MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 315 Il-Ħamis, 15 ta' Ġunju, 2000 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 315

Il-Ħamis, 15 ta' Ġunju, 2000

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-6.08 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

Il-Ħamis, 15 ta' Ġunju, 2000

WERREJ MINUTI 575

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 575

TQEGĦID TA' KARTI 579

MOZZJONIJIET IL-QAGĦDA FIL-FAĊILITA' KORRETTIVA TA' KORDIN 580

AĠĠORNAMENT 601

MISTOQSIJA GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 605

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 314 li saret fl-14 ta' Ġunju, 2000 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

CIHEAM - KONFERENZA FIL-MAROKK

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: B'riferenza għall-konferenza tal-ministri tas-CIHEAM li saret fil- Marokk, jista' l-Ministru jgħid x'għajnuna talab liċ-CIHEAM dwar assistenza ta' taħriġ fl-oqsma varji tal-biedja għaż-żgħażagħ Maltin u Għawdxin?

Liema huwa l-ewwel grupp ta' studenti li se jmorru barra u/jew fiċ-ċentri tas-CIHEAM għal studju fuq il-biedja u meta se jmorru?

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għall-Agrikoltura u Sajd): Ninforma lill- Onor. Interpellant li l-konferenza tal-ministri ta' l-agrikoltura membri fiċ-CIHEAM li saret fil-Marokk, ma kellha x'taqsam xejn mal-korsijiet li joffru ċ-CIHEAM.

Ninformah ukoll li fl-1999 intbagħtu 18-il persuna fuq 23 konferenza, workshops u taħriġ tekniku fiċ-ċentri tac-CIHEAM.

Dan ser jibqa' jsir fil-futur, skond il-ħtieġa, bis-saħħa tar-relazzjonijiet tajba li għandna maċ-CIHEAM.

Ninsab informat ukoll li bl-għajnuna u bil-kollaborazzjoni tac-CIHEAM ser issir żjara fuq bażi teknika f'Bari u fir-reġjun tal-Puglia minn numru ta' bdiewa Maltin, uħud minnhom bin-nisa magħhom, bl-akkomodazzjoni u t- trasport imħallas.

Żjarat bħal dawn kienu ġew organizzati mid-dipartiment ta' l-agrikoltura fis-sjuf tas-snin 1995, 1996 u 1999.

Fl-1997 u l-1998 dawn iż-żjarat ma kenux organizzati.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sur President, f'okkażjonijiet oħra l-Ministru qal li jeżistu postijiet vakanti għal numru ta' uffiċjali f'diversi setturi tad- dipartiment tal-biedja.

Għaldaqstant xtaqtu jgħid liema huma dawk il- korsijiet li se jsiru bil-koperazzjoni tas-CIHEAM bil-għan li f'pajjiżna jkollna l-personnel adattat biex il-gvern ikun f'pożizzjoni li jwettaq b'mod professjonali l-allineament tal-politika tiegħu f'dak li jirrigwardja l-bidliet li jridu jsiru biex inkunu konformi mal-politika komuni tal- biedja ta' l-Unjoni Ewropea.

MR SPEAKEER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Sur President, il-bżonn ta' taħriġ ta' personnel f'diversi dixxiplini inħass f'diversi oqsma, anke fil-qasam tas-sajd.

Fil- fatt f'Settembru se jinbeda kors biex permezz tiegħu jiggradwaw fisheries officers mill-Universita' ta' Malta.

Rigward il-qasam tal-biedja, qegħdin naħsbu biex jiggradwaw agricultural officers kemm lokalment kif ukoll permezz ta' studji f'ċentri taċ-CIHEAM, bħalma hu ċ-ċentru ta' Bari, fejn hemm istituzzjonijiet diversi li jittrattaw dixxiplini differenti.

Irrid nagħmilha ċara li t-taħriġ li hemm bżonn isir fid-diversi oqsma tad- dipartiment ta' l-agrikoltura jrid isir kemm jekk inkunu membri fl-Unjoni Ewropea kif ukoll jekk ma nkunux, taħriġ li jekk aħna rridu li l-istess dipartiment jitmexxa b'mod effiċjenti u jħalli produzzjoni xierqa, allura bilfors irid isir.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jiġifieri l-Ministru ma jafx kemm hu l-complement ta' agricultural officers li għandu bżonn id-dipartiment ta' l-agrikoltura biex niġu konformi ma' l-allineament tal-policies, direttivi u liġijiet tal- common agricultural policy?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nerġa' ngħid li dan it-taħriġ m'għandu x'jaqsam xejn ma' l-allineament li rridu nagħmlu fejn tidħol is-CAP, għax kemm jekk nissieħbu ma' l-Unjoni Ewropea kif ukoll jekk le dan it-taħriġ xorta jrid isir.

Fil-mistoqsija oriġinali tiegħu l-Onor.

Farrugia qalli biex ngħid x'għajnuna tlabt lic-CIHEAM?"

Jien lic-CIHEAM ma tlabtha xejn u għar- rigward ta' training, jekk l-Onor.

Interpellant jixtieq ikun jaf dwar il- complement tan-nies li se jiġu mħarrġa fid-diversi oqsma, nitolbu jagħmel il-mistoqsija tiegħu bil-miktub biex inkun nista' ngħaddilu l-informazzjoni li qed jitlob.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: La l-Ministru qed jgħidli biex nagħmel id-domanda tiegħi bil-miktub għax għadu ma jafx x'inhu l-complement ta' l-executive staff li jirrikjedi d-dipartiment tiegħu biex ikun konformi ma' l- allineament u mat-twettiq ta' l-obbligi li l-Gvern Malti jrid jidħol għalihom, jista' jgħidli jekk l-uffiċjal li għandha l-Fillandja fil-preżent biex ifiehem is-sistemi lill-membri tad-dipartiment u biex lil dawn jagħtihom aktar tagħrif dwar kif għandhom imexxu s-sistemi ta' l'hekk imsejħa liġijiet, sistemi, direttivi u regolamenti tas-CAP, enfasizzax l- importanza taż-żieda fin-numru ta' personnel mad-dipartiment ta' l- agrikoltura biex il-gvern ikun jista' jlaħħaq mal-burokrazija li ġġib magħha din is-sistema?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Aħna m'aħniex se nħarrġu lin-nies biex ilaħħqu mal- burokrazija li qed isemmi l-Onor.

Interpellant, imma se nħarrġuhom għax nafu li f'dawn l-oqsma hemm bżonn li ċerti gruppi jitħarrġu f'dixxiplini varji.

(Interruzzjonijiet) Dan li qed ngħid joħroġ ukoll minn studji li kienu saru meta kien hu l-ministru responsabbli mill-biedja u s-sajd.

Per eżempju, fil-qasam tat-trobbija tan-naħal u fil-qasam tat-trobbija tat- tiġieġ hemm nuqqas serju ta' nies kompetenti, filwaqt li fl-urban and rural landscaping hemm bżonn li nħarrġu nies f'dak li għandu x'jaqsam mal- produzzjoni u mad-distribuzzjoni ta' l-ilma.

Aħna ħsibna biex f'Settembru li ġej jinbeda kors fl-Universita' ta' Malta biex jiġu ttrenjati fisheries officers.

Anke fid-diversi oqsma li għandhom x'jaqsmu mal-biedja nixtiequ nagħmlu korsijiet apposta biex ikollna nies imħarrġin bħalma kellna fil- passat.

Jiddispjaċini ngħid li għal dawn l-aħħar għaxar snin jew ħmistax-il sena kien hemm nuqqas serju ta' taħriġ ta' nies fid-diversi friegħi u dixxiplini li għandhom x'jaqsmu mal-biedja u s-sajd.

Issa wasal iż-żmien li, nidħlu jew ma nidħlux fl-Unjoni Ewropea, nittrenjaw lil dawn in-nies biex ma jiġrix bħalma ġara dan l-aħħar fejn kellna problema fil-kwalita' tal-patata li kienet qed tiddaħħal għall-grading.

L-uniku bniedem li jifhem sew f'dan il-qasam huwa dak li kien il-personal assistant ta' l-Onor.

Interpellant.

Lil din il-persuna jiena nafdaha, imma rridu nħarrġu persuni oħra tat-tip ta' George Carbone u Franco Serracino Inglott u nies oħra ta' dak il- livell.

Bilfors li jrid ikollna nies ta' ċertu livell li jkunu trained fid- diversi oqsma tal-ministeru.

Imma nerġa' ngħid li dan m'għandu x'jaqsam xejn ma' jekk nissieħbux fl- Unjoni Ewropea jew le.

Din hija biss skuża għax bl-Unjoni jew mingħajrha xorta waħda hemm il-bżonn ta' nies imħarrġin f'dawn id-diversi oqsma.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sur President, għamilt riferenza għall-uffiċjal li fil-preżent qed jagħti t-tagħrif lill-uffiċjali u lill-membri eżekuttivi tad-dipartiment ta' l-agrikoltura minħabba l-fatt li biex il-Fillandja sostniet il-bidliet li kellha tagħmel sabiex tkun konformi mar-regoli, direttivi u liġijiet tas-CAP, kellha żżid il-personnel minn 250 executive officer għal 550.

Għalhekk naħseb li l-Ministru għandu jirrispetta l-fatt li dan il-parlament għandu jkollu informazzjoni ċara dwar l-ammont ta' personnel, l-ammont ta' żgħażagħ u l-ammont ta' taħriġ meħtieġ.

F'isem l- oppożizzjoni qed nitlob lill-Ministru jgħidilna x'inhuma l-bidliet meħtieġa, fejn jinħtieġu u kemm huma?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, nerġa' ngħid li din mhix kwestjoni ta' Unjoni Ewropea u mhux Unjoni Ewropea.

Biex aħna ninnegozjaw ma' pajjiżi barranin irid ikollna nies ta' ċertu livell, irid ikollna istituzzjoni b'personnel imħarreġ li kapaċi jwettqu u jeżaminaw id-diversi regolamenti li jiddaħħlu meta jkun hemm negozju bejn pajjiż u ieħor.

Irrid ngħid ukoll li l-Onor.

Farrugia semma' u rrifera għall-persuna li jien għadni kif semmejt.

Din il-persuna kienet personal assistant tiegħu u anke jien fdajtha f'biċċa xogħol partikolari.

(Interruzzjonijiet) Jien fdajt lil George Carbone biex jagħmel operation review tal-farm ta' l- Għammieri u dan daħal fid-dettall u għamel studju tajjeb fuq kull sezzjoni, fejn anke għamel highlighting tal-bżonnijiet li hemm fiċ-ċentru f'dak li hu ammont ta' ħaddiema u l-oqsma li fihom hemm bżonn li jiġu mħarrġa.

M'hemmx għalfejn jiġi xi ħadd barrani biex jgħidilna x'irridu nagħmlu!

Għandna Maltin li kapaċi jagħmlu dan ix-xogħol u li jien għandi fiduċja fihom.

Nerġa' ngħid li dawn huma affarijiet li bi sħubija ma' l-Unjoni Ewropea jew mingħajrha, xorta jridu jsiru, u mingħajr ma noqogħdu nparlaw żejjed, hemm bżonn li nxammru l-kmiem u nwettquhom.

Dawn huma bżonnijiet li suppost li ilhom li saru imma b'dispjaċir ngħid li spiċċajna b'shortage li qed idejjaq lil min qiegħed imexxi dan il-qasam, shortage li jiżvantaġġjana meta nqabblu l-operat tagħna ma' dak ta' pajjiżi barranin.

LANDSCAPING COMMITTEE

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il laqgħa ta' l-urban and rural landscaping committee saret matul l-1999?

Xi pjani tħejjew u x'rakkmandazzjonijiet saru minn dawn il-membri sabiex jiġu attwati matul din is-sena?

Min huma l-membri li llum jifformaw dan il-kumitat?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ma nħassx il-bżonn li dan il-kumitat jerġa' jiġi fformat għax il-funzjoni tiegħu li jipprovdi pariri dwar landscaping qed titwettaq mis-sezzjoni ta' l-urban and rural landscaping.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' l-Ministru jinformana dwar xi pjan għandu l- gvern biex tabilħaqq jassisti u jwettaq ir-riformi meħtieġa biex il-pajsaġġ Malti jissebbaħ?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Dan l-aħħar erġajna qbadna naħdmu fuq dan l-aspett u rridu li din is-sezzjoni tibda' tiffunzjona bis-serjeta', anke flimkien ma' ministeri oħra, bħall-ministeru għat-turiżmu u l-ministeru għall-ambjent, biex nassiguraw li l-pajsaġġ ikun miżmum kif inhu xieraq.

Jiddispjaċini ninnota li f'dan il-qasam ukoll kellna nuqqas ta' gardeners.

Kien hemm sejħa għal applikazzjonijiet għall-promozzjoni ta' gardeners, liema sejħa kienet ilha għaddejja s-snin minn leġislatura għal oħra.

Għalhekk xi ħmistax-il ġurnata ilu tajna promozzjoni lil madwar 25 ruħ.

Jien diġa' bdejt id-diskussjonijiet ma' l-uffiċjali tad-dipartiment biex nassigura li x-xogħol jiġi organizzat aħjar, fis-sens li ladarba għandna numru ta' gardeners, issa dawn jistgħu jiġu mqassma fi gruppi, flimkien ma' l-operatives li jagħmlu xogħol semi-skilled jew ta' laboureres, biex isir ix-xogħol kollu li hemm bżonn li jsir.

Dan ix-xogħol kollu jrid isir kemm jista' jkun bl-imqietgħa, għaliex kulħadd jaf li fis-sajf meta jsiru l-10.30 a.m. u dawn in-nies ikunu qed jaħdmu fix-xemx, kulħadd jara kif jagħmel biex jiskarta.

(Interruzzjonijiet) Impossibbli li noqogħdu niġru wara l-ħaddiema l-ħin kollu!

Kulħadd jaf li t-tendenza hija li dawn il-ħaddiema jiskartaw, imma jekk ħaddiem jista' jaħdem mis-6.00 a.m. sa l-10.00 a.m. non-stop, xorta waħda jkun ta l-ġurnata tax-xogħol tiegħu u jiffrankalna li nżommu nies apposta biex joqogħdu għassa ma' dawn il-ħaddiema.

Allura x-xogħol se jibda jiġi mogħti bl-imqietgħa biex b'hekk ikun assigurat li l-pajsaġġ Malti, b'mod partikolari l-ġonna, jiġu miżmum aħjar milli qiegħed miżmum fil-preżent.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Naħseb li l-Ministru japprezza li huwa importanti li mhux il-ħaddiema biss ikollhom is-support fil-landscaping li jinħtieġ il- pajjiż imma anke s-siġar.

Il-Ministru għandu target date dwar il- fornitura ta' xtieli u siġar għat-tliet snin li ġejjin?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Sur President, nista' ngħid li aħna diġa' bdejna l- laqgħat biex naraw kif se jiġu mqassma dawn in-nies għal sistema ta' xogħol bl-imqietgħa imma mhux kemm taqbad u tfaqqa' target date.

Dwar il-fornitura ta' xtieli u siġar irridu nassiguraw li anke f'pajjiżna nħawlu xtieli u arbuxxelli adatti għall-klima tagħna.

Ma nistgħux nimmaġinaw li se nħawlu l-fjuri li hemm fl-Olanda, u nippretendu li għandna l-fakulta' li nsaqqu dawn ix-xtieli kollha, b'din ix-xemx tiżreġ li għandna, li tnixxef kemm ix-xtieli kif ukoll il-ħamrija.

Għalhekk irridu nassiguraw li niżirgħu xtieli li jkunu jifilħu għall-klima ta' pajjiżna, bħas-sardinell, il-pjanta ta' l-irdum u xtieli oħra li m'għandhomx bżonn ta' ħafna ilma u ħafna maintenance.

KUNSILLI LOKALI - KALENDARJU AGRO-TURISTIKU

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm saru laqgħat mal-kunsilli lokali bil- għan li l-kalendarju agro-turistiku jkompli jinvolvi l-parteċipazzjoni tal- kunsilli lokali matul l-1999?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li permezz taċ- ċirkolari datata 3 ta' Settembru 1999, il-kunsilli lokali kollha ġew mistiedna mid-dipartiment ta' l-agrikoltura u sajd biex jagħtu tagħrif dwar l-attivitajiet li għandhom x'jaqsmu mal-biedja u s-sajd.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Peress li l-mistoqsija titratta l-laqgħat, allura l- Ministru qed jagħti indikazzjoni li saru talbiet għal laqgħat mal- kunsilli lokali dwar it-titjib u l-investiment li hemm bżonn isir biex il- kalendarju agro-turistiku jkun aktar produttiv, liema laqgħat baqgħu ma sarux?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Jiddispjaċini ngħid li żewġ kunsilli lokali biss irrispondew għaċ-ċirkolari li ntbagħtitilhom.

Irrid ngħid li kull ġimgħa jkolli laqgħat, kemm formali kif ukoll informali, ma' diversi kunsilli lokali u l-inizjattivi jew proposti li jagħmluli jiġu nnotati u jekk ikunu feasible, jiġu inklużi fil-kalendarju agro-turistiku.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu issa għat- Tqegħid ta' Karti.

Il-Viċi Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi l-lokalita' u d-data ta' allokazzjoni ta' postijiet mill-awtorita' tad-djar, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

Lista li turi l-għadd ta' persuni li ntbagħtu jaħdmu mal-gvern mill- ETC, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

16921; u

f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja tad-disinji tal-proġett ta' l-entratura u l-enclosure il-ġdid fil-Malta racing club, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Dalli.

ONOR.

JOHN DALLI (Ministru tal-Finanzi): Mr Speaker, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 104 ta' l-2000 - insurance business regulations (linked long-term contracts), 2000;

Avviż Legali Nru 105 ta' l-2000 - insurance business regulations (approved auditor) 2000; u

Avviż Legali Nru 106 ta' l-2000 - regolamenti ta' l-2000 dwar il- kummerċ ta' l-assigurazzjoni (avviż statutorju dwar kuntratt ta' kummerċ fit-tul).

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Minstru Zammit Dimech.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (Ministru għall-Ambjent): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 107 ta' l-2000 - regolamenti ta' l-2000 li jemendaw ir-regolamenti dwar il-ħarsien ta' l-gasafar u tal-fenek selvaġġ.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Refalo.

ONOR.

MICHAEL REFALO (Ministru għat-Turiżmu): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar impjegati ġodda ma' l-awtorita' nazzjonali tat-turiżmu, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja tar-rapport tar-riżultat ta' l-investigazzjoni tal-kummissjoni permanenti kontra l-korruzzjoni dwar każ nru.

126 – rapport 134; u

291 – rapport 135.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Joe Borg.

ONOR.

JOE BORG (Ministru għall-Affarijiet Barranin): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista ta' l-impjegati fl-ambaxxata Maltija fi Brussels, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali.

Mozzjonijiet.

L-Onor.

Gavin Gulia.

MOZZJONIJIET

IL-QAGĦDA FIL-FAĊILITA' KORRETTIVA TA' KORDIN

ONOR.

GAVIN GULIA: Sur President, din il-Kamra tar-Rappreżentanti mħassba bl-iżviluppi serji li seħħew fil-qasam tas-sigurta' interna, speċjalment f'dak li għandu x'jaqsam mat-tmexxija tal-ħabs ċivili li jaqa' taħt il-Ministru ta' l-Intern, Dr Tonio Borg;

Wara li f'Awissu 1999 ħarab mill-kustodja tal-Pulizija Hashim Yousef El Zabi li kien akkużat b'importazzjoni f'pajjiżna ta' 18-il kilo droga, liema priġunier għadu ma nstabx u aktarx ħarab minn Malta wkoll;

Billi El Zabi kien detenut fil-faċilita' korrettiva ta' Kordin u kien irnexxielu jinganna lill-awtoritaijiet tal-ħabs li kien serjament ma jiflaħx u kellu bżonn kura fl-Isptar Boffa minn fejn ħarab;

Billi l-Ministru ta' l-Intern, Dr Tonio Borg, iddikjara pubblikament li d- direttur tal-ħabs "mhux responsabbli għal dak kollu li jiġri mill-għatba tal-ħabs 'il barra";

Wara li sussegwentement kienu rnexxilhom jaħarbu John Woods u Anthony Zammit mis-SATU, taqsima li taqa' taħt l-operazzjonijiet tal-faċilita' korrettiva ta' Kordin;

Wara li f'Marzu ta' din is-sena rnexxilhom jaħarbu addirittura erba' priġunieri f'daqqa mid-diviżjoni 6 - Ben Ibrahim Mohsen, El Baden Ayman Said, Shnizali Ibrahim Ramadan u Charles Mugliett - li suppost li hija l- aktar diviżjoni sikura tal-faċilita' korrettiva ta' Kordin, bi tlieta minn dawn il-priġunieri fost l-aktar perikolużi, akkużati b'reati jew qegħdin jiskuntaw sentenzi ta' omiċidju volontarju;

Billi l-Ministru Dr Tonio Borg f'dan l-istadju kien iddikjara pubblikament li huwa għandu "fiduċja sħiħa fid-direttur tal-ħabs Manwel Cassar", minkejja dan il-ħrib kollu u minkejja t-talbiet kontinwi ta' l- Oppożizzjoni Laburista biex Manwel Cassar jew jirriżenja jew il-gvern jitlob ir-riżenja tiegħu; Wara li fis-7 ta' Ġunju 2000 irnexxilhom jaħarbu tliet priġunieri oħrajn – l-istess John Woods u Anthony Zammit, li kienu diġa' ħarbu preċedentement, kif ukoll Mohammed Goma Bakkush, akkużat b'importazzjoni f'pajjiżna ta' aktar minn kilo droga – mid-diviżjoni taż-żgħażagħ (YOURS) tal-faċilita' korrettiva ta' Kordin;

Billi dan il-ħrib kollu sar mill-għatba 'l ġewwa tal-faċilita' korrettiva ta' Kordin li huwa responsabbli għaliha, mil-lat amministrattiv, ħadd ħlief id-direttur Manwel Cassar;

Billi l-Ministru Dr Tonio Borg ripetutament ġedded fil-konfront ta' l- amministrazzjoni tal-ħabs il-"fiduċja sħiħa" tiegħu minkejja l-fallimenti lampanti u kontinwi fis-sistema tas-sigurta' tal-ħabs;

Billi l-istess Ministru Dr Tonio Borg indaħal politikament fl- amministrazzjoni tal-faċilita' korrettiva ta' Kordin;

Billi sal-ġurnata tal-lum il-Ministru Dr Tonio Borg baqa' ma ħa ebda passi fil-konfront tad-direttur tal-ħabs anke jekk l-opinjoni pubblika qiegħda tesiġi r-riżenja tiegħu u tad-direttur tal-ħabs;

Għalhekk din il-Kamra, in vista taċ-ċirkostanzi kollha ta' dawn il-każi, tiċċensura bil-qawwa kollha lill-Ministru ta' l-Intern, Dr Tonio Borg, tesiġi r-riżenja tiegħu u jekk jibqa' ma jirriżenjax tesiġi t-tkeċċija tiegħu mill-kariga ta' ministru tal-gvern.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

ALFRED SANT (Kap ta' l-Oppożizzjoni): Nissekonda.

MR SPEAKER: Għandi nifhem li hawn qbil li l-ħin tad-diskussjoni se jinqasam indaqs bejn kelliema tal-gvern u kelliema ta' l-oppożizzjoni, bl- introduzzjoni u l-winding-up għall-oppożizzjoni.

L-Onor.

George Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Speaker, xtaqt inpoġġi on record li dan il-qbil li int qed tirriferi għalih ma ntlaħaqx f'xi laqgħa tal-kumitat tax-xogħol tal-Kamra pero' ġie kollox miftiehem a voce bejn iż-żewġ naħat.

Jien ninsab diżappuntat ħafna għaliex sirt naf li l-bieraħ filgħaxija l-Ministru Gonzi qal lill-Onor.

Joe Mizzi li r-regolament ta' l-40 minuta xorta se jinżamm fuq min se jintroduċi l-mozzjoni.

Filwaqt li naf li hemm ruling, li xorta jien ma naqbilx miegħu, infakkar li artiklu 49 jgħid li l-40 minuta speaking time ma japplikax fuq mozzjoni diretta ta' nuqqas ta' fiduċja; u din hija mozzjoni ta' nuqqas ta' fiduċja f'ministru tal-gvern.

Fil-verżjoni Ingliża dan l-artiklu ma jgħidx "no confidence motion" imma jsemmi "want of confidence", jiġifieri min ifformulah żgur li kellu xi ħaġa f'rasu differenti minn no confidence fil- gvern.

Qed ngħid dan biex titniżżel on record li aħna m'aħniex se naċċettaw din l-impożizzjoni, għax ladarba għandna seduta waħda u l-ħin huwa maqsum, in- naħa tal-gvern kellha ta' l-inqas tħallina liberi li nqassmu l-ħin tagħna kif jaqbel lilna.

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, jiena m'hu qed nimponi xejn.

Dawk huma r-regolamenti tal-Kamra u għaldaqstant huma r-regolamenti li jimponu fuqna u mhux jien.

MR SPEAKER: Rimarki?

L-Onor.

Gulia.

ONOR.

GAVIN GULIA: Mr Speaker, se nkompli fejn ħalla l-Onor.

George Vella, għaliex meta s-sena l-oħra kont ressaqt mozzjoni f'isem l- oppożizzjoni biex issir inkjesta parlamentari dwar il-ħarba tal-baruni tad- droga El Zabi, tkellimt kemm kien hemm bżonn mingħajr limitazzjoni.

Anzi niftakar li kelli l-liberta' li nintroduċi u nagħlaq il-mozzjoni jien.

Issa b'din il-limitazzjoni tal-ħin - naf li għandi 40 minuta biss biex nitkellem - bħalissa diġa' bdejt naħli mill-ħin tiegħi stess.

F'din il- kwestjoni li se niddiskutu, kwestjoni purament parlamentari, dwar kunċett ta' responsabbilta' politika ta' ministru, toħroġ ċara l-laxkezza tal-gvern fil-mod ta' kif qed imexxi l-pajjiż, b'mod partikolari f'dak li għandu x'jaqsam mas-sigurta' interna ta' pajjiżna.

Pero' imbagħad, fejn tidħol id- demokrazija, il-gvern miexi b'ponn tal-ħadid.

Fil-fatt f'dan il-parlament, li huwa l-aqwa espressjoni tad-demokrazija, il-gvern qed jimponilna l-ħin fuq kwestjoni purament parlamentari.

Mr Speaker, din il-mozzjoni titratta issue kbira għal pajjiżna, li naturalment aktar ma tkun kbira aktar tkun tinteressa lill-gvern.

Il-gvern dejjem wera interess f'kull qasam, imma fil-qasam ta' l-intern b'mod partikolari dejjem wera' t-tip ta' interess li qisu ma ġara xejn f'dan il- pajjiż.

Qegħdin fi stat ridikolu fil-veru sens tal-kelma għaliex f'inqas minn sena inkisret iktar minn darba l-aqwa espressjoni tas-sigurta' f'pajjiżna, is-sigurta' tal-ħabs.

Jekk jirnexxielek taħrab mill-ħabs, minn fejn trid taħrab aktar?

U fuq kollox qisu ma ġara xejn fil-pajjiż.

Din il- mozzjoni hija ta' importanza nazzjonali għaliex proprju tinkwadra s- sigurta' interna ta' pajjiżna.

M'huwiex aċċettabbli li f'pajjiż demokratiku ssir ħarba mill-ħabs u qisu ma ġara xejn, issir it-tieni ħarba u qisu ma ġara xejn, issir it-tielet ħarba mill-aktar parti sikura tal- faċilita' korrettiva ta' Kordin u xorta qisu ma ġara xejn, anzi nisimgħu lill-Ministru jgħid li għandu fiduċja sħiħa fid-direttur tal-ħabs u fit- tmexxija tiegħu.

X'jimporta, issa tiġi l-Imnarja u forsi jerġgħu jaħarbu u jerġgħu jgħidu li qisu ma ġara xejn!

Għax f'dan il-pajjiż b'din l- attitudni qed nimxu, li qisu ma ġara xejn.

Anke rigward il-wegħdiet ta' qabel l-elezzjoni li baqgħu ma seħħewx, bħall-Lm100 miljun mill-Unjoni Ewropea li għadhom ma waslux, Alla jbierek qisu ma ġara xejn!

U la qed nitkellmu fuq is-sigurta' interna, tajjeb li nsemmu wkoll is-sigurta' tal- familja, Sur President.

Mur staqsihom x'iħossu lin-nies tal-Kottonera kull meta jaħrab xi priġunier, jew tnejn, jew tlieta!

Jaqaw id-deputati maqtugħin minn dawk in- naħat?

L-Onor.

Lawrence Gonzi u ħafna oħrajn min-naħa tal-gvern huma minn dawk in-naħat u għalhekk jistgħu jgħidulna kif iħossuhom in-nies tal- Kottonera kull darba li jaħrab priġunier mill-faċilita' korrettiva ta' Kordin.

Mhux biss in-nies ta' dawk in-naħat jistgħu jħossu nuqqas ta' sigurta' kull darba li jaħrab xi priġunier imma l-Maltin kollha, għaliex nafu li l-priġunieri mhux fl-inħawi tal-ħabs biss jistaħbew imma jmorru kullimkien bit-tir ewlieni li jaħarbu minn Malta.

Għax issa kulħadd tgħallimha l-lezzjoni li tahom El Zabi, li għadda biż-żufjett lill- awtoritajiet tal-ħabs għax qal li kien muġugħ u ħarab, u wisq probabbli li sakemm id-direttur tal-ħabs u l-Onor.

Tonio Borg kienu informati bil-ħarba kien diġa' telaq mill-pajjiż.

Kulħadd tgħallimha l-lezzjoni u f'daqqa waħda faqqgħet din l-epidemija!

Dan kollu għax il-gvern kaxkar saqajh, naturalment għal raġunijiet politiċi.

Il-gvern jindaħal politikament għaliex jibża' jieħu l-miżuri li hemm bżonn jittieħdu rigward it-tmexxija tal-faċilita' korrettiva ta' Kordin.

Il-gvern iħares lejn l-uċuħ, għadu marbut wisq ma' l-individwi u m'huwiex kapaċi jneħħi lil min jonqos, ikun min ikun.

Din il-farsa rajniha l-ġimgħa l-oħra stess meta l-Prim Ministru lanqas biss kellu l-kuraġġ u l-ħila li jiddikjara li għandu fiduċja sħiħa fid-direttur tal-ħabs, għax beża' u staħa jgħid dan, imbagħad fl-istess ħin jisfiduċjah billi jqiegħed manager u jitfa' l-armata fil-ħabs.

Dawk deċiżjonijiet li ma ħadhomx il-Ministru ta' l-Intern imma l-Prim Ministru, għax l-armata taqa' taħt il-Prim Ministru.

Irridu ninżlu fil-livell tan-nies u nifhmu s-sentiment ta' biża' tagħhom.

X'kien jiġri kieku ġara dak li ħafna bdew jittamaw li ma jiġrix?

Mhux kulħadd kien jaf x'reati kienu wettqu dawk il-priġunieri li ħarbu?

Din hija issue importanti li dan il-parlament għandu jieħu bis- serjeta', imma aħna nafu li n-naħa tal-gvern se tivvota kontra s-serjeta', għax il-vot tagħhom mhux se jkun ifisser fiduċja fil-Ministru Tonio Borg imma se jkun biss vot kontra s-serjeta'.

Għax kull membru tal-gvern deep down jaf li l-gvern waqa' għaż-żufjett!

Il-back benchers jafu li ta' quddiemhom mhux qed jimxu sew, kemm fuq livell operattiv kif ukoll fuq livell deċiżjonali f'dak li għandu x'jaqsam mal-kapijiet.

Il-membri tal-gvern qalulna li qegħdin nagħmlu kapital politiku minn dan kollu.

Xi jriduna nagħmlu, niġu hawn nisimgħuhom iħawdu u ma niġbdulhomx l- attenzjoni?

Aħna wkoll għandna kontabilita' lejn il-poplu fuq kull ministeru li nixxedowjaw, għax aħna wkoll membri ta' dan il-parlament.

Jien nistieden lill-Onor.

Tonio Borg biex jistaqsi lill-editur ta' "The Times" jekk aħniex nagħmlu kapital politiku.

Jistaqsi lill-editur ta' "The Times" jekk huwiex jagħmel hu kapital politiku.

Jista' jistaqsi lil Steve Mallia wkoll, artikolista ta' "The Times", jekk hu wkoll iridx jagħmel kapital politiku.

Anke lil Lou Bondi, li hu magħhom imma li llum tagħhom xebgħa manja b'dak li kiteb.

Kumbinazzjoni llum irċevejt "The Business Weekly", gazzetta maħruġa minn persuni li huma interessati fil-management u għalhekk huma preokkupati bit- tmexxija tal-faċilita' korrettiva ta' Kordin, fejn qalet li "no chemistry or direction, sending the wrong message".

Qalu wkoll li avveniment li verament kien non-business kienet il-ħarba mill-ħabs, eżempju tipiku ta' kif il-gvern seta' kien deċiżiv imma ddimostra l-oppost.

Il-messaġġ tal-gvern huwa ċar, li minflok jikkumplimenta lil min hu kapaċi u kompetenti u jqaċċat lil min hu inkompetenti, ikompli jinvesti ħinu u l-enerġija tiegħu f'dawk li waqqgħuh għaż-żufjett.

Dan il-pajjiż għandu bżonn ta' strateġija ġdida, pero' ċerti deċiżjonijiet li ttieħdu minn fuq m'humiex qegħdin jibagħtu the right message.

Dan mhux l-oppożizzjoni biss qed tgħidu imma l-pajjiż kollu.

Il- problema hi li din hija kwestjoni serja, pero' bħalissa l-membri tal-gvern li hawn hawn ġew kollha qed jidħku.

Pero' dan huwa biss sintomu ta' gvern li fil-ħabs ta' Kordin għandu storja ta' ħbiberija mal-kriminali.

Nibdew bi Queiroz, wieħed mill-akbar importaturi u traffikanti tad-droga.

Mela dan importa d-droga f'pajjiżna, inqabad mill-pulizija, ħa dak li ħaqqu mill- qrati tal-ġustizzja, imbagħad ġie xi ħadd mill-Partit Nazzjonalista u tah maħfra presidenzjali għax qalulna li kellu l-hepatitis.

U bħalissa qed jaħdem fil-Brażil mal-McDonald's. Allura la għandu l-hepatitis iservi l- hamburgers?

X'affarijiet dawn?

Imbagħad kellna l-avventuri ta' Żeppi l-Ħafi, il-bniedem li ried ikun konparteċipi fl-attentat ommiċidju tas-segretarju personali ta' Eddie Fenech Adami.

Kieku jiġu jagħmlu hekk lill-ex segretarju personali tiegħi kieku lanqas biss inkun irridhom qrib tiegħi, imma l-Prim Ministru mhux talli ma rraġunax hekk talli tah tliet maħfriet presidenzjali, li tnejn minnhom lanqas biss għandhom x'jaqsmu mal-każ ta' l-attentat ta' qtil ta' Richard Cachia Caruana.

Dawn xi ħmerijiet huma!

Dan xi gvern hu!

Il- gvern tal-lum huwa gvern riċiklat għax 90% minnu huma l-istess nies li kienu hawn qabel l-1996.

Huwa għalhekk li l-marda tal-laxkezza fis- sigurta' baqgħet tiġġebbed.

Jien ma nistax nifhem kif dan gvern jaċċetta li jippreżenta ruħu bħala x-xempju tad-demokrazija.

Dan ikompli juri li l- Partit Nazzjonalista ma nbidilx imma għadu l-istess bħalma kien.

Lejliet Santa Marija ħarab il-baruni tad-droga El Zabi, li kien daħħal 18- il kilo droga f'pajjiżna.

Niftakar li kont mistieden fil-programm "Pjazza 3" - flimkien mal-Ministru Tonio Borg u mad-direttur tal-ħabs - u smajt lill-Ministru Tonio Borg jgħid li d-direttur tal-ħabs m'huwiex responsabbli għall-priġunieri mill-għatba tal-ħabs 'il barra, u dan peress li El Zabi ħarab mill-Isptar Boffa.

Mela allura min hu responsabbli, it-Tabib Louis Deguara - taħtu jaqgħu l-isptarijiet - jew kif ipprova jirriferi għalih mingħajr ma semmih, il-Kummissarju tal-Pulizija?

Dan x'taħwid hu li mill- għatba tal-ħabs 'il barra ħadd m'hu responsabbli?

Dak iż-żmien jien kont tlabt ir-riżenja tad-direttur tal-ħabs, għax il-ħarba ta' El Zabi kienet xi ħaġa serja komparata ma' l-importanza li nagħtu lill-ġlieda kontra t- traffikar tad-droga.

Għadda ż-żmien u l-Ministru Tonio Borg ħa d-deċiżjoni politika li jħalli kollox kif inhu.

Mhux talli ħalla kollox kif inhu, talli qal li kulħadd huwa responsabbli ħlief id-direttur tal-ħabs, għax mill-għatba 'l barra dak m'huwiex responsabbli.

U qisu ma ġara xejn, għax il-Ministru Borg qal li l-ħrib minn dejjem kien isir.

Allura jekk anke qabel kien isir il-ħrib, do two wrongs make a right?

Għaddew ftit xhur u kif kulħadd jaf ħarbu żewġ priġunieri mis-SATU.

Imma għax is-SATU m'huwiex il-ħabs, allura m'hemmx sigurta' daqs kemm hemm fil- faċilita' korrettiva ta' Kordin?

Imma dan il-unit m'huwiex estensjoni tal- ħabs?

Allura m'għandux ikun hemm inqas sigurta'.

Biex il-ħarba tkun aktar gravi, mis-SATU ħarbu l-istess żewġ priġunieri li kienu ħarbu l-ġimgħa ta' qabel.

Allura la kienu diġa' ħarbu ma missux kien hemm għassa aktar stretta magħhom?

Imma insomma, xorta kien qisu ma ġara xejn.

Dak iż-żmien ukoll kont erġajt tlabt ir-riżenja tad-direttur tal-ħabs.

Imbagħad reġgħu ħarbu erba' priġunieri, li tlieta minnhom huma perikolużi ħafna.

Fil-fatt wieħed minnhom huwa diġa' kkundannat għal għomru għaliex huwa serial killer.

U dawn ma ħarbux mill-YOURS, fejn hemm is-saqaf baxx, imma mill-iktar diviżjoni sikura li hemm fil-faċilita' korrettiva ta' Kordin!

U xorta waħda l-gvern qagħad kwiet u ttama li jinqabdu.

Anke aħna ttamajna li jinqabdu, mhux billi l-media Nazzjonalista wara li jinqabad xi priġunier tgħid li min jaf kemm l-oppożizzjoni ttamat li ħarab.

Dan m'hu minnu xejn u l-gvern qed jipprova jistrieħ fuq il-fatt li l-priġunieri nqabdu.

Dawn x'affarijiet huma, jaħarbu erba' priġunieri għal tlett ijiem sħaħ u jiġi l-Ministru Tonio Borg u jgħid li għandu fiduċja sħiħa fid- direttur tal-ħabs!

Aħna konna ilna ngħidulu biex lid-direttur tal-ħabs ineħħih minn hemm, imma l-Ministru mhux talli m'għamilx hekk talli meta saret ħarba minn division 6, l-aktar post sikur fil-faċilita' korrettiva ta' Kordin, iddikjara pubblikament li għandu fiduċja sħiħa fid-direttur tal-ħabs.

Jaħasra l-Ministru ma jafx xi ħsara kbira qed jagħmel lill-pajjiż permezz ta' dan, għax l-ambaxxaturi Ewropej ma jeħdux pjaċir jaraw li hawnhekk, jiġri x'jiġri qisu ma ġara xejn.

Meta ħarab El Zabi saru xi investigazzjonijiet interni li ħadd ma jaf x'inhuma.

L-istess meta ħarbu l- erba' priġunieri lejliet Jum il-Ħelsien, saru investigazzjonijiet mhux biss interni imma wkoll tekniċi li wkoll ħadd ma jaf x'inhuma.

Dan x'taħwid hu?

Dan hu l-mod ta' kif jitmexxa pajjiż?

Il-ġimgħa l-oħra, persuna mixlija b'importazzjoni tad-droga tqiegħdet fis- sezzjoni tal-YOURS.

Jien ma jidhirlix li l-gwardjani tal-ħabs għandhom decision-making powers rigward fejn jitqiegħdu l-priġunieri, imma jekk ma kenux huma li għamlu dan allura mhux is-Sur Manuel Cassar kien?

Fil-YOURS inzerta li hemm dan il-ħajt relattivament baxx - m'huwiex xi ċint tas- sejjieħ imma m'huwiex għoli biżżejjed - u għalkemm meta l-priġunieri qabżu minnu kisru saqajhom, xorta waħda irnexxielhom jaħarbu.

F'dan l-istadju li toħroġ ir-responsabbilita' politika ministerjali, Sur President.

L-ewwel, it-tieni u t-tielet darba li priġunieri ħarbu mill-ħabs ma tlabniex ir-riżenja tal-Ministru imma tlabna biss ir-riżenja tas-Sur Manuel Cassar, imma issa żżejjed għax issa ħarbu tlieta oħra, wieħed minnhom huwa baruni tad-droga.

Sal-ġurnata tal-lum għadni ma smajtx lill- Onor. Tonio Borg jgħid li reġa' għandu fiduċja fis-Sur Cassar, u għalhekk qed nistenna li meta jintervjeni jgħidilna jekk għandux fiduċja sħiħa fid- direttur tal-ħabs.

Anke Prim Ministru, ladarba ddeċieda li jidħol fl- istorja, tajjeb li hu wkoll jgħidilna jekk għandux fiduċja sħiħa fid- direttur tal-ħabs.

Jien m'iniex ċert jekk il-Prim Ministru għandux fiduċja fid-direttur tal-ħabs u fil-Ministru Borg jew le, għax l-ewwel daħħal l- armata fil-ħabs imbagħad inkariga manager, qisna Alcatraz!

Milli jidher l- armata ddaħħlet bħala miżura ta' emerġenza, li jfisser li veru hemm l- emerġenza ġewwa l-ħabs ta' Kordin.

Aħna qegħdin nitolbu r-riżenja tal- Ministru Tonio Borg u qed nitolbu lin-naħa tal-gvern biex tingħaqad magħna f'din it-talba għaliex l-Onor.

Borg rabat il-kredibilita` politika tiegħu mat-tmexxija amministrattiva.

Din kienet deċiżjoni politika tiegħu li fallielu.

Fil-Belġju, l-aktar pajjiż rappreżentattiv ta' l-Unjoni Ewropea, sentejn ilu kien ħarab Marc Dutreau, bniedem li abbuża mill-minuri permezz tal- pornografija eċċ. Dan ħarab mill-ħabs fejn kien qiegħed jinżamm u wara biss tliet sigħat inqabad.

Avolja dan il-priġunier dam maħrub tliet sigħat biss fil-Belġju kien inqala' skandlu kbir u mhux il-ministru ta' l-intern biss kellu jirriżenja imma saħansitra l-ministru tal-ġustizzja.

Anke l- prim ministru u l-gvern tiegħu ġew mitluba jirriżenjaw.

U dan fil-Belġju, jiġifieri fl-Unjoni Ewropea.

Veru li bħalissa għaddej l-iscreening ta' l- Unjoni Ewropea imma għalkemm il-gvern qed jagħmel bulldozing tal-liġijiet, hemm żewġ affarijiet li żgur li m'humiex se jgħaddu minn dan l-iscreening, it-trasparenza u l-kontabilita`.

Ma jmissux jistħi l-gvern li f'temp ta' għaxar xhur ħarbu numru ta' priġunieri, li tnejn minnhom kienu mixlija b'importazzjoni u traffikar t'ammonti sostanzjali ta' droga, u li saħansitra ħarbu mill-iktar parti sikura tal-Faċilita` Korrettiva ta' Kordin, u qisu ma ġara assolutament xejn.

Il-Prim Ministru missu aċċetta r- riżenja tad-direttur tal-ħabs.

Għalkemm f'dan il-parlament jiena nidher bħala element ħafna iżgħar mill-Prim Ministru, ninsab ċert li l-poplu Malti jaħsibha kif naħsibha jien u mhux kif jaħsibha l-Prim Ministru.

Il- Ministru Borg messu ħass ir-responsabbilta` li almenu joffri r-riżenja tiegħu f'ċirkostanzi bħal dawn, għax dak li ġara ma kienx ta' darba imma rrepeta ruħu f'qasir żmien u m'għandna l-ebda garanzija li mhux se jerġa' jseħħ.

Mr Speaker, il-mozzjoni li qed nippreżentaw m'għandha x'taqsam xejn ma' kapital politiku.

Issa se noqogħdu nisimgħu ħafna skużi li fl-imgħoddi l- ħabsin kienu jaħarbu, eċċ, jiġifieri l-gvern se jwaqqaf preċedent li meta 'l quddiem jaħarbu xi priġunieri, ħadd m'għandu jirriżenja.

Jidher ċar li l-ħrib qed isir minħabba deċiżjoni politika tal-Ministru Borg, li mhux qed ibiddel is-sitwazzjoni tat-tmexxija tal-ħabs, u dan m'huwiex aċċettabbli f'pajjiż demokratiku.

Għalhekk aħna nesiġu r-riżenja tal-Ministru Tonio Borg u, jekk ma jagħtihiex waħdu, ikun obbligu tal-Prim Ministru li jitlobhielu hu.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Iktar rimarki?

Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, kemm-il darba tkellimt f'mozzjonijiet ta' ċensura biex niddefendi lil ħaddieħor u llum imissni nitkellem dwar mozzjoni ta' ċensura kontra tiegħi stess.

Din hija sensazzjoni stramba, iktar u iktar meta wieħed jikkonsidra r-raġunijiet li nġabu għall-mozzjoni li għadu kif ressaq l-Onor.

Gulia.

Il-mozzjoni tgħid li jien indħalt politikament fl-amministrazzjoni tal- ħabs.

Issa fil-mozzjoni stess ma jissemma xejn dwar kif jien għamilt dan.

Mhux talli m'hemm imniżżel xejn talli anke waqt dawn l-40 minuta li għaddew, fejn tkellem l-Onor.

Gulia, ma smajniex fuq il-mozzjoni biss imma smajna fuq kollox, fuq l-Unjoni Ewropea, fuq il-Lm100 miljun u lanqas naf aktar fuq xiex!

Pero` konvenjentement l-Onor.

Gulia ma semma' xejn biex jissostanzja kif jien indħalt politikament fl-amministrazzjoni tal-ħabs.

Pero' minn dak li nkiteb fil-gazzetti, l-iktar minn dak li kiteb il-Kap ta' l-Oppożizzjoni, assumejt li jien indħalt politikament għax il-gvern iddeċieda li jinnomina lis-Supretendent Emanuel Cassar bħala direttur tal- ħabs.

Imma l-verita` hija li kemm il-gvern preżenti kif ukoll il-gvern Laburista preċedenti riedu jħallu lis-Sur Cassar fil-kariga ta' direttur tal-ħabs.

Meta l-Kap ta' l-Oppożizzjoni kien prim ministru u ministru ta' l-intern, kien insista li Cassar jibqa' hemm għax kien "stabilizza l- ħabs".

Wara l-elezzjoni ta' 1998, meta sirt ministru ta' l-intern, id-direttur tal-ħabs kien Peter Cordina, li kien ġie nominat mill-gvern Laburista.

Xi xhur wara s-Sur Cordina ssottometta r-riżenja tiegħu mill-kariga ta' direttur tal-ħabs minħabba raġunijiet personali.

Jien tlabtu biex jibqa' ftit ieħor sakemm insibu sostitut, għaliex m'huwiex faċli li ssib lil min ikun lest li jidħol għar-responsabbilta` tat-tmexxija tal-ħabs.

Meta s-Sur Cordina rriżenja mill-ħabs ingħata kariga, bl-approvazzjoni tal-public service commission, ta' responsabbilta` f'dipartiment li jaqa' taħt il- ministeru ta' l-intern.

Fil-fatt is-Sur Cordina sar direttur tal- protezzjoni ċivili u pubblikament, anke fil-preżenza ta' l-Onor.

Gulia, irringrazzja lili u lill-gvern talli fdajnieh f'din il-kariga l-ġdida.

In vista ta' dawn iċ-ċirkostanzi, is-Sur Emanuel Cassar, minn supretendent fid- distrett tal-Ħamrun reġa' beda jmexxi l-ħabs.

Għall-ewwel sakemm ħarġu l- applikazzjonijiet serva ta' aġent direttur u meta ħarġu l-applikazzjonijiet għall-kariga ta' direttur tal-ħabs, mill-ħaddiema kollha taċ-ċivil kien hu biss li applika għal din il-kariga, u fil-fatt il-public service commission approvat dik l-applikazzjoni.

Allura x'hemm politiku f'dan kollu?

It-tieni akkuża fil-konfront tiegħi hija li ma nsistejtx li jirriżenja d- direttur tal-ħabs minħabba l-ħarbiet li saru.

Hawnhekk nixtieq inwieġeb għal dak li qal l-Onor.

Gulia fuq l-ewwel ħarba ta' El Zabi.

Jien qatt ma farfart ir-responsabbilta` fuq ħadd.

Jien dejjem għedt li kull ministru għandu responsabbilta` politika lejn il-parlament.

Ma qbiltx ma' l-Onor.

Gulia meta qal li avolja fil-ħin tal-ħarba - din il-ħarba ma saritx mill- ħabs - xorta s-Sur Cassar huwa responsabbli għall-ħarba - kien jagħmel aktar sens kieku qal li kont jien il-persuna responsabbli - u minn dakinhar bdiet il-kampanja ta' assassinju tal-karattru tas-Sur Cassar.

Jien naf minn fejn ġejja l-kampanja kontra din il-persuna - u xi darba għad ikolli ċ-ċans li ngħid minn fejn ġejja - u l-Onor.

Gulia m'għandux għalfejn joqgħod jilgħabha tal-qaddis u jgħid ma min nitħallat u ma nitħallatx, għax jien qatt ma tlabt li ħabsi jiġi partner miegħi fl- uffiċċju legali biex allura jkun jista' joħroġ tliet xhur qabel!

U jien qatt ma ffirmajt amnestija biex xi ħadd fid-distrett tiegħi joħroġ mill- ħabs erba' xhur qabel iż-żmien wara li kien ikkaġuna diżabilita' fiżika fuq persuna oħra wara inċident.

Jien qatt m'għamilt dawn l-affarijiet.

Allura dakinhar għax ma rriżenjajtx int, Onor. Gulia!

Għaliex qed tkun int li ssemmi l-amnestiji, meta wara li rbaħtu l- elezzjoni tajtu tant amnestiji lil min qatel u seraq?

Min refa' r- responsabbilta` għal dawk l-amnestiji li qed insemmi?

Jien kont nikxef dawn l-affarijiet u nikkritikahom, imma intom qatt ma erfajtu r- responsabbilta` għal dan kollu, l-ewwel wieħed int Onor. Gulia, li kellek responsabbilta' diretta għall-amnestija li għadni kif semmejtlek.

Bħalma inti qed tirraġuna li l-ħabs jaqa' taħt il-ministru u għalhekk ir- responsabbilta' hija tal-ministru, fil-każ li semmejtlek, apparti l-firma tiegħek, il-prim ministru ta' dak iż-żmien ukoll kien iffirma dik l- amnestija.

Allura dak iż-żmien il-prim ministru refagħha r- responsabbilta'?

Le, tefagħha fuq l-avukat ġenerali, bħallikieku l-avukat ġenerali kellu xi interess li jagħti l-amnestiji għax il-Partit Laburista kien rebaħ l-elezzjoni!

Nixtieq nagħmel osservazzjoni fuq il-każ tal-Belġju li semma l-Onor.

Gulia.

Irrid ngħid li l-ministri ta' l-intern u tal-ġustizzja Belġjani ma rriżenjawx minħabba l-ħarba tal-priġunier imma minħabba l-involviment ta' aġenti pubbliċi f'affarijiet illegali li kienu saru, f'konnessjoni man- negozju illegali u mal-ponografija.

(Interruzzjonijiet) Hawn Malta f'dawn l-aħħar snin saru diversi ħarbiet, taħt gvernijiet differenti.

Fit-22 xahar ta' amministrazzjoni Laburista kien hemm erba' ħarbiet, imma jien qatt ma tlabt ir-riżenja ta' ħadd, għax naf kemm huwa diffiċli li wieħed imexxi l-qasam ta' l-intern u l-qasam tal-ħabs.

Kulħadd għandu d-dritt li jikkritika, anzi f'ċerti ċirkostanzi dan huwa obbligu, pero` din li kull darba li jaħrab xi ħadd mill-ħabs l-oppożizzjoni tgħid li jrid jirriżenja d- direttur jew il-ministru, naħseb li huwa biss ħatab biex wieħed jinħaraq fil-futur.

Biss biss, jekk immorru lura għall-1982, kienu ħarbu xi priġunieri akkużati b'attakki terroristiċi li baqgħu ma nstabux, u kien hemm anke suspetti kbar li kellhom l-għajnuna ta' xi nies ta' kariga għolja fl-amministrazzjoni tal-ħabs ta' dak iż-żmien.

Ċertament li mhuwiex faċli li tmexxi l-ħabs għax fih hemm ċerta tensjoni inerenti għax huwa post ta' diprevazzjoni tal-liberta`.

Lanqas ma huwa faċli li taħdem fih, Sur President.

L-Onor.

Gulia qal li lill-impjegati tal-ħabs qed ngħafsuhom.

Jiena nfakkru li kien gvern Nazzjonalista li żidilhom il-kondizzjonijiet, li tahom il-ħlas ta' l-overtime, il-ħlas tal-Ħdud u l-festi u l-pensjoni wara 25 sena servizz.

Dan għamilnih għax nafu li l-ħabs, bħal fil-każ tal- pulizija u ta' l-armata, huwa post diffiċli biex taħdem fih.

Il-ħabs huwa post diffiċli għaliex tinvesti kemm tinvesti f'tagħmir ġdid ta' sigurta`, jibqa' dejjem l-element uman li jekk ifalli, tfalli s-sistema wkoll.

Il- ħrib mill-ħabs m'huwiex xi ħaġa tal-lum biss u m'huwiex xi ħaġa ta' pajjiżna biss.

Huwa veru li għal ħames snin sħaħ, bejn l-1995 u s-sena 2000, ma kien hemm l-ebda ħarba mill-ħabs ta' Kordin, u li dan kien dovut għal ċerti investimenti li saħħew l-istrutturi tal-ħabs, iżda nammetti li dan seta' ħoloq ċertu sens falz ta' sigurta`.

Għalhekk filwaqt li se jsir dak kollu possibbli biex inkomplu nsaħħu s-sigurta`tal-ħabs u nirranġaw id- difetti li hemm, ħadd ma jista' jagħti garanzija li xi ħabs, hu fejn hu, huwa foolproof.

Jekk hawn xi ħadd min-naħa ta' l-oppożizzjoni li lest li jagħti din il-garanzija nitolbu biex jiddikjaraha f'dan il-parlament issa stess.

Il-gvern m'aċċettax ir-riżenja tad-direttur tal-ħabs għax ma rriżultax li l-aħħar ħarba saret minħabba xi nuqqas tiegħu.

It-taqsima YOURS oriġinarjament kellha tkun a female division, imbagħad il-gvern ta' dak iż-żmien kien ħa deċiżjoni - kieku kont jien kont neħodha wkoll - li peress li kien se jkun hemm 36 ċella u peress li persentaġġ żgħir biss ta' nisa jkunu sentenzjati l-ħabs, inbidel il-pjan u saret tintuża għal high security.

Fuq parir tal-bord tal-viżitaturi tal-ħabs iddeċidejna li l-YOURS issir taqsima taż-żgħażagħ, għax dakinhar deherli li l-ikbar problema fil-ħabs kienet il-klassifikazzjoni.

Kien hemm wisq taħlit ta' priġunieri u l-iktar li jbatu minn dan huma propju ż-żgħażagħ.

Għalhekk flok jinżammew fl-għassa tal-Belt, kif kien isir, ġie deċiż li l- YOURS, li kienet diġa mibnija, issir it-taqsima taż-żgħażagħ.

L- amministrazzjoni tal-ħabs bagħtet f'dan il-post ġdid erba' gwardjani ma' 16- il priġunier żagħżugħ, jiġifieri l-amministrazzjoni xogħlha għamlitu.

Il- fatt li l-priġunieri li ħarbu weġġgħu waqt li kienu qed jaħarbu jindika li l-ħarba setgħet tiġi evitata kieku ma falliex l-element uman u min kellu jagħmel ix-xogħol ta' superviżjoni għamlu.

L-Onor.

Gulia qal li l-amministrazzjoni preżenti m'għamlet xejn wara dawn il-ħarbiet u qal ukoll li l-barranin qed jitkażaw bina.

Wara l-ħarba tad- 29 ta' Marzu, il-gvern qabbad lill-Brig.

John Spiteri biex jagħmel rapport dwar is-sigurta' ta' division 6 minn fejn saret il-ħarba.

L-Onor.

Gulia qal li dan ir-rapport ħadd ma jaf bih.

Jien ma naħsibx li għandi noqgħod nippubblika r-rapporti dwar is-sigurta' tal-ħabs, pero' nkun kuntent jekk juri l-interess li jkun jaf x'sar minn dak ir-rapport.

Fil-fatt ix- xogħlijiet kollha li għandhom x'jaqsmu ma' division 6 tlestew.

Dwar it-tieni ħarba tas-7 ta' Ġunju tas-sena 2000, kif diġa' tħabbar permezz ta' press release, il-gvern ħa miżuri korrettivi mill-ewwel.

L- ewwel deċiżjoni kienet li tintbagħat l-armata ġewwa l-ħabs.

Issa hawnhekk l-Onor.

Gulia qal li qed nibgħatu l-armata għax m'għandniex fiduċja fil- ħabs.

Dan mhu veru xejn, anzi fil-meeting li kien sar kont għedt li sakemm il-perimeter wall jiġi msaħħaħ u sakemm ir-rakkmandazzjonijiet tal- Brigadier Spiteri jiġu implimentati, għandu jkun hemm l-armata bħala miżura ta' sigurta' sakemm jitlesta' x-xogħol fuq il-perimeter wall.

It-tielet miżura hija li jitwettaq fl-intier tiegħu l-pjan oriġinali tas-sigurta' għat-taqsima minn fejn ħarbu l-priġunieri din id-darba, liema pjan kien ġie mibdul għal raġunijiet ta' ekonomija mill-amminsitrazzjoni Laburista.

Mr Speaker, bil-permess tiegħek u tal-Kamra se npoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra ittra ta' l-4 ta' Marzu ta' l-1998, fejn kienet ittieħdet id-deċiżjoni li biex jiġu ffrankati l-flus, ma' din it-taqsima la jsiru cameras u lanqas il- fence.

Dawn ix-xogħlijiet li l-iktar li jirrigwardjaw huma s-security cameras u s-security fence li kienu tneħħew mill-ordni oriġinali u kienet anke ngħatat ordni biex ma jinħarġux flus għall-X-ray machine, għall-high security fence u anke għas-CCTV cameras.

Mr Speaker, inġusta wkoll hija r-riferenza għas-SATU.

Ta' avukat li hu l- Onor. Gulia qal li legalment is-SATU huwa parti mil-ħabs, għalhekk il-ħarba mis-SATU titqies bħala ħarba mill-ħabs.

Dan ir-raġunament huwa inġust, għax is-SATU kien twaqqaf f'Novembru ta' 1995 fil-ħabs stess għar- riabilitazzjoni tal-priġunieri bi problemi ta' droga.

Is-SATU kien suċċess għax għall-ewwel darba priġunieri b'din il-problema ma bdewx jitħalltu ma' priġunieri oħrajn imma bdew jiġu separati kompletament mill-bqija tal-ħabs u, anke meta s-SATU kien għadu fil-ħabs stess, ma kien hemm l-ebda kuntatt bejn din it-taqsima u taqsimiet oħra.

Anke biex il-priġunieri tas-SATU jisimgħu l-quddies, kien hemm kappella apposta għalihom.

Il-gvern preċedenti kien ħa d-deċiżjoni li l-unit tas-SATU tintbagħat l-Imtaħleb proprju għax jemmen li m'għandux ikun parti mill-ħabs u anke minħabba l- problema tat-taqsima tan-nisa li ssolviet billi dawn marru minflok is-SATU.

F'dawn l-aħħar ħames snin fis-SATU, li huwa simili għall-programmi Sedqa u Caritas, attendew madwar 100 ruħ.

Meta xi persuna taħrab mill-programm Sedqa u Caritas, għalkemm ħadd ma jieħu gost, il-persuna tinqabad u tintbagħat lura l-ħabs.

Ħadd ma jagħmel il-plejtu li qed jagħmel l-Onor.

Gulia għax żewġ żgħażagħ ingħataw iċ-ċans li jmorru fil-programm tas-SATU u abbużaw minn dik il-liberta'.

Din hija diżonesta' politika li l-Onor.

Gulia qiegħed din il-ħarba bħala att ta' akkuża kontra xi ħadd biex jirriżenja u li jippreġudika dawn il-programmi li kienu ta' ġid għal ħafna nies.

Jekk il-bini ta' l-Imtaħleb isir qisu ħabs normali, allura s-SATU jista' jingħalaq, ħaġa li ma rridux nagħmlu.

Sur President, li hemm ħażin f'din il-mozzjoni huwa li qed tipprova tnessi l-ħafna tajjeb li sar, mhux minn dan il-gvern biss imma anke minn gvernijiet oħra u minn għaqdiet volontarji li jgħinu fil-ħabs, biex tissodisfa l-istint demagoġiku li noqogħdu nitkażaw fuq dik u fuq l-oħra biex noqogħdu nilagħbu bl-emozzjonijiet tan-nies.

Huwa ħażin li d- diskussjoni kollha dwar il-ħabs tiġi ridotta għal emozzjoni u attakki.

Qed ngħid dan għaliex qatt daqs dawn l-aħħar snin ma kien hemm riformi daqshekk kbar fil-qasam tal-ħabs, mhux biss fl-investiment iżda wkoll fl- immodernizzar permezz ta' regolamenti ġodda.

Is-sitwazzjoni qabel kienet li r-remission jeħodha kulħadd u anke jekk xi ħadd jikser id-dixxiplina u jkun qed jistenna s-sentenza tal-qorti, sakemm qed jistenna r-remission ikun ħadha.

B'hekk id-dixxiplina ma setgħetx tiġi mhedda bir-remission.

Aħna m'għamilniex biss riformi biex ngħollu l- istandard u l-kundizzjoni materjali tal-ħabs, imma anke emendajna r- regolamenti biex min ma jġibx ruħu sew fil-ħabs, jiġi kastigat iktar minn qabel, u min iġib ruħu tajjeb, jiġi premjat iktar minn qabel.

Għalhekk, komparati ma' ħabsijiet barranin, aħna m'għandniex minn xiex nistħu.

F'pajjiżna aħna rnexxielna nevitaw il-problemi kbar li għandhom pajjiżi barranin, problemi ta' nuqqas ta' spazju u taħlit, fejn f'ċella waħda jitqiegħdu ħames priġunieri.

Dan għaliex minkejja li f'dawn l-aħħar għaxar snin il-popolazzjoni tal-ħabs kważi rdoppjat, aħna nvestejna u ħsibna għall- futur.

Fil-qasam ta' l-intern aħna wettaqna ħafna affarijiet iżda hemm bżonn li nwettqu aktar.

Minkejja l-isfidi li għandna quddiemna, l-ebda ħarba m'hi se twaqqaf il-mixja tal-gvern biex fil-qasam tas-servizzi korrettivi, ir- riforma u d-dixxiplina jimxu id f'id.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici.

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Mr Speaker, naħseb li wara l-beraq u s- sajjetti, il-maġġoranza ta' min qed jismagħna qed jistaqsi x'inhu l-punt ta' dan kollu.

Jien niddejjaq li l-oppożizzjoni tittratta lill-poplu qisu xi ġens injorant, li jista' jimpressjona ruħu b'ċerti eżempji tal-passat jew b'ħafna mudslinging.

Naħseb li l-poplu Malti huwa iktar intelliġenti minn hekk.

Il-punt hawnhekk huwa wieħed.

L-oppożizzjoni qed titlob ir- riżenja ta' l-Onor.

Tonio Borg meta l-Ministru m'għandu l-ebda responsabbilta'.

Qed ngħid dan għaliex meta wieħed jara s-sistema parlamentari tagħna fid-dettall, jinduna li ministru fl-ebda mument u fl- ebda stadju ma għandu xi responsabbilta'.

(Interruzzjonijiet) Lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni nitolbu biex ma jkomplix jinterrompini.

(Interruzzjonijiet) Jekk trid titkellem tkellem, pero' m'għandek l-ebda dritt tinterrompi.

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom, m'hemmx interruzzjonijiet.

L-Onor.

Mifsud Bonnici jkompli bid-diskors tiegħu u jindirizza lis-Sedja.

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Skużani, Mr Speaker, pero' hawn min jaħseb li hija tattika tajba li kelliem jiġi interrott biex itellfu l-fil tal-ħsieb li jkollu.

(Interruzzjonijiet) Bir-rispett kollu, il-Kap ta' l- Oppożizzjoni aħjar joqgħod kwiet!

(Interruzzjonijiet)

Jien naħseb li meta wieħed jibda jħares lejn dawn l-affarijiet, tajjeb li jieħu l-parir tal-filosofu Aristotile, li qabel ma persuna tindirizza lill-poplu fuq suġġett, tara x'inhuma l-liġijiet ta' dak il-pajjiż u tqis il-ħaġa in kwestjoni.

Ejja ngħidu li s-sistema kostituzzjonali tagħna bħala l-fonti ta' l-għerf tagħha ma tħarisx lejn sistemi legali oħra għajr lejn il-kostituzzjoni Ingliża.

Allura fuq dan wieħed irid jara x'jgħidu l- awturi rigward ir-responsabbilta' minsterjali, għaliex dan il-kunċett ġej mill-fonti Ingliża.

Skond awturi moderni, ministru għandu tliet forom ta' responsabbilta', dik tal-kondotta personali tiegħu, dik tat-tmexxija ġenerali tad- dipartiment u dik ta' atti li jsiru minn membri taċ-ċivil fid-dipartiment.

Ir-responsabbilta' m'hijiex waħda ċivili, jiġifieri m'hijiex l-istess bħal meta jseħħ inċident tat-traffiku.

Il-poplu jrid jifhem li r- responsabbilta' ministerjali hija biss waħda politika.

Sir Ewan Jennings, fil-ktieb "The British Constitution", jgħid hekk:

"It is necessary to emphasize that ministerial responsibility means only that a politician must be able to answer to the House of Commons for every act of administration.

Emphasis is necessary because ministerial responsibility has become a slogan which is regarded as being a reason in itself and the reason behind it has been forgotten.".

Huwa proprju dan li qed jiġrilha l-oppożizzjoni.

M'hijiex qed tara jekk ir- responsabbilta' ministerjali teżistix jew le.

Ir-responsabbilta' ministerjali teżisti biss fil-każi li semmejt qabel.

F'dan il-każ diġa' għandna d-diffikulta' li qed nitkellmu prematurament għaliex hemm inkjesta maġisterjali għaddejja.

L-inkjesta maġisterjali saret biex tistabilixxi x'inhuma r-responsabbiltajiet interni u, għalkemm għadha ma tlestietx, mill-fatti li għandna quddiemna jidher ċar li dan m'huwiex każ ta' atti normali ta' amministrazzjoni, anzi l-proċeduri, is- sens komun u l-ordnijiet li għandhom jiġu segwiti mill-gwardjani tal-ħabs kienu ngħataw.

Hawnhekk il-punt huwa iktar fond għaliex l-istruzzjonijiet mhux ma ngħatawx, mhux il-każ li l-Ministru ntervjena biex l- istruzzjonijiet ma jiġux segwiti, imma kien hemm xi ħadd li ma segwihomx.

Din hija sitwazzjoni ta' malizzja u negliġenza kważi kriminali.

F'dan il- każ naħseb li ħadd ma jista' jgħid li l-Onor.

Tonio Borg għandu responsabbilta' għal atti li jsiru minn nies inkarigati biex jagħmlu l- kontra ta' dak li suppost jagħmlu.

Għalhekk naħseb li f'dan il-pajjiż hawn min japprezza li skond is-sistema demokratika tagħna, ministru m'għandu l- ebda forma ta' responsabbilta'.

Jekk wieħed jaqra x'jgħidu ġuristi Ingliżi jinduna li din il-kultura tar- riżenji li suppost issir l-Ingilterra, fil-fatt ma ssirx.

Jekk wieħed jaqra l-iktar awturi kostituzzjonali riċenti li janalizzaw il-parliamentary practice, isib li mhux veru li hemm dawn ir-riżenji kollha.

Birch, fil- ktieb tiegħu "The British System of Government", jgħid hekk:

"In fact resignations of this kind are extremely rare.

Mistakes are constantly being made and from time to time they are exposed, are admitted, but it is exceptional for a minister to resign on this account.

The most conspicuous failures have led to stormy debates in parliament, to scathing comments in the press, but they have not led to the resignation of the ministers concerned.".

Wieħed irid iġib l-affarijiet lura għar-raġuni u mhux jitkellem bl- emozzjoni.

Ir-raġuni titlob li wieħed jara x'inhi fil-fatt is-sistema legali tagħna.

Skond din is-sistema, għall-kuntrarju ta' dak li ħafna nies qalu u anke kitbu fil-gazzetti, din ma teżistix għaliex l-istess parliamentary practice Ingliż ma jaċċettahiex.

Għalhekk in konsiderazzjoni ta' dawn il-fatti kollha, din il-mozzjoni ma tistax treġġi għal tliet punti partikolari.

L-ewwelnett din il-mozzjoni saret b'mod prematur.

L-oppożizzjoni għaġġlet minflok stenniet l-inkjesta maġisterjali tispiċċa, forsi għaliex kien hemm il-biża' li minn dik l-inkjesta jirriżultaw xi fatti li permezz tagħhom ħadd ma jkun jista' jqiegħed mozzjoni ta' sfiduċja kontra l-Onor.

Borg.

It-tieni raġuni hija li fil-parliamentary practice Ingliż, ministru m'huwiex responsabbli ta' aġir malizzjuż, ta' aġir ta' negliġenza grossolana fil-grad penali.

Dan m'huwiex il-każ fejn xi ħadd għamel negliġenza ċivili, dan hu każ ta' xi ħadd li jaf li jrid iżomm is-security fuq in-nies u ma għamilx hekk.

Dan in-nuqqas m'huwiex ta' responsabbilta' ċivili, bħal per eżempju xi ħadd ħa deċiżjoni żbaljata fuq xi file partikolari fl-uffiċċju ta' xi ministru.

Dan il-każ huwa iktar gravi minn hekk.

Jiena nemmen, għalkemm b'dispjaċir, li hemm barra hemm nies li jridu jkunu jafu x'inhu l-punt legali, jekk in-naħa l-oħra għandhiex raġun jew le.

Jiena ngħid li l-oppożizzjoni m'għandhiex raġun, la bil-fatti u lanqas bil-liġi.

L-istess awtur Ingliż jgħid li anke kieku jsiru żbalji kbar, "serious blunders or failures", xorta ministru ma jkollux għalfejn jirriżenja.

Jiġifieri hemm bżonn li din l-idea żbaljata titwaqqa' għal kollox u quddiem il-poplu nqiegħdu sitwazzjoni ċara daqs il-kristall.

Peress li aħna abbraċċajna s-sistema Ingliża, ħafna drabi l-oppożizzjoni tirriferi għall- fatt li fl-Ingilterra kulħadd jirriżenja u aħna adottajna dik is- sitwazzjoni wkoll.

Imma aħna m'aħniex qed nitkellmu fil-każ odjern imma qed nitkellmu fuq każi ta' serious blunders or failures.

Birch jgħid li "resignations of this time are extremely rare.

The most conspicuous failures have led to stormy debates in parliament".

S'issa għadna ma wasalniex għal stormy parts fid-debate tagħna.

Jien ma ġejtx hawnhekk biex nagħmel diskors ta' xejn, biex noqgħod ngħid lill-poplu x'għamlu l-oħrajn, avolja kien hemm min akkużana li aħna llejla se nagħmlu hekk.

Il-punt huwa strettament ta' ordni, ta' loġika, ta' ħsieb, u meta wieħed jara dawn il-punti kollha bilfors irid jasal għall- konklużjoni li din il-mozzjoni f'ebda mument m'għandha tiġi aċċettata, għaliex m'għandha bażi ta' xejn, la fir-raġuni u lanqas fis-sewwa, għax l- oppożizzjoni taf li fis-sewwa bl-ebda mod ma' tista' takkuża lill-Ministru Tonio Borg.

L-Onor.

Tonio Borg fl-ebda mument ma mar lura mill-ġurament jew mir-responsabbilta' tiegħu lejn il-poplu, imma żamm ferm mal-commitment tiegħu.

Hawnhekk wieħed japprezza kemm hu inkrepattiv li persuna tiddefendi lilha nnifisha, speċjalment aħna l-avukati li xogħolna hu li niddefendu lil ħaddieħor.

Pero' l-Ministru xorta qal dak kollu li kellu jgħid u fuq kollox lanqas iddefenda ruħu, għax biex persuna tiddefendi ruħha trid tkun akkużata fuq xi ħaġa serja.

Hawnhekk m'hawnx akkuża serja, kulma hawn hi mozzjoni mimlija diskors biex tipprova tieħu mileage politiku.

Issa kuljum se nibdew ngħidu għax dak jew l-ieħor imisshom jirriżenjaw u nagħmlu orkestra fuq x'imisshom jagħmlu n-nies!

Mr Speaker, jien nappella lin-nies li jaħsbu u li jużaw ir-raġuni biex jaraw sew l-affarijiet kif qegħdin u jaqraw x'jgħidu l-ġuristi kostituzzjonali Ingliżi, dawk li aħna nabbraċċaw u ngħidu li huma l-fonti tagħna.

Dan biex jikkonfermaw li f'atti bħal dawn, ministru m'għandu bl- ebda mod jirriżenja, anzi ngħid li tkun irresponsabbilta' min-naħa tiegħu jekk jagħmel hekk, għax Alla jħares nagħtu l-lok li għax xi ħadd jagħmel azzjonijiet bħal dawn, ministru għandu jirriżenja.

Kulħadd għandu jirrealizza li din hija mozzjoni odjuża li jista' jkollha riperkussjonijiet ħżiena.

Għalhekk, Mr Speaker, niddikjara li se nivvota kontra.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Qabel ma nsejjaħ għal iktar rimarki, nixtieq nistaqsi jekk hawnx oġġezzjoni biex jitqiegħdu xi dokumenti fuq il-Mejda tal-Kamra li saret riferenza għalihom aktar kmieni.

Il-Kap ta' l- Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Jiena segwejt id-diskors ta' l-Onor.

Mifsud Bonnici u fl-ebda mument ma semma' li l-Onor.

Membru kien se jqiegħed xi karti fuq il- Mejda tal-Kamra.

MR SPEAKER: Qed nirriferi għall-kelliemi preċedenti.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

ALFRED SANT: Strettement fuq point of order, Mr Speaker.

Kif tista' inti, wara diskors ta' membru li ma semma' xejn li jrid iqiegħed xi dokumenti fuq il-Mejda tal-Kamra, tistaqsina jistax jagħmel dan?

Se mai, kellek tistaqsi meta spiċċa d-diskors tiegħu l-kelliem ta' qabel jew inkella fl-aħħar tas-seduta!

Infakkrek li darba kont tajt ruling fuq hekk.

(Interruzzjonijiet) Iva, hawn oġġezzjoni, fis-sens li l-Onor Mifsud Bonnici ma talabx biex iqiegħed l-ebda dokumenti fuq il-Mejda tal-Kamra.

MR SPEAKER: Hawn oġġezzjoni.

Aktar rimarki?

Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Sur President, xtaqt nitkellem fuq din il-mozzjoni mhux biex niddefendi b'xi mod lill-Onor.

Tonio Borg, imma għaliex nemmen li din il-mozzjoni qed taħbi warajha l-istrateġija ta' l-oppożizzjoni ta' kif tittratta issues ta' interess nazzjonali, dwar kif tittratta affarijiet li għandhom x'jaqsmu ma' kif il-pajjiż jista' jimxi 'l quddiem.

Din l- istrateġija qiegħda tinkixef permezz tal-kontenut tad-diskorsi tal-membri ta' l-oppożizzjoni, kemm f'dan il-parlament kif ukoll barra minn hawn ġew.

Kull darba qed jirriżulta - li l-istrateġija ta' l-oppożizzjoni hi mibnija bl-iskop li tfixkel u din il-mozzjoni tkompli tikkonferma - hija mibnija biss fuq dak li l-Kap ta' l-Oppożizzjoni jsejjaħ prammatiżmu politiku partiġjan, li jaraw x'jaqblilhom huma flok jaraw x'jaqbel lill-pajjiż.

Hija strateġija mibnija biss fuq l-emozzjoni biex l-oppożizzjoni tipprova tapprofitta ruħha minn sitwazzjoni biex b'xi mod jew ieħor tkun tista' tiddistabilizza l-pajjiż u żżommu milli jkompli miexi 'l quddiem.

Din il- mozzjoni toħroġ bl-iktar mod qawwi l-fatt li l-oppożizzjoni Laburista m'għandhiex brakes morali jew etiċi.

Sur President, f'mument meta l-pajjiż miexi 'l quddiem, f'mument meta l- pajjiż quddiemu għandu sfidi kbar li bil-mod il-mod qed jegħlibhom, f'mument meta suppost qed naqdfu 'l quddiem f'direzzjoni waħda minħabba d- deċiżjonijiet li se jiddeterminaw id-destin tagħna, ta' uliedna u tal- ġenerazzjonijiet kollha li ġejjin, l-oppożizzjoni qed tiġi f'dan il- parlament biex tara kif se tapprofitta ruħha minn sitwazzjoni bħal din biex tagħmel xi gwadann politiku.

Il-ħasra hi li sħabna ta' l-oppożizzjoni donnhom li ma jistgħux jindunaw li matul dawn l-aħħar 20 xahar xebbgħu lil kulħadd bit-tfixkil kontinwu u konsistenti tagħhom.

Donnhom li mhumiex qed jindunaw li issa l-logħba politika tagħhom nkixfet u li din l-istrateġija u t-tattika, fl-opinjoni tiegħi, mhux talli m'hi qed twassalhom imkien, talli qed tkompli tgħaffiġhom fit-taħwid li għaddew minnu fit-22 xahar li huma għamlu fil-gvern.

Ejjew nieqfu għal mument u nippruvaw nifhmu ftit f'liema stat trid twassalna l-oppożizzjoni, b'riżultat ukoll ta' din il- mozzjoni, għax jien naħseb li lanqas il-membri ta' l-oppożizzjoni stess ma huma qed jirrealizzaw il-mod ta' kif qed jikxfu jdejhom.

Aħna kellna ħarba mill-ħabs li wriet li l-gvern, anke meta ġrat xi ħaġa li finalment ma kenitx taħt il-kontroll dirett tiegħu, ma qagħadx b'idejh fuq żaqqu.

L-ewwel u qabel kollox ħa l-miżuri neċessarji biex min ħarab jerġa' jinqabad u fil-fatt inqabad f'inqas minn 48 siegħa.

Imma l-gvern ma kienx kuntent b'daqshekk u poġġejna bilqiegħda u ddiskutejna l-problemi li kien hemm u pprovajna nifhmu għaliex kien hemm ħarba oħra.

Dawn huma mistoqsijiet li min hu serju bilfors jistaqsihom lilu nnifsu u jfittex is- soluzzjonijiet - min hu serju ma jiġix hawn b'din it-tip il-mozzjoni - u litteralment fi żmien erbat ijiem mill-ħarba ttieħdu deċiżjonijiet li ġew imħabbra pubblikament fl-istqarrija li ħareġ l-uffiċċju ta' l- informazzjoni.

Biex inkun qed ngħid kollox, dawn id-deċiżjonijiet ma faqqsux kollha b'riżultat ta' din il-ħarba imma kienu kontinwazzjoni ta' deċiżjonijiet li ttieħdu wara l-ħarba ta' Marzu, meta l-gvern qabbad lill-Brig.

Spiteri biex jara fejn fil-ħabs hemm bżonn li jittieħdu miżuri ta' sigurta' iktar serji, fejn hemm bżonn jiġi rranġat eċċ. Ir-rapport kien tlesta fis-26 ta' April u t-twettiq tiegħu beda immedjatament.

Imma wara li twettqu r- rakkmandazzjonijiet kollha li għamel il-Brig.

Spiteri għal division 6, inqalgħet problema fil-YOURS, u l-istess anke hemm ittieħdu d-deċiżjonijiet li kien hemm bżonn jittieħdu.

Fit-22 xahar ta' gvern Laburista, fejn l- Onor. Alfred Sant kien responsabbli għall-ministeru ta' l-intern, kienu ttieħdu deċiżjonijiet żbaljati.

Bħalissa faċċata tiegħi hawn il-Kap ta' l- Oppożizzjoni li qed jogħrok idejh u jidħak b'din is-sitwazzjoni.

Sadanittant id-direttur tal-ħabs offra r-riżenja tiegħu, mhux għaliex hu personalment naqas minn xi dmir imma għaliex ħass li kellu jħalli lis- superjuri tiegħu fil-liberta' li jiddeċiedu x'inhu l-aħjar li jsir fiċ- ċirkostanzi.

Kien f'dak il-mument li l-gvern iddeċieda li d-direttur tal- ħabs ma kellu assolutament l-ebda responsabbilta' għall-ħarba li kienet seħħet, anzi kien qed jagħmel ħiltu kollha biex ikun jista' jmexxi 'l quddiem.

Imma beda jirriżulta li kien hemm min irid jimmina internament fil-ħabs u kien hemm min beda jipprova jara kif se japprofitta mis- sitwazzjoni.

Il-Kamra taf li l-Prim Ministru ma aċċettax dik ir-riżenzja u taf li l-gvern għaraf li s-sistema tal-ħabs falliet.

Il-gvern jaf li r- raġuni għal dan kien in-nuqqas uman, jiġifieri l-erba' gwardjani tal-ħabs li suppost kienu għassa mas-16-il priġunier ma kenux f'posthom.

Importanti li nżommu dan quddiem għajnejna għaliex minn hawn u ftit ieħor se naraw x'hemm farsesk f'dan li qed jgħid il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

Sur President, naħseb li kulmin għandu ftit sens f'moħħu ħaseb li se niġu hawn biex niddiskutu kif nistgħu nkomplu ntejbu l-miżuri ta' sigurta' fil- ħabs, naraw x'inhu l-programm tal-gvern, bil-membri ta' l-oppożizzjoni jikkritikawna, jissuġġerulna u b'xi mod jipparteċipaw, imma l-membri ta' l- oppożizzjoni la jimportahom mill-Unjoni Ewropea, la mill-pensjonijiet, ma jimportahom minn xejn ħlief li jfixklu.

Minflok ma ddedikaw dan il-ħin li għandna għad-diskussjoni biex naraw kif nistgħu ntejbu s-sigurta' tal-ħabs, sħabna tan-naħa l-oħra ġew hawn jikkundannaw lid-direttur tal-ħabs u lill- Ministru ta' l-Intern.

L-oppożizzjoni ġiet hawn b'mozzjoni tal-biki, tal- mistħija, li trid li din il-Kamra tikkundanna jew tiċċensura lil min għamel u għadu jagħmel ħiltu kollha biex jittratta qasam tant delikat u diffiċli kif jixraq.

(Interruzzjonijiet) Onor. Gulia, erġajtu qlibtu d-dinja ta' taħt fuq.

Din diġa' għamiltuha darb'oħra, li tiġu f'dan il-parlament togħrku jdejkom għaliex ġie lliberat xi ħadd akkużat b'reat serju u biex, wara kollox, tattakkaw lill-vittma.

Onor. Gulia, ma ppretendejtx li fid- diskors ta' introduzzjoni li għamilt int kien se jkollok il-wiċċ li terġa' ssemmi dak il-każ.

Erġajtu qlibtu kollox ta' taħt fuq u issa ġejtu hawn biex tagħtu prosit lil min ħarab!

Hekk qed tagħmlu, għaliex skond intom dan il-ħrib jagħtikom il-prova li d-direttur tal-ħabs ma ħaqqux il-fiduċja tal-Ministru.

Din tfisser il-mozzjoni tagħkom.

Sur President, din hija mozzjoni tal-mistħija għaliex meta tagħsarha ssib li l-motivazzjoni sħiħa ta' dan li qed niddiskutu llejla ddur fuq sentenza waħda, sentenza li takkuża lill-Ministru Borg li ndaħal politikament fl- ammistrazzjoni tal-ħabs.

Jekk wieħed jagħsar il-mozzjoni u jneħħilha x- xenxil u l-paroli żejjed, jibda' jistaqsi fejn hi r-raġuni għaliex l- oppożizzjoni qed tgħid li l-Ministru għandu jirriżenja u għandu jsib sentenza waħda li takkuża lill-Ministru Tonio Borg li ndaħal politikament fl-amministrazzjoni tal-ħabs.

Din hija akkuża vili daqs kemm hi inġusta, akkuża falza daqskemm hi ipokrita li l-oppożizzjoni takkuża lill-Ministru b'indħil politiku fl-amministrazzjoni tal-ħabs, meta nafu preċiż x'qiegħed jiġri min-naħa ta' l-oppożizzjoni dwar dak li għandu x'jaqsam mal-ħabs.

Onor. Gulia, trid tkun veru vili u ipokrita biex fil-mozzjoni tagħmel statement bħal dan.

Mhux talli din l-akkuża qed tiġi miċħuda, talli bir- responsabbilta' kollha jien nakkuża lill-oppożizzjoni li daħħlet u qiegħda ddaħħal il-politika fil-ħabs.

L-oppożizzjoni qiegħda żżomm kuntatt ma' elementi kriminali kkundannati fil-ħabs, elementi li m'għandhom l-ebda intenzjoni ħlief li jimminaw l-istituzzjoni tal-ħabs.

L-oppożizzjoni qed timxi fuq struzzjonijiet u fuq pariri ta' kriminali kkundannati skond il- qrati tal-ġustizzja tagħna.

Jien nakkuża lill-oppożizzjoni wkoll bil-fatt li stqarrija tagħha tiġi vvettjata minn xi ħadd li qiegħed fil-ħabs.

F'dan il-parlament il-proċedura titlob li wieħed jissostanzja dak li jkun qed jgħid u għalhekk jien ukoll se nagħmel dan, Sur President.

Jien m'iniex se nagħmel bħall-Kap ta' l-Oppożizzjoni li meta ftit ġranet ilu, fuq stazzjon tat-televiżjoni, ġie ffaċċjat b'akkuża ta' tbagħbis ta' voti fl-elezzjoni għal-leadership tal-partit qal li m'għandux opinjoni, li hu newtrali.

Immaġinaw, kap ta' l-oppożizzjoni elett kap ta' partit, li biddel id-direzzjoni politika ta' l-istess partit - min ikkontestah u ma telax għandu direzzjoni kompletament opposta għal tiegħu - meta jiġi ffaċjat quddiem il-cameras tat-television b'mistoqsija bħal din jgħid li m'għandux opinjoni u li hu newtrali.

Għax f'dan il-pajjiż l-oppożizzjoni tagħmel kollox bil-kontra!

Akkuża serja li tiskredita l-leġittimita' tal- Kap ta' l-Oppożizzjoni tiġi ffaċċjata b'reazzjoni tat-tfal żgħar, li tkompli titfa' iżjed dellijiet fuq il-kredibilita' ta' min għandu ħafna x'jirrispondi.

Issa naturalment jista' jqum xi ħadd u jgħidli li dan m'għandux x'jaqsam mal-mozzjoni li qegħdin niddiskutu.

Veru li m'għandux x'jaqsam pero' hemm ċertu xebh.

Filwaqt li l-mozzjoni tittratta l-ħarba ta' priġunieri, dak li għadni kif semmejt jittratta l-ħarba ta' pakkett voti, jiġifieri l-ħarba ta' min rebaħ elezzjoni li ma kellux jirbaħha.

Ara fuq din il-kwestjoni m'għandniex mozzjoni ta' ċensura, fuq din il-kwestjoni m'aħniex qed niddibattu.

Ħalli ngħidilkom x'nagħmlu!

Għadni kemm irċevejt ittra biex niddiskutu n-national plan for the adoption of the acquis, niddiskuti din u niddiskutu l-mozzjoni ta' ċensura u niddiskutu l-elezzjoni tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni wkoll!

Tridx nagħmlu dibattitu fuq l-elezzjoni tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni?

(Interruzzjonijiet)

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): Jekk jogħġobkom, m'hemmx interruzzjonijiet.

Kulħadd għandu l-fakulta' li jitkellem u jirrispondi.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Sur President, se nissostanzja l-akkuża li għamilt li l-oppożizzjoni daħħlet u qiegħda ddaħħal il-politika f'dan il-qasam tant delikat.

Il-mozzjoni tibda billi tattakka lid-direttur tal-ħabs u lill- Ministru Tonio Borg.

Ma' l-ewwel daqqa t'għajn wieħed jaħseb li l-attakk fuq dawn it-tnejn min-nies qed isir minħabba din il-ħarba partikolari meta din m'hijiex ir-raġuni vera.

Ir-raġuni vera qalilna x'inhi l-Kap ta' l- Oppożizzjoni nhar is-Sibt li għadda meta indirizza lill-kunsilliera Laburisti f'seminar bit-titlu "Biex Inkunu ta' Servizz Aħjar".

X'ironija!

Issa, biex inkun aktar preċiż, f'idejja għandi l-gazzetta "KullĦadd" ta' nhar il-Ħadd 11 ta' Ġunju u fuq il-front page hemm ir-rapport, suppost fidil, ta' dak kollu li qal il-Kap ta' l-Oppożizzjoni f'dik l-okkażjoni.

Se nikkwota silta żgħira minnu:

"Ma kienx xogħol il-Ministru li jerġa' jdaħħal lid-direttur tal-ħabs tal-lum wara li fi żmien gvern Laburista, minkejja li ngħata l- opportunita', ma riedx ikompli.".

Ħalli nifhmu sew x'qal il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

Dr Sant qed jgħidilna li l-Ministru Tonio Borg indaħal politikament għaliex ma messux reġa' stieden lis-Sur Cassar biex jokkupa l-kariga ta' direttur, għaliex fiż-żmien li Dr Sant kien imexxi l-gvern is-Sur Cassar kien irrifjuta li jagħmel dan avolja kien ingħata l-opportunita'.

Mela la Dr. Sant kien ta l-opportunita' lis-Sur Cassar li jkun id-direttur tal- ħabs, jiġifieri tah vot ta' fiduċja, għandi nifhem li l-Onor.

Sant kellu fiduċja sħiħa fil-kapaċitajiet tas-Sur Cassar.

Allura la s-Sur Cassar m'aċċettax it-talba li kienet saritlu fi żmien il-gvern Laburista, Dr Sant bħala kap ta' l-oppożizzjoni ħa għalih?

Hekk qal nhar is-Sibt Dr. Sant!

Għalhekk dawn l-attakki kollha fuq is-Sur Cassar.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni, on a point of order.

ONOR.

ALFRED SANT: Għall-informazzjoni tal-Kamra, is-Sur Cassar kien appuntat mill-gvern ta' qabel l-1996 b'call for applications normali mill- ministru ta' dak iż-żmien, li jekk niftakar tajjeb kien l-Onor.

Louis Galea.

Is-Sur Cassar kien id-direttur tal-ħabs u jien għedtlu biex ikompli jokkupa dik il-kariga.

Iżda jirriżulta li dan jibqa' fil-post tiegħu skond x'kulur ikun il-gvern, jekk hux blu jew aħmar!

Il-parir biex nimxi kif imxejt ingħatatli mis-segretarju permanenti tal-ministeru ta' l-intern ta' dak iż-żmien.

Jiġifieri jiena mxejt skond il-pariri li kienu qed jingħatawli mis-segretarju permanenti tal-ministeru ta' l-intern u xi kultant mort oltre wkoll.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Sur President, dan il-ħin mitluf jien irridu!

ONOR.

ALFRED SANT: Ħalli nagħmluha ċara.

Jiena mxejt fuq dak il-parir u pjenament naqbel miegħu.

Jiġifieri dawn il-ħafna bużullotti li qed idaħħal il-Ministru Gonzi huma maħduma skond proċeduri tal-ċivil.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jiena llum nista' nifhem iktar għaliex dan l- attakk sfrenat fuq is-Sur Cassar, attakk li m'għandu x'jaqsam xejn mal- ħarba tal-priġunieri.

L-attakk fuq is-Sur Cassar qed isir għaliex irrifjuta t-talba ta' Dr. Sant bħala prim ministru biex jibqa' fil-kariga ta' direttur tal-ħabs.

Għal xi raġuni din l-istorja tfakkarni f'affarijiet oħrajn, għaliex kull min jgħid le f'daqqa waħda jibdew l-attakki kontra tiegħu - nistgħu nsemmu lil Alex Sceberras Trigona, Maria Camilleri, Lino Spiteri, Duminku Mintoff - u b'xi mod jew b'ieħor jinqered minn dan il- pajjiż.

Anke s-Sur Cassar, għax qal le, Dr. Sant se jagħmlu vittma oħra u allura jattakkah meta jaf li qed jokkupa kariga daqshekk delikata u diffiċli, u meta hu stess qed jgħid li tant kellu fiduċja fih li riedu jibqa' fl-istess kariga.

Dawn x'affarijiet huma!

Naħseb li wieħed jibda jistaqsi lilu nnifsu huwiex possibbli li f'dan il-pajjiż ninżlu għal dan il- livell.

Fid-diskors li semmejt Dr Sant qal ukoll:

"Għall-kuntrarju, il-Gvern Nazzjonalista u l-Ministru Tonio Borg sabu lil min huwa żgħir u qegħdin itambru fuqu."

Din isbaħ!

Mela jekk hemm xi ħaġa li kulħadd jaqbel fuqha f'dan il-pajjiż hija li din id-darba s-sistema ma fallietx għax it-teknika ma ħadmitx imma għaliex suppost li ma' dawn is-16-il priġunier kien hemm erba' gwardjani, jiġifieri problema ta' human error.

Allura f'dan l-istadju jien bilfors ikolli nistaqsi għaliex il-Kap ta' l-Oppożizzjoni qed jagħmel difiża bħal din lil min hu l-ikbar kaġun ta' din il-ħarba, jiġifieri l-gwardjani.

X'inhi r-raġuni li l-Kap ta' l-Oppożizzjoni qed jeħodha kontra l-gvern għaliex qed jagħmel inkjesta biex jara min hu responsabbli?

Onor. Gulia, ma nagħmlux mod li din hi xi ripetizzjoni ta' dak li kien ġara fis-seduta li saret f'Ottubru ta' l-1999, meta saret id-diskussjoni dwar il-ħarba ta' El Zabi u inti semmejt lix-xufier tal-prison van?

Allura ma nagħmlux mod li dawn iż-żewġ gwardjani qegħdin fl-istess ilma tax-xufier tal-vann?

Jiena ma nafx, qed nistaqsi, u bilfors ikolli nistaqsi għax ma nistax nifhem.

Forsi l-Onor.

Gulia jista' jkellihom ħalli jserrħilhom rashom, għax forsi għada pitgħada se jkun il-ministru tagħhom!

Dan kollu bilfors iġiegħel lil wieħed jikkonferma li dan m'huwiex indħil politiku min-naħa tal-gvern imma ndħil politiku min-naħa ta' l-Onor.

Gulia u min-naħa ta' l-oppożizzjoni.

Il-ġurnal "KullĦadd" irrapporta wkoll x'qal l-Onor.

Gulia fl-istqarrija pubblika li għamel.

Anke hawnhekk, kixef idu l-Onor.

Gulia .

Parti mill- istqarrija tgħid hekk:

"Il-gvern għandu minnufih iġiegħel lid-direttur tal-ħabs u lill-klikka tiegħu jirriżenjaw mill-kariga.

Għaddew tlett ijiem u dawn it-talin għadhom jiġru fil-kurituri tal-ħabs, jagħtu l-ordnijiet u jmexxu investigazzjonijiet interni.".

Dan huwa attakk tax-shadow minister ta' l-intern fuq min fil-ħabs huwa responsabbli li jagħmel investigazzjonijiet.

Onor. Gulia, min qed jinvestiga m'huwiex żgħir ukoll?

Allura issa sar tal-klikka għaliex qed jinvestiga?

Tajba din, l-oppożizzjoni tiddefendi lil min kien primarjament responsabbli u tattakka lil min qiegħed jinvestiga!

Tistgħu tispjegawli x'qed jiġri?

Tistgħu tispjegawli kif erġajtu qlibtu d-dinja ta' taħt fuq?

Se nerġa' nikkwota minn dak li qal l-Onor.

Gulia:

"Minkejja li qiegħed jingħad li xi gwardjani tal-ħabs ħallew lill- priġunieri waħedhom fil-mument tal-ħarba, jibqa' l-fatt li l-ħajt li miegħu xxabbtu l-priġunieri biex setgħu jaħarbu mhuwiex għoli biżżejjed biex ikun meqjus bħala secure".

Onor. Gulia, infakkrek li kienet deċiżjoni ta' Dr. Sant, fi żmien amministrazzjoni Laburista, li dak il-ħajt isir hemm.

Sur President, għandi f'idejja dokumenti relatati ma' dan li qed ngħid u nixtieq inpoġġihom fuq il-Mejda tal-Kamra.

THE DEPUTY SPEAKER: Hemm permess?

Il-permess ingħata.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Sur President, inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' ittra datata 4 ta' Marzu 1998 mibgħuta mill-Perit Ray Farrugia, direttur, u l-Perit Paul Cini, project manager, lid-direttur tal-kuntratti dwar il-kuntratt għal xogħlijiet fid-diviżjoni tan-nisa fil-faċilita' korrettiva ta' Kordin.

Fost affarijiet oħra d-dokument li poġġejt jgħid hawnhekk:

"Supply and fix high security welded-mesh fencing, 5.2 metres high, all in accordance with specification clause 17.8.".

Onor. Gulia, din kienet tender lesta biex toħroġ u intom waqqaftuha biex bnejtu dan il-famuż ħajt li, fl-istqarrija tiegħek stess, għedt li kien l- ikbar żball li seta' jsir.

Allura quddiem dan kollu jiena x'għandi nagħmel, nitlob ir-riżenja tiegħek u r-riżenja tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni?

Is-sabiħa hi li fl-aħħar ta' l-istqarrija inti fraħt lill-korp tal-pulizija talli rnexxielu jarresta lit-tliet priġunieri!

Fi kliem ieħor, min qed iressaq din il-mozzjoni ta' tkeċċija kontra l-Ministru Borg feraħ lill- istess ministru għas-suċċess kbir li twettaq bis-saħħa tal-pulizija li jaqgħu taħtu.

Jien ngħid li waqt li kien fiż-żifna, l-Onor.

Gulia messu feraħ lill-ministru għas-suċċessi kbar li qed ikollha l-pulizija fil-ġlieda kontra l-barunijiet tad-drogi, għall-qabdiet kbar ta' eroina u kokaina ta' dawn l-aħħar 20 xahar, għas-suċċess kontra l-kriminalita' u għar-riżultati li nkisbu.

Messu feraħlu wkoll talli din is-sena, l-Onor.

Borg irnexxielu jġib vot ta' Lm2 miljun għall-bżonnijiet rikorrenti tal-ħabs u Lm1.1 miljun għall-ispiża kapitali tal-ħabs, meta 13-il sena ilu, fi żmien amministrazzjoni Laburista, il-vot kapitali kien zero.

Imma l-isfortuna hi li din l- oppożizzjoni m'hijiex kapaċi tibni sens loġiku ta' kif isiru l-affarijiet, għax qalbet kollox ta' taħt fuq.

Meta wieħed jirrifletti ftit fuq dan kollu jasal għall-konklużjoni li jekk hawn xi ħadd li għandu jiġi ċċensurat, allura dan m'hu ħadd għajr l- oppożizzjoni ta' dan il-pajjiż, li għal darb'oħra f'perijodu daqstant qasir reġgħet fittxet li tagħmel gwadann politiku minflok tipprova tara kif l- affarijiet għandhom isiru aħjar, mhux għall-vantaġġ ta' xi partit imma għall-vantaġġ tal-pajjiż.

Minflok ma ġejna hawn biex niddiskutu kif nistgħu nagħmlu din il-qabża, ġejna hawn niddiskutu kif nistgħu ...

(Interruzzjonijiet)

THE DEPUTY SPEAKER: Jekk jogħġobkom, m'hemmx interruzzjonijiet.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ismagħhom, Sur President!

Qed tarahom, jogħrku jdejhom u jieħdu pjaċir bid-deni tal-pajjiż, imisshom jistħu!

Din hija oppożizzjoni li poġġiet lilha nnifisha rasha 'l isfel u saqajha 'l fuq u min jagħmel hekk bilfors jara kollox bil-kontra!

Il-kundanna u l- istmerrija għal din il-mozzjoni mill-grupp parlamentari tan-naħa tal-gvern hija qawwija u b'saħħitha daqskemm se jkun il-vot totali tagħna ta' din in- naħa kontra din il-mozzjoni ta' ċensura.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

George Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Sur President, jiena se nipprova nagħmel sforz biex ma nispiċċax isteriku bħall-aħħar kelliem u se nipprova ma nużax kliem mimli ħdura, kollu multi u kompletament nieqes mir-rispett.

Ta' dan jaħti l-lupu li kien jilbes il-ġild tal-ħaruf meta kien fis-Sedja.

Imma m'iniex niskanta b'dan għaliex din il-persuna spiss qiegħda tkun qrib ta' min jiftaħar li kellu ħbiberija ma' nies li ddikjaraw pubblikament fil-qrati li ħadu l-inkarigu li joqtlu lis-segretarju privat tal-Prim Ministru.

Jiena qgħadt attent nisma' d-diskors tal-membri tal-gvern u ma ppretedejtx li kellu jitkellem il-Ministru li fuqu ddur din il-mozzjoni.

Stennejt li se jħalli lil ħaddieħor jitkellem għalih u mhux jieħu l- inkarigu li jitkellem hu personali, imma din hija l-kultura tal-gvern.

Imbagħad smajna diskors legalistiku li nista' ngħid li qaleb il-prinċipji tad-demokrazija rashom 'l isfel, u fl-aħħar id-diskors isteriku ta' min m'għandux provi imma li quddiem l-opinjoni pubblika jrid jitnaddaf minn dak li qed jgħid il-poplu.

U huwa dak li jgħid il-poplu li hu importanti u mhux x'jgħidu tan-naħa l-oħra, bil-maġġoranza kollha li għandhom.

Jekk wieħed jagħti kas isib li ħadd minn dawn it-tliet avukati ma kellu l-wiċċ jagħmel riferenza għall-ħrib ta' El Zabi.

Semmew l-affarijiet iż-żgħar u lis-Sur Cassar, imma ħadd m'enfasizza fuq El Zabi.

Bis-soltu tattika tiegħu, il-Viċi Prim Ministru qal li aħna ma tlabniex diskussjoni fuq il-pjan nazzjonali ta' l-acquis.

Din il-gidba diġa' qalha fil-house business committee u issa qed ikompli jigdeb għax qed jakkużana li ma jinteressana minn xejn, li aħna distruttivi u li nieħdu pjaċir b'dak li qed jiġri.

Onor. Gonzi, tiftakar meta tlabna kemm-il darba biex issir diskussjoni u ssir inkjesta parlamentari fuq il-ħrib ta' El Zabi?

Għaliex ma sarux?

F'liema demokrazija nsibu li akkużat jew persuna suspettata tagħmel investigazzjoni fuqha nnifisha?

Hawnhekk qisna għandna ċorma qassisin jagħtu l-assoluzzjoni lil xulxin!

Jien mhux se nsemmi l-gideb u l- miżinformazzjoni fuq l-Ewropa u fuq l-affarijiet l-oħra kollha li saret famuża għalihom in-naħa tal-gvern.

(Interruzzjonijiet) Paranoia, dażgur li paranoia!

Imma l-ġustizzja, it-trasparenza u l-accountability ma jeżistux.

Il-gvern jirraġuna li għax qiegħed fil-poter b'maġġoranza ta' ħames siġġijiet ma jimpurtah minn xejn.

Illum kellna wkoll rivelazzjoni informata mingħand l-Onor.

Mifsud Bonnici, fejn semmielna ħafna awturi u semma' wkoll is-sistema Ingliża.

Onor. Mifsud Bonnici, inti li taqra ħafna, smajt bil-kummissjoni ta' Lord Nolan?

Naħseb li smajt u għalhekk nassumi li qrajt x'jgħid il-kumitat u r- rapport ta' Lord Nolan fuq ministerial responsibility.

Il-Parlament Ingliż ikkummissjona lil Lord Nolan, bniedem rispettat, biex jagħmel rapport li jiddispjaċini li ma ġibtx kopja tiegħu biex inqiegħdu fuq il-Mejda tal- Kamra.

Dan kien ġie Malta fi żmien amministrazzjoni Laburista, iżda ma tkellimx fuq Żeppi l-Ħafi imma fuq il-korrettezza u l-imġiba meħtieġa mill- membri parlamentari jekk iridu jiġu rispettati mill-poplu.

Jgħid ukoll li l-membri parlamentari m'humiex responsabbli għalihom biss imma for family and friends.

Rigward ministerial responsibility, għall-kuntrarju ta' dak li kkwota l-Onor.

Mifsud Bonnici, Lord Nolan jgħid hekk:

"A minister is accountable to parliament for the policies, decisions and actions of their departments and agencies."

Imma l-Onor.

Mifsud Bonnici qal li ministru m'għandu l-ebda responsabbilta'.

Jiġifieri l-ministru jieħu s-salarju, jiġri bil-karozza, iċekċek it-tazzi, jagħmel il-kummissjonijiet, idaħħal lill-uliedu 'l hemm u 'l hawn u m'għandu l-ebda responsabbilta'.

Onor. Mifsud Bonnici, allaħares titla' b'din il-kultura u oqgħod attent, għax mill-membri tal-gvern hemm ħafna minn min tista' tittieħed!

Ngħaddu issa għad-diskors ta' l-Onor.

Gonzi, diskors mimli tgħajjir u insolenzi.

Quddiemna għandna ħaġa serjissima għax għandna talba serja biex jiġi ċċensurat aġir ta' ministru li għal darba, tnejn, tlieta, erbgħa wera biċ- ċar li m'għandux kontroll fuq is-sitwazzjoni - fuq id-duties tal-gwardjani u fuq kif jitqassmu n-nies fil-ħabs għandu kontroll, għax l-istaff tas- segretarjat tiegħu jafuhom kollha b'isimhom u jafu wkoll il-ħinijiet tax- xogħol tagħhom - u kontroll fuq il-ħabs.

Imbagħad iqum l-Onor.

Gonzi u jgħidilna li qed nilagħbu bl-emozzjoni!

Iva, aħna qed nirreaġixxu skond l- emozzjonijiet tal-poplu li għal tlett ijiem sħaħ, meta saret it-tielet ħarba ta' l-aktar erba' priġunieri perikolużi li hemm fil-ħabs, kulħadd kien imwerwer li ma jmurx iħabbatlu xi ħadd u jħanxarlu għonqu.

Jiena nieħu pjaċir li ma ġarax hekk, imma kieku ġara min kien se jirrispondi għal dak l-għemil, is-Sur Cassar, il-Ministru, min?

Jew kien jiġi l-Onor.

Mifsud Bonnici u jgħid li l-Ministru m'għandu l-ebda responsabbilta' għax hekk jgħidu "awturi odjerni"?

Jien jagħtini d-daħk meta nara li dawn il-fares kienu qegħdin iseħħu proprju meta f'Malta kien hawn kummissjoni li kienet ġiet biex tara kemm se nkunu kapaċi nidħlu fis-sistema ta' Schengen ħalli nibdew inħarsu l- fruntieri ta' l-Ewropa.

Għax ideat kbar għandna kieku imma meta niġu għall- fatti nibdew naqgħu fil-meskinitajiet, kif waqa' l-ministeru ta' l-intern b'dawn id-disfatti kollha, li lanqas għandhom il-kapaċita' li għallinqas iserrħu moħħ il-poplu li min qiegħed ġewwa qiegħed ġewwa u min qiegħed barra nisperaw li jibqa' barra.

Din hija ħaġa serja u għalhekk l-Onor.

Gonzi ma jistax jirriduċiha għal "kapriċċ ta' l-oppożizzjoni", qisu li aħna qed nieħdu ġost b'din il-ħaġa.

Il-gvern missu għajjat hu diskussjoni fuq dan l-issue, għax din hija xi ħaġa ta' interess u ta' importanza nazzjonali.

Konna aħna li krabna biex niddiskutu l-każ ta' El Zabi u minn fuq l-Onor.

Borg beda jgħaddi ż-żmen bina.

Kieku l-Onor.

Borg ħa l- parir tagħna u għamel inkjesta parlamentari, kieku forsi kienu joħorġu xi fatti li bihom kien jevita li terġa' sseħħ xi ħarba oħra.

Mela spiċċajna bin-nies ta' l-armata qishom dawk it-tfal li jkunu barra mill-ground tal- football biex jitfgħu il-ballun lura lill-priġunieri meta jaqgħalhom!

X'redikolaġni!

Inutli li l-Onor.

Borg jgħid x'sar fl-1982 u ma jgħidx li f'dawn l-aħħar 20 xahar ma sar xejn.

Issa wara ġara dak li ġara kulħadd għaref.

Issa se jsir dak li qal Brig.

Spiteri, pero' sadanittant il-poplu in ġenerali jibqa' ma jaf xejn, imma jekk din hija xi informazzjoni privileġġjata għall-Onor.

Borg, għax hu l-ministru, jien ma naqbilx miegħu.

Il-poplu għadu ma jafx x'wassal u x'inhu n-network li hemm wara l-ħarba ta' Azzabi.

U din hi l-istorja li l-Onor.

Borg irid jinvestiga.

Ma kienx l-Onor.

Borg li mar ir-Rabat u qabad lill-priġunieri, għalhekk għandu jirringrazzja lis-Sur Cassar għax f'dawn l-affarijiet, lill-korp tal- pulizija hu qed imexxih.

Il-fatt li dawn ma rnexxielhomx jaħarbu għax kisru saqajhom ma jfisser xejn, għax in-network qiegħed hemm, u jekk l- Onor. Borg għandu xi informazzjoni fuqu hemm bżonn li jikxfu ħalli nkissruh.

U hawnhekk isib il-koperazzjoni tagħna mija fil-mija.

Kif bniedem, għadu ġej, jispiċċa fil-ħabs u jaf li jekk jaħrab se jsib min iwasslu fejn għandu jwasslu?

Ħaseb fuq dawn l-affarijiet l-Onor.

Borg?

Għandu rapporti dwarhom, għax jekk għandu jmissu jpoġġihom fuq il-Mejda tal- Kamra biex niddiskutuhom?

X'prerogattiva hi din li għax ministru jżomm kollox għalih?

Wieħed iżomm l-informazzjoni ta' l-Unjoni Ewropea, l- ieħor iżomm ir-rapporti ta' l-inkjesti fil-ħabs u biex ma nsemmux imbagħad lill-ministru li qed jipprova jfarfar ġwinħajh u jgħid x'għamel u m'għamilx!

Jien lill-Ministru nistaqsih jekk jafx jispjega lill-Kamra u lill- pubbliku kif bniedem li qiegħed taħt is-sorveljanza tal-pulizija, għax hu suspettat li ħa sehem fid-double murder ta' Santa Luċija, jispiċċa Dubai.

Jiġifieri dan għadda minn taħt il-pulizija u ma ndunawx bih u kellhom ikunu l-pulizija ta' Dubai li ndunaw bih u bagħtuh lura.

Jaf il-Ministru jispjegahom dawn l-affarijiet?

Dawn huma t-toqob u l-konnessjonijiet fis- sigurta' li aħna nsemmu, u huma dawn l-affarijiet li wieħed għandu jinvestiga ħalli jara kif qed jimxu.

Għax issa l-gvern neħħa l-embarcation cards biex ikun hemm iktar liberta'.

U dawn l-ideat minn fejn ġejjin?

Jafu l-membri tal-gvern kemm hawn miljuni ta' liri jiċċirkolaw f'Malta minħabba d-droga?

Id-dwejjaq u l-biża' tiegħi huma li din l-influwenza qorbot ħafna l-kuriduri tal-poter ta' dan il-pajjiż, aktar u aktar meta naf li għandna prim ministru li jiftaħar kemm għandu ħbiberija ma' xi ħadd li ammetta li kien se joqtol persuna.

X'fiduċja jista' jkollu l-poplu f'dan il-gvern?

Iktar u iktar meta nisimgħu lill-Onor.

Gonzi jgħajjarna fliexken vojta.

Jien nistieden lill-membri tal-gvern biex nagħmlu dibattitu bis- serjeta', u jekk inhuma kapaċi jikxfu l-karti, jekk m'humiex miżmumin minn min qed jagħti l-flus lill-partit tagħhom.

Jien naf x'qed ngħid u għalxejn joqgħod jidħak il-Prim Ministru għax meta jasal iż- żmien.....(Interruzzjonijiet)

THE DEPUTY SPEAKER: Jekk jogħġobkom, m'hemmx interruzzjonijiet.

ONOR.

GEORGE VELLA: Onor. Ċensu Galea, jiena nissfidak, bħalma sfidajtek kemm-il darba lilek, li tqum u tgħid dak li taf.

Inti tinsinwa biss imbagħad ma tkunx kapaċi tissostanzja dak li tkun għedt, bħal meta semmejt lil min qatel lil Raymond Caruana u ma kontx raġel li tkompli tissostanzja dak li għedt.

Int xewwiex!

(Interruzzjonijiet)

Sur President, l-Onor.

Borg qalilna li se joqgħod għall-ġudizzju tal-Prim Ministru u tal-parlament, bħallikieku hemmhekk għandu xi qtiegħ il-qalb.

X'ġudizzju hu dan?

Se niġu f'dan il-parlament biex kulħadd jagħtih il- backing għall-mod inkompetenti ta' kif qed iħaddem il-ministeru tiegħu!

Qalilna wkoll li hu seren u determinat.

Dażgur li seren jekk mhux se jitlef postu!

Hawnhekk m'hawnx il-kultura tar-riżenji.

Ara ma taħsbux li f'xi ħin kellna l-idea li xi darba l-membri tal-gvern se jaċċettaw li jiċċensuraw lil seħibhom!

Diġa' għaddejna minn inċidenti fejn ministru kellu mhux biss jirriżenja imma jmur jinħeba għal dejjem u xorta ma rriżenjax, bħal meta jkun hemm xi ministru ta' l-affarijiet barranin li jwiegħed mitt miljun lira u jaqa' għaċ-ċajt.

(Interruzzjonijiet) Kellna anke ministri li qalu li għandna ġojjell u se nbigħuh lill-barrani biex jinħoloq ix-xogħol u jikber l-investiment, imma mur staqsi lill-ħaddiema ta' l-HSBC x'diżappunt għandhom li l-ministru responsabbli, wara li ta l- Mid-Med Bank lill-HSBC - għax lanqas tista' tgħid biegħ - illum qed idawwar spallejh u ma jimpurtahx mit-tbatijiet, mid-diżappunt u mid-dwejjaq tal- ħaddiema ta' l-HSBC.

Imma lanqas dan il-ministru partikolari ma rriżenja.

Din hija kultura ta' nuqqas ta' responsabbilta', pero' xejn ma jien qed niskanta għax il-membri li telgħin huma bħall-Onor.

Mifsud Bonnici, li bis- sapjenza kollha jiġi jgħidilna li ministru m'huwiex responsabbli.

Jien ma kontx naf biha din meta konna fil-gvern, għax kieku kont nagħmel xi ħaġa la m'iniex responsabbli!

Kif diġa għedt, dan id-dibattitu m'huwiex qed isir biex bħalma qal l- Onor. Gonzi l-oppożizzjoni togħrok idejha, tiddistabilizza l-gvern u tagħmel il-ħsara imma qed nagħmlu dak li qed titlob l-opinjoni pubblika, iżda l-gvern qed isodd widnejh.

Lou Bondi, li ma naħsibx li jarana wisq ħelwin, qal hekk:

"The need to blame someone springs from one of the most basic premises of democratic rule.

When something happens or fails to happen in the public sphere someone must be held responsible.

Should this principle be thrown out of the window, the country would have embarked on a very slippery anti-democratic slope.".

Ċertament dan ifisser li Lou Bondi ma jaqbilx ma' l-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici.

Illum, Lou Bondi kiteb hekk:

"The country cannot afford to have waves of prison escapes with no one being held responsible.

If we do not accept this principle, the entire concept of political and administrative responsibility is thrown out of the window.".

Issa Lou Bondi m'huwiex xi "awtur odjern" imma huwa parti mill-public opinion f'Malta.

Bħalu hemm ħafna għax hemm Pamela Hansen u hemm l- editorjali tal-gazzetti "The Times" u "The Malta Independent", imma donnu li dawn ma jfissru xejn għax il-gvern qed jinjora għal kollox il-public opinion.

Jien ma ngħidx li t-tort huwa ta' l-Onor.Borg jew tas-Sur Cassar eċċ imma hija the whole system li m'hijiex qed taħdem.

Hemm bżonn li jittieħdu l-miżuri kollha permessibbli mir-regolamenti tal-ħabs.

(Interruzzjonijiet) Sewwa tagħmlu, pero' għamluh b'ġustizzja ma' kulħadd, jekk tafu x'inhi ġustizzja, mhux tmorru tieħdu r-ritratti ma' priġunier partikolari għax se jiżżewweġ, imbagħad lil priġunier ieħor taraw kif tagħmlu biex tiddistruġġuh minħabba oġġettiv politiku.

(Interruzzjonijiet) Ikollok il-paċenzja, għandek raġun!

J'alla nistennew ħalli naraw ir- riżultat ta' dan kollu.

Inti titkellimx fuq ħbiberija għax int l-inqas wieħed minn hawn ġew li tista' titkellem fuq ħbiberija mal-kriminali!

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom, inżommu l-ordni.

ONOR.

GEORGE VELLA: Sur President, jekk fhimt tajjeb l-Onor.

Mifsud Bonnici qal li saru l-iżbalji, pero' ma jasalx biex jgħid li dawn l-iżbalji jimmeritaw riżenja.

Il-fatt li l-affarijiet mhumiex mexjin tajjeb ġie ammess mill-membri tal-gvern u anke mill-istess Manuel Cassar meta mar bir- riżenja tiegħu għand il-Prim Ministru.

Naturalment kulħadd jaf li l-Prim Ministru jħobb jiċċajta bir-riżenji, bħal meta taparsi mar bir-riżenja għand il-President tar-Repubblika, u f'id waħda kellu r-riżenja u fl-oħra kellu d-dokument biex ma jirriżenjax.

Is-Sur Cassar mar għand il-Prim Ministru bir-riżenja tiegħu u dan m'aċċettahiex, imma mhux għax jaf li s- Sur Cassar qed jagħmel xogħol tajjeb, għax kien hemm min wissiegħ li s-Sur Cassar m'huwiex up to standard.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni qal li meta hu kien kap tal-gvern kien qal li lil Manuel Cassar biex ikompli fil-kariga tiegħu ta' direttur tal-ħabs u kien Cassar li ma riedx ikompli f'dik il-kariga.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Ħalli nerġa' nikkjarifika għaliex mid-dehra ma fehmu xejn.

Jien insistejt mas-Sur Cassar għal darba tnejn biex jibqa' jokkupa l- kariga waqt li ngħatajt parir mill-permanent secretary ta' l-intern li s- Sur Cassar ma kienx up to standard.

Effettivament kien is-segretarju permanenti ta' l-intern li kellu raġun.

MR SPEAKER: Ikompli l-Onor.

Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Mela issa ġejna f'sitwazzjoni fejn il-ħbieb u l- kollegi ta' l-Onor.

Borg qed jammettu li saru l-iżbalji, fejn id-direttur tal-ħabs stess mar bir-riżenja għax ammetta li ma kienx qiegħed up to it u l-Prim Ministru qallu biex jibqa' jidderieġi l-ħabs.

Qallu ma jirriżenjax biex ma jkomplix ikerrah is-sitwazzjoni, għax jekk jirriżenja d-direttur tal-ħabs awtomatikament ikollu jiġbed miegħu lill-Ministru ta' l-Intern.

Biex il-gvern ikompli jikkonferma kemm l-affarijiet ma kenux mexjin sew, appunta manager biex jgħin lis-Sur Cassar fl-amministrazzjoni ġenerali tal- ħabs, partikolarment fil-qasam tas-sigurta', u biex anke jsaħħaħ id- dixxiplina.

Ġo ħabs x'hemm bżonn iktar mid-dixxiplina, l-organizzazzjoni, is-sigurta' u l-amministrazzjoni?

Mela jekk is-Sur Cassar kien kapaċi jikkordina dan kollu waħdu għaliex tajnieh manager?

Imma l-gvern appunta manager biex ikun ta' forċina għas-Sur Cassar, forsi jipprova jwaqqaf il- farsa li kull jumejn jaħarbu l-priġunieri.

Din hija l-istorja kollha.

F'din id-diskussjoni m'hawnx lok li ngħidu għax qabel kienu jaħarbu, għax dak kien għamel hekk u l-ieħor kien għamel mod ieħor.

Min hu responsabbli llum?

Il-gvern Nazzjonalista!

U dan il-gvern lejn min għandu jdur biex janalizza s-sitwazzjoni, jara x'inhuma d-difetti u jipprova jirranġahom?

Lejn il- Ministru Tonio Borg!

Il-Ministru Borg, bħalma għamel kemm-il darba, jirrifjuta li min hu rappreżentant tal-poplu jkollu ċ-ċans li jkun parti minn inkjesta parlamentari ħalli jara x'inhu jiġri ġol-ħabs, ħalli jara xi rwol għandhom it-tfal ta' l-edituri tal-gazzetti Nazzjonalisti fil-ħabs, ħalli jara fejn ikunu waqt id-duties tagħhom.

Imma lil dawn il-Ministru Borg ma jfittixhomx għax Nazzjonalisti u allura ma jiġux sospiżi!

(Interruzzjonijiet) Il-proverbju jgħid li l-ħuta minn rasha tinten u dan it-taħwid beda minn fuq u niżel fid-dipartimenti u fl-uffiċini kollha tal- gvern, fejn wieħed jista' jara l-arroganza ta' l-impjegati li qegħdin jagħmlu li jridu għax il-gvern tagħhom.

Hemm anke impjegati li qegħdin f'pożizzjoni ta' tmexxija li apparti li jagħmlu li jridu, jaħqru lil min ma jaqbilx magħhom.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Onor. Vella, jekk jogħġbok ikkonkludi.

ONOR.

GEORGE VELLA: Sur President, l-Onor.

Gonzi kien qal li se jkollna s- serħan il-moħħ mill-għada ta' l-elezzjoni, imma l-pubbliku in ġenerali jaf li kulħadd kien imbeżża' meta ħarbu l-priġunieri.

Il-poplu ma jafdax fis- sistema ta' sigurta' li wiegħed l-Prim Ministru qabel l-elezzjoni li għaddiet, u bir-raġun għax 20 xahar wara ninsabu f'taħwida tal-biża' minħabba ministru inkompetenti.

Jiena naf li l-Kamra m'hijiex se tivvota favur il-mozzjoni għax il-gvern għandu maġġoranza ta' ħames siġġijiet, pero' lill-back-benchers ngħidilhom li huma wkoll kompliċi ma' x'qed tagħmel il-klikka tal-bank ta' quddiem.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Se npoġġi l-mistoqsija fuq il-mozzjoni kif imressqa u moqrija mill-Onor.

Gavin Gulia.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

ONOR.

MEMBRU: Division.

MR SPEAKER: Id-division tittieħed minn hawn u 20 minuta.

Fid-9.00 p.m. il-Kamra ġiet sospiża u rriżumiet 20 minuta wara.

MR SPEAKER: Se nerġa' npoġġi l-mistoqsija fuq il-mozzjoni kif imressqa u moqrija mill-Onor.

Gavin Gulia.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

ONOR MEMBRU: Division.

VOTAZZJONI NRU: 242

FAVUR : 29

L-Onor. | | | |Abela Carmelo |Farrugia Michael| |Agius Chris |Farrugia Noel | |Attard Montalto |Gulia Gavin | |John | | |Bartolo Evarist |Herrera Jose' | |Borg Karmenu |Law Rita | |Buhagiar Charles |Mangion Charles | |Buhagiar Louis |Mizzi Joe | |Cardona Chris |Parnis Silvio | |Chircop Karl |Refalo Anton | |Cilia Joe |Sammut Joseph | |Coleiro Marie |Sant Alfred | |Louise | | |Cuschieri Joseph |Vassallo Adrian | |Dalli Helena |Vella George | |Debono Grech Joe |Vella Karmenu | |Farrugia Angelo | |

KONTRA : 33

L-Onor. | | | |Abela Anthony |Galea Louis | |Agius Francis |Galea Pace | | |Victor | |Asciak Michael |Gatt Austin | |Azzopardi |Gonzi Lawrence | |Frederick | | |Azzopardi Jason |Hyzler George | |Bonnici Michael |Mifsud Bonnici | | |Antoine | |Borg Joe |Mifsud Bonnici | | |Carmelo | |Borg Tonio |Mugliett Jesmond| |Cristina Dolores |Muscat Claude | |Dalli John |Pullicino George| |D'Amato Helen |Pullicino | | |Orlando Jeffrey | |Debono Giovanna |Refalo Michael | |Deguara Louis |Vassallo Edwin | |Farrugia Jean |Vella John | |Pierre | | |Fenech Adami |Zammit Ninu | |Eddie | | |Frendo Michael |Zammit Dimech | | |Francis | |Galea Censu | | | | |

Il-mozzjoni m'għaddietx.

MR SPEAKER: Sar il-ħin.

Il-Viċi Prim Ministru jista' jressaq l- Aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal għada l-Ġimgħa 16 ta' Ġunju, fid-9.00 a.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar it-Trademarks - Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Bastimenti Merkantili - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kunsill Malti għall-Artiġjanat – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorita' Maltija għall-Għemil ta' Standards - Kumitat;

Abbozz ta' Liġi għat-Twaqqif ta' Awtorita' ta' Malta dwar il-Komunikazzjoni – Kumitat (Kont);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Affarijiet tal-Konsumatur – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorita' għas-Saħħa u s-Sigurta' fuq il-Post tax- Xogħol – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza tad-Dwana – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Interpretazzjoni - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' l-Erarju - Tieni Qari (Kont.); u

Riżoluzzjoni mressqa mill-Prim Ministru dwar il-qagħda fil-pajjiż - Kontinwazzjoni.

Abbozz ta' Liġi dwar il-Privattivi Industrijali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Rifuġjati - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Tony Abela.

ONOR TONY ABELA: Mr Speaker, aħna ngħixu f'dinja fejn jekk fil- Mediterran u f'ħafna postijiet oħra jkunu se joqtlu xi baliena jkollna lil tal-Greenpeace jagħmlu agħagħa kbira, imorru jipprotestaw bil-vapuri u saħansitra jieħdu ċans li jiġu anke arrestati sabiex iwasslu l-kelma tagħhom.

Ngħixu f'dinja wkoll fejn ngħidu li jista' jkun hawn diżastru ekoloġiku jekk joħroġ iż-żejt minn xi vapur għax dan jista' joqtol il- fawna u jagħmel ħsara kbira għall-ħajja f'qiegħ il-baħar.

Mela allura x'għandna ngħidu għall-vapur tal-mewt li skond ''TheTimes'' tal-bieraħ jista' jbaħħar fl-ibħra internazzjonali.

Ċerta Rebecca Gomberts qed tgħid li hi lesta li toħloq vapur b'tul ta' 45 metru u fuqu jkollha klinika ta' l-abort għal dawk in-nisa li f'pajjiżhom l-abort huwa llegali.

Mr Speaker, jekk aħna nemmnu li l-abort huwa qtil, allura ma nistgħux ma nabborrux dak li qed tgħid li trid tagħmel din il-persuna.

Sfortunatament din qed tgħid li trid tagħti dan is-servizz b'xejn.

Kienu jgħidu li fiż-zmien fl-iktar professjoni antika kienu jagħtu servizz b'xejn, pero' din ukoll bdiet tagħti servizz b'xejn ta' qtil ta' trabi li għadhom m'humiex imwielda.

Mr Speaker, sfortunatament din qed tipprova tpinġi b'kuluri tal-qawsalla att li huwa kriminali, att li jmur kontra l- ħajja u att li huwa kontra l-ħolqien.

Sfortunatament ikun hawn nisa li joħorġu tqal li minħabba diffikultajiet jew għar-raġunijiet personali tagħhom ma jkunux iridu li jkollhom tarbija.

Kieku dawn in-nisa jirrealizzaw kemm hawn nies li jixtiequ jkollhom tfal pero' minħabba problemi mediċi jew għax il-Bambin ried hekk huma ma kellhomx, kieku żgur li dawn in-nisa, anke jekk ma jħobbux it-tarbija li tkun fihom, jindunaw li m'għandhom qatt jaslu sabiex jikkommettu abort.

Mr. Speaker, jekk din il-ħaġa sseħħ fil-Mediterran ikun id-dmir u d-dover tagħna li nagħmlu monitoring bl-iktar mod strett fuq kull persuna li tersaq lejn dan il-vapur.

Jiena naħseb li huwa importanti ħafna li l-awtoritajiet Maltin konċernati jagħmlu taboo u jinsistu li dan il-vapur m'għandux jidħol ġo pajjiżna, m'għandu jagħti l-ebda servizzi, m'għandu jingħata l-ebda supplies ġo pajjiżna u m'għandux biss jitħalla jersaq lejn il-baħar territorjali tagħna.

Iktar minn hekk din il-persuna għandha titqies bħala persona non-grata għax din hija persuna li trid tgħin sabiex f'pajjiżna jsiru atti kriminali.

Min joqtol lil min jista' jiddefendi ruħu jagħmel ħażin pero' huwa ħafna iżjed ħażin għal pajjiżna li nippermettu lil min joqtol lil min mhux kapaċi jiddefendi lilu nnifsu.

Jien nemmen li din Rebecca Gomberts trid tagħmel assassinju kontra l-umanita' in ġenerali jekk issib minn jagħtiha jew jisponsorjaha vapur li skond hi lesta li tirreġistrah fl-Olanda.

Iktar minn hekk din qed tgħid li fil-klinika li trid toħloq se tħarreġ nies lokali fil-prattika ta' l-abort.

Mhux ta' b'xejn li l-ministru għall-politika soċjali Malti qal li: This is horrendous.

Mhux ta' b'xejn li llum fil-gazzetti tagħna qrajna li l- isqfijiet ta' Malta u Għawdex ukoll ma qablux ma' din il-ħaġa, u mhux ta' b'xejn li jiena wkoll qed nitkellem fuq dan illum.

Nammetti li jiena naċċetta ħafna affarijiet u sitwazzjonijiet fil-ħajja, jiġifieri m'inix xi wieħed minn dawk id-dojoq, pero' ma nista' qatt naċċetta li xi ħadd joqtol kreatura li ma tistax tiddefendi lilha nfisha u li fuq kollox tkun ġiet għax l-omm tkun ipparteċipat f'att li jista' jġib dik il-ħaġa u għal xejn iżjed.

Mr Speaker, il-pajjiż għandu juri l-għadab tiegħu għal dak li tista' ġġibna fih din il-persuna jekk jirnexxielha ġġib dan il-vapur tal-mewt fl- ibħra territorjali tagħna.

Dan m'huwiex xi pirate ship fejn kienu joqtlu biex jeħdulhom il-ġojjelli.

Dan huwa vapur li joqtol u jidfen fil-baħar u li jitfa' l-għalf għall-ħut.

Hekk trid din il-persuna.

Mr Speaker, il-liġi tagħna ma tippermettix dan l-att anzi tabborrih u tieħu passi kemm kontra l- persuna li fuqha jsir l-abort kif ukoll kontra min imwettqu.

Nispera li jekk vapur bħal dan ikollu jersaq lejn l-ibħra territorjali tagħna l- awtoritajiet jieħdu passi ebsin, għax minkejja li l-att ma jkunx għamlu f'pajjiżna xorta waħda jkun wettaq att kriminali.

Fuq l-istess bażi nista' ngħid li minkejja li fl-Olanda din hija ħaġa legalment aċċettata ma naħsibx li għandha tippermetti li taħt il-bandiera tagħha jsiru dawn l-affarijiet, għax allura l-ġarr ta' asylum seekers m'hu xejn ħdejn dan.

Anke ż-żamma ta' nies fi slavery m'hu xejn ħdejn dan.

Dan huwa att li fl-opinjoni tiegħi ma nistgħu naċċettawh taħt l-ebda ċirkostanza.

Mr Speaker, użajt dan l- intervent tiegħi biex nuri l-għadab tiegħi lejn dan il-fatt u biex ngħid li jiena lest li nappoġġja lil min imur kontra fatt bħal dan.

Għal darb'oħra nerġa' nappella lill-awtoritajiet sabiex jaraw li ma jagħtux servizz u ma jagħtu lanqas sokkors lil min jersaq lejn xtutna biex jagħmel dawn l- affarijiet.

Mr Speaker, nixtieq ngħid xi ħaġa żgħira fuq affarijiet li fl-opinjoni tiegħi qegħdin isiru mingħajr attenzjoni biżżejjed fil-lokalita' ta' l- Imtarfa.

Fl-areas madwar il-flats quddiem il-gym ta' l-Imtarfa qed jiġi propost li jsiru bandli u ġonna u b'hekk se noħolqu sitwazzjoni fejn jekk ikun hemm bżonn tidħol ambulanza, jew fire engine f'każ ta' ħruq ma jkunux jistgħu jidħlu.

Allura nixtieq nappella lill-awtoritajiet biex qabel ma jittieħed pass bħal dan jaraw daqsxejn kif l-aħjar tista' ssir xi ħaġa bħal din.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR ANTOINE MIFSUD BONNICI (Segretarju Parlamentari): Mr Speaker, fil- ħin li għandi għad-dispożizzjoni tiegħi rrid nitkellem dwar ir- reviżjonijiet tal-kontribuzzjonijiet għall-fond tal-welfare committee li r- residenti ta' San Vinċenz u l-anzjani rikoverati fid-djar residenzjali tal- gvern bdew iħallsu mill-bidu ta' din is-sena.

Irrid nispjega fiex tikkonsisti sewwa din ir-reviżjoni li għamilna ħalli naraw jekk għamilniex xi inġustizzja soċjali ma' l-anzjani.

B'wiċċi minn quddiem ngħid li kien wasal iż-żmien li din ir-reviżjoni ssir għall-ġid ta' l-istess anzjani għaliex il-frott ta' dak li għamilna diġa' bdejna narawh, u dan wara biss ftit xhur.

B'dan li se ngħid irrid nirribatti dak li nkiteb fil-ġurnal ''KullĦadd'', f'artiklu intitolat:

"Jitqal is-salib ta' l-anzjani.

Ħlas ta' Lm14 fil-ġimgħa iżjed mir- residenti fi djar u istituzzjonijiet tal-gvern".

Aktar 'il quddiem ngħid kemm dan l-artiklu għandu nofs veritajiet u kemm ried iqarraq bin-nies, iżda l-ewwel ħaġa li rrid nitkellem fuqha hija l- ipokresija ta' dawn in-nies.

Qed jgħidulna li b'li għamilna taqqalna s-salib ta' l-anzjani meta dawn il-miżuri riedu jeħduhom huma stess fit-22 xahar li għamlu fil-gvern.

Għandi f'idejja, l-''orizzont'' tas-17 ta' Ottubru ta' l-1997, u se naqra kelma b'kelma dak li hemm miktub.

''Is-Segretarju Parlamentari Buhagiar qal li ma jistax ikun li l- anzjani li jabitaw f'San Vinċenz jibqgħu jħallsu biss Lm4 liri kuljum għas-servizzi li qed jieħdu fl-isptar, aktar u aktar meta l-ispiża tal- gvern tlaħħaq ma' l-Lm14 kuljum.

Huwa qal li bħalissa l-liġi eżistenti tgħid li l-gvern ma jistax iżomm ħlasijiet ta' iktar minn 40% tal- pensjoni, iżda li ma jistax jinżamm ħlas ta' aktar minn Lm4 kuljum u għalhekk il-gvern se jkollu jieħu aktar flus mingħand l-anzjani biex jirkupra mit-telf ta' l-ispejjeż.

Dawn il-flus imbagħad se jkunu jistgħu jiġu wżati biex jinbnew aktar ċentri għall-anzjani.''.

Mhux biżejjed din il-kwotazzjoni, Mr Speaker, imma għandi quddiemi ''The Times'' tat-30 ta' Mejju, 1998 fejn f'artiklu ntitolat "Homes for the elderly - Contributions by the elderly for their keep being revised upwards", jingħad hekk:

''Discussions are underway on raising the percentage taken from the income or pension entitlement of the elderly to cover the cost of their stay in homes for the elderly, the Parlamentary Secretary for the elderly, Louis Buhagiar said.

"My opinion is that this amount has got to be revised and we are discussing the possibility of increasing the percentage contributed" Dr Buhagiar said.

"This has to be done to continue providing good qualitative care.

The money would go towards the welfare committee fund", he added.''

Mela dawn qed jikkritikaw xi ħaġa li kienu se jagħmlu huma stess imma m'għamluhiex għax ma kellhomx il-kuraġġ li jagħmluha.

Huma kienu qed jistennew xi palata mill-kunsill nazzjonali ta' l-anzjani biex jagħmlu dan il-pass imma aħna ħadnih għaliex ħassejna li kellna neħduh fl-interess ta' l-istess anzjani.

Fiex tikkonsisti din ir-reviżjoni li għamilna, Sur President?

L-ewwelnett huwa tajjeb li nfakkar li sas-sena l-oħra r-residenti ta' San Vinċenz kienu jħallsu 40% tal-pensjoni tas-sigurta' nazzjonali biss u mhux ta' l-income kollu, filwaqt li r-residenti fid-djar tal-gvern kienu jħallsu 60% ta' l-income tagħhom, basta jkun assigurat li kien jibqagħlhom għandhom mill-inqas Lm1 kuljum fil-but u s-ceiling ma kienx jeċċedi iktar minn Lm4 kuljum.

Issa bil-legal notice li ħriġna ġibna r-residenti ta' San Vinċenz u dawk tad-djar tal-gvern fuq binarju wieħed jiġifieri kulħadd se jħallas l- istess rata.

Din il-legal notice tgħid li kemm l-anzjani ta' San Vinċenz kif ukoll dawk tad-djar ta' l-anzjani se jħallsu 60% ta' l-income kollu tagħhom basta - u dan hu importanti - jkun assigurat li kull anzjan jew anzjana jibqagħlhom ġo buthom mill-inqas Lm1.50ċ kuljum jiġifieri se jibqagħlhom Lm550 fis-sena, u s-ceiling, minflok Lm4 għamilniha Lm6.

Mr Speaker, huwa ingann kbir li taqra kliem bħal:

"Huwa kkalkulat li l-anzjani li se jkollhom iħallsu l-massimu tas- somma għar-residenza fi djar jew istituzzjoni tal-gvern se jilħaq numru sostanzjali.", jew li tgħid:

"Numru sostanzjali ta' residenti fi djar ta' l-anzjani se jibdew iħallsu Lm14 iktar fil-ġimgħa, li jġibu qrib Lm700 aktar milli kienu jħallsu s-sena li għaddiet".

Skond figuri li għandi f'idejja, sa ftit ġranet ilu kien hemm 434 anzjan residenti fid-djar tal-gvern u minnhom 40 biss qegħdin iħallsu l-massimu ta' Lm6 fil-ġimgħa.

Dan mhux in-numru sostanzjali li qalet il-gazzetta.

Dan ifisser li anke dawk li jħallsu r-rata kollha ta' Lm6 kuljum, il-gvern qiegħed ukoll jissussidja mill-inqas Lm2 kuljum oħra.

Dan għaliex, kif jaf kulħadd, li b'anqas minn Lm8 kuljum mhux se ssib l-ebda dar ta' l-anzjani fil-privat li almenu tkun tista' tagħtik servizz sodisfaċenti.

Allura għalfejn dak il-ħafna kliem vojt u bla sens li bih kien mimli dan l-artiklu fil-gazzetta?

Fl-istess artiklu hemm ikkwotat dak li qal il-kelliem ewlieni ta' l-oppożizzjoni għas-saħħa fil-programm ''Babel'' fuq Super 1 Television fejn qal li dan hu piż ġdid li se jkompli jnaqqar mid-dħul ta' l-anzjani.

Il-veru Torri ta' Babel qegħdin jgħixu fih in-nies ta' l-oppożizzjoni.

Mr Speaker, dwar kif intlaqtu r-residenti ta' San Vinċenz jiena nħossni moralment u kuxjenzjożament ġustifikat li għamilna din ir-reviżjoni fil- kontribuzzjonijiet tagħhom.

Żgur li aħna ġustifikati li rrevedejna dawn il- kontribuzzjonijiet wara tlettax -il sena.

It-titjib kontinwu u evidenti fil-kwalita' tal-ħajja li r-residenti qed jgħixu issa paragunat ma' 13- sena ilu - u dan mertu ta' amministrazzjonijiet Nazzjonalisti - żgur jiġġustifika dan it-tibdil.

Raġuni oħra hi li b'hekk issa ġibna r-rati ġodda li qegħdin iħallsu l-anzjani f'San Vinċenz l-istess bħal dawk li jħallsu l-anzjani fid-djar residenzjali tal-gvern.

Raġuni oħra li tiġġustifika l-bidla li għamilna hija l-fatt li ma jista' jiċħdu ħadd li f'numru ta' każi l-parti l-kbira tal-pensjoni li jirċevi anzjan rikoverat f'San Vinċenz ma jgawdihiex hu, iżda l-qraba tiegħu.

Dan hu fatt li wieħed irrid jistmerru bilfors.

Iżda kif diġa' kelli iktar minn okkażjoni waħda ngħid, aħna determinati li l-flus li se jidħlu aktar minn dawn il- kontribuzzjonijiet riveduti ta' dawn ir-residenti għal-fond tal-welfare committee se jiġu utilizzati mill-istess kumitat sabiex inħaffu b'ritmu ikbar ir-refurbishment u l-upgrading ta' dawk il-wards li s'issa għadhom fi stat mhux konġenjali għaż-żmien tal-lum.

Huwa veru li dan ir-refurbishment u upgrading, kull meta kien hemm gvern Nazzjonalista qatt ma waqaf, u kważi dejjem, sena wara sena, għamilna refurbishment fi swali differenti.

Fil- fatt, is-sena l-oħra tajna bidu għall-proġett kbir u minflok il-wards 19 u 20 tan-nisa issa qegħdin intellgħu blokk modern li se jkun jikkonsisti fi tliet sulari, kull sular ikollu erbgħin sodda, jiġifieri dan il-blokk se jkun fih 140 sodda.

Nittama li sa l-aħħar ta' din is-sena nkunu f'pożizzjoni li niftħu dawn il-wards.

Il-proġett sejjaħnilu "Tal-Millenju għal San Vinċenz".

Is-sena l-oħra wkoll għamilna refurbishment u upgrading tal-wards tan- nisa, 7 u 8, b'sodisfazzjon kbir għall-anzjani residenti f'dawn il-wards.

Din is-sena għadna kemm lestejna refurbishment kbir u provvediment ta' kumditajiet neċessarji fil-wards 5 u 6 fin-naħa ta' l-irġiel.

Ix-xogħol fuq dawn iż-żewġ wards sar fi żmien record ta' xahrejn.

Huwa ta' sodifazzjon għalija u għal sħabi li saħansitra rċevejna thank you card mir-residenti ta' dawk il-wards.

F'dan il-card kien hemm miktub hekk:

"Aħna l-anzjani ta' ward 5 u 6 u l-familji tagħna nixtiequ nirringrazzjaw lilek, Sur Segretarju Parlamentari, l-istaff kollu ta' dan il-ward, lill-friends of St. Vincent u lil dawk kollha li kienu involuti biex jiġi rranġat u msebbaħ dan il-ward skond ix-xewqa ta' ħafna.

Grazzi mill-qalb".

Altru milli taqqalnilhom is-salib lil dawn l-anzjani.

Bħalissa, San Vinċenz huwa fulcrum ta' xogħol f'diversi nħawi u wards.

Għandna l-proġett li diġa' aċċernajt għalih li jrid jitlesta sa l-aħħar ta' din is-sena.

Sa l-aħħar tas-sena wkoll irridu nlestu refurbishment u upgradings ta' l-anqas ta' żewġ wards oħra.

F'erba swali oħra, fuq in-naħa tan-nisa, qegħdin nibdlu l-bedside lockers li kienu tal-ħadid u qed nagħmluhom ta' l-injam.

Il-parti ta' Rużar Briffa qed tiġi mgħammra bl- airconditioning.

Nerġa' nenfasizza l-fatt li fl-iqsar żmien possibbli rridu nagħmlu refurbishments u upgrading fil-wards kollha.

Fil-fatt għandna laqgħa l-ġimgħa d-dieħla biex nippjanaw il-bidu tat-trasformazzjoni radikali ta' blokk sħiħ fin-naħa ta' l-irġiel li jikkonsisti f'erba wards biex kif nispiċċaw il-proġett il-kbir li qed nagħmlu din is-sena mill-ewwel nibdew fuq proġett ieħor is-sena d-dieħla.

Jiena naħseb il-fatti juruna li kellna raġun, Sur President.

Aħna mill-ewwel għedna illi r-reviżjoni ta' dawn il-kontribuzzjonijiet se tmur għall-ġid ta' l-istess anzjani u meta tara x-xogħol li qed isir f'San Vinċenz meta tara r-refurbishment u l-immodernizzar tal-wards u meta tara l-kwalita' ta' ħajja li dejjem qegħdin jgħixu aħjar l-anzjani t'hemm huwa ta' sodisfazzjon kbir għal min qed imexxi li jara dawn l-affarijiet isiru.

Aħna lill-anzjani dejjem ittrattajnihom tajjeb u ebda artiklu qarrieqi mhu se jwarrabna mit-triq li qbadna.

It-triq li qbadna hija li nkomplu nagħmlu ġid u progress għall-anzjani tagħna għaliex nemmnu fid-dinja ta' l-anzjani, kemm ta' dawk li qed jgħixu fi djarhom u kemm ta' dawk li huma rikoverati f'istituzjoni kemm tal-gvern u kemm privata.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal-għada, il-Ġimgħa 16 ta' Ġunju, 2000, fid- 9:00 a.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fid-9.50 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJA GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

KALENDARJU AGRITURISTIKU - ATTIVITAJIET

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid liema kienu dawk l-attivitajiet ġodda li ġew inklużi fil-programm tal-kalendarju agrituristiku matul l-1999?

X'diskussjonijiet saru ma' l-għaqdiet tad-dilettanti Maltin u Għawdxin bil- għan li dawn jiġu nkoraġġiti jorganizzaw aħjar l-attivita' tagħhom u wkoll jorganizzaw attivitajiet ġodda?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Id-dipartiment ta' l-agrikoltura kellu diversi laqgħat ma' għaqdiet u kunsilli lokali ndividwali b'riżultat li saru attivitajiet ġodda bħalma huma: Lecture fuq il-fniek; rabbit table show seminar; mixjiet fuq Għawdex u Kemmuna; video fair rabbit show; żjarat fis-salini tal-melħ; tberik ta' l- annimali; Bidnija folklore and agrarian festival; purċissjoni fuq il-baħar bil-badonna; kompetizzjoni tat-tunnaġġ; lecture fuq il-Bonsai; wirja tal- fjura tal-Milied.

PATATA - ESPORTAZZJONI - KUNTRATTI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Peress li l-Ministru ħassar kuntratt ta' 6,000 tunnellata ta' patata għall-esportazzjoni mbagħad esporta 5,000 u ħalla 700 tunnellata Sante' u 500 tunnellata Alpha l-art, jista' l-Ministru jinfurmana għaliex ġara dan bir-riżultat li ġab fix-xejn l-interessi tal-bdiewa?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant illi jien ma ħassart l-ebda kuntratt ta' 6,000 tunnellata ta' patata għall-esportazzjoni tant li ġew esportati madwar 6,400 tunnellata patata.

Għalhekk il-konklużjoni li wasal għaliha l-Onor.

Interpellant hija għal darba oħra żbaljata għaliex hi bbażata fuq tagħrif żbaljat.

AMBJENT - RUBBLE WALL BUILDERS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid għaliex il-persuni msemmija separtament ma ġewx rikonoxxuti għall-promozzjoni fil-grad ta' rubble wall builders, meta għamlu l-istess kors mal-ħaddiema li ħadu l-promozzjoni ta' dan il-grad ftit ta' żmien ilu?

Jista' jara li tinsab soluzzjoni sabiex dawn il- ħaddiema ma jiġux żvantaġġjati u mċaħħda mill-promozzjoni li tixraqilhom?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li l-persuni msemmija kienu applikaw għall-post imsemmi wara d-data ta' l-għeluq ta' l-istess applikazzjoni, jiġifieri 27/11/98.

L-applikazzjonijiet tagħhom waslu f'dan id-dipartiment fl-4/12/98 u għalhekk ma setgħux jiġu kkunsidrati.

SALINI - COAST ROAD - DAWL

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid meta huwa maħsub li jintemm il- proġett ta' l-istreet lighting tal-coast road fis-Salini?

Jista' jgħid kemm huwa maħsub li jiswa dan il-proġett?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Tajjeb jingħad li l-proġett sabiex tiddawwal it- triq matul il-kosta ta` Baħar iċ-Ċagħaq huwa mqassam f`ħames fażijiet.

L- ewwel fażi tlestiet, it-tieni waħda tinsab fi stadju avanzat, filwaqt li t- tielet fażi għandha tibda fil-futur mhux 'il bogħod.

Għaldaqstant huwa maħsub li, filwaqt li l-ewwel tlitt fażijiet ta` dan il-proġett jitlestew matul din is-sena, iż-żewg fażijiet l-oħra jibdew matul is-sena ta` wara.

EU INFORMATION CENTRE - ĦADDIEMA

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid min huma l-ħaddiema li ġew impjegati mal-EU Information Centre u minn liema lokalitajiet ġejjin dawn il- ħaddiema?

ONOR.

JOE BORG: Il-ħaddiema li ġew impjegati mal-Malta-EU Information Centre huma dawn: Abela Celine, Cordina Elaine, Demicoli Edward, Fiorini Karen, Grech Robert, Mallia Faye, Pace Brian, Pirotta Fabio, Sciberras Anne Marie, Zahra Romina.

Il-lokalitajiet li ġejjin minnhom dawn l-impjegati huma kif ġej:

Mosta, Ħaż Żebbuġ, San Ġiljan (2), Ħal Balzan (2); Sliema, Msida, Ħal Qormi, Kalkara.

XIRI TA' ARMAMENTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid kemm jammonta l-infiq f'xiri ta' armamenti mill-Gvern Malti f'dawn l-aħħar sentejn?

Jista' jgħid minn liema pajjiżi nxtraw dawn l-armamenti?

Jekk huwa dejjem possibbli u jekk dejjem l-informazzjoni mitluba bl-ebda mod ma xxekkel is-sigurta' tal-pajjiż, jista' l-Prim Ministru jgħid x'tip ta' armi jew armamenti nxtraw?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: F'dawn l-aħħar sentejn, il-Forzi Armati ta' Malta xtraw 37 pistola tat-tip Beretta 9mm FS 92 mill-Italja li swew Lm4,866.

SPTAR TAL-QROQQ - OPEN DAY

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm intnefqu flus fl-okkażjoni ta' l-open day fl-isptar il-ġdid f'Tal-Qroqq li saret bejn it-3 u l-4 ta' Ġunju, 2000?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni għada qed tinġabar u risposta tingħata f`seduta oħra.

SPTAR TAL-QROQQ - OPEN DAY

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm intnefqu flus f'reklamar għall-okkażjoni ta' l-open day fl-isptar il-ġdid Tal-Qroqq li saret bejn it-3 u l-4 ta' Ġunju, 2000?

Jista' jgħid separatament kemm kienu jammontaw ir-reklami li ngħataw il- mezzi tal-media u f'kull każ kemm laħqet l-ispiża?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninsab infurmat li t-total ta` Lm1,754,65 intnefqu f`reklamar għall-open weekend fl-Isptar il-Ġdid f`Tal-Qroqq.

Huma kienu mqassma kif ġej:

| | | | |Medium |Amount-|Cost | | |Advert | | | | | | |Radio 101 |84 |345.00 | | |spots | | |Super 1 |66 |300.00 | | |spots | | |RTK |65 |296.00 | | |spots | | |Times |2 |200.68 | | |(15x3) | | | | |2 | | | |(10x2) | |In-Nazzjon |2 |200.68 | | |(15x3) | | | | |2 | | | |(10x2) | |Independent|2 |174.81 | | |(15x3) | | | | |2 | | | |(10x2) | |L-Orizzont |2 |200.68 | | |(15x3) | | | | |2 | | | |(10x2) | |KullĦadd |1 |36.80 | | |(10x2) | | | | | | |Total | | | | | | |

BICAL - DEBITURI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Peress li fid-diskors tal-budget ġie mħabbar li matul din is-sena se jingħata persentaġġ ieħor lid-debituri tal-Bical, jista' l-Ministru jgħid meta dan il-persentaġġ fil-fatt se jingħata?

ONOR.

JOHN DALLI: Bħalma ħabbart fid-diskors ta' l-aħħar budget, aktar tard din is-sena beħsiebna nagħmlu distribuzzjoni oħra lil dawk id- depożitanti u kredituri tal-bank li jikkwalifikaw għall-pagament.

SKEJJEL - PERSUNI B'DIŻABILITA'

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma l-kwalifiki li għandhom l-adulti li bħalissa qed jgħinu lit-tfal b'diżabilita' fl-iskejjel primarji u sekondarji ta' l-Istat?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li hemm 385 persuna li bħalissa qed jgħinu tfal b'diżabilita` fl-iskejjel primarji u sekondarji ta' l-Istat.

Minn dawn hemm:

33 li għandhom Diploma in facilitating inclusive education;

92 li għandhom certificate in supporting learning in inclusive settings;

58 kindergarten assistants li ġew impjegati wara sejħa għal applikazzjonijiet li ried ikollhom għallinqas 4 passes fis-SEC sa grad 5 jew simili li jridu jinkludu l-lingwa jew il-letteratura Ingliża u l-Malti.

Sebgħa minn dawn il-kindergarten assistants għamlu l-pre-school education certificate course); 202 supply kindergarten assistants

*28 li għamlu course ta' sena l-Universita` bħala learning support trainees

*55 li għamlu l-pre-school education certificate course

*119 ġew impjegati wara sejħa għal applikazzjonijiet li ried ikollhom għallinqas erba' passes fis-SEC sa grad 5 jew simili, inkluż il-Malti, Ingliż u Matematika.

Minn dawn kien hemm min kellu wkoll ċertifikat wieħed ta' Livell Avvanzat.

SAN PAWL IL-BAĦAR - TRIQ SAN ĠORG - RAZZETT

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm għandu permess iżomm annimali l-uniku razzett li hemm fi Triq San Ġorġ f'San Pawl il-Baħar?

X'tip ta' annimali għandu permess irabbi s-sid tar-razzett?

Qiegħed iżomm mal-liċenzja li għandu għat-trobbija ta' l-annimali?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninsab infurmat illi r-razzett li qiegħed jirriferi għalih l-Onor.

Interpellant huwa dak tal-baqar tal-ħalib, liema liċenzja tinħareġ mid-dipartiment tas-saħħa pubblika.

Għaldaqstant nitolbu jindirizza l-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

EDUKAZZJONI - GĦALLIEMA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inizjattivi hemm maħsuba biex jitħarrġu aħjar l- għalliema, il-kindergarten assistants, il-facilitators u s-supply kindergarten assistants biex l-edukazzjoni inklussiva tirnexxi?

B'dawn l- inizjattivi kemm se jintlaħqu minn dawn il-persuni?

ONOR.

LOUIS GALEA: Bħalissa l-kumitat ministerjali għall-edukazzjoni inklussiva għandu quddiemu proposti għat-taħriġ komprensiv għall-persuni li jaħdmu fil-qasam ta' l-edukazzjoni inklussiva.

Bħalissa diġa' jitħarrġu studenti tal-B.Ed u PGCE - madwar 300 student kull sena - fil-filosofija u aspetti prattiċi ta' l-edukazzjoni inklussiva.

Qed jiġu mħarrġa wkoll 55 facilitators u f'Ottubru li ġej se jiftaħ l- istess taħriġ indirizzat għal madwar 100 persuna.

Hu maħsub ukoll li madwar 150 persuna ngaġġat mid-diviżjoni din l-aħħar sena jingħataw it- taħriġ meħtieġ.

Il-futur f'dan il-qasam jiddependi mid-deċiżjoni li ser jieħu l-kumitat li jżomm quddiem għajnejh il-kurrikulum nazzjonali.

MALTA - UE - KONSULENTI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew ikkummissjonati konsulenti biex jagħmlu economic impact assessments għall-gvern dwar l-applikazzjoni Maltija għal sħubija sħiħa fl-UE?

Kif ġew magħżulin?

Liema suġġetti speċifiċi qed jiġu riċerkati?

X'timeframe ingħataw biex ilestu xogħolhom?

Ma' liema korpi kostitwiti ltaqgħu in konnessjoni ma' l-assessments li qegħdin jagħmlu?

ONOR.

JOE BORG: Il-ministeru li jaqa' taħt id-dekasteru tiegħi ma kkummissjona l-ebda economic impact assessment dwar l-applikazzjoni ta' Malta għal sħubija fl-Unjoni Ewropea.

Madankollu, il-ministeru ffinanzja xi studji li ġew ikkummissjonati minn ministeri oħra fejn pero' t-terms of reference u dettalji u kundizzjonijiet oħra ġew speċifikati u approvati mill-ministeru li kkummissjona l-istudju.

Irrid inżid ukoll li l-kuntratti sabiex jitħejjew l-assesments imsemmija ġew ikkummissjonati mill-ministeri skond is-suġġett li dwaru jkun intalab l-economic impact assessment.

Għalhekk nitlob l-Onor.

Interpellant jistaqsi din il-mistoqsija lill- ministeri rilevanti.

BRUSSELS - AMBAXXATA MALTIJA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm nies bħalissa jaħdmu fl- Ambaxxata Maltija fi Brussels?

Min huma u liema karigi jokkupaw?

ONOR.

JOE BORG: Tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant tpoġġiet fuq il- Mejda tal-Kamra iktar kmieni f'din is-seduta.

EU DIRECTORATE

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu l-complement ta' l-EU directorate bħalissa?

F'liema gradi u postijiet jinsabu l-personnel tad- direttorat?

ONOR.

JOE BORG: Il-complement ta' l-EU directorate bħalissa huwa ta' 43 impjegat li jikkonsistu fil-kap tad-direttorat, direttur (policy) u direttriċi (legal), 1 first counsellor li qiegħed ma' l-EU negotiating secretariat, 2 principal economics officers li wieħed minnhom qiegħed fis- segretarjat privat tiegħi, 4 senior legal officers li tnejn minnhom qed iservu fl-Ambaxxata Maltija fi Brussels, 3 junior legal officers, 4 senior policy officers, 4 policy officers li wieħed minnhom qiegħed fl-EU negotiating secretariat, 1 counsellor, 2 first secretary li wieħed minnhom qed isegwi kors ta' studju l-Universita u l-oħra qed tagħmel xogħol fil- head office, 1 second secretary, 1 advisor li qiegħda ma' l-EU negotiating secretariat, 1 teacher, 2 principals, 1 senior printer, 1 executive officer, 7 clerks li waħda minnhom qiegħda fis-segretarjat privat tiegħi, 1 bookbinder, 1 casual substitute clerk, 1 casual typist, 1 messenger II u 1 labourer.

ĦABS - ĦARBIET

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid hux se jittieħdu passi dixxiplinarji kontra d-direttur tal- ħabs wara t-tliet ħarbiet li saru mill-ħabs f'dawn l-aħħar jiem?

ONOR.

TONIO BORG: Prima facie ma jidhirx li hemm lok għal passi dixxiplinarji kontra d-direttur tal-ħabs, pero` nassigura lill-Onor.

Interpellant li ħadd ma hu eskluż minn passi dixxiplinarji neċessarji jekk mir-riżultat ta` l-investigazzjonijiet joħroġ li kien hemm xi nuqqasijiet serji daparti ta` xi uffiċjal tal-ħabs fir-rigward ta' l-imsemmi każ.

MALTA TOURISM AUTHORITY - IMPJIEGI

L-ONOR.

ALFRED SANT staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jgħid kemm kien hemm impjiegi ġodda mill-Malta tourism authority mill-1 ta' Settembru 1999, sal-lum?

Min huma l-impjegati ġodda?

X'kariga qegħdin jokkupaw?

X'inhuma s-salarji, benefiċċji u allowances li qegħdin igawdu u fejn kien l-aħħar impjieg ta' dawn l-impjegati ġodda?

ONOR.

MICHAEL REFALO: L-informazzjoni mitluba mill-Kap ta' l- Oppożizzjoni tidher mill-iskeda li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra iktar kmieni f'din is-seduta.

MALTA TOURISM AUTHORITY - KONSULENTI

L-ONOR.

ALFRED SANT staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jgħid min huma l-konsulenti li qegħdin jitħallsu mill-Malta tourism authority?

F'liema istituzzjoni, dipartiment jew awtorita' dawn il- konsulenti qegħdin jagħtu s-servizz tagħhom?

X'inhuma s-salarji, benefiċċji u allowances li qegħdin igawdu, x'safar sar minn dawn il- konsulenti mill-1 ta' Settembru, 1999 sal-lum?

X'kienet l-ispiża ta' dan is-safar globalment, meta tinkludi biljetti ta' l-ajru, spejjeż ta' akkomodazzjoni, trasport, allowances, insurance u spejjeż oħra?

ONOR.

MICHAEL REFALO: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li ma kien hemm l-ebda bidla minn meta ngħata t-tagħrif mitlub bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari nru.11253.

Ma kien hemm l-ebda ħtieġa li l-konsulenti jsiefru in konnessjoni max- xogħol tagħhom b'risq l-awtorita'.

MALTA TOURISM AUTHORITY - MESSAĠĠI PROMOZZJONALI

L-ONOR.

ALFRED SANT staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jgħid x'inhi l-ispiża tal-kampanja li qiegħda tagħmel il-Malta tourism authority fuq l-istazzjonijiet tat-televiżjoni lokali?

Liema hi l- kumpannija li ngħatat il-kuntratt sabiex tipproduċi dawn il-messaġġi promozzjonali?

Xi studji kkommissjonat l-MTA mill-1 ta' Settembru, 1999 sal-lum?

Min huma l-persuni jew kumpanniji li rċevew ħlasijiet jew se jirċievu ħlasijiet għal dawn l-istudji?

Xi proċedura ġiet segwita qabel dawn l-istudji ġew ikkummissjonati?

ONOR.

MICHAEL REFALO: Peress li l-informazzjoni għadha qed tinġabar tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

WIED IL-GĦAJN - TOROQ

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li f'Wied il-Għajn din is-sena mhux se jbixxu t-toroq li m'humiex asfaltati, bħalma kien isir qabel?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Peress li l-funzjoni li għaliha qed jirriferi l-Onor.

Interpellant hi waħda minn dawk mgħoddija lill-kunsilli lokali, nissuġġerilu li jindirizza l-mistoqsija tiegħu lill-kunsill lokali konċernat.

BUĠIBBA - PROMENADE/PJAZZA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid għaliex inqalgħu numru ta' fanali mill-pjazza u promenade ta' Buġibba?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li l-fanali u street furniture oħra li kien hemm fil-pjazza nqalgħu għax kienu qed jiddeterjoraw u bdew ikunu ta' periklu għall-pubbliku (dawn ma nxtrawx minn fondi tal- gvern).

Inħarġet tender biex isiru oħrajn tal-cast iron.Il-fanali tal-promenade kienu nqalgħu biex issirilhom manutenzjoni mill-kuntrattur wara li ħarġulhom xi difetti ftit wara li kienu twaħħlu.

Dawn il-fanali issa kollha reġgħu twaħħlu f'posthom.

B'KARA - DRENAĠĠ

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari nru.

16150, l-Onor.

Interpellant qed jispeċifika l-informazzjoni mitluba u għalhekk jerġa' jpoġġi l-istess mistoqsija.

Jista' l-Ministru jikkosidraha?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li l-programm ta' xogħlijiet ta' estensjonijiet ġodda tas-sistema tad-drenaġġ huwa kważi eżawrit.

Madankollu qegħdin jittieħdu passi biex wieħed jara kif jista' jdaħħal din l-estensjoni wkoll.

Jekk wieħed ma jkunx jista' jinkludiha għal din is-sena, din l-estensjoni se tiġi mdaħħla għall-programm tas-sena d- dieħla.

PULIZIJA - SUPRITENDENTI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Peress li l-Ministru qal kemm-il darba li l-ħatriet ta' supritendenti fil-korp tal- pulizija kienu se jsiru sa nofs dan ix-xahar u issa l-kummissarju ġie rrapportat li qal li m'hemmx ċans li jsiru qabel l-aħħar ta' Lulju, jista' l-Ministru jgħid għaliex hemm dawn id-diverġenzi?

Kemm fil-fatt hemm vakanzi fir-rank ta' supritendent fil-korp?

ONOR.

TONIO BORG: Kif diġa` kelli l-okkażjoni ngħid kemm-il darba, il- vakanzi ta` supritendenti jimtlew wara li jkunu valutati l-ħtiġijiet attwali tal-korp u l-esiġenzi tas-servizz in ġenerali.

Qed isir minn kollox sabiex fejn hemm vakanzi dawn jimtlew f`temp qasir, iżda naturalment il-proċeduri jridu jgħaddu mill-PSC.

KUMPLESSI SPORTIVI - APPLIKAZZJONIJIET PA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm saru applikazzjonijiet lill-Awtorita' ta' l- Ippjanar biex jinbnew ċentri/complexes sportivi?

Minn min saret kull applikazzjoni?

F'liema lokalita'?

F'liema stadju tinsab kull applikazzjoni?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li saru erba' applikazzjonijiet lill- Awtorita` ta' l-Ippjanar.

F'kull każ l-applikazzjoni saret mid-direttur taż-żgħażagħ u sport.

PA 00661/2000 Bini ta' ċentru sportiv fil-Kottonera.

Qiegħed jiġi drafted rapport mill-Awtorita` ta' l-Ippjanar fuq l- applikazzjoni.

PA 00939/2000 Bini ta' blokk amministrattiv u faċilitajiet sportivi fil-kumpless tal- Marsa.

Qiegħed jiġi drafted rapport mill-Awtorita` ta' l-Ippjanr fuq l- applikazzjoni.

PQ 2740/2000 Bini ta' ċentru sportiv fil-Karwija limiti ta' Ħal Safi.

Id-dipartiment issottometta outline development permission.

PA 931/2000 Diversi xogħlijiet fil-kumpless tal-pixxina nazzjonali.

L-applikazzjoni ġiet rakkmandata għall-approvazzjoni.

CCF - PRIĠUNIERI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu n-numru ta' priġunieri li bħalissa qed jinżammu fil- Faċilita' Korrettiva ta' Kordin?

Ta' liema nazzjonalita' huma l-barranin?

Kemm hemm persuni li huma diġa' ssentenzjati u kemm qed jistennew biex jiġu sentenzjati?

Kemm f'kull każ qegħdin il-ħabs fuq akkużi ta': a)traffikar; u b)traffikar u pussess ta' droga?

Kemm minn dawn huma barranin u ta' liema nazzjonalita'?

ONOR.

TONIO BORG: Dwar l-ewwel żewġ partijiet tal-mistoqsija, dwar in- numru u n-nazzjonalita` tal-priġunieri, nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari nru.

Fir-rigward tal-parti l-oħra tal-mistoqsija ninsab infurmat li l- priġunieri fit-8 ta` Ġunju, 2000 kienu mqassma kif ġej:

Arrestati 82 Sentenzjati 152 Total 234

Dawk fuq pussess, traffikar u pussess jew importazzjoni ta` droga huma maqsuma kif ġej:

Maltin 59 Barranin 40 Il-barranin huma mqassma kif ġej:

Sentenzjati Arrestati Libjani 15 15 Olandiżi / 3 Tuneżini 3 / Alġerini 1 1 Eġizzjani 1 1

MALTA RACING CLUB - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari nru.

16544, jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tad-disinji tal-proġetti msemmija, kif ukoll stima ta' kull proġett u minn fejn hu maħsub li ser jiġu finanzjati?

ONOR.

LOUIS GALEA: Kopja tad-disinji tal-proġetti ta' l-entratura u enclosure ġodda fil-Malta Racing Club tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra flimkien ma' kopja ta' l-istima tax-xogħlijiet iktar kmieni f'din is- seduta.

Il-Malta Racing Club Committee għadu qiegħed jistudja l- possibilitajiet varji kif ser ikunu finanzjati dawn il-proġetti.

ĦAL FAR - ĊENTRU TA' MATUL IL-JUM

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jara li jiġu nvestigati rapporti dwar allegati fatti li ġraw fiċ-ċentru ta' matul il-jum f'Ħal Far li qed iħassbu lill-ġenituri tal-persuni li jmorru hemm u li huma vulnerabbli li jiġu abbużati?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab infurmat li ma saru ebda rapporti dwar xi fatti li rrifera għalihom l-Onor.

Interpellant.

Jien infurmat ukoll li r-relazzjonijiet bejn il-ġenituri tal-persuni b'diżabilita' u l-kap taċ-ċentru msemmi fil-mistoqsija huma tajbin ħafna, isiru laqgħat bejniethom sikwit u li l-ebda ġenitur ma ġibed l-attenzjoni tal-kap taċ-ċentru dwar xi ħaġa li kienet qed tħassibhom.

Għalhekk nitlob lill-Onor.

Membru li jkun aktar speċifiku u jekk jaf b'xi fatti li għadhom mistura jgħid x'inhuma.

GUARDIAN ANGEL SCHOOL

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'passi se jittieħdu biex jiġu ndirizzati l-preokkupazzjonijiet tal-ġenituri taż- żgħażagħ li se jispiċċaw mill-Guardian Angel School u minn Settembru li ġej se jitqassmu fiċ-ċentri ta' matul il-jum?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: a) Hu stmat li hemm 27 persuna b'diżabilita' li f'Settembru li ġej se jispiċċaw mill-iskejjel speċjali u jibdew jużaw is- servizzi taċ-ċentri ta' matul il-jum.

b) erba' persuni li għandhom nuqqas ta' vista u diżabilitajiet oħra ġew trasferiti għaċ-ċentru ta' matul il-jum dan ix-xahar stess.

Rigward it-23 persuna b'diżabilita' oħra, il-Ministeru tiegħi jinsab f'diskussjonijiet kif l-aħjar li dawn il-persuni jiġu pprovduti bis- servizzi neċessarji.

Dawn id-diskussjonijiet qed isiru kemm internament kif ukoll mal-kummissjoni nazzjonali persuni b'diżabilita' mal- korporazzjoni ta' l-impjiegi u t-taħriġ u għaqdiet oħra mhux governattivi.

Il-ministeru tiegħi, bl-approvazzjoni tal-ministeru tal-finanzi, irnexxielu li għal din is-sena jżid il-vot ta' dawn iċ-ċentri bi Lm65,600 mill-vot li hemm fl-estimi għas-sena 2000, sabiex inkunu nistgħu nipprovdu servizz aħjar lil dawn il-persuni kollha.

SENA SKOLASTIKA 98/99 - ANNUAL EXAM REPORT

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' l-annual examination report ta' l-iskejjel sekondarji għas-sens skolastika 1998/99 imħejji mill-educational assessment unit tad-diviżjoni ta' l-edukazzjoni?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-education assessment unit ma tħejjix rapport fuq l-annual examination ta' l-iskejjel sekondarji.

Għal dawn l-iskejjel din il-unit tipprepara l-mean ta' l-iskola f'kull suġġett u l-mean nazzjonali.

Fl-istess ħin, l-education assessment unit tagħmel rapport fuq l-eżami għad- dħul fil-Junior Lyceum.

Kopji ta' dan ir-rapport għas-sena 98/99 tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra.

WSC - KIRJIET

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l- Ministru tgħid kemm qiegħda tħallas kera lill-Gvern il-Korporazzjoni għas- Servizzi ta' l-Ilma għall-premises li għandha fi Triq Wara s-Sur, ir-Rabat?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: L-informazzjoni mitluba tingħata f'xi seduta oħra.

PA - KIRJIET

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l- Ministru tgħid kemm qiegħda tħallas kera lill-Gvern l-Awtorita' ta' l- Ippjanar għall-premises li għandha fi Triq Sir Luigi Camilleri, ir-Rabat, Għawdex?

ONOR.

NGO CENTRE - STAFF

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l- Ministru tgħid kemm hemm staff li qegħdin jieħdu ħsieb l-NGO centre ix- Xewkija u ta' liema grad huma l-uffiċjali jew impjegati?

Kemm kien hemm għaqdiet li s'issa għamlu użu minn dawn il-premises?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Ninsab infurmata li fiċ-ċentru għal għaqdiet mhux governattivi fix-Xewkija hemm żewġ impjegati li huma principal u clerk.

S'issa kien hemm 53 għaqda li rreġistraw maċ-ċentru.

17-il għaqda minnhom ġa bdew jagħmlu użu regolari mill-premises u l-faċilitajiet l-oħra offruti mill-istess ċentru.

PLAYING FIELDS - AMMINISTRAZZJONI

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l- Ministru tgħid min qiegħed jamministra l-playing fields u l-playgrounds ta' Għawdex, wieħed b'wieħed, u f'kull każ jekk hix tħallas kera lill-gvern?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Risposta tingħata f'seduta oħra.

ZEBBUG SHOOTING RANGE - KIRJIET

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l- Ministru tgħid lil min ingħata b'kera x-shooting range taż-Zebbug, Għawdex, u jekk fl-affermattiv kemm hi l-kera?

Jekk fin-negattiv, għaliex għadu ma nkeriex?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Ninsab infurmata li x-shooting range fiż-Żebbuġ Għawdex ma hi mikrija lil ebda għaqda iżda qiegħda tintuża mill-Gozo Clay Target Association.

VICTORIA HOTSPURS - KIRJIET

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l- Ministru tgħid kemm qiegħed iħallas kera l-kumitat tal-Victoria Hotspurs għall-premises li għandu f'Enrico Mizzi Street, ir-Rabat, Għawdex?

ONOR.

ATTARD - TRIQ DURER

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta se ssir Triq Durer, Ħ'Attard?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li d-dipartiment tat-toroq, flimkien mal-kunsilli lokali qed jipprepara programm għal asfaltar ta` toroq simili ma` Malta kollha u x-xogħol fil-lokal isir skond il-prijoritajiet li ser jirriżultaw minn dan il-programm.

HSEB - IMPJEGATI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid x'ser jiġri mill-impjegati kollha, inklużi l-field service section, hekk kif tgħaddi l-legal notice fejn tiddikjara li l-HSEB ġiet xolta?

X'qed isir fl-interess ta' l-impjegati taċ-Ċivil u dawk tal- field service station?

ONOR.

MICHAEL REFALO: Niġbed l-attenzjoni ta' l-Onor Membru għall- provvedimenti ta' subartikolu (3) ta' Artikolu 6 ta' l-Att ta' l-1999 dwar servizzi ta' l-ivvjaġġar u tat-turizmu għal Malta.

Dawk l-impjegati ta' l- HCEB li jew jagħżlu li ma jaċċettawx impjieg ma' l-awtorita jew li ma jintgħażlux biex jiffurmaw parti minnha, jinżammu fid-dipartiment tat- turiġmu jew jiġu trasferiti f'dipartimenti oħra tal-gvern u jinstabilhom xogħol alternattiv.

ADULT TRAINING CENTRES - ŻGĦAŻAGĦ B'DIŻABILITA'

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid jekk iż- żgħażagħ b'diżabilita' li huma ta' l-eta' li jmorru fl-adult training centres, hux se jintbagħtu din is-sena f'dawn iċ-ċentri?

Jekk le, għaliex u x'se jsir minn dawn iż-żgħażagħ?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tweġiba għal din il-mistoqsija tinsab fir-risposta mogħtija lill-mistoqsija parlamentari nru.

PULIZIJA - PATROLS

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid x'qiegħed isir biex jiżdiedu l-patrols tal- pulizija f'Ħal Qormi, partikolarment fl-areas ta' Triq il-Kus, Triq it-Tin u Misraħ iż-Żebbuġ?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li kemm il-pulizija tad-distrett kif ukoll dawk tal-mobile squad, jagħmlu ronda kemm fl-akwati tat-triq imsemmija kif ukoll fit-toroq l-oħra.

QORMI - TA' FARSINA - ĠRIEDEN

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jara li ssir xi ħaġa urġenti dwar il-ġrieden kbar li hemm, partikolarment fl-area tal-blokki ta' l-appartamenti tal-gvern f'Ta' Farsina, Qormi, minħabba l-ambjent u s-saħħa tan-nies tal-post in ġenerali?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninsab infurmat li l-ħaddiema tas-sezzjoni tal-pest control tad-dipartiment tas-saħħa ħadu l-passi kollha meħtieġa biex tiġi kkontrollata l-problema, partikolarment fl-area ndikata tal-blokki ta` appartamenti tal-gvern f'Ta` Farsina, Qormi.

Din is-sena fit-23 ta` Marzu kien sar trattament ta` tqegħid ta` velenu, kif sar illum 14 ta` Ġunju, fl- istess lok kif indikat.

Il-problema ser tibqatiġi segwita min żmien għal żmien.

MALTACOM - ŻEJTUN - EXCHANGE

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jien infurmat li l-gangs kollha fl-exchange taż- Żejtun għandhom slielem ta` 20 u 30 pied.

Ħaddiema li jaħdmu waħedhom, magħrufa bħala singleton workers, għandhom struzzjonijiet biex ma jitilgħux żewġ sulari iżda jitolbu l-għajnuna ta` singleton worker ieħor.

Fejn sellum ta` 30 pied ma jkunx adegwat għax-xogħol li jkun irid isir, il-Maltacom tikri tower ladder.

Dwar l-aħħar parti tal-mistoqsija nru.

15819 ikun apprezzat jekk l-Onor.

Interpellant tagħti dettalji dwar klijenti tal-Maltacom li qed ibatu minħabba l-allegat nuqqas ta` apparat sabiex il-Maltacom tagħmel l- investigazzjonijiet meħtieġa.

QORTI - IMPJEGATI

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu n-numru ta' mpjegati fil-qorti u x'inhuma l-gradi tagħhom?

X'kien id-dħul mir-registry fees fl-1999?

ONOR.

AUSTIN GATT: `B`riferenza għall-mistoqsija parlamentari ta` l- Onor. Interpellant, in-numru ta`mpjegati fil-qrati tal-ġustizzja huwa ta` 347 li jinkludi l-membri tal-ġudikatura kif ukoll impjegati ngaġġati b`kuntratt.

Din il-figura hija korretta sa l-aħħar ta` Mejju, 2000.

Hemm 113-il impjegat fi gradi amministrattivi u klerikali, 33 fi gradi professjonali, 9 fi gradi tekniċi u superviżuri, 106 fi gradi dipartimentali, 37 fi gradi industriajli, 13 fuq bażi każwali, 34 fuq bażi kuntrattwali u 2 mislufa lid-dipartiment minn dipartiment ieħor u minn korporazzjoni rispettivament.`

Id-dħul mir-registry fees kien ta` Lm672,656 għas-sena 1999.

MDC - PERITI PRIVATI

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx periti privati li qed jingħataw xogħol mill-MDC?

Jekk iva, kemm hemm u min huma?

X'inhu l-valur tal-proġett li fuqu qegħdin jaħdmu kull perit separatament?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-tweġiba hija fin-negattiv.

REĠISTRU PUBBLIKU - TWELID MINN OMMIJIET XEBBIET

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid, sena b'sena għal dawn l-aħħar għaxar snin, kemm kien in-numru ta' tfal li twieldu lil ommijiet mhux miżżewġa?

Jista' jaqsam l-informazzjoni skond il-lokalita' li fiha toqgħod l-omm u skond l- eta' ta' l-omm?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li fir-Reġistru Pubbliku ma tinżammx statistika tat-tagħrif hekk kif mitlub mill-Onor.

Interpellanti.

IMPJIEGI - ĦADDIEMA TAĦT L-ETA'

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm kien hemm employers li minn Jannar 1999 sa Mejju 2000 ħaddmu nies taħt is-16-il sena?

Jista' jaqsam lil dawk li nqabbdu jaħdmu taħt is-16 fi tfajliet u ġuvintur u f'liema xogħol inqabdu jaħdmu?

X'passi ttieħdu kontra s-sidien?

Kien hemm min inqabad aktar minn darba bl-istess offiża?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar u se tingħata f'xi seduta oħra.

DJAR - ALLOKAZZJONI TA' POSTIJIET

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm ġew allokati postijiet mill-awtorita' tad-djar minn Jannar 1999 s'issa, fejn qegħdin dawn il-postijiet u f'liema data ġew allokati?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant tqiegħdet fuq il-Mejda tal-Kamra iktar kmieni f'din is-seduta.

IMPJIEGI - ĦINIJIET

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid, wara l-ittra li bagħtet il-kummissjoni għall-avvanz tal-mara liċ-chairman ta' l-Enemalta dwar it-tibdil fil-ħin li fih jibdew ix-xogħol l-impjegati filgħodu wara talba li dawn l-istess impjegati għamlu lil xi membri parlamentari, u wara li din it-talba ġiet riferuta lilu, x'sar min-naħa tiegħu?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Wara li rċevejt kopja ta' l-ittra tas-27 ta' Marzu, 2000, indirizzata liċ-chairman ta' l-Enemalta Corporation, mill- kummissjoni għall-avvanz tal-mara, jien ktibt lill-imsemmi chairman u b'ittra ta' 1 ta' April, 2000 esprimejt it-tħassib tiegħi dwar kif il-bdil fil-ħinijiet tax-xogħol ta' l-impjegati kollha ta' l-Enemalta seta' jaffettwa numru ta' mpjegati u l-familji tagħhom.

Ninsab infurmat li l-Enemalta qed tikkunsidra attivament soluzzjonijiet possibbli biex tiġi rranġata s-sitwazzjoni ta' dawk li ġew milquta ħażin.

BORMLA - TRIQ ALESSANDRA - FANALI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li jissewwew it-tliet fanali li hemm maqtugħin, u li ilhom hekk il-ġimgħat, fuq il-pont li jagħti għal Triq Alessandra, Bormla?

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-ilment ta` l-Onor.

Interpellant gie mgħoddi lill- korporazzjoni Enemalta sabiex isiru l-investigazzjonijiet meħtieġa u jekk ikun il-każ issir it-tiswija relattiva.

BORMLA - TRIQ IL-KUNĊIZZJONI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jserraħ ras ir- residenti ta' Triq il-Kunċizzjoni, Bormla u jgħid hemmx periklu fil-bini li hemm taħt blokk appartamenti fi Triq Wiġi Rosato, Bormla peress li qed ikun hemm ħsarat kbar strutturali u r-residenti qed jibżgħu li jista' jiġġarraf?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab informat li l-bini li rrifera għalih l- Onor. Interpellant hu tal-privat.

BORMLA - TRIQ L-IRLANDIŻI - BOZZA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li tissewwa l-bozza, li ilha maqtugħa l-ġimgħat, li hemm fi Triq l-Irlandiżi, Bormla quddiem Tereza House?

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-ilment ta` l-Onor.

Interpellant ġie mgħoddi lill- Korporazzjoni Enemalta sabiex isiru l-investigazzjonijiet meħtieġa u jekk ikun il-każ issir it-tiswija relattiva.

BORMLA - FORTINA TA' FELIC

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li jerġa' jitpoġġa f'postu l-fanal li kien hemm fuq il-Fortina ta' Felic, Bormla, peress li meta ħaddiema marru biex isewwuh dan waqa' u ma reġax tpoġġa f'postu?

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-ilment ta` l-Onor.

Interpellant ġie mgħoddi lill- Korporazzjoni Enemalta sabiex isiru l-investigazzjonijiet meħtieġa u jekk ikun il-każ jittieħdu l-passi relattivi.

KUNSILLI LOKALI - MULTI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid f'liema perċentaġġ bejn il-gvern u l- kunsilli lokali jitqassmu l-flus miġbura minn multi fuq taħrikiet maħruġa mill-gwardjani lokali?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-flus miġbura mill-multi jinżammu kollha mill-kunsill lokali ta` fejn tkun saret il- kontravenzjoni.

SANTA VENERA - MOBILE ANTENNAS

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jikkonferma jekk l-mobile antenna li twaħħlet fuq "Gemilli Flats", Triq l-Blata Kaħla, Santa Venera, hijiex koperta bil-permessi?

Jikkonferma l-Ministru li kemm-il darba l-permess ġie approvat, jekk sarx xi environment and health impact assessment fid-dawl tad-dubji li hawn dwar l-effett negattiv ta' dawn l-antennas?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għar-risposta li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 16195 fuq l-istess suġġett li tkopri twaħħil ta` l-antenna msemmija mill-Onor.

Interpellant.

Jien informat li fejn jitwaħħlu dawn l-antennas jaqa` taħt il- ġuridizzjoni ta` l-Awtorita` ta` l-Ippjanar.

Dwar xi health hazard jien informat li mill-istudji li saru u għadhom qegħdin isiru, għadu ma ġiex ippruvat xjentifikament illi hemm xi periklu għas-saħħa.

TEATRU MANOEL - SECURITY PERSONNEL

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'sar mis-sejħa għall-impjiegi ta' security personnel fit-Teatru Manoel li sar xi xhur ilu?

ONOR.

LOUIS GALEA: Minħabba tibdil li qed jiġi kkonsidrat fl-istruttura ta' tmexxija, l-kumitat għadu qed jikkonsidra sistemi differenti dwar is- sigurta` tat-teatru qabel ma jiddeċiedi.

TOROQ

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid hemmx il-ħsieb li d-dipartiment tat-toroq jimpjega dawk l-istudenti li se jiggradwaw bħala periti li għall- ewwel darba huma speċjalizzati fl-inġinerija tat-toroq?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li l-ministeru diġa` ħa passi mal- Public Service Commission sabiex l-istudenti li se jigradwaw din is-sena u li kienu qed jistudjaw fuq xogħol ta` toroq ikunu jistgħu jiġu mpjegati bħala trainee A & CE`s fid-Dipartiment tat-Toroq.

ETC

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk mill-bidu ta' April sal-lum kienx hemm persuni li ntbagħtu mill-ETC biex jaħdmu mal- gvern?

Jekk iva, kemm kienu n-nies?

F'liema dipartiment intbagħtu?

X'inhu x- xogħol tagħhom?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

SVPR - NURSING AIDES

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid meta n-nursing aides li jaħdmu f'St. Vincent de Paule se jieħdu l-arretrati li għandhom pendenti mill-1993?

X'inhi r-raġuni li ddawmu daqshek ma jeħduhom?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nitlob l-Onor.

Interpellant jagħmel id-domanda lil Ministru kkonċernat.

INTERPRINT

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid f'liema stadju waslu d- diskussjonijiet dwar il-bejgħ ta' l-Interprint?

Jista' l-Gvern jassigura li ħadd mill-ħaddiema li sal-lum għadhom jaħdmu mal-Interprint m'hu se jkollu l-impjieg tiegħu terminat minħabba dan il- bejgħ?

Veru li l-Mimcol ħadet deċiżjoni li tagħlaq din l-azjenda sa 12 ta' Ġunju, 2000?

Fil-każ li r-risposta hija fil-pożittiv, x'inhuma l-pjanijiet tal-gvern dwar il-ħaddiema u x'inhuma t-terminal benefits li l-gvern se jħallas biex jagħlaq din l-azjenda?

Kemm-il offerta kellha l-Mimcol għax-xiri ta' l-Interprint?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Tweġiba tingħata f`xi seduta oħra.