'kondizzjonijiet ingħataw?

Jista' l-Ministru jpoġġi l-kuntratti fuq il-Mejda tal-Kamra?

Jista' jgħid x'karigi kull wieħed minnhom kellu fil-Partit Nazzjonalista?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nirriferi lill-Onor.

Membru għat-tweġiba li kont tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 291.

DIPARTIMENT TAD-DRENAĠĠ - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw trasferimenti mis-6 ta' Settembru sat- 28 ta' Ottubru, 1998 fid-Dipartiment tad-Drenaġġ?

Jista' l-Ministru jagħti r-raġuni għalfejn saru dawn it-trasferimenti?

Jista' jgħid jekk hemmx il-ħsieb li jsiru trasferimenti fil-futur qarib fil-post tax-xogħol hawn fuq imsemmi?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li fil-perijodu bejn is-6 ta' Settembru u t-28 ta' Ottubru, 1998 ma ngħataw l-ebda trasferimenti fid- Dipartiment tad-Drenaġġ.

Ma naħsibx illi l-Gvern għandu jintrabat fuq x'jistgħu jkunu l-esiġenzi tas-servizz fil-futur.

DIPARTIMENT TAL-LOTTU PUBBLIKU - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw trasferimenti mis-6 ta' Settembru sat-28 ta' Ottubru, 1998 fid-Dipartiment tal-Lottu Pubbliku?

Jista' l-Ministru jgħid jekk huwiex il-ħsieb li jsiru trasferimenti fil- futur qarib fil-post tax-xogħol hawn fuq imsemmi?

ONOR.

JOHN DALLI: Ma kien hemm ebda transfer fid-Dipartiment tal-Lottu fil-perijodu msemmi.

Kif jaf l-Onor Interpellant trasferimenti ta` l- impjegati fis-servizz pubbliku huma suġġetti għall-esiġenza tas-servizz.

DIPARTIMENT TAT-TAXXI INTERNI - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw trasferimenti mis-6 ta' Settembru sat-28 ta' Ottubru, 1998 fid-Dipartiment tat-Taxxi Interni?

ONOR.

JOHN DALLI: Fil-perijodu msemmi kien hemm għaxar persuni trasferiti minn jew lejn id-Dipartiment tat-Taxxi Interni.

Seba` minnhom kienu trasferiti lejn id-dipartiment filwaqt li t-tlieta l-oħrajn ġew trasferiti lejn dipartimenti oħrajn.

Rigward it-tieni parti tal-mistoqsija jista` jingħad li tmienja minn dawn il-persuni kienu trasferiti fuq talba tagħhom stess dejjem skond l-esiġenzi tad-dipartiment.

Iż-żewġ uffiċjali l-oħrajn, it-tnejn skrivani li kienu għadhom kif ġew ingaġġati għall-ewwel darba, ġew trasferiti waħda minn dan id-Dipartiment għad-Dwana u l-oħra viċi versa, wara arranġamenti li saru bejn l-MPO u d-dipartimenti.

Dwar l-aħħar parti tal-mistoqsija, jekk u meta fil-futur qarib isiru xi trasferimenti, dawn isiru skond il-proċedura stabbilita u skond l-esiġenza tas-servizz.

PIXXINA NAZZJONALI - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw trasferimenti mis-6 ta' Settembru sat- 28 ta' Ottubru, 1998 fil-Pixxina Nazzjonali?

Jista' l-Ministru jagħti r-raġuni għalfejn saru dawn it-trasferimenti?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li mis-6 ta' Settembru 'l hawn ma saru ebda trasferimenti fil-Pixxina Nazzjonali.

ETC - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw trasferimenti mis-6 ta' Settembru sat-28 ta' Ottubru, 1998 fil- Korporazzjoni tax-Xogħol u Taħriġ?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nirriferi lill-Onor.

Membru għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 281.

Nassigura lill-Onor.

Membru li kwalunkwe trasferimenti li jistgħu jsiru fil-futur ikunu skond l-eżiġenzi tas-servizz.

DIPARTIMENT TAL-MUŻEWIJIET - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw trasferimenti mis-6 ta' Settembru sat- 28 ta' Ottubru, 1998 fid-Dipartiment tal-Mużewijiet?

Jista' l-Ministru jgħid jekk huwiex il-ħsieb li jsiru trasferimenti fil- futur qarib fil-post tax-xogħol fuq imsemmi?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li mis-6 ta' Settembru sat-28 t'Ottubru, 1998, ingħataw żewġ (2) trasferimenti, wieħed mid-Diviżjoni tax-Xogħlijiet għad-Dipartiment tal-Mużewijiet, filwaqt li l-ieħor mid-Dipartiment tal- Mużewijiet għall-Ministeru ta' l-Edukazzjoni.

Ir-raġunijiet li għalihom ingħataw dawn it-trasferimenti huma dawn:

Fl-ewwel każ, ingħata t-trasferiment uffiċjali lejn id-Dipartiment tal- Mużewijiet wara li l-impjegat kien ilu on loan ma' l-istess dipartiment mill-14 ta' Marzu 1997.

Fit-tieni każ, ingħata t-trasferiment lura lejn il-Ministeru ta' l- Edukazzjoni wara li l-impjegat dam mad-Dipartiment tal-Mużewijiet mill-4 ta' Settembru, 1998, jiġifieri dam inqas minn xagħrejn ma' dan id- dipartiment, u reġa' mar lura fil-Ministeru ta' l-Edukazzjoni, fejn kien impjegat qabel.

Fil-futur qarib hemm maħsub trasferiment ta' mpjegat mid-Dipartiment tal- Mużewijiet għall-Ministeru tat-Turiżmu.

MINISTERU TAL-FINANZI - IMPJEGATI

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid kemm hemm ħaddiema taħt id-dikasteru tiegħu li mill-aħħar Elezzjoni Ġenerali 'il hawn ġew trasferiti: i) minn dipartiment għal ieħor fl-istess Ministeru; ii) minn dipartimenti f'Ministeru għal xi post ieħor li jaqgħu taħt Ministeri oħrajn?

Jista', f'kull każ, il-Ministru jgħid minn fejn u għal fejn saru dawn it-trasferimenti u għal liema raġunijiet?

ONOR.

JOHN DALLI: It-trasferimenti fid-dikasteru tiegħi saru kif ġej:

Dipartiment Minn Lejn

Is-Segretarjat Privat

Private Secretariat, Housing Authority tal-Ministru Ministry of Finance

Private Secretariat, Housing Authority Ministry of Finance

Private Secretariat, Malta Drydocks Ministry of Finance

Private Secretariat, N.T.O.M. Ministry of Finance

Private Secretariat, Interprint Ltd.

Ministry of Finance

Private Secretariat, Enemalta Corporation Ministry of Finance

Private Secretariat, Industrial Property Ministry of Finance

Private Secretariat, Education Ministry of Finance

Private Secretariat, C.E.T. Ministry of Finance

Private Secretariat, Health (Mt Carmel) Ministry of Finance

Private Secretariat, Contracts Ministry of Finance

Private Secretariat, Treasury Ministry of Finance

Private Secretariat, Customs Ministry of Finance

Law Courts Private Secretariat, Ministry of Finance 19.

Maltapost p.l.c.

Private Secretariat, Ministry of Finance

Treasury Private Secretariat, Ministry of Finance

Local Councils Private Secretariat, Ministry of Finance

Customs Private Secretariat, Ministry of Finance

It-Tezor 1.

Treasury Private Secretariat, Ministry for Social Policy

Treasury Private Secretariat, Ministry for Tourism

Treasury Private Secretariat, Ministry for Economic Services

Treasury Inland Revenue

Treasury Private Secretariat, Ministry for Transport and Communications

Treasury Ministry for Tourism

CET Treasury

Taxxi Interni 1.

Customs Inland Revenue

Private Secretariat, Inland Revenue Ministry of Foreign Affairs

Treasury Inland Revenue

Private Secretariat, Inland Revenue Ministry for Transport and Communications

Customer Services Inland Revenue (Gozo)

Inland Revenue Customs

Inland Revenue Health

Inland Revenue Private Secretariat, Ministry for Gozo

Dwana 1.

Private Secretariat, Customs Ministry of Social Services

Customs Inland Revenue

Inland Revenue Customs

Taxxa tad-Dwana u 1.

Private Secretariat, CET Tas-Sisa Ministry of Finance

CET Private Secretariat, Ministry of the Environment

CET Treasury

Ir-raġunijiet għal dawn it-trasferimenti ingħataw fit-tweġibiet għall- mistoqsijiet parlamentari numri 282, 453, 454.

MINISTERU TA' L-AMBJENT - IMPJEGATI

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jgħid kemm hemm ħaddiema taħt id-dikasteru tiegħu li mill-aħħar Elezzjoni Ġenerali 'il hawn ġew trasferiti: i) minn dipartiment għal ieħor fl-istess Ministeru; ii) minn dipartimenti f'Ministeru għal xi post ieħor li jaqgħu taħt Ministeri oħra?

Jista', f'kull każ, il-Ministru jgħid minn fejn għal fejn saru dawn it-trasferimenti u għal liema raġunijiet?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 274 (Seduta Nru. 5).

MINISTERU TAT-TURIŻMU - IMPJEGATI

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jgħid kemm hemm ħaddiema taħt id-dikasteru tiegħu li mill-aħħar Elezzjoni Ġenerali 'il hawn ġew trasferiti: i) minn dipartiment għal ieħor fl-istess Ministeru; ii) minn dipartimenti f'Ministeru għal xi post ieħor li jaqgħu taħt Ministeri oħra?

Jista', f'kull każ, il-Ministru jgħid minn fejn u għal fejn saru dawn it-trasferimenti u għal liema raġunijiet?

ONOR.

MICHAEL REFALO: Nirriferi lill-Onor.

Membru għat-tweġibiet li tajt għall-mistoqsijiet parlamentari numri 283 u 450.

MINISTERU GĦAT-TRASPORT U KOMUNIKAZZJONI - IMPJEGATI

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm ħaddiema taħt id- dikasteru tiegħu li mill-aħħar Elezzjoni Ġenerali 'il hawn ġew trasferiti: i) minn dipartiment għal ieħor fl-istess Ministeru; ii) minn dipartimenti f'Ministeru għal xi post ieħor li jaqgħu taħt Ministeri oħra?

Jista', f'kul każ, il-Ministru jgħid minn fejn u għal fejn saru dawn it- trasferimenti u għal liema raġunijiet?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li transfers li saru mill-aħħar Elezzjoni Ġenerali 'l hawn, kienu kif ser ngħid.

Dipartiment tas-Servizzi Korporattivi:

2 skrivani għall-Ministeru għall-Ambjent 1 skrivana għall-Ministeru għat-Turiżmu 1 skrivana għall-Ministeru ta' l- Edukazzjoni

Dipartiment tal-Liċenzji:

1 skrivana għall-Ministeru ta' l-Intern

Dipartiment ta' l-Avjazzjoni Ċivili:

2 skrivani għall-Qorti, waqt li messaġġier ġie trasferit għall-Ministeru għall-Affarijiet Barranin.

MINISTERU GĦAS-SERVIZZI EKONOMIĊI - IMPJEGATI

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm ħaddiema taħt id-dikasteru tiegħu li mill- aħħar Elezzjoni Ġenerali 'il hawn ġew trasferiti: i) minn dipartiment għal ieħor fl-istess Ministeru; ii) minn dipartimenti f'Ministeru għal xi post ieħor li jaqgħu taħt Ministeri oħra?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Peress li l-informazzjoni mitluba mill-Onor. interpellant għada qed tinġabar, it-tweġiba tingħata f'seduta oħra.

MINISTERU TA' L-INTERN - IMPJEGATI

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm hemm ħaddiema taħt id-dikastru tiegħu li mill-aħħar Elezzjoni Ġenerali 'il hawn ġew trasferiti: i) minn dipartiment għal ieħor fl-istess Ministeru; ii) minn dipartimenti f'Ministeru għal xi post ieħor li jaqgħu taħt Ministeri oħra?

ONOR.

TONIO BORG: Għall-ewwel partijiet tal-mistoqsija, nirriferi lill- Onor. Interpellant għat-tweġibiet li jien tajt għall-mistoqsijiet parlamentari numri 276 u 239 f'Seduta Nru. 5 u 8 rispettivament.

Rigward l-aħħar parti tal-mistoqsija, ninforma lill-Onor.

Interpellant li dawn it-trasferimenti ta' ħaddiema saru minħabba li jew ingħataw promozzjoni jew ġew mitluba jservu f'Ministeri, filwaqt li l-bqija minħabba esiġenzi tas-servizz.

SKEJJEL STATALI - WORKING GROUP

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Mindu nħatar sal-lum, jista' l-Ministru jgħid kemm-il darba ltaqa' l- Working Group li qed jeżamina l-bżonnijiet ta' support staff fl-iskejjel ta' l-istat?

Liema tipi ta' support staff qed jiġu kkunsidrati għall-iskejjel?

X'inhu l-brief tal-Working Group?

Lil min qed jikkonsulta l-Working Group fix-xogħol tiegħu?

ONOR.

LOUIS GALEA: 1.

Il-Working Group iltaqa' għall-ewwel darba nhar l- Erbgħa 28 ta' Ottubru hekk kif twaqqaf uffiċjalment.

Waqt din il-laqgħa tfassal pjan ta' azzjoni biex tinġabar l-informazzjoni meħtieġa dwar is- sitwazzjoni eżistenti ta' support staff fl-iskejjel ta' l-istat.

Bħala riżultat qed isir ix-xogħol meħtieġ biex l-informazzjoni tinġabar mill- aktar fis possibbli.

Is-support staff li qed jiġi kkonsidrat huwa primarjament support staff klerikali u minor staff.

Il-Working Group iħoss li ma jistax jidħol f'diskussjoni dwar support staff professjonali li dwaru hemm ftehim bejn il- Gvern u l-unions konċernati.

Fl-istess ħin il-Working Group se jivvaluta r- reazzjonijiet ta' l-amministraturi ta' l-iskejjel dwar bżonnijiet partikulari li huma jħossu li għandhom.

Il-brief tal-Working Group hu dan:

i. To carry out a situation analysis of the present state of support staff on a school by school basis;

ii To make recommendations into the appropriate complementing for adequate support staff on a school by school basis;

iii To explore alternative systems of engagement of support staff or provision of support staff services through outsourcing (including the relevant costing of each proposition).

Il-Working Group jinkludi rappreżentanta mid-Diviżjoni ta' l- Edukazzjoni, li hi Kap ta' Skola Post-Sekondarja, rappreżentanta mill-Malta Union of Teachers, li hi Kap ta' Skola Sekondarja, u rappreżentant mill- Management and Personnel Office, u fih hemm ukoll Kap ta' Skola Primarja u Kap ta' Skola tas-Snajja'.

Barra minn dan, il-Working Group qed jikkonsulta ma' l-amministraturi ta' l-iskejjel u mat-taqsimiet konċernati tad-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni.

EDUKAZZJONI - KUMMISSJONI NAZZJONALI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-Gvern huwiex se jżomm il-Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni?

Jekk iva, lil min se jaħtar fuqha?

Jekk le, se jwaqqaf xi struttura simili?

ONOR.

LOUIS GALEA: Għadni qed nikkonsidra l-kwestjoni.

KUMMISSJONI NAZZJONALI PERSUNI B'DIŻABILITA'

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid fiex wasal l-istħarriġ mill-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita' dwar ix-xogħol u s-sehem ta' l-iStatementing Board biex jeżamina tfal bi bżonnijiet speċjali?

ONOR.

LOUIS GALEA: Għadu sejjer.

SAĦĦA - NURSING AIDES

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Billi f'Awissu, 1997 kienu ħarġu sejħiet għan-nursing aides li għalihom kienu applikaw madwar 800 ruħ, jista' d-Dipartiment tas-Saħħa jgħid jekk hemmx il- ħsieb li jkun hemm xi intake minnhom?

Jaħseb il-Ministru li għad hemm il-ħtieġa ta' aktar nursing aides għaliex dawn jistgħu jagħmlu diversi xogħlijiet li m'humiex neċessarjament tan- nurses u li s'issa għadhom qed jagħmluhom in-nurses?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għal mistoqsija parlamentari numru.

PULIZIJA - PERSUNA B'LIĊENZJA TA' BARBER

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru ġentilment jgħid għaliex il-persuna, li d-dettalji tiegħu qed jintbagħtu separatament, u li għandu liċenzja ta' barber, qed jiġi mitlub iħallas liċenzja ta' Lm50 minflok Lm15 kif kien iħallas qabel?

Billi l-liċenzja ta' Lm50 hi dik ta' hairdresser, jaħseb il-Ministru li għandha tibqa' ssir distinzjoni bejn barber u hairdresser u mhux jitpoġġew it-tnejn fl-istess keffa?

Billi l-barber huma l-barbiera tradizzjonali ta' l-irħula li jitħallsu bi prezz ferm u ferm anqas mill-hairdresser u jagħmlu xogħol differenti mill- hairdresser, jaħseb il-Ministru li hu nġust li dawn jitpoġġew fl-istess keffa fejn tidħol liċenzja?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li b'effett mill-1 ta' Jannar, 1994, ma baqgħetx iktar id-distinzjoni bejn parrukier ta' l-irġiel u salon ta' hairdresser tan-nisa, għal dak li jirrigwarda l-ammont dovut bħala liċenzja.

Ninsab infurmat ukoll li l-ammont ta' din it-tip ta' liċenzja hu bbażat fuq il-lokalita', il-kategorija u l-kera tal-post/dritt għall-anqas ħlas, kif regolat b'Avviż Legali 186 ta' Att 1993.

PULIZIJA - PERSUNA MĦARKA FUQ RIMI TA' SKART

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru ġentilment jgħid f'dawn l-aħħar għaxar snin kemm-il persuna tressqet il-qorti għax inqabdet tarmi l-iskart barra?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li bejn l-1 ta' Jannar, 1989, u d-9 ta' Novembru, 1998, in-numru ta' persuni li tressqu l-qorti talli rmew skart barra kien ta' 286.

PULIZIJA - KAROZZI KONFISKATI FUQ RIMI TA' SKART

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru ġentilment jgħid f'dawn l-aħħar għaxar snin kemm-il karozza ġiet konfiskata għax is-sid instab ħati li rema l-iskart barra?

Meta s-sentenza għal din l-akkuża kienet ħlas ta' multa, x'inhu t-total ta' multi f'dawn l-aħħar għaxar snin fuq akkuzi ta' rimi ta' skart barra?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li bejn l-1 ta' Jannar, 1989, u d-9 ta' Novembru, 1998, in-numru ta' vetturi li ġew konfiskati għax is-sid instab ħati li rema l-iskart barra kien ta' 7, filwaqt li l-ammont ta' multi fuq akkużi ta' rimi ta' skart barra għall-istess perijodu kien ta' Lm5,552.

ILMA TAT-TISQIJA - BIDNI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l -Ministru ġentilment jara għaliex bdiewa fl-inħawi tal-Bidni, minkejja kull sforz ta' l-uffiċjal inkarigat minn Ħaż-Żabbar, xorta m'humiex qed jieħdu ilma tat-tisqija?

Billi din il-problema f'dawn l-inħawi tal-Bidni kompliet iggravat wara xogħlijiet li saru fi żmien l-amministrazzjoni preċedenti, jista' l- Ministru jara x'jista' jsir biex l-għadd ta' bdiewa full-time li hemm ma jibqgħux ibatu l-konsegwenzi?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Dan jidher li huwa każ ieħor ta' nuqqas ta' ppjanar serju mill-Gvern Laburista.

Nissuġġerixxi lill-Onor.

Interpellant li jagħmel il-mistoqsija lill-Ministru konċernat.

Nassigura lill-Onor.

Interpellant li d-Dipartiment ta' l-Agrikoltura għamel l-almu tiegħu kollu sabiex il-bdiewa jinqdew.

TROBBIJA TAN-NAĦAL - REGOLAMENTI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx xi regolamenti li jirregolaw it- trobbija tan-naħal?

Min irabbi n-naħal suppost li jkun reġistrat?

Hemm xi restrizzjoni biex min irabbi n-naħal ma jagħmilx dan fl-abitant?

Jaqbel il-Ministru li n-naħal li jitrabbew fl-abitant jistgħu jkunu ta' periklu għal terzi persuni?

Jekk fil-fatt hemm restrizzjoni, kemm jistgħu jitrabbew 'il bogħod mill-abitant?

ONOR.

NINU ZAMMIT: 1) Regolamenti li jirregolaw it-trobbija tan-naħal jinsabu fil-Gazzetta tal-Gvern Nru 15671 tat-3 ta' Novembru 1992 - Taqsima B Avviż Legali 110/92 Ordinanza dwar it-tħaris mill-mard Kapitlu 36 - Regolamenti ta' l-1992 dwar it-trobbija tan-naħal.

2) Min irabbi n-naħal għandu jkun reġistrat.

3) Ma hemm l-ebda restrizzjoni fil-kapitli msemmija fl-ewwel paragrafu, biex min irabbi n-naħal ma jagħmilx dan fl-abitant, iżda hemm ligi tal- Pulizija li talludi għal fastidju lill-ġirien.

L-ufficjali tad-Dipartiment ta' l-Agrikoltura dejjem iwissu u jagħtu l-pariri lil min ikun se jrabbi li ma għandux jagħti fastidju lil ħaddieħor anke mhux fl-abitant.

4) Mhux in-naħal biss, iżda dak kollu li jitrabba fl-abitant jista'jkun ta' periklu għal terzi persuni.

Billi ma hemm l-ebda restrizzjoni kemm jistgħu jitrabbew 'il boghod mill-abitant, hija l-ħila ta' dak li jrabbi li jara jekk hux ta' periklu jew le.

SPTAR SAN LUQA - MOULDS GĦAL HEARING AIDS

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid għaliex hemm dewmien ta' xhur sħaħ biex jiġu akkwistati l-moulds għall-hearing aids għat-tfal nieqsa mis-smiegħ mill- Isptar bil-konsegwenza li dawn it-tfal qed ibatu bla bżonn minħabba dan in- nuqqas?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Il-unit ta' l-Audiolo.ġija fid-dipartiment ta' l- ENT kien jibgħat u jirċievi moulds regolarment minn kumpanija Ingliza kemm ghall-kbar kif ukoll għat-tfal neqsin mis-smiegħ.

Sfortunatament il-konsenja li ntbagħtet mill-Ingilterra f'Settembru ta' l- 1998 intilfet u baqgħet ma nstabitx, minkejja li saru diversi rapreżentazzjonijiet kemm mal-kumpanija Ingliża u kemm mal-Maltapost.

Il- kumpanija Ingliża aċċettat ir-responsabbilta' u lesta li taħdem ix-xoghol tal-moulds b'xejn.

Ix-xogħol min-naħa ta' l-awtoritajiet Maltin diġa' beda biex b'hekk il- moulds jitlestew fl-iqsar zmien possibbli.

DAY CENTRES - ASSISTENTI SOĊJALI KAŻWALI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid jekk huwiex se jżomm il-policy adottata mill-amministrazzjoni preċedenti fir- rigward tal-casual social assistants, jiġifieri li jaħdmu b'sistema ta' perjodu ta' żmien f'day centre u perjodu fil-komunita'?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-amministrazzjoni preċedenti ma kellha l-ebda policy fir-rigward tal-casual social assistants li dawn jaħdmu b'sistema ta' perjodu ta' żmien fid-day centre u perjodu fil-komunita'.

Kull ma sar fi żmien ta' kważi sentejn ta' amministrazzjoni Laburista kien biss eżercizzju biex inqalgħu mid-day centre C.S.As u daħlu oħrajn f'lokhom abbażi biss ta' politika partiġġjana.

SKEJJEL:ISLA - GĦALLIEMA

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jaf il-Ministru li peripathetic teacher li suppost tattendi tliet darbiet fil-ġimgħa biex tagħti servizz fl-Iskola ta' l-Isla lil tfal bi bżonnijiet speċjali, qed tattendi darba fil-ġimgħa biss u mhux kif weġibni f'mistoqsija parlamentari numru 204?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mogħti fit-tweġiba għall-mistoqsija parlamentri numru 204 jirriżulta korrett u mhux kif sostniet l-Onor.

Membru.

Hu biss f'din il-mistoqsija li l-Onor.

Membru qed tispeċifika li qed tirriferi għal każijiet ta' "tfal bi bżonnijiet speċjali".

Jidher li din il-mistoqsija tirriferi għas-servizz peripatetiku għal studenti neqsin mis-smiegħ.

Informat li sas-sena l-oħra dan is-servizz kien jingħata darbtejn fil- ġimgħa u skond il-ħtieġa tal-każ.

Minħabba nuqqas ta' staff fis-servizz, bħalissa qed tingħata lezzjoni flok tnejn fil-ġimgħa.

Sadanittant qed jittieħdu passi sabiex intejbu s-servizz kif ukoll beda Kors fl-Universita' sabiex inħejju għalliema kwalifikati għal dan is- servizz speċjalizzat.

PERSUNI B'DIŻABILITA' - DĦUL F'DAY CENTRES

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm persuni bi bżonnijiet speċjali jistennew biex jidħlu f'xi day centre jew dar residenzjali, lokal b'lokal?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: In-numru ta' persuni bi bżonnijiet speċjali li qed jistennew biex jidħlu f'xi day centre, ossia f'xi ċentru tat-taħriġ għall- adulti huwa hekk:

Ic-Centru ta' Fleur-de-Lys - 11 Ic-Centru ta' l-Imtarfa - 6 Ic-Centru ta' Hal-Far - 4 Ic-Centru ta' Wied il-Ghajn - 12 33

ATTARD: TRIQ TAR-RABAT - JUNCTION

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk huwiex se jitkompla x-xogħol ta' junction ġdida fit-Triq tar-Rabat l/o Ħ'Attard quddiem l-Isptar Monte Carmeli?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li x-xogħol imsemmi mill-Onor.

Interpellant se jitkompla malli t-tender li kienet ippubblikata xi żmien ilu tiġi aġġudikata.

ATTARD: TRIQ TAR-RABAT - JUNCTION

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk huwiex se jitkompla l- proġett ta' upgrading tal-junction mill-aktar perikoluż li hemm fit-Triq tar-Rabat l/o Ħ'Attard fejn din it-triq taqbad ma' Vjal de Paule (quddiem Bonnici petrol station)?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jiena nformat li kemm it-Traffic Control Board kif ukoll l-Awtorita' ta' l-Ippjanar approvaw li jsir it- traffic lights fil- junction u qegħdin isiru l-pjanti biex ikun jista' jsir ix-xogħol meħtieġ.

ATTARD - TRIQ ĦAŻ-ŻEBBUĠ

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jara li titwaħħal crash barrier fil- ġenb ta' Triq Ħaż-Żebbuġ, l/o Ħ'Attard (quddiem l-Allwoods & Steel) peress li bħalissa m'hemm l-ebda lqugħ għal ġol-wied fil-ġenb tal-bridge, bil- konsegwenza li vetturi neżlin lejn Ħ'Attard minn naħa ta' Ħaż-Żebbuġ jistgħu faċilment jibqgħu neżlin fil-wied?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Għaddejt is-suġġeriment ta' l-Onor.

Interpellant lid-Dipartiment tat-Toroq biex kif ikun qed isir xogħol ta' tiswija fuq dan il-pont ikunu jistgħu jitwaħħlu l-crash barriers.

ĦABS ĊIVILI - PRIĠUNIERI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm jiswa flus kull ġurnata kull priġunier fil- Faċilita' Korrettiva ta' Kordin lill-istat Malti?

ONOR.

TONIO BORG: Skond ir-Rapport Annwali tad-Dipartiment tas-Servizzi Korrettivi għas-sena 1997, matul dik is-sena, kull detenut sewa Lm18.63 kuljum.

KUNSILLI LOKALI - SERVIZZI TA' DIPARTIMENTI GOVERNATTIVI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk il-Gvern huwiex se jimplimenta policy sabiex il- kunsilli lokali jiġu mħeġġa jużaw is-servizzi tad-dipartimenti tal-gvern għall-kuntratti tagħhom?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Naqbel li d-dipartimenti tal-gvern għandhom jagħmlu l-almu tagħhom biex ikunu f'pożizzjoni li jikkompetu sew fir- rigward ta' sejħiet għall-kuntratti mill-kunsilli lokali għal xogħlijiet u servizzi.

DIPARTIMENT TAX-XOGĦLIJIET PUBBLIĊI - XOGĦOL GĦALL-KUNSILLI LOKALI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi l-policy tal-Gvern fir-rigward xogħol li jagħmlu ħaddiema tad-Dipartiment tax-Xogħlijiet Pubbliċi għall-kunsilli lokali?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li s'issa ma kien hemm l- ebda tibdil mill-policy li kien hemm qabel fir-rigward xogħol li jagħmlu ħaddiema tat-Taqsima tax-Xogħlijiet mal-Kunsilli Lokali.

QRATI: RAPPORT MUSCAT AZZOPARDI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jikkonferma li fil-bini tal-Qorti kienet ġiet depożitata kopja tar- rapport Muscat Azzopardi dwar każijiet ta' frame-ups li seħħew qabel l- 1987?

Jista' jikkonferma li m'għadx hemm traċċa ta' din il-kopja?

Jekk iva, fejn kienet ġiet depożitata fil-bini tal-Qorti din il-kopja tar- rapport?

Min huma l-persuni li kellhom aċċess għall-post li fih ġiet depożitata din il-kopja?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Kemm minn dokumentazzjoni miżmuma fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru kif ukoll minn xhieda mogħtija fil-Qorti mis-Segretarju Permanenti fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru, jirriżulta li l-Imħallef Godwin Muscat Azzopardi kien qal li ħalla kopja tar-rapport li qed issir riferenza għalih, fil-vaults tal-Qorti, bl-iskop ta' safe keeping.

Jirriżulta wkoll mill-istess sorsi msemmija aktar 'il fuq, li r- Reġistratur tal-Qorti kien intalab jiċċekkja jistax isib dan ir-rapport imma skond l-istess reġistratur, wara li fittex kullimkien personalment fis- safe u l-vaults, hu ma sab xejn.

Ninsab informat li l-persuni li għandhom aċċess għal vaults/strong room tal-Qrati huma l-Assistent Reġistratur tal-Qorti Inferjuri u l-assistent tiegħu u li kull dokument li jitpoġġa fil jew jittieħed mill-vaults, jiġi rekordjat mill-istess persuni.

Mill-investigazzjonijiet li saru s'issa u li jkopru s-snin 1994-1998, ma jirriżultax li mill-kotba tar-records of deposits, ġie depożitat jew irtirat fl-istrong room tal-Qrati ir-rapport imsemmi.

ISLA - ŻBIR TA' SIĠAR

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jsemmi x'passi se jieħu sabiex talba tal-Kunsill Lokali li saret f'Marzu ta' l-1998 sabiex jinżabru s-siġar ta' Triq is-Sur fl-Isla titwettaq?

ONOR.

NINU ZAMMIT: M'hemm l-ebda rekord ta' din it-talba ġol-files tad- dipartiment.

Minkejja dan in-nuqqas, dan l-ilment ġie mgħoddi lis-sezzjoni taż-żbir tas-siġar sabiex ix-xogħol jiġi mwettaq fi żmien qasir.

TARZNA TA' MALTA - EX-STAMPERIJA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jsemmi jekk sarux talbiet minn xi entitajiet lill-Malta Drydocks sabiex l-ex-stamperija tagħhom, li tinsab fis-swar ta' San Mikiel fl-Isla, tkun mgħoddija lilhom għal xi użu ieħor?

X'inhi l-pożizzjoni tat- Tarzna dwar dan?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li l-Kunsill Lokali ta' l-Isla għamel talba lill-Malta Drydocks dwar dan is-sit.

Peress li bħalissa t-Tarzna għaddejja minn stadju ta' ristrutturazzjoni intenna għadu kmieni biex wieħed jasal għal xi konklużjoni.

SKEJJEL:ISLA - SKOLA PRIMARJA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jagħti informazzjoni jekk hemmx ħsieb li l-iskola primarja ta' l-Isla tkun ri-allokata jew sarux xi diskussjonijiet mal-Malta Drydocks bil-għan li l-istudenti ma jibqgħux jiġu effetwati mill-grit blasting, issa li l-Baċir Nru. 3 reġa' beda jintuża?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-Malta Drydocks qed tintalab biex, kemm jista' jkun, ma jsirx grit blasting fil-ħinijiet ta' l-iskola fil-baċir numru 3, issa li qed jerġa' jiġi attivat.

L-Onor.

Interpellant japprezza li mhux faċli tirrialloka l-iskola primarja ta' madwar 340 tifel u tifla biex tevita l-inkonvenjent u fl-istess ħin tħalli lit-tfal qrib l-Isla.

ISLA - BLASTING

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Ninsab informat li riċentement saru xogħlijiet ta' blasting taħt is-swar ta' l-Isla.

Jista' l-Ministru jikkonferma li dawn ix-xogħlijiet saru bis- sistema l-ġdida msejjħa slurry blasting u jekk fl-affermattiv, għalfejn twaqqaf ix-xogħol?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li fis-26 u 27 ta' Ottubru, 1998 sar xogħol ta' blasting u l-proċess użat kien dak magħruf bħala slurry blasting.

Ix-xogħol twaqqaf wara lmenti li saru għalkemm uffiċjal tat-Tarzna li kien preżenti waqt ix-xogħol m'innota l-ebda inkonvenjent.

ISLA - TRIQ IS-SUR

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jsemmi xi progress sar sabiex parti minn Triq is-Sur fl-Isla titwessa, wara li l-Kunsill Lokali ħejja l-pjanti u ġab il-permessi neċessarji iktar minn sena ilu?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li dan ix-xogħol qed isir mill-kunsill lokali, u għalhekk hu dan il-kunsill li għandu responsabilta tax-xogħol.

FGURA - POSTA

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jinforma l-Kamra jekk hemmx il-ħsieb li fil- futur viċin jiġi installat jew mibni uffiċċju għal Posta ġewwa l-Fgura billi l-maġġoranza kbira tan-nies ta' hemm għandhom diffikulta' biex jużaw dawn is-servizzi billi jridu jitilgħu Raħal Ġdid?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li risposta tingħata f'seduta oħra.

MUŻEW TAL-ĠUSTIZZJA

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jinforma l-Kamra jekk hemmx il-ħsieb li fil-futur viċin isir Mużew tal-Ġustizzja fejn jiġu esposti dokumenti u sentenzi antiki flimkien ma' ħafna mill-oġġetti li jinsabu fis-swali differenti tal-Qorti tagħna li nqabdu sija matul jew qabel l-aħħar gwerra?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Is-suġġeriment ta' l-Onor Membru qed jiġi kkonsidrat fil-kumpless tal-prijoritajiet li għandu l-gvern f'dan il-qasam.

BINI TAD-DWANA

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jinforma l-Kamra jekk hemmx il-ħsieb li fil-futur viċin il-bini tad-Dwana mibni fl-1774 b'tant sempliċita' klassika jiġi restawrat u f'partijiet minnu jiġi stabilit mużew fejn jiġu esebiti d-diversi oġġetti u dokumenti marbuta ma' l-istorja tad-dwana tagħna?

ONOR.

JOHN DALLI: Is-suġġeriment ta' l-Onor Membru se jiġi studjat.

PALAZZO DE LA SALLE - RESTAWR

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra jekk kemm-il-darba hemmx il-ħsieb fil-futur viċin li l-Palazzo de la Salle fejn hemm l-Malta Society of Arts, Manufacturers and Commerce l-Belt jiġix restawrat jew almenu rranġat b'mod li jkun f'pożizzjoni aħjar li jilqa' fih espożizzjonijiet ta' l-arti u konsegwentement iktar turisti?

ONOR.

LOUIS GALEA: Tlabt li s-suġġeriment kostruttiv ta' l-Onor.

Membru jiġi evalwat għall-eventwali konsiderazzjoni tiegħi.

XGĦAJRA - DRENAĠĠ

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jinforma l-Kamra xi studji saru tul dawn is-snin sabiex il-problema tad-drenaġġ ġewwa r-raħal tax-Xgħajra tiġi solvuta billi tul din l-aħħar sena far ta l-inqas sitt darbiet b'inkonvenjent kbir u kontra l- iġene għan-nies tal-lokal?

X'passi se jittieħdu sabiex dan jispiċċa darba għal dejjem?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li l-fawran li jsir fir- raħal tax-Xgħajra huwa minħabba xi drenaġġ li jintefa' minn xi farms jew permezz tal-bowsers.

Id-dipartiment inaddaf ta' spiss is-sistema tad-drenaġġ permezz tal- jetting/suction bowsers biex inaqqas kemm huwa possibli dan il-fawran.

Barra minn hekk isiru spezzjonijiet regolari f'farms biex jiġi ċċekjat x'jintefa' fid-drenaġġ.

KALKARA - ASFALTAR

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra meta huwa ppjanat li l-parti tat-triq li tibda minn Triq il-Missjoni Taljana u li tgħaddi quddiem il-Kunvent tal-Kapuċċini sa l-aħħar ta' Triq Santa Liberata l- Kalkara ssir mill-ġdid billi ttieklet kollha?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Tajt struzzjonijiet lid-Dipartiment tat-Toroq biex jispezzjona din it-triq sabiex ikun jista' jiġi deċiż x'kien l-aħjar isir għat-tiswija tagħha.

SVPH- ANZJANI FIL-WAITING LIST

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm anzjani fil-waiting list għad-dħul f'St Vincent de Paule u fid-djar ta' l-anzjani?

Kemm inqdew mill-5 ta' Settembru 1998?

Jista' l-Ministru jipprovdi lista?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Fil-waiting list għar-Residenza San Vinċenz, f'Ottubru kien hemm 672 persuna, filwaqt għad-Djar ta' l-Anzjani kien hemm 573 persuna.

Mill-5 ta' Settembru sat-28 t'Ottubru fir-Residenza San Vinċenz daħlu 43 persuna filwaqt li fid-Djar ta' l-Anzjani daħlu sitt persuni.

Mhux etika li tingħata lista ta' persuni.

DJAR - XIRI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid jekk flat, li l- partikolaritajiet tiegħu qed jintbagħtu separatament, jistax jinxtara minn min qiegħed jabita fih?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: S'issa l-Awtorita' tad-Djar ma rċevitx talba għax- xiri ta' dan il-fond.

Għaldaqstant, dan il-kerrej hu mitlub li japplika taħt Skema 'I' biex l- Awtorita' tad-Djar tkun lesta titlob l-awtorizzazzjoni tal-Kummissarju ta' l-Artijiet għall-bejgħ ta' dan il-fond.

SAĦĦA - NURSING AIDES

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid jekk bdewx isiru l-interviews tan-nursing aides li kienu applikaw xi xhur ilu?

Jekk iva, lill-kandidati li applikaw intbgħatilhom avviż bil-miktub jew bit-telephone?

Jekk iva, ir-riżultat ħareġ?

Jekk iva, kemm intgħażlu?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant ghat-twegiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 509.

SAĦĦA - CSA'S

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid jekk hemmx CSA's nieqsa fi-dipartiment?

Jekk iva, kemm hemm?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jaghmel id-domanda lill-Ministru kkonċernat.

PARTIT NAZZJONALISTA - PROGRAMM ELETTORALI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Punt 20 tal-Programm Elettorali tal-Partit Nazzjonalista jgħid:

"Jara wkoll li s-servizz bejn il-gżejjer igawdi mill-għajnuniet apposta li l-Unjoni Ewropa tagħti f'dan il-qasam u f'oqsma oħra għaliex Għawdex bħala gżira jikkwalifika minn għajnuna diretta u speċifika bid-dħul ta' Malta fl-Unjoni Ewropea".

Tista' l-Ministru tgħid kemm huwa stmat li se jkunu l-għajnuniet li se tagħti l-Unjoni Ewropea lil Għawdex fis-snin 1999, 2000, 2001, 2002 u 2003?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: L-għajnuniet li Għawdex ikun jista' jieħu bl- isħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea huma imprezzabbli.

Naħseb li l-Onor.

Interpellant jaf li l-Kummissjoni Ewropea tagħti attenzjoni partikolari lill-gżejjer fi ħdan l-Unjoni bil-għan li tgħinhom jegħlbu l-iżvantaġġi naturali li għandhom u biex jintegraw aħjar fis-suq intern Ewropew.

Tajjeb li jingħad, per eżempju, li fis-summit ta' Amsterdam f'Ġunju ta' l- 1997, l-Artiklu 130(a), it-tieni paragrafu, ġie emendat biex issa jistipula li "partikolarment, il-Komunita' trid timmira li tnaqqas l-iżbilanċi li hemm bejn il-livelli ta' żvilupp ta' reġjuni varji u n-nuqqas ta' żvilupp ta' reġjuni żvantaġġjati jew gżejjer, inklużi zoni rurali".

L-Att Finali ta' l-istess Summit jinkludi dikjarazzjoni fuq il-gżejjer li tgħid li "il-Konferenza tirrikonoxxi li l-gżejjer reġjuni jbatu minn żvantaġġi strutturali dejjiema marbuta ma' l-istatus tagħhom u li jxekkel l- iżvilupp ekonomiku u soċjali tagħhom.

"Il-Konferenza għaldaqstant tirrikonoxxi illi l-leġislazzjoni tal- Komunita' għandha tieħu dawn l-iżvantaġġi in konsiderazzjoni u li miżuri speċifiċi jistgħu jittieħdu, fejn hu ġustifikat, favur il-gżejjer reġjuni sabiex jintegraw rwieħhom aħjar fis-suq intern (ewropew) fuq kondizzjonijiet ġusti".

Fil-fatt hemm diversi modi kif il-Kummissjoni Ewropea tista' tgħin fl- iżvilupp ta' Għawdex bħala gżira ta' Malta.

L-għajnuna tista' tingħata f'diversi oqsma bħalma huma t-trasport, it-telekomunikazzjonijiet, l- enerġija, ir-riżorsi ta' l-ilma, il-biedja, l-iżvilupp ta' turiżmu ta' kwalita', l-iżvilupp tar-riżorsi umani, sostenn konkret lil negozji żgħar u medji, u l-biedja.

Eżempji ta' għajnuniet li Għawdex jista' jkollu

Trasport: bini/xiri ta' portijiet u mollijiet, vapuri, helicopters u toroq;

Telekommunikazzjonijiet: video conferencing eżempju: fil-qasam ta' l- Edukazzjoni u dak tas-Saħħa;

Enerġija: produzzjoni ta' enerġija lokalment mingħajr ħsara għall-ambjent, eżempju: żvilupp ta' enerġija solari u mir-riħ;

Ilma: produzzjoni ta' ilma permezz ta'żvilupp ta' riżorsi ġodda;

Turiżmu ta' kwalita': l-unjoni tgħin bis-sħiħ għall-iżvilupp armonjuż fis- settur turistiku.

L-iskop ta' għajnuniet huwa wiesa' ħafna, eżempju: għajnuna lill-bdiewa biex il-ħidma tagħhom issebbaħ l-ambjent;

Riżorsi Umani: għajnuniet finanzjarji u tekniċi għall-iżvilupp ta' riżorsi umani għall-edukazzjoni, taħriġ u re-training ta' l-Għawdxin;

SME's: tingħata għajnuna mhux biss finanzjarja iżda wkoll billi jiġu stabiliti mekkaniżmu li jgħinu lin-negozji u l-industriji jissaħħu u jkunu profitabbli;

Biedja: għajnuna lill-bdiewa biex jixtru makkinarju, jibnu ġwiebi, jiżviluppaw prodotti ġodda, itejbu l-kondizzjonijiet tal-ħajja u tax-xogħol tagħhom, jtejjbu l-iproċessar u l-biegħ tal-prodotti tagħhom kif ukoll biex iwaqqfu networks ta' irrigazzjoni.

GĦAWDEX - YACHT MARINAS

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Punt 54 tal-Programm Elettorali tal-Partit Nazzjonalista jwiegħed żvilupp ta' yacht marinas f'Għawdex.

Tista' l-Ministru tgħid fejn huma ppjanati li jsiru dawn il-yacht marinas?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: L-Onor.

Interpellant jaf li fi Frar, 1994 il- Gvern kien iddeċieda li l-Awtorita' ta' l-Ippjanar flimkien ma' l-Awtorita' Marittima ta' Malta jippreparaw Subject Plan dwar l-iżvilupp tal-yachting f'Malta u Għawdex.

F'Marzu, 1995 id-ditta ta' konsulenza Deloitte & Touche ġew ikkummissjonati li jippreparaw dan is-subject plan.

Biex waslu għar-rakkomandazzjonijiet tagħhom, Deloitte & Touche ikkonsidraw il-kosta kollha ta' Malta u Għawdex.

Inizjalment 18-il sit kienu ddentifikati li kellhom potenzjal għal żvilupp ta' yacht marina.

Dawn is-siti ġew aggruppati fi tliet kategoriji li huma ta' siti mhux probabbilment tajbin, dawk possibbilment tajbin u dawk bl-aħjar prospetti.

F'Għawdex ġie ddentifikat biss in-naħa ta' barra tal-port ta' l-Imġarr bħala sit possibbilment tajjeb għal żvilupp ta' yacht marina.

Biex jiġi stabilit jekk jaqbilx li dan is-sit jiġi żviluppat bħala yacht marina, iridu jsiru studji dettaljati dwar l-aspetti tekniċi u l- vijabilita' finanzjarja tal-proġett.

Dawn l-istudji jsiru fiż-żmien opportun.

TOROQ - TISWIJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Punt 55 tal-Programm Elettorali tal-Partit Nazzjonalista jwiegħed

"Riabilitazzjoni sħiħa tat-toroq ta' Malta u Għawdex li jista' faċilment jiġi finanzjat mill-Unjoni Ewropea".

Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa stmat li l-Unjoni Ewropea se tagħti flus lil Malta fis-snin 1999, 2000, 2001, 2002, u 2003 biex issir ir- riabilitazzjoni sħiħa tat-toroq ta' Malta u Għawdex?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Tali informazzjoni tkun tista` tigi konkluza meta jibdew id-diskussjonijiet finali ma' l-Unjoni Ewropea.

RAĦAL ĠDID - TRIQ IL-KARMNU

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru, fuq risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 717, jagħtini risposta għal Triq il-Karmnu, Paola u mhux Fgura kif tlabt jien?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Peress li l-Onor.

Interpellant ma indika l-ebda post partikolari, ser issir stima biex jiżdied id-dawl fl-imsemmija triq.

TA' XWIEKI - BINI TA' ĠIBJUN

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid fiex wasal ix-xogħol li kien proġettat mill-Gvern Laburista biex jinbena ġibjun f'Ta'Xwieki?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li l-assessment ta' l-impatt ambjentali konness mal-proġett tal-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma biex jinbena ġibjun fix-Xwieki wasal biex jiġi finalizzat.

CELLULAR TELEPHONES

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jara li jirrispondi l-aħħar parti tal- mistoqsija parlamentari numru 549?

ONOR.

ĊENSU GALEA: M`għandi xejn x`inzid mar-risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 549.

MALTACOM - SERVIZZI

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 548 li kienet saret lill- Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni u li issa ġiet riferuta lilek u ċioe' tista' jekk jogħġbok telenka l-inizjattivi għaddejjin bħalissa biex jiġu upgraded is-servizzi li tagħti l-Maltacom?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Il-kumpannija bħalissa qed tevalwa diversi inizjattivi sabiex jiġu upgraded is-servizzi li tagħti.

UNIVERSITA' - STUDENTI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jagħti lista ta' l-istudenti universitarji belt belt għas- sena 1998/99?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din ir-risposta.

TEŻOR - HOSPITAL AUXILIARIES

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid x'aġġustament sar riċentement fuq pensjonijiet mit- Teżor fejn jirrigwarda Hospital Auxiliaries?

Kemm żdiedet il-pensjoni fix- xahar u kemm laħqet is-somma globali ta' din il-kategorija?

ONOR.

JOHN DALLI: Nixtieq ngħarraf lill-Onor Interpellant illi riċentement ma sar l-ebda aġġustament fuq pensjonijiet mit-Teżor fejn għandhom x`jaqsmu l-Hospital Auxiliaries.

L-aħħar aġġustament li sar kien is-sena l-oħra u dan kien jirrigwarda aġġustament fuq pensjonijiet minħabba r-riforma ta` l-1991.

Iż-żieda tal-pensjoni minħabba din ir-riforma kienet minn minimu ta' Lm8.50,0 fis-sena sa massimu ta` Lm43.06,7 fis-sena.

Iż-żieda globali laħqet Lm113 fis-sena fil-pensjoni u Lm1,609 fi gratuity.

SIGURTA' SOĊJALI - PENSJONI

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid kemm persuni qegħdin jistennew li tinħadmilhom il-pensjoni tas-Sigurta' Soċjali?

Minn meta jibda dan il-case-load?

X'passi qiegħed jieħu d-dipartiment sabiex jitħaffef il-proċess tal-N.I. pension lil dawk li għalqu l-61 sena?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lil Onor. Interpellant li n-numru ta' applikazzjonijiet pendenti għal xi pensjoni kontributorja huwa ta' 546.

Din il-figura hija maqsuma f'37 applikazzjoni għal Pensjoni għar-Romol; 119 għal Pensjoni għal Invalidita' u 390 għal Pensjoni għal min jirtira.

Fir-rigward tal-Pensjoni għar-Romol m'hemmx backlog imma s-37 applikazzjoni huma applikazzjonijiet ġodda li daħlu fid-dipartiment riċentement.

Hija policy tad-dipartiment f'dawn il-każi li l-pagament tal- Pensjoni għar-Romol isir mill-aktar fis possibbli u fil-maġġoranza tal-każi din tkun mħallsa sad-data tal-pagament ta' dawn il-pensjonijiet li jkun jmiss wara li din l-applikazzjoni tkun daħlet fid-dipartiment.

Fir-rigward tal-Pensjoni għall-Invalidita' jrid jingħad li minn dawn il- każi madwar 30 applikazzjoni huma pendenti biex jidhru quddiem panel mediku - 26 huma pendenti biex jibda l-proċess ta' l-applikazzjoni u l-kumplament ta' 63 każ għandhom ikunu mħallsa mall-pagament li jmiss tal-Pensjonijiet għal Invalidita' fl-aħħar ta' dan ix-xahar.

Fir-rigward tal-każi pendenti quddiem il-panel mediku, dawn mistennija li jitlestew minn dan il-proċess sa ħmistax oħra.

Fir-rigward ta' pensjonijiet għal min jirtira jien informat li billi l- proċedura hija li persuna tapplika għal pensjoni tliet xhur qabel ma tilħaq l-eta' tal-pensjoni, l-maġġoranza tal-każi pendenti huma ta' persuni li għadhom ma laħħqux l-eta' tal-pensjoni.

Ninforma lil Onor. Interpellant li d-dipartiment kontinwament u fejn possibli qiegħed jirrevedi l-policies tiegħu fir-rigward tal-proċess ta' applikazzjonijiet għal pensjoni.

Infatti fil-bidu ta' dan ix-xahar ġie rivedut il-proċess fil-każi ta' applikazzjonijiet ta' persuni li jinpjegaw lilhom infushom.

Bil-proċess il- ġdid huwa ttamat li d-dewmien li f'każijiet kienet tlaħħaq ix-xhur issa hu mistenni li jitħaffef aktar għal-benefiċċju ta' dawn il-persuni.

QORMI - TRIQ L-IMDINA

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta hu maħsub li x-xogħol fi Triq l-Imdina, f'Ħal Qormi jibda kif semma f'mistoqsija parlamentari numru 200?

Ma jidhirlux il-Ministru li minħabba l-periklu serju li hemm f'din it- triq traffikuża u l-aċċidenti serji li seħħew, m'hemmx lok li wieħed jistenna, iżda din il-pedestrian crossing tingħata l-prijorita' li għandha bżonn?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jiena nformat li x-xogħol fi Triq l-Imdina, Ħal- Qormi se jitkompla malli t-tender li kienet ippubblikata xi żmien ilu tiġi aġġudikata.

Tajt struzzjonijiet lid-dipartiment li jekk jara li agġudikazzjoni se tieħu xi żmien jieħu passi neċessarji biex dawn il-pelican lights jitwaħħlu.

QORMI - TRIQ MANWEL DIMECH

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta fi Triq Manwel Dimech, f'Ħal Qormi se ssir xi pedestrian crossing bil-għan li jitnaqqas ir-riskju serju meta wieħed jaqsam din it-triq traffikuża?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Għaddejt is-suġġeriment ta' l-Onor.

Interpellant lid- Dipartiment tat-Toroq biex ikun jista' jiġi ikkonsidrat.

WSC - INGAĠĠ TA' PERSUNA

L-ONOR.

ANTHONY ABELA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra il-kuntratt tal-persuna li isimha qed jintbagħat separatament mal-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l- Ilma u li taħdem fis-sezzjoni tal-Finanzi/Audit?

Jidhirlu l-Ministru li dan għandu jiġi rivedut u jiġu eżaminati sew jekk kellux isir dan l-ingaġġ u x'kienu t-terms of reference ta' l-istess kariga?

Veru li dan l-impjieg hu fuq probation sal-lum?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Kopja tal-kuntratt li sar bejn il-Korporazzjoni u ċ- Chief Internal Auditor ta' l-istess korporazzjoni fil-31 ta' Lulju, 1998 li issostitwixxa dak magħmul bejn iż-żewġ partijiet fis-26 ta' Marzu, 1997 tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

JOINT OFFICE - FIDI TA' ĊENS T2174/97

L-ONOR.

ANTHONY ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jinforma lill-Kamra in rigward tal-Joint Office għaliex talba għall-fidi ta' ċens skond file Nru.T2174/97, fejn qed jiġi mitlub li jinfeda ċens fir-Rabat, Malta kif jitlob l-Att oriġinali tal-enfitewsi - sal-lum għada ma ġietx sodisfatta meta jirriżulta biċ-ċar li d-dirett dominju (ċens) għadda lill-gvern skond Att IV ta' l-1992?

Jista' l- Ministru jara illi dan isir minnufih billi altrimenti dan jista' joħloq att diskriminatorju kontra ċ-ċenswalista?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li ċ-ċens li qed jirriferi għalih l- Onor. Interperllant, hu, fost ċnus oħra, suġġett ta' diskussjonijiet li għadhom għaddejjin bejn il-Gvern Malti u s-Santa Sede u sakemm dawn jiġu konklużi, dan iċ-ċens ma jistax jinfeda.

PA - APPLIKAZZJONI PA 6150/97

L-ONOR.

ANTHONY ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jinforma lill-Kamra għaliex PA application 1254/98 għadha pendenti meta dan hu prattikament fuq l-istess linji ta' PA 6150/97?

Jidhirlu l-Ministru li dan il-file qed jiġi prolungat iżżejjed meta dan hu "Run of the Mill"?

ONOR.

TONIO BORG: Jien informat li l-iskema ta' l-Iżvilupp Nru. 35 tindika b'mod ċar li fil-partijiet qodma tar-Rabat l-għola permess huwa ta' żewġ sulari.

Il-fatt li d-DCC tat permess ta' tliet sulari fuq is-sit ta' maġenb (PA 6150/97) kontra l-parir ta' l-istess direttorat, ma jorbotx lid- direttorat li jagħmel l-istess rakkomandazzjoni fuq PA 1254/98.

Għal kuntrarju id-direttorat huwa marbut li jibbaża r-rakkmandazzjoni tiegħu fuq il-policies ta' Pjan ta' Struttura u mhux fuq preċedent.

Imbagħad id-DCC finalment jagħmel id-deċiżjoni.

Jien informat ukoll li d-direttorat lesta d-DPA report fil-5 ta' Ottubru, 1998 meta t-target date ta' l-applikazzjoni kienet fis-26 ta' Ottubru, 1998.

Dan ifisser illi l-ipproċessar ta' l-applikazzjoni sar fil-limiti taż-żmien kif stipulat fil-liġi u għalhekk ma jirriżultax illi dan il-file ġie prolungat iżjed milli suppost.

Wara illi kopja ta' dan ir-rapport ingħata lill-perit għal kummenti tiegħu, dan isista illi jiltaqa' ma' membri tad-development control unit sabiex jiddiskuti l-punti li ssemmew fir-rapport.

Huwa għalhekk kawża ta' l-insistenza ta' parti tal-perit biex issir din il-laqgħa illi l-file ġie riferut għall-aġenda tad-DCC fl-4 ta' Novembru, 1998 b'noti addizzjonali.

DJAR - AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

ANTHONY ABELA staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: In vista ta' l-esproprjazzjoni tal-Gvern ta' biċċa art ta' 191m.k. fl-Imsida kontrada ta' Xmiexi li tmiss minn nofsinhar ma' triq pubblika majjistral ma' ġid ta' Joseph Mallia u grigal ma' ġid tal-familja Fenech u oħrajn skond dikjarazzjoni tal-President tas- 26 ta' Ġunju, 1990 (Avviż Nru. 481); u

In vista tal-ħtieġa li t-triq tinfetaħ, jista' l-Ministru jieħu l-passi meħtieġa sabiex il-persuna li qed tokkupa 2, Triq San Alwiġi, Msida fejn qegħda din l-art jingħata akkomodazzjoni alternattiva?

Meta jaħseb il-Ministru li din it-talba tiġi milqugħa u mwettqa?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien informat illi d-Dipartiment għall- Akkomodazzjoni Soċjali m'għandu l-ebda talba biex joffri akkomodazzjoni alternattiva lir-residenti tal-post indikat.

MĠARR - ESPROPRJAZZJONI TA' PLOTS

L-ONOR.

ANTHONY ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Billi l- Gvern qed jinsisti li jesproprja mingħand 16-il familja Mġarin 13-il plot fabrikabbli ta' kejl ta' cirka 6.3 metri faċċata b'medja ta' 30 metru fond fi Triq Ramiro Cali, Mġarr, kantuniera ma' Triq San Pietru, sabiex issir estensjoni ma' l-iskola lokali; jista' l-Ministru jara li l-istess familji jingħataw art ta' l-istess kobor fl-Imġarr, Malta jew lokalita' oħra li jkunu wkoll fabbrikabbli sakemm mhux possibbli li dawn jitħallsu bi prezzijiet tas-suq u ċioe' Lm25,000 sa Lm28,000 għal kull biċċa art (plot) u mhux kif ġew offruti prezz redikolu mil-Lands Department?

ONOR.

TONIO BORG: Waqt li nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li jien tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 1058, f'Seduta Nru. 11, nixtieq ngħid li ninsab informat li s-sidien għad ma ġew offruti ebda prezz għax l-istess sidien għadhom ma ġewx iddentifikati mid-dipartiment konċernat.

PULIZIJA - APPLIKAZZJONI GĦAL PERMESS TA' ĦANUT

L-ONOR.

ANTHONY ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jinforma lill-Kamra jekk Application No. TLG 57/98 għal ħruġ ta' permess ta' ħanut ta' greengrocer fi Triq il-Pijunieri f'isem il-persuna, li isimha qed jintbagħat separatament, għadu ma ħariġx meta mid-Depot diversi drabi ġie informat b'kollox sew u li l-liċenzja approvata?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi l-applikazzjoni li rrifera għaliha l-Onor.

Interpellant għad jonqosha l-firem tal-kunsens tal-ġirien.

SOCIAL WORKERS

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li joħorġu applikazzjonijiet għal social workers?

Hemm xi pjanijiet biex is-social workers li hemm fid-dikasteru tiegħu jingħataw korsijiet ta' refresher courses?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nieħu pjaċir ninforma lill-Onor.

Membru li, wara t- taqtiegħ ta' qalb li kellha tgħaddi minnu l-Aġenzija Social Welfare Development Programme' minħabba r-riżorsi finanzjarji limitati li kien allokalha l-Gvern preċedenti għas-sena 1998 u wara li din il-problem ġiet rimedjata mill-amministrazzjoni preżenti, diġa tajt l-awtorita' sabiex l- SWDP tkun tista' tingaġġa numru ta' social workers.

Huwa ppjanat ukoll li, fil-ġejjieni qarib, id-Dipartiment għall-Ħarsien tal-Familja joħroġ sejħa għall-applikazzjonijiet għall-mili ta' postijiet ta' social worker.

Refresher courses għas-social workers isiru fuq bażi regolari.

MINISTERU TAL-POLITIKA SOĊJALI - SOCIAL WORKERS

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jagħti n-numru ta' social workers li hemm jaħdmu fid-dikasteru tiegħu, il-grad tagħhom u l-post fejn qegħdin jaħdmu?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nirriferi lill-Onor.

Membru għat-tweġiba li diġa' tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 574.

LIĠI DWAR OPPORTUNITAJIET INDAQS

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid x'qed iżommu milli jressaq il-Liġi li kien diġa' sar l-ewwel qari tagħha, jiġifieri Opportunitajiet Indaqs (persuni b'diżabilita') fil-Parlament?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nassigura lill-Onor.

Interpellant li dan il-gvern mhux se jagħmel bħal Gvern preċedenti u jaħli sentejn biex iġib din il-liġi quddiem il-Parlament.

Bħalissa qed jitħejja dak kollox li hemm bżonn biex l-abbozz jitressaq qabel l-aħħar ta' din is-sena.

LIĠIJIET TAĊ-CERA/IRA

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid x'xogħol qiegħed isir sabiex jiġi ffinalizzat ix-xogħol ta' l-amministrazzjoni Laburista dwar l-emendi fil-liġijiet taċ-CERA u l-IRA?

Jista' jagħti indikazzjoni ta' meta beħsiebu jressaq dawn iż-żewġ liġijiet għall-ewwel qari fil- Parlament?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Niġbed l-attenzjoni ta' l-Onor.

Interpellant li d- diskussjonijiet dwar tibdil fil-liġi dwar ir-relazzjonijiet industrijali u fiċ-Ċera, ilhom li bdew minn żmien l-Amministrazzjoni Nazzjonalista ta' qabel l-1996.

Kif kelli l-okkażjoni li ngħid pubblikament, dan il-Gvern hu determinat li jwassal dawn id-diskussjonijiet għal konklużjoni b'abbozz ta' liġi li jitressaq għad-diskussjoni quddiem dan il-Parlament.

Tlabt lill-imsieħba soċjali miġbura fl-MCED, biex jibgħatuli l-proposti konkreti tagħhom.

GĦAWDEX - SEZZJONI TAL-MARD

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jagħti informazzjoni dwar is-sezzjoni tal-ħlasijiet tal-mard li qegħda titħaddem mid-Dipartiment f'Għawdex, u meta se tiġi up-to-date u dawk li jkunu biċ-ċertifikati ma jibqgħux tliet xhur jew aktar mingħajr ħlas?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien informat li s-sezzjoni tad-Dipartiment tas- Siġurta' Soċjali li qed jirriferi għaliha l-Onor.

Membru ġiet trasferita Għawdex bl-għaġġla ftit ġranet qabel l-aħħar Elezzjonijiet Ġenerali u qabel ma laħaq twettaq il-programm ta' taħriġ kollu li kien hemm maħsub għall- impjegati konċernati.

B'danakollu, it-taħriġ ta' dawn l-impjegati qed jitkompla f'Għawdex stess.

Ta' min isemmi wkoll li l-proċess li jwettqu dawn l-impjegati issa ġie kkomputerizzat u għalhekk dawn l-impjegati jenħtieġu aktar taħriġ anke f'dan il-kuntest.

Nittama li fi żmien qasir, is-sezzjoni tkun f'qagħda li tħallas il-benefiċċju fi żmien inqas minn dak li normalment kien maħtieġ bis-sistema manwali ta' qabel.

PERSUNI B'DIŻABILITA' - PENSJONI

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm persuni jieħdu l-pensjoni tad-diżabilita' u kemm minnhom qed jirċievu l-blind pension?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: In-numru ta' persuni f'pajjiżna li jibbenefikaw minn pensjoni taħt l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali bħala persuni b'diżabilita', huwa ta' 1,898.

Minn dawn 112 huma persuni li jbatu minn nuqqas ta' dawl.

IMPJIEGI - ĦADDIEMA IMPRESSED

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid meta l-gvern beħsiebu li jwettaq il-wegħda elettorali tiegħu li jagħmel lil dawk reġistrati bħala impressed tal-post mal-gvern?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nassigura lill-Onor.

Membru li dan il-gvern il- wegħdiet elettorali tiegħu beħsiebu jonorhom u jwettaqhom.

Id- deċiżjonijiet li diġa ttieħdu jew li ser jittieħdu f'dawn l-ewwel ftit xhur ta' din l-amministrazzjoni huma xhieda ta' dan l-impenn.

SPTAR SAN LUQA - DITTA RESPONSABBLI MIT-TINDIF

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jaf il-Ministru li d-ditta privata responsabbli mit-tindif fl-Isptar San Luqa: ma tħallasx il-ħaddiema meta jkunu morda; ma tħallasx il-ħaddiema b'rata ta' overtime meta jaħdmu aktar minn 40 siegħa fil-ġimgħa; qed tiskoraġġixxi lill-ħaddiema milli jissieħbu fi trade unions; qed ikollha nuqqas ta' proviżjoni ta' prodotti bħal detergents li huma tant meħtieġa fix-xogħol tagħhom?

Jistgħu jitjiebu l-kondizzjonijiet tax-xogħol ta' dawn il- ħaddiema billi l-Gvern jagħmel dawn bħala kondizzjoni qabel ma jingħata kuntratt ta' tindif?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jaghmel id-domanda lill-Ministru responsabbli.

DJAR - OQSMA TAD-DJAR

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jindika jekk il-Gvern huwiex se jinvesta fil-bini ta' housing estates ġodda u jekk fl- affermattiv, fejn hu ppjanat li dawn l-estates jinbnew?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-Awtorita' tad-Djar għanda artijiet biex tkompli għaddejja bil-proġetti tal-bini ta' flats u maisonettes f'diversi inħawi madwar Malta u Għawdex.

Ta' min isemmi ukoll il-proġett ta' Pembroke fejn fis-snin li ġejjin għandhom jinbnew madwar 350 units fl-ewwel fażi tal- proġett.

DJAR - OQSMA TAD-DJAR

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-Gvern huwiex se jieħu ħsieb jimmodernizza l-estates tal-gvern l-antiki billi jinstalla lifts fejn m'hemmx, ibiddel u jirranġa xogħol tal-ġebla u jipprovdi street furniture fejn m'hemmx jew fejn hemm bżonn li tinbidel?

Jekk fl-affermattiv, jista' l-Ministru jgħid jekk huwiex beħsiebu jiddedika flus għal dan l-iskop?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Rigward il-lifts, nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 409.

Rigward xogħol ta' landscaping u street furniture, ninforma lil Onor. Interpellant li d-Dipartiment tal-Bini u Tiswija ta' Djar għaddej bi programm ta' żviluppar ta' ġonna f'oqsma ta' djar.

Fil-fatt bħalissa għaddej xogħol fil- housing estates tal-Fgura, Gudja, Ħal Għaxaq, tal-Pieta' u l-Furjana.

DJAR - PLOTS FIŻ-ŻURRIEQ -

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid: kemm hemm plots fiż-Żurrieq li mhumiex żviluppati li huma proprjeta' tal-Joint Office; jekk dawn il-plots humiex se jiġu allokati jew inkella żviluppati u wara allokati; jekk dan il-proċess huwa pendenti, dawn l-istess plot se jiġu mdawra b'ħitan bħalma ġew imġiegħla jagħmlu sidien ta' plots oħra fl-istess lokalita'?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nitlob lill-Onor.

Membru jagħmel il-mistoqsija tiegħu lill-Ministru responsabbli.

DJAR - SUSSIDJU FUQ XIRI TA' DJAR

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jindika x'tip ta' sussidji qed jingħataw u x'miljoramenti qegħdin jiġu proposti għall-futur bħala inizjattiva għall-privat sabiex jikri l-proprjeta' tiegħu?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Fil-preżent qed jingħata sussidju fuq il-kera sa massimu ta' Lm215 biex tħajjar nies jikru mingħand il-privat.

Tlabt lill- Awtorita' tad-Djar biex isir studju kif dan jista' jiġi mtejjeb b'mod li jibbenefikaw dawk il-familji li l-aktar għandhom bżonn.

Bħalissa għaddej studju fuq skema biex tħajjar sidien ta' postijiet vojta tal-privat jikru dawn il-postijiet lill-Maltin.

DJAR

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: In vista tad-dikjarazzjoni magħmula mill- Ministru fis-sens li l-problema tal-housing hija tant kbira li l-Gvern lanqas għandu djar biex jospita dawk il-każi fil-bżonn, jista' l-Ministru jgħid: kif sejjer il-Gvern jirrisolvi din il-problema; x'se jkunu l- kriterji li bihom dawk il-units disponibbli jitqassmu; fejn huwa maħsub li jiġu mibnija u allokati units ġodda; jekk din l-allokazzjoni hijiex se tkun waħda assoluta jew inkella b'kera jew b'enfitewsi temporanja; kemm, jekk se jkun hemm, se jkun hemm units allokati lil nies bi bżonnijiet speċjali; kemm, jekk se jkun hemm, se jkunu allokati għal single parents; u kemm, jekk se jkun hemm, allokati lil ġuvintur u xebbiet?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-problema ta' l-akkomodazzjoni soċjali f'pajjiżna mhux se ssolvi ruħha sempliċiment bl-iżvilupp ta' aktar units, għalkemm dan l-iżvilupp jibqa' element importanti.

Kif diġa' għidt drabi oħra, hemm bżonn reviżjoni intelliġenti tal-liġijiet tal-kera u inizjattivi oħra.

B'danakollu rrid ngħid li l-Awtorita' tad-Djar għandha programm ta' bini biex tgħin tittaffa din l-problema.

Dan il-bini jinstab f'diversi lokalitajiet f'Malta u Għawdex.

S'issa l-intenzjoni hi li l-allokazzjonijiet isiru kemm b'titolu ta' kera kif ukoll taħt titolu ta' bejgħ assolut.

Kif tagħmel f'kull sejħa għall-applikazzjonijiet għal postijiet ġodda, l- Awtorita' tad-Djar tirriserva ammont minnhom kemm għal persuni b'diżabilita' kif ukoll single parents, oltre kategoriji oħra.

Fir-rigward ta' allokazzjoni lill-guvintur u xebbiet, il-bord il-ġdid ta' l-Awtorita' tad-Djar se jikkonsidra dan il-fatt.

RADIOS - VHF

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk hijiex se tiġi regolata l- pożizzjoni ta' dawk li għandhom bżonn u jagħmlu użu minn radios VHF li preżentement huma projbiti mil-liġi?

Hemm ħsieb dwar jekk is-sajjieda humiex se jitħallew jużaw dawn il-mezzi li jistgħu jkunu ta' ħajja jew mewt għalihom?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nitlob lill-Onor Interpellant jindika liema tip ta` apparat qed jirriferi għalih.

DELEGAZZJONIJIET/ ISTITUZZJONIJIET FINANZJARJI BARRANIN

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid jekk kienx hemm xi żjarat f'pajjiżna minn delegazzjonijiet ta' istituzzjonijiet finanzjarji barranin ewlenin mill-elezzjoni 'l hawn?

X'kienet in-natura taż-żjara tagħhom?

ONOR.

JOHN DALLI: L-unika żjara f`pajjiżna minn delegazzjonijiet ta` istituzzjonijiet finanzjarji barranin ewlenin mill-elezzjoni `l hawn kienet dik ta` delegazzjoni teknika mill-Financial Action Task Force (FATF) għar- rigward ta` liġijiet u proċeduri kontra l-money laundering.

Fuq talba tiegħi, intbagħtu żewġ individwi mill-World Bank u l-IMF biex niddiskuti magħhom is-sitwazzjoni finanzjarja f`pajjiżna u ir-ri- introduzzjoni tal-VAT.

TASSAZZJONI DOPPJA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid liema huma dawk il-pajjiżi li magħhom bħalissa għaddejjin negozjati dwar ftehim prospettiv dwar ħelsien minn tassazzjoni doppja?

ONOR.

JOHN DALLI: It-tweġiba tingħata f`xi seduta oħra.

DJAR - AKKOMODAZZJONIJIET SOĊJALI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid kemm għandu talbiet pendenti quddiemu bħalissa d-Dipartiment għall-Akkomodazzjoni Soċjali għall- akkomodazzjoni alternattiva?

Kemm minnhom jikkonċernaw single parents?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Rigward mistoqsija parlamentari numru 1151, l- informazzjoni mitluba mill-Onor.

Membru qed tinġabar u għalhekk tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

ESPORTATURI MALTIN - ĦLASIJIET PENDENTI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid jekk kienx hemm xi żviluppi dwar ħlasijiet pendenti lill-esportaturi Maltin permezz tal-LIMSUK mill-elezzjoni ġenerali sal-lum?

Hemm xi ħsieb biex titlaqqa' l-Kummissjoni mħallta bejn Malta u l- Libja?

Jekk iva, meta?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li risposta tingħata f'seduta oħra.

CELLULAR TELEPHONES

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid b'kollox kemm hemm cellular telephones għand il-ministri u segretarji parlamentari flimkien ma' l-istaff tagħhom?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Fil-każ ta' l-uffiċċju tiegħi, hemm tliet cellular telephones li tnejn minnhom, jiġifieri tiegħi u tad-designate Assistent Personali tiegħi, huma proprjeta' personali imma li l-kera tagħhom u t-telefonati li jsiru minnhom, jitħallsu mill-uffiċċju.

Barra minn hekk, hemm cellular telephone ieħor għand is-Segretarju Parlamentari fl-uffiċċju tiegħi.

Rigward il-bqija tad-domanda, nitlob lill-Onor.

Interpellant li jagħmel il-mistoqsija tiegħu lill-ministri individwalment.

TOROQ - TISWIJIET

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid jekk t-toroq u rampa li kienu jeżistu għall-persuni b'diżabilita' fid-daħla tat-triq iċ-Ċimiterju ta' Marija Addolorata, Raħal Ġdid u nqalgħu mal-proġett li sar, humwiex se jergġħu jsiru peress li qiegħed ikun ta' inkonvenjent kbir?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel din il-mistoqsija lill-Ministru kkonċernat.

DISKORS TA' L-E.T. IL-PRESIDENT

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Billi fid-diskors ta' l-E.T. il-President ta' Malta fil-ftuħ tad-Disa' Leġislatura intqal li jenħtieġ li jiġi mfassal mudell ġdid ta' ftehim kollettiv, jista' l-Ministru jispjega fiex jikkonsisti dan il-mudell ġdid?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-aħħar mudell ta' ftehim kollettiv kien ġie negozjat bejn il-GWU u l-Malta Employers' Association fis-snin sittin.

Dan il-mudell kien użat mill-unions bħala bażi li fuqu jiġu negozjati ftehim ma' ditti partikolari.

F'Diċembru 1990 fil-Kunsill Malti għall-Iżvilupp Ekonomiku kien intlaħaq ftehim għal tliet snin dwar relazzjonijiet industrijali li kien jipprovdi għal żidiet għall-għoli tal-ħajja (COLA).

Dan il-ftehim ma ġiex imġedded meta skada.

Il-ministeru lest li jgħin lill- partijiet interessati biex ikomplu jitkellmu bil-għan li jintlaħaq ftehim fuq mudelli ġodda ta' relazzjonijiet industrijali.

KUNSILLI LOKALI - INVESTIGAZZJONIJIET

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' investigazzjonijiet li saru jew qegħdin isiru matul din is-sena fuq il-kunsilli lokali?

Min huma l-membri tal-Bord ta' Investigazzjoni?

X'kien l-eżitu ta' dawn l-investigazzjonijiet?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Nagħti tweġiba f'xi seduta oħra peress li l- informazzjoni għad trid tinġabar.

TV - IMPORTAZZJONI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew importati settijiet tat-television tal-kulur xahar b'xahar mill-1996 sa Ottubru 1998?

Jista' jgħid mil-liema pajjiżi ġew importati?

ONOR.

JOHN DALLI: It-tagħrif mitlub qed jinġabar u tingħata tweġiba f`xi seduta oħra.

TV - LIĊENZJI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm inħarġu liċenzji ġodda għat-televisions tal- kulur xahar b'xahar mill-1996 sa Ottubru 1998?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

KUNSILLI LOKALI - CONSULTANCY SERVICES

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid min kienu dawk il-persuni li taw servizz ta' Consultancy Services lil kull kunsill lokali matul is-snin 1995, 1996, 1997 u 1998?

Għal liema proġetti taw is-servizz tagħhom dawn il-konsulenti u kemm tħallsu għal kull proġett?

ONOR.

AMBJENT - KAMPANJA TA' TINDIF

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Bħala parti mill-kampanja ta' tindif madwar Malta, jista' l-Ministru jgħid: jekk inbdietx din il-kampanja ta' tindif u x'konsultazzjoni saret mal- kunsilli lokali; jekk fl-affermattiv, f'liema rħula beda jsir xi xogħol u minn min qed isir dan ix-xogħol; jekk fin-negattiv xi pjanijiet hemm, u minn liema bliet u rħula għandu jinbeda x-xogħol ta' tindif?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mill-21 sat-28 ta' Novembru, 1998 se tinżamm il-kampanja ta' kull sena Clean up the World, fejn id-Dipartiment għall-Ħarsien ta' l-Ambjent jgħin u jikkordina inizjattivi volontari ta' tindif minn għaqdiet u individwi.

Din is-sena, il-Ministeru għall-Ambjent qed jaħseb biex, fl-istess żmien iniedi kampanja parallela ta' tindif, minn ħaddiema ta' l-istess gvern, liema tindif ikompli anki fil-ġimgħat ta' wara.

Bħalissa l-Ministeru għall-Ambjent għaddej b'laqgħat mal-kunsilli lokali dwar diversi materji li jolqtuhom.

Fost affarijiet oħra qed jissemmew postijiet speċifiċi li jenħtieġu interventi partikolari ta' tindif.

Diġa' nbeda x-xogħol madwar Santa Margherita Lines fil-Kottonera.

BORMLA - DAR TA' L-ANZJANI

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid meta hu ppjanat li tkun lesta d-dar ta' l-anzjani f'Bormla?

Id-Dipartiment għandu ħsieb li jwaqqaf djar simili f'lokalitajiet oħra?

Jekk fl-affermattiv, jista' jgħid fejn hemm prijorita' li jsir?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Id-Dar ta' l-Anzjani f'Bormla hija ppjanata li tkun lesta f'nofs is-sena d-dieħla.

Id-Dipartiment għall-Anzjani qiegħed jikkonsidra f'liema lokalitajiet hemm l-akbar prijorita' għal djar oħra ta' l-anzjani.

INCOME TAX - ARRETRATI

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid kemm għandu jieħu flus il-Gvern mingħand: individwi; u kumpanniji f'dak li huwa income tax?

Kemm għandu jagħti lura f'tax refunds il-Gvern?

ONOR.

JOHN DALLI: Il-bilanċ ta` arretrati ta` Income Tax li jidher dovut lill-Gvern fuq assessments maħruġa sal-11 ta` Novembru, 1998 hu ta` Lm166 miljun.

Din iċ-ċifra tinkludi l-ammont ta` taxxa maħruġa fuq bażi ta` ex officio u l-penalitajiet relattivi.

Dawn l-ammonti qegħdin taħt oġġezzjoni u mistennija jonqsu sew meta l-oġġezzjonjiet jiġu likwidati.

L-ammont ta` Lm166 miljun jidher dovut hekk:

Lm91 miljun minn Individwi Lm75 minn kumpanniji u assoċjazzjonijiet

Kontra dan il-bilanċ hemm ammont ta` Lm199 miljun f`taxxa li tħallset għal snin li għad ma ħarġux assessments.

Din it-taxxa tiġi ikkreditata lit- taxpayer meta jinħareġ l-assessment għas-sena ta` stima relattiva.

Ir- riżultat jista` jkun bilanċ dovut lill-Gvern jew bilanċ dovut lit-taxpayer.

L-ammont ta` tax refund hu ta` Lm17-il miljun.

Jiena tajt struzzjonijiet biex dawn il-bilanċi fl-aħħar jiġu eżaminati biex inkunu nafu kemm fil-fatt il-gvern għandu jieħu u għandu jagħti.

TAXXA TAS-CET

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jagħti informazzjoni rigward kemm inġabru flus permezz tat-taxxa tas-CET?

Kemm għad fadal x'jingħataw flus bħala refunds mis-sistema tal- VAT qabel daħlet is-CET?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor Interpellant illi fis-16-il xahar li ilha taħdem mis-sistema tas-CET inġabru Lm81,653,487 netti mqassma kif ġej:

Lulju sa Diċembru 1997 - Lm26,149,630 Jannar sa Ottubru 1998 - Lm55,503,857

Dawn l-ammonti ma jinkludux Lm11,132,140 li nġabru bħala refużjonijiet fuq ħażniet.

Ngħarraf ukoll lill-Onor.

Interpellant li mis-sistema tal-VAT għad fadal Lm4,607,035 x`jingħataw bħala refużjonijiet tat-taxxa tal-VAT li minnhom Lm715,087 se jingħataw sa l-aħħar ta` din is-sena filwaqt li l-kumplament qed jiġu vverifikati.

ATTARD - TRIQ IL-ĠIBJUN

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid meta hemm il-ħsieb li ssir bozza (street lighting) fi Triq il-Ġibjun Attard (viċin dar Ave Maria) peress li din tinsab fid-dlam ċappa?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

Interpellant se tiġi kkonsidrata flimkien ma talbiet oħra.

ENEMALTA - ĊILINDRI TAL-GAS

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jaf il-Ministru li fis-suq għad hawn regolaturi tal-gas li m'humiex skond is-safety standards meħtieġa?

X'qiegħed iżomm lill-Enemalta milli jidħlu regolaturi li huma up to standard u li għandhom insurance xierqa għal xi eventwalita' ta' inċident?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Din il-materja qed tiġi nvestigata wara li kienu saru xi tibdiliet mill-amministrazzjoni preċedenti.

TIFTIX GĦAŻ-ŻEJT

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Prim Ministru: Billi f'daqqa waħda fil-media waqa' skiet perfett fuq it-tiftix għaż-żejt, jista' l-Prim Ministru jinforma lill-Kamra fuq l-iżviluppi kollha importanti li kien hemm dan l-aħħar f'dan ir-rigward?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għall-Press Release tas-6 ta' Novembru, 1998 maħruġa mid-Dipartiment ta' l- Informazzjoni, li kien fiha tagħrif dwar l-aħħar żviluppi importanti rigward it-tiftix għaż-żejt u t-tħaffir f'Għawdex.

Is-sitwazzjoni attwali hija li t-tħaffir wasal għal-livel ta' 6,500 metru u miexi skond kif maħsub.

Ma nifhimx xi jrid jgħid l-Onor Interpellant dwar skiet!

WSC/ENEMALTA

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid x'kien il-proporzjon ta' konsumaturi tal-Water Services Corporation u ta'l-Enemalta rispettivament, li minkejja il-miżuri fil-Budget ta' l-1998 irriżultalhom li ma kellhom l-ebda żieda fil-kontijiet tagħhom?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li risposta tingħata f'seduta oħra.

WSC/ENEMALTA

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista'l-Ministru jgħid kemm pensjonanti ibbenfikaw minn roħs fil-kontijiet tad-dawl u ilma minn l-aħħar budget 'l hawn?

ONOR.

XGĦAJRA - SQAQ TA' MUSULIN - BOZZA

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid meta hemm il-ħsieb li ssir bozza (street lighting) fi Sqaq Ta' Musulin, (viċin dar bl-isem Celeste) fix-Xgħajra, liema triq tinsab totalment mudlama?

ONOR.

Interpellant li tweġiba tingħata f'seduta oħra.

SIGURTA' SOĊJALI - ĦLAS TA' GĦAJNUNA SOĊJALI

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid għaliex id- Dipartiment tas-Sigurta' Soċjali ma jippermettix li ħlas (b'cheques) ta' għajnuna soċjali lill-ħandikappati ma jkunux jistgħu jiġu ddepożitati direttament fil-Bank ta' l-għażla tar-riċevitur?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li effettivament id-Dipartiment tas-Sigurta' Soċjali qiegħed f'kuntatti mal-Banek kummerċjali biex tiġi implimentata sistema li biha l-benefiċċjarju jkun jista' jkollu depożitat il-benefiċċju tiegħu direttament fil-kont li jindika hu.

F'każ ta' persuna li għandha diżabilita' mentali fejn il-Bord Mediku jindika li din il-persuna ma tistax taġixxi, il-proċess ta' hawn fuq se jkun jista' jsir fuq talba tal-Amministratur ta' dik il-persuna.

SPTAR MONTE CARMELI - PRESKRIZZJONIJIET

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jikkonferma li kienu saru xi rapporti dwar abbużi minn preskrizzjonijiet minn tabib li kien jokkupa kariga għolja fl-Isptar Monte Carmeli?

Jekk fl-affermattiv, saru investigazzjonijiet mill-awtoritajiet in konnessi ma' dawn l-abbużi?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninsab infurmat li dwar kaz partikulari qed jittiehdu passi dixxiplinari kontra numru ta' tobba wara li nstab li mpjegata kienet taghmel uzu abbuziv mill-kartuna tal-medicini b'xejn li kienet intitolata ghalihom.

Sadattant qed isiru investigazzjonijet fuq kaz iehor.

SPTAR MONTE CARMELI - TRANSPORT SECTION

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jikkonferma allegazzjonijiet li l-konsum tal-fuel mit-Transport Section ta' l-Isptar Monte Carmeli irdoppja bejn Novembru 1996 u Awissu 1998 meta mqabbel ma' l-istess perjodu taż-żmien ta' qabel?

Jekk dan hu minnu, jista' l-Ministru jikkonferma li din iż-żieda kienet reġistrata meta x-xogħol kien naqas drastikament?

Jekk dan hu minnu, x'passi qed jittieħdu mid-Dipartiment?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant qed tingabar u tinghata f'seduta ohra.

SKEJJEL PRIMARJI - SILLABU RIVEDUT

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l -Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tas-sillabu rivedut tal-klassijiet 4, 5, u 6 ta' l-iskejjel primarja?

ONOR.

LOUIS GALEA:Id-dokument mitlub se jitpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra.

KUMPLESSI SPORTIVI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid min hu jew huma l-persuni li se jagħmlu l-istudji u analiżi dwar il-bini ta' 3 kumplessi sportivi li l-gvern qal li se jibni fi tliet reġjuni ta' Malta?

Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li dawn jiġu ffinanzjati anke mis-settur privat?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ser jitwaqqaf kumitat li ser jagħmel analiżi tal- faċilitajiet sportivi eżistenti sabiex ikunu identifikati l-ħtiġijiet fid- diversi dixxiplini sportivi.

Il-Gvern lest jikkonsidra l-proposti li jsirulu.

IMPJANT TAR-RIĊIKLAĠĠ - ILMENTI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l -Ministru jgħid mill-bidu ta' din is-sena 'l hawn kemm irċieva lmenti l- ministeru jew id-dipartiment dwar l-impjant tar-Riċiklaġġ ta' Sant'Antnin, mill-Kunsill Lokali ta' Marsascala u mir-residenti li joqogħdu fil- viċinanzi ta' l-istess impjant?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li mill-bidu tas-sena 'l hawn l-uffiċju tal-'Planning, Policy and Regulation' fi ħdan il-Waste Management laqa' ftit li xejn ilmenti minn għand il-Kunsill Lokali ta' Marsascala.

Dan seħħ l-iżjed fix-xhur ta' Mejju u Awissu.

Iżda, ma rridux ninsew li dawn ma ġewx irrapurtati direttament lid-Direttur tal-Waste Management Strategy Implementation Department.

Min-naħa l-oħra n-numru ta' ilmenti mir-residenti li joqogħdu fil-viċinanzi ta' l-istess impjant kien hekk:

Xahar % ----- --- Jannar 0.90 Frar 1.33 Marzu 3.50 April 7.91 Mejju 9.67 Gunju 8.75 Lulju 8.33 Awissu 29.03 Settembru 5.55 Ottubru 0.40

GĦAWDEX - KORSA TAŻ-ŻWIEMEL

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kif titmexxa u minn min il-korsa taż-żwiemel f'Għawdex?

B'riferenza għad-dejn li għandha l-korsa tal-Marsa, xi pjanijiet għandu l-kumitat il-ġdid sabiex jitħallas dan id-dejn jew parti minnu?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-Onor.

Interpellan huwa mitlub jagħmel l-ewwel parti tal-Mistoqsija tiegħu lill-Ministru kkonċernat.

Dwar it-tieni parti informat li l-problema tad-dejn tal-Marsa Racing Club kibret tant li l-Kumitat sab ruħu f'pożizzjoni fejn ma jistax jagħmel programm dwar kif jistgħu jsiru ħlasijiet tal-pagamenti lill-kredituri tiegħu.

Madankollu, il-Kumitat se jimpenja ruħu biex jara li jkun hemm żieda fid-dħul u jikkontrolla l-infieq biex, barra li jagħmel tajjeb għat- telf li sofra l-Club is-sena l-oħra, ikun jista' jħallas lura parti mid- dejn.

UNJONI EWROPEA - PROGRAMM COMENIUS

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm skejjel primarji u sekondarji lokali li ħadu sehem fil-programm Comenius? ta' l-Unjoni Ewropea, sena b'sena, minn mindu Malta bdiet tieħu sehem f'dan il-programm?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub qed jinġabar u tweġiba tingħata f'xi Seduta oħra.

UNJONI EWROPEA - PROGRAMM LEONARDO

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' studenti Maltin li ħadu sehem fil-programm Leonardo ta' l-Unjoni Ewropea, sena b'sena, minn mindu Malta bdiet tieħu sehem f'dan il-programm?

ONOR.

LOUIS GALEA: Peress li x-xogħol meħtieġ għall-parteċipazzjoni f'dan il-programm safa' fix-xejn bl-iffriżar ta' l-applikazzjoni ta' Malta għal sħubija fl-UE, ma jirriżultalix li Malta kellha sehem kif jipprovdi l- istess programm.