MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 76 It-Tlieta, 16 ta' Marzu, 1999 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 76

It-Tlieta, 16 ta' Marzu, 1999

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.12 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tlieta, 16 ta' Marzu, 1999

WERREJ MINUTI 797

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 797

TQEGĦID TA' KARTI 801

STQARRIJA MINISTERJALI IL-PROĠETT TAL-KOTTONERA 803

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA ABBOZZ TA' LIĠI DWAR SELF LOKALI (NRU.2) (IT-TIENI QARI) 825 LOCAL LOAN (No.2) BILL (SECOND READING) 825

AĠĠORNAMENT 832

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 837

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 75 li saret fil-15 ta' Marzu, 1999 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

ANZJANI - HOME HELP

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Karl Chircop) staqsa lill-Ministru għall-Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jelenka, sena b'sena, minn meta bdiet l-iskema tal-home help għall-anzjani, kemm nies applikaw għal din l-iskema, kemm nies ingħataw dan is-servizz, kemm kienu impjegati CSAs u kemm swiet din l-iskema kull sena?

ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI (Segretarju Parlamentari) (f'isem il- Minisru għall-Politika Soċjali): Qiegħed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l- informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Carmelo Abela, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

CARMELO ABELA: Mr Speaker, nixtieq nistaqsi jekk is-segretarjat jew il-ministeru rċevewx xi lmenti mingħand l-anzjani jew il-familjari tagħhom dwar servizz li m'huwiex jingħata b'mod daqstant tajjeb f'xi djar ta' l-anzjani, fosthom anke dawk li jitmexxew b'mod privat.

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI: Safejn naf jien ma kelli l-ebda lmenti dwar id-djar tal-gvern pero' rċevejna xi lmenti dwar ċerti djar privati u dawn qegħdin nikkonsidrawhom.

Fil-fatt hemm spettorat magħmul minn nies mid-dipartiment tas-saħħa u mid- dipartiment ta' l-anzjani li qegħdin jagħmlu inspections fuq id-djar privati kollha.

MR SPEAKER: L-Onor.

Dolores Cristina, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Nixtieq nistaqsi jekk hemmx il-ħsieb li jkunu ngaġġati aktar CSAs fil-futur qarib, jekk qattx daħlu lmenti mingħand CSAs ta' abbuż tas-servizz min-naħa ta' l-anzjani u jekk hemmx il-ħsieb li l- home help jiġi estiż ukoll għas-sigħat ta' bil-lejl?

MR.

SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI: Rigward jekk jiġux ingaġġati iktar CSAs, naturalment dan jiddependi mid-domanda li jkollna mill-anzjani.

Jekk naraw li hemm anzjani li għandhom bżonn is-servizz u m'għandniex casual social assistants biżżejjed, allura jkollna nimpjegaw aktar casual social assistants.

Huwa veru wkoll li ġieli rċevejna lmenti mis-CSAs li ċerti anzjani - għalkemm żgur mhux il-maġġoranza - jġiegħluhom jagħmlu affarijiet li mhux suppost jagħmlu.

Rigward it-tielet parti tal-mistoqsija, s'issa m'għandna l-ebda ħsieb li nestendu dan is-servizz għal bil-lejl.

MR SPEAKER: L-Onor.

Abela.

ONOR.

CARMELO ABELA: Mr Speaker, nixtieq nistaqsi jekk hemmx il-ħsieb li s-CSAs ikollhom titjib fil-kondizzjonijiet tax-xogħol tagħhom?

Qed ngħid dan għaliex dawn jitqiesu li huma self-employed u allura ż-żieda għall-għoli tal-ħajja, per eżempju, m'humiex intitolati għaliha.

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI: Din il-kwestjoni taż-żieda ta' l-għoli tal-ħajja ġiet irranġata bl-emendi li għamilna għal-liġi dwar is-sigurta' soċjali.

Rigward it-titjib fil-kondizzjonijiet, naħseb li l-programm elettorali tal-Partit Nazzjonalista jitkellem ċar li fiż-żmien opportun is-CSAs mhux se jibqgħu jiġu kkonsidrati bħala self-employed imma jiġu kkonsidrati bħala part-time employees.

MR SPEAKER: L-Onor.

Abela.

ONOR.

CARMELO ABELA: Meta hemm il-ħsieb li din il-wegħda elettorali tiġi attwata?

Twaqqaf xi kumitat għal dan il-għan?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI: Jien naħseb li l-Onor.

Interpellant japprezza li ma kienx hemm żmien biżżejjed biex din il-wegħda tiġi onorata imma diġa' beda x-xogħol ħalli aktar tard matul din is-sena nkunu f'pożizzjoni li nonoraw din il-wegħda.

PENSJONANTI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għall-Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jagħti l-aħħar tagħrif dwar il-kategoriji differenti ta' pensjonanti, skond id-dħul mill- pensjoni partikolari tagħhom?

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Ministru għall-Politika Soċjali): Qed inpoggi fuq il-Mejda tal-Kamra żewġ tabelli bl-informazzjoni li qed titlob l-Onor.

Interpellant.

Billi r-rati tal-pensjonijiet ivarjaw, l-istatistika tinżamm skond kategorija ta' dħul kif jidhru fit-tabelli.

MR SPEAKER: L-Onor.

Coleiro, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO: Peress li l-Ministru ftit ilu ġie rrapportat li qal li wieħed m'għandux iqis biss il-pensjoni bħala appoġġ lill- pensjonanti - jiena dejjem fhimt li kien qiegħed jirriferi għas-servizz tal-home help - pero' l-gvern huwa konxju tas-sitwazzjoni dejjem tiddeterjora fl-Isptar San Luqa, f'termini ta' tul ta' żmien, biex wieħed jagħmel operazzjoni u anke biex jingħata appuntament, per eżempju, għal endoscopy u angiogram?

Agħar minn hekk imbagħad, hemm il-kwestjoni tal- mediċini.

MR SPEAKER: Onor. Coleiro, ejja għad-domanda, jekk jogħġbok.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO: Iva, Mr Speaker, bilfors irrid nispjega ruħi għaliex inkella niġi qisni qed nitkellem fl-arja!

(Interruzzjonijiet) Dan il-parlament sema' ħafna akkużi meta l-Gvern Laburista ntroduċa l-ħlas tal-50c imma llum għandna sitwazzjoni fejn pensjonanti li għandhom bżonn mediċini speċjali jdumu xhur sħaħ jistennew l-approvazzjoni mill-bord mediku.

Barra minn hekk, għandna sitwazzjoni fejn pensjonanti li għandhom pensjoni ta' ftit iktar minn Lm100 fix-xahar ġew ordnati kaxxa ta' 25 pillola tal-5mg li jisimha "Aricept" li tiswa Lm57.26.

Meta dawn talbu biex jiġu kkonsidrati jeħduhom mill-isptar, il-parir li tawhom kien biex jistaqsu lill-professur biex forsi jbidlilhom it-tip ta' mediċina, imma l- professur ovvjament sostna li dak huwa t-trattament li għandhom bżonn.

Il- gvern huwa konxju ta' din is-sitwazzjoni tal-biki li l-pensjonanti Maltin u Għawdxin qegħdin fiha bħalissa?

Nixtieq nitlob issa l-permess tal-Kamra biex inqiegħed dan il-pakkett fuq il-Mejda tal-Kamra.

MR SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO: Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Pakkett tal-mediċina "Aricept" tal-5mg.

MR SPEAKER: Il-Ministru tas-Saħħa.

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa): Mr Speaker, l-ewwelnett rigward il-waiting lists irrid ngħid li dawn għadhom fl-istess livell li kienu ħames xhur ilu, ħlief fil-każ ta' l-ortopedija.

L-Onor.

Coleiro qalet li l-waiting lists ta' l-anġografija, per eżempju, qegħdin jitwalu.

Wieħed irid jiftakar pero' li qabel konna nibagħtu 100 biss minn dawn il- pazjenti għat-testijiet barra u ovvjament konna nidentifikaw dawk l-iktar urġenti biex imbagħad jgħaddu għall-operazzjoni.

Imma llum dawn it- testijiet qegħdin isiru f'Malta u dan ifisser li wieħed jista' jagħmel numru kważi llimitat ta' testijiet u filwaqt li qabel konna nidentifikaw ftit minn dawk il-100 li kienu jmorru barra għall-operazzjoni, illum qegħdin nagħmlu madwar 350 operazzjoni tal-qalb.

Għaliex iżjed ma jkollok faċilitajiet biex tinvestiga, ovvjament l-ammont ta' nies li tidentifika għall-operazzjonijiet se jikber f'salt.

Barra minn hekk, meta nafu li l- popolazzjoni tagħna qiegħda dejjem tikber u li hemm persentaġġ għoli ta' mard deġenerattiv f'poplu li kulma jmur qiegħed jgħix iżjed fit-tul, dan iżid ukoll in-numru ta' operazzjonijiet, bħal hip u knee replacements, u allura l-waiting lists ikomplu jitwalu.

Issa kif għedna, jekk wieħed jara n-numru ta' konsulenti ortopediċi għall- popolazzjoni tagħna skond kif irrikmandat mix-xjenza llum, ir-riżultat ikun li għandna bżonn madwar 12-il orthopaedic surgeon biex ilaħħqu ma' popolazzjoni ta' 350,000.

Fil-fatt f'pajjiżna għandna ħamsa biss; hemm nies li qegħdin jispeċjalizzaw f'dan il-qasam pero' anke kieku nżidu dawn il-ħamsa għal 12 it-theatre time available għalihom ma jkunx biżżejjed.

Fil-fatt il-ħames konsulenti li għandna jkollhom operating session waħda fil-ġimgħa f'dak li għandu x'jaqsam ma' replacements imma aktar ma din l- operazzjoni ssir faċli, iktar ikollok numru ta' nies li jikkonkorru għaliha.

Fil-fatt jekk wieħed jara l-waiting lists tal-hip replacements isib li ċerti konsulenti għandhom waiting list relattivament qasira ta' ftit xhur u l-iktar ta' sena, pero' mbagħad issib konsulenti oħrajn - għaliex aħna noffru lill-pazjent l-għażla tal-konsulent - li għandhom waiting list ta' 'l fuq minn tliet snin.

Barra minn hekk, kieku jkollna ngħidu li se nibdew nagħmlu operating sessions wara nofs inhar, sfortunatament insibu li theatre nurses biex inħaddmu t-teatru wara nofs inhar għad m'għandniex.

Hemm ukoll il-problema l-oħra li f'dawn il- każijiet tkun qed tagħmel operazzjonijiet fuq nies ta' ċertu eta' u allura ovvjament irid ikollok spare capacity il-ħin kollu ġewwa l-ITU.

Issa nafu li l-ITU għandha 13-il sodda biss.

Jiġifieri hemm dawn il- komplikazzjonijiet kollha.

Rigward il-pilloli ovvjament il-proċedura li qed tintuża llum hija l- istess proċedura li kienet tintuża fi żmien l-amministrazzjoni preċedenti pero' m'iniex qed niġġustifikaha għaliex verament hija proċedura twila.

Jiena jkolli ħafna minn dawn il-complaints pero' l-iżjed li jkollna bħalissa huma rigward il-pilloli li jnaqqsu x-xaħam fid-demm.

Din il- problema nqalgħet - nerġa' ngħid, hawn m'iniex qiegħed nikkritika - meta l- amministrazzjoni preċedenti ġustament daħħlet protokoll ġdid għal dawn il- mediċini fuq rakkmandazzjoni tad-WHO.

Allura f'daqqa waħda ħafna nies sabu li m'humiex intitolati iktar għal dawn il-pilloli u ħassew li ġew misruqa.

Id-WHO, per eżempju, tirrikmanda li kulmin għandu 'l fuq minn 75 sena ma jibqax jingħata pilloli biex ibaxxu x-xaħam fid-demm.

Nerġa' ngħid, il-pass li ħa l-gvern preċedenti fuq rakkmandazzjoni tad-WHO kien pass ġust pero' kien pass li wassal għal ċertu garr min-nies.

Sur President, illum meta wieħed jikteb mediċini ġodda mhux biss irid jiktibhomlu l-konsulent u jirriferihom lid-drugs and therapeutic-committee iżda jrid jevalwa wkoll il-benefiċċji li jista' jieħu vis-a-vis l-ispiża li jkun qiegħed joħroġ.

Ħalli nispjega ftit.

Meta toħroġ mediċina ġdida li fil-bidu tikklejmja li hija breakthrough fuq xi ħaġa oħra ma tfissirx li awtomatikament tkun aħjar mill-mediċina ta' qabilha, pero' fil-professjoni medika hemm it-tendenza - il-kollegi tiegħi dan jistgħu jikkonfermawh - li jaqbdu u jippreskrivuha.

Wieħed irid jifhem ukoll li speċjalment fejn jidħlu psychotropic drugs, dawn illum iqumu prezzijiet fenomenali għax pakkett ta' 15-il pillola ġieli jilħaq Lm28 u allura jkun hemm restrizzjonijiet finanzjarji wkoll.

Ovvjament ir-restrizzjonijiet finanzjarji m'humiex il-kriterju l-iktar importanti imma l-kriterju l- iktar importanti huwa d-deċiżjoni tal-bord li jkun magħmul minn speċjalisti skond il-marda li tkun qiegħda tiġi assessjata u li jiddeċiedi x'benefiċċju se jieħu l-pazjent jekk tiġi preskritta dik il-mediċina.

Kif għedt, dan huwa proċess pjuttost twil u jieħu average ta' tliet xhur u li jiġri huwa li f'dawk it-tliet xhur sakemm jiġi maħruġ il-permess mid-drugs and therapeutic-committee, ħafna mill-pazjenti jkollhom jixtruha.

MR SPEAKER: L-Onor.

Coleiro.

ONOR.

MARIE LOUIS COLEIRO: Sur President, jien m'iniex qed nirriferi biss għall-garr tan-nies imma qed nirriferi wkoll għall-uġigħ li jistgħu jkunu qed iħossu.

Jien nifhem li hemm regolamenti u nifhem li għandu jkun hemm accountability pero' f'din il-Kamra rridu nifhmu li jkun hawn min ma jaffordjax jixtri ċerti pilloli li jkollu bżonn.

Per eżempju, jien naf anzjana li ilha erba' xhur tistenna bil-ħniena li tingħata l-pilloli "Zokor".

Din tant għandha pensjoni limitata li jekk ma jgħinuhiex uliedha lanqas tiekol bħan-nies.

Kemm se ddum tistenna?

X'qed jagħmel il-gvern biex dan il-ħafna red tape u burokrazija żejda tinqata'?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Sur President, hemm iktar minn burokrazija nvolut!

Il-pilloli "Zokor" ma ssibhomx ġewwa l-government pharmaceutical services pero' jinxtraw fuq bażi individwali.

Hemmhekk fejn tidħol il- burokrazija pero' ħaġa ta' l-iskantament minkejja li llum nafu li ż-"Zokor" f'dawn il-każijiet qiegħda tagħmlilhom iżjed ħsara milli ġid, xorta huwa diffiċli biex tfiehem lill-pazjenti li sa ftit ta' żmien ilu kienu jieħdu din il-kura li m'għandhom bżonn xejn jew inkella li jistgħu jaqilbu għal pillola oħra li għandha l-istess effetti.

Pero' naqbel ma' l-Onor.

Coleiro li l-proċess biex wieħed jingħata dawn it-tip ta' pilloli huwa proċess twil u proċess li kemm l-amministrazzjoni preċedenti kif ukoll jien qegħdin nipprovaw inqassruh kemm jista' jkun.

Min-naħa l-oħra, ir-red tape li hemm ma jiddependix biss fuq l-effiċjenza tad-dipartiment imma fuq dipartimenti oħrajn ukoll, iżda nwiegħed lill- Onor. Interpellant li se nibqa' nagħmel minn kollox biex kemm jista' jkun inqassru din il-proċedura.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet issa għadda.

Ngħaddu għat- tqegħid ta' karti.

Il-Ministru Gonzi.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabelli li juru l-għadd ta' pensjonanti minn Ħal Qormi, Ħal Luqa u Santa Venera li jirċievu pensjoni kontributorja u dawk li jirċievu pensjoni mhux kontributorja, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4191;

Tabelli li juru l-għadd ta' pensjonanti minn Għawdex li jirċievu pensjoni kontributorja u dawk li jirċievu pensjoni mhux kontributorja, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4192;

Tabelli li juru l-għadd ta' pensjonanti mill-Gżira, Msida, San Ġwann u Ta' Xbiex li jirċievu pensjoni kontributorja u dawk li jirċievu pensjoni mhux kontributorja, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4193;

Tabelli li juru l-għadd ta' pensjonanti minn Birżebbuga, Ħal Għaxaq, Ħal Kirkop, Marsaxlokk, Imqabba, Ħal Safi u Żurrieq li jirċievu pensjoni kontributorja u dawk li jirċievu pensjoni mhux kontributorja, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4194;

Tabelli li juru l-għadd ta' pensjonanti minn Ħaż-Żebbug, Siġġiewi, Attard, Dingli u Qrendi li jirċievu pensjoni kontributorja u dawk li jirċievu pensjoni mhux kontributorja, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4195;

Tabelli li juru l-għadd ta' pensjonanti mill-Belt Valletta, Furjana, Ħamrun u Pieta' li jirċievu pensjoni kontributorja u dawk li jirċievu pensjoni mhux kontributorja, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4214;

Tabelli li juru l-għadd ta' pensjonanti minn Ħal Balzan, Birkirkara u Ħal Lija li jirċievu pensjoni kontributorja u dawk li jirċievu pensjoni mhux kontributorja, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4215;

Tabelli li juru l-għadd ta' pensjonanti minn Pembroke, San Ġiljan, Sliema, Swieqi u Madliena li jirċievu pensjoni kontributorja u dawk li jirċievu pensjoni mhux kontributorja, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4216;

Tabelli li juru l-għadd ta' pensjonanti mill-Għargħur, Iklin, Mosta u Naxxar li jirċievu pensjoni kontributorja u dawk li jirċievu pensjoni mhux kontributorja, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4217;

Tabelli li juru l-għadd ta' pensjonanti mill-Gudja, Marsa, Raħal Ġdid, Santa Luċija u Ħal Tarxien li jirċievu pensjoni kontributorja u dawk li jirċievu pensjoni mhux kontributorja, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4218;

Tabelli li juru l-għadd ta' pensjonanti mill-Imdina, Mellieħa, Manikata, Imġarr, Rabat, Tal-Virtu' u San Pawl il-Baħar li jirċievu pensjoni kontributorja u dawk li jirċievu pensjoni mhux kontributorja, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4219; u

f'isem il-Prim Ministru nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar applikazzjonijiet li daħlu quddiem it-tribunal għall- investigazzjoni ta' inġustizzji sal-11 ta' Marzu 1999, flimkien ma' tagħrif dwar kawżi deċiżi u listi tal-kawżi kanċellati, kawżi sine die u kawżi riappuntati matul l-istess perjodu, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 5674.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Dalli.

ONOR.

JOHN DALLI (Ministru tal-Finanzi): Mr Speaker, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar impjegati fid-dikasteru li għalih jien responsabbli li jieħdu allowance għal degree jew diploma, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 5614.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Ċensu Galea.

ONOR.

CENSU GALEA (Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar photocopy machines fid-dikasteru li għalih jien responsabbli, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 3620; u

Tagħrif dwar impjegati fid-dikasteru li għalih jien responsabbli li jieħdu allowance għal degree jew diploma, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 5617.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Josef Bonnici.

ONOR.

JOSEF BONNICI (Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:- .

Tagħrif dwar photocopy machines fid-dikasteru li għalih jien responsabbli, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 3621; u

Tagħrif dwar impjegati fid-dikasteru li għalih jien responsabbli li jieħdu allowance għal degree jew diploma, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 5616.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern): Mr Speaker, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Kopja tal-pjan strateġiku tal-korp tal-pulizija għas-snin 1999 – 2001;

Tagħrif dwar photocopy machines fid-dikasteru li għalih jien responsabbli, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 3622; u

Tagħrif dwar impjegati fid-dikasteru li għalih jien responsabbli, li jieħdu allowance għal degree jew diploma, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 5618.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Debono.

ONOR.

GIOVANNA DEBONO (Ministru għal Għawdex): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar photocopy machines fid-dikasteru li għalih hi responsabbli l-Ministru għal Għawdex, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 3624.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Deguara.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi l-għadd u l-grad ta' ħaddiema fid-dipartiment tas- saħħa li qalgħu aktar minn Lm100 f'overtime f'Jannar 1999, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 5469;

Tabella li turi l-għadd u l-grad ta' ħaddiema fid-dipartiment tas- saħħa li qalgħu aktar minn Lm100 f'overtime f'Diċembru 1998, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 5470;

Tabella li turi l-għadd u l-grad ta' ħaddiema fid-dipartiment tas- saħħa li qalgħu aktar minn Lm100 f'overtime f'Ottubru 1998, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 5471; u

Tabella li turi l-għadd u l-grad ta' ħaddiema fid-dipartiment tas- saħħa li qalgħu aktar minn Lm100 f'overtime f'Settembru 1998, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 5472.

MR SPEAKER: Grazzi.

Ngħaddu issa għal Stqarrijiet Ministerjali.

STQARRIJA MINISTERJALI

IL-PROĠETT TAL-KOTTONERA

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Kif taf din il-Kamra, dan il-gvern minn dejjem ta l-akbar importanza u ħadem bis-sħiħ għar-riġenerazzjoni tal- Kottonera billi anke wettaq proġetti u ħa inizjattivi bl-iskop li jagħti ħajja ġdida lil dawn l-inħawi.

Biżżejjed wieħed isemmi l-mollijiet li saru fix-xatt tal-Birgu, it-tisbiħ tax-xatt ta' l-Isla, ir-restawr tal-palazzi, il-ftuħ tal-mużew marittimu, it-twaqqigħ ta' bini antik u l-bini mill-ġdid ta' postijiet residenzjali, u d-deċiżjoni li l-boat show tibda ssir fil- Birgu.

Kienet ukoll il-mira ta' dan il-gvern li l-Kottonera jiżviluppaha f'ċentru internazzjonali tal-yachts, kif għamel fl-imgħoddi f'inħawi oħra tal-gżejjer Maltin bil-bini tal-yacht marina f'Ta' Xbiex u Manoel Island, dik fl-Imsida u l-marina fl-Imġarr f'Għawdex.

B'dan l-iżvilupp ried li jagħti bixra aktar kummerċjali lill-Kottonera b'rispett sħiħ lejn il-valur storiku tagħha.

Sa l-1996 dan l-iżvilupp kien qed ikun ippjanat fuq studji li saru mill- awtorità marittima u f'konformità ma' rapport li sar mill-awtorità ta' l- ippjanar dwar l-iżvilupp ta' l-area madwar il-Port il-Kbir.

Għalhekk, minn dan wieħed mill-ewwel jifhem li dan il-gvern ilu s-snin li beda jaħdem biex lill-Kottonera jagħtiha dehra ġdida, kompattibbli mal-valur storiku tagħha, u li jsiru proġetti li minnhom jistgħu jgawdu l-istess nies tal-Kottonera.

Hu ta' sodisfazzjon li l-amministrazzjoni preċedenti, immexxijja mill- oppożizzjoni tal-lum, baqgħet miexja fuq il-pjani tal-gvern ta' qabel fir- rigward ta' l-iżvilupp tax-xatt tal-Kottonera.

Fl-aħħar sentejn, iżda, dan il-proġett baqa' ma seħħx u dan għal diversi raġunijiet.

Kien f'Lulju ta' l-1997 li l-gvern ħareġ sejħa għal proposti mingħand kulmin kien interessat fl-iżvilupp tax-xatt tal-Kottonera f'yacht marina internazzjonali.

Din is-sejħa kienet għalqet fil-15 ta' Settembru ta' l- istess sena u sa dik id-data waslu 16-il sottomissjoni.

Dawn kienu evalwati mill-Cottonera waterfront steering committee, li twaqqaf biex jassisti lill- gvern fil-proċess kollu marbut mal-proġett.

Mis-sottomissjonijiet li daħlu kienu shortlisted dawk ta' erba' konsorzja: Raniolo & Bencini Architects, Arie de Boom Associates, Camper & Nicholsons u Port Cottonera Consortium.

Din ix-short-list kienet accettata wkoll mill-gvern.

Fl-4 ta' Diċembru 1997, Raniolo & Bencini Architects u Arie de Boom Associates informaw lill- Cottonera waterfront steering committee li kienu ngħaqdu flimkien bħala Cottonera Waterfront Group.

Fit-2 ta' Frar 1998, wara li t-tliet konsorzji għamlu r-rappreżentazzjonijiet tagħhom, iċ-chairman tal-Cottonera waterfront steering committee kien kiteb lit-tliet konsorzji u nformahom li l-gvern kien approva l-kondizzjonijiet proposti għan-negozjati magħhom.

Tajjeb ngħid li waħda minn dawn il-kondizzjonijiet kienet tgħid, u tajjeb li nikkwota kelma b'kelma bl-Ingliż kif miktuba, li:

"the developers will within one month of the letter of intent, form a holding company, locally registered, with a paid up minimum share capital of Lm1,000,000".

Dan ħassejt li għandi nsemmih għaliex jidher li fid-diskussjonijiet mal- Cottonera Waterfront Group, li saru f'April ta' l-1998 wara li l-Cottonera waterfront steering committee kien irrakkmanda lill-gvern li dan il- konsorzju għandu jkun l-iżviluppatur preferut, din il-pożizzjoni tbiddlet radikalment u l-gvern beda jinsisti li qabel tinħareġ il-letter of intent, kellha tkun ifformata u rreġistrata l-kumpannija b'share capital minimu mħallas ta' Lm1 miljun.

Id-deċiżjoni li n-negozjati għandhom isiru mal- Cottonera Waterfront Group ittieħdet mill-isteering committee fis-17 ta' Marzu 1998 u n-negozjati bejn il-Cottonera Waterfront Group u l-gvern bdew fis-7 ta' April.

In-negozjati formali magħhom jidher li waqfu ħesrem fl-20 ta' April u erbat ijiem wara l-gvern talab lill-Port Cottonera Consortium jikkonfermaw jekk kenux lesti jiddiskutu miegħu, bħala minimu, il- kondizzjonijiet li dwarhom kien hemm diġà qbil mal-Cottonera Waterfront Group.

Wara deċiżjoni meħuda mill-kabinett fis-27 ta' April, 1998 biex "il- kuntratt jingħata lill-ewwel grupp li jaċċetta l-kondizzjonijiet tal- gvern", jidher li l-gvern beda jinnegozja mal-Port Cottonera Consortium u fit-8 ta' Mejju ħarġilhom il-letter of intent, filwaqt li kienu ffirmati heads of agreement bejn l-aġent direttur ta' l-artijiet f'isem il-gvern, iċ-chairman ta' l-awtorità marittima u l-Port Cottonera Ltd, il-kumpannija mwaqqfa mill-Port Cottonera Consortium, kif mitlub fil-kondizzjonijiet tal- gvern.

Dan il-ftehim stabilixxa l-assi li l-gvern kellu jgħaddi lill- kumpannija b'enfitewsi temporanja, cioè:

ix-xatt bejn il-Bieb tal-Birgu u l-pont li jwassal għal Forti Sant'Anġlu;

ix-xatt u d-drittijiet ta' rmiġġ bejn il-pjazzetta ta' quddiem il-knisja dedikata lil San Lawrenz u tal-bini użat mill-klabb tar-regatta; u

id-drittijiet ta' rmiġġ fin-naħa ta' l-Isla bejn il-Maċina u l-ground tal- football fil-Ponta ta' l-Isla bid-dritt li jagħmlu kanal biex minnu jgħaddu s-servizzi meħtieġa u bid-dritt ukoll li joħolqu yacht marina;

Min-naħa tagħha l-kumpannija ntrabtet li tħallas Lm370,000 fis-sena, maqsuma fi Lm320,000 ċens u Lm50,000 konsistenti fi ħlas ta' drittijiet ta' rmiġġ u ħlasijiet lill-organizzazzjoni nazzjonali tat-turiżmu.

Il- kumpannija pproduċiet ukoll bid bond fl-ammont ta' Lm200,000 bħala garanzija ta' l-obbligi tagħha skond il-ftehim imsemmi hawn fuq.

Dak li ġara wara hu storja magħrufa.

Tressqet bl-akbar għaġġla fil-parlament riżoluzzjoni dwar it-trasferiment tal-proprjetà u din m'għaddietx għax il-gvern preċedenti ma laqax suġġeriment ta' l-oppożizzjoni biex il-kuntratt propost ikun mifli aħjar minn kumitat tal-parlament, u fuq kollox għax il-gvern preċedenti baqa' jinsisti li jagħti drittijiet reali anke fuq il-mollijiet tal-Kottonera.

Il- proġett waqaf hemm, ħlief għall-fatt li fit-30 ta' Ġunju 1998 il-gvern u l- kumpannija ffirmaw konvenju u fl-1 ta' Settembru ta' l-1998, jiġifieri wara li l-gvern preċedenti għal darba darbtejn tilef il-vot fil-parlament biex ikun approvat il-kuntratt kif riedu hu, lejlet l-elezzjoni ġenerali estenda l-validità ta' l-istess konvenju sal-11 ta' Diċembru 1998.

Mal-bidla fil-gvern f'Settembru 1998, l-amministrazzjoni preżenti mill- ewwel bdiet taħdem biex tmexxi dan il-proġett 'il quddiem f'konformità mal- wegħda elettorali ta' l-1996 li:

jinħolqu development briefs għal postijiet fil-Kottonera adatti għall- iżvilupp kummerċjali u kulturali bħax-Xatt tal-Birgu, ix-Xatt ta' l-Isla u x-Xatt tal-Kalkara; jagħti prijorità lill-għeluq tal-baċir nru 1 u l- iżvilupp ta' dan is-sit; tingħata spinta lil proġetti ekonomiċi, kummerċjali u turistiċi f'dawn l-inħawi;

u wkoll mal-wegħda elettorali ta' l-1998 li:

il-proġett tax-xatt tal-Kottonera jingħata prijorità; in-nies jibqgħu jgawdu l-użu tal-mollijiet; ikun hemm programm għar-restawr tal-bini pubbliku mill-Isla sal-Kalkara; il-proġett isir mis-settur privat iżda jingħata bi proċess serju u miftuħ ta' konsultazzjoni man-nies tal- Kottonera; il-baċir nru 1 tat-tarzna jsir attrazzjoni; jingħataw inċentivi biex jinfetħu lukandi u ristoranti fiż-żona.

L-amministrazzjoni preżenti sabet li sas-27 ta' April ta' l-1998, il- Cottonera waterfront group kien diġà waqqaf kumpannija kif stipulat fil- kondizzjonijiet li sarulu mill-gvern, bl-isem ta' Cottonera Waterfront plc.

Dan ifisser li kien hemm żewġ kumpanniji, bl-istess ammont ta' kapital, li twaqqfu u kienu reġistrati biex iwettqu l-istess proġett.

Din l- amministrazzjoni mill-bidu beda jkollha taħditiet mat-tliet konsorzji li kienu ġew short-listed mill-isteering committee biex ikun jista' jevalwa aħjar il-kunċett li kien qed jitressaq f'kull proposta individwali.

Bdew isiru wkoll taħditiet mal-Malta Drydocks li aċċettaw l-idea li l-baċir nru 1 jista' jkun inkorporat f'dan l-iżvilupp u li kienu lesti jaħdmu f'kooperazzjoni sħiħa ma' l-iżviluppatur.

Wara diversi rakkmandazzjonijiet li tressqu quddiem il-gvern, il-kabinett iddeċieda li n-negozjati għandhom isiru ma' l-ewwel żewġ konsorzji magħżula mill-isteering committee, u possibbilment anke mat-tielet konsorzju, bl- iskop li flimkien jiżviluppaw il-marina u x-xatt.

Peress li deher li l- konsorzji ma kenux favur li jingħaqdu flimkien, il-gvern qabel mal-proposta li l-iżvilupp jinqasam f'żewġ partijiet: parti li tikkonsisti f'marina u xi bini, u li tingħata lil wieħed mill-konsorzji; u l-parti l-oħra li tikkonsisti fl-iżvilupp fuq l-art u li tingħata lill-konsorzju l-ieħor.

Inħass mill-gvern preżenti li ma kienx hemm il-ħtieġa li ssir xi pressjoni fuq il-konsorzji li bilfors irid ikun hemm element ta' investiment barrani.

Fil-fatt, filwaqt li l-investiment Amerikan minn Abonmarche Group baqa' jifforma parti mill-Port Cottonera Consortium, u nirringrazzja lill-president ta' dan il-grupp, Ron Schultz, li ġie Malta għall-iffirmar tal-letter of commitment mill-konsorzju li baqa' jifforma parti minnu, il-Cottonera Waterfront Group baqa' fformat minn uħud mill- aqwa imprendituri Maltin li mingħandhom ukoll nistennew l-istess livell ta' investiment.

Saret sensiela twila ta' sigħat sħaħ ta' negozjati maż-żewġ konsorzji, l- ewwel biex ikun determinat kif se jinqasam l-iżvilupp u mbagħad biex ikun determinat ir-rwol ta' kull konsorzju f'dan l-iżvilupp.

Sa tmiem is-sena li għaddiet wasalna għal ftehim dwar din il-materja, billi kien miftiehem li l- Cottonera Waterfront Group jingħataw l-iżvilupp tal-marina flimkien ma' bini ieħor bħall-Palazz ta' Carafa, żvilupp residenzjali faċċata tal- Kalkara u l-inħawi taħt Forti Sant'Anġlu, filwaqt li Port Cottonera Consortium ikunu responsabbli mill-iżvilupp tal-palazzi tul ix-xatt, il- Maċina u s-sit magħruf bħala white building.

Kien importanti għall-gvern li mhux biss ikun hemm il-qbil bejnu u kull konsorzju iżda wkoll bejn iż- żewġ konsorzji flimkien, peress li dawn iridu jaħdmu ma' ġemb xulxin u b'kordinazzjoni bejniethom.

Għalhekk fil-bidu tas-sena setgħu jinbdew in-negozjati maż-żewġ konsorzji fuq bażi individwali biex inkunu nistgħu naslu għall-kuntratt.

Il-gvern għamilha ċara mill-ewwel li ma kien se jkun hemm l-ebda drittijiet għall- mollijiet jew għall-foreshore u li dawn kienu se jibqgħu proprjetà tal- gvern u aċċessibbli għall-pubbliku.

Dan kien aċċettat miż-żewġ konsorzji.

L- uniċi drittijiet esklusivi li talbu li jingħataw huma dawk biss li jiggarantixxu li parti mill-iżvilupp li se jagħmel kull konsorzju ma jsirx mill-konsorzju l-ieħor.

Nhar it-Tnejn, 8 ta' Marzu, in-negozjati kienu konklużi pożittivament maż- żewġ konsorzji biex b'hekk setgħet tkun iffirmata miż-żewġ konsorzji - Cottonera Waterfront Group u Port Cottonera Consortium - il-letter of commitment biex b'hekk intrabtu li jżommu mal-kondizzjonijiet stabiliti fil-kuntratt preliminari li ntlaħaq bejnhom u l-gvern.

Wara dan l- iffirmar, saru minn dak in-nhar sal-lum l-land drawings dettaljati mid- dipartiment ta' l-artijiet biex ikunu annessi mal-kuntratt propost, u saru d-deskrizzjonijiet dettaljati tal-proprjetà li trid tkun trasferita.

Il- konsorzji llum qablu ma' dawn il-pjanti u deskrizzjonijiet u mill-ġdid inizjalaw il-kuntratt propost, kif ukoll il-land drawings relattivi.

Ma' l-iffirmar ta' l-ittra ta' mpenn, iż-żewġ konsorzji ppreżentaw ukoll bid bond ta' Lm 200,000 kull wieħed.

Din il-bid bond reġgħet kienet ikkonfermata llum.

Il-kuntratt sar b'mod li jirrifletti l-obbligi ta' kull wieħed miż-żewġ konsorzji lejn il-gvern kif ukoll l-obbligi tal-konsorzji lejn xulxin.

Port Cottonera Consortium ngħataw id-dritt esklusiv li jibnu lukanda u casino u l-Cottonera Waterfront Group għandhom id-dritt esklusiv li jiżviluppaw il-marina u bini għal skop residenzjali.

M'hemmx esklusività dwar attivitajiet oħra, bħalma huma ħwienet ta' negozju jew ristoranti.

Iż- żewġ konsorzji aċċettaw li l-mollijiet għandhom jibqgħu proprjetà tal-gvern b'aċċess sħiħ garantit għall-pubbliku.

Min-naħa tiegħu, peress li m'hu se jkun hemm l-ebda drittijiet ta' proprjetà fuq il-mollijiet, il-gvern se jkun jista' jippromwovi l-użu ta' partijiet tal-mollijiet għal attivitajiet billi jagħti lill-istess konsorzji drittijiet ta' encroachment.

Dawn jingħataw biss strettament skond il-kondizzjonijiet stabiliti mid-dipartiment ta' l-artijiet u fid-diskrezzjoni assoluta tal- gvern.

Iż-żewġ konsorzji aċċettaw dan il-prinċipju.

Kien hemm qbil ukoll li wisa' ta' ħames metri tul ix-xatt kollu n-naħa tal-baħar tinżamm libera biex ikun jista' jingħata servizz lill-jottijiet kif ukoll ikun hemm aċċess sħiħ għall-pubbliku.

Peress li l-iżvilupp tal- yacht marina issa se jsir kemm fuq in-naħa tal-Birgu kif ukoll fuq in-naħa ta' l-Isla, il-faċilitajiet għall-irmiġġ ta' jottijiet se jkunu żviluppati kemm fuq in-naħa tax-xatt tal-Birgu kif ukoll fuq in-naħa tax-xatt ta' l- Isla.

Fil-baħar se jkun hemm passaġġ ta' 30 metru wiesa' fin-nofs.

Dan il- passaġġ, li jista' jservi wkoll għal attivitajiet tradizzjonali bħar- regatta, se jipprovdi wkoll aċċess għall-baċir nru 1, kif ukoll aċċess għal inġenji oħra tal-baħar.

Tul ix-xatt kollu se jkun hemm ħames postijiet fejn ikun jista' jsir inżul u tlugħ ta' passiġġieri.

Kemm il- passaġġ kif ukoll dawn il-postijiet ta' embarkazzjoni se jkunu jistgħu jintużaw kemm mill-konsorzji kif ukoll minn kwalunkwe operatur ieħor.

B'hekk ukoll, jekk 'il quddiem isir il-proġett "Connections" ikollu fejn jikkonnetti.

Il-gvern qed jirriserva wkoll id-dritt favur l-awtorità marittima biex taġixxi bħala regolatur f'dan ir-rigward.

Għandu jingħad hawnhekk li l-gvern jemmen li biex dan il-proġett jirnexxi, għandu jħalli miżura ta' flessibbilta' fil-mod kif isir l- investiment, fis-sens li kull konsorzju qed jingħata l-fakulta' li jifforma kumpanniji sussidjarji għall-iżvilupp ta' partijiet mill-proġett - per eżempju, il-lukanda, il-casino', il-health club, eċċ - b'dan iżda li l- konsorzju jrid iżomm minimu ta' 60% fil-kumpanniji sussidjarji.

Il- konsorzji qed jingħataw ukoll id-dritt li jitrasferixxu units li jkunu tlestew.

L-area li se tkun żviluppata hi akbar minn kif kienet se tkun sena ilu.

Se jikber ukoll id-dħul kull sena għall-gvern miċ-ċens, li se jkun ta' Lm450,000 flok it-Lm320,000 li kien se jkun hemm skond il-kovenju li kien iffirma l-gvern preċedenti.

Dan l-ammont se jkun rivedibbli b'żieda ta' 15% kull għaxar snin, minflok bir-rata ta' 10% kif kien ftiehem il-gvern preċedenti.

Iċ-ċens se jkun għal 99 sena, filwaqt li limitatament għall-units residenzjali, il-gvern qiegħed ukoll jagħti d-dritt lil min jixtri dawn il- units għall-istess skop li jibdel it-titolu tiegħu f'wieħed ta' ċens perpetwu.

Barra minn hekk se jkun hemm dħul ieħor ta' Lm50,000 fis-sena bħala kontribuzzjonijiet lill-organizzazzjoni nazzjonali tat-turiżmu u l- awtorità marittima.

Dan id-dħul ukoll jiżdied b'rata ta' 15% kull għaxar snin.

Għalhekk, fl-ewwel għaxar snin, il-konsorzji se jħallsu Lm250,000 kull wieħed fis-sena ħlief għall-ewwel erba' snin fejn ikun hemm rebates.

B'hekk il-gvern idaħħal Lm500,000 fis-sena minflok Lm370,000 kif kien ftiehem il-gvern preċedenti.

Ta' min jirrileva li fuq il-medda tal- perijodu tal-kuntratt ta' 99 sena, ir-rata ogħla ta' dħul għall-gvern, flimkien mar-rata ogħla ta' b'kemm jitla' dan id-dħul, minn 10% għal 15% kull għaxar snin, se jkun ifisser għall-Gvern ta' Malta dħul totali ta' Lm102 miljun minflok Lm59 miljun – jew aħjar żieda ta' Lm43 miljun.

Barra minn hekk, kieku d-dħul tal-gvern baqa' kif miftiehem mill-gvern preċedenti, kien ikollna ndumu aktar minn 30 sena biex indaħħlu l-ammont ta' Lm0.5 miljun kull sena kif issa se nibdew nirċievu prattikament mill- bidu tal-kuntratt.

Pass pożittiv ieħor li sar fin-negozjati hu li l-ammont ta' investiment li se jsir miż-żewġ konsorzji żdied minn Lm6 miljun għal Lm16-il miljun, billi qed jintrabtu li jinvestu Lm8 miljun kull wieħed.

Wieħed mill- konsorzji, Cottonera Waterfront Group, qed jintrabat ukoll li jibni bi spejjeż tiegħu l-istrutturi meħtieġa f'każ li minn studji li se jsiru tirriżulta l-ħtieġa ta' breakwater u li dan ikun ukoll aċċessibbli għall- pubbliku.

Dan il-konsorzju se jkun jista' jiżviluppa faċilitajiet għat- tiswija u manutenzjoni ta' jottijiet, u qed jintrabat li jgħaddi benefikat biex jintuża skond ħteġiet li dwarhom nawgura li jkun hemm qbil mal-kunsill lokali tal-Kalkara.

Il-gvern, iżda, qed iżomm id-dritt li jekk din l- attività ma ssirx fil-Kalkara, ikun jista' jidentifika sit ieħor ta' l- istess daqs u għall-istess skop.

Tajjeb li jingħad ukoll li, konformi mal-politika dikjarata ta' dan il- gvern li jimxi bi proċess miftuħ ta' konsultazzjoni, fil-jiem qabel kienet iffirmata l-ittra ta' mpenn, jien kelli għal darb'oħra diskussjonijiet mill-aktar miftuħa – tant li saru anke fil-preżenza tal-media – mal- kunsilli lokali konċernati, jiġifieri dawk tal-Birgu, l-Isla, Bormla u l- Kalkara.

B'sodisfazzjon nistqarr li dawn esprimew b'entużjasmu l-qbil tagħhom ma' l-iżvilupp propost u mal-mod li jinsab miexi bih il-gvern f'din il-materja.

Il-kunsill lokali tal-Kalkara esprima x-xewqa li l-proġett ikun estiż ukoll lejn ix-xatt tal-Kalkara imma huwa ovvju li proġett eżistenti diġa' wasal ferm aktar viċin il-Kalkara u se jestendi aktar 'il qddiem.

Fuq kollox il-Gvern Nazzjonalista preċedenti diġa' ta l-akbar importanza lill-Kottonera.

Illum stess qed nippreżenta riżoluzzjoni f'din il-Kamra biex din ikollha l-opportunita' kollha tiddiskuti u tapprova t-trasferiment tal-proprjetà marbuta mal-proġett.

Ladarba dan isir, il-konsorzji jkunu jistgħu japplikaw għall-full development permits u permezz ta' hekk jitnieda proċess sħiħ ta' konsultazzjoni mal-kunsilli lokali, mar-residenti tal-Kottonera u ma' dawk kollha li jista' jkollhom xi interess fil-proġett.

Meta wieħed jara t- titjib li rnexxielna nirreġistraw fuq dak li ħadmet fuqu l-amministrazzjoni preċedenti, sinċerament nemmen li għandna nsibu l-appoġġ sħiħ nin-naħa ta' l-oppożizzjoni li nemmen li bħalna tixtieq li nagħtu dehra ġdida lill- Kottonera b'rispett sħiħ lejn il-valur storiku tagħha.

Għandna quddiemna opportunità li nagħtu bidu għal proġett ambizzjuż ta' riġenerazzjoni tal-Kottonera.

Dan hu proġett li jestendi mill-Isla sal- Kalkara, proġett li jkopri palazzi storiċi fix-xatt tal-Birgu, il-Maċina fuq in-naħa ta' l-Isla, żvilupp faċċata tal-Kalkara, kif ukoll fil-Kalkara, u r-restawr flimkien ma' żvilupp taħt u madwar Forti Sant Anġlu f'siti li ilhom mitluqa snin twal u li wasal sew iż-żmien li jkunu nkorporati fi proġett bħal dan.

Nirripeti li dan hu biss bidu ta' proġett akbar għar- riġeneazzjoni tal-Kottonera.

Dan hu l-qafas li fuqu rridu nkomplu nibnu aktar 'il quddiem.

Dan mhux biss huwa proġett ekonomiku iżda investiment fir-riġenerazzjoni tal-Kottonera.

Nawgura wkoll li fil-futur il-proġett ikun jista' jkompli jikber ukoll billi nkomplu bid-diskussjonijiet bejn iż-żewġ konsorzji u l- amministrazzjoni tat-tarzna għall-iżvilupp tal-baċir numru 1 biex inkunu nistgħu ngħaqqdu ż-żewġ dirgħajn tal-Kottonera.

Il-gvern ikun lest ukoll li jikkonsidra pożittivament l-involviment tal-Port Cottonera Consortium fl- iżvilupp tal-partijiet kummerċjali tal-mużew marittimu sakemm nassiguraw li l-funzjoni tal-mużew tkun mhux biss miżmuma, imma anke msaħħa aktar milli hi s'issa.

Irrid nagħlaq din l-istqarrija billi sinċerament nistieden lill- oppożizzjoni biex jekk hi tħoss li kuntratt bħal dan nistgħu niddiskutuh u nifluh aħjar billi nirriferuh għal eżami mill-aktar dettaljat u fl-istess ħin miftuħ u trasparenti ta' xi kumitat ta' din il-Kamra, skond ma naqblu bejnietna, il-gvern preżenti jkun dispost li jagħmel dan skond il-prinċipji li jħaddan u skond pariri li kienu ngħataw rigward kif għandhom ikunu diskussi kuntratti bħal dawn.

Irrid ngħid ukoll li skond l-istess pariri, il-gvern preżenti għażel apposta li ma jiffirma ebda konvenju mal-konsorzji li se jagħmlu l-iżvilupp, filwaqt li rċieva letters of commitment mill- istess konsorzji fejn dawn intrabtu li jonoraw il-kondizzjonijiet kollha, li aċċettaw li jidħlu għalihom skond il-kuntratt propost.

B'hekk nawgura li dan il-parlament, bl-akbar libertà u serjetà li tixraq lill-membri kollha ta' din il-Kamra, ikun jista' jiddiskuti fil-miftuħ u b'mod trasparenti l-kuntratt propost biex inkunu tajna bidu għar-riġenerazzjoni tal-Kottonera fl-aħjar interess tar-residenti ta' l-istess reġjun u tal- poplu Malti kollu.

Qabel nagħlaq irrid nesprimi r-ringrazzjament sħiħ tiegħi lil kull min assistini fin-negozjati twal u diffiċli li kien hemm mhux biss min-naħa tas- segretarjat permanenti fil-ministeru u mit-taqsima xogħlijiet imma anke lill-uffiċjali tad-dipartiment ta' l-artijiet taħt il-ministeru ta' l-Onor.

Tonio Borg.

Nirringrazzja b'mod partikolari lin-nutar li jaħdem f'dak id- dipartiment, in-Nutar Vince Miceli, lid-direttur ġenerali tad-dipartiment John Sciberras u anke lill-kummissarju ta' l-artijiet, is-Sur Mamo.

Jiena nawgura li dan il-Parlament, bl-akbar liberta' u serjeta' li tixraq lill-membri kollha ta' din il-Kamra, ikun jista' jiddiskuti fil- miftuħ u b'mod trasparenti l-kuntratt propost biex inkunu tajna bidu għar- riġenerazzjoni tal-Kottonera fl-aħjar interess tar-residenti, ta' l-istess reġjun u tal-poplu Malti kollu.

(Onor. Membri: Hear, Hear)

MR SPEAKER: Mistoqsijiet?

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Sur President, jista' l-Ministru jikkonferma illi l- Cottonera Waterfront Group għadu magħmul mill-istess shareholders li kellu s-sena li għaddiet?

Jista' jgħidilna min huma dawn ix-shareholders?

Jista', jekk jogħġbu, jagħtina l-istess informazzjoni rigward t-tieni konsorzju, il-Port Cottonera Consortium?

Jekk għandu din l-informazzjoni, jista' jgħidilna jekk fil-kontest tax-shareholders tal-Cottonera Waterfront Group hemmx min għandu shareholding u wkoll esperjenza u interess fit- tmexxija ta' yacht marina fuq livell internazzjonali?

U hawnhekk m'iniex qed nirriferi għal Arie de Boom għaliex dan kien sempliċement operator magħhom.

Jikkonferma l-Ministru illi f'dak li għandu x'jaqsam mal-yacht marina li se tkun qed tinbena fil-Birgu, il-konċessjoni qed tingħata taħt l- arranġamenti proposti lill-Cottonera Waterfront Group?

Jista' jikkonferma jew jinnega illi l-Cottonera Waterfront Group għadha qed taħdem fuq l- istess dinsinji li kellha s-sena li għaddiet, liema disinji kienu dehru fil- pubbliċita' elettorali ta' l-Onor.

John Dalli fl-1996?

Jista', jekk jogħġbu, il-Ministru jgħidilna x'kienu r-raġunijiet li wasslu lill-gvern biex ma jinsistix fuq 40% ta' l-investiment barrani fil- każ tal-Cottonera Waterfront Group?

Jagħraf illi d-deċiżjoni tal-gvern preċedenti illi jkun hemm insistenza fuq investiment barrani f'dan il-grupp u wkoll fil-grupp l-ieħor, kienet maħsuba biex nassiguraw min-naħa li jkun hemm tassew investiment barrani ġdid f'dan il-pajjiż u t-tieni biex nassiguraw li jkun hemm back to back commitment internazzjonali illi l- marina sservi ta' marina internazzjonali u mhux tkun marina bħal dik ta' l- Imsida?

Allura jkun interessanti li nkunu nafu għal liema raġunijiet il- gvern preżenti ma baqax jinsisti li jkun hemm investiment barrani fiż-żewġ consortia u b'konsegwenza ta' dan aċċetta li l-Cottonera Waterfront Group biss - għax l-oħra għandha investiment barrani - ma jkollhiex investiment barrani.

Jista', jekk jogħġbu, il-Ministru jikkonfermalna illi l-footprint tal- proġett, jiġifieri ż-żona kollha nvoluta fil-proġett, żdiedet u żdiedet bil-kbir?

Jista', jekk jogħġbu, jgħidilna din kemm żdiedet bħala persentaġġ fuq dik li kellna s-sena li għaddiet, ħalli mbagħad inkunu nistgħu nagħmlu relazzjoni mal-ħlasijiet illi qegħdin jiġu mitluba?

Min-naħa l-oħra, jikkonferma li effettivament il-proġett il-ġdid huwa maħsub mhux biss biex ikun hemm yacht marina imma daħlu wkoll ċerti konċessjonijiet oħra bħalma huma l-lukanda, il-casino u bini ta' postijiet residenzjali?

Jikkonferma li s-sena li għaddiet dawn kienu esklużi mit-terms of reference espressament mill-gvern preċedenti għal raġunijiet strateġiċi?

Jista' allura jgħidilna għaliex u x'inhu l-ħsieb strateġiku illi fit-terms of reference issa ddaħlu l-casino, il-bini ta' flats residenzjali ta' lussu fuq il-waterfront u wkoll il-bini ta' lukanda ġdida?

Jista', jekk jogħġbu, il-Ministru jgħidilna jekk fl-arranġamenti li qed jiġu proposti, il-gvern huwiex qed ifittex u jinsisti fuq garanziji illi x- shareholders eżistenti tal-proġetti li qed jingħataw il-konċessjonijiet se jibqgħu fil-proġett sal-punt fejn ikunu qed iwettqu l-obbligi tagħhom u mhux jiġri bħalma ġara f'Chambrai, per eżempju, fejn wara li jieħdu l- konċessjoni mill-gvern u mill-parlament, imbagħad jittrejdjaw ix- shareholding tagħhom ma' ħaddieħor?

X'inhuma l-garanziji li qed jieħu l- gvern sabiex ma jkunx hawn trasferiment ta' dan it-tip u b'liema mod qiegħed jassigurahom?

Jista', jekk jogħġbu, il-Ministru jikkonferma li ħlief għat-truf tal- mollijiet, iż-żona kollha li qed tingħata konċessjoni, qed tingħata konċessjoni għal 99 sena?

Over and above that, qed nifhem tajjeb illi effettivament fejn jidħol l-element ta' bini ta' residenzi ta' lussu, hemmhekk il-proġett qiegħed jippermetti ċens perpetwu?

Jista' jikkonferma din il-ħaġa in vista wkoll ta' dak li kien intqal mill-Onor.

John Dalli fl- imgħoddi dwar ċens perpetwu vis-a-vis Manoel Island, per eżempju?

Jikkonferma li dan il-punt ta' ċens perpetwu ma japplikax biss għal postijiet residenzjali imma japplika wkoll għall-parti tal-proġett li tirrigwarda l-lukanda?

Jikkonferma li anke hawnhekk iċ-ċens perpetwu huwa għal 99 sena?

Jista', jekk jogħġbu, il-Ministru jgħidilna x'inhu n-numru ta' postijiet residenzjali ta' lussu, duplex jew simplex, illi huma previsti f'dan il-proġett u jekk hemmx ukoll previst numru ta' postijiet residenzjali li m'humiex ta' lussu?

U jekk hemm din il-previżjoni, jista' jekk jogħġbu, jgħidilna kemm hija l-previsjoni fuq din il-ħaġa?

Fir-rigward tal-permess għal-liċenzja ta' casino, jjista' jgħidilna x'inhuma l-implikazzjonijiet ta' dak li poġġa quddiemna llum, jiġifieri jekk il-gvern huwiex sempliċement qiegħed jintrabat li jagħti permess ta' casino lill-consortium - jekk niftakar tajjeb f'dan il-każ lill-Port Cottonera Consortium - u allura qed jimblokka liċenzja esklussiva għal dan il-consortium, jew inkella jekk over and above that fil-flus li qegħdin nitkellmu dwarhom hemmx diġa' inklużi l-liċenzja tal-casino?

Biex nispjega ruħi aħjar, taħt dan id-draft contract il-gvern qiegħed sempliċement jimblokka u jagħti dritt esklussiv għal-liċenzja lil dan il-consortium u mbagħad wara jiġi nnegozjat kemm se tkun tiswa din il-liċenzja jew inkella dik il-liċenzja qiegħda tiġi wkoll imħallsa permezz tal-kuntratt?

Jista', jekk jogħġbu, il-Ministru jispjega ftit il-loġika kummerċjali li biha filwaqt illi huwa l-Cottonera Waterfront Group li qed jingħata d- drittijiet għat-tmexxija tal-yacht marina - meta, jekk jien informat tajjeb, dan għad m'għandu lil ħadd fih bħala shareholder illi għandu xi know-how internazzjonali fit-tmexxija ta' marina - imbagħad l-obbligu għall-bini tal-breakwater illi jissalvagwardja din il-marina qiegħed jitwaddab fuq it-tieni konsorzju?

Qed nifhem tajjeb li waqt illi on the one hand huwa l-Cottonera Waterfront Group li se jkun qiegħed imexxi l- marina, min-naħa l-oħra l-obbligu biex jinbena l-breakwater li jissalvagwardja l-marina qiegħed jitpoġġa fuq it-tieni consortium, jiġifieri l-Port Cottonera Consortium?

Fl-aħħarnett nixtieq ukoll li l-Ministru jispjega ftit jekk hemmx arranġamenti previsti għall-irmiġġ tad-dgħajjes tar-residenti, xi ħaġa li staqsewni matul din l-aħħar ġimgħa r-residenti tal-Kottonera - li ovvjament huma nvoluti l-aktar f'affarijiet lokali u mhux f'affarijiet illi għandhom x'jaqsmu ma' l-Unjoni Ewropea u affarijiet hekk - in vista anke ta' l- elezzjonijiet lokali.

X'tip ta' protezzjoni qed jingħataw in-nies ta' l- Isla, Bormla, il-Kalkara u l-Birgu biex ikollhom fejn jistgħu jagħmlu l- irmiġġ tad-dgħajjes?

L-aħħar mistoqsija għandha x'taqsam mal-barbecues u ma' min irid jgħum taħt dawn il-mollijiet!

Jista', jekk jogħġbu, il-Ministru jikkonferma illi se jkun hemm l-arranġamenti kollha meħtieġa biex min irid jagħmel il- barbecues fuq il-mollijiet tal-Birgu u ta' l-Isla jkun jista' jagħmilhom, u min irid jgħum hemmhekk jista' jmur jgħum?

Jikkonferma wkoll li se jkun hemm possibbiltajiet għas-sajd biex fil-każ aħna ngħaddu din l- informazzjoni lir-residenti tal-post?

(Onor. Membri: Hear, hear)

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar mistoqsijiet?

L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Peress li l-Ministru fil-bidu ta' l-istqarrija qal illi l-Gvern Nazzjonalista ta l-akbar importanza u ħadem bis-sħiħ għar- riġenerazzjoni tal-Kottonera, kif jikkontrastja dan il-proġett mal-pjan li sar mill-planning council għan-naħa tas-south ta' Malta, li kien sar mill- Gvern Laburista, u li fih ħadu sehem kemm il-kunsilli lokali, kemm l- għaqdiet filantropiċi kif ukoll il-knisja?

Dan il-pjan kien ġie aċċettat ukoll min-naħa tal-Partit Nazzjonalista, dak iż-żmien fl-oppożizzjoni, u l-istess Ministru Gonzi kien qal li dak ir-rapport huwa ta' min jimxi fuqu.

Anzi l-Onor.

Gonzi kien qal illi se jibdew bih immedjatament pero' issa għaddew sitt xhur u s'issa dan baqa' fuq l-ixkaffa!

Nixtieq li l-Ministru jgħidilna x'se jiġri minn dan il-pjan.

Fl-istqarrija tiegħu l-Ministru qal illi l-pjan għall-iżvilupp tal- Kottonera kien qed ikun ippjanat fuq studji li saru mill-awtorita' marittima u b'konformita' ma' rapport li sar mill-awtorita' ta' l-ippjanar dwar l-iżvilupp ta' l-area madwar il-Port il-Kbir.

Jikkonferma pero' li nofs dak li semma f'din l-istqarrija mhux veru huwa nkluż fil-pjan għall- Port il-Kbir?

Fil-każ li hemm xi pjan ieħor, jista' jgħidli għal liema pjan qiegħed jirriferi?

Il-Ministru qal ukoll li faċċata tal-Kalkara u fl- inħawi taħt Forti Sant'Anġlu se jsir żvilupp residenzjali.

Jista' jgħidli jekk dak l-iżvilupp residenzjali huwiex se jsir għar-residenti Maltin u jekk huwiex se jkun kontrollat mill-ministeru responsabbli mill-housing biex jitqassam liċ-ċittadini tal-Kottonera li tant għandhom bżonnu?

Jista' jgħidli jekk kienx hemm xi rakkmandazzjoni oħra biex minflok isir dan it- tip ta' bini hemmhekk isir xi proġett li jkun utli għaċ-ċittadini tal- Kottonera, b'mod speċjali għaċ-ċittadini tal-Birgu?

Sur President, fl-istqarrija l-Ministru qal li kien hemm qbil ukoll illi wisa' ta' ħames metri tul ix-xatt kollu n-naħa tal-baħar tinżamm libera biex ikun jista' jingħata servizz lill-yachts, kif ukoll ikun hemm aċċess sħiħ għall-pubbliku.

Iżda jikkonferma l-Ministru li f'dawn il-ħames metri la tista' tagħmel barbecues, la tista' tixxemmex ftit wara li titla' mill- baħar, la tista' tistad, la tista' tipprepara xibka ta' parit u lanqas tista' titfa' konz?

Qed ngħid dan għaliex hemmhekk hemm sajjieda illi l- għajxien tagħhom jiddependi mis-sajd u allura dan se jaffettwahom.

Dwar l- irmiġġ għall-opri tal-baħar iż-żgħar, dawk li għandhom l-opri fil-bajjiet ta' l-Isla, il-Birgu u l-Kalkara se jkollhom slipways għalihom biex ikunu jistgħu jtellgħuhom?

L-irmiġġi se jibqgħu fejn huma jew inkella se jsiru rmiġġi ġodda?

U f'dan il-każ min se jħallas biex jerġa' jagħmel l-irmiġġi l-ġodda?

Barra minn hekk se jkun hemm xi ħlas għal min jużahom?

Fl-istqarrija qed jingħad ukoll li l-area li se tkun żviluppata hija akbar minn kif kienet sena ilu u għalhekk jien nixtieq inkun naf jekk aħniex qed ngħidu hekk għaliex issa ġiet inkluża l-parti tar-Rinella, fejn qed jiġi ssuġġerit li ssir yachtyard.

Dwar din il-yachtyard li l-Ministru semma b'tant ftaħir, qisu hemm xi ftehim mal-kunsill lokali tal-Kalkara li ssir ġor-Rinella, irrid ngħid li dan m'hu veru xejn.

(Interruzzjonijiet) Sur President, fl-istqarrija tiegħu l-Ministru qal:

"Dan il-konsorzju se jkun jista' jiżviluppa faċilitajiet għat-tiswija u manutenzjoni ta' jottijiet u qed jintrabat li jgħaddi benefikat biex jintuża skond ħteġijiet li dwarhom..."

Imbagħad kompla:

"....konformi mal-politika dikjarata ta' dan il-gvern li jimxi bi proċess miftuħ ta' konsultazzjoni.....".

Għalhekk jien nistaqsih: X'konsultazzjoni saret mal-kunsill lokali tal- Kalkara dwar il-proġett ta' yachtyard fil-bajja tar-Rinella?

Qed ngħid dan għaliex safejn naf jien il-kunsill lokali tal-Kalkara jrid ikun jaf x'qed jiġri u xi ħadd wassal dan il-messaġġ lill-ministru.

Imbagħad il-Ħamis il- ministeru ċemplu lill-kunsill lokali tal-Kalkara biex jiltaqgħu l-għada l- Ġimgħa u waqt din il-laqgħa l-kunsill lokali tal-Kalkara, wara li nformawhom li fir-Rinella kienu se jagħmlu yachtyard, qalulhom li assolutament ma jaqblux u li diġa' hemm proġett għal din l-area.

Għalhekk meta l-kunsill lokali tal-Kalkara qal dan, kif jiġi l-ministru hawnhekk u jgħidilna illi saru l-konsultazzjonijiet?

Hekk isiru l-konsultazzjonijiet?

Barra minn hekk jaf il-Ministru illi l-Kalkara diġa' hemm yachtyard u m'għandniex bżonn yachtyard oħra?

Jaf il-Ministru illi kienu saru taħditiet biex il-yachtyard eżistenti ġol-Kalkara tespandi aktar 'il ġewwa u wkoll tħalli spazju bl-ispejjeż tagħha biex in-nies ikunu jistgħu jidħlu għal Bighi Rocks?

U x'se tkun issa r-risposta tal-Ministru?

Sur President, fl-istqarrija tiegħu l-Ministru qal illi l-konsorzji se jkunu jistgħu japplikaw għal full development permits.

Għalhekk jien nistaqsi: Saru xi applikazzjonijiet lill-awtorita' ta' l-ippjanar?

Sar xi development brief?

Quddiem liema sezzjoni ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar saru dawn l-applikazzjonijiet?

Il-bord ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar ġie kkonsultat dwar dan il-proġett?

Jista' l-Ministru jagħti garanzija ta' kemm se jkun l-ammont ta' ħaddiema mill-Kottonera li se jaħdmu f'dan il-proġett?

Jista' l-Ministru jgħidilna jekk kenitx konċidenza illi deputat f'din il-Kamra jagħmel mistoqsija parlamentari u jistaqsi dwar area ġor-Rinella biex jara f'idejn min qiegħda u jekk għandhiex konnessjoni ma' l-iżvilupp ta' din il-yacht yard fir- Rinella?

Fl-aħħarnett jidhirlux il-Ministru illi għandu jagħmel l-affarijiet bis- serjeta' u skond ix-xewqa u r-rieda taċ-ċittadini tal-Kottonera?

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar mistoqsijiet?

L-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici.

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Mr Speaker, qed nifhem tajjeb li dan huwa l-bidu ta' proġett iktar fit-tul u iktar dettaljat għall-Kottonera?

Jekk inhu hekk, dan ifisser li l-iżvilupp tal-baċir numru 1 ġewwa Bormla u l- iżvilupp aħjar tal-partijiet tar-Rinella u tal-Kalkara se jsiru iżjed 'il quddiem?

Jista' l-Ministru jgħidilna xi kwalita' ta' yachts se jiġu?

Qed nifhem sewwa illi meta l-Ministru qed jirriferi għall- konsultazzjonijiet mal-kunsill lokali tal-Kalkara, qiegħed jagħmel enfasi fuq il-fatt illi huwa jixtieq jasal fi ftehim dwar din il-ħaġa?

Qed nifhem sewwa li l-gvern irid li kollox ikun magħmul bi ftehim ma' dan il-kunsill lokali, bħalma hemm ftehim oħra ma' diversi kunsilli lokali oħra fil- Kottonera?

Rigward dak li għadu kemm qal l-Onor.

Mizzi, irrid ngħid li m'hemm l-ebda konnessjoni bejn id-domanda parlamentari li għamilt jiena rigward ir- Rinella u l-proġett ta' yachtyard.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar mistoqsijiet?

L-Onor.

Anġlu Farrugia.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Mr Speaker, jista' l-Ministru, jekk jogħġbu, jgħid jekk waqt dawn it-taħdidiet ġiex ikkonsultat il-Perit Dom Mintoff u jekk ġie kkonsultat ġiex muri wkoll il-pjanti dwar il-footprint illi għadu kif semma'?

Qed ngħid dan għaliex il-Perit Dom Mintoff kien ħa interess speċjali f'dan il-proġett u jidher illi kien acquainted ukoll mal-Ministru Francis Zammit Dimech fuq dan il-proġett.

Jekk ma ġiex ikkonsultat il- Perit Mintoff, jistax il-Ministru jgħidilna jekk kienx hemm persuni oħrajn li kienu nvoluti f'dawn it-taħdidiet jew li ħassew il-ħtieġa li kellhom jikkonsultaw lill-Perit Mintoff fuq dan il-proġett?

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar mistoqsijiet?

L-Onor.

George Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Sur President, ħafna mill-mistoqsijiet li ridt nagħmel diġa' saru pero' hemm xi mistoqsijiet oħra li xtaqt nagħmel lill- Ministru.

Rigward fejn għamel riferenza għall-baċir nru.

1, jista' l- Ministru jinforma lil din il-Kamra x'kuntatti kien hemm bejnu, bejn l- iżviluppaturi u bejn il-Malta Drydocks li qal li aċċettaw l-idea li baċir nru.

1 jista' jkun inkorporat f'dan l-iżvilupp?

Jista' jinforma lil din il- Kamra x'qed jifhem bil-kelma "inkorporat"?

Dan ifisser li qegħdin iħallu lill-iżviluppaturi jieħdu over ħalli jiżviluppaw il-baċir huma, jew inkella qegħdin jgħidu li se jagħmlu l-iżvilupp huma illi jkun kompatibbli ma' l-iżvilupp li qed jiġi kkontemplat għal dik l-area?

Mistoqsija oħra li xtaqt nagħmel lill-Ministru tikkonċerna l-kwestjoni tad-drittijiet għall-foreshore.

Meta qed jgħid illi kullimkien se jkun hemm aċċess għall-foreshore - ovvjament hija fil-liġi Maltija li tagħti d- dritt għall-ħames metri ta' aċċess għall-pubbliku - qed nifhem tajjeb li dan se jkun japplika għall-bajja tar-Rinella, fejn il-Ministru qed jgħid illi qed jipproponu li jagħmlu post fejn isewwu u jagħmlu manutenzjoni ta' yachts?

Imma jekk dan se jkun forma ta' yachtyard, kif jista' jkun li l- pubbliku se jkun jista' jgħaddi minn hemmhekk?

Mistoqsija oħra li xtaqt nagħmel lill-Ministru tikkonċerna proprju l- bajja tar-Rinella.

Il-Ministru jirrealizza li din hija bajja ramlija illi tintuża ħafna min-nies tal-Kalkara u tal-Kottonera?

Jaħseb illi meta din se jagħtiha biex tiġi żviluppata għat-tiswija u manutenzjoni tal-yachts, kif tgħid l-istqarrija, wieħed ikun qed jirriduċiha mil-lat ambjentali, fis- sens illi hemmhekk jispiċċa jkollok tniġġiż kbir bil-ħmieġ li jinqala' u anke b'ċertu anti-fouling paints u affarijiet bħal dawn?

Il-Ministru jħoss sinċerament illi jista' jċaħħad lin-nies tal-Kottonera mill-aċċess għal waħda mill-uniċi bajjiet li għandhom, f'dan il-każ il-bajja tar-Rinella?

Niġi issa għall-aħħar mistoqsija.

Il-Ministru jaf illi fl-istudju li kienet għamlet il-planning authority rigward yachting development f'Malta, il-bajja tal-Kalkara u tar-Rinella kienu indikati bħala possibbilta' ta' żvilupp ta' yacht marinas aktar 'il quddiem pero' definitely mhux bħala post fejn isiru t-tiswijiet u l-manutenzjoni ta' yachts?

Nixtieq li l- Ministru jirrispondi għal dawn il-mistoqsijiet u jitkellem b'mod ċar ħalli l-poplu jkun jaf eżatt x'inhi d-differenza bejn dak li kien qed jagħmel il- gvern ta' qabel u dak li qed jipproponi l-gvern tal-lum.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar mistoqsijiet?

L-Onor.

Mario Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Jista' l-Ministru jaċċertana illi fil-ftehim li sar ittieħed in konsiderazzjoni kemm il-wirt kulturali kif ukoll il-protezzjoni ta' qiegħ il-baħar?

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar mistoqsijiet?

L-Onor.

Gavin Gulia.

ONOR.

GAVIN GULIA: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-provvedimenti tal- letter of commitment ma' dan il-konsorzju jistgħux jiġu implimentati in toto jew in parte immedjatament qabel jiġi ffirmat konvenju jew kuntratt pubbliku, bl-istess mod li l-Gvern Nazzjonalista ħallas Lm128,000 lill- Perit Mintoff permezz ta' letter of commitment mingħajr konvenju jew kuntratt pubbliku?

Qed ngħid dan biex inkunu nafu jekk jeżistux tipi differenti ta' letters of intent!

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar mistoqsijiet?

L-Onor.

Joe Cilia.

ONOR.

JOE CILIA: Jista' l-Ministru, flimkien mad-dokumenti u l-pjanti relattivi għall-proġett, ipoġġi wkoll fuq il-Mejda tal-Kamra l-kopji tal- constituting documents tal-kumpanniji konċernati, partikolarment il- memorandum and articles of association, sabiex inkunu nafu kif inhuma rregolati r-relazzjonijiet bejn ix-shareholders f'kull consortium?

Jaħseb il-Ministru illi jekk jagħti l-opportunita' lil dawn il-konsorzji jifformaw subsidiary companies, fejn il-parent company jkollha mhux inqas minn 60% tax-shareholding, allura jkun qiegħed joffri l-opportunita' li jsir trasferiment ta' shareholding lil individwi u kumpanniji differenti?

Jista' l-Ministru jgħidilna illi jekk il-konsorzji ngħatawx xi perijodu minimu li fih huma inibiti milli jagħmlu trasferiment ta' shareholding biex b'hekk ikun assigurat is-soundness tal-bażi ta' dawn il-kumpanniji almenu sakemm jitlaq sew dan il-proġett?

Fid-dawl illi l-area li tkopri dan il-proġett ġiet estiża sostanzjalment, jista' l-Ministru jgħidilna kif ma ġiex maħsub biex il-bid bonds ta' Lm200,000 jiġu miżjudin ukoll in vista ta' l-investiment akbar li hemm f'dan il-proġett kif propost min-naħa tal-gvern?

Jista' l-Ministru jgħid jekk il-proġett jinkludix ukoll faċilitajiet ta' natura ta' sport akwatiku, partikolarment fil-parti fuq in-naħa ta' l-Isla li kienet tintuża għall-waterpolo?

Fl-aħħarnett, jista' jgħidilna jekk hemmx il-ħsieb li jinstab sit alternattiv għad-dipartiment tas-civil protection u anke għat-taqsima tal- pollution unit li jaqgħu taħt l-istess ministeru?

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar mistoqsijiet?

L-Onor.

Helena Dalli.

ONOR.

HELENA DALLI: Jista' l-Ministru jgħidilna x'inhi r-relazzjoni ta' l-estensjoni tal-footprint mal-valur aktar għoli taċ-ċens li qed jintalab?

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar mistoqsijiet?

L-Onor.

Rita Law.

ONOR.

RITA LAW: Jista' l-Ministru jgħidilna jekk l-operaturi li jagħmlu trips turistiċi bejn l-Isla u l-Birgu humiex se jkollhom aċċess biex ikomplu b'dan ix-xogħol?

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar mistoqsijiet?

Għal darba oħra l-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Rigward il-mistoqsija li għamel il-kollega tiegħi l- Onor. Joe Cilia, dik id-daħla ta' taħt il-bridge li kienet indikata bħala s-sit il-ġdid għas-civil protection department u l-istores, se tingħata lill-konsorzju?

Nixtieq inkun naf ukoll jekk meta nibdew mexjin 'il quddiem b'dan il- proġett, il-ħajt li hemm tal-baċir numru 1 huwiex se jitneħħa kemm biex ikun hemm aċċess għall-pubbliku u kif ukoll biex ma jibqax ikerrah dik l- area.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar mistoqsijiet?

(Onor. Membri: No) La m'hawnx aktar mistoqsijiet, nistieden lill-Ministru sabiex iwieġeb għall- mistoqsijiet li sarulu.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mr Speaker, l-ewwelnett nirringrazzja lil dawk kollha li għamlu mistoqsijiet interessanti u mpenjattivi u nirreċiproka dan l-impenn billi nipprova nwieġeb għal kull mistoqsija li saret.

L-ewwel mistoqsija tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni hija jekk iż-żewġ konsorzja għadhomx bl-istess shareholders li kellhom qabel.

Mill-informazzjoni li għandi dawn għadhom l-istess nies pero' rrid infakkar lill-Kamra, anke b'riferenza għall-mistoqsija li saret diġa' fuq trasferiment ta' shares, li l-obbligu li kien hemm fil-konvenju li sar f'Ġunju tas-sena l-oħra li l- kumpannija li tagħmel dan ix-xogħol - f'dan il-każ issa għandna żewġ kumpanniji - ma tkunx tista' tittrasferixxi shares lil persuni oħrajn ħlief wara li jkun komplut il-proġett - u kien hemm ukoll garanzija f'sens ta' penali jekk dawn jippruvaw jaġixxu kontra dik id-dispożizzjoni - ġie kkopjat kelma b'kelma fil-kuntratt li se jerġa' jiġi diskuss minn dan il- parlament.

Għalhekk, biex nagħmilha ċara, il-projbizzjoni li l-kumpannija tagħmel trasferiment ta' ishma, ħlief fost il-membri tagħha stess, lil nies oħra qabel ma jitlesta l-proġett - bil-garanzija wkoll li kien hemm fil- konvenju ta' Ġunju tas-sena l-oħra - hija kkopjata kelma b'kelma fil- kuntratt li se jitqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra mil-lejla u li huwa propost għad-diskussjoni.

Ngħid ukoll pero' li din il-klawsola qiegħda tfisser dak li fissret f'Ġunju tas-sena l-oħra u cioe' torbot li ma jkunx hemm trasferimenti mid- data tal-kuntratt finali.

Pero' kif kelli okkażjoni nirrimarka mill- bankijiet ta' l-oppożizzjoni, bejn l-ewwel stqarrija ministerjali li saret mill-Onor.

George Vella bħala ministru tal-gvern u d-diskussjoni li kellna fuq din il-kwestjoni, kien hemm trasferimenti ta' ishma għaliex id-dritt li tittrasferixxi ishma huwa parti mil-liġi kummerċjali ta' pajjżna.

Li kien ippropona l-gvern preċedenti u li l-gvern preżenti se jerġa' jipproponi bl-istess mod huwa li mid-data tal-kuntratt - naturalment wara li r-riżoluzzjoni tgħaddi mill-parlament - sakemm ikun lest il-proġett ma jkunux jistgħu jiġu ttrasferiti shares.

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni staqsa ukoll minn min huma komposti l-konsorzji llum.

Bejn wieħed u ieħor dawn għadhom komposti bl-istess mod kif kienu s- sena li għaddiet.

Fil-każ tal-Port Cottonera Consortium għandek l- investiment Amerikan li huwa l-Abonmarche Investments Incorporated, għandek investiment rappreżentat minn Jost Merten, John Ripard Company, Trade Marine Yacht Services u Edward Woods.

Fil-każ tal-Cottonera Waterfront plc dan huwa fformat minn numru ta' imprendituri Maltin li huma magħrufa u għalhekk niskanta mhux ftit bit-ton li bih ġew magħmula ċerti mistoqsijiet illejla imma agħar minn hekk minn ċertu kitba li tidher f'ċerti gazzetti, qisna niddubitaw jekk dawn humiex kapaċi jagħmlu investiment.

Dawn huma: Ballut Blocks Limited, Blokrete Limited, Hall Mann Holdings Limited, Island Hotels Group Limited, Raniolo Limited, Applied Economics Consulting Limited, Bencini Holdings Limited u Alberta Fire & Security Equipment Limited.

Sur President, jidhirli li l-Onor.

Cilia staqsieni wkoll biex inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopji tal-constituting documents ta' dawn il-kumpanniji.

Pero' dawn dokumenti pubbliċi u kull membru ta' din il- Kamra kif ukoll kull membru tal-pubbliku jista' jġib il-kopji kollha li jrid mingħand ir-reġistrar tal-kumpanniji.

Jiġifieri jekk xi membru għal skopijiet ta' dibattitu ikun irid li jkollna dawn il-kopji hawnhekk allura nġibuhom ukoll.

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni staqsa wkoll jekk fil-Cottonera Waterfront Group hemmx fost ix-shareholders - jiġifieri l-lista li għadni kif qrajt - nies li għandhom esperjenza fit-tmexxija ta' yacht marina.

Sur President, irridu nifhmu li meta jsir proġett ta' din in-natura, l- importanti għal min jagħmel l-investiment huwa li jkun kapaċi jġib l- expertise meħtieġ.

Imma Allaħares f'dan il-pajjiż ngħidu li kull kumpannija li tagħmel proġett irid ikollha bilfors l-expertise in-house scheme!

Il-Cottonera Waterfront Group indikaw lill-gvern li qegħdin f'diskussjoni ma' operaturi u ma' nies ta' esperjenza fit-tħaddim u t- tmexxija ta' yacht marinas f'pajjiżi Ewropej u internazzjonali.

Dawn se jindikaw ukoll lill-gvern - naturalment ikollna l-opportunita' nagħmlu l- mistoqsijiet kollha relattivi meta nagħmlu d-dibattitu fuq ir-riżoluzzjoni - min ikunu l-operaturi b'esperjenza fit-tħaddim ta' yacht marinas li jistgħu jaħdmu flimkien ma' dan il-konsorzju.

Saritli l-mistoqsija jekk il-marina ngħatatx lill-Cottonera Waterfront Group.

Din il-mistoqsija diġa' weġibtha fl-istqarrija pero' nerġa' nirripeti li l-marina se tkun operata mill-Cottonera Waterfront Group.

Imbagħad il-Kap ta' l-Oppożizzjoni staqsa għaliex il-breakwater se jsir mill-Port Cottonera Waterfront Consortium.

Irrid ngħid li jiena pprovajt nagħmel diskussjonijiet iebsa mal-Cottonera Waterfront Group imma ma pprovajtx nitlob l-impossibbli!

Rigward il-breakwater aħna qegħdin ngħidu li jekk il-wave analysis juru li hemm bżonn isir breakwater allura l- Cottonera Waterfront Group ikun obbligat jagħmel il-breakwater u jkun obbligat ukoll - almenu jekk l-istruttura tiegħu tkun tali li tippermetti dan - iħalli aċċess għall-pubbliku fuq dak il-breakwater għaliex jekk il- wiċċ tiegħu jkun qisu moll u aħna bħala gvern qed ninsistu li l-mollijiet ma jingħatawx b'titlu ta' proprjeta' lil ebda konsorzju, allura awtomatikament anke dak isir aċċessibbli għall-pubbliku.

Saritli wkoll il-mistoqsija għalfejn ma saritx insistenza sabiex ikun hemm investiment barrani fil-konsorzja.

It-tweġiba hija faċli.

Aħna għandna fiduċja fl-intraprendituri Maltin daqskemm għandna fl- intraprendituri barranin, pero' jiena nawgura li dan il-proġett fl- iżvilupp tiegħu jippermetti wkoll li jkollok investiment barrani addizjonali kemm fil-Port Cottonera Consortium ma' l-Abonmarche Group li huwa l-investiment Amerikan li baqa' fil-livell li kien, kif ukoll mal- Cottonera Waterfront Group li s'issa m'għandhomx investiment barrani.

Għalhekk aħna qegħdin ngħidu li jekk hemm xi partijiet mill-proġett li l- konsorzja jridu jagħmlu permezz ta' kumpanniji sussidjarji fejn pero' jżommu minimu ta' 60% mix-shareholding, allura dan tistgħu tagħmluh.

U x'inhu l-iskop wara dan?

Fl-istqarrija qegħdin ngħidu li l-Port Cottonera Consortium qegħdin jingħataw id-dritt li jibnu lukanda.

Fil-fatt dawn diġa' ddiskutew mal- gvern ismijiet ta' kumpanniji internazzjonali magħrufa fil-qasam tal- lukandi imma ma jagħmilx sens li min se jibni lukanda magħhom ma jkunx magħhom anke mill-ewwel ġurnata tad-disinnn ta' dik il-lukanda.

Jiena ma rridx nagħti l-ismijiet tal-kumpanniji internazzjonali li naf li ż-żewġ konsorzja qegħdin javviċinaw - anke biex ikun hemm provvediment ta' investiment qabel ma dawn il-kuntratti jiġu ffinalizzati - pero', kif diġa' għedt, aħna qegħdin nagħtuhom kull opportunita' li jkun hemm investiment barrani addizjonali permezz ta' subsidiary companies.

Għalhekk ma naqbilx ma' l-Onor.

Ċilia fejn qal li m'għandniex inħalluhom jagħmlu t-trasferiment li suppost għednilhom ma jagħmlux.

L-ewwelnett din tat-trasferiment, kif għedt anke mill-bankijiet ta' l-oppożizzjoni, hija farsa.

ONOR.

JOE CILIA: Il-mistoqsija li għamilt jien ma kenitx fis-sens li qed ipoġġiha l-Ministru.

Jien staqsejt jekk il-Ministru jaħsibx li din toffri opportunita' biex f'partijiet minn dan il-proġett jiddaħlu nies ġodda u b'hekk dan il-proġett jinbiegħ biċċa biċċa.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-Onor.

Cilia jaf - dan qed ngħidu b'rispett u mhux bi kritika - li l-akbar opportunita' biex xi ħadd idaħħal elementi oħra hija l-proċedura li tintuża ħafna f'pajjiżna - u nimmaġina li tintuża f'pajjiżi oħrajn - li joqogħdu jagħmlu l-konvenji fit-tul ma' min jiftehmu u jgħidulhom li jittrasferulhom wara li jlestu l-proġett!

Jiġifieri l-opportunitajiet ta' kif inti tagħmel proċedura biex iddaħħal investiment ieħor miegħek anke jekk dan ikun ipprojbit teżisti dejjem, u din hija l-kritika li għamilt jien f'din il-Kamra mill-bankijiet ta' l- oppożizzjoni sena ilu.

Il-gvern preżenti prefers to call a spade a spade u aħna għamilna l-mistoqsija lilna nfusna u għedna: Aħna rridu li l- konsorzja, jekk ikollhom operaturi li jistgħu jingħaqdu magħhom fuq partijiet essenzjali mill-proġett bħal lukanda, casino, health club u d- dark ride taħt il-parti ta' Forti Sant'Anġlu, ikunu jistgħu jagħmlu dan b'mod trasparenti u miftuħ?

Jew inkella se ngħidulhom jagħmlu l-konvenju u aħna attaparsi ma nafux?

Meta ngħidu li l-gvern se jippermetti li jkun hemm dawn il-kumpanniji sussidjarji basta l-kumpannija prinċipali żżomm 60%, nafu wkoll li l-gvern irid jagħti l-permess hu ħalli almenu jara jekk dak li jkun ikunx operatur veru, ikunx se jġib investiment, ikunx se jġib know-how u x'ikun se joffri eżattament.

Jien nippreferi dan il-metodu, jiġifieri li ngħidu eżattament kif investiment bħal dan jista' jsir, anke permezz tas-sistemi parlamentari tagħna, milli jkun hemm loopholes moħbijin.

Aħna ma tlabniex li bilfors ikun hemm investiment barrani għax l- ewwelnett nemmnu li dik l-opportunita' għadha hemm għaż-żewġ konsorzji - wieħed biex iżid għax diġa' għandu u l-ieħor biex jibda jkollu investiment barrani - u anke għax l-intraprendituri Maltin in kwestjoni għamlu proġetti oħra kbar ta' lukandi u proġetti oħrajn fil-qasam ta' l- industrija marbuta mal-leisure u mal-hospitality li kienu suċċess u allura l-gvern preżenti m'għandux għalfejn ma jkollux fiduċja fihom.

It-tweġiba hija sempliċi daqshekk!

Saret domanda jekk il-footprint żdiedx u b'liema persentaġġ.

Din m'hijiex domanda faċli għax dan jiddependi ħafna fuq liema bażi tieħu l- footprint.

Dik hija d-diffikulta' kbira li kellna.

Jekk tipparaguna l- footprint u tħallih kif kien fil-konvenju mal-gvern preċedenti, fejn il- mollijiet kienu nklużi bi drittijiet reali - filwaqt li issa huma maqtugħin - allura ż-żieda m'hijiex kbira.

Jekk tipparaguna bini ma' bini, għandek żieda ta' mill-inqas darbtejn u forsi anke tliet darbiet, pero' jien nista' ngħid lill-Kamra li f'dan il-każ il-prinċipju tal-gvern ma kienx sempliċement li joħloq ratio preċiż bejn ir-rata ta' dħul li kien miftiehem qabel u l-footprint il-ġdid għax, kif nafu, hemm limitazzjonijiet kbar ta' xi jfissru ekonomikament il-footprints.

Jista' jkollok footprint żgħir u fuqu jkollok dritt tibni torri ta' 25 sular - jew ta' 65 sular kif ried jagħmel l-Onor.

Mizzi ġewwa Paceville - u jista' jkollok footprint li jkun għaxar darbiet akbar imma fuqu jkollok dritt tagħmel sular wieħed biss.

(Interruzzjonijiet) F'dak il-każ il-footprint ikun għaxar darbiet ikbar imma jekk fuqu ma tistax ittella' 65 sular ikollu valur ferm inqas minn ieħor iżgħar.

Jiġifieri l-footprint trid tarah fil-kalkoli kollha tiegħu.

Illum il-ġurnata l-footprint jinkludi, fost affarijiet oħra, għerien li ilhom mitluqin mijiet ta' snin - dawn qegħdin taħt Forti Sant Anġlu u jien mort biex nara eżattament fuq xiex qed ikellmuna - u hemm fihom ċertu periklu għax apparti li huma mudlama ħafna, hemm bir miftuħ u fihom ammont ta' tajn.

Wieħed mill-konsorzji qal li dawk l-għerien jistgħu jintużaw b'rappreżentazzjonijiet storiċi tal-Kottonera, jiġifieri tidħol fihom u tara rappreżentazzjoni ta' l-istorja.

Dak huwa footprint kbir, mela le!

Imma l-ewwelnett għandek blat enormi ġewwa fih u allura m'intix se tgħoddu bl-istess kejl.

Meta aħna għamilna dawn il-kalkoli kollha żidna kalkolu ieħor li filwaqt li rridu li l-konsorzji jagħtu return ġust lill-gvern jagħmlu suċċess ekonomiku mill-proġett.

Aħna m'għandna ebda interess li konsorzju jew ieħor jidħol għal dan il-proġett u jfalli.

Aħna nawgurawlhom l-ikbar suċċess fil-proġett għax is-suċċess tagħhom ikun suċċess tal- Kottonera u tal-pajjiż kollu, pero' bl-iktar mod oġġettiv jidhrilna li iddiskutejna kondizzjonijiet li huma ferm aħjar għal pajjiżna.

Kellna mistoqsija jekk il-lukanda, il-casino u postijiet residenzjali kenux esklużi qabel u allura għaliex issa huma nklużi.

Anke hawn trid tagħmel paragun pero' trid tara ma' xiex se tagħmlu.

Nista' nikkonferma li l-konvenju li sar f'Ġunju 1998 - mhux għax għandi bżonn noqgħod nikkonferma dokumenti li huma anke esibiti f'din il-Kamra - ma kienx jipprovdi li ssir lukanda, casino u postijiet residenzjali imma jekk nagħmel il-paragun mad- development brief kif kien inħareġ, ngħid li l-lukanda kienet issemmiet u anke li jista' jkollok żvilupp residenzjali kien issemma.

Mela meta llum qed nagħtu footprint li hu ikbar u qed nagħtu skopijiet iktar wiesa' nkunu qed nersqu iktar lejn id-development brief kif kien inħareġ oriġinarjament meta saret is-sejħa lill-konsorzji biex jagħmlu s-submissions tagħhom.

MR SPEAKER: L-Onor.

George Vella, on a point of order.

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Speaker, jien inħoss li l-Ministru qed jipprova jiżgwida lill-Kamra.

Jaf tajjeb li fin-negozjati li kienu għaddejjin mill- gvern preċedenti, il-kwestjoni tal-lukanda, casino, eċċ. ma kenux issemmew ħlief li dawn inżammu ovvjament għat-tieni fażi biex tinnegozjahom u tipprova ġġib valur aħjar tagħhom u mhux tagħti kollox f'daqqa.

Veru li aħna semmejnihom imma għedna li se nżommuhom lura għax ma rridux noħorġuhom mill-bidu, ħalli għada pitgħada jekk se ninnegozjaw it-tieni parti jkollna iktar x'ninnegozjaw.

(Interruzzjonijiet) Inti qed tgħid li aħna konna se nagħmlu kif qed tagħmlu intom issa, imma dan m'huwiex veru u allura qed tiżgwida lill-Kamra.

Barra minn hekk inti taf li issa intom tajtu kollox at one go u m'għandkom l-ebda garanzija ta' xejn.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Zammit Dimech jista' jkompli.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mr Speaker, aħna rridu l-akbar riġenerazzjoni possibbli tal-Kottonera.

Li noqogħdu nargumentaw u nagħmlu l- partijiet bil-biċċiet u li mbagħad nagħmlu l-lukanda wara ...

Kif tista' tagħmel il-lukanda wara jekk wieħed mill-aħjar postijiet biex issir lukanda huwa x-xatt tal-Birgu?

Jiġifieri l-Onor.

Vella qed jgħidilna li l-gvern preċedenti ried li hemmhekk isiru ristoranti, ħwienet, uffiċini u affarijiet oħra u mbagħad wara biex dawn indawruhom f'lukanda nitolbu aktar ċens!

Dak m'huwiex mod serju kif tiddiskuti.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Żommu l-ordni, jekk jogħġobkom.

Kompli Onor. Zammit Dimech u ndirizza lis-Sedja.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mod serju huwa li jkun hemm proġett li fih mill-ewwel ikun hemm investiment ta' Lm16 miljun għar-riġenerazzjoni tal- Kottonera u bih ikollna għalfejn inkunu kburin ilkoll.

Il-gvern preċedenti webbes rasu u ma riedx jiddiskuti ...

(Interruzzjonijiet|)

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom, żommu l-ordni.

Kompli Onor. Zammit Dimech.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Lili anke saritli mistoqsija jekk il-ħames metri wiesa' humiex biżżejjed biex wieħed imur jaqbeż il-baħar!

(Interruzzjonijiet) Mela l-Onor.

Joe Mizzi bl-ispring board imur jgħum!

Jew kull darba joqgħod jieħu l-qabża fit-tul!

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: M'għandekx tigdeb hawn ġew għax inti l-ewwel wieħed u sieħbek Ġuda kontu staqsejtu jekk jistgħux imorru jgħumu n-nies!

Lill-Onor.

Zammit Dimech nitolbu jindirizza lis-Sedja.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mr Speaker, fil-kuntratt m'għandniex projbizzjoni la ta' l-għum, la tal-barbecues u lanqas tas-sajd.

Huma kienu daħluha din il-projbizzjoni.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Kompli, Onor. Zammit Dimech.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mr Speaker, jekk l-Onor. kollegi ma jixtequx li nweġibhom imisshom m'għamlulix id-domandi.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

HELENA DALLI: Jien ma nafx għalfejn il-Ministru qed jiskanta għax għandi l-ispeech tiegħu fid-debate tas-sena l-oħra, fejn għamel l- istess mistoqsija.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Jien m'iniex noġġezzjona għall-mistoqsija.

ONOR.

HELENA DALLI: Int kont staqsejt hekk: Dawn il-kondizzjonijiet jinkludu d-dritt li wieħed imur jistad jew imur jgħum fil-marina area?

(Interruzzjonijiet) Jien għedt dak li għedt inti s-sena l-oħra u ma nafx għalfejn qed tiskanta.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Onor. Zammit Dimech, kompli wieġeb għall-mistoqsijiet li sarulek, jekk jogħġbok.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: M'għandi l-ebda diffikulta' li nwieġeb u m'iniex qed noġġezzjona għall-mistoqsijiet.

Li kont qed noġġezzjona huwa li jkun hawn membru li jgħidli li ħames metri m'humiex biżżejjed għalih biex imur jgħum il-baħar.

(Interruzzjonijiet) Jekk hu jrid jgħum jista' jgħum, ħadd m'hu se jżommu!

(Interruzzjonijiet) (Għajjat)

ONOR.

GAVIN GULIA: Mr Speaker, aħna hawnhekk qegħdin nifhmu illi la jistgħu jmorru jgħumu f'dawk il-ħames metri, jistgħu jagħmlu barbecue wkoll!

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Hemm differenza kruċjali bejn il-kuntratt kif propost issa u l-konvenju li kien għamel il-gvern preċedenti, li anke wara li tilef l-ewwel vot baqa' jippersisti u reġa' ġabu bl-istess mod.

(Interruzzjonijiet) Il-mollijiet m'huma qed jingħataw bl-ebda titlu ta' proprjeta' fuqhom lill-konsorzji.

Lill-konsorzji qed nagħtuhom encroachment terms.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

GAVIN GULIA: Encroachment hekk ifisser!

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ma jfisser xejn hekk, m'hu veru xejn!

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Onor. Gulia, jekk jogħġbok, bħalissa huwa in possession il- Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Kieku l-Onor.

Gulia ried imur għall- formola ta' l-encroachment is-sena li għaddiet seta' jmur faċilment, ħadd ma żammu.

L-encroachment huwa at the absolute pleasure tal-gvern, jiġifieri quddiem it-tali bar jew quddiem it-tali cafeteria jew quddiem it-tali post tista' tagħmel tables and chairs jew tagħmel kjosk, per eżempju.

Dak huwa encroachment.

Jista' wkoll mingħajr pre-avviż ta' xejn jgħidlek biex dawk l-affarijiet tneħħihom minn hemm, jiġifieri ma jkollok dritt ta' xejn, dik hija d-differenza.

(Interruzzjonijiet) (Għajjat) Pero' qed ngħidu wkoll li għall-wisa' ta' ħames metri mix-xatt 'l hemm, lanqas encroachment ma jista' jingħata.

(Interruzzjonijiet) Ħafna kuntratti l-foreshore huwa definit f'wisa' ta' inqas minn ħames metri.

Aħna qed ngħidu li se jkollok wisa' ta' ħames metri fejn lanqas tista' tingħata encroachment.

Mela għandek wisa' ta' ħames metri fejn in-nies jistgħu jippassiġġaw bl-ikbar liberta' u jekk hemm min irid imur fuq dak il-moll u jaqbeż jgħum affari tiegħu, m'hemm l-ebda projbizzjoni!

(Għajjat) Pero' hemm id-differenza li dan il-kuntratt ġie diskuss u sar bis-serjeta' u l-gvern preċedenti ma kienx kapaċi jagħmel dan.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Onor. Gulia, ġbidtlek l-attenzjoni għal aktar minn darba biex ma tkomplix tinterrompi ħalli r-risposta tal-Ministru tkun tista' tiġi mismugħa u segwita minn kull membru hawn ġew.

Kompli Onor. Zammit Dimech.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mr Speaker, irrid infakkar li llejla lanqas biss bdejna niddiskutuha r-riżoluzzjoni.

L-ewwelnett għad irrid niffirmaha u nagħtiha lill-Clerk of the House kif nispiċċaw dan l- intervent; it-tieni ma nafx meta se jkollna ċ-ċans nagħmlu d-dibattitu kollu.

Jien offrejt lill-oppożizzjoni li jekk iridu nagħmlu din il- proċedura b'kumitat tal-Kamra u jkollhom ukoll il-fakulta' li jeżaminaw klawsola klawsola.

(Għajjat) Aħna qed noffrulhom, mhux bħalhom.

Issa jekk ma jridux affari tagħhom.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom, inżommu l-ordni.

Ma jistax ikun li l- Ministru jwieġeb meta jsiru dawn l-interruzzjonijiet kollha.

Kompli, Onor. Zammit Dimech.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Kelli mistoqsija oħra dwar ċens perpetwu fuq il-lukanda.

Il-konverżjoni ta' ċens minn 99 sena għal ċens perpetwu l- ewwelnett huwa dritt li m'hux qed jingħata lill-konsorzji imma se jingħata lil min jixtri units residenzjali għalih innifsu.

Billi f'Malta għandna l- policy li jekk jista' jkun ninkoraġġixxu li min għandu post residenzjali jkun jista' jserraħ moħħu għal ġenerazzjonijiet futuri rigward il-post ta' abitazzjoni tiegħu, għal skop residenzjali jista' jkollok il-konverżjoni.

Kelli wkoll mistoqsija rigward in-numru ta' postijiet previsti.

L- ewwelnett jekk humiex ta' lussu jew le naħseb li huwa dettall li wieħed ikun jista' jidħol fih wara li l-awtorita' ta' l-ippjanar tikkonsidra dan il-fatt, pero' dan huwa żvilupp kummerċjali.

Meta l-gvern preżenti ried jagħmel units għal skop soċjali fil-Kottonera, kien hu u mhux il-gvern l- ieħor li mar Bormla, waqqa' dawk il-kerrejjiet antiki u għamel flats moderni kif jixirqu lil nies umani.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, jien ma staqsejtux dwar il-bini li qed jaqa' jew li waqa' imma jekk dak il-bini hux se jkun għaċ-ċittadini tal- Kottonera u jekk huwiex se jiġi f'idejn il-ministeru responsabbli mill- housing.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ir-risposta hija faċli, le.

Dan huwa żvilupp kummerċjali, parti mill-iżvilupp tal-proġett u jinxtara b'modi normali.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Ippermettuli ftit, jekk jogħġobkom.

Hawnhekk saret stqarrija, saru d-domandi bil-kwiet kollu - u kulħadd seta' jistaqsi li ried - u issa wieħed jistenna li l-Ministru jagħti r-risposti.

(Għajjat) Hija r-responsabbilta' tiegħu li jwieġeb għad-domandi li l-Onor.

Membri għamlu qabel u allura wieħed jitlob li issa jkun hawn l-attenzjoni xierqa.

Kompli, Onor. Zammit Dimech.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mr Speaker, jiena ma stennejtx fjuri mill- oppożizzjoni llejla!

Li nista' ngħid rigward l-ammont ta' postijiet previsti huwa li faċċata tal-Kalkara u fis-sit ta' mad-dawra ta' dik l-area se jkun hemm bejn 110 u 150 flat u sitt penthouses in-naħa tax-Xatt tal- Birgu.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, bil-permess tal-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Peress li semma' dawk l-ammonti kollha ta' flats, f'liema area se jinbnew?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Il-flats se jsiru fl-area fejn hemm Starky Place - dik il-parti fejn illum hemm l-oil pollution combating unit u hemm arkati għoljin - u l-parti immedjatament quddiem.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

JOE MIZZI: Għamiltlu din id-domanda għax jidher li dak li n-nies qed jibżgħu minnu huwa veru għax biex iddaħħal dak l-ammont ta' flats trid tgħolli 'l fuq u tgħatti lin-nies tal-Birgu!

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: In-nies tal-Birgu m'għandhomx għalfejn jibżgħu għax mhux se jgħattuhom.

Hemmhekk diġa' għandek l-għoli ta' l- arkati u hemm mod kif dan jista' jsir, naturalment dejjem soġġett għall- permessi kollha ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar, imma mill- preżentazzjonijiet preliminari li saru assolutament m'hemmx il-periklu li qed isemmi l-Onor.

Membru.

Rigward il-casino, jekk il-konsiderazzjoni tinkludix il-liċenzja, jiddependi x'nifhmu biha.

Jekk il-Kap ta' l-Oppożizzjoni qed jirriferi għal-liċenzja li titħallas kull sena taħt il-Gaming Act, le, għax dik titħallas over and above, imma jekk qed jirriferi għall-concession fee, iva, il-konsiderazzjoni tinkludiha.

Jiġifieri lill-Port Cottonera Consortium m'aħniex se nitolbuh ħlas addizzjonali biex jingħata liċenzja pero' mbagħad kull sena jkollu l-liċenzja normali - mhux il-concession fee inizjali - u apparti minn hekk hemm rati ta' taxxa speċjali għal min jopera casinos għax minn fuq kull mejda tal-logħob il-gvern idaħħal introjtu dirett.

(Interruzzjonijiet)

Kelli domanda dwar l-arranġamenti għall-irmiġġ tad-dgħajjes u jekk kienx hemm xi ħlasijiet addizjonali.

Tajjeb li saret din id-domanda għax il- klawsola li kien hemm fil-kuntratt preċedenti, jiġifieri ta' Ġunju 1998, fejn il-konsorzju kien obbligat jipprovdi sa massimu ta' 150 berth għall- fregatini tal-lokal, erġajna nkorporajniha pero' bid-differenza li dawn l- irmiġġi jingħataw in-naħa ta' l-Isla għax hekk kienet ix-xewqa espressa mill-barklori.

Rigward is-sit eżatt diġa' bdew id-diskussjonijiet u jien m'għandi l-ebda dubju li naslu f'konklużjonijiet li jkunu sodisfaċenti għal kulħadd.

Mal- klawsola li kienet tgħid li l-konsorzju huwa obbligat jipprovdi 150 berth għall-fregatini, jiena żidt il-kliem "without any consideration" għax bħala gvern antiċipajt preċiżament dak li llejla l-oppożizzjoni staqsietni dwaru: Aħna ma rridux l-obbligu li tagħtina l-berths u mbagħad tgħidilna: Isma', taf kemm jiswa' berth bir-rati tagħna?

Lir-rappreżentanti tal-kumitat tal- fregatini u l-barklori ta' dawk l-inħawi għedtilhom li huma mal-gvern se jibqa' jkollhom x'jaqsmu u se jibqgħu iħallsu l-miżati li qegħdin iħallsu fil-preżent u li ilhom iħallsu għal bosta snin.

Jiġifieri mhu se jkollhom xejn addizjonali għax il-gvern preżenti tejjeb il-klawsola li kien hemm fil- kuntratt ta' Ġunju 1998 billi għamilha ċara fuq il-konsorzju li ma jista' jżomm xejn fuq dawk l-irmiġġi.

L-Onor.

Mizzi staqsiena dwar il-planning council għas-south ta' Malta.

Naturalment naqbel miegħu u nifhem li dan se jkompli.

Staqsiena wkoll jekk hemmx partijiet mill-iżvilupp li jmorru oltre d-development brief u naħseb li partijiet bħad-dark ride li semmejt taħt il-Forti Sant'Anġlu u xi bini li jinstab fi stat mill-aktar dilapidat wara Sant'Anglu - bħalma hija l-old desalination plant li tista' ssir health centre mill-isbaħ - ma kenux inklużi fid-development brief.

Naturalment jien informajt lid-direttorat b'dan kollu pero' d-direttorat, apparti li tana l-pariri tiegħu, qalilna li l-awtorita' tibqa' awtonima kif inhi u trid tagħti d-deċiżjonijiet tagħha meta jsiru l-applikazzjonijiet f'dak l-istadju.

Kelli mistoqsija oħra dwar il-konsultazzjoni li kelli man-nies tal- Kalkara, x'sar dakinhar, x'sar wara u x'se jibqa' jsir.

Jien mort għand il- kunsill lokali tal-Kalkara - għax għalija kien ta' pjaċir nisma' li dan il- kunsill ried li l-iżvilupp jersaq iżjed lejn il-Kalkara - u l-ewwel ħaġa li għedtlu kienet li jekk stess dan l-iżvilupp għadu m'hux fil-konfini rappreżentati mill-kunsill lokali tagħhom, wasal ferm aktar viċin.

Jiġifieri għedtilhom biex ma jikkritikawx lil dan il-gvern jekk issa jixtiequh ġewwa l-Kalkara proprja - anke jien hekk nixtieq 'il quddiem - għax qabel kienu l-mili 'l bogħod u issa almenu qegħdin viċin.

Għedtilhom ukoll li jiena kelli proposta mill-konsorzju li għandu l- iżvilupp ta' dawk l-inħawi li jagħmel hard standing facilities fil-ġenb tal- bajja tar-Rinella.

Jiena mort flimkien mal-Perit Sciberras, li minn hawn nirringrazzjah tal-pariri siewja li huwa tani, biex nara kif inhi s- sitwazzjoni.

U l-area li qed nitkellmu dwarha hija mill-aktar abbandunata, mitluqa u qiegħda fil-ġenb ta' dik il-bajja.

Jien lill-membri tal-kunsill urejthom il-pjanta u qaluli li hemmhekk kellhom il-ħsieb u x-xewqa li f'dik l-area jagħmlu kumpless sportiv.

Għedtilhom li jekk inhu hekk, jiena dispost immur lura għand il-konsorzju u ngħidilhom li jekk iridu jagħmlu iżvilupp ta' hard standing facilities f'dawk l-inħawi jridu jdaħħlu benefikat - over and above kulma tkellimna - favur il-Kalkara u jipprovdulhom faċilitajiet sportivi.

Għamilna l-kalkolu, ir-rikjesti tal- Kalkara ġew stmati fil-livell ta' Lm150,000, jien mort għand il-korsorzju - li naħseb xebgħu jisimgħuni ngħid x'irrid mingħandhom! - u staqsejthom jekk kienux lesti jżidu dan il-benefikat.

Dawn aċċettaw, naturalment mhux mill- ewwel, u għamilna l-obbligu li jsir ...

(Interruzzjonijiet) Ħallini nispjega ftit!

(Interruzzjonijiet) Mr Speaker, jekk l-Onor.

Joe Mizzi jrid jagħti l-verżjoni tiegħu.

MR SPEAKER: On a point of order, l-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Hawnhekk għandi l-istqarrija li ħarġet mill-kunsill lokali tal-Kalkara.

Dak li qed jgħid il-Ministru huwa skorrett u m'hu veru xejn.

Jiena se npoġġiha fuq il-Mejda tal-Kamra ħalli kulħadd ikun jista' jara l-affarijiet kif inhuma.

Dak li qed jgħid m'huwiex korrett.

MR SPEAKER: \H\hHawn permess biex l-Onor.

Mizzi jpoġġi dan id-dokument fuq il-Mejda tal-Kamra?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' press release datata 15 ta' Marzu 1999, maħruġa mill-kunsill lokali tal-Kalkara dwar il-proġett tal-Kottonera.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mr Speaker, fi stadju ieħor inqiegħed ukoll it-tweġiba li għamilt jien għal dik l-istqarrija, siegħa wara li ħarġet, jekk se noqgħodu sejrin hekk!

Jien ma nippretendix li jekk dik l- istqarrija li tgħid kemm il-gvern u dak il-kunsill lokali għadhom f'diskussjonijiet pożittivi bejniethom ...

Jiena mal-kunsill lokali tal- Kalkara m'għandi l-ebda konflitt u l-ebda gwerra.

Jiena fhimthom li sakemm ikollhom il-faċilitajiet li qed jitolbu huma u sakemm ukoll - din hija importanti - ikun hemm il-prekawzjonijiet kollha meħtieġa biex ebda hard standing facility ma tikkaġuna xi ħsara ta' aspett ambjentali fl-inħawi, dan jista' jsir.

Jiena qiegħed nimpenja ruħi li nkompli d-diskussjonijiet mal-kunsill lokali tal-Kalkara u li nkompli d-diskussjonijiet ma' kulmin huwa konċernat.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Onor. Mizzi, jekk jogħġbok.

No cross debate.

Ikompli l- Onor. Zammit Dimech.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Dan il-gvern se jipproteġi u jsebbaħ iżjed il-bajja tal-Kalkara għax din kienet imnaddfa mill-gvern preżenti.

Meta jiena mort fuq il-post u rajt it-triq tal-ġenb u anke l-moll, l-ewwel ħaġa li għamilt meta mort lura għand il-konsorzju għedtilhom li dik it-triq - ħlief għall-parti ta' ġewwa nett fejn irid ikollok is-slipways u l- proċeduri biex isiru hard standing facilities li rriduhom jibqgħu tal- pubbliku - kif ukoll il-mollijiet li rriferew għalihom tan-naħa l-oħra, m'humiex se jkunu inklużi fil-kuntratt.

Naħseb li hawn għandna fejn niddiskutu b'mod oġġettiv u serju mal-kunsill lokali tal-Kalkara x'jista' jiġri f'dan ir-rigward u nawgura li jkun hemm qbil, pero' il-gvern preżenti qed jirriżerva d-dritt li jista' jalloka wkoll sit ieħor li ma jkunx fil- Kalkara.

Allura b'daqshekk tkun waqgħet id-dinja!

(Interruzzjonijiet) Tgħid aħna mhux se niġu hawn u norbtu idejna b'xi manetti, kif għamel il- gvern preċedenti!

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Onor. Mizzi, jekk jogħġbok.

Kompli Onor. Zammit Dimech.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Meta saret il-mistoqsija fuq l-ammont ta' ħaddiema, parti mill-kritika li saret mill-oppożizzjoni s-sena li għaddiet kienet kif din tista' tiggarantixxi u titfa' dawn iċ-ċifri.

Jien nista' ngħid li l-iżvilupp tela' minn Lm6 miljun għal Lm16 miljun, li l-footprint hija mill-inqas id-doppju ta' li kienet u allura ċ-ċifri kollha veri, kienu x'kienu dakinhar, illum huma mill-inqas id-doppju.

Dak li nista' nwieġeb.

Issa jaraw huma fil-kuxjenza tagħhom x'kienu l-kalkoli!

Jien ma nemminx li huma kellhom kalkoli tajbin meta qalu li jista' jkun hemm xi elf impjieg - forsi kieku qalu 500 kienu jkunu iktar korretti - u llum nistgħu niggarantixxu allura d-doppju ta' dak li kien realistikament dakinhar, kien x'kien in-numru.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Onorevoli, indirizza lis-Sedja, jekk jogħġbok.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mr Speaker, staqsewni jekk mistoqsija parlamentari li saret minn kollega tiegħi hijiex b'xi mod marbuta max- xogħol li dħalna għalih.

Din ma fhimtiex.

Mela l-gvern qatt xi darba fl- istorja ta' ħajtu kellu bżonn ssirlu mistoqsija parlamentari biex ikun jaf min qed jokkupa l-art?

Dawn x'affarijiet huma!

(Interruzzjonijiet) Jgħid lid-dipartiment ta' l-artijiet jibagħtu għalih, ikellmuh u niddiskutu bis- serjeta' miegħu wkoll, anzi hemm tnejn min-nies fuq il-post li qed jitkellem dwaru l-Onor.

Mizzi.

M'għandi ebda dubju mill-ispirtu ġenwin u kostruttiv li bih tkellem l-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici, li żgur għandu għal qalbu l-interessi tal-Kottonera.

Saritli mistoqsija dwar l-ammont ta' jottijiet u l-kwalita' tagħhom.

Naturalment il-ħsieb huwa li dawn il-jottijiet ikunu ta' lussu, ikunu ta' daqsijiet differenti u jkun hemm ukoll mega yachts taħt Sant'Anġlu.

L- iskop huwa mist u f'dan l-istadju huwa diffiċli tagħti numru preċiż pero' fil-kors tad-dibattitu nġib kalkoli li naf li saru f'dan ir-rigward.

L-Onor.

Anglu Farrugia qabel għamilli domanda jekk ikkonsultajtx lill- Perit Mintoff.

Kieku waqaf hemm u ma żiedx l-isem, kont se ngħidlu: Dażgur li kkonsultajt lill-Perit Mintoff għax lill-Perit Edwin Mintoff, tal- Port Cottonera Consortium, konna qed nikkonsultawh il-ħin kollu!

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Ippermettili Ministru.

On a point of order, l-Onor.

Anglu Farrugia.

ONOR.

ANGLU FARRUGIA: Jien nieħu din li qed jgħid il-Ministru fl-ispirtu li qed jgħidha imma jiena staqsejtu għall-Perit Dom Mintoff.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Issa fhimtek aħjar.

Niskuża ruħi mela.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

ANGLU FARRUGIA: Ma ġara xejn!

Nixtieq inkun naf jekk kemm-il darba sieħbek, l-Perit Duminku Mintoff, ġiex ikkonsultat u jekk kemm-il darba urejtuhx il-pjanti.

Għax qabel ma xolja l-parlament, il-Perit Dom Minfoff mar fuq NET Television biex jurina l-pjanti kif jixtieqhom hu.

Nixtieq inkun naf jekk inti urejtomlux ħalli jkunu ta' sodisfazzjon għalih hu li tant għandu għal qalbu l-Kottonera.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Jiddispjaċini li fuq din il-mistoqsija, li forsi m'hijiex daqshekk pjaċevoli - għax nifhem li min jagħmel mistoqsija għan-nom ta' xi ħadd għax ikun jirrispettah - fejn xtaqni nagħmel konsultazzjoni mal-Perit Dom Mintoff bħala l-ex-kap tiegħu u l-bniedem li kellu rwol tant kbir fil-Partit Laburista, sfortunatament it-tweġiba hija fin-negattiv.

Jiena ma kkonsultajtx mal-Perit Dom Mintoff fuq dan is- suġġett.

(Interruzzjonijiet) La hu ma talab li jkun ikkonsultat u lanqas aħna ma kkonsultajnih.

(Għajjat)

MR SPEAKER: Kompli Onor. Zammit Dimech u ndirizza lis-Sedja jekk jogħġbok. .

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Naħseb li l-Onor.

Membri japprezzaw li rridu nippruvaw inweġbu għal kollox id-domandi.

(Interruzzjonijiet) L- Onor. Vella staqsieni x'nifhmu b'"inkorporat".

L-ewwelnett irridu nifhmu li t-tarzna għandha dik il-proprjeta' li hi tagħha u meta jien nesprimi x- xewqa mad-direzzjoni tat-tarzna - u għamilt dan bl-iktar mod miftuħ - li l- ġirien kummerċjali tat-tarzna jkunu parti mill-proġett, fis-sens li huma jagħmlu l-proġett tal-baċir nru.

1, naturalment mhux qed nirriferu għalihom waħidhom imma bi ftehim mat-tarzna li tkopri l-interess tat-tarzna.

Issa tkoprix l-interess tat-tarzna billi toħloq kumpannija li tkun bħal tripied, jiġifieri jkollhom equity bejniethom - dak huwa metodu wieħed - jew billi tistabilixxi b'mod oġġettiv x'inhu l-introjtu għaliha u dan ikun parti mid- dħul tagħha mill-iżvilupp tal-baċir nru.

1, hu x'inhu, żgur li mhux qed nipproponu li naqbżu l-interess tat-tarzna.

Kulma qed nipproponu hu li l- ġirien kummerċjali li se jkunu qed jaħdmu f'dawk l-inħawi, bħala l-ewwel preferenza - għax jekk imbagħad ma naslux b'taħdidiet magħhom nikkonsidraw options oħra - għandhom huma flimkien mat-tarzna jagħmlu l-iżvilupp tal- baċir nru.

L-Onor.

Vella staqsa rigward l-impatt ambjentali fuq ir-Rinella.

Fil- kuntratt kif propost qed indaħħlu l-impenn u l-garanzija li jridu jittieħdu l-prekawzjonijiet kollha ta' natura ambjentali.

L-Onor.

Mario Galea staqsa fuq il-wirt kulturali u fuq qiegħ il-baħar.

Qed indaħħlu wkoll b'mod kuntratwali l-kondizzjoni li jittieħdu l-prekawzjonijiet meħtieġa biex ma jkunx hemm irbit mal-qiegħ jew issir xi ħaġa li tippreġudika l- esplorazzjoni fil-futur, f'każ li jkun hemm fdalijiet ta' bastimenti antiki.

Jiġifieri din qabel ma kenitx fil-kuntratt u issa qed tidħol.

Rigward il-wirt kulturali, fis-sens ta' palazzi, naturalment qed indaħħlu l-obbligu tar-restawr.

L-Onor.

Gavin Gulia staqsiena jekk partijiet mil-letter of commitment jistgħux jkunu implimentati qabel.

Skond liema partijiet!

Per eżempju, li jagħmlu l-outline development permit, jistgħu mela le!

Anzi jien ninkoraġġixxi liż-żewġ konsorzji li immedjatament jibdew il-proċedura ta' outline development application.

Jekk hemmx xi differenza fuq din għar-rigward ta' dak li sar mill-Perit Mintoff, naħseb li ilna nwieġbu.

Fil-każ tal-Perit Mintoff kien hemm klawsola li tidentifika b'mod preċiż u b'komputazzjoni li kien ħadem l- istess Onor. Gulia f'ittra li kien bagħat lill-prim ministru ta' dak iż- żmien, l-Onor.

Alfred Sant, fejn kien qallu li l-imgħax dovut s'issa huwa daqshekk u l-gvern preżenti ħass li dak l-imgħax ma kellux jibqa' jogħla u kellu jħallsu ....

(Interruzzjonijiet) Mhux inti staqsejtni!

MR SPEAKER: On a point of order, l-Onor.

Gavin Gulia.

ONOR.

GAVIN GULIA: Fil-letter of intent tat-22 ta' Mejju m'hemmx imniżżlin l-imgħaxijiet rigward il-kumpens ta' l-Għarix.

Jekk l-Onor.

Membru se jkompli jsostni din il-qagħda, nitolbu jgħid f'liema klawsola tal- letter of intent hemm imsemmi dak li qed jallega huwa.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mr Speaker, jiena kont preċiż fit-tweġiba tiegħi.

Jiena għedt li l-letter of intent, meta taraha flimkien ma' l- ittra li kien għamel l-Onor.

Gulia lill-prim ministru ta' dak iż-żmien, turi li l-Lm128,000 kienet il-porzjon rappreżentanti l-imgħaxijiet dovuti lill-Perit Dom Mintoff skond il-kalkoli li għamel hu.

(Interruzzjonijiet) Aħna rajna l-letter of intent, rajna l-ittri tiegħu u onorajna l- intenzjoni tiegħu.

Jiena nibqa' ddispjaċut li l-Onor.

Gulia m'huwiex kuntent li aħna mxejna ma' l-intenzjonijiet li kellu hu!

ONOR.

GAVIN GULIA: Jiena dwar il-letter of intent qed nistaqsih mhux dwar l-ittri.

Jgħidilna jekk fil-letter of intent hemmx imsemmijin imgħaxijiet, iva jew le.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Fil-letter of intent waħidha m'hemmx miktub imma meta taqraha ma' l-ittra tifhem l-iskop.

Staqsewni fuq il-perijodu minimu li fih ma jkunux jistgħu jsiru trasferimenti.

Apparti d-dritt tal-kumpanniji sussidjarji u apparti d-dritt ukoll tat-trasferiment ta' units li jkunu kompluti, sakemm isir il-proġett il-konsorzju kif ikun ifformat dakinhar tal-kuntratt ma jkunx jistax' jagħmel trasferimenti ta' shares, ħlief bejnietu stess, lil terzi persuni.

Staqsewni għala l-bid bond ma żdidietx.

Din skond kif tħares lejha.

Irċevejna żewġ bid bonds - mela l-Lm200,000 awtomatikament irdoppjajnihom - li flimkien jagħmlu Lm400,000.

Mela l-bid bond żdiedet ukoll.

Kelli mistoqsija dwar is-civil protection pollution control.

Lil dawn ma nistgħux ninkorporawhom fil-konfini tal-proġett u se nibdew il-proċeduri biex insibu siti alternattivi.

L-Onor.

Helena Dalli staqsiet dwar ir- relazzjoni mal-footprint u jidhirli li weġibtha diġa' meta kont qed inwieġeb mistoqsijiet tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni u għedt li rridu naraw ukoll il-vijabilta' kummerċjali tal-proġett u mhux se noqogħdu nagħmlu equations preċiżi, apparti d-diffikulta enormi biex dawn l-equations tagħmilhom għax jekk mal-footprint oriġinali ngħoddu l-mollijiet kollha bil- foreshore b'kollox, kif il-gvern preċedenti kien dispost jagħti lill- konsorzju, allura d-differenza ma tkunx kbira daqskemm l-oppożizzjoni forsi taħseb li hi.

L-Onor.

Rita Law għamlet domanda importanti għax staqsiet dwar l- operaturi bejn l-Isla u l-Birgu u vice-versa.

Nirringrazzjaha tad-domanda għax tagħtini l-opportunita' li nispjega aħjar il-konċett tal-ferry stops, kif se taħdem il-fairway u dawk li qegħdin issejħulhom subsidiary fairways.

Aħna qed ngħidu li ma jagħmilx sens li jkollok medda bħal dik u jsir kif kien se jsir fil-kuntratt tas-sena li għaddiet, jiġifieri ngħidu li l- marina tingħata kompletament lill-konsorzju bid-drittijiet kollha, anke fuq il-pontoons.

Dak li kien hemm fil-konvenju ta' Ġunju tas-sena li għaddiet se nagħmluh pero' żidna żewġ konsiderazzjonijiet importanti miegħu.

L- ewwelnett qed ngħidu li ġol-marina trid tikkrea - issa niddiskutu flimkien ma' dak il-konsorzju u anke ma' l-awtorita' marittima - ħames ferry stops u dawn huma intenzjonati - preċiżament kif qaltilna l-Onor.

Law illejla - biex l-operaturi li diġa' hemm bejn l-Isla u l-Birgu u operaturi oħrajn ikollhom fejn iniżżlu l-passiġġieri.

U dan apparti li se jkollhom żvilupp kummerċjali ferm ikbar madwarhom u jekk illum qed jaqilgħu tant, nawgura li se jaqilgħu ferm iktar meta dan il-proġett ikun lest.

Allura ridna li jkun hemm ferry stops, public fairway fin-nofs li tibqa' tal-pubbliku u subsidiary fairways li fuqhom ikollna drittijiet bħala gvern biex nassiguraw li jkollhom minn fejn jgħaddu għax qabel ma kellhomx kif joperaw u dan il-prinċipju ddaħħal ukoll.

L-istores tal-Maltacom ukoll iridu jerġgħu jiġu ri-allokati.

Nagħlaq bl-aħħar mistoqsija li saret mill-Onor.

Mizzi fuq il-baċir nru.

Il-ħajt ma komplejnix inwaqqgħuh għas-sempliċi raġuni li l-awtorita' ta' l-ippjanar kienet qaltilna li dak kien qed jitwaqqa' mingħajr permess u kienet ħarġet enforcement order biex ma nkomplux inwaqqgħuh.

Aħna rrispettajna dik l-ordni pero' jien dispost li niddiskuti mill-ġdid ma' l- awtorita' ta' l-ippjanar għax fir-raġuni li tat kien hemm punt wieħed li żgur naqblu miegħu lkoll, li ma tistax twaqqa' ħajt u tħallih ta' periklu għan-nies.

Pero' jekk naqblu ma' l-awtorita' ta' l-ippjanar li flok dak il- ħajt isir xi railing xorta oħra, sakemm 'il quddiem nagħmlu l-baċir nru.

1 u allura ma jkollniex bżonn la ħajt u lanqas railing, inkunu qed nissalvagwardaw is-safety tan-nies u fl-istess ħin inkunu qed nagħtu n-nifs lil dawk l-inħawi li għandhom dak il-ħajt quddiemhom, li lkoll kemm aħna f'din il-Kamra naqblu li m'għandux jibqa' hemm.

Jiġifieri jien anke bħala gvern - għax din m'hijiex fil-footprint ta' l-iżvilupp attwali - nimpenja ruħi li bejn it-taqsima tax-xogħlijiet nagħmlu applikazzjoni, niddiskutuha ma' l-awtorita' ta' l-ippjanar u naraw x'jista' jsir.

Mr Speaker, mill-ġdid nirringrazzja lill-Onor.

Membri kollha ta' din il- Kamra għall-mistoqsijiet interessanti li għamluli u anke għad-dibattitu diġa' mqanqal li bdejna.

Nawgura li f'din il-Kamra issir diskussjoni mill- aktar dettaljata pero' dejjem miftuħa f'kumitati li naraw il-bżonn biex wieħed jidħol aktar fid-dettall tal-kuntratt li għandna propost quddiemna u jekk hemm bżonn nużaw proċeduri li jintużaw f'parlamenti oħra barra minn Malta u li anke l-parlament tagħna qed jagħmel f'ċerti kumitati, inkluż il- kumitat fuq politika soċjali, u li jiddaħħal il-kunċett ta' hearing.

Jekk l-oppożizzjoni jixtiequ jagħmlu mistoqsijiet lill-konsorzja, għala m'għandhomx ikollhom din il-faċilita'?

Jekk il-kunsilli lokali jridu jiġu jagħmlu l-mistoqsijiet għala m'għandhomx jagħmlu hekk?

Aħna għalhekk nagħmlu l-proposta.

Issa fl-aħħar mill-aħħar il-proċedura parlamentari li se nużaw trid tkun jew dik stabilita skond l-istanding orders, jiġifieri jekk hemm bżonn niddiskutu hawn fil-Kamra, jew inkella nużaw proċeduri oħrajn.

L-offerta saret għax dak li aħna tlabna mill-oppożizzjoni huwa konsistenti mal-prinċipji li aħna nħaddnu imma ħassejna d-dover li llejla noffruh bħala gvern lill-oppożizzjoni.

Pero' tkun kif tkun id-diskussjoni, nawgura li tkun waħda serja, responsabbli, dettaljata u fuq kollox miftuħa li mbagħad l-esitu tagħha jkun il-bidu - hawn naqbel ukoll ma' l-Onor.

Mifsud Bonnici - fejn qed ngħidu li dan il-proġett irid ikun parti ta' proġett ferm ikbar li jfisser ir-riġenerazzjoni kollha tal-Kottonera.

U l-gvern jibqa' impenjat li apparti kull żvilupp kummerċjali, iħares ukoll lejn l-aspett soċjali, lejn l-aspett uman u lejn l-aspett globali kif jolqot il-ħajja fiz-zona kollha tant għażiża għalina, li hija r-reġjun tal-Kottonera.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Ngħaddu issa għall-Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR SELF LOKALI (NRU.2)

LOCAL LOAN (No.2) BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mill-15 ta' Marzu 1999 Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet

MR SPEAKER: L-Onor.

Leo Brincat huwa in possession of the House.

ONOR.

LEO BRINCAT: Mr Speaker, meta l-bieraħ kont qed nitkellem fuq il- VAT u anke fuq l-impatt ta' l-għoli tal-ħajja, kont qed ngħid li anke l- Bank Ċentrali jidher li huwa daqsxejn kawt fuq din il-kwestjoni għax meta bassar x'jista' jkun l-andament fix-xhur li ġejjin, qal pubblikament fl- aħħar rapport illi wieħed għad irid jara x'pressjonijiet jista' jkollhom il- miżuri tal-budget fuq l-inflazzjoni.

Fil-fehma tiegħi, l-impatt tal-VAT se jdum jinħass.

Anke l-Ġermaniżi kienu qed jistennew impatt, sempliċement għax il-VAT telgħet minn 15% għal 16%.

U jekk dan ma seħħx kien dovut għall-fatt li bħalissa fil-Ġermanja tant l-ekonomija hija depressed u tant għandhom problemi strutturali, bħal qgħad u affarijiet oħra, li huwa ferm diffiċli biex tgħaddi żieda bħal dik tul is-supply chain tal-linja ta' provvisti illi jkun hemm għall-bejgħ fil-pajjiż.

Nistgħu nimmaġinaw x'kienet tkun il-qagħda fil-pajjiż li kieku seħħ dak li kellu f'moħħu l-Gvern Nazzjonalista, li l-VAT tibda taħdem qabel ma tgħaddi l- liġi nnifisha?

Mr Speaker, jien naħseb li din il-mistoqsija hija rilevanti, iżjed u iżjed fid-dawl ta' l-esperjenzi li kellna minn mindu daħlet fis-seħħ il-VAT fl-1 ta' Jannar.

Qed ngħid hekk għax bil-liġi b'kollox rajna konfużjoni tant kbira illi s- segretarjat fil-ministeru għas-servizzi ekonomiċi ħass il-bżonn li anke wara li għaddiet il-liġi tal-VAT jorganizza sensiela ta' laqgħat għas-self- employed filwaqt li anke l-Kamra tal-Kummerċ ħasset il-bżonn illi tagħmel seminars għall-membri tagħha ħalli jiġi spjegat lilhom kif kellha taħdem din il-liġi illi suppost kellha tkun ħafna aktar user friendly minn dik ta' qabilha.

Il-bieraħ stess rajna kif il-VAT naqqset il-momentum fost is-self- employed, tant illi l-istennija u l-miġja tal-VAT waslu biex minn Settembru 1998 sa Jannar 1999 - skond statistika uffiċjali li tana l-bierah f'dan il- parlament il-Ministru Gonzi - kien hemm 339 self-employed li telqu xogħolhom u bdew jirreġistraw.

Minn dak li qal il-ministru l-bieraħ, jidher li l-affarijiet fil-qasam tas-servizzi għadhom m'humiex mexjin kif suppost.

Għalhekk jiena nistaqsi: X'sar biex jissaħħaħ il-VAT inspection unit?

Kemm qed isiru inspections fuq professjonisti?

Huwa inutli li niffokaw fuq in-negozjanti ż-żgħar biss u mbagħad innewħu dwar l-abbużi li qed jagħmlu t-tobba, l-avukati u diversi professjonisti oħrajn.

Iċ- ċittadini u anke l-unions jippretendu bi dritt illi tittieħed azzjoni f'dan ir-rigward u jiena nemmen li dwar dan għandhom raġun biex ibiegħu.

Meta konna aħna fil-gvern ftit li xejn sibna solidarjeta' min-naħa l-oħra dwar l- importanza tal-ħruġ ta' l-irċevuti.

Issa l-Partit Nazzjonalista fil-gvern qed jiżra dak li ħasad u qed isibha diffiċli biex ikompli jdaħħal din il- kultura tant meħtieġa fost il-poplu.

Aħna min-naħa tagħna dejjem tajna importanza kbira lill-irċevuta fiskali fi żmien is-CET, taqbel jew ma taqbilx u tgħid x'tgħid dwar is-CET bħala sistema fiskali.

Anzi aħna ridna mmorru oltre minn hekk.

Fil-fatt kollox kien maħsub sabiex naslu fl- istadju biex nibdew nagħtu multi on the spot, bħal kif issir barra fil-każ ta' kontravvenzjonijiet tat-traffiku.

Il-bieraħ skantajt kif il-ministru pprova jagħti l-impressjoni li huwa l- Partit Laburista biss li qed jgħid li l-ekonomija hija ġġamjata għaliex dan id-diskors tisimgħu mingħand kulħadd, kemm mill-korpi kostitwiti kif ukoll fil-ħwienet kollha li tavviċina.

Inutli noqogħdu ntambru, kif għamel il- ministru, li dan l-istaġnar ġej minn 20 xahar ilu għaliex ma' kulmin titkellem jgħidlek li qatt ma jiftakar xhur ta' Jannar u Frar iebsa f'dawn l-aħħar tliet snin bħalma kellna din is-sena.

Żgur ukoll li ma nistgħux nibqgħu nużaw l-argument infantili li nwaħħlu fl-iffriżar ta' l- applikazzjoni Maltija għal sħubija fl-Unjoni Ewropea għal dan kollu.

Wara kollox, suppost li waħda mill-ewwel miżuri li ħa dan il-gvern kienet li jirriattiva l-applikazzjoni Maltija u dan għamlu f'Settembru li għadda.

Għaldaqstant inħoss li l-argument fil-kontest tar-ritmu ekonomiku fil- pajjiż huwa għal kollox barra minn loku.

Sur President, inutli wkoll li l-Partit Nazzjonalista jgħid li m'huwiex veru li f'din is-sitwazzjoni ta' paniku dawwar il-kanuni tiegħu fuq in- negozjanti f'dawn l-erbat ijiem.

Dan għamluh kemm ilha taħdem il-VAT.

Fil- fatt jekk wieħed jara "In-Nazzjon" isib li dawn kitbu diversi editorjali, fosthom l-editorjal "Serq fid-Dawl tax-Xemx", fejn tefgħu lil kulħadd f'keffa waħda.

Jiena m'iniex qed ngħid li ma kienx hemm abbużi, anzi nikkundanna l-abbużi li setgħu saru imma ngħid li minflok ħadu azzjoni kontra l-ftit li abbużaw għamlu l-iżball li tefgħu lil kulħadd f'keffa waħda.

Imma m'għandniex għalfejn niskantaw b'din l-attitudni għaliex issa lil tal-Partit Nazjonalista drajnihom.

Meta jridu japplikaw il-pressjoni, l-ewwel jitkellem xi ministru u mbagħad jagħmlu follow-up intensiv fil- ġurnali tagħhom permezz ta' l-editorjali!

Wara kollox, mhux hekk imxew mal- bank ċentrali dwar il-kwestjoni ta' l-imgħaxijiet?

L-ewwel kellna l- ilmenti u d-diżappunt ta' l-Onor.

Josef Bonnici li fiċ-ċirkostanzi preżenti l-bank għażel li ma jmissx ir-rati ta' l-imgħax, imbagħad ħarġet "In- Nazzjon" li għal darba darbtrejn kitbet editorjali fejn qalet li r-rati ta' l-imgħax f'pajjiżna huma għoljin ħafna, anzi qalet li huma iktar mid-doppju ta' dawk fil-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea, li ma jħajrux lil min jinvesti u li bl-ebda mod ma jikkontribwixxu biex l-ekonomija terġa' tingrana wara sentejn f'fondoq.

Sur President, jekk wieħed janalizza din il-kritika jsib li l-kantaliena tagħhom hija sempliċi: "Imgħax li jieklok".

Tant iridu jheżżu l-awtonomija tal-bank ċentrali li editorjalment qalu li għalkemm il- bank ċentrali huwa awtonomu, ma jfissirx li meta jiġi biex jiffissa l- livell tar-rati ta' l-imgħax m'għandux ikun hemm mistoqsijiet dwar kif ikun wasal għad-deċiżjonijiet tiegħu.

Hawnhekk nixtieq nagħmel ftit paragun mal- mod kif aġġixxew u qed jaġġixu n-Nazzjonalisti bħala gvern u bħala partit vis-a-vis il-bank ċentrali, mal-mod kif irraġunaw il-Ġermaniżi sa ftit jiem ilu meta kien għadu ministru tal-finanzi Oskar Lafontaine.

Meta Lafontaine sejjaħ lill-European Central Bank biex ibaxxi r-rati, diversi bankiera serji Ġermaniżi interpretaw li dan ma kienx se jiġri għaliex irraġunaw li inkella l-bank ċentrali jkun qed jagħti l-impressjoni li qed iċedi għall-pressjoni politika tal-Gvern Ġermaniż.

Hawnhekk għandek attitudni kompletament differenti bejn il-mod, il-perceptions u l-aġir tal- Gvern Malti vis-a-vis il-bank ċentrali u l-perceptions differenti li kien hemm fil-Ġermanja meta l-ex-ministru tal-finanzi għamel pressjoni fuq il- European central bank biex dan ibaxxi r-rati ta' l-imgħax.

Iżda jiena ngħid, Sur President, li iktar importanti minn hekk, konna aħna li daħħalna ċerta serjeta' f'dan ir-rigward u inutli li l-ġurnali Nazzjonalisti jipprovaw jagħtu ad intendere li l-kwestjoni ta' l- imgħaxijiet hija xi ħaġa li għandha sseħħ awtomatikament.

Per eżempju, "In- Nazzjon" qalilna li l-imgħaxijiet jinżammu għoljin meta l-inflazzjoni tkun għolja u meta l-iżbilanċi tal-gvern ikunu bla kontroll.

Jiena nistaqsi: X'garanzija għandna li l-inflazzjoni u l-iżbilanċ issa qegħdin taħt kontroll?

Jekk il-pajjiż illum għandu ċerti żbilanċi makro-ekonomiċi, tajjeb li nfakkru li kien Gvern Laburista li beda l-proċess biex iġib stabilita' f'dan is-settur, tant li diġa' kien irnexxielna nagħmlu impatt pożittiv fuq dak li jissejjaħ aggregate demand.

Il-politika tagħna kienet li nniżżlu d-deficit fiskali għal 5% fuq medda ta' tliet snin, iżda iktar importanti minn hekk konna aħna li daħħalna d-dixxiplina fiskali fil-pajjiż li toħloq il-kondizzjonjiet xierqa biex l-ekonomija tal-pajjiż tiżviluppa fit-tul b'rata ta' tkabbir sostenibbli.

Kieku l-bank ċentrali ma żammx il- politika monetarja li żamm f'dawn l-aħħar snin kieku s-sitwazzjoni kienet taħarbilna; u hawn qed nitkellem bħala pajjiż u mhux bħala partit fil- gvern.

Sur President, meta nitkellmu fuq tnaqqis tar-rati ta' mgħax irridu nfittxu u ngħarblu diversi fatturi, fosthom illi niksbu stabilita' tal- prezzijiet, li nippromwovu l-esportazzjoni, li niġbdu l-investiment barrani lejn pajjiżna u li jkollna qagħda tal-bilanċ tal-pagamenti b'saħħitha u settur finanzjarju sod.

Inutli nsemmu r-rati ta' l-imgħax fl-Ewropa għaliex m'għandna l-ebda konverġenza magħhom f'dik li hija inflazzjoni.

U biex il-konverġenza sseħħ ma tistax tkun biss koinċidentali iżda trid tkun ukoll sostenibbli u reali.

Interessanti li wieħed jinnota li t-tkabbir fl- ekonomija li sar taħt Gvern Laburista, b'mod partikolari fl-1998, kien dejjem fuelled minn imbuttatura lejn l-esportazzjoni u inutli noqogħdu ngħidu li dan huwa dovut għal kumpannija prinċipali ta' l-elettronika għaliex bl-istess kejl meta din ġieli għaddiet minn ċerti downturns, nistgħu ngħidu li meta ġieli niżlet ir-rata ta' tkabbir tal-GDP tal-pajjiż, allura dan kien dovut għal din il-fabbrika wkoll.

Sur President, aħna kellna pjani lesti biex inniedu diversi proġetti bi spazju sħiħ għas-settur privat.

Dawn kienu proġetti kapitali li kienu se jistimulaw l-attivita' ekonomika u anke s-settur tal-kostruzzjoni li sal- lum forsi għadu wieħed kajman u b'hekk konna nkunu qed nistimulaw u nsaħħu d-domanda domestika b'mod ġenerali li jaqbel għall-pajjiż kollu.

Li jnixxifni huwa li għaddew sitt xhur mill-ħajja ta' dan il-gvern u l-proċess ta' ristrutturar ta' l-industrija bilkemm issemma darba mil-ministri tiegħu, ħlief il-bieraħ fl-intervent ta' l-Onor.

Dalli.

Jekk verament irridu nilħqu l-miri tagħna allura hemm bżonn urġenti li ngħaġġlu f'din id- direzzjoni.

Naf li l-IPSE donnha qiegħda fuq l-istonku ta' wħud min-nies fil-Gvern Nazzjonalista, iżda nħoss li l-gvern għandu jneħħi l-għamad politiku minn quddiem għajnejh u juża dawk l-istrumenti kollha li jistgħu jservu ta' katalist biex isseħħ ir-ristrutturazzjoni tal-pajjiż.

F'wieħed mid-diskorsi li l-Prim Ministru għamel dan l-aħħar waqt il- kampanja elettorali tal-kunsilli lokali - jekk m'iniex sejjer żball ġewwa Ħal Balzan - kien qal hekk: La tibżgħux mir-ristrutturazzjoni.

Jiena ngħid li minflok jagħmlu dawn il-ħafna exhortations u diskors fil-vojt, aħjar dak li jkun ixammar u jmidd għonqu għax-xogħol.

U għalkemm il-bieraħ il-Ministru Dalli pprova jagħti ad intendere li r-ristrutturazzjoni ilha għaddejja mill-1987, jiena ngħid li setgħet kienet għaddejja fuq bażi individwali fi ħdan ċerti units industrijali imma ma kenitx għaddejja fuq skala nazzjonali b'mod ħolistiku.

Dan jikkonfermah il-ktieb "The EU and You" li għadhom kemm ħarġu Simon Busuttil u l-kollegi tiegħu tal-European Movement li żgur m'għandhomx tendenzi Laburisti.

Meta jitkellmu fuq ristrutturazzjoni dawn jgħidu hekk:

"A lot has been said about restructuring but few concrete measures have been taken."

Huwa veru li fil-bidu r-ristrutturazzjoni taf iġġib il-weġgħat imma fit-tul tagħti r-riżultati meħtieġa u mixtieqa għax l-ażjenda, tkun liema tkun, toħroġ iktar żnella u b'saħħitha mil-proċess kollu.

Sur President, minkejja li ċerti korpi kostitwiti għall-bidu kellhom ċerti biżgħat dwar ir-ristrutturazzjoni, aħna konna ġibnihom jaħdmu magħna biex jintlaħqu dawn l-għanijiet, filwaqt li s-social partners kienu ġew ingranati fl-istess proċess ħalli jiżguraw li l-membri tagħhom jintlaqtu mill-inqas minn dak li kellu jsir.

Iżda jidher li dan il-gvern huwa magħmul mod ieħor għaliex ħafna problemi jipprova jsolvihom billi jinjorahom kompletament.

Għaldaqstant inħeġġeġ lill-gvern biex jieħu dawk il-miżuri kollha strateġiċi effettivi li jista' jikkonsidra biex jagħti spinta u rankatura lil dan il-proċess tant importanti għat-tisħiħ ta' l- ekonomija, irrispettivament minn jekk aħniex se nissieħbu jew le fl-Unjoni Ewropea.

Iżda din bħall-kwestjoni ta' l-armonizzazzjoni tat-taxxa għax minflok isegwu bir-reqqa u jagħtu importanza lil dak li qed isir fl-Ewropa u dak li qed tagħmel il-Ġermanja, jgħidu li m'għandniex għalfejn ninħlew fuq dan l-argument għax din hija biss wishful thinking u li diffiċli ħafna biex isseħħ għaliex hija issue problematika.

Sur President, jiena naħseb illi li jmisshom jgħidu tan-naħa tal-gvern huwa li l-Ġermaniżi, li huma l-akbar mutur fl-Unjoni Ewropea, minkejja d- diffikultajiet ekonomiċi li qed jiffaċċjaw tant huma determinati li jaslu għal din l-armonizzazzjoni - jew kif qed isejħulha kordinazzjoni - li qed japplikaw il-pressures kollha.

L-ewwel heddew li jżommu l-kontribuzzjoni tagħhom għall-budget Ewropew u mbagħad qalu li jridu jagħmlu minn kollox biex jitneħħa l-kunsens fi ħdan l-Unjoni Ewropea ħlief għall-kwestjonijiet kostituzzjonali u dan bil-għan li kwestjonijiet bħal din tat-taxxa jkunu jistgħu jiġu deċiżi b'maġġoranza sempliċi tal-membri ta' l-Unjoni.

Issue oħra li qiegħda f'ħalq kulħadd fl-Ewropa - u Alla jbierek il-Gvern ta' Malta ma jitkellem xejn dwarha minkejja li huwa kandidat prospettiv għal sħubija sħiħa - hija l-issue tad-duty-free outlets.

Din hija issue li min-naħa tal-gvern qatt ma tissemma anzi biex inkun preċiż semmewha darba u żelqu fin-nixef.

Darba f'ġurnal lokali l-Ministru Zammit Dimech kien qal li anke aħna se nneħħu l-ħwienet duty-free imbagħad għaddew ftit ġimgħat u qam il-Ministru Josef Bonnici, għal darb'oħra f'gazzetta lokali, u qal li aħna m'aħniex obbligati nieħdu pożizzjoni dwar id-duty-free shops għalissa għaliex la sirna membri ta' l-Unjoni u lanqas għadu sar ir-referendum dwar dan is-suġġett f'pajjiżna.

Sur President, jiena ngħid li l-gvern xorta qed jonqos illi m'huwiex qed iġib din il-problema a konjizzjoni tal-pubbliku Malti u Għawdxi.

Din jista' jkollha effett negattiv anke fuq il-cruise liner business li beħsiebna nikkultivaw permezz tal-cruise liner terminal li suppost għandu jinbena dalwaqt, business li wara kollox diġa' beda jinbena tul dawn l- aħħar xhur minkejja li għad m'għandiex il-cruise liner terminal.

Dak li qed tgħid l-Ewropa bħalissa huwa li hemmhekk għandek xi pajjiżi li qed ifittxu kompromess dwar it-tneħħija tad-duty-free qabel ix-showdown inevitabbli li mistenni jsir fis-summit speċjali ta' l-Unjoni Ewropea li għandu jsir dalwaqt f'Berlin.

Iżda milli jidher l-Ingliżi, il-Franċiżi u l- Ġermaniżi sabu ruħhom ferm isolati dwar din l-issue meta ġew biex jipposponu deċiżjoni dwar l-impożizzjoni tad-dazji u tas-sisa sħaħ fuq affarijiet bħal sigaretti u fwejjaħ f'dawk li huma duty-free outlets.

Fil- fatt jekk wieħed iħares ftit lura jsib li d-deċiżjoni fl-Unjoni Ewropea ilha li ttieħdet mill-1991 u biex din tiġi rrevokata hemm bżonn li d- deċiżjoni tiġi emendata mill-ministri tal-15-il pajjiż membru b'vot unanimu.

Jiena naħseb li l-bieraħ dawk li bħali raw l-aħbarijiet, raw eluf ta' ħaddiema Franċiżi jimblukkaw iċ-Channel tunnel u anke l-ferry port ta' Calais biex iwaqqfu t-train traffic għal bosta sigħat bħala protesta kontra din it-tneħħija.

Għalhekk ngħid li l-Gvern Malti għamel ħażin li din l- issue lanqas biss poġġiha fuq l-aġenda tiegħu minkejja li huwa kandidat prospettiv għas-sħubija.

L-inqas li jista' jagħmel il-gvern fiċ- ċirkostanzi preżenti huwa li jkollu d-diċenza u jipprova jfisser l- implikazzjoni ta' dan kollu għan-negozju f'dan is-settur f'pajjiżna.

Sur President, f'dawn is-sitt xhur stennejt ukoll li se jkun hemm xi drive min-naħa tal-gvern biex jinħolqu impjiegi produttivi imma għall- kuntrarju rajna l-qgħad ikompli jirranka, forsi stimulat mill-ħafna wegħdiet li għamlu tan-naħa l-oħra tul il-kampanja elettorali, wegħdiet lil nies, kostitwenti, canvassers u ħbieb li jdaħħluhom mal-gvern jew mal- korpi parastatali.

Għalkemm sal-lum saru ħafna safriet ministerjali, dawn kellhom il-focus prinċipali tagħhom marbuta mar-riattivazzjoni ta' l- applikazzjoni ta' Malta għal sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea, iżda ma rajna ebda promotional drive biex tikber l-export base ta' pajjiżna ma' pajjiżi oħrajn.

Dan il-one-track mind qed jiġi nnotat mhux minna biss imma qed jiġi nnotat u osservat anke fiċ-ċriki diplomatiċi u hemm min qed jikkummenta apertament dwar l-attitudni tal-Gvern Malti li tant iffissa fuq sħubija fl-Unjoni Ewropea li abbanduna s-swieq u l-pajjiżi l-oħra għal riħhom, u dan bl-eċċezzjoni tal-mawra ta' jumejn li l-Onor. de Marco għamel fid-dinja Għarbija meta iffirma xi double taxation agreements u kien qed iħejji għal-laqgħa tal-Mediterranean Forum li saret f'pajjiżna xi ġimgħa jew ġimgħatejn ilu.

Dan għalfejn qed ngħidu?

Sur President, dan mhux biss qed ngħidu bi kritika għall-gvern imma għaliex sinċerament nemmen li ma nistgħux nibqgħu bil-mentalita' li l- esportazzjoni tiċċaqlaq waħedha.

Wara kollox, fir-rapport reċenti tiegħu l- bank ċentrali jgħid li għad hemm ċerta inċertezza dwar l-export growth trends ta' pajjiżna.

Dan qed ngħidu għaliex dawn is-swieq aħna dejjem tajnihom importanza għaliex nemmnu li għandu jkun is-settur privat li jimbotta l-ekonomija 'l quddiem u mhux noqogħdu nistennew li l-gvern jjippompja l-fondi tiegħu biex l-affarijiet jibdew jiċċaqalqu.

Jgħidu x'jgħidu tan-naħa l-oħra aħna tajna spinta lill-impjiegi fis-settur privat.

Taħtna x-xogħol part-time baqa' jiżdied filwaqt li fl-istess ħin il-jobs fis-settur tas-servizzi spiċċaw jirrappreżentaw terz ta' l-impjiegi ġodda kollha li ħloqna.

S'issa dan il-gvern baqa' ċass quddiem il-problema tal- qgħad.

Il-qgħad fost iż-żgħażagħ huwa l-iktar kategorija li qed tikber b'rata mgħaġġla, filwaqt li iktar minn 12% ta' dawk bla xogħol huma nies ta' 'l fuq minn 49 sena.

Bir-rata li biha qed jikber il-qgħad minn xahar għal xahar u bir-rata li biha l-qgħad kompla jirranka minn Settembru 'l quddiem, ma jridux jgħaddu wisq xhur biex nilħqu l-figura ta' 10,000.

Jiena jinkwetani wkoll il-fatt li 'l fuq minn 76% tan-nies qiegħda huma nies manwali kważi bla sengħa ta' xejn.

Dan il-mismatch fis-snajja' bejn id-domanda u l-provvista ta' labour juri xi bżonn urġenti hemm li jkollna skemi effettivi ta' retraining.

Sur President, hemm ukoll id-deficit innifsu.

Il-bank ċentrali qed jagħmilha ċara li miżuri ta' taxxi u tkabbir ekonomiku waħedhom m'humiex biżżejjed biex jipproduċu r-riżultat meħtieġ biex jitnaqqas dan id-deficit.

Jekk verament se jkollna boost fl-importazzjoni minħabba l-introduzzjoni tal-VAT, jekk irridu ndaħħlu sens ta' bilanċ huwa aktar u aktar importanti li niżguraw li dan jiġi indirizzat permezz ta' tkabbir fl-esportazzjoni għax inkella l-ekonomija tispiċċa taħt strapazz ieħor.

Ilkoll kemm aħna rridu nieħdu approach miftuħ fejn nuru rieda li nbiddlu u li nkunu aktar proattivi u kompetittivi fl-approach u fl-attitudni tagħna.

Jekk naraw dawn il-fatturi kollha kontra x-xenarju tal-manifest elettorali tal-Partit Nazzjonalista, insibu li dan kien manifest magħmul għall-esiġenzi politiċi iktar milli b'riżultat ta' xi studju finanzjarju serju.

Fil-fehma tagħna s-sitwazzjoni ilha li ħarbet lill-Partit Nazzjonalista mill-1992, meta n-nefqa ordinarja u l-kont ta' l-imgħax fuq id-dejn kienu diġa' bdew jaqbżu d-dħul rikorrenti.

Nhar il-Ħamis 4 ta' Marzu, is-Sur Lou Bondi fl-opinion column tiegħu f'"The Times" qal li wara l-1994 l-ekonomija Maltija staġnat minkejja dak li kien qed jgħid u jagħmel il-Gvern Nazzjonalista u b'żieda ma' dan is-Sur Bondi qal li bejn l-1996 u l-1998 il-Partit Nazzjonalista rrifjuta li jirrikonoxxi l-fatt li kien hemm problemi fundamentalment serji fl-ekonomija tal-pajjiż.

Is-Sur Bondi kompla jgħid li l-votanti li bdew jixbgħu minn gvern indifferenti wara għaxar snin bdew iħossu anke l-għafsa.

F'sitwazzjoni bħal din ftit jista' jkollna fiduċja li dawn l-istess nies li qed imexxu llum se jkunu kapaċi joffru l-fejqan meħtieġ għal pajjiżna.

Skond il-miri tagħhom ta' l-1992, suppost li d-deficit tal-gvern kellu jitniżżel għal 3% tal-GDP sas-sena 1997; l-għoli tal-ħajja kellu jinżel għal 2%; il-qgħad kellu jinżel għal taħt l-4% tal-gainfully occupied; u l- livell tan-nies mal-gvern fis-settur pubbliku kellu jonqos b'25% jew 30%.

Meta wieħed jara dawn il-miri kollha falluti u targets mhux milħuqin, allura għandna dritt nistaqsu kemm nistgħu nieħdu bis-serjeta' l- projections tal-gvern għal din is-sena finanzjarja li qegħdin fiha.

Suppost li qegħdin f'sena fejn se nagħmlu drive fuq l-evażjoni tat-taxxa imma minflok ġew intaxxati dawk li għandhom yacht jew karozza lussuża u li jħallsu ftit taxxa, iddeċiedew li jintaxxaw lill-ħaddiem billi jgħollulu l- kontribuzzjoni tal-bolla, liema bolla għall-ħaddiem li jaqla' ¥5,000 minn ¥416 fis-sena se titla' sa ¥500 is-sena d-dieħla meta r-rata tkun ¥1 għal kull ¥10 li jaqla'.

Inutli noqogħdu nisimgħu fuq new benchmarks għal assessments aħjar ta' declared income u re-engineering fl-income tax għaliex f'dan l-istadju n-nies iridu jaraw riżultati minn kwalunkwe gvern, hu min hu l-gvern tal-ġurnata.

Il-bieraħ ħadt gost nisma' lill-ministru jfaħħar il-ħtieġa ta' tibdil u taqlib kontinwu fid-dwana ħalli ħadd ma jsaddad f'postu.

Huwa dnub li meta aħna għamilna dan sibna resistenza kbira u saru allegazzjonijiet ta' favoritiżmu politku.

Aħna konna ssapportejna mingħajr ma rreaġixejna imma mbagħad bdew ħerġin ir-riżultati, b'mod partikolari f'dak li għandu x'jaqsam ma' qbid ta' droga.

Jiena nemmen li jkun żball jekk xi ħadd idaħħal il-politika fit-tmexxija tad-dwana jew, biex inkun preċiż, min iħalli lil min idaħħal il-politika forsi għaliex ikun hemm pressjoni jew mis-segretarjat tal-ħaddiema tal-Partit Nazzjonalsita jew minn units oħrajn biex ikun hemm ċerti pressures politiċi eżerċitati fuq il-lant tax-xogħol f'dan il-post tant delikat u sensittiv.

Sur President, fid-dwana aħna rridu l-indafa u l-integrita' u kien tajjeb li fiż-żmien kien hemm persuna serja li ħadmet taħt iż-żewġ amministrazzjonijiet.

Qed nirriferi hawnhekk għas-Sur Tony Pavia li dan l- aħħar inħatar segretarju permanenti - u ta' dan nifraħlu - u nittama li jinstab replacement ta' l-istess kalibru għaliex nemmen li meta tfittex issib civil servants f'karigi għoljin li lesti jmexxu b'ċertu għaqal, b'ċertu mpenn u b'ċerta serjeta'.

L-importanti huwa li wieħed iħallihom jaħdmu mingħajr ma jkun hemm indħil żejjed min-naħa ta' fuq.

Dan kollu qed ngħidu għaliex ir-rwol tad-dwana huwa wieħed importanti u vitali għal pajjiżna, kemm f'dak li huwa dħul ta' l-erarju, kemmn f'dik li hija ġlieda kontra l-kuntrabandu kif ukoll f'dik li hija ġlieda kontra d-drogi fil- pajjiż.

Aħna konna sibna koperazzjoni sħiħa f'dan il-qasam, b'mod partikolari mill-Gvern Amerikan, u nittama li din il-koperazzjoni tkompli toktor fi snin li ġejjin.

Għażilt li nagħmel aċċen fuq id-dwana għaliex minkejja li hija kingpin importanti tal-ministeru tal-finanzi, ftit li xejn ikollna okkażjoni li nitkellmu dwar l-operat tagħha fil-parlament.

Sur President, għamel tajjeb il-Ministru Dalli fil-budget ta' din is-sena li ammetta li d-deficit ilu ġej bosta snin iżda d-dnub huwa li dan ma qaluhx qabel.

Per eżempju, ma saret l-ebda riferenza għal dan fil-manifest elettorali tal-Partit Nazzjonalista u lanqas fil-kampanja elettorali ta' Settembru li għadda.

Ftit ilu l-ministru tkellem b'mod xettiku ħafna dwar l-IMF - għaliex qal li dawn huma l-istess nies li ġabu lil bosta pajjiżi ta' l-Ewropa tal-Lvant għarkubbtejhom wara l-kollass tal-komuniżmu - iżda għandu jew m'għandux raġun xorta nibqgħu fid-dmir li naraw x'qalu dawn in- nies dwar pajjiżna u mhux nagħmlu kif jagħmel l-Onor.

Josef Bonnici li jikkwotahom biss meta jfaħħru s-sistema tal-VAT.

U ladarba qegħdin fuq dan is-suġett intenni dak li kont għedt darb'oħra, jiġifieri li nittama li meta jiġu ta' l-IMF fil-jiem li ġejjin, il-Gvern Malti jagħmel kif qed jagħmlu diversi gvernijiet oħrajn u jippubblika r-rapport tagħhom u mhux iħallih bħala xi ħaġa mistura u konfidenzjali li tiġi leaked baxx baxx minn hawn jew minn hemm.

Sur President, l-ewwel wieħed li fetaħ għajnejn il-gvern dwar id-deficits ma kenitx l-IMF imma kien is-Sur Anthony Galdes, gvernatur tal-bank ċentrali fl-1991, meta waqt ikla ta' l-istitut tal-bankiera kien qal li d- deficit strutturali għandu jiġi ttrattat b'kawtela kbira għax is- sitwazzjoni faċilment taħrab minn idejn dak li jkun.

Dak inhar is-Sur Galdes kien ħeġġeġ lill-gvern biex jifformola politika nazzjonali koerenti sabiex il-public sector borrowing requirement jilħaq mill-ġdid livelli maniġibbli u sostenibbli.

Dawn it-twissijiet sabu l-eku tagħhom f'dak li qalu iktar tard l-IMF.

Fil-fatt fir-rapport tagħha ta' Diċembru ta' l- 1992, l-IMF ilmentat li l-medja tad-deficit fiskali għas-snin 1989/1991 kienet ta' 6.5% tal-GDP.

Huma diġa' kienu qegħdin ixommu li l-Gvern Malti kien konxju li d-deficits ta' dan id-daqs ma kenux deficits sostenibbli iżda - u din hija importanti li nifhmuha lkoll kemm aħna - qalu li minkejja dan kollu l-Gvern Malti kien qed iżomm lura milli jikkommetti ruħu li jieħu dik it-triq li twasslu għal konsolidament fiskali kif ukoll li jintrabat ma' timetable ta' riformi strutturali.

L-IMF kien tal-fehma li l- aġġustamnenti li kellu f'moħħu l-gvern għall-1993 u għas-snin ta' wara ma kenux aġġustamenti sodisfaċenti.

Fi kliem ieħor kienu qed jgħidulu bil- pulit li m'għandux is-sinsla meħtieġa biex jaqbad il-barri minn qrunu.

L-affarijiet bdew jisserjaw iktar meta wara r-review mission li kien għamel il-bord eżekuttiv ta' l-IMF fir-rapport tiegħu ta' l-1992, kien wera tħassib dwar dak li sejjaħ increasing strains in the domestic economy u kkonkluda li l-pressjoni fuq ir-riżervi kienet titlob pjan ta' konsolidament fiskali iktar ambizzjuż fl-1993 minn dak kontemplat mill- awtoritajiet Maltin.

Effettivament l-affarijiet baqgħu sejrin għall-agħar tant li fl-1994 l-IMF qalu li l-posponiment min-naħa tal-gvern ta' miżuri fiskali meħtieġa jista' jimmina l-prospetti ekonomiċi għall-ġejjieni u jwassal għall-aġġustamenti li jweġġgħu iktar 'il quddiem.

Fil-fatt huma lmentaw bla tlaqliq li l-Gvern Malti ma fassal ebda timetables ċari biex jilħaq dawn l-għanijiet.

Għaldaqstant jiena naħseb li nagħmlu ħażin jekk nanalizzaw il-famuż memo li l-Ministru John Dalli kien ta lill-kabinett fis- sajf ta' l-1996 b'mod isolat għaliex is-sħab iswed kien ilu jinġema' s-snin u l-ministru x'aktarx tkellem kif tkellem dak inhar għax ra li l-qagħda ma baqgħetx waħda sostenibbli, kuntrarju għal dak li forsi xtaqu jagħmlu sħabu billi għal darb'oħra jitfgħu t-trab taħt it-tapit.

Sur President, biex nagħti prova ta' kemm dan il-gvern ma jimxix b'ġustizzja soċjali se nikkwota silta mill-budget - u qed nikkwota verbatim - li tgħid:

"In-nefqa tal-gvern hi priordinata u r-riżorsi skarsi tagħna ma jistgħtux dejjem jiġu allokkati skond il-prijorita' li titlob il- ġustizzja soċjali.".

Jiena nistaqsi: Xi prova iktar minn hekk nistgħu nġibu li l-ġustizzja soċjali fil-pajjiż se titnaqqar taħt dan il-gvern?

Dan il-gvern jidher li qed jorbot kollox mat-tkabbir ekonomiku meta kulħadd jaf f'liema qagħda tal-biki tinsab l-ekonomija tal-pajjiż.

Kellna eżempju ta' dan meta ftit ilu l-Prim Ministru kien qed jagħmel xi indirizz - mingħalija l-aħħar diskors tal-kampanja elettorali - fejn biex jiġġustifika li l-ekonomija qed tieħu r-ruħ, qagħad jikkwota figuri kontrastanti ta' l-1997 ma' l-1999 u Alla jbierek il-figuri ta' l-1998 konvenjentement ħallihom barra għal kollox.

U xi skuża ġab?

Qalilna li kien qed jagħmel hekk għaliex l-1997 kienet l-unika sena sħiħa li għamel il-Gvern Laburista!

Imma l-paraguni s- soltu mhux hekk isiru.

M'hemm l-ebda loġika u m'hemm l-ebda razzjonalita' li tagħmel paraguni bejn sena u oħra u konvenjentement taqbeż is-sena tan- nofs sempliċiment għaliex ikun jaqbillek tagħmel hekk.

Fil-budget il-ministru kien qal li kien qed ibassar espansjoni ta' 6.5% sas-sena 2000, liema figura skond hu kienet ferm iktar konservattiva milli qalulu l-ekonomisti tal-gvern.

Ikun tajjeb li nkunu nafu jekk aħniex on track jew le f'dawn is-sitt xhur ta' Gvern Nazzjonalista.

Żewġ fatturi nkwetanti ħafna li joħorġu mill-budget innifsu huma li ż-żieda fit- tassazzjoni pproġettata mhux se tkun biżżejjed biex tagħmel tajjeb għaż- żieda fl-imgħaxijiet li se jkollna nġorru kif ukoll li l-imgħaxijiet li kienu biss ¥6 miljun fis-sena 1985 minn ¥50 miljun f'din is-sena se jitilgħu għal ¥74 miljun fis-sena 2004.

Din tfisser u tirrappreżenta żieda ta' 48% fuq il-livell attwali.

Għalhekk nistaqsi lill-ministru jekk jaħsibx li se nkunu on track ukoll fit-tkabbir tad-dħul tal-gvern meta jidher li 58% se jiġi minn żieda fl-espansjoni ekonomika, 17% mill-enforzar ta' taxxi eżistenti u 25% miż-żieda fit-taxxi.

Dawn huma l-projections li kien hemm fil-budget.

Iżda jekk dawn huma affarijiet inkwetanti, bla dubju ta' xejn l-iktar fattur inkwetanti huwa d-dejn pubbliku li din is-sena se jilħaq madwar 60% u li sas-sena 2004 minn ¥872.9 miljun se jkun tela' għal ¥1,122.749 miljun, żieda ta' 28.6%.

U kieku kellna neħduh bħala medja ras għal ras insibu li d-dejn pubbliku se jkun jirrappreżenta somma ta' ¥3,000 għal kull persuna li tgħix f'Malta.

Il-ġimgħa l-oħra n-naħa tal-gvern għal ftit ma ftaħrux bir-rapport ġdid ta' Moody's għax semma l-applikazzjoni ta' Malta għal sħubija fl-Unjoni Ewropea.

L-ewwelnett ir-rapport irid jittieħed fil-kontest tar-rating fuq il-foreign currency country ceiling li Moody's stess ħarġu xi ħmistax ilu u tajjeb li wieħed ifakkar li dak inhar huma kienu qalu li d-dejn nazzjonali kulma jmur qed joqrob is-60%, waqt li wrew dubji serji kemm il-programm ta' ħames snin ta' dan il-gvern se jwassal biex inaqqas id-deficit proġettat.

Din id-darba r-rapport jibda billi jfakkarna li d-dejn ilu tiela' minn żmien Gvern Nazzjonalista fis-sena 1995.

Imbagħad, għalkemm ir-rapport veru jagħmel riferenza għar-riattivazzjoni ta' l-applikazzjoni tal-Gvern Malti għall-Unjoni Ewropea, dan jagħmlu fil-kontest ta' l-obbligi onerużi li din l-applikazzjoni tpoġġi fuqna.

Jien ma nistax nifhem is-sodisfazzjon tal-gvern għal dan ir-rapport, l- aktar meta kummentaturi finanzjarji indipendenti - mhux in-naħa ta' l- oppożizzjoni - diġa' lmentaw pubblikament fil-media lokali li r-rating tagħna effettivament tniżżel b'ħames gradi.

Għalhekk x'se jagħmel il- gvern fid-dawl tal-kummenti ta' Moody's dwar in-nies żejda mal-gvern, dwar il-proporzjon kbir tad-deficit kif ukoll dwar il-piżijiet li d-dejn jimponi fuq il-kaxxa ta' Malta?

Fil-fatt ir-rapport jagħmilha ċara li biex ir-rating tistabilizza ruħha hemm bżonn titjib sostanzjali fil-finanzi pubbliċi ta' pajjiżna.

MR SPEAKER: Ippermettili ninterrompik Onor. Brincat, imma sar il-ħin.

Tibqa' in possession?

ONOR.

LEO BRINCAT: Iva, nibqa' in possession.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Nistieden lill-Ministru tal-Finanzi biex jekk jogħġbu jressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR JOHN DALLI: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal għada l-Erbgħa, 17 ta' Marzu 1999 fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Abbozz ta' Liġi dwar Self Lokali (Nru. 2) - it-Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar Self Lokali (Stock u Titoli Reġistrati) – Kumitat;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Ħabs - Kumitat;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Pensjonijiet - Kumitat;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Dazju tas-Sisa (Emenda Nru 3) - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Proprjeta' tal-Għadu - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Taxxa tar-Reġistrazzjoni ta' Vetturi bil-Mutur (Emenda Nru 2) – it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili – it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar is-Sekwestru u l-Kustodja ta' Minuri - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Servizzi ta' l-Ivvjaġġar u tat-Turiżmu għal Malta - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' l-Erarju - it- Tieni Qari (Kont.); u

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki, jekk jogħġobkom?

Is-Segretarju Parlamentari, l-Onor.

Austin Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT(Segretarju Parlamentari): Mr Speaker, il-kunsilli lokali huma fuq fomm ħafna nies f'dawn il-ġranet pero' qabel ma nagħmel ftit kummenti fuq ir-riżultat li kellna fil-weekend li għadda, xtaqt nirriferi għad-diskors li sar mill-Onor.

Cuschieri f'din il-Kamra, fejn allega li fil-vesti tiegħi preċedenti ta' segretarju ġenerali jien kont heddidt lill-viċi sindku ta' San Ġiljan li jekk ma jivvotax b'ċertu mod għas-sindku ta' San Ġiljan kont se ntellfu x-xogħol mal-PBS.

Din jiena ċħadtha dik inhar imma l-Onor.

Cuschieri baqa' jinsisti li dak kien li qalulu.

Għalhekk issa nixtieq naqra ittra, nota, dikjarazzjoni - sejħilha li trid - iffirmata minn Vincent Aquilina, il-viċi sindku tal-kunsilli lokali ta' San Ġiljan, u ndirizzata lili, li tgħid hekk:

"Għażiż Sur Gatt,

Jien bħala viċi sindku tal-kunsill lokali ta' San Ġiljan irrid niddikjara dan li ġej:

(1) Inti qatt m'għedtli dak il-kliem li allega l-Onor.

Joseph Cuschieri fis-seduta tal-bieraħ.

(2) Jien niċħad bil-qawwa kollha kull allegazzjoni ta' l-Onor.

Cuschieri u lest li nieħu affidavit.

Dejjem Tiegħek, Vincent Aquilina.

Nixtieq nitlob il-permess biex inpoġġi dan id-dokument fuq il-Mejda tal- Kamra.

MR SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

AUSTIN GATT: Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' ittra mibgħuta lili mill-viċi sindku tal-kunsill lokali ta' San Ġiljan wara d-diskors li għamel fil-parlament l-Onor.

Joseph Cuschieri fl-10 ta' Marzu, 1999."

L-unika rimarka li nixtieq nagħmel hija li jkun tajjeb li kulħadd f'din il-Kamra - u mhux biss l-Onor.

Cuschieri - jimxi fuq fatti li jaċċerta hu personalment u mhux biss fuq dak li jgħidulu.

Jien, per eżempju, smajt ħafna affarijiet fuq ir-relazzjonijiet ta' l-Onor.

Cuschieri mal-każin tal- banda ta' San Ġiljan, pero' għalkemm ikollna ħafna battibekki bejnietna qatt m'għidt xejn fuq dan u m'iniex beħsiebni ngħidhom għaliex m'aċċertajthomx jien personalment.

MR SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Jekk l-Onor.

Gatt għandu xi ħaġa x'jgħid dwar ir-relazzjoni tiegħi mal-każin tal-banda ta' San Ġiljan, jista' jgħidha liberament għaliex jien mal-każin tal-banda ta' San Ġiljan la għandi x'naqsam u lanqas qatt kelli x'naqsam.

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari jkompli bid-diskors tiegħu, jekk jogħġbu.

ONOR.

AUSTIN GATT: Sur President, jiena dejjem kont konsistenti ma' dak li għedt u billi għadni kemm għedt li jien m'iniex se nirripeti l- affarijiet li smajt għax m'aċċertajthomx personalment - mhux kif għamel l- Onor. Cuschieri - allura m'iniex se nirrepetihom.

Għadni kemm poġġejt ukoll fuq il-Mejda tal-Kamra dikjarazzjoni tal-viċi sindku Vincent Aquilina li jafferma kategorikament l-kuntrarju ta' dak li qal l-Onor.

Cuschieri.

Issa jekk inhu raġel jibla' dak li qal qabel pero' dan huwa inċident żgħir di passaggio u ta' ftit importanza.

Sur President, is-Sibt li għadda żammejna f'Malta, bħalma jiġri kull sena, l-elezzjonijiet tal-kunsilli lokali.

F'isem din in-naħa rrid nirreġistra s-sodisfazzjon tiegħi ewwelnett għat-turnout li kellna, li żdiedet marġinalment għal madwar 70%, żieda ta' 4% jew 5% fuq is-sena l- oħra.

Ċertament li din iż-żieda ġiet kaġunata minn diversi fatturi, fosthom il-messaġġi pożittivi li bagħat il-gvern fuq il-kunsilli lokali.

Biex inkun onest, nemmen li parti minn din iż-żieda hija dovuta għall- parteċipazzjoni tal-Partit Laburista b'mod uffiċjali li ħaddem il-makna tiegħu elettorali, makna tajba u makna komposta min-nies u kappeġġata minn persuna li ċertament hija kkwalifikata.

Għalhekk m'għandix dubju li permezz tax-xogħol li għamel il-Partit Laburista f'dan il-kontest irnexxielu joħroġ iktar voti mill-voti li ħarġu d-darba l-oħra.

Pero' ladarba ħarġu iktar partitarji u sostenituri tal-Partit Laburista jivvotaw, allura ikbar u ikbar hija d-disfatta tal-Partit Laburista.

Għaliex jekk ħarġu iktar Laburisti jivvotaw, l-avvanzi kbar li għamel il-Partit Nazzjonalista f'dawn l-aħħar elezzjonijiet lokali jieħdu magnitude ħafna akbar milli setgħu kienu kieku l-Partit Laburista ma ħaddimx il-makna elettorali tiegħu.

Sur President, smajna ħafna interpretazzjonijiet imma jien nħobb noqgħod fuq l-iktar affarijiet sempliċi.

Il-Partit Nazzjonalista minn 65 tela' għal 72 kunsillier, żieda ta' 7 kunsulliera jew inkella ta' 11% fuq dawk li kellu.

Nixtieq nitlob il-permess tal-Kamra biex inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra elenku ta' fejn saru dawn iż-żidiet.

MR SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

AUSTIN GATT: Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar total ta' kunsilliera tal-Partit Nazzjonalista f'21 kunsill lokali għas-snin 1993, 1996 u 1999.

Il-Partit Nazzjonalista mhux biss żied il-kunsilliera tiegħu pero' żied ukoll il-voti minn 45% għal 49%, żieda overall ta' 4% meta tqabbel lokalita' ma' lokalita'.

Barra minn hekk, meta taqra l-elenku tal- lokalitajiet fejn żied il-voti l-Partit Nazzjonalista ssib li fi 17-il lokalita' kkomparat ma' l-1996 - u anke ma' l-1994 - il-Partit Nazzjonalista żied il-voti tiegħu.

Nixtieq nerġa' nitlob il-permess tal- Kamra biex inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-breakdowns relattivi.

MR SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

ll-permess ingħata.

ONOR.

Statistika dwar ir-riżultati ta' l-elezzjonijiet tal-kunsilli lokali f'21 lokalita' għas-snin 1996 u 1999.

Sur President, jiena nieħu pjaċir nisma' lill-Partit Laburista jgħid li huwa sodisfatt pero' jekk inhu hekk, x'sodisfazzjon akbar għandu jkollu il-Partit Nazzjonalista li żied il-kunsilliera, żied il-maġġoranzi tiegħu, żied il-vot tiegħu fi 17-il lokalita' u żied ukoll il-maġġoranza globali tiegħu?

Ċertament li l-isbaħ argument li smajna matul il-weekend kien li l- Partit Nazzjonalista naqqas il-maġġoranza tiegħu li kellu fl-elezzjoni ġenerali.

Jiena napprezza meta wieħed jitkellem ma' persuna li ma tifhimx kif għandek tinterpreta r-riżultat u tużah għall-propaganda.

Din kulħadd jagħmilha għaliex fil-politika kultant tuża kollox u allura huwa aċċettat li tagħmel press conference wara l-elezzjoni u tuża dan ir-riżultat.

Pero' li tibqa' tużah u tinsisti f'din il-Kamra li jerġa' jintuża dan l-argument meta nafu li m'hu veru xejn għaliex m'aħniex qed inqabblu like with like, jien ngħid li wasalna għall-esaġerazzjoni.

Ir-realta' hija li f'din l- elezzjoni l-Partit Nazzjonalista żied il-voti tiegħu sostanzjalment, bħalma żied il-voti tiegħu sostanzjalment fl-1998 u fl-1997.

U f'dan m'iniex inqabbel mal-Partit Laburista għaliex ir-realta' hija li l-Partit Laburista f'dan il-kamp ma jeżistix.

Il-Partit Laburista, almenu kif inhu rappreżentat illum bil-kap tiegħu, ma jemminx fil-kunsilli lokali.

Hemm uħud li jemmnu fihom u sinċerament iridu li l-kunsilli lokali jissaħħu pero' sfortunatament bil-leadership li għandhom bħalissa ma naħsibx li dawn in-nies għandhom l-opportunita' li jimxu 'l quddiem.

Sur President, jiena nagħlaq billi nawgura li dan huwa vot għall-politika serja favur il-kunsilli lokali, politika li trid tagħti iktar flus lill- kunsilli lokali, politika li trid tagħti iktar possibbiltajiet lill- kunsilli lokali biex jikbru, politika li trid tagħti iktar poteri lill- kunsilli lokali, politika li trid iddaħħal il-kunsilli lokali fl- amministrazzjoni tal-proprjeta' pubblika u politika li trid iddaħħal lill- kunsilli lokali fl-enforcement tal-liġijiet lokali u tal- kontravvenzjonijiet.

Dan huwa vot li jikkonferma kemm dan il-gvern f'sitt xhur għamel rivoluzzjoni fil-qasam tal-kunsilli lokal wara sentejn ta' staġnar mill-Partit Laburista.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Michael Bonnici.

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Mr Speaker, il-poplu Malti dejjem kien konxju mill-ħtieġa tal-volontarjat u mill-ħtieġa li jagħti l-għajnuna lil dawk li jkunu fil-bżonn.

Sa mill-miġja ta' San Pawl f'Malta wrejna kemm aħna poplu karitatevoli, mhux biss ma' sħabna imma anke mal-barranin. |l-verita' hi li dan il-pajjiż għadu sal-lum il-ġurnata bl-istess kuxjenza.

Mal-milja taż-żmien infetħu wkoll djar - minn persuni privati jew minn għaqdiet bħall- Bugeja Institute jew is-St.

Patrick's School - fejn fihom kienu jilqgħu lil dawk iż-żgħażagħ iltiema li jkunu jatuha għal għonq it-triq u b'hekk isibu kenn.

Nafu wkoll li kien hawn fondazzjonijiet privati li taw l-għajnuna tagħhom għal skop soċjali.

Per eżempju, kien hawn għaqda li kienet tiġbor il-flus għal dawk li kienu jħallu warajhom dawk li kienu jingħataw il- piena tal-mewt barra li kienu jgħidu xi talb għalihom.

Minn hawnhekk naraw, Mr Speaker, kemm verament hija xi ħaġa fina l-Maltin li aħna nagħtu l-għajnuna kollha possibbli lil dawk inqas ixxurtjati minna.

Aktar qabel semmejt l-għaqdiet tal-volontarjat li matul iż-żmenijiet komplew jikbru.

Fosthom hemm il-community chest fund, li taqa' taħt il- patroċinju tal-President ta' Malta, li personalment jieħu ħsieb iqassam għajnuniet lil dawk li jkunu fil-bżonn mid-dħul li tiġġenera l-community chest fund permezz ta' diversi attivitajiet soċjali li torganizza u mill- kontribuzzjonijiet diretti li jsiru lill-Eċċellenza Tiegħu.

Il-community chest fund tgħin, per eżempju, lil min ikollu bżonn isiefer minħabba xi mard jew billi tixtri refrigerators, makni tal-ħasil u affarijiet oħra lis- single parent families u lil dawk li jkollhom problemi finanzjarji.

Minbarra l-community chest fund hemm ukoll is-soċjeta' tad-down syndrome, l-għaqdiet tad-dijabetiċi, il-hospice movement, l-Eden Foundation u l- Caritas.

Ħafna nies jassoċjaw il-Caritas mal-problema tad-droga u l- alkoħol pero' ta' min igħid ukoll li din tgħin finanzjarjament lin-nies kollha madwar id-dinja li jintlaqtu minn xi terrimot jew minn xi diżgrazzji oħrajn.

Din l-għaqda tieħu ħsieb ukoll li tagħti ħwejjeġ u materjal ieħor biex lil dawn in-nies ittejbilhom ftit il-kondizzjonijiet tagħhom.

Semmejt ukoll is-soċjeta' tad-down syndrome, waħda mis-soċjetajiet li l- gvern jagħtihom għajnuna, kemm permezz ta' mediċini u sptar b'xejn u wkoll billi jibgħat membri tagħha barra minn Malta fejn ikunu jistgħu jieħdu kura aktar intensiva minn dik li għandna f'pajjiżna.

Sur President, hemm ukoll għaqdiet għar-refuġjati li jaħarbu minn pajjiżhom u jiġu hawn Malta u għalhekk għandu jkollna kull rispett lejn dawn in-nies.

Hemm imbagħad il-kummissjoni għall-emigranti li ilha mwaqqfa ħafna u ħafna żmien u li kienet twaqqfet sabiex jibqa' jinżamm kuntatt ma' dik il-mewġa ta' emigranti li fil-ħamsinijiet u fis-sittinijiet telqu minn Malta lejn pajjiżi iktar sinjuri biex isibu xogħol u jibnu ħajja ġdida.

Ma nistax ma nsemmix ukoll id-Dar tal-Providenza li qiegħda ġewwa s-Siġġiewi u li permezz tagħha dawk in-nies b'diżabilita' li ħafna drabi kienu moħbijin u imsakkrin ġewwa d-dar mingħajr għajnuna ta' xejn setgħu jinħarġu minn djarhom u jingħataw kull għajnuna possibbli.

Tajjeb li nsemmu wkoll, Sur President, l-għaqdiet tal-baned f'Malta li jagħmlu attivitajiet kulturali f'kull raħal matul is-sena.

Hemm ukoll l- għaqdiet sportivi tal-football, basketball, volleyball u oħrajn li jservu ta' rikreazzjoni għal ħafna nies u b'hekk iżommu dejjem 'il bogħod minn ċerti vizzji koroh.

Għandna wkoll għaqdiet teatrali u għaqdiet mużikali u sa ftit taż-żmien ilu kellna wkoll il-kumitati ċiviċi li għal żmien twil taw kontribut sħiħ għal dik li hija l-kultura ta' pajjiżna.

Għalhekk wieħed ma jistax ma japprezzax ix-xogħol volontarju li qed isir minn ħafna nies.

Filwaqt li ngħid dan, Mr Speaker, naħseb li wasal iż-żmien li naraw dawn l-għaqdiet kollha x'qegħdin jagħmlu.

Jeħtieġ li naraw li ma jkunx hawn duplikazzjoni ta' xogħol jew ħela ta' enerġija u ta' human resources.

Nafu li dawn għandhom bżonn finanzi kbar biex jitmexxew pero' nafu wkoll li xi wħud minnhom, fl-entużjażmu li għandhom biex jgħinu lil ħaddieħor, daħlu għal ċerti piżijiet finanzjarji u issa qegħdin isibu li ma jistgħux ilaħħqu ma' dawn il-commitments.

Għalhekk forsi jkun tajjeb li l-gvern jara jistax jgħinhom aktar.

Jien naf li l-gvern jagħti kontribut kbir lil dawn l- għaqdiet kemm mil-lat finanzjarju u kemm mil-lat ta' support.

Naf ukoll li jinkoraġġihom sabiex jestendu l-ħidma tagħhom imma, kif diġa' għidt, il- problema ta' dawn l-għaqdiet illum il-ġurnata huma l-finanzi.

Allura x'qed jiġri?

Qegħdin naraw li kull għaqda qiegħda tara kif tiġbor flus mingħand il-membri tagħha stess.

Jekk nieħdu l-għaqda tad-dijabetiċi, per eżempju, naraw li kull membru ta' din l-għaqda qiegħed joħroġ xi fondi biex ikunu jistgħu jagħmlu attivitajiet li jkunu ta' benefiċċju għal dawk li jsofru mid-dijabete.

Issa, għaliex qed ngħid li wasal iż-żmien li l-accounts ta' dawn l-għaqdiet tal-volontarjat isiru pubbliċi?

Qed ngħid hekk għaliex hawn Malta jsir ħafna u ħafna ġbir.

Ma nixtieqx ngħid li dan il-ġbir qed jinħela jew inkella l-flus qed jintnefqu fix-xejn imma tajjeb li min jikkontribwixxi għal dawn l-għaqdiet tal-volontarjat, minbarra li jingħata rendikont fil-laqgħat ġenerali li jsiru, ikun jaf fejn qegħdin imorru dawn il-flus u kif qegħdin jintnefqu.

Sur President, jien nifhem li l-għaqdiet jidħlu f'ċerti spejjeż għas- supporting staff u għall-makkinarju li llum ma tistax tibqa' mingħajru bħalma huma l-answering machines, il-photocopiers u l-computers.

Jista' jkun li l-għaqda jkollha wkoll il-kera tal-premises u l-kontijiet tad-dawl, ta' l-ilma u tat-telefon.

Dak li rrid ngħid huwa li wasal iż-żmien li dawn jingħaqdu flimkien u ssir bħal federazzjoni ta' dawn l-għaqdiet - ma nafx jekk teżistix diġa' imma ma naħsibx - ħalli jekk soċjeta' minnhom tkun better off tkun tista' tgħin lill-għaqdiet l-oħra.

Nifhem li forsi wieħed din jaraha daqsxejn iebsa għax wara li tkun għamilt tant sforzi biex tiġbor il-flus u mbagħad tiġi biex tagħtihom lil ħaddieħor, naħseb li tkun daqsxejn waħda iebsa.

Pero' wasal iż-żmien, nerġa' ngħid, li jkollna federazzjoni ta' dawn l- għaqdiet volontarji - li kultant bilkemm nafu min huma għalkemm dan l-aħħar ħareġ ktejjeb fejn huma msemmijin kollha - ħalli anke nkunu nafu fejn proprjament qegħdin imorru l-flus.

M'iniex qed ngħid kontra tagħhom, anzi d-diskors tiegħi bbażajtu l-iktar fuq ix-xogħol u l-ħidma siewja li qegħdin jagħmlu mal-proxxmu.

Pero' rridu nkunu nafu eżatt fejn qegħdin jintnefqu l- flus ħalli dak li jkun ikun jista' jgħid: Mela jien għandi bżonn nikkontribwixxi iktar, għandi bżonn nagħti għajnuna akbar jew għandi bżonn nissapportja lil dik l-għaqda aktar minn oħrajn, għax huwa fatt li wħud minnhom qegħdin f'sitwazzjoni finanzjarja ħażina.

Nafu li l-gvern jikkontribwixxi ħafna għal dawn l-għaqdiet, mhux lilhom biss imma anke lil dawk li jirrappreżentaw.

Per eżempju, għandek nies isofru mid-down sydrome u minn diversi mard ieħor u lil dawn il-gvern jagħtihom il-mediċini kollha li għandhom bżonn.

Il-gvern għandu s-sistemi tiegħu biex lil dawn in-nies jagħtihom l-għajnuna kollha, kemm f'dak li hu sptar b'xejn, għajnuna b'xejn u anke jibgħathom barra minn Malta, fejn ikun hemm bżonn, għall-kura intensiva aktar żviluppata minn dik li għandna f'pajjiżna u jħallsilhom l-ispejjeż.

Meta wieħed jara din l-għajnuna kollha li qed jipprovdi l-gvern, fejn dawn la jitolbu taxxa tad-dħul, kultant ikunu anke eżentati mit-taxxa tal-VAT u mill-kontribuzzjoni tal- bolla, allura jien wisq nemmen li wasal iż-żmien li jkun hemm audit serju ħalli jkollna rendikont sħiħ ta' x'inhu jiġri.

Mhux biżżejjed li l- accounts jiġu diskussi u approvati fil-laqgħat ġenerali.

Lanqas huwa biżżejjed li naqraw stqarrijiet fil-gazzetti imma dawn l-affarijiet irridu nperrċuhom aktar għas-sodisfazzjon ta' kulħadd.

Dawn huma flus pubbliċi u m'għandux ikun hemm ħabi ħalli l-poplu jkun jista' japprezza iktar il- ħidma ta' kull għaqda fil-qasam tal-volontarjat.

Qabel nagħlaq, Mr Speaker, inħeġġeġ lil dawn in-nies biex ikomplu jaħdmu billi jagħtu l-kontribut tagħom għall-pajjiż, b'mod speċjali għal dawk li huma svinturati.

Jien nittama li jkun hawn aktar nies li joffru l-għajnuna tagħhom.

Ħafna drabi jkunu l-human resources u mhux il-flus li dawn l- għaqdiet ikollhom bżonn.

Jien nappella lil dawk li jistgħu jikkontribwixxu wara l-ħin tax-xogħol jew dawk li jirtiraw mis-servizz jew mix-xogħol ħalli jiddedikaw ruħhom għal dan l-iskop verament nobbli, li wara kollox hemm premju sabiħ għalih.

J'Alla jkun hemm iktar persuni li joffru li jagħtu l- għajnuna tagħhom.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar l- Erbgħa 17 ta' Marzu 1999 fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill- Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

PENSJONANTI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jinforma lill- Kamra kemm hemm persuni li huma reġistrati bħala pensjonanti ġewwa Ħal Qormi, Ħal Luqa u Santa Venera li jirċievu xi forma ta' pensjoni?

Jista' l- Ministru jgħid kemm minnhom jirċievu pensjoni u kemm hemm f'kull kategorija?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra iktar kmieni f'din is-Seduta.

PENSJONANTI

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm hemm persuni li huma reġistrati bħala pensjonanti ġewwa Għawdex, maqsumin raħal raħal li jirċievu xi forma ta' pensjoni?

Jista' l-Ministru jgħid kemm minnhom jirċievu pensjoni u kemm hemm f'kull kategorija?

ONOR.

PENSJONANTI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm hemm persuni li huma reġistrati bħala pensjonanti ġewwa l-Gżira, l-Imsida, San Gwann u Ta' Xbiex li jirċievu xi forma ta' pensjoni?

ONOR.

PENSJONANTI

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm hemm persuni li huma reġistrati bħala pensjonanti ġewwa Birżebbuġia, Ħal Għaxaq, Ħal Kirkop, Marsaxlokk, l-Imqabba, Ħal Safi u ż-Żurrieq li jirċievu xi forma ta' pensjoni?

ONOR.

PENSJONANTI

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm hemm persuni li huma rreġistrati bħala pensjonanti ġewwa Ħaż-Żebbuġ (Malta), is-Siġġiewi, Attard, Ħad-Dingli u l-Qrendi li jirċievu xi forma ta' pensjoni?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta.

PENSJONANTI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm hemm persuni li huma reġistrati bħala pensjonanti ġewwa l-Belt Valletta, il-Furjana, il-Ħamrun u tal-Pieta li jirċievu xi forma ta' pensjoni?

Jista' jgħid kemm minnhom jirċievu pensjoni u kemm hemm f'kull kategorija?

ONOR.

PENSJONANTI

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm hemm persuni li huma reġistrati bħala pensjonanti ġewwa Ħal Balzan, Birkirkara u Ħal-Lija li jirċievu xi forma ta' pensjoni?

ONOR.

PENSJONANTI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm hemm persuni li huma reġistrati bħala pensjonanti ġewwa Pembroke, San Ġiljan, Tas-Sliema, is-Swieqi u l-Madliena li jirċievu xi forma ta' pensjoni?

ONOR.

PENSJONANTI

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm hemm persuni li huma reġistrati bħala pensjonantii ġewwa l-Għargħur, l- Iklin, il-Mosta u n-Naxxar li jirċievu xi forma ta' pensjoni?

ONOR.

PENSJONANTI

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm hemm persuni li huma reġistrati bħala pensjonanti ġewwa l-Gudja, il-Marsa, Raħal Ġdid, Santa Luċija u Ħal Tarxien li jirċievu xi forma ta' pensjoni?

ONOR.

PENSJONANTI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm hemm persuni li huma reġistrati bħala pensjonanti ġewwa l-Imdina, il- Mellieħa, il-Manikata, l-Imġarr, ir-Rabat u San Pawl il-Baħar li jirċievu xi forma ta' pensjoni?

ONOR.

RAĦAL ĠDID - VJAL SANTA LUĊIJA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid fiex wasal ix-xogħol ta' urġenza dwar mistoqsija parlamentari numru 975 fi Vjal Santa Luċija, Raħal Ġdid?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Id-Dipartiment ta' l-Agrikoltura diġa' ħa l-passi neċessarja u bagħat il-ħamrija mitluba mill-bidwi biex jirranġa l-ħsarat li kienu saru fl-għalqa tiegħu.

FGURA - TRIQ WIED BLANDUN

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid fiex wasal l-istudju dwar Wied Blandun fil-Fgura wara l- mistoqsija parlamentari numru 1302?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: In-National Country Parks Steering Committee irrikonoxxa l-importanza nazzjonali tal-propost Cottonera Heritage Park.

Il-pjani ta' dan il-park ma jinkludux biss is-swar iżda l- faxxa ta' taħt is-swar li baqgħet tul iż-żmien m'hijiex mibnija.

Din il- faxxa, f'estremita' minnhom, tinkludi wkoll Wied Blandun.

Għalhekk il-gvern hu favur it-tindif u t-tisbieħ ta' Wied Blandun iżda għadu ma tfassalx pjan ta' azzjoni fid-dettal.

PULIZIJA - SNIETER BLA PERMESS

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm inqabdu nies b'senter bla permess f'Diċembru?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li f'Diċembru, 1998, ma kienx hemm persuni li nqabdu b'senter bla permess.

TOROQ - TISWIJIET

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 1567, jista' l-Ministru jara li jibda jsir ix-xogħol meħtieġ peress li sal- 11/1/99 kien għadu ma sar l-ebda progress fit-talba tiegħi?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li l-Onor.

Interpellant indika l-post fejn issuġġerixxa li ssir ir-rampa lit-tekniċi tad-Dipartiment tat-Toroq.

Fil-post indikat qatt ma kien hemm rampa u l-ftit ġebel li hemm forma ta' taraġ sar minn nies mhux magħrufa billi qalgħu l-ġebel mill-ħajt u poġġewħ fuq xulxin.

Għalhekk jidher li m'hemmx bżonn għal aċċess f`dan il-post għaliex jekk wieħed jimxi ftit metri 'l isfel jaqbad it-triq li tagħti għal ġo ċ-ċimiterju.

RAĦAL ĠDID - GĦAJN DWIELI - TRAFFIC LIGHTS

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jara li jsiru traffic lights b'urġenza f'Għajn Dwieli, Raħal Ġdid, ħdejn ir-roundabout quddiem il-Knisja ta' Sant'Antnin?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Tajt struzzjonijiet lid-Dipartiment tat-Toroq biex jara x'jista jsir.

DJAR - TISWIJIET

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 1972, jista' l-Ministru jara li jsir ix-xogħol dwar tiswijiet ta' djar minħabba l-urġenza li hemm peress li sa l-10/1/99 kien għadu ma sar xejn?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien infurmat li x-xogħol indikat ser jingħata prijorita'.

Madanakollu jien infurmat wkoll li dan jikkonsisti f'tibjid tat-tromba, xogħol li fih innifsu mhux urġenti daqs tibdil ta' katusi jew tiswija ta' soqfa.

MINISTERU TAT-TRASPORT U PORTIJIET - PHOTOCOPY MACHINES

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm għandu photocopy machines, kemm fil-Ministeru kif ukoll fid-dipartimenti kollha li jaqgħu fir- responsabbilta' tad-dekasteru tiegħu, dipartiment b'dipartiment?

Jista' jgħid x'ditta huma?

Meta nxtraw?

Kemm swew fi spejjeż?

ONOR.

ĊENSU GALEA: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta.

MINISTERU GĦAS-SERVIZZI EKONOMIĊI - PHOTOCOPY MACHINES

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm għandu photocopy machines, kemm fil-Ministeru kif ukoll fid-dipartimenti kollha li jaqgħu fir- responsabbilta' tad-dekasteru tiegħu, dipartiment b'dipartiment?

Jista' jgħid x'ditta huma?

Meta nxtraw?

Kemm swew fi spejjeż?

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra iktar kmieni f'din is-Seduta.

MINISTERU TA' L-INTERN - PHOTOCOPY MACHINES

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm għandu photocopy machines, kemm fil-Ministeru kif ukoll fid-dipartimenti kollha li jaqgħu fir-responsabbilta' tad- dekasteru tiegħu, dipartiment b'dipartiment?

Jista' jgħid x'ditta huma?

Meta nxtraw?

Kemm swew fi spejjeż?

ONOR.

TONIO BORG: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra iktar kmieni f'din is-Seduta.

MINISTERU TA' L-AGRIKOLTURA U SAJD - PHOTOCOPY MACHINES

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm għandu photocopy machines, kemm fil- Ministeru kif ukoll fid-dipartimenti kollha li jaqgħu fir-responsabbilta' tad-dekasteru tiegħu, dipartiment b'dipartiment?

Jista' jgħid x'ditta huma?

Meta nxtraw?

Kemm swew fi spejjeż?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Photocopy machines li għandhom id-dipartimenti li jaqgħu taħt il-Ministeru ta' l-Agrikoltura u Sajd huma dawn:

Dipartiment tas-Servizzi Korporattivi:

Ditta Meta nxtraw Prezz Olivetti 1990 Lm926 Xerox 1993 Lm1400

Dipartiment ta' l-Agrikoltura: Ditta Meta nxtraw Prezz Canon 1989 Lm950 Konica 1998 Lm450 Mita DC1655 1981 Lm800 Mita 1855 1994 Lm1500 Konica 1212 1996 Lm420 Olivetti 7147 1992 Lm1000 Canon 1990 Lm950 Konica 1212 1997 Lm450 Mita CC50 1995 Lm517 Olivetti 7147 1994 Lm520 Mita CC30 1997 Lm250 Mita CC30 1997 Lm250 Mita CC30 1997 Lm250 Mita CC50 1995 Lm517.50 Konica 1212 1997 Lm450

Dipartiment tas-Sajd u Akwakultura: Ditta Meta nxtraw Prezz Cannon 1994 Lm150 (Din mhix tahdem) Cannon 1997 Lm650 Sanjo 1997 Lm275 Mita DC1555 1996 Lm895

Dipartiment tas-Servizzi Veterinarju: Ditta Meta nxtraw Prezz Mita 1995 Lm920 Konica 1997 Lm310 TA 2212 1991 Lm600

Segretarjat Permanenti: Ditta Meta nxtraw Prezz Konica 115Z 1994 Lm885

Segretarjat: Ditta Meta nxtraw Prezz Mita DC2355 1996 Lm1495

MINISTERU GĦALL-GĦAWDEX - PHOTOCOPY MACHINES

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid kemm għandha photocopy machines, kemm fil- ministeru kif ukoll fid-dipartimenti kollha li jaqgħu fir-responsabbilta' tad-dekasteru tagħha, dipartiment b'dipartiment?

Tista' tgħid x'ditta huma?

Meta nxtraw?

Kemm swew fi spejjeż?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra iktar kmieni f'din is-Seduta.

MINISTERU TAS-SAĦĦA - PHOTOCOPY MACHINES

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm għandu photocopy machines, kemm fil-ministeru kif ukoll fid-dipartimenti kollha li jaqgħu fir-responsabbilta' tad-dekasteru tiegħu, dipartiment b'dipartiment?

Jista' jgħid x'ditta huma?

Meta nxtraw?

Kemm swew fi spejjeż?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni mitluba tirrikjedi ħafna xogħol li l-ministeru m'huwiex f'posizzjoni li jagħmel għax għandu affarijiet ħafna aktar importanti x'jagħmel.

Jekk l-Onor.

Interpellant għandu xi raġuni speċifika għaliex irid ikun infurmat rigward xi photocopy machines partikolari, jagħtini d-dettalji biex imbagħad tinġabar l-informazzjoni mitluba.

MMA - REĠISTRAZZJONI TA' VAPUR

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Il-vapur b'reġistrazzjoni Maltija - Simon de Danisen - li nqabad mill-awtoritajiet Ingliżi b'ammont kbir ta' droga, meta ġie reġistrat f'Malta għall-ewwel darba?

Meta ġie reġistrat l-ewwel darba ta' liema sidien kien?

Dan il-vapur inbiegħ u lil min?

Kopja tal-kuntratt ta' bejgħ ġie depositat ma' l-Awtorita' Marittima?

Jekk fl-affermattiv, jista' l-Ministru jpoġġi kopja fuq il-Mejda tal-Kamra?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li l-bastiment Simon De Danser ġie reġistrat f`Malta l-ewwel darba fil-21 ta' Marzu 1997 f`isem Delfin Shipping Company Limited.

Minn dakinnhar 'l hawn ma ġie reġistrat l-ebda bejgħ.

Kopja ta' l-Att tal-Bejgħ ġiet depożitata mar-Reġistratur tal- Bastimenti.

Dan huwa dokument ta' natura kummerċjali u privata u għalhekk ma jidhirlix li nista' nilqa' t-talba ta' l-Onor.

Interpellant biex il- kuntratt jitqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra.

PULIZIJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu n-numru totali ta' membri fil-Korp tal- Pulizja llum?

Imqassmin f'ranks, kemm hemm minnhom li għalqu l-25 sena servizz u b'hekk jistgħu jitilqu meta jridu?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi l-complement preżenti tal-Korp tal-Pulizija huwa ta' 1,751.

Il-membri tal-Korp li għalqu l-25 sena servizz huwa kif ġej:

GRAD NUMRU

Kummissarju 1 Assistent Kummissarju 2 Supretendent 5 Spettur 7 Surgent Maġġur 3 Surgent 24 Kuntistabbli 53

IMPJIEGI - ĦADDIEMA FULL-TIME

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm ħaddiema fuq bażi full-time li huma reġistrati bħala fuq kuntratt definit?

F'liema oqsma jinstabu?

Meta persuna titqiegħed fuq kuntratt definit u dan jiġi awtomatikament imġedded sena wara l-oħra, mingħajr ma jsir kuntratt ġdid jew xi forma ta' ittra, il-kuntratt oriġinali jista' qatt isir wieħed indefinit meta jgħaddi ċertu żmien?

Japprezza l-Ministru li hawn min ilu ħamsa u anke għaxar snin fuq kuntratt definit?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien infurmat li preżentement il-Korporazzjoni tax- Xogħol u Taħriġ ma żżommx l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Membru fl- ewwel żewġ partijiet tal-mistoqsija tiegħu.

Iżda, meta fil-futur qarib il- korporazzjoni taqleb għal sistema ġdida ta' komputerizzazzjoni, l- informazzjoni mitluba tkun tista' tinġabar ukoll.

Rigward il-punti l-oħra li qajjem l-Onor.

Membru, irrid ngħid li fil- preżent kuntratt definit jista' jiġġedded minn sena għall-oħra permezz ta' klawsola fil-kuntratt oriġinali miftiehem bejn l-impjegat u min iħaddem.

Sakemm il-kundizzjonijiet tax-xogħol ikunu skond il-liġi, m'hemm xejn xi jżomm li jkun hemm kuntratti definiti li jtawwlu għal bosta snin.

IMPJIEGI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid jekk jeżistux xi kumpanniji/organizzazzjonijiet li jħaddmu nies part-time li ma jaqgħux taħt l-ebda wages order u b'hekk ikunu huma li jistabilixxu kemm ġranet ta' btala, sick leave, eċċ. jingħata lill-ħaddiem?

Huwa possibbli li din il- ħaġa tiġi rranġata b'mod li kull min hu part-time ikollu benefiċċji bħal dawn stabiliti?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ħaddiema part-time huma ntitolati għal porzjon pro rata għal leave skond il-kundizzjonijiet magħrufa ta' l-impieg ta' l- impjegati whole-time.

Ditti ta' cleaning services, security services u broadcasting stations ma jaqgħux taħt wages councils u għalhekk m'humiex koperti b'benefiċċji oħrajn minbarra paga minima, u leave b'vaganza.

Ma jfissirx li kull min hu mpjegat ma' dawn id-ditti ma jgawdix kundizzjonijiet tajba.

Kundizzjonijiet miftehma taħt collective agreement ma' ditti ta' dawn it- tip huma tajbin.

Qiegħed inżomm konsultazzjonijiet, permezz ta' l-uffiċjali tiegħi, ma' l- imseħbin kollha, sabiex fejn hu possibbli jitjiebu r-relazzjonijiet bejn il- ħaddiema u min iħaddem, speċjalment fejn jidħlu il-kundizzjonijiet tax- xogħol.

IMPJIEGI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid jekk teżistix politika nazzjonali biex sidien ta' fabbriki, kumpanniji, eċċ, iħarsu b'mod pożittiv lejn l-impjegati tagħhom li jkollhom problemi ta' droga u alkoħol?

Peress li huwa kemm fl-interess tas-sid kif ukoll tal-ħaddiem li jabbuża li jsir il-fejqan meħtieġ u li dan il-ħaddiem ma jingħatax xogħol perikoluż, ma jaħsibx il-Ministru li wasal iż-żmien li bl-għajnuna ta' kulħadd issir xi ħaġa fuq dawn il-linji?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Naqbel perfettament li dan l-aspett partikolari tal-ġlieda kontra l-abbuż mill-alkoħol u d-droga jistħoqqlu ħafna aktar attenzjoni.

Fil-fatt, jien infurmat li minn riċerka li kienet wettqet l- Aġenzija sedqa fost għadd ta' kumpaniji f'setturi industrijali differenti ftit ta' snin ilu, jidher li din il-problema għadha mhux qed tingħata l- importanza meħtieġa.

Nittama li meta l-qafas ko-ordinattiv nazzjonali dwar l-abbuż mill-akoħol u d-droga jiġi ċċarat, din il-problema tiġi ndirizzata.

Nirreferi lill- Onor. Membru għat-tweġiba li kont tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 4277.

EU - RABA' PROTOKOL

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm se jkun hemm fondi mir-Raba' Protokol ma' l-Unjoni Ewropea mġedded sa l-aħħar ta' l-1999?

F'liema proġetti se jintnefqu dawn il-fondi?

Kemm se jintnefqu fuq kull proġett?

X'passi qed jittieħdu biex niżguraw li dawn il- fondi jintnefqu b'mod effettiv għal pajjiżna?

ONOR.

GUIDO DE MARCO: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Membru qed tinġabar u tingħata f'xi seduta oħra.

TAXXI INTERNI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid għaliex id-Dipartiment tat-Taxxi Interni mhux jaċċetta separazzjoni bonarja għal finijiet tat-taxxa fuq id-dħul, fil-każ ta' separati fejn jiġu mitluba jagħtu prova tal-manteniment li jkunu qed iħallsu?

Id-dipartiment qed jinsisti li jkun digriet tal-qorti li jafferma li veru qed jitħallas manteniment lill-parti l-oħra?

Jista' l-Ministru jgħid jekk id-dipartiment hux jikkonsidra li jbiddel din il-policy?

Jekk le, għaliex?

ONOR.

JOHN DALLI: It-tnaqqis għal ħlas ta' manteniment f'każ ta' persuni separati għal skop tat-taxxa fuq l-income hu regolat b'Artikolu 14A ta' l- Att dwar it-Taxxa fuq l-Income (Kap. 123) li jispeċifika li l-ammont irid ikun determinat mill-qrati ta' Malta u li l-ħlas isir skond din l-ordni.

Għalhekk it-tnaqqis li jista' jsir għandu jkun konformi ma' dawn il- provvedimenti.

Wieħed irid japprezza li t-tnaqqis li qed tipprovdi l-liġi skond il- provvedimenti eżistenti huwa sostanzjali ħafna għax jista' jkun ta' eluf ta' liri fis-sena, meta fil-passat kien kemm kien l-ammont ta' ħlas għall- manteniment, it-tnaqqis li seta' jsir ma kellu qatt jeċċedi l-Lm165 fis- sena f'termini ta' taxxa (jew bejn Lm470 u Lm1100 bħala manteniment skond ir-rata tat-taxxa ta' l-individwu).

Għalkemm dejjem jista' jkun hemm lok għal tibdil u titjib hu dover ta' kull amministrazzjoni li tieħu l-miżuri u s-salvagwardji neċessarji kontra kull possibilita' ta' abbużi.

PENSJONIJIET

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Ma jidhirlux il-Ministru li wasal iż-żmien li tinbidel il-liġi tas-sigurta' soċjali biex tagħti assigurazzjoni lil nisa pensjonanti u li m'humiex qed jiġu mantnuti diċentement minn żwieġhom pensjonanti li meta jitolbu li l-pensjoni għandha tinqasam bejn it-tnejn, dawn tingħata lilhom bi dritt?

Jekk fl- affermattiv, meta se jiġri dan?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Taħt l-iskema mhux kontributorja, fil-każ ta' pensjoni ta' l-eta', il-liġi tipprovdi li koppja miżżewġa titħallas b'rata individwali lil kull wieħed mill-konjugi.

B'hekk, pensjonanta mara qed titħallas rata ta' pensjoni f'isimha personali mingħajr il-ħtieġa li r-rata ta' pensjoni tinqasam.

Dan jista' jsir għaliex taħt l-iskema mhux kontributorja ma hemm l-ebda fattur ta' assigurazzjoni f'każ ta' xi kontinġenza marbut mal-ħlas tal-kontribuzzjonijiet.

Taħt l-iskema kontributorja, li hi marbuta mal-ħlas tal- kontribuzzjonijiet, il-persuna assigurata taħt l-iskema hi dik il-persuna li tkun qed tħallas il-kontribuzzjoni.

Dan ifisser li l-persuna assigurata hi koperta għal diversi kontinġenzi, bħalma hu mard, qagħad, korriment, invalidita' u rtirar.

B'hekk l-assigurazzjoni fil-prinċipju qed tkopri lill-persuna assigurata u mhux lil martu.

B'danakollu, f'każ tar-romol, għalkemm dawn m'humiex assigurati f'isimhom, il-liġi tipprovdi li jekk żewġhom kien assigurat dawn jidħlu bid-dritt għal pensjoni tar-romol.

Fiċ-ċirkostanzi li qed nispjega, filwaqt li nifhem l-ispirtu li hemm fis- suġġeriment ta' l-Onor.

Interpellant, jidher ċar li jkun jenħtieġ studju dwar x'effett jista' jkollu fuq il prinċipju ta' assigurazzjoni f'każ li tiġi fis-seħħ emenda kif mitluba.

Effettivament, f'ħafna pajjiżi li għandhom skemi kontributorji bħal tagħna qed isir studju dwar l-effett li ċaqlieq fil-prinċipji bażiċi ta' assigurazzjoni minn wieħed ta' dritt personali għal dritt li jintiret minn dipendenti jista' jkollu.

Dan qed isir fid-dawl ta' l-emanċipazzjoni tal-mara b'konsegwenza tal- parteċipazzjoni tagħha fid-dinja tax-xogħol.

XGĦAJRA - DRENAĠĠ

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru, in vista tar-risposti mogħtija għad-domandi parlamentari numri 962, 1997 u 3534 rigward il-problema tad-drenaġġ fix- Xgħajra, jinforma lill-Kamra jekk kemm-il darba ġietx installata sistema fil-manholes li permezz tagħha dawn jinfetħu minn uffiċjali tad-dipartiment iżda ma jkunux jistgħu jinfetħu minn terzi persuni?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li ma teżisti ebda sistema li permezz tagħha l-manholes installati fil-preżent jinfetħu biss mill- ħaddiema tad-dipartiment u ma jkunux jistgħu jinfetħu minn terzi persuni.

Għandu jiġi nnotat ukoll illi l-operaturi privati tal-bowsers għandhom discharge points' indikati lilhom biex ibattlu fihom id-drenaġġ.

Jekk dawn ibattlu fejn mhux indikat, dawn għandhom jiġu mħarka minn tas-sanita'.

QRATI SUPERJURI - IMPJEGATI

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jinforma lill-Kamra dwar jekk kemm-il darba huwiex qed jiġi kkonsidrat li jiżdiedu l-impjegati li jaħdmu fil-Qrati Superjuri u Inferjuri?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab infurmat illi bħalissa qed isir studju mill-MEU dwar l-amministrazzjoni kollha tal-qorti.

Il-kwestjoni dwar il- possibbilta' ta' żieda fin-numru ta' mpjegati fil-qrati tiġi kkunsidrata fid-dawl tar-rapport li tagħmel l-MEU.

Nista' nżid li n-numru ta' persuni mpjegati fil-qorti huwa attwalment ta' 306.

FGURA - TRIQ SAN MIKIEL

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jinforma lill-Kamra kemm ġiet tiswa l-ispiża għat-tiswija ta' Triq San Mikiel fil-konfini bejn il-Fgura u Raħal Ġdid?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Bħalma jaf l-Onor.

Interpellant, il-kunsilli huma korpi statutorji ta' gvern lokali.

Għaldaqstant nissuġġerixxi lill-Onor.

Membru li jirreferi l-mistoqsija tiegħu lill-kunsill konċernat.

STABBILIMENTI LIĊENZJATI

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra jekk huwiex minnu li, kuntrarjament għall-prattika s'issa segwita, l-istabbilimenti liċenzjati għal Casino se jingħataw permess sabiex jaħdmu wkoll fid-Duluri, Ħamis ix-Xirka u l-Ġimgħa l-Kbira?

ONOR.

TONIO BORG: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi din il- mistoqsija lill-ministru konċernat peress li llum il-liċenzji jinħarġu mill- Gaming Board imwaqqaf bl-Att X ta' l-1998.

MALTACOM PLC - CUSTOMER SERVICE OFFICERS

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien il-complement ta' customer service officers - branch operations qabel ma ngħataw il-ħatra l-erba' customer service assistants fl-24 ta' Diċembru, 1998?

Jista' l-Ministru jgħid x'inhu l-complement illum?

Jekk kien hemm xi żieda fih dan kif jiġġustifika meta hu fatt magħruf li hi intenzjoni tal-Maltacom plc li tagħlaq xi fergħat minn tagħha?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Il-complement ta' customer service officers qabel l- 24 ta' Diċembru, 1998, kien ta' 28, esklużi tnejn li qed jagħmlu xogħol ta' administration customer service officers u m'humiex fir-roster.

Illum, esklużi t-tnejn imsemmija, il-complement huwa ta' 32.

Tajjeb jingħad li kien fl-interess tal-kumpanija li jinħatru l-4 customer service officers, li qabel kellhom il-grad ta' customer service assistants u li l-ħatra tingħata b'effett mit-28 ta' Mejju 1998.

Dwar l-aħħar parti tal-mistoqsija nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-fergħa tal-Maltacom li ngħalqet kienet għal-raġunijiet indipendenti mill-kumpanija.

MALTACOM - CUSTOMER CARE SERVICES

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 4186, il- customer service officers kollha, jiġifieri 32 iddaħħlu fir-roster konċernati ...

Għaldaqstant jista' l-Ministru jgħid: (a) x'kienet din il- ħtieġa li l-customer service officers wettqu l-ħidma ta' customer service assistants; (b) x'kienu r-raġunijiet indipendenti mill-Maltacom biex CSO ma jibqgħux jagħtu s-servizz tagħhom fil-post ta' qabel; (c) il-Ministru huwa nfurmat li l-ftehim ma' l-Unjoni sar mingħajr il-kunsens ta' l-impjegati konċernati; u (d) il-ftehim imsemmi huwa wieħed permanenti jew temporanju u jekk hu temporanju għal kemm?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Il-customer service officers, li għalihom qed tirreferi l-Onor.

Interpellanti ma setgħux jibqgħu jagħtu s-servizzi tagħhom fil-fergħa li kienu fiha qabel, wara li l-istess fergħa ngħalqet għal raġunijiet indipendenti mill-kumpanija.

Dawn ir-raġunijiet huma ta' natura ġudizzjarja.

Jiena nfurmat li r-rappreżentanti tal-customer service officers kienu preżenti meta ntlaħaq ftehim temporanju bejn il-kumpanija u l-Union dwar ir- roster il-ġdida li qed jaħdmu bħalissa.

Fil-preżent għaddejjin negozjati bejn il-kumpanija u l-Union dwar roster ġdid.

MALTACOM - MILI TA' VAKANZI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra l-iktar kopji riċenti ta' sejħiet għal mili ta' vakanzi għal clerk I, executive officer, assistant principal, customer service assistant u customer service officer fil-Maltacom plc?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Din il-mistoqsija diġa' tajt tweġiba għaliha meta rrispondejt il-mistoqsija parlamentari numru 4661 magħmula mill-istess Onor. Interpellant.

MALTACOM - ASSISTANT HEAD OF CUSTOMER SERVICE

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jikkonferma li l-complement għal grad ta' assistant head of customer service fil-Customer Care Unit fi ħdan il- Maltacom huwa ta' tnejn?

Jista' l-Ministru jikkonferma wkoll li bħalissa hemm assistant head of customer service min-naħa tat-telegrafija u fergħat nieqes?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll jekk il-Maltacom għandhiex il-ħsieb li timla' din il-vakanza u jekk fil-pożittiv, meta u x'inhuma r-rekwiżiti biex impjegat ikun jista' japplika?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Il-complement għal grad ta' assistant head of customer service huwa ta' tnejn.

Bħalissa hemm vakanza waħda f'dan il-grad u s-sejħa interna għal mili ta' din il-vakanza diġa' ħarġet.

SPTAR SAN LUQA - X-RAY MACHINES

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid meta kienet l-aħħar darba li kull X-ray machine li hemm l- Isptar San Luqa ġiet maintained?

Jista' l-Ministru jgħid liema minn dawn l- X-ray machines m'humiex qed joħorġu X-rays ċari biżżejjed biex it-tobba jistgħu jaqdu dmirhom kif suppost?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni għadha qed tinġabar u tweġiba tingħata f'seduta oħra.

SPTAR SAN LUQA - CUSTOMER CARE SERVICES - COMPLAINTS

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm saru complaints, xahar b'xahar minn Settembru 'l hawn, lill-customer care services ġewwa l-Isptar San Luqa?

X'tip ta' complaints kienu u tista' tingħata breakdown skond il-kategorija?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-complaints li kellhom bżonn xi azzjoni xahar b'xahar minn Settembru 1998 sal-lum, mill- customer care unit ta' San Luqa kienu kif ġej:

XAHAR COMPLAINTS

Settembru 1998 96 Ottubru 1998 114 Novembru 1998 75 Dicembru 1998 87 Jannar 1999 97 Frar 1999 62

Il-complaints kienu jirrigwardaw:- Complaints Numru ta' Percentwali complaints

Talbiet għal informazzjoni 175 33% 2.

Spizerija/Mediċini 159 30% 3.

Appuntamenti 94 18% 4.

Files/X-Rays mhux misjuba 73 14% 5.

Swali 23 4% 6.

Ohrajn 7 1%

LIBRERIJI PUBBLIĊI - KOTBA BL-INGLIŻ

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm kotba bil-lingwa Ingliża nxtraw matul dawn l-aħħar ħames snin għal-libreriji pubbliċi u kemm minn dawn intbagħtu lil-librerija pubblika ta' l-Auberge D'Anglettere ġewwa l-Birgu?

ONOR.

LOUIS GALEA: Jien informat li matul dawn l-aħħar ħames snin il- libreriji pubbliċi xtraw 48,563 ktieb bl-ilsien Ingliż u minnhom intbagħtu 1511 fil-librerija pubblika ta' l-Auberge D'Angleterre ġewwa l-Birgu.

Sena Kotba mixtrija Kotba mibghuta bl-ilsien Ingliz l-Librerija tal-Birgu

1994 10,995 299 1995 11,087 340 1996 9,869 355 1997 9,734 253 1998 6,878 264 Totali 48,563 1,511

SKEJJEL - GĦALLIEMA RĠIEL

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid u jinforma l-Kamra kemm hemm preżentement għalliema rġiel fl-iskejjel primarji u sekondarji li għandhom l-eta' ta' 45 sena iżda ma jaqbżux il-50 u kemm hemm li għandhom 50 u kemm hemm li għandhom 50 iżda li ma qabżux is-56?

ONOR.

LOUIS GALEA: Jien informat li n-numru ta' għalliema maskili fi skejjel primarji bejn l-etajiet ta' 45 sena u 50 sena jammonta għal 26.

In-numru ta' għalliema maskili fi skejjel primarji bejn l-etajiet ta' 50 sena u 56 sena jammona għal 116.

In-numru ta' għalliema maskili fi skejjel sekondarji bejn l-etajiet ta' 45 sena u 50 sena jammonta għal 161.

In-numru ta' għalliema maskili fi skejjel sekondarji bejn l-etajiet ta' 50 sena u 56 sena jammonta għal 249.

MUŻEWIJIET - MANUTENZJONI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jikkunsidra li jsir programm ta' xogħlijiet ta' manutenzjoni fuq il-bjut, il-bini, il-komun, eċċ. tal-mużewijiet tar-Rabat, Malta?

Jekk fl-affermattiv, meta?

ONOR.

LOUIS GALEA: Jien informat li fi snin reċenti sar xogħol estensiv biex jipproteġi s-saqaf ta' Villa Rumana mill-ilma.

Matul is-sajf li għadda reġa' sar xogħol ta' manutenzjoni esterna fuq l-istruttura ta' dan il-mużew.

Twettaq ukoll xogħol ta' manutenzjoni fuq il-kmamar li jipproteġu l-intrati tal-katakombi ta' San Pawl.

Rigward l-ispazji miftuħa li hemm madwar dawn is-siti kif ukoll fis- Saqqajja, dawn qegħdin jitnaddfu regolarment waqt li jinbexxu b'erbiċidi li ma jagħmlux ħsara lill-fdalijiet.

DIPARTIMENT TA' L-ARTIJIET - SITI STORIĊI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra liema huma dawk is-siti ta' natura storika li għaddew f'idejn il-gvern meta nxtrat il-proprjeta' tal-Knisja mill- istess gvern?

Jista' l-Ministru jgħid x'policy għandu l-gvern dwar dawn iz- zoni partikolari?

ONOR.

TONIO BORG: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġibiet li jien tajt għall-mistoqsijiet parlamentari numri 3540 u 4343.

BDIEWA/RAĦĦALA/SAJJIEDA - REGOLAMENTI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Affarijiet Barranin: B'riferenza għal mijiet ta' liġijiet u eluf ta' regolamenti li jridu josservaw il-bdiewa, ir-raħħala, is-sajjieda u proċessuri u produtturi oħrajn, jista' l-Viċi Prim Ministru jinforma lill- Kamra liema huma dawk ir-riservi li se jressaq il-gvern Malti sabiex jassigura li ma jkunx hemm impatt negattiv fuq dawn is-setturi fil-gżejjer tagħna?

Min huma l-persuni li qed iwettqu dan l-istħarriġ u/jew iħejju dawn il-proposti?

ONOR.

GUIDO DE MARCO: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Membru qed tinġabar u tingħata f'xi seduta oħra.

BIĊĊERIJA - BEEF INTERVENTION SCHEME

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm huwa t-tunnellaġġ tal- laħam tal-Beef Intervention Scheme li qed jinħażen fil-cold rooms tal- Biċċerija?

X'kienu r-raġunijiet li qed jinħażen dan il-laħam u xi prezz kien qed iġib dan il-laħam taċ-ċanga qabel il-5 ta' Settembru?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant illi:

Il-piż tal-laħam tal-Beef Intervention Scheme maħżun fil-cold rooms tal- biċċerija huwa ta' 67,537kg li minnu 21,837 huwa mibjugħ.

Filwaqt illi 45,700kg m'huwiex.

Ir-raġuni għaliex dan il-laħam ma mbieħx hija illi t-tender li ħarġet is- sena l-oħra għalqet u għal din is-sena għalkemm ħarġu żewġ sejħiet għall- offerti, ma offra ħadd.

Il-prezz ta' l-offerta tas-sena l-oħra kien ta' 78c5 kull kilo.

Pero ninforma lill-Onor.

Interpellant li qed jiġu mistħarġa ċertu possibiltajiet li permezz tagħhom dan il-laħam jinbiegħ bi prezz raġunevoli.

RABAT - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: Peress li x- xogħlijiet meħtieġa fuq l-għalqa Ta' Kola fir-Rabat, Malta, għadhom pendenti u peress li għadda żmien ġmielu mindu l-Prim Ministru wieġeb fil- ħin tal-mistoqsijiet tal-Kamra għal domanda supplimentari tiegħi li se jara x'inhuma l-problemi kawżati peress li hemm talba quddiem l-Awtorita' ta' l- Ippjanar li ilha pendenti mill-1995, jista' l-Prim Ministru jinformani bl- iżviluppi tal-każ?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jiena nfurmat li l-Awtorita' ta' l-Ippjanar għadha qed issib xi oġġezzjonjiet għal xi partijiet tal-pjanta.

DIPARTIMENT TA' L-AGRIKOLTURA - PJANTI/SIĠAR

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' pjanti arbuxxelli, siġar, naħal, eċċ tad-Dipartiment ta' l-Agrikoltura li nqerdu bil-maltemp matul is-snin 1995, 1996, 1997 u 1998?

Liema kienu dawk is-snin li ftit li xejn seta' jsir tħawwil ta' siġar minħabba l-maltemp matul il-perjodu hawn fuq imsemmi?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Matul is-sena 1995, minħabba x-xita kontinwa, ma ġew irraportati l-ebda problemi fit-tħawwil ta' pjanti, arbuxxelli u siġar, pero' fil-mixtla ta' Wied Inċita kien hemm rapport li mietu 7 frieħ ta' naħal.

Matul is-sena 1996 ukoll ma kien hemm ebda rapport li nqerdu pjanti, arbuxxelli u siġar u lanqas frieħ tan-naħal minħabba l-maltemp.

Matul is-sena 1997 ukoll ma kellna l-ebda rapporti ta' qerda ta' pjanti, arbuxxelli u siġar u lanqas frieħ tan-naħal.

Matul is-sena 1998 kellna dawn ir-rapporti:

Fil-mixtla ta' Wied Inċita ntilfu 72,186 ta' xitel li kienu 3,866 Argyanthemum, 3,741 Ariplex, 1,639 Geranium, 3,987 pjanti li jagħmlu l- fjuri, 187 Latania, 1,833 Ċupressus, 203 Olea, 2,365 Pinus, 467 Sapindus, u 3,898 Thuya u kif ukoll 50,000 xitel żgħar li tkaxxkru bil-maltemp.

F'Wied Inċita wkoll fl-istess sena nqerdu ħames kaxxi tan-naħal.

Barra min hekk, fl-istess sena wkoll il-kanal li minnu jgħaddi l-ilma tax-xita tat-triq tar- Rabat instad u l-ilma beda dieħel għal ġo Wied Inċita Nursery, għadda minn ġol mixbħa u baqa' sejjer għal ġol wied.

Miegħu kaxkar kemm felaħ kaxxi, kemm bin-naħal kif ukoll vojta.

Frieħ tan-naħal mietu 14.

Dawn ma kenux proprjeta' tal-gvern biss iżda fosthom kien hemm ta' terzi persuni.

Fl- istess sena wkoll saru xi ħsarat minima fil-mixbħa tar-Rabat u f'dik tal- Mellieħa.

Fl-1997 u fl-1998 il-maltemp fixkel il-programm ta' taħwil.

SVPR - IMPJEGATI

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid kemm hija d-daily allowance globali allokata għall-overtime għall-ħaddiema kollha ta' San Vinċenz de Paule/Ħas-Serħ?

Kemm hi fil-preżent u kemm kienet qabel il-5 ta' Settembru, 1998?

Kemm kienu jitħallew kokijiet bl-overtime fil-kċina ta' Ħas-Serħ qabel il-5 ta' Settembru 1998, u kemm qed jitħallew issa?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-allowances globali ta' l-overtime allokata għall- ħaddiema kollha tar-Residenza San Vincenz de Paule għall-1999 hija l-istess kif kienet fl-1998 jiġifieri ta' madwar Lm400,000 fis-sena.

Fil-kċina jiddaħħlu koki għall-overtime skond il-bżonn tal-ġurnata, ħafna drabi sabiex jissostitwixxi min ikun bil-leave jew sick.

MINISTERU TAL-FINANZI - KONSULENTI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid jekk il-konsulent, li d-dettalji tiegħu qed jintbagħtu separatament, għadux iservi mal-Ministeru tal-Finanzi?

ONOR.

JOHN DALLI: It-tweġiba hija fl-affermattiv.

VAT/INCOME TAX - DĦUL

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jippubblika l-figuri tad-dħul mill-VAT u mill-Income Tax għall- ewwel xahrejn ta' din is-sena?

Id-dħul mill-income tax kif jipparaguna ma' dak ta' l-istess żmien tas-sena l-oħra?

ONOR.

JOHN DALLI: Fl-ewwel xahrejn ta' din is-sena, id-dħul mill-VAT (taħt l-Att ta' 1998) kien ta' Lm7.99 miljuni li minnhom Lm7.5 miljuni daħlu bħala VAT fuq importazzjoni mid-Dwana).

Dan jista' jitqabbel ma' l- Lm4.4 miljuni li kien daħal mill-istess għejjun fl-1998.

Minn dan l- ammont, Lm1.6 miljuni tpoġġew fit-Treasury Clearance Fund bħala parti mir- riserva li minnha jridu jitħallsu r-refunds fuq l-istocks.

Ta' min jgħid li l-ewwel returns li juru d-dħul ta' tliet xhur ta' VAT jaslu fid- dipartiment fil-15 ta' Mejju, 1999.

Rigward l-income tax għall-istess perijodu fl-1998 u l-1999, id-dħul kien hekk:

1998 1999 Lm Lm

PAYE 5.8m 6.4m Provisional Tax 2.0m 1.9m Settlement Tax (Arrears) 2.2m 1.4m Capital Gains Tax 0.8m 0.8m 15% Final Withholding Tax 2.1m 0.9m

12.9m 11.4m

Ta' minn jinnota li miljun lira ta' final withholding tax (15 fil-mija ta' l-imgħaxijiet fuq depożiti fil-banek), li soltu jidħol f'Jannar abbażi ta' Diċembru, din id-darba wasal għand il-gvern u ġie kkuntjat f'Diċembru 1998.

AWTORITA' MARITTIMA - CHIEF EXECUTIVE

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-liġi ta' l-Awtorita' Marittima tipprovdix għal ħolqien ta' post ta' chief executive?

Fil-fatt hemm persuna f'din il-kariga bħalissa u jekk iva, għal liema terminu ta' żmien inħatret u x'remunerazzjoni għandha apparti minn benefiċċji oħra?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta li ngħatat għall-mistoqsija parlamentari numru 5525.

UŻURA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid jekk hemmx xi ħsieb li l-gvern jilleġisla dwar l-użura?

Jekk iva, meta u jekk le, għaliex?

ONOR.

TONIO BORG: Il-gvern bħalissa qed jiżen l-argumenti favur u kontra li l-użura jsir reat kriminali.

Infakkar lill-Onor.

Interpellant li l- użura mhix aċċettata mill-Kodiċi Ċivili u tista' ssir azzjoni għal ħlas lura ta' l-interessi mħallsa oltre l-massimu stabbilit mil-liġi.

ĦASIL TA' FLUS

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jagħti informazzjoni dwar it-taħdidiet li Malta, flimkien ma' Cayman Islands u Gibilita', qed ikollha dwar miżuri kontra l-ħasil ta' flus maħmuġin ma' l-U.N. Global Programme Against Money Laundering?

Kien hemm żviluppi ma' OECD dwar l-istess suġġett?

ONOR.

JOHN DALLI: Kif jidher f'artikolu fil-Financial Times tal-5 ta' Marzu, 1999 il-U.

N. Global programme Against Money Laundering nieda inizjattiva sabiex jistabbilixxi dawk iċ-ċentri finanzjari li huma kredibbli fil-ġlieda tagħhom kontra l-ħasil ta' flus.

Permezz ta' kuntatti li l-Bank Ċentrali għandu f`din l-organizzazzjoni qabel ma tnidiet din l- inizjattiva tkompli tissaħħaħ il-kredibilita` ta' Malta bħala ċentru finanzjarju, il-bank qabel ma' din l-inizjattiva.

Naturalment ix-xogħol f`dan ir-rigward jitlob il-parteċipazzjoni ko-ordinata ta' kwartieri oħra fil-qasam regolatorju u leġislattiv lokali.

Għad ma kienx hemm aktar diskussjonijiet u l-ebda laqgħat.

Din it-tip ta' parteċipazzjoni diġa' rajniha fl-evalwazzjoni ta' Malta li għamel il-Kunsill ta' l-Ewropa f`Settembru li għadda dwar il-miżuri lokali kontra l-ħasil tal-flus.

Fir-rigward ta' Cayman Islands u Ġibilta', wieħed jassumi li dawn kellhom l-istess tip ta' diskussjonijiet mal-U.N.

Ma kien hemm l-ebda diskussjonijiet simili ma' l-OECD.

MCC - FTEHIM PROĠETTAT

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jgħid x'sar mill-ftehim proġettat ma' l-Accord li jieħdu f'idejhom l-MCC li kien nieda gvern Laburista biex din tieqaf finanzjarjament fuq saqajha?

Kemm hemm ħaddiema bħalissa mal-MCC?

X'inhuma l-pjanijiet dwar dawn il- ħaddiema?

Kemm kien it-telf/profitt tal-MCC sena b'sena mill-1994 sa l- 1998 (it-tnejn inklużi)?

ONOR.

MICHAEL REFALO: Nitlob lill-Onor.

Membru jagħmel il-mistoqsija tiegħu lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni bħala l-ministru responsabbli mill- Mediterranean Conference Centre.

KALAXLOKK - NEGOZJATI

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid fiex waslu n-negozjati dwar il-ħaddiema tal- Kalaxlokk li qegħdin fl-istat li jirċievu l-paga mingħajr ma qed jingħataw xogħol?

Jaħseb il-Ministru li din is-sitwazzjoni issa twalet wisq mingħajr ma l- gvern ħareġ b'soluzzjoni aċċettabbli għal partijiet kollha konċernati u li mhux sew li l-ħaddiema jibqgħu f'din l-inċertezza dwar il-futur tagħhom?

Kemm ilhom issa għaddejjin it-trattattivi?

Dawn jinsabu weqfin?

Il- gvern kif se jżomm il-wegħda pre-elettorali tiegħu lil dawn il-ħaddiema li jassiguralhom l-impjieg?

ONOR.

JOSEF BONNICI: In-negozjati dwar il-ħaddiema tal-Kalaxlokk għadhom għaddejin.

Id-diskussjonijiet mal-partijiet kollha interessati bdew f'Ottubru 1998 u matul id-diskussjonijiet ġew esplorati diversi alternattivi.

Waqt id-diskussjonijiet saru diversi tentattivi biex il-kumpanija tieħu xi xogħolijet, pero' sfortunatament qed issibha diffiċli tikkompeti.

Naturalment negozjati ta' dan it-tip, fejn l-għan ewlieni huwa li tinstab soluzzjoni aċċettabbli għall-partijiet kollha konċernati, jieħdu ż-żmien.

L-amministrazzjoni preżenti hija mpenjata li twettaq il-wegħdiet elettorali kollha li huma nklużi fil-programm elettorali, inkluż li jkun hemm responsabbilta' fil-finanzi pubbliċi.

SAĦĦA - IMPJEGATI

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 4759?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant hi skond il-lista li qed titpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra.

SAĦĦA - IMPJEGATI

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 4758?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra iktar kmieni f'din is-Seduta.

SAĦĦA - IMPJEGATI

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 4763?

ONOR.

SAĦĦA - IMPJEGATI

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 4762?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta.

PORT ĦIELES - EQUIPMENT OPERATORS

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid x'kienet ir-raġuni li riċentement twaqqfu l-intervisti ta' equipment operators mal-Freeport?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 5411.

SAĦĦA - OPERAZZJONI

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid meta mistennija ssir l-operazzjoni f'saqajn it-tifel ta' 15-il sena, li d-dettalji tiegħu qed jintbagħtu separatament, u li jbati minn diversi problemi mediċi oħra?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nikkonferma li l-pazjent imsemmi ġie mqiegħed fuq il-waiting list ta' Mr A. Bernard fl-4 ta' Marzu, 1998.

Peress li jien infurmat li l-każ mhux urġenti (sakemm ma nbidlux xi ċirkostanzi - li m'għandna l-ebda prova li ggravaw) il-pazjent issirlu l-operazzjoni meta jmissu.

BORMLA - SANTA LIENA - TOROQ

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jara li t-toroq li hemm madwar il- blocks il-ġodda ta' Santa Liena, f'Bormla jingħataw kisja peress li jinstabu fi stat diżastruż u qed ikunu ta' nkonvenjent għar-residenti l- ġodda?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għall-mistoqsija parlamentari numru 3880 u ninfurmaħ illi d-Dipartiment tat-Toroq għamel stima tax-xogħol li jeħtieġ sabiex ikunu jistgħu jittieħdu passi biex l- inkonvenjent imsemmi jispiċċa.

DJAR - BORMLA - TRIQ L-ORATORJU

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jara li ssir inspection f'numru 78, Triq l-Oratorju, Bormla, peress li din id-dar tinsab abbandunata u minbarra li qed tkun ta' periklu għan-nies ta' l-akwati hemm ukoll ilmenti dwar ġrieden li jistgħu qed jiġu minn din id-dar?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien infurmat illi l-fond indikat mhux f'idejn id- Dipartiment Għall-Akkomodazzjoni Soċjali.

MINISTRU GĦAS-SERVIZZI EKONOMIĊI - ŻJARA FIL-LIBJA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Billi fl-istampa lokali kien ġie rapportat li xi jiem ilu kellek iżżur il- Libja, tista' tinforma lill-Kamra jekk din iż-żjara saritx u jekk iva, ma min kellek laqgħat uffiċjali u dwar liema suġġetti kienu?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Tajjeb jingħad li din iż-żjara ġiet posposta fuq talba tal-Gvern Libjan stess, għax il-ministri li kelli niltaqa' magħhom kienu mpenjati barra l-pajjiż.

ASSISTENZA SOĊJALI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jara jekk il-persuna, li d- dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, għandhiex bolol tas-sigurta' soċjali neqsin għall-perjodu bejn l-1975 u l-1987?

Jekk fl-affermattiv, jista' l-Ministru jagħti dettalji ta' kemm hemm neqsin u għal liema żmien?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li risposta għal din id-domanda diġa' ngħatat fid-domanda numru W20.

ASSISTENA SOĊJALI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-persuna, li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, li waslet sabiex tispiċċa mix-xogħol bl-eta', għandhiex bolol tas-sigurta' soċjali neqsin?

Jekk fl- affermattiv, jista' l-Ministru jgħid ta' liema perjodu?

Jista' l- Ministru jinforma lil persuna konċernata x'pensjoni se jkollha?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li risposta għal din id-domanda diġa' ngħatat fid-domanda numru W21.

WSC - INVESTIGAZZJONIJIET MILL-MITTS

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid x'kienu l-konklużjonijiet ta' l-investigazzjoni li saret mill-MSU (illum MITTS) dwar is-sistema tal-billing tal-Water Services Corporation, liema investigazzjoni ġiet ordnata miż-żewġ ministri preċedenti, dak tal-Kummerċ u dak tax-Xogħlijiet Pubbliċi?

Jista' l- Ministru jpoġġi kopja tar-rapport li sar u li kien ġie preżentat lill-ex- ministri tal-Kummerċ u tax-Xogħlijiet Pubbliċi fuq il-Mejda tal-Kamra?

Jista' l-Ministru jgħid x'miżuri ttieħdu fuq dak ir-report u jekk is- sitwazzjoni llum hijiex aġġornata skond dak ir-rapport?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

BORMLA - TRIQ IL-PELLEGRINAĠĠ

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jara li tiġi rranġata ftit it-triq quddiem il-flats il-ġodda fi Triq il-Pellegrinaġġ, Bormla?

Jaf il-Ministru li minħabba l-istat ħażin ta' din it-triq, fejn hemm uffiċċju tal-Maltacom u l-poliklinika, qed ikun hemm konfużjoni tat-traffiku minħabba l-ipparkjar u t-tħarbit tat-triq?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għal risposta li diġa' ngħatat għall-mistoqsija parlamentari numru 5487.

GĦASAFAR - IMPORTAZZJONI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew importati għasafar, tjur, żwiemel u live stock ieħor is-sena l-oħra?

X'kien il-valur tal-ħlejjaq importati f'kull każ?

ONOR.

JOHN DALLI: In-numru u l-valur rispettivi ta' l-importazzjonijiet ta' għasafar, tjur, żwiemel u live stock ieħor li kienu mportati matul is- sena 1998 kien hekk:

Zwiemel 519 176,166 Baqar 39 21,289 Tjur 65,559 53,526 Fniek 1,590 13,967 Hamiem 2,737 8,564 Ghasafar 722,024 121,679

WSC - ARRETRATI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa n-numru ta' konsumaturi li għandhom arretrati xi jħallsu mal-korporazzjonijiet Enemalta u l-Water Services?

Kemm minn dawn huma individwi personali u kemm huma kumpanniji jew ħwienet kummerċjali?

Kemm hi s-somma dovuta f'kull kategorija?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Fil-preżent iż-żewġ korporazzjonijiet jinsabu mpenjati biex joħorġu l-kontijiet tad-dawl u ta' l-ilma li ilhom pendenti għal ħafna żmien.

Għalhekk ma nħossx li huwa ġust li jitwaqqaf ix-xogħol li qed isir biex tinġabar l-informazzjoni mitluba.

Fuq kollox kull konsumatur għandu arretrati xi jħallas u dan grazzi għad-diżgwid li ħalla warajh il-Gvern Laburista f'dan il-qasam

PENSJONANTI - ARRETRATI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' pensjonanti li għandhom xi arretrati dovuti fil-ħlasijiet tad-dawl u l-ilma u tat- telephone illum?

Jista' l-Ministru jgħid kemm hi s-somma dovuta lil kull korporazzjoni?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Il-pensjonanti kollha għandhom xi arretrati dovuti fil-ħlasijiet tad-dawl u l-ilma.

Naturalment fil-biċċa l-kbira tal-każi, dan mhux tort tal-konsumatur imma grazzi għat-taħwid li l-amministrazzjoni preċedenti rnexxielha toħloq f'dan il-qasam.

Dwar l-abbonati tal-Maltacom, id-database tal-kumpanija ma tagħmilx distinzjoni bejn pensjonanti u oħrajn li m'humiex.

IMPJIEGI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn persuni tas-sess feminili li qed jaħdmu llum?

X'tip ta'xogħol jagħmlu?

Kemm hemm persuni f'kull tip ta' xogħol?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-informazzjoni qed tinġabar u tingħata f'xi seduta oħra.

IMPJIEGI - PERSUNI GRADWATI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn persuni tas-sess feminili llum li huma gradwati mill-Universita' u li qegħdin jaħdmu?

Kemm hu n-numru ta' dawn il-persuni gradwati f'kull kategorija ta' xogħol f'kull każ?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-Korporazzjoni tax-Xogħol u Taħriġ ma żżommx statistika relatata ma' persuni li huma gradwati mill-Universita' u li qegħdin jaħdmu.

PERSUNI SEPARATI - RELIEF

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn persuni separati li qegħdin fuq ir-relief illum?

Kemm huma nisa u kemm irġiel?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-kriterju għad-dritt ta' l-għajnuna soċjali hu marbut mal-mezzi u mhux marbut ma' l-istat jew is-sess ta' min jagħmel it- talba li jistgħu, fost oħrajn, ikunu ommijiet mhux miżżewġa, ġenituri li jgħixu waħedhom jew persuni separati li jgħixu waħedhom.

Meta d-dritt jiġi stabbilit, in-numru ta' persuni fil-familja jkun rifless fir-rata applikabbli skond kif jidher f'Taqsima I tas-VI Skeda ta' l-Att dwar is- Sigurta' Soċjali (Kap 318).

Għalhekk ma tinħassx il-ħtieġa li tinżamm statistika separata li turi jekk dawk li japplikaw għall-għajnuna soċjali humiex persuni separati, nisa jew irġiel.

SETTUR TAS-SAJD - ĦADDIEMA

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm għandna ħaddiema jaħdmu fis-settur tas-sajd, full-time u part-time?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta għall- mistoqsija parlamentari numru 5593.

INDUSTRIJI - ĦADDIEMA

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid kemm għandna ħaddiema nisa u rġiel jaħdmu fl-industrija full-time u part-time?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-informazzjoni qed tinġabar u risposta tingħata f'xi seduta oħra.

DOCKYARD/SHIPBUILDING/FREEPORT - ĦADDIEMA

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm għandna ħaddiema nisa u rġiel jaħdmu fid- Dockyard, Shipbuilding u l-Freeport full-time u part-time?

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-informazzjoni mitluba hija kif ġej:

Ħaddiema fuq bażi full-time

Malta Drydocks 2994 irgiel u 47 nisa

Malta Shipbuilding 826 irgiel u 5 nisa

Malta Freeport 513 irgiel u 40 nisa

F'dawn l-azjendi m'hemmx ħaddiema, kemm irġiel kif ukoll nisa, impjegati fuq bażi part-time.

FABBRIKA TAL-PRODUZZJONI TAL-ĦALIB - ĦADDIEMA

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm għandna ħaddiema nisa u rġiel jaħdmu f'fabbrika tal-produzzjoni tal-ħalib full-time u part-time?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Il-Malta Dairy Products Ltd., li tmexxi l-fabbrika tal-ħalib, hija kumpanija kummerċjali u għaldaqstant ma nistax nagħti l- informazzjoni mitluba.

BHEJJEM - TROBBIJA

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm għandna ħaddiema jrabbu l-bhejjem bil-farms part-time u full-time?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nirreferi lill-Onor.

QRATI SUPERJURI - SISTEMA TAL-MASTER

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk il-gvern hux beħsiebu jintroduċi xi innovazzjonijiet amministrattivi u/jew leġislattivi fis-sistema tal-master li qegħda titħaddem fil-Qrati Superjuri?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Il-gvern eżamina diversi rapporti dwar studji li saru minn mindu ġiet imwaqqfa s-sistema tal-Master u anke żamm diskussjonijiet mal-partijiet kollha nvoluti, fosthom il-Law Advisory Committee.

Waqt illi jidher illi hemm ħtieġa ta' xi inizjattivi ġodda f'dan il- qasam, il-gvern jidhirlu li hu essenzjali li qabel xejn ikun hemm qbil mill- istituzzjonijiet kollha konċernati dwar is-suġġerimenti magħmula.

QORTI - PROBLEMA TA' SPAZJU

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Prim Ministru: Il-Prim Ministru ma jaħsibx li sabiex tiġi solvuta parzjalment il-problema ta' l-ispazju fil- qorti u sabiex tiġi evitata l-konġestjoni ta' nies fil-kuriduri tal-qorti, xi kawżi tad-distretti jibdew jinstemgħu ġewwa d-distretti minflok fil-bini tal-qorti?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Bħalma naħseb li diġa' jaf l-Onor Interpellant, waħda mill-miżuri tal-proċess devoluzzjonarju lejn il- kunsilli lokali hija dik li ċerti kawżi ta' offiżi depenalizzati jibdew jinstemgħu fi tribunali li se jitwaqqfu f'diversi lokalitajiet u mhux iżjed fil-bini tal-qorti.

Ninsab infurmat li t-tħejjijiet għal dan huma fi stadju avanzat sew.

EDUKAZZJONI - IMPJEGATI B'DEGREE

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx impjegati fid-dipartimenti li jaqgħu fir-responsabbilta' tiegħu li jgawdu minn allowance għad-degree jew diploma li għandhom?

X'inhuma s-suġġetti li huma ċertifikati fihom?

X'inhuwa x- xogħol li qegħdin jagħmlu bħalissa?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-allowances li għalihom qed jirreferi l-Onor.

Interpellant huma kollha regolati mid-diversi ftehim kollettiv għal kategoriji deversi minn impjegati u dawn taħt is-superviżjoni tal- Management and Personnel Office.

FINANZI - IMPJEGATI B'DEGREE

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx impjegati fid-dipartimenti li jaqgħu fir- responsabbilta' tiegħu li jgawdu minn allowance għad-degree jew diploma li għandhom?

ONOR.

JOHN DALLI: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta.

TURIŻMU - IMPJEGATI B'DEGREE

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx impjegati fid-dipartimenti li jaqgħu fir- responsabbilta' tiegħu li jgawdu minn allowance għad-degree jew diploma li għandhom?

ONOR.

MICHAEL REFALO: Ninsab infurmat li fl-entitajiet li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tiegħi hemm ħames impjegati li jgawdu minn qualification allowance.

Tnejn minnhom huma substantive teachers u għandhom kull wieħed Lm120 fis-sena skond ftehim bejn il-gvern u l-Malta Union of Teachers dwar responsabbiltajiet speċjali.

It-tnejn jaqdu d-dmirijiet tagħhom fl- Institute of Tourism Studies.

Ninsab infurmat ukoll li hemm lecturer ieħor fl-Institute of Tourism Studies li minbarra l-Lm120 fis-sena jieħu wkoll Lm200 għax gradwat Bachelor of Arts.

Fl-aħħarnett hemm żewġ senior principals, it-tnejn mal-Hotels and Catering Establishments Board, wieħed li għandu Diploma in Public Administration u l-ieħor li għandu Diploma in Labour Studies.

It-tnejn għandhom Lm150 fis-sena kull wieħed.

SERVIZZI EKONOMIĊI - IMPJEGATI B'DEGREE

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx impjegati fid- dipartimenti li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tiegħu li jgawdu minn allowance għad-degree jew diploma li għandhom?

X'inhuwa x-xogħol li qegħdin jagħmlu bħalissa?

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra iktar kmieni f'din is-Seduta.

TRASPORT U KOMUNIKAZZJONI - IMPJEGATI B'DEGREE

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx impjegati fid- dipartimenti li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tiegħu li jgawdu minn allowance għad-degree jew diploma li għandhom?

X'inhuma s-suġġetti li huma ċertifikati fihom?

ONOR.

ĊENSU GALEA: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra iktar kmieni f'din is-Seduta.

INTERN - IMPJEGATI B'DEGREE

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx impjegati fid-dipartimenti li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tiegħu li jgawdu minn allowance għad-degree jew diploma li għandhom?

ONOR.

TONIO BORG: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra iktar kmieni f'din is-Seduta.

GĦAWDEX - SERVIZZ TA' DRENAĠĠ

L-ONOR.

CARMELO BORG staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid kemm għad fadal djar ġewwa Għawdex li s-servizz ta' drenaġġ m'huwiex imwassal sa ħdejhom?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Jiena nformata li n-numru ta' djar ġewwa Għawdex li huma servuti b'fossa huwa ta' 186.

SKEJJEL STATALI - HOMEWORK

L-ONOR.

CARMELO BORG staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jistabilixxi l-ammont ta' homework ideali għal kull eta' fl-iskejjel ta' l-Istat?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-parir informat hu li ma jkunx għaqli li wieħed jistabbilixxi xi kwota ta' homework ideali għal ebda eta' ta' tfal, f'ebda kategorija ta' skejjel.

Għal għoti ta' homework jeżistu linji ta' gwida għall-għalliema, sew fuq bażi ġenerali, kif ukoll skond is-suġġett speċifiku.

Imbagħad kull skola tibni hi l-politika tagħha dwar il- homework.

Din il-politika tkun ibbażata primarjament fuq il-bżonnijiet ta' l-istudenti ta' dik l-iskola u fuq in-natura ta' l-iskola nnifisha, bid- direzzjoni wkoll tal-linji ġwida.

Din il-politika titfassal mill-għalliema u mill-kap ta' l-iskola, b'konsultazzjoni wkoll mal-ġenituri, u ħafna skejjel ta' l-Istat daħħlu din il-politika tagħhom dwar il-homework bħala parti mill-School Development Planning li qegħdin jagħmlu.

SKEJJEL STATALI - HOMEWORK

L-ONOR.

CARMELO BORG staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid: 1) jekk qattx sar xi tip ta' survey fuq l-għoti ta' homework fl-iskejjel ta' l-Istat; 2) jekk fl-affermattiv, x'kienu r- riżultati ta' dan is-survey u jekk ħarġux xi konklużjonijiet dwar l-ammont, il-kwalita' u l-effiċjenza; 3) jekk fin-negattiv, il-Ministru beħsiebu jwettaq survey simili peress li minn stħarriġ li sar ħareġ ċar li s-suċċess fl-eżamijiet kien relatat direttament ma' l-ammont ta' homework mogħti?

ONOR.

LOUIS GALEA: Jien informat li f'dawn l-aħħar tliet snin ma sar ebda survey ta' dan it-tip fuq skala nazzjonali.

Il-fatti li għandha d- Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni juru li s-suċċess fl-eżamijiet huwa relatat ma' firxa sħiħa ta' ċirkostanzi, prinċipalment tagħlim effettiv.

QRATI - IMĦALLEF NOEL ARRIGO

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jindika u jagħti tagħrif dettaljat ta' kemm-il proċess intilef minn quddiem l-Imħallef Noel Arrigo, minn mindu beda jassumi l-kawżi tal- master?

Jista' l-Prim Ministru jgħid x'passi ħa sabiex dawn jiġu rintraċċjati?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Peress li l-informazzjoni għadha qed tinġabar, risposta tingħata f'xi seduta oħra.

QRATI - IMĦALLFIN/MAĠISTRATI

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid matul dawn l-aħħar għaxar snin, liema imħallfin u maġistrati siefru fuq xogħol ġudizzjarju u f'delegazzjonijiet uffiċjali?

Jista' jagħti tagħrif u dettalji ta' kull safra?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li r- risposta tingħata f'xi seduta oħra peress li l-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar.

QRATI - KAWŻI PENDENTI

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hemm kawżi kriminali pendenti quddiem il-qrati tal- maġistrati li huma għas-sentenza u li ilhom hekk pendenti għal aktar minn sentejn?

Jekk le, jista' jiġbor statistika relattiva?

Jaf li tali dewmien imur kontra l-prinċipju tas-smiegħ xieraq fi żmien raġonevoli?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: L-informazzjoni mitluba qed tinġabar u r- risposta tingħata f'xi seduta oħra.

QRATI - KAWŻI PENDENTI

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hemm kawżi pendenti quddiem l-imħallef/imħallfin master?

Jista' jgħid kemm minn dawn il-kawżi ġew assenjati lill-periti legali jew assistenti ġudizzjarji?

Jista' jgħid kemm inqatgħu kawżi minn din il-qorti fl-1995, 1996, 1997 u 1998?

Kemm minn dawn maqtugħa kienu: a) assenjati lill-periti; b) kontumaċi u c) deserti?

ONOR.

QRATI - MAĠISTRATI/IMĦALLFIN

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid liema huma u liema kienu l-maġistrati u mħallfin li ngħataw xogħol ta' reviżjoni ta' atti notarili bejn l-1992 u l-1998?

Jista' jgħid kemm-il att notarili ġie riferut lil kull ġudikant individwali?

Jista' jgħid kemm huwa l-ħlas fuq kull att?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninforma lill-Onor.

QRATI - KAWŻI PENDENTI

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm baqa' kawżi pendenti quddiem it-Tribunal għall- Investigazzjoni ta' Inġustizzji li għadhom lanqas ġew appuntati?

Jista' jgħid kemm ġew maqtugħa?

Jista' jagħti tagħrif dettaljat ta' x'rimedji ingħataw?

Jista' jgħid kemm ġew kanċellati u differiti sine die u kemm minn dawn reġgħu ġew rapportati?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: In-numru totali ta' applikazzjonijiet li daħlu quddiem it-Tribunal għall-Investigazzjoni ta' Inġustizzji sal-11 ta' Marzu 1999 huwa 1339, tnejn minnhom għar-ritrattazzjoni.

Din il-figura hija maqsuma skond l-informazzjoni li tpoġġiet fuq il- Mejda tal-Kamra iktar kmieni f'din is-Seduta.

Informazzjoni dwar il-kawżi deċiżi kif ukoll listi tal-kawżi tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra iktar kmieni f'din is-Seduta.

SANTA VENERA - ISTITUT SAN ĠUŻEPP - GROUND

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Billi f'mistoqsija parlamentari numru 12824, l-Onor.

Evarist Bartolo dak iż- żmien Ministru ta' l-Edukazzjoni u Kultura Nazzjonali, qal li "qed tiġi kkunsidrata talba biex jiġi rranġat il-wiċċ tal-ground ta' l-Istitut San Ġużepp f'Santa Venera liema talba issa ilha s-snin pendenti quddiem il- gvern, jista' l-Ministru jgħid fiex waslet din il-kunsiderazzjoni u jikkunsidra li għandu jirranġa dan il-ground peress li issa aktar minn qabel jinsab ta' periklu għal mijiet ta' tfal u żgħażagħ li kuljum jagħmlu użu minnu għat-taħriġ u logħob?

ONOR.

LOUIS GALEA: Jien informat li l-club ġie mitlub jagħti aktar dettalji qabel ma tittieħed deċiżjoni dwar ix-xogħlijiet li hemm bżonn isiru.

HOMPESCH STEEL CO.

LTD

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid jekk sarux testijiet (kampjuni) ta' l-arja madwar l-operat tal-Hompesch Steel Co. Ltd ta' Ħal Tarxien?

Jekk fl-affermattiv, x'kienu r- riżultati?

Il-kampjuni ttieħdu waqt it-tqattigħ tal-metall u meta r-riħ kien jonfoħ fid-direzzjoni tar-residenti tal-viċin?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fl-24 ta' April, 1997 saret l-aħħar spezzjoni fl-akkwata ta' u ġol-fabbrika ta' Hompesch Steel Company wara lment mill-ġirien ta' l-istess kumpanija.

Wara rapport li d-Dipartiment tas-Saħħa għamel lill-Kummissarju tal- Pulizija, il-persuna responsabbli tressqet quddiem il-Qorti tal- Maġistrati.

Ninforma wkoll lill-Onor.

Interpellant li waqt l-ispezzjoni ma tteħdux kampjuni mid-Dipartiment tas-Saħħa iżda jirriżulta li ttieħdu kampjuni mid-Dipartiment ta' l-Ambjent.

SKEJJEL - STATALI - ABBUŻI SESSWALI

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jagħti informazzjoni rigward każi rapportati ta' abbuż sesswali fl-iskejjel statali matul din is-sena skolastika?

Jaf il-Ministru b'każi repetuti ta' bullying ġewwa l-iSkola Ġuże' Damato f'Raħal Ġdid?

X'qed isir fuq din il-problema?

ONOR.

LOUIS GALEA: Jien informat li ma ġewx rapportati każi ta' abbuż sesswali fl-iskejjel statali matul din is-sena skolastika.

Fl-iskola Sekondarja tas-Subien Ġuże' D'Amato, f'Raħal Ġdid, ġew rapportati għaxar każi ta' bullying lill-counsellor u lill-guidance teachers;

Il-counsellor ta' l-iskola u l-guidance teachers jagħtu counselling u support lis-survivors/victims dawk li jkunu ġew bullied.

Lil dawk li jagħmlu l-bullying il-perpetrators hemm min ikollu bżonn counselling, u hemm min ikun dixxiplinat skond il-kodiċi ta' dixxiplina ta' l-iskola.

Ix- xogħol ma' l-istudenti dwar il-bullying għadu sejjer.