MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 236 It-Tlieta, 8 ta' Frar, 2000 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 236

It-Tlieta, 8 ta' Frar, 2000

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-9.07 a.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tlieta, 8 ta' Frar, 2000

WERREJ MINUTI 683

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 683

TQEGĦID TA' KARTI 688

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR DAZJU TAS-SISA

(EMENDA NRU.

2) (IT-TIENI QARI)

EXCISE DUTY (AMENDMENT) (No.2) BILL (SECOND READING) 689

AĠĠORNAMENT 708

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 713

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 235 li saret fis-7 ta' Frar, 2000 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

IMMIGRAZZJONI - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm trasferimenti ngħataw mis-16 ta' Settembru, 1999 sa l-4 ta' Jannar, 2000 lill-ħaddiema tad-dipartiment ta' l-immigrazzjoni?

Jista' jagħti r-raġuni għaliex saru dawn it-trasferimenti?

Jista' l-Ministru jgħid huwiex il-ħsieb li jsiru aktar trasferimenti fil-futur qarib?

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern): Ninsab informat li bejn is-16 ta' Settembru, 1999 u l-4 ta' Jannar, 2000 kien hemm tliet membri tal-korp li ġew trasferiti mit-taqsima ta' l-immigrazzjoni tal-korp tal-pulizija.

Kif diġa` kelli l-okkażjoni ngħid, it-trasferimenti fil-korp tal- pulizija jsiru meta u kif ikun il-bżonn, dejjem fl-aħjar interessi ta' l- istess korp u tal-pubbliku in ġenerali.

MMA - ĦADDIEMA ĠODDA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew impjegati ħaddiema ġodda fl-awtorita` marittima mis-16 ta' Settembru, 1999 sa l-4 ta' Jannar, 2000?

Jista' jgħid ukoll jekk ħaddiema ġodda ġewx impjegati wara l-ħruġ ta' sejħa għal applikazzjonijiet?

Jekk jirriżulta li ġew impjegati ħaddiema ġodda mingħajr sejħa għal applikazzjonijiet, jista' l-Ministru jgħid kemm dawk impjegati kien ilhom li applikaw?

Jekk jirriżulta li lanqas biss kienu applikaw, jista' jgħid xi kriterji ntużaw biex dawn ingħataw l-impjieg in kwestjoni?

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni): Jien informat li bejn is-16 ta' Settembru, 1999 sa l-4 ta' Jannar, 2000 daħlu żewġ impjegati ġodda ma' l-awtorita` marittima wara sejħa għal applikazzjonijiet.

SPTAR MONTE CARMELI - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm trasferimenti ngħataw mis-16 ta' Settembru, 1999 sal-4 ta' Jannar, 2000 lill-ħaddiema ta' l- Isptar Monte Carmeli?

Jista' jagħti r-raġuni għaliex saru dawn it- trasferimenti?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa): Mis-16 ta' Settembru, 1999 sal- 4 ta' Jannar, 2000 saru 33 trasferiment lill-ħaddiema ta' l-Isptar Monte Carmeli, li minnhom 11 intalbu mill-impjegati stess.

Il-bqija saru u jibqgħu jsiru skond l-esiġenzi tas-servizz.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jirriżultalu l-Ministru li fl-Isptar Monte Carmeli qed ikun hemm diversi lmenti dwar nuqqas ta' staff?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Mr Speaker, kemm-il darba kelli okkażjoni ngħid li fl-Isptar Monte Carmeli m'għandniex problema ta' nuqqas ta' nurses imma għandna deployment ħażin ta' nursing officers.

Per eżempju, żgur li hija ħaġa stramba li jkollok żewġt iswali bl-istess workload - waħda tan-nisa u l-oħra ta' l-irġiel - imma b'complement differenti.

Fil-fatt bdejna diskussjonijiet ma' l-unions bit-tama li nilħqu ftehim dwar il-bżonn ta' aktar flessibilita` għax aħna nemmnu li bi tqassim aħjar tar-riżorsi li għandna jista' jkollna complement f'kull sala li verament ikun jirrifletti l-bżonnijiet li hemm.

MR SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri, domanda supplimentari.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Jista' l-Ministru jgħid jekk sarx xi studju min- naħa ta' l-awtoritajiet tas-saħħa li minnu jirriżulta li f'xi taqsima tad- dipartiment jista' jkun hemm ħaddiema żejda li allura jridu jiġu ppustjati f'dipartimenti oħra?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Jien informat li hemm numru ta' ħaddiema żejda f'ċerti gradi.

Fil-fatt minn studju li sar mid-dipartiment tal-policy and planning joħroġ li f'ċerti setturi l-output tal-ħaddiema ma jaqbiżx il-15% u għalhekk qiegħed isir redeployment aħjar ta' dawn in-nies.

Nifhem li l-Onor.

Cuschieri jista' jkun qed jirriferi għal każ partikolari li kellna l-okkażjoni nitkellmu fuqu u fil-fatt lill-Onor.

Membru spjegajtlu s-sitwazzjoni x'inhi u għal mument ħsibt li kien sodisfatt bir-risposta li tajtu.

(Interruzzjonijiet)

Nista' nikkonferma li l-uffiċjal inkarigat mill-Isptar Monte Carmeli qalilna li m'hemmx użu għal persuna fil-grad ta' WTO f'dak fl-istess sptar.

Rajna wkoll jekk din il-persuna tistax tiġi transferred għall-Isptar San Luqa u qalulna li f'dak il-grad hemm il-full complement f'St. Lukes, u allura ħadna d-deċiżjoni li din il-persuna tiġi utilizzata f'dipartiment ieħor fejn tkun tista' taqdi dmirijietha sewwa.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, peress li minn dak li qed jgħid il- Ministru toħroġ waħedha li l-pazjenti m'humiex jingħataw it-trattament mixtieq, jista' jekk jogħġbu jinformana jekk hemmx xi target date partikolari jew xi azzjoni għaddejja ħalli s-servizz jibda jingħata b'mod li jkun ta' benefiċċju għall-pazjenti kollha?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Mr Speaker, l-ewwelnett nagħmilha ċara li bl-ebda mod m'għedt li hemm pazjenti li m'humiex qed jingħataw kura minħabba kwestjoni ta' deployment.

Li għedt hu li jekk ikollna deployment aħjar inkunu nistgħu nużaw ir-riżorsi li għandna fl-Isptar Monte Carmeli b'mod aktar effiċjenti.

Għaldaqstant niċħad kategorikament li hemm xi pazjenti li m'humiex qegħdin jingħataw il-kura li għandhom bżonn.

Sur President, meta tiġi biex titkellem fuq l-Isptar Monte Carmeli u fuq is-swali u fuq il-pazjenti li hemm hemmhekk wieħed irid jifhem li f'dak l- isptar jidħlu ċerti pazjenti li jkollhom mard akut, barra li hemm ukoll numru sostanzjali ta' każi li huma social cases - għaliex dak li jkun ikun daħal l-isptar bħala pazjent u baqa' jgħix hemmhekk; fil-fatt hemm min ilu jgħix ġewwa Mount Carmel għal 30 sena mhux għaliex għandu bżonn li jibqa' rikoverat ġo sptar mentali imma sempliċement għaliex ikunu mietulu l- ġenituri u ma kellux qraba li setgħu jduru bih - pazjenti li nistgħu ngħidu ġew istituzzjonalizzati fl-Isptar Monte Carmeli u, minkejja l-isforzi li jsiru sabiex dawn jiġu integrati lura fil-komunita`, huma stess joġġezzjonaw jekk tiġi biex toħroġhom minn hemm peress li l-isptar sar qisu d-dar u l-villaġġ tagħhom.

Rigward l-isforzi li qegħdin isiru, nista' ngħid li d-diviżjoni kemm-il darba kellha okkażjoni tiddiskuti t-tqassim tan-nurses skond l-esiġenzi tas- swali mal-unions konċernati.

Pero` għal raġuni jew oħra jidher li ma ntlaħaqx consensus u huwa maħsub li x-xahar id-dieħel jiġi implimentat tqassim skond l-esiġenzi tad-diviżjoni.

MR SPEAKER: L-Onor.

Michael Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Mr Speaker, in vista ta' l-aħħar parti tad- dikjarazzjoni li għada kemm saret - fejn il-Ministru qal li x-xahar id- dieħel fid-diviżjoni tas-saħħa, fuq parir tad-dipartiment tal-policy and planning, se jsir deployment aħjar ta' l-impjegati - xtaqt nistaqsi jekk huwiex se jsir ukoll tqassim aħjar tal-pazjenti.

Irrid infakkar hawnhekk li sentejn ilu kien sar xogħol sostanzjali dwar tqassim aħjar ta' pazjenti u tqassim aħjar ta' staff fl-Isptar Monte Carmeli.

Fil-proċess ta' deployment li se jsir se jkun hemm bidla fit-tqassim tal-pazjenti, fis-sens li pazjenti li huma meqjusa bħala każi akuti se jkollhom magħhom aktar infermiera milli għandhom dawk il-pazjenti li l-Ministru rrifera għalihom bħala "social cases"?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Fl-Isptar Monte Carmeli diġa` hemm forma ta' tqassim ta' pazjenti, fis-sens li l-pazjenti li rriferejt għalihom bħala "social cases" ma nħalluhomx ma' każi akuti.

Fil-bidu tar-risposta tiegħi jien għedt li huwa ċar għal kulmin jaħdem fl-Isptar Monte Carmeli li, minħabba dan it-tqassim ta' pazjenti li diġa` jeżisti, ma jistax ikun li nibqgħu ninsistu li l-manning tas-swali jsir skond ftehim fiss, irrispettivament mill-workload li jkun hemm ġos-sala stess.

Għadni kemm semmejt każ klassiku ta' żewġt iswali, waħda ta' l-irġiel u l-oħra tan- nisa, li għandhom l-istess kwantita` u kwalita` ta' pazjenti, imma li għal raġuni jew oħra l-complement fis-swali rispettivi m'huwiex l-istess.

Jien naħseb li l-pożizzjoni trid tiġi regolarizzata fl-aħjar interess tas- servizz u fl-aħjar interess tal-pazjent.

MR SPEAKER: L-Onor.

Francis Agius, domanda supplimentari.

ONOR.

FRANCIS AGIUS: Peress li fl-1994 kien sar survey tal-popolazzjoni ta' l-Isptar Monte Carmeli, jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li dan jerġa' jkun ripetut, biex naraw jekk nistgħux nilħqu t-target li nniżżlu l-popolazzjoni ta' l-isptar b'20%.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nista' ngħid li l-istudju jinsab għaddej kontinwament, fis-sens li wieħed iżomm għajnejh fuq x'qiegħed jiġri għal dak li għandu x'jaqsam man-numru ta' pazjenti.

(Interruzzjonijiet) Jien naħseb li fl-1994 il-pjan oriġinali kien li nsaħħu l-aspett preventiv aktar milli l-aspett kurattiv u fil-fatt konna nidejna pilot project ġewwa Ħal Qormi proprju b'dan l-għan.

Ninsabu għaddejjin ukoll b'diskussjonijiet mad-dipartiment tal-politika soċjali għaliex waħda mill-affarijiet importanti biex ikollok il- possibbilta` li terġa' tintegra lill-pazjenti ġewwa l-komunita', hija li jkollhom support services fil-komunita` bbażati fuq linji sodi għaliex meta pazjent ikun marid mentalment u jiġi discharged mill-isptar, dan se jaffaċċja problemi ta' housing, ta' xogħol u problemi oħra simili.

Naħseb li rridu nwasslu l-kunċett li f'ċerti setturi - kif spjegat tant tajjeb f'Health Vision 2000 - almenu f'dak li għandu x'jaqsam mad- dipartiment tas-saħħa hemm bżonn ta' input min-naħa ta' diversi dipartimenti oħra.

U kien għalhekk li erġajna bdejna d-diskussjonijiet mal- ministeru tal-politika soċjali, bl-intenzjoni li nkunu nistgħu niffaċilitaw il-ħajja ta' dawk il-pazjenti li jkunu tajbin biex jerġgħu jiġu ntegrati fis-soċjeta`.

Irrid ngħid ukoll li mal-ministeru tal-politika soċjali għaddejjin bi programm fejn se jiġu allokati numru ta' flats sabiex jiġu alloġġjati dawk in-nies li jkunu għadhom kemm ħarġu mill-Isptar Monte Carmeli.

Jiġifieri rridu ninqatgħu kompletament mill-kunċett tal-half-way house kif inhu llum - jiġifieri half-way house li tkun qiegħda erba' passi biss 'il bogħod mill- bieb ta' l-Isptar Monte Carmeli - u mmorru aktar lejn il-kunċett fejn il- half-way houses jew flatlets ikunu allokati qalb il-komunita`.

Naħseb li b'hekk biss wieħed verament ikun qed jagħti mhux biss sinjal ċar ta' l- impenn tiegħu pero` joffri wkoll possibbilta` aħjar lil dawn il-pazjenti biex jerġgħu jiġu integrati.

MR SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Fir-rigward tal-mistoqsija preċedenti tiegħi u fir-rigward ukoll tar-risposta tal-Ministru - fejn jirriżulta li fid- dipartiment tas-saħħa hemm ħaddiema żejda, anke fl-Isptar Monte Carmeli - jista' l-Ministru jgħid xi kriterji qegħdin jintużaw biex jiġu ppustjati l- ħaddiema u x'konsultazzjoni qed issir ma' l-istess ħaddiema qabel isir it- transfer tagħhom?

Fiex qed ikunu involuti l-unions?

Jista' l-Ministru jassigura li ċ-ċaqliq li qiegħed isir qed isir b'ġustizzja mingħajr ma l- ħaddiema tonqsilhom il-paga?

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Mr Speaker, jiena tkellimt fuq każ partikolari għaliex ovvjament kien kellimni personalment l-Onor. kollega.

(Interruzzjonijiet) Meta staqsejtni fuqu tajtni d-dettalji u jiena kont f'pożizzjoni li nirrispondik għaliex ovvjament kont diġa` tajtni ismu u kunjomu.

Fil-fatt jien iċċekkjajt u ċempiltlek lura biex ngħidlek x'inhi s- sitwazzjoni.

(Interruzzjonijiet)

Dwar in-numru ta' mpjegati żejda u mhux żejda fl-Isptar Monte Carmeli ma nistax nirrispondi għaliex, kif diġa` għedt, jien irrispondejt fuq dak il- każ partikolari peress li l-Onor.

Membru kien ġibidli l-attenzjoni dwaru.

Pero` nista' ngħid li minn mindu nġibditli l-attenzjoni tlabt lid- dipartiment tal-policy and planning sabiex jagħmilli rapport proprju fuq dawn il-linji.

Mr Speaker, l-Onor.

Interpellant bdieli b'domanda rigward in-nies żejda.

Jiena rrid ngħid hawnhekk li wieħed ma jistax jiġġeneralizza.

Jien informat b'dan il-każ biss u għalhekk, wara li kkomunikajna flimkien, tlabt lill-policy and planning division sabiex jagħtuni rendikont ta' x'qiegħed jiġri dwar jekk hemmx numru ta' ħaddiema żejda.

MR SPEAKER: L-Onor.

Michael Farrugia.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Rigward l-isptar il-ġdid ta' Tal-Qroqq, xtaqt nistaqsi lill-Ministru jekk huwiex se jkun hemm sezzjoni li tieħu ħsieb pazjenti bi problemi akuti ta' mard mentali.

F'każ li se jkun hemm, kemm se jkun in-numru ta' sodod bejn wieħed u ieħor?

X'inhu t-terminu ta' żmien li wieħed se jibqa' hemmhekk?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Mr Speaker, kemm-il darba kellna l-okkażjoni ngħidu li l-isptar ta' Tal-Qroqq se jinbena f'aktar minn fażi waħda.

Jekk niftakar sew diġa` hemm ippjanat blokk għall-pazjenti li jkollhom bżonn ta' rikoveru minħabba mard akut psikjatriku - fil-fatt diġa` ġiet esproprjata l-art u ġie identifikat il-post fejn dan għandu jinbena - iżda kif kelli l- okkażjoni ngħid dan se jsir bħala t-tieni fażi tal-proġett.

Miegħu hemm ukoll diversi proġetti oħra li se jkunu għaddejjin li jinbnew bħala t-tieni fażi wkoll, u fl-aħħar nett se jkun hemm ċertu bini ieħor li jrid jinbena bħala t-tielet fażi.

Jekk niftakar sew jidhirli li se jkun hemm madwar 30 sodda pero` nivverifika ċ-ċifra eżatt imbagħad inkun nista' nikkomunikaha lill-Onor. kollega.

MR SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Mr Speaker, peress li l-Ministru qal li talab lill-policy and planning department sabiex jagħmlulu rapport, lest iwiegħed li dan ir-rapport ipoġġih fuq il-Mejda tal-Kamra?

Jikkonferma li s'issa għadu ma sar l-ebda studju u allura ċ-ċaqliq li qed isir qed isir bla pjan?

U jekk iċ-ċaqliq qed isir bla pjan, jista' jgħid x'inhi r-raġuni għal dan?

Jekk minn dan ir-rapport jirriżulta li ċ-ċaqliq sar b'mod inġust, x'rimedju se jkun hemm għall-ħaddiema?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Mr Speaker, ma nistax nifhem xi jrid ifisser biha l-ħabib tiegħi meta jgħid li sar ċaqliq bla pjan.

Aħna identifikajna l- complement ta' nurses li suppost ikun hemm f'kull sala, u anke sar pjan f'dak li għandu x'jaqsam ma' drivers, maintenance u affarijiet oħra.

Pero` hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq persuna li kif għedt - u ma naħsibx li għandna għalfejn nippruvaw nibnu muntanja ta' teoriji fuq ċaqliq ta' persuna - għandha grad li effettivament m'hemmx bżonnu ġewwa l-Isptar Monte Carmeli.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Mr Speaker, jiena fl-ebda ħin ma semmejt xi każ ta' persuna partikolari fil-mistoqsija tiegħi.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Iva, imma dan il-paroli kollu fuq każ wieħed inqala'.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Mr Speaker, jiena b'mod ġenerali tkellimt u huwa l-Ministru li qed jirriferi għal każ partikolari.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Mr Speaker, nista' nikkonferma li dan l-istudju ma sarx fir-rigward ta' l-Isptar Monte Carmeli biss.

Fl-istudju li kien sar fi żmien l-amministrazzjoni preċedenti dwar in-numru ta' nies li hemm bżonn jaħdmu fl-Isptar Boffa - dan jista' jikkonfermah il-kollega tiegħi, l-Onor.

Michael Farrugia - instab li kien hemm ċerti nies li kienu over and above that number u kellhom jiċċaqilqu mill-Isptar Boffa.

Jekk tagħlaq unit fl- Isptar Boffa, huwa ovvju lin-nies se nċaqalquhom minn hemmhekk għal sptarijiet oħra ġaladarba għandhom grad ta' nurse, liema grad jispeċifika li dawk in-nies iridu jaħdmu fid-diviżjoni tas-saħħa.

Pero` rigward grad oħra bħal, per eżempju, dak ta' maintenance, fejn ix-xogħol m'huwiex marbut partikolarment ma' xogħol ġewwa d-diviżjoni tas-saħħa, allura wieħed ikollu jieħu dawk il-miżuri biex jutilizza dawk il-ħaddiema bl-aħjar mod possibbli.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Mr Speaker, ma nafx kemm il-Ministru huwa f'pożizzjoni li jirrispondi għad-domanda li se nagħmillu pero` xtaqt nistaqsih kemm hu t-terminu ta' żmien bejn li tibda titħaddem l-ewwel fażi u li jitlestew it-tieni u t-tielet fażi.

Jiġifieri kemm se jkun twil iż- żmien li fih se jkollna biż-żewġ spartijiet qegħdin jaħdmu parallel?

Qed nistaqsi dan in vista ta' dak li qed jiġri tul din il-ġimgħa fl-Isptar San Luqa, fejn numru ta' operazzjonijiet hekk imsejħa cold surgery kellhom jiġu posposti minħabba li m'hemmx sodod biżżejjed.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Mr Speaker, l-ewwelnett naħseb li kulħadd huwa konxju li bħalissa hawn inċidenza ogħla minn snin oħra ta' influwenza u allura hemm numru ta' nies li qegħdin jiġu rikoverati fl-isptar, ħafna minnhom anzjani.

Filwaqt li wieħed ma jistax juża l-isptar bħala lukanda - fil-fatt hekk jagħmlu pajjiżi barra minn Malta għax meta s-sodod ikunu kollha okkupati ma jaċċettawx iżjed pazjenti - ma naħsibx li huwa għaqli li cold operations li jkunu jistgħu jistennew isiru xorta waħda biex allura mbagħad nimballaw l-isptar aktar u jibda l-garr minħabba s-sodod fil- kuriduri.

Din li qed nagħmlu hija proċedura li turi responsabbilta` u dan huwa wieħed mill-metodi li wieħed jista' juża biex ikollu kontroll aħjar fuq in-numru ta' pazjenti li jidħlu fl-isptarijiet tagħna.

Rigward l-ewwel parti tad-domanda tal-kollega tiegħi, irrid ngħid li ħafna jiddependi fuq kemm se nkunu effettivi biex inwettqu l-migration plan li ovvjament għad trid tiġi mtella'.

Naħseb li l-kollega tiegħi jifhem li f'ċerti setturi se jkun hemm perijodu fejn irridu nħaddmu ż-żewġ sptarijiet.

Per eżempju, ma tistax tagħlaq il-casualty ta' l-Isptar San Luqa imbagħad tibda ċ-ċaqliq lejn il-casualty ta' l-isptar il-ġdid, jiġifieri f'ċerti setturi se jkollna nħaddmu ż-żewġ sptarijiet f'salt.

L-Onor. kollega jaf ukoll li biex tħaddem ċerti servizzi għandek bżonn ta' support services; jiġifieri jekk inti se tagħmel operazzjonijiet ta' ċerta entita`, ovvjament irid ikollok il-back-up ta' ITU, u allura fil-fażi inizjali ż-żewġ sptarijiet se jkunu jaħdmu fl-istess ħin u jipprovdu ċertu overlapping ta' servizzi.

Pero`, kif għedt, kollox se jiddependi minn kemm aħna nkunu kapaċi u effiċjenti li nwettqu l-migration plan mingħajr ħafna skossi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Viċi Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista ta' awtoritajiet/korporazzjonijiet tal-gvern u stabilimenti privati li matul l-1999 irreġistraw tilwim industrijali mad- dipartiment tar-relazzjonijiet industrijali u ta' l-impjieg, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 12878; u

Tagħrif dwar day centres għal persuni b'diżabilita` f'Malta u Għawdex, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 13551.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi l-għadd ta' metri ta' tarmac mogħti f'kull lokalita` matul l-1999, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 13580.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi l-għadd u l-lokalita` minn fejn ġew towed u clamped vetturi matul l-1999, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 13305.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR DAZJU TAS-SISA (EMENDA NRU.

EXCISE DUTY (AMENDMENT) ( No.2) BILL

L-Ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mis-7 ta' Frar, 2000.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

MR SPEAKER: L-Onor.

Francis Agius huwa in possession.

ONOR.

FRANCIS AGIUS: Mr Speaker, fl-intervent tal-bieraħ jiena spjegajt kif is-suġġett li għandna quddiemna, jiġifieri ż-żieda fid-dazju fuq il-prodotti tat-tabakk, jolqot ir-risk factor ewlieni li dwaru nistgħu nagħmlu xi ħaġa fil-qasam tal-prevenzjoni mhux biss f'Malta imma anke f'ħafna pajjiżi oħra.

Fil-fatt id-dokument Health Vision 2000 jgħid ċar u tond li "smoking is the foremost preventable cause of premature death and disease in Malta".

Minn dokumentazzjoni tad-WHO joħroġ ukoll li ''smoking is the biggest cause of preventable death and ill health in the European Union'' u f'pajjiżi oħra żviluppati.

Naturalment irridu nammettu li meta jogħla l-prezz tas-sigaretti t-tipjip jonqos jew almenu ma jibqax ikun faċli għal ċerti nies, speċjalment żgħażagħ u tfal, li jkollhom aċċess għal dan il-prodott.

Il-bieraħ kont qed nipprova ngħid ukoll li hemm bżonn inħarsu b'mod aktar globali lejn din l-industrija - liema industrija hija mifruxa mad-dinja kollha - biex mhux biss inkunu nistgħu innaqqsu t-tipjip fost il-popolazzjoni tagħna imma anke sabiex naraw kif dan se jaffettwa l-ekonomija permezz ta' jobs assoċjati ma' din l-industrija.

Diversi mill-kelliema għamlu wkoll riferenza għar-reklamar ta' dan il- prodott u għall-mod kif dan ir-reklamar qed jinbidel, fis-sens li t-target m'għadhiex aktar fuq l-irġiel imma daret aktar għal fuq in-nisa, tfal u fuq pajjiżi li għadhom qegħdin fi stat ta' żvilupp fejn it-tipjip għadu m'huwiex meqjus bħala xi ħaġa anti-soċjali kif inhu mequs f'ħafna pajjiżi żviluppati.

Jien naħseb li biex wieħed jasal għal dan l-istadju anke f'pajjiżna jrid ikun hemm aktar kooperazzjoni u integrazzjoni fil-policies li jagħmel il-gvern kemm mill-qasam fiskali kif ukoll mill-qasam tas-saħħa.

Il-Health Vision 2000 jitkellem ukoll dwar diversi targets li kellna nilħqu u jkun tajjeb li hawnhekk nagħtu ħarsa lejn dak li konna qegħdin ngħidu ftit tas-snin ilu u naraw jekk irnexxilniex nilħqu dawn it-targets għaliex l-esperjenza ta' ħafna pajjiżi f'dan il-qasam hija li minkejja d- diversi liġijiet li jgħaddu, m'huwiex faċli li wieħed jinforzahom.

Fost l- oħrajn, fl-1995 konna wegħedna li rridu nnaqqsu b'50% r-rata tat-tfal li jaqbdu dan il-vizzju, u bi 30% u 20% ir-rata taż-żgħażagħ u t-tfajliet li jaqbdu dan il-vizzju.

Kien hemm ukoll target immirata lejn dawk l- ommijiet li qed jistennew tarbija - kulħadd jaf kemm isir ħsara jekk omm li tkun qed tistenna tarbija tpejjep waqt it-tqala - liema target kienet ta' 75%.

Huwa veru li dawn forsi kienu targets pjuttost għoljin pero` ċertament huwa worth it li wieħed ikompli jsegwihom.

Mr Speaker, huwa tajjeb li wieħed jara wkoll x'qed isir mil-lat ta' aktar prevenzjoni u anke sabiex jiġu mgħejjuna dawk li diġa` għandhom dan il- vizzju.

Kien suġġerit, pero` għalissa ma jidhirlix li hemm dan il-ħsieb, li minn din it-taxxa li l-parlament jiġi mitlub biex iżid minn żmien għal żmien, ikun hemm diversion ta' 1% għall-health educational programmes.

Ċertament li dan huwa ammont żgħir ħafna meta nafu x'saħħa, flus u poter trid biex ttikkumbatti l-effetti tar-reklamar li jsir minn dawn il- multinational companies li huma mifruxin mad-dinja kollha.

Ħafna drabi dawk li huma favur it-tmexxija ta' dan il-prodott jgħidu li r-reklamar m'huwiex importanti u jġibu l-argument li dan ma jeffettwax lill-persuna li ma tkunx tpejjep b'mod li jġegħluha tibda tpejjep, imma jeffettwaw biss lil dawk li jkunu diġa` jpejpu sabiex ibiddlu l-brand u b'hekk huma jkunu jistgħu jmexxu 'l quddiem ċertu tip ta' tabakk.

Jien naħseb li l-ammonti ta' flus li dawn il-kumpanniji jinvestu fir-reklamar jitkellmu waħedhom dwar kemm dawn effettivament jagħmlu effett.

Aħna nafu li qed issir pressjoni minn gvernijiet ta' ċerti pajjiżi sabiex l-isponsorships minn dawn il-kumpanniji - b'mod speċjali fil-qasam sportiv pero` anke f'oqsma oħra - jitnaqqsu u hemm anke target dates sa meta dawn jistgħu jibqgħu għaddejjin bl-isponsorships.

B'daqshekk ma jfissirx li mhux se jkun hemm diversifikazzjoni min-naħa ta' dawn il-kumpanniji f'oqsma oħrajn u ċert li dawn se jibqgħu, b'xi mod jew ieħor, jaraw fejn se jbigħu l-prodott tagħhom.

Mr Speaker, huwa magħruf li ħafna pajjiżi fin-naħa t'isfel ta' l-Ewropa jkabbru dan il-prodott, pero` l-prodott tagħhom tant fih tar content li lanqas biss jgħaddi mill-EU regulations u allura jispiċċa jinbiegħ f'pajjiżi oħrajn, magħrufin bħala tat-tielet dinja, u b'hekk dawn ikomplu jżidu mal-problemi enormi li diġa` għandhom.

Jekk aħna għandna mhux biss kuxjenza man-nies tagħna imma anke kuxjenza internazzjonali u qegħdin nitkellmu fuq xi ħaġa li ġġib mewt bikrija fost nies li jistgħu jgħixu ħafna iktar u aħjar, allura m'għandniex inkunu complacent u għandna nagħtu l-kontribut tagħha f'din il-kampanja internazzjonali, liema kampanja ma tistax tieqaf u ma jistgħux ikunu efforts żgħar ta' darba kultant, imma jridu jkunu sostnuti s-sena kollha b'edukazzjoni kontinwa u anke bi ftuħ għal possibilita` li jkun hemm għajnuna biex issir kampanja akbar ta' edukazzjoni.

Mr Speaker, in-naħa l-oħra ħadet din l-okkażjoni sabiex titkellem fuq il- budget b'mod in ġenerali u ħareġ ċar li huma ma jaqblux mal-mod kif qed tiġi indirizzata l-problema finanzjajra f'pajjiżna u mal-mod kif qed tiġi tackled l-ekonomija f'pajjiżna.

F'dawn l-aħħar tliet snin il-poplu tagħna għadda minn esperjenza li m'għaddiex minnha f'dawn l-aħħar 50 sena, fejn biddel il-gvern darbtejn.

Huwa jaf x'kienu l-policies u l-programmi li kellu l-gvern Laburista, jaf x'sarraf gvern Nazzjonalista fid-disa' snin ta' qabel, u jaf għalxiex daħal meta poġġa lill-Partit Nazzjonalista fil- gvern b'maġġoranza qawwija u allura huwa lest jimxi din it-triq mal-gvern Nazzjonalista ħalli pajjiżna jimxi 'l quddiem u ma jkunx fallut.

Jien ċert li ħadd minna ma jixtieq jara lil pajjiżna fallut pero` naħseb li l-ħafna diskorsi tal-prophets of doom li ilna nisimgħu għal xahar wara xahar u għal sena wara sena, għalkemm ma jħallux dak l-effett li huma jixtiequ, jistgħu jaqtgħu qalb xi wħud, jistgħu jdaħħlu d-dubji fil- vijabilita` ta' pajjiżna, u jistgħu anke jeffettwaw l-ekonomija ta' pajjiżna.

Ċertament li r-rieda politika ta' dan il-gvern hi li jwassal lill-ekonomija tagħna sabiex tkompli tirpilja u tissaħħaħ ħalli nkunu nistgħu noffru aktar jobs għan-nies tagħna, jobs li verament jeżistu mhux jobs fantażmi li wara joħolqu ħafna problemi bħalma ġara bil-jobs li ingħataw qabel l-elezzjoni ta' l-1987.

Jien naħseb li diskors bħal li l- livell ta' l-għajxien f'pajjiżna qed jonqos wieħed irid jarah fil- perspettiva vera tiegħu.

Hemm bżonn li nkunu ħafna iktar oġġettivi u jien nagħmel appell lill-ħaddiema u liż-żgħażagħ tagħna sabiex jieħdu l- opportunitajiet speċjalment dawk li jirrigwardjaw l-edukazzjoni.

Mr Speaker, hawnhekk ftit nisimgħu diskors dwar kemm qed nieħdu mill- edukazzjoni; nitkellmu dwar kemm qed jiġi vvutat biex ikun hawn edukazzjoni aħjar imbagħad insibu li r-riżultati mhux qed ikunu dawk li wieħed jixtieq.

Jien naħseb li huwa d-dover ta' kull ċittadin li jieħu dak kollu li jista' mill-bank ta' l-iskola u mill-esperjenza tax-xogħol, għaliex ħafna drabi li qed jiġri huwa li qed ikun hawn mismatch bejn dak li qed jipprovdi s-suq u dak li qegħdin joffru n-nies.

Ħafna drabi ma ssibx il-persuna li għandek bżonn għal dak il-post tax-xogħol partikolari u forsi għalhekk ikun hawn ħafna barranin f'pajjiżna; għaliex m'għandniex nies tagħna li huma kapaċi jagħmlu dak ix-xogħol, ħaġa li ma naħsibx li għandha tkun in this day and age u wara tant u tant investiment mill-gvernijiet kollha fil-qasam ta' l- edukazzjoni.

Jekk aħna m'aħniex se ninkorraġġixxu liż-żgħażagħ u lit-tfal tagħna sabiex ikomplu fil-mixja tagħhom ħalli jipprovdu lill-pajjiżna bil- ħaddiema li għandna bżonn allura naħseb li jkun ta' aktar gwaj għal pajjiżna minn kwalunkwe ħaġa oħra.

Mr Speaker, issir ħafna kritika rigward sparpaljar u tberbiq ta' flus.

Jien naħseb li meta wieħed jitfa' dawn il-frażijiet bl-addoċċ mingħajr ma jkun speċifiku u mingħajr ma jinkwadrahom f'dak li huwa l-budget nazzjonali, ċertament li ma jistax jistenna li jiġi mismugħ b'dik l- attenzjoni bħal meta jagħmel kritika kostruttiva.

Hemm affarijiet li jekk ma nindirizzawhomx b'mod strutturali se jibqgħu jegħlbuna.

Kull miżura li tittieħed fil-budget biex iġġib aktar revenue lill-gvern tittieħed jew għaliex ikun qed isir aktar infiq jew inkella għaliex ikun hemm problemi oħra bħalma huma l-imgħaxijiet fuq id-dejn.

Per eżempju, ftit ilu smajna lill-ministru jgħid xi spiża hemm involuta fl-isptar il-ġdid u xi spiża rikorrenti se jitlob.

U allura dan jorbot ħafna ma' dak li qegħdin nitkellmu fuqu llum dwar kemm huwa importanti li nisħqu fuq il-prevenzjoni u x'nistgħu nagħmlu aktar sabiex innaqqsu ċertu tip ta' mard bħalma huwa l- mard li jiġi mill-effett tat-tipjip.

Kif għedt il-bieraħ ma jfissirx li għaliex se tagħmel din it-tip ta' prevention allura se tonqos l-ispiża għas- saħħa.

Jiena nsostni li l-ispiża għal dak li għandu x'jaqsam ma' saħħa u edukazzjoni, nagħmlu x'nagħmlu se tibqa' tiżdied; l-importanti huwa li l- kwalita` ta' dawn is-servizzi tibqa' dejjem titjieb.

Jien nemmen ħafna li l-bniedem għandu ġlieda ma' affarijiet li assolutament jiġu min-natura, affarijiet li llum ir-riċerka turina li fil- fatt hemm x'wieħed jista' jagħmel għalihom.

Ħafna affarijiet sa 30 jew 50 sena ilu konna ngħidu li m'hemmx x'tagħmel għalihom, imma llum għandna l- mezzi u hija r-responsabilita` tal-gvern li jara li dawn ikunu available għall-poplu.

Minħabba li dawn it-tip ta' domandi se jibqgħu jsiru u se jibqgħu jiżdiedu - kważi m'għandhom l-ebda limitu - wieħed ma jistax jirraġuna bil-mod li jgħid li għaliex innaqqsu ċertu mard allura awtomatikament se tonqos l-ispiża fil-qasam tas-saħħa.

Mr Speaker, nagħlaq billi nappella għal kampanja akbar kontra t-tipjip.

Jiena bniedem li ma npejjipx, pero` naf ħafna familji li qegħdin ibatu minħabba dan il-vizzju.

Jien kelli programm fuq ir-radju fejn kienu ċempluli rġiel jilmentaw kemm ħajjithom hija ta' inqas valur minħabba din il-problema.

Dan apparti mil-fatt li tkun qed issir ukoll ħsara lit-tfal.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Chris Agius.

ONOR.

CHRIS AGIUS: Mr Speaker, quddiemna għandna abbozz ta' liġi li huwa ntiż sabiex ipoġġi fil-prattika miżura li ttieħdet fl-aħħar budget, miżura li biha kellna żieda fit-taxxa tas-sisa fuq is-sigaretti u t-tabakk.

Dan l-abbozz qed jipproponi li ż-żieda fuq il-prodotti tat-tabakk imħabbra fl-aħħar budget - liema żieda ġiet attwata mill-ewwel - tkun tista' tagħmel parti mill-pakkett tal-liġijiet ta' pajjiżna.

Jekk wieħed jagħti ħarsa ħafifa lejn l-aħħar ftit budgets isib li saret drawwa li f'kull budget ikun hemm żieda fit-taxxa tas-sisa li titħallas fuq it-tabakk.

Il-prezz ta' pakkett sigaretti, li sa ftit tas-snin ilu kien 40c, baqa' tiela' sena wara l-oħra sabiex illum dan l-istess pakkett sar jiswa Lm1.

L-istess nistgħu ngħidu għat-tabakk tal-brim.

Żgur li l-iskop ewlieni għal din iż-żieda fil-prezz tat-tabakk huwa sabiex il-gvern ikollu aktar dħul f'taxxi u mhux sabiex dak li jkun inaqqas fit-tipjip għaliex l- esperjenza wrietna li minkejja żidied kbar li jkollna fil-prezz tat-tabakk, xorta jibqa' jkollna min jaqbad dan il-vizzju.

Niftakar li meta l-gvern Laburista preċedenti kien għolla l-prezz tat- tabakk fl-aħħar budget tiegħu, l-oppożizzjoni Nazzjonalista kienet għamlet storja kbira dwar dan u qalet li ż-żgħażagħ se jkollhom flus inqas fil-but minħabba dawn iż-żidiet fil-prezz tas-sigaretti u tal-petrol.

Dakinhar anke l-problema finanzjajra tal-pajjiż kienet ħrafa għalihom, imma llum li qegħdin fil-gvern qed jirraġunaw b'mod differenti għal kollox u l-problemi ekonomiċi u finanzjarji li għandu l-pajjiż qed iġiegħlu lil dan il-gvern sabiex kull darba jdur fuq il-poplu u jgħidlu biex iħallas aktar ħalli jkompli jsodd it-toqba fil-finanzi tal-gvern.

Dawn it-taxxi qed isiru minn partit li wiegħed li hekk kif ikun fil-gvern kellu jnaqqas it-taxxi u l-piżijiet minn fuq min jiflaħ l-inqas, kellu jagħmilha possibbli sabiex il-ħaddiema jibqagħlhom aktar flus f'idejhom u b'hekk ikunu jistgħu jgħixu ħajja ħafna aħjar.

Illum qed naraw li qed isir kollox bil-maqlub ta' dak li wiegħdu u qed ikollhom jirrikorru għal miżuri li qegħdin jolqtu l-aktar liż-żgħir u lil dak li jiflaħ l-inqas.

Kieku l-għoli fil-prezz tas-sigaretti u tat-tabakk kellu jkollhom effett fuq l-ammont ta' nies li jpejpu, fis-sens li dawn jonqsu, kieku jiena u l- maġġoranza tal-membri ta' din il-Kamra konna nieħdu pjaċir b'miżura bħal din pero`, kif diġa` għedt, l-esperjenza turina li minkejja li l-prezz tas- sigaretti u tat-tabakk jogħla minn sena għal oħra, in-numru ta' nies li jpejpu mhux qed jonqos, anzi qed ikollna żieda fin-numru ta' persuni li jaqbdu dan il-vizzju, fosthom nisa u żgħażagħ.

Kif jaf kulħadd żmien iż- żogħżija huwa żmien fejn dak li jkun jibda bl-esperimenti fuq ħafna affarijiet tal-ħajja, fosthom it-tipjip.

Aħna kollha għaddejna minn żmien iż-żogħżija u naħseb li lkoll niftakru dak iż-żmien fejn jew aħna jew sħabna konna npejpu bil-moħbi biex ma ninqabdux mill-ġenituri jew mill- għalliema tagħna.

Għalhekk jien nemmen li hemm bżonn ta' aktar edukazzjoni, tagħlim u dixxiplina sabiex iż-żgħażagħ tagħna jkunu jafu bil- ħsara li jagħmel it-tipjip.

Il-liġi f'pajjiżna tipprojbixxi li żgħażagħ taħt is-16-il sena jitħallew jixtru sigaretti, pero` ilkoll nafu li mhux talli jsiru abbużi, talli ma jeżisti ebda kontroll fuq ix-xiri tas-sigaretti min-numru kbir ta' vending machines li għandna mxerrdin ma' Malta kollha.

Fl-Istat ta' Vermont fl- Istati Uniti ftit tax-xhur ilu ġiet approvata liġi fejn żgħażagħ taħt it-18- il sena li jinqabdu jpejpu jitwaħħlu multa ta' $US25 u f'każ li din ma titħallasx titteħdilhom il-liċenzja tas-sewqan.

Fil-fatt fl-Amerka stess il-President Clinton ħabbar li fil-budget li ġej se jsir sforz sabiex jonqos it-tipjip fost iż-żgħażagħ u se jżomm lill-industrija tat-tabakk responsabbli għal dan.

Kull sena aktar minn 400,000 persuna jmutu fl- Amerka kaġun ta' mard relatat mat-tipjip u nstab li 90% minn dawn ikunu qabdu l-vizzju meta jkunu għadhom tfal.

Huwa għalhekk li fl-Istati Uniti qed isir sforz sabiex il-vizzju tat-tipjip ma jinqabadx minn persuni ta' eta` żgħira.

Jien nemmen li hemm bżonn ta' iktar tagħrif u kampanji dwar il-ħsara li jikkaġuna t-tipjip, b'mod partikolari fl-iskejjel fejn ikollna tfal li jkunu għadhom qegħdin jitgħallmu x'toffri l-ħajja.

Pajjiżi oħra qed jipprovaw jilqgħu minn qabel biex possibiliment il-mard kbir li joħloq it- tipjip jitnaqqas.

Matul dan id-dibattiu smajna numru ta' tobba jitkellmu dwar il-mard ikkaġunat mit-tipjip kif ukoll dwar in-numru kbir ta' pazjenti li jkollhom jiddaħħlu l-isptar jbatu minn mard li huwa relatat mat-tipjip, pero` minkejja l-problemi fis-saħħa li jġib miegħu l-vizzju tat-tipjip u minkejja ż-żieda għal sena wara l-oħra fil-prezz tas-sigaretti, jidher li dan il-vizzju se jibqa' magħna u se jkollna nibqgħu nġorru magħna l- problemi li qed joħloq.

Mr Speaker, mil-lat kummerċjali naraw li l-industrija tat-tabakk toffri l- akbar numru ta' sponsorships u reklamar lin-numru ta' attivitajiet segwiti mill-maġġoranza, b'mod speċjali l-isports.

Fit-tlielaq tal-karozzi tal- Formula 1 naraw ditti kbar ta' sigaretti jirreklamaw kemm fuq il-karozzi kif ukoll fuq banners tul il-korsa.

Minn survey li sar dan l-aħħar mill- Universita` ta' Manchester irriżulta li tfal dilettanti tat-tlielaq tal- karozzi setgħu jaqgħu fil-vizzju tat-tipjip aktar minn dawk li ma kenux dilettanti ta' dan l-isports.

Dan l-istudju sar fuq perijodu ta' sena fuq 1,000 tifel ta' bejn it-12 u 13-il sena fejn instab li 13% ta' dawk li kienu dilettanti tat-tlielaq tal-karozzi u ma kenux ipejpu, wara sena qabbdu dan il-vizzju.

Anke hawn Malta, l-industrija tat-tabakk hija fost l- isponsors ewlenin fl-attivitajiet sportivi tagħna u minbarra li toffri sponsorships lin-numru ta' leagues tal-football, kienet tagħti - u safejn naf jien għadha - kontribut qawwi lit-team nazzjonali Malti tal-football u kieku kellha twaqqaf dawn l-isponsorships żgur li kien ikollna problemi biex insibu sponsorships li joffru l-istess ammonti ta' flus.

Minn dan jidher ċar il-kontroll li għandha l-industrija tat-tabakk fuq ħafna minn dak li nagħmlu fil-ħajja tagħna.

Jekk imbagħad nagħtu ħarsa lejn l-aspett finanzjarju ta' din iż-żieda fil- prezz tat-tabakk, naraw li minbarra li l-gvern se jdaħħal ħafna iktar miljuni ta' flus minn fuq dawk li għandhom il-vizzju tat-tipjip, se tħalli wkoll impatt finanzjarju fuq min ipejjep.

Ta' min jgħid li għal din is- sena l-gvern qed jistma li se jdaħħal madwar Lm17 miljun f'taxxi mill- konsum tas-sigaretti, filwaqt li min ipejjep żewġ pakketti sigaretti kuljum se jkollu jħallas aktar minn Lm70 żejda f'sena.

Minn dan naraw li l-Lm1 żieda li ta l-gvern f'dan l-aħħar budget diġa` nxtorbot, u dan meta lanqas biss għadna bdejna nitkellmu fuq żidied oħra mħabbra fl-istess budget.

Minbarra din il-miżura fl-għoli tal-prezz tas-sigaretti, fl-aħħar budget kellna żieda ukoll fil-prezz tal-petrol u d-diesel, u llum, meta karozza m'għadhiex titqies bħala lussu u meta kull familja għal karozza għandha tnejn, miżura bħal din żgur li laqtet lill-poplu Malti kollu.

Titkellem ma' min titkellem kulħadd tal-fehma li qed ikollu joħroġ aktar flus f'petrol sabiex iservih l-istess żmien li kien iservih qabel, ħaġa li qed tħalli effett fuq il-mezzi finanzjarji tal-familji tagħna.

U l-istess jista' jingħad għaż-żieda li kellna fuq il-prezz tat-telephone.

Imbagħad tajna Lm1 żieda lill-poplu biex intaffu minn dawn iż-żidied fuq affarijiet li jikkonsma ta' kuljum!

Nixtieq issa ngħaddi sabiex ngħid xi ħaġa dwar iż- żieda fil-kontribuzzjoni tas-sigurta` soċjali.

Fil-fatt din il-miżura kienet imħabbra fil-budget tas-sena l-oħra meta sa dakinhar il-bolla kienet għadha waħda minn kull tnax tal-paga.

Is-sena li għaddiet din kellha titla' għal wieħed minn kull ħdax tal-paga biex minn Jannar ta' din is-sena din saret waħda minn kull għaxra tal-paga.

Fi kliem ieħor qed ngħidu li fuq paga ta' Lm60 fil-ġimgħa qabel ħaddiem kien iħallas Lm5 fil-ġimgħa bolla filwaqt li minn Jannar ta' din is-sena beda jħallas Lm6 fil-ġimgħa.

Minbarra dan il-ħlas fil-bolla kien hemm ukoll żieda fl- income tax u inutli li jkun hemm min jipprova jgħid li m'għandniex raġun għaliex skond kif qalu huma t-taxxa għoliet għal min jaqla' aktar minn Lm5,000 iżda l-fatti qed juru li kull ħaddiem Malti u Għawdxi bil-paga dan ix-xahar qabad inqas paga minn dik li qabad fix-xahar ta' Diċembru.

U hawnhekk hemm bżonn li wieħed jisma' u jara x'inhu jħoss Ċikku l-poplu u mhux noqogħdu nippruvaw nikkonvinċu b'ħafna somom bil-calculator.

Jien ma nafx jekk jeżistix pajjiż ieħor fid-dinja fejn minkejja li l-gvern jagħti żieda għall-għoli tal-ħajja, kulħadd isib il-pay packet tax-xahar bin-nieqes.

Din hija xi ħaġa li ma tantx tinftiehem pero` hija ħaġa li qed ikollha tgħaddi minnha l-maġġoranza tal-poplu Malti u Għawdxi.

U dan wara li fil-kampanja elettorali li għaddiet kellna ħafna wegħdiet li gvern Nazzjonalista ġdid kellu jnaqqas il-piż tat-taxxi.

Mr Speaker, s'issa tkellimt dwar iż-żidiet fil-prezz tal-petrol, tas- sigaretti, fil-ħlas tal-bolla tan-national insurance u fil-ħlas ta' l- income tax, pero` ma' dawn wieħed irid iżid ukoll l-għoli fil-prezzijiet ta' l-affarijiet essenzjali, liema għoli qed ikollha tħabbat wiċċha miegħu kuljum il-mara tad-dar.

U fuq quddiem nett ta' min wieħed isemmi l-prezz tal-ħobża Maltija li kulħadd jaf hija part and parcel minn kull ikla tal- Maltin.

Il-gvern iddeċieda li jneħħi s-sussidju fuq id-dqiq u għalhekk il- prezz tal-ħobża bilfors kellu jitla'.

Imbagħad, biex mingħalih ipatti għal din iż-żieda fil-prezz tal-ħobż il-gvern iddeċieda li jibgħat Lm10 lil kull persuna ta' darba biss!

Wara l-aħħar budget jidher li kien hemm consensus anke min-naħa tal-gvern li dan il-budget kien se jġib uġigħ u dwejjaq fost il-poplu tagħna u minbarra li qed ikollna dawn iż-żidiet fuq kull ħaġa jidher li l-prospetti għal futur aħjar ma tantx jidhru fil-viċin; għandna staġnar sħiħ fl-ekonomija u dan meta suppost għandna gvern li kellu jonfoħ nifs ġdid ta' fiduċja u direzzjoni wara 22 xahar ta' dlam taħt gvern Laburista.

Dak iż-żmien kellna ħafna għajjat min-naħa ta' l-oppożizzjoni Nazzjonalista għaliex kienu qed jgħidu li l-ekonomija kienet staġnata u li gvern Laburista ma kienx irnexxilu jġib investiment ġdid.

Ftit taż-żmien ilu l-bank ċentrali ħareġ il-figuri tiegħu dwar kif marret l-ekonomija fl-ewwel disa' xhur tas-sena l-oħra, jiġifieri bejn Jannar u Settembru 1999.

Ħarsa ħafifa lejn dawn il-figuri turina li fl-ewwel disa' xhur tas-sena 1998 - meta kien għad hemm gvern Laburista u fejn skond il- Partit Nazzjonalista kien hawn dlamijiet biss - kellna żieda ta' 8.6% fl- ekonomija Maltija.

Dawn huma figuri li jitkellmu waħedhom dwar minn xiex inhu għaddej pajjiżna bħalissa.

Ftit tal-ġimgħat ilu għadna kif għaddejna minn numru ta' festi fosthom il-Milied u l-ewwel tas-sena fejn suppost iċċelebrajna bil-kbir id-dħul tal-millennju l-ġdid.

Dawn huma żmenijiet fejn kulħadd jonfoq daqsxejn aktar, fejn il-maġġoranza tagħna noħorġu niddevertu ftit aktar mis-soltu, iżda għan-negozjant Malti, b'mod speċjali dak li hu mdaħħal fl-entertainment u l-catering business, din is-sena se tibqa' mniżżla bħala l-agħar sena ta' negozju, l-agħar sena li qatt għaddew minnha f'dak li huwa bejgħ.

Din nistgħu nikkonfermawha billi nistaqsu lis- sidien tal-bars, tar-restaurants, tad-discos, u ta' ħwienet oħra fejn kulħadd jgħid l-istess kliem; kellna perijodu kwiet għall-aħħar.

Mr Speaker, xtaqt indur issa għall-qasam tax-xogħol u niftakru x'kienu jgħidu meta kien hemm gvern Laburista u l-figura tal-qgħad kienet titla' xi ftit.

Illum sforz il-ġid li suppost qed joħloq dan il-gvern, il-figura tan- nies bla xogħol laħqet ċifra record għal dawn l-aħħar 12-il sena.

Il- figura tan-nies li qed jirreġistraw għax-xogħol laħqet it-8,000 fix-xahar ta' Settembru li għadda.

Figura interessanti li ta' min wieħed jagħmel aċċenn fuqha hija l-figura tal-labour supply, li għall-benefiċċju ta' min qed jismagħna mid-dar ngħid li din il-figura turi l-ammont ta' nies li għandhom impjieg bi qligħ magħduda ma' dawk li qed jirreġistraw għax- xogħol.

Bejn Settembru u Ottubru tas-sena l-oħra, il-figura tal-labour supply niżlet b'500 ruħ u din m'hijiex sitwazzjoni normali għaliex normalment minn xahar għal xahar il-figura tal-labour supply titla'.

U jiena nistaqsi: X'qed jiġri minn dawk li suppost huma kapaċi jaħdmu?

Wisq nibża' li l-gvern, fil-ġenn tiegħu biex inaqqas in-numru ta' persuni jfittxu x-xogħol, qed jippressa lill-ispetturi ta' l-ETC sabiex jaqtgħu minn fuq il-kotba tar-reġistrar lil min ikun hemm l-iċken suspett fuqu li qed jaħdem.

Tajjeb li din niċċarawha u tajjeb li jkollna spjega mill-aktar ċara fejn marru dawn il-500 persuna li kien hemm fuq il-lista tal-labour supply.

In-numru ta' nies bla xogħol qed jinkwieta lill-bosta u minkejja l-fatt li fil-budget tas-sena l-oħra l-ministru kien qal li jittama li jżomm il- figura tal-qgħad milli tikber, jidher li dan ma rnexiex għaliex il-qgħad baqa' tiela' xahar wara l-ieħor.

Inkwetanti huwa l-fatt li n-numru ta' żgħażagħ bla xogħol aktar ma jmur aktar qed ikompli jikber.

Aktar minn 40% ta' dawk li qed ifittxu x-xogħol huma persuni taħt it-30 sena.

Inkwetanti wkoll għal ħafna, iżda jidher li mhux għall-gvern, huwa n-nurmu dejjem jiżdied ta' persuni li jdumu aktar minn sena jfittxu x-xogħol.

F'Ottubru ta' l-1998 din il-figura kienet ta' 3,295, liema figura kompliet tiela' għal 3,767 f'Settembru ta' 1998, reġgħet telgħet għal 3,823 f'Ottubru biex f'Novembru laħqet it-3,880.

Jidher li l-gvern huwa insensittiv għall- problemi li għaddejjin minnhom dawn in-nies.

Ta' min jgħid ukoll li kemm ilu fil-gvern il-Partit Nazzjonalista, jiġifieri minn Settembru ta' 1998, kellna aktar minn 3,000 persuna li tilfu l-impjieg mis-settur ta' l- industrija biss - medja ta' sitt persuni kuljum - u dan taħt gvern li kellu jispira l-fiduċja u joħloq il-ġid.

L-Onor.

Francis Agius fid-diskors tiegħu qal li aħna ta' l-oppożizzjoni qisna l-prophets of doom.

Jien dalgħodu fil-gazzetti qrajt fuq ir-rapport li ħarġet il-Federazzjoni ta' l-Industrija fejn din saħqet biex isir kull sforz sabiex ma jkomplux jintilfu impjiegi fil-qasam tas-settur ta' l- industrija.

Għalhekk jidher li mhux l-oppożizzjoni biss hija nkwetata bis- sitwazzjoni li qegħdin fiha numru ta' impjiegi.

F'din is-sena u nofs ta' tmexxija Nazzjonalista ma kellniex investimenti ġodda li jistgħu joħloqu l- impjiegi, anzi nażżarda ngħid li bl-ossessjoni tiegħu li jissieħeb fl- Unjoni Ewropea l-gvern qed jattwa dak kollu mitlub minnu minn Brussels.

Dan qed joħloq perikli ġodda għan-numru ta' impjiegi li għandna f'kull settur.

Diġa` bdejna bit-tneħħija ta' numru ta' levies - li żgur se jfissru telf ta' impjiegi - u bdejna naraw jidħlu Malta patafjun ta' prodotti barranin li jsiru bħalhom hawnhekk.

Fost dawn hemm prodotti magħmula mill-karta.

U jien hawnhekk nistaqsi x'se jiġri mill-fabbriki li għandna li jipproduċu dawn il-prodotti u x'se jiġri mill-ħaddiema tagħhom.

Mr Speaker, qabel nagħlaq xtaqt insemmi settur ieħor ta' mpjiegi li qed jiġi mhedded bit-tneħħija tal-levies; qed nirriferi għat-tarznari.

Huwa fatt magħruf li bosta tarznari fil-pajjiżi membri ta' l-Unjoni Ewropea kellhom jagħlqu u jibagħtu lill-ħaddiema tagħhom id-dar; hekk ġara fi Spanja, fil-Portugal u fi Franza.

Fil-fatt is-sajf li għadda fi Franza jien personalment rajt żewġ tarznari kbar viċin Marsilja li kellhom jagħlqu fuq ordni minn Brussels bl-iskuża biex fil-Mediterran ma jkunx hawn ammont kbir ta' tarznari.

Jiena nittama li nafu x'qed nagħmlu u li m'aħniex qed nilagħbu ma' l-impjiegi u l-ħobż ta' dawn il-ħaddiema.

Imbagħad xi ngħidu għall-bdiewa u s-sajjieda li jlaħħqu ma' l-2,500.

Il-biża' tiegħi hija li malli nissieħbu fl-Unjoni, il-laneċ tal-pajjiżi Ewropej ikun jistgħu jiġu jistadu fl-ibħra tagħna.

U hawnhekk jien nistaqsi: Kif se jkunu jistgħu jlaħħqu s-sajjieda tagħna mal-flotot kbar ta' sajd li għandhom dawn is-sajjieda?

Żgur li jekk dan iseħħ se jkollna mewta għal dan il-mistjier.

X'se jsir min-numru kbir ta' ħaddiema li għandna fl-agro- industry u fil-koperativi, liema numru jlaħħaq għal madwar 2,500?

Ta' min wieħed iserraħ ras dawn in-nies billi jgħidilhom li bl-influss ta' prodotti minn barra dawn m'humiex se jitilfu l-impjieg tagħhom.

Mr Speaker, dawn il-ħafna miżuri iebsa li wettaq dan il-gvern sa issa, qed jagħfsu fuq il-but tal-ħaddiema u qed joħolqu tbatijiet ġodda għall- poplu Malti.

Qed ikollna min il-paga mhux lanqas biss qed isservih għall- ikel u l-biża' tiegħi hija li l-poplu se jitlef minn dawk il-ħafna affarijiet li akkwista tul iż-żmenijiet u li llum m'għadhomx jitqiesu bħala lussu; nibża' li se mmorru lura fiż-żmien.

Dan jista' jinżamm biss jekk il- gvern ibiddel ir-rotta u jisma' il-karba tal-poplu.

Jien nittama li għall- ġid ta' kulħadd il-gvern jagħżel it-triq tas-serjeta`, it-triq li jaċċetta li b'dak li għamel hawn sezzjoni kbira tal-poplu li qed tweġġa' fil-kwiet.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Mr Speaker, quddiemna llum għandna abbozz ta' liġi li jemenda l-att dwar id-dazju u s-sisa.

Dan l-abbozz qed jitressaq f'dan il-parlament minħabba li fl-aħħar budget il-gvern Nazzjonalista għolla l-prezz tas-sigaretti u l-proċedura titlob li jiġi emendat dan l- abbozz biex jiġi konformi ma' dak li ħabbar il-gvern.

Kienu bosta l- kelliema sa issa fuq dan l-abbozz miż-żewġ naħat tal-Kamra, fosthom kelliema min-naħa tal-gvern li pprovaw jagħtu l-impressjoni li l-għoli fid- dazju tas-sigaretti qed isir għas-sempliċi raġuni li dan il-gvern jeħodlok ħsieb saħħtek, ma jixtieqlekx id-deni u jridek tnaqqas it-tipjip.

Dan m'hu minnu xejn għax il-verita` hi li l-gvern l-ewwel m'hu qed iħares huwa lejn ir-revenue li jista' jdaħħal u ħa din il-miżura sabiex tkun tista' b'xi mod tgħinu jtaffi xi ftit mill-problemi finanzjarji li ġab hu stess qabel l-1996.

Meta l-Partit Laburista kien fil-gvern kien qal li l- problema verament kienet teżisti, pero` ħaddieħor għoġbu jsejħilha ħrafa dakinhar.

Imma mhux hekk qed jgħidu llum li reġgħu qegħdin fit-tmexxija.

Illum dawn l-istess nies qegħdin jitolbu s-sagrifiċċji mingħand il-poplu.

Mr Speaker, tajjeb li wieħed imur ftit lura fis-snin u jara kif bdiet din il-problema.

Fis-snin '80 gvern Laburista kien ħalla sitwazzjoni finanzjarja u ekonomija soda u b'saħħitha.

Nafu li minn meta Malta ħadet l- indipendenza fl-1964 u l-ħelsien sħiħ fl-1979, pajjiżna mexa 'l quddiem u għamel progress kbir b'ħidmet dan il-poplu li huwa ħawtiel, bena dak li għandu llum, ġab l-edukazzjoni u s-servizzi tas-saħħa b'xejn għal kulħadd, u bdew jingħataw is-servizzi soċjali, liema benefiċċji huma monument ta' gvern Laburista.

Fl-1987 kien hemm bidla fil-gvern u minflok ma gvern Nazzjonalista għaraf imexxi lil pajjiżna bir-ritmu tal-progress li kien meħtieġ u fl-istess ħin ikun kawt u jmexxi l-fondi pubbliċi bil-għaqal u bil-galbu, taha għall-ħela u pprova jagħmel investimenti - li mhux kollha rnexxew - li kienu jiswew aktar milli konna nifilħu.

Minkejja li wħud mill- investimenti kienu tajbin - ħadd ma jista' jiċħad li l-investiment li sar fit-telekomunikazzjoni kien tajjeb - meta dawn tqishom man-nefqa li għamel gvern Nazzjonalista f'dawk is-snin, issib li l-pajjiż daħal għal dejn kbir u li ħafna mill-korporazzjonijiet waslu fi stat ta' falliment.

Kieku wieħed kellu jħares lejn x'għamel gvern Nazzjonalista bejn l-1987 u l-1996 u janalizza l-proġetti li saru jsib li dawn żgur li ma swewx lill-pajjiż il- kważi Lm1 biljun lira dejn li għandu.

Mr Speaker, kulħadd jaf li fis-snin 90 il-gvern Nazzjonalista kien iroxx u beda jberbaq bl-addoċċ - naturalment għaliex sab xi jroxx - pero` f'daqqa waħda bħal sajjetta fil-bnazzi fl-1996 irrealizza li hemm problema finanzjarja.

Tant hu hekk li l-ministru tal-finanzi ta' dak iż-żmien kien qal lill-kabinett li kien hemm bżonn jaraw x'se jagħmlu.

U s-soluzzjoni kienet waħda mill-aktar faċli għall-gvern Nazzjonalista għax evita li jagħmel budget u sejjaħ elezzjoni.

Huma rraġunaw b'mod li jekk jirbħu l- elezzjoni ikollhom jgħidu l-verita` u jekk jitilfuha jerfgħu kollox tal- Labour.

Fil-fatt l-elezzjoni ntrebħet mill-Partit Laburista li kellu l- kuraġġ jgħid lill-poplu l-verita` tal-fatti kif kienet.

Din kienet ir- realta` li qajmet lill-politiċi taż-żewġ naħat u qaltilhom sabiex jieħdu ħsieb dak li bnew il-predeċessuri tagħna tul is-snin.

U l-ewwel sforzi bdew mill-gvern Laburista, pero` minkejja li kulħadd kien jaf li kien hemm bżonn li jittieħdu dawn il-miżuri, infetħu l-kanuni kollha, bdew jisparaw minn kullimkien, u fi ftit xhur - għaliex ix-xitan m'għandux ħalib - isejħet elezzjoni u reġa' nbidel il-gvern.

Mr Speaker, meta kont nisma' s-seduti tal-parlament minn fuq ir-radio bejn l-1996 u l-1998 kont nistħajjilni qed nassisti għal xi konfront fuq kamp tal-battalja għaliex kien evidenti li n-naħa ta' l-oppożizzjoni ma reditx taċċetta l-programm ta' gvern elett demokratikament.

Filwaqt li l- Partit Nazzjonalista kien jgħid li l-VAT se trebbħu l-elezzjoni, wara li tilef l-istess elezzjoni bdew jgħidu li l-Onor.

Alfred Sant rebaħ l- elezzjoni minħabba l-VAT.

Imbagħad meta kienu fl-oppożizzjoni bdew jilagħbuha bħala li huma xi difensuri tal-ħaddiema ż-żgħar u tal- pensjonanti u li lesti jaffrontaw sidirhom għal dawn in-nies.

Dawn kienu jgħajtu kemm jifilħu li l-gvern Laburista kien għamel 33 taxxa u li l-poplu ma kienx jiflaħ għalihom.

Meta imbagħad reġgħu telgħu fil-gvern fl-1998, dawn mhux talli ma neħħew l-ebda taxxa minn dawk li kien għamel gvern Laburista - li skond huma kienu kollha nġusti u anti-soċjali - talli għal żewġ budgets konsekuttivi komplew iżidu t-taxxi, liema taxxi kienu mmirati fuq il-ħaddiem u fuq min jiflaħ l-inqas.

U din il-miżura li għandna quddiemna llum hija waħda minnhom.

Minkejja li hawnhekk dawn qed jipprovaw jagħtu l-impressjoni li l-gvern qed iħares lejn din il-miżura min-naħa ta' saħħet il-poplu - m'iniex qed ngħid li l-gvern ma tinteressahx is-saħħa tal- poplu ħalli ma ninftehimx ħażin - fil-fatt huwa gvern qed iħares lejha mhux għaliex primarjament tinteressah is-saħħa tal-poplu imma għaliex jinteressah ir-revenue li jista' jdaħħal minn miżura bħal din ħalli b'xi mod forsi jipprova jirranġa d-diżastru li ġab hu stess qabel l-1996.

Qabel l-elezzjoni ta' l-1998 il-Partit Nazzjonalista kien wiegħed - m'iniex se nidħol fil-wegħdi personali li għamlu bl-addoċċ biex jisirqu l- voti - li dan il-pajjiż se jerġa' jiffjorixxi, se jerġa' jibda jieħu r- ruħ, se jkun hawn il-ġid, il-fiduċja u d-direzzjoni, u wiegħdu wkoll li malli jneħħu mill-friża l-applikazzjoni ta' Malta għal sħubija fl-Unjoni Ewropea, pajjiżna se jingħata bonanza ta' Lm100 miljun.

Għaddiet l- elezzjoni, għaddew il-ġranet, il-ġimgħat, ix-xhur, u issa anke s-snin, u l- Lm100 miljun ma ġewx, anzi issa qed jidher ċar li dan kien kollu ngann.

Issa qed jgħidu li pajjiżna se jingħata Lm40 miljun fuq medda ta' ħames snin.

U jiena hawnhekk nistaqsi: Fejn huma l-Lm100 miljun li ġew imwiegħda lill-poplu Malti?

Jiena nsostni li min qal dak il-kliem, sew jekk qalu b'mod żbaljat u anke jekk qalu biex iqarraq, għandu jkollu d- diċenza li llum jitlob skuża lill-poplu Malti.

Wara li nbidel il-gvern, ġie l-ewwel budget, liema budget kulħadd kien qed jistenna sabiex jara kif se jiġu miżrugħa l-ġid, il-fiduċja u d-direzzjoni, kif se titlaq l- inċertezza, kif se jibda ġej l-investiment barrani u kif se jinħolqu l-eluf ta' impjiegi.

F'paġna 7 tal-programm elettorali tal-Partit Nazzjonalista nsibu mniżżel li gvern Nazzjonalista jrażżan l-għoli tal-ħajja li ġiet minħabba li Alfred Sant għolla t-taxxi u qalibhom ta' taħt fuq, għabba lil tan-negozju bl- ispejjeż u neħħa r-refunds.

Imbagħad fl-ewwel budget tagħhom, dawn mhux talli ma neħħewx it-taxxi li qalu li daħħal il-gvern Laburista, talli żiduhom u żiedu wkoll l-ispejjeż għall-poplu Malti.

Dawn tant huma originali - u għall-oriġinalita` ma jirbħilhom ħadd - li lill-poplu qalulu li s-sena ta' wara kienet se togħlhielu l-bolla.

Imbagħad ġie t-tieni budget - il-budget li tressaq f'Novembru li għadda - u apparti l-fatt li l- Lm100 miljun li kellhom jiġu mill-Unjoni Ewropea ma ġewx - kieku ġew m'għandniex bżonn nieħdu miżuri; il-poplu jkun kuntent u ferħan, ikollu aktar flus fil-but u jkun hawn aktar xogħol u investiment - għamlu aktar taxxi.

U dan wara d-diskors kollu li kien jingħad qabel l-elezzjoni fejn kienu jgħidu li l-ħofra hija ħrafa u li kemm dam fil-gvern il-Partit Laburista l-miżuri li ttieħdu kienu esaġerati.

Imbagħad tressqu żewġ budgets konsekuttivi ta' Partit Nazzjonalista fejn il-miżuri li ttieħdu m'humiex miżuri li jistimulaw l-ekonomija, ix-xogħol u l-investiment speċjalment dak barrani, imma huma miżuri li bihom il-gvern qed jidħol fi bwiet il-familji Maltin ħalli jipprova jirranġa s-sitwazzjoni.

Din hija l- istrateġija li qed juża l-gvern Nazzjonalista bħalissa; f'daqqa waħda sparixxew il-wegħdi u beda s-swat u l-uġigħ għall-ħaddiema.

Mr Speaker, aħna kollha niltaqgħu u nitkellmu man-nies u nafu li l-poplu Malti bħalissa huwa muġugħ bil-miżuri li ttieħdu f'dawn l-aħħar żewġ budgets, u huwa muġugħ aktar għaliex kien imwiegħed mod ieħor.

Il-poplu Malti ma kienx imwiegħed taxxi.

Imkien fil-programm elettorali tal-Partit Nazzjonalista ma hemm li jindika li l-gvern se jagħmel aktar taxxi jew li l-pajjiż jinsab sitwazzjoni finanzjarja prekarja; kulma hemm huma biss wegħdiet fierħa.

Jien niskanta kif dawn ma jafux x'qed iħoss il-poplu Malti meta nisimgħu tant nies jitkellmu fuq ir-radijiet u t-television u jgħidu minn xiex inhuma għaddejjin.

Meta tisma' l-ilmenti ta' xi wħud minn dawn in-nies lanqas issib kliem biex tikkunslahom għaliex dawn, matul is- snin, ikunu daħlu għal ċertu dejn biex bnew darhom, jew biex xtraw karozza għaliex bdew jaraw li l-pajjiż kien miexi lejn direzzjoni tajba, u imma issa f'daqqa waħda, għaliex il-Partit Nazzjonalista ħeba mill-poplu qabel l-1996, ġew iffaċċjati bir-realta` u qed isibu diffikultajiet biex jonoraw dawk il-commitments li kienu għamlu matul is-snin.

Il-Partit Laburista fl-1996 qal il-verita` u għaliex qal il-verita` wettaq dak li kien hemm bżonn għall-pajjiż u bata l-konsegwenzi.

Il-Partit Nazzjonalista qabel l- 1998, minflok ma qal li dawk il-miżuri kien hemm bżonn jittieħdu għaliex pajjiżna verament għandu problemi finanzjarji u minflok ma qal li gvern Nazzjonalista wkoll kien jieħu miżuri simili, wiegħed kollox lil kulħadd.

Pero` meta imbagħad ġew iffaċċjati bir-realta`, mhux talli ma setgħux jagħmlu dak li wegħdu, talli kellhom jagħmlu kollox bil-maqlub.

Jien niskanta - kif jien ċert li jagħmel anke l-poplu - kif il-Prim Ministru kellu l-kuraġġ jgħid li dawn huma miżuri li l-poplu jiflaħhom.

U jien nistaqsi: Jekk il-miżuri li kien ħa gvern Laburista l-poplu dak iż- żmien ma kienx jiflaħhom, illum li gvern Nazzjonalista ma neħħa l-ebda waħda minnhom, il-poplu sar jiflaħhom?

Jekk minn dak iż-żmien sal-lum il- paga kulma żdiedet kien biss b'Lm2.50 fil-ġimgħa, allura jista' xi ħadd jispjegali kif illum il-poplu jista' jiflaħ it-taxxi li żiedlu dan il- gvern?

Qabel il-ħaddiema kien ikollhom l-overtime u l-allowances għall- extra duties, imma llum kulħadd inqanċeċ minn hawn u minn hemm.

Morru staqsu lill-ħaddiema ta' l-ex Mid-Med Bank jekk humiex fil-ġenna ta' l-art kif ġew imwiegħda qabel ma l-bank għadda għand l-HSBC!

Jien niskanta kif il-Prim Ministru pubblikament jgħid li l-gvern tiegħu ħa miżuri li l-poplu jiflaħhom.

Niskanta kif il-Prim Ministru, wara dawk il-wegħdi kollha fil- programm elettorali tal-Partit Nazzjonalista, jgħid lill-unions biex ma jkunux esaġerati fit-talbiet tagħhom.

Jien niskanta kif il-Prim Ministru għandu l-kuraġġ wara dak kollu li l-partit tiegħu wiegħed qabel l-1998, idur fuq il-ħaddiema u jitlobhom dak li jitlobhom.

U x'ħadna fl-aħħar budget?

Fl-aħħar budget, fost affarijiet oħra rajna tidħol il-VAT fuq il-petrol u d-diesel.

Din żgur li ma nistgħux ngħidu li hija xi miżura li se tolqot lil min iħobb jagħmel il-kapriċċi.

Illum min ma jużax il-karozza?

Illum hawn xi ħadd li jqis il-karozza bħala li m'hijiex parti essenzjali mill- ħajja ta' kuljum?

Jiġifieri żgur li l-VAT fuq il-petrol u d-diesel laqtet lill-ħaddiem iż-żgħir, lill-pensjonant u lil dawk li jifilħu l-inqas.

L- istess jista' jingħad għall-VAT fuq il-kont tat-telephone.

Hawnhekk hawn taħwida sħiħa u jien nixtieq inkun naf jekk fl-aħħar sarx xi forma ta' qbil jew ftehim bejn il-Maltacom u l-gvern dwar l-10% VAT differenza.

Jien nixtieq inkun naf eżatt x'se jiġri għaliex filwaqt li fil-budget jingħad li l-konsumatur se jħallas 5% VAT, il-Maltacom qed tgħid li m'għandhiex x'taqsam.

U jien nistaqsi: Jekk miżura bħal din ma laqtitx lil min hu żgħir, lil min laqtet?

Min m'għandux bżonnu t-telephone illum?

Min ma jużahx?

Il-pensjonanti?

L-anzjani li jgħixu waħedhom?

Il-persuni b'diżabilita`?

Hawn toħroġ il-kuxjenza soċjali ta' dan il-gvern; lanqas biss eżenta lill-persuni b'diżabilita` u lill-anzjani li jgħixu waħedhom minn din il-miżura!

U dan meta kulħadd jaf li t-telephone huwa l-aktar mezz ta' komunikazzjoni li bih l-anzjani u l-persuni b'diżabilita` jsibu wens fih.

Sur President, miżura oħra li ħa dan il-gvern fil-budget hija t-tneħħija tas-sussidju fuq id-dqiq.

Smajna hawnhekk ħafna kelliema jgħidu li kien hawn min kien qed jabuża u kien qed jieħu s-sussidju għal xejn.

Imma allura s-soluzzjoni għal dan hija li titfa' l-piż fuq dahar il-familji Maltin?!

Is-soluzzjoni kellha tkun li tara li min kien qed jabbuża ma jibqax jieħu sussidju, anzi jirrifondi lura dak li jkun ħa żejjed.

Hekk missu sar!

Il-ħobż Malti huwa għall-Maltin dak li r-ross huwa għaċ-Ċiniżi; l-iktar ħaġa essenzjali.

Dan il-gvern minflok għamel il-kuraġġ u qal li qed isir abbuż mis-sussidju li qed jingħata fuq id-dqiq u pprova jara min kien qed jabbuża u ħa passi kontrih, qabad u qata' linja dritta u tefa' l- piż kollu fuq il-familji Maltin.

U jien hawnhekk nixtieq nistaqsi jekk din il-miżura itteħditx minħabba dik ir-raġuni jew jekk kienx hemm raġunijiet oħra.

Imbagħad kien hemm miżuri oħra li ma ġewx imħabbra fil-budget - aħna mdorrijin bi gvern Nazzjonalista li ma jħabbarx il-miżuri fil-budget biss imma jħabbarahom anke matul is-sena u jħabbarhom bi strateġija; fil-budget jagħtik mazz u jkollu mazz ieħor moħbi biex jifirxu matul is-sena - u fosthom kien hemm dik taż-żieda fin-nollijiet tal-karrozzi tal-linja.

Jiġifieri jekk xi ħadd min-naħa tal-gvern għall-argument irid iqum jgħid li l-miżura li ttieħdet dwar il-VAT fuq il-petrol u d-diesel ma tteħditx biex il-gvern ikollu aktar revenue imma ttieħdet sabiex tħares lill-ambjent u sabiex tistimula lill-poplu juża aktar it-trasport pubbliku, lanqas jista' jagħmel dan għaliex bil-miżura taż-żieda fin-nollijiet tal-karozzi tal- linja li ttieħdet matul is-sena li għaddiet il-poplu aktar ġie skoraġġit milli juża t-trasport pubbliku.

U jien nistaqsi: Min intlaqat b'din il- miżura, Sur President?

Intlaqtu s-sinjuri, jew intlaqtu l-ħaddiema u l- istudenti li kull filgħodu jridu jużaw dan il-mezz ta' trasport biex imorru għax-xogħol jew għall-iskola?

Din hija miżura oħra anti-soċjali li għamel dan il-gvern li meta kien fl-oppożizzjoni kien wiegħed il-ġid, il-fiduċja u d-direzzjoni qisu xi San Antnin ta' Malta!

Aktar kmieni semmejt iż-żieda fil-ħlas tal-kontribuzzjoni tas-sigurta` soċjali li tħabbret fil-budget tas- sena l-oħra u anke fil-budget ta' din is-sena.

Fuq min ġiet imponuta din iż-żieda?

Fuq il-ħaddiem.

U allura jien nistaqsi: Kemm jiflaħ il- ħaddiem?

Fuq il-ħaddiem se nibqgħu nduru biex insolvu problemi li wara kollox ġabhom dan il-gvern stess qabel l-1996?

Se jibqa' l-ħaddiem il- vittma?

Fuq din iż-żieda fil-ħlasijiet tas-sigurta` soċjali 'l quddiem ngħid x'wiegħdu dawn fil-programm elettorali tagħhom, u kif dak li wiegħdu m'għandu x'jaqsam xejn ma' dak li qegħdin narawh jitwettaq illum.

L-istess nistgħu ngħidu dwar l-income tax.

Kellna lill-Prim Ministru f'intervista fuq "The Times" jgħid li mhux se jżid it-taxxa, imbagħad ġie l-budget u mingħajr ħadd ma kien qed jistenniha tħabbret iż-żieda fl-income tax.

U min intlaqat b'din il-miżura?

Intlaqtu l-aktar tal-faxxa tan-nofs, jiġifieri l-ħaddiema li tant jagħmlu sagrifiċċji biex jipprovaw idawwru lira ħalli l-familja tagħhom tkun tista' tgħix b'mod diċenti.

Dawn il- miżuri kollha wasslu biex poġġew lill-familji Maltin f'diffikultajiet kbar, u dan minn gvern li qabel l-elezzjoni ta' l-1998 kien jgħid li ma kienx se jkun hu li jgħolli l-ħajja b'żieda fit-taxxi.

Jiġifieri filwaqt li meta kienu fl-oppożizzjoni dawn kienu jgħidu li mhux se jżidu t-taxxi, għal żewġ budgets konsekuttivi, kulma għamlu kien preċiż dak; taxxi fuq taxxi fuq taxxi.

Sur President, dan il-budget wassal ukoll sabiex iħalli effetti negattivi anke fuq il-bwiet tal-ħaddiema u tal-pensjonanti.

F'dawn il- ġranet smajna li l-miżuri mħabbra fil-budget qegħdin jeffettwaw lill- ħaddiema b'nuqqas dirett ta' bejn Lm4 u Lm7 fil-ġimgħa.

Issa hawnhekk ma rridux ninsew li ħafna ħaddiema matul is-snin għamlu sagrifiċċji kbar u daħlu għal ċerti commitments biex bnew darhom u biex jgħixu b'mod diċenti, u llum dawn l-istess nies qed isibu diffikultajiet biex jonoraw il- commitments li għamlu.

Il-poplu tagħna huwa mdorri li minn sena għall-oħra jgħolli l-livell ta' l-għajxien tiegħu, pero` b'dawn il-miżuri tal-Partit Nazzjonalista fil-gvern - l-istess partit li wiegħed kollox lil kulħadd - minflok ma l-poplu qed jgħolli l-livell ta' l-għajxien tiegħu, qed ibaxxih.

Nistgħu ngħidu li dan il-gvern waqqaf record ġdid fl-istorja politika Maltija f'dawn l-aħħar 30 sena għaliex safejn naf jien din hija l-ewwel darba mill-indipendenza u l-ħelsien sħiħ ta' pajjiżna 'l hawn li l-ħaddiem Malti qiegħed bil-fatti jirċievi l-paga tiegħu bin-nieqes.

Tkellmu mal- ħaddiema u tkunu tafu!

Mr Speaker, il-ħaddiem mhux biss se jkun irċieva l-paga bin-nieqes imma minn dik l-istess paga se jkollu aktar għall-ħobż, għall-petrol, għat- trasport pubbliku ...

MR SPEAKER: Onorevoli, ippermettili ninterrompik għaliex skadielek il- ħin u għandek bżonn extension.

Xi ħadd jipproponi biex tkompli tinstema'.

ONOR.

ALFRED SANT (Kap ta' l-Oppożizzjoni): Nipproponi li l-Onor.

Cuschieri jkompli bid-diskors tiegħu.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

RITA LAW: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Onor.

Joseph Cuschieri jkompli bid- diskors tiegħu.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Nirringrazzja lill-proponent, lis-sekondant u lill-Kamra kollha talli għoġobha testendili l-ħin.

Mr Speaker, kont qed ngħid li minbarra t-tnaqqis dirett fil-paga, il-poplu Malti jrid ukoll jiffaċċja żiedet fuq ħafna prodotti essenzjali.

Per eżempju, meta l- ħaddiem se jirċievi l-kont tat-telefon, din id-darba se jirċievih bil-VAT fuqu.

Din hija r-realta`.

Mr Speaker, nerġa' ngħid li l-poplu Malti mhux hekk kien imwiegħed qabel l-elezzjoni ta' l-1998; il-poplu Malti ġie mwiegħed ġid, fiduċja u direzzjoni.

Jien ngħid li ħadd m'għandu jeħodha b'sorpriża jekk matul ix- xhur li ġejjin jerġa' ikun dan il-gvern li b'miżuri moħbijin li għandu jerġa' jitfa' aktar taxxi fuq il-poplu.

U jien hawnhekk nistaqsi - u nixtieq li xi ħadd min-naħa tal-gvern jgħidli jirrispondini - jekk huwiex veru dak li qed jingħad, jiġifieri li se jittieħdu miżuri biex jerġgħu jogħlew il-prezzijiet tal-petrol u tas-sigaretti.

Nixtieq ukoll li xi ħadd min-naħa tal-gvern jgħidilna jekk huwiex veru li se jkomplu jogħlew ir-rati tad-dawl u l-ilma.

Mr Speaker, meta tiġbor kollox fil-kuntest tal-wegħdi li għamel il-Partit Nazzjonalista qabel l-elezzjoni faċli tasal għall-konklużjoni li dan huwa gvern tal-qerq u ta' l-ingann, anzi nasal biex ngħid li l-qerq u l-ingann huma n-nifs tal-ħajja ta' dan il-gvern.

Kieku l-Partit Nazzjonalista ma qarraqx u ma ngannax, kieku llum mhux qiegħed fil-gvern.

U qed ngħid dan għax dak li hemm fil-programm elettorali jikkontrasta bi kbir ma' dak li qed jiġi attwat illum.

U l-poplu jrid li jingħata spjegazzjoni dwar il-mod kif sparixxew il-wegħdiet li l-Partit Nazzjonalista għamel qabel l-aħħar elezzjoni.

Il-poplu jinteressah ukoll ikun jaf kif l-opportunitajiet ta' xogħol qed jinxfu.

Titkellem ma' min titkellem, kemm ħaddiema kif ukoll nies li huma fin-negozju, kollha jgħidulek li l-inċertezza fil-pajjiż mhux talli l-gvern ma qatalhiex rasha kif kien wiegħed, talli din qiegħda kulma tmur dejjem tikber.

Imbagħad ma' l-inċertezza jkompli jiżdied is-swat bit- taxxi fuq il-ħaddiema u l-anzjani tagħna.

Jekk imbagħad inħarsu lejn l-investiment naraw li dan, speċjalment l- investiment barrani, ħa daqqa 'l isfel u ħafna barranin qed iħarsu lejn pajjiżna b'mod differenti minn kif kienu jħarsu fil-passat.

Dan huwa gvern li mhux qed jistimula u jinkoraġġi investiment barrani lejn pajjiżna.

Inkwetanti wkoll huwa l-fatt li numru ta' mpjiegi f'ċerti setturi huma mhedda u li kulma jmur din il-biża' qiegħda dejjem tikber.

Jekk, per eżempju, titkellem mal-ħaddiema tal-Maltacom issib li ħafna minnhom jinsabu nċerti dwar il-futur tagħhom f'din il-kumpannija, u jien nixtieq li lil dawn il-ħaddiema jispjegawlhom x'inhi l-pożizzjoni tagħhom.

U hawnhekk se nagħmel parentesi żgħira u nistaqsi, bħala Malti, għaliex fil-Maltacom ħarġet direttiva biex fuq il-premises kollha tal-kumpannija ma tibqax tittella' l-bandiera Maltija.

Nixtieq inkun naf min ħareġ din id- direttiva u għaliex inħarġet.

Jiena bħala Malti ma naħsibx li huwa ta' diżunur li fuq il-premises ta' xi kumpannija, speċjalment fejn fiha jkollu sehem il-gvern, ikun hemm imtella' l-bandiera nazzjonali.

Imma ħalli nkompli nitkellem fuq dak li kont qed ngħid.

Mr Speaker, kont qed nitkellem dwar l-inċertezza li hawn fost il-ħaddiema rigward il-post tax-xogħol tagħhom.

Dawn il-ħaddiema jinkludu wkoll lit- tarznari li ħafna minnhom qed iħossuhom inċerti dwar il-futur ta' l-azjenda fejn qed jaħdmu.

Jekk wieħed iħares lejn paġna 13 tal-programm elettorali tal-Partit Nazzjonalista jara li dawn kienu wiegħdu li x-xogħol ikun l-aqwa garanzija ta' gvern Nazzjonalista, pero` jien naħseb li aħjar qalu li l- qgħad u l-inċertezza fuq il-post tax-xogħol ikunu l-aqwa garanzija ta' gvern Nazzjonalista.

Sena ilu jien kont għedt li l-gvern Nazzjonalista kien qed jieħu miżuri ta' awsterita`.

Dakinhar kien hemm min tbissem, kien hemm min qal li jista' jkun u kien hemm min qal li huwa possibbli, pero` l- fatti wrew li veru li ttieħdu miżuri ta' awsterita`.

Mr Speaker, għandna gvern li qed imexxi lil dan il-pajjiż b'miżuri ta' awsterita` ħlief għal meta jsiru r-riċevimenti mill-ministri, eċċ. Meta s- sena l-oħra sar magħruf kemm intnefqu flus f'riċevimenti fi żmien il- Milied, il-poplu tkaża.

Issa din is-sena b'mod orkestrat il-ministri għoġobhom ma jweġbux għal dawn id-domandi u bqajna ma nafux kemm intnefqu flus.

Issa kulħadd jaf li meta jsiru riċevimenti u jintbagħtu kartolini mill-ministri, il-flus ma joħorġux minn buthom jew minn but il-Partit Nazzjonalista imma joħorġu mill-fondi pubbliċi u għalhekk huwa d-dover u d- dmir tal-ministri li jagħtu rendikont lill-poplu Malti ta' kemm ikunu nefqu flus f'dawn l-affarijiet.

Il-ministri Nazzjonalisti, bl-aktar mod arroganti, ċaħħdu lill-poplu Malti milli jkun jaf kemm intnefqu flus f'dan ir-rigward.

Jien ma nistax nifhem għalfejn ittieħdet din id-deċiżjoni; jekk il-ministri Nazzjonalisti jonfqu l-flus bil-għaqal u bil-galbu m'għandhomx għalfejn jiddejqu jgħidu kemm ikunu nefqu.

Imma l-fatt li ma jirrispondux iġiegħek tiddubita minn dan.

Jien min-naħa tiegħi erġajt għamiltilhom mistoqsija parlamentari oħra fejn għedtilhom li dawk huma fondi pubbliċi u għalhekk il-poplu għandu dritt ikun jaf kif intnefqu, u nittama li dawn ikollhom id-diċenza li jagħtu rendikont lill-poplu.

Jiena nista' nassigurahom li dment li nibqa' f'din il-Kamra xejn m'hu se jaqtagħli qalbi milli nkompli naqdi d-dover tiegħi u nagħmel dawn it-tip ta' mistoqsijiet għaliex dawn huma mistoqsijiet leġittimi, jiġu aċċettati mis-Sedja u huma mistoqsijiet li l-poplu għandu dritt ikollu tweġiba għalihom.

Mr Speaker, jiena nieqaf milli nagħmel dawn it-tip ta' mistoqsijiet meta nkun naf li dawk ir-riċevimenti ma jkunux qed isiru mill- fondi pubbliċi.

Mr Speaker, apparti l-miżuri li qed jittieħdu, wieħed ma jridx jinsa l- fatt li dan il-gvern qiegħed ukoll ibigħ l-azjendi li huwa għandu sehem fihom.

Issa dawn huma azjendi - liema ażjendi jien ngħid li għandna biex niftaħru bihom - li nbnew mill-poplu Malti, b'ħiltu u b'ħilet kull gvern, matul is-snin.

Żgur li huwa fatt li ma jinnegah ħadd li kellna biex niftaħru bil-Mid-Med Bank għaliex dan kien bank ta' fiduċja, l-istess kif għandna biex niftaħru bil-freeport.

Dawn it-tnejn bnihom il-poplu, u l- gvernijiet kollha taw sehemhom biex jinbnew.

U huwa għalhekk li jien ngħid li rridu nibżgħu għal dak li għandna u huwa ta' dispjaċir li sa ċertu punt ġejna f'sitwazzjoni li biex nirranġaw is-sitwazzjoni finanzjarja ta' pajjiżna qed ikollna nbigħu bir-ribass ċerti azjendi li nbnew matul is-snin mill-poplu Malti b'tant sagrifiċċju.

Għalkemm il-mod kif inbiegħ il-Mid-Med Bank u l-ammont li nbiegħ bih huwa diskutibbli u tkellimna ħafna dwaru, waħda mid-dikjarazzjonijiet li tibqa' ttimbrata f'moħħi dwar dan il-każ huwa l-mod kif il-Prim Ministru kellu l-wiċċ jgħid li Lm10 miljun 'l hemm u Lm10 miljun 'l hawn ma jagħmlux differenza.

Imbagħad irridu nġibu l-miljuni minn fuq dahar il-ħaddiem!

Jekk Lm10 miljuni 'l hemm u Lm10 miljuni 'l hawn ma jagħmlux differenza, nara kif indaħħalhom mhux kif ma ndaħħalhomx għaliex bħala gvern żgur li nkun qed niffrankahom f'taxxi lill-poplu.

Jekk tgħaqqad dawn l-ammonti li għadni kemm semmejt flimkien u tgħodd magħhom l-Lm4 miljun boll li l- gvern ħafer fuq il-proġett ta' Manoel Island u Tigne` issib li dawn jiġu jammontaw għal Lm14, liema ammont il-gvern irid idaħħlu mit-taxxi tal- poplu.

Kieku dawn il-flus ġbarnihom minn kellna niġbruhom naħseb li ma kienx ikun hemm bżonn li tittieħed l-ebda miżura minn dawn li ttieħdu.

Hemm imbagħad, Mr Speaker, il-mod kwiet u mingħajr daqq ta' trombi li bih inbiegħet l-insinwa wara li l-gvern kien għadu kif għamel investiment fiha ta' ammonti mhux żgħar ta' liri.

Sur President, wieħed mill-ikbar investimenti li jagħmlu n-nies matul ħajjithom huwa x-xiri tad-dar tagħhom.

Biex iserraħ rasu minn dan l- investiment xerrej ikun irid jagħmel ir-riċerki biex ikun żgur li l-post li jkun se jixtri jkun verament tal-bejjiegħ u li m'hemmx xi ipoteka jew xi ħaġa oħra li tista' ttellef lix-xerrej mit-tgawdija sħiħa tal-post ladarba jixtrih.

Dawn ir-riċerki suppost li kienu jsiru uffiċjalment mir-reġistru pubbliku, jiġifieri mill-gvern.

Ftit xhur ilu, eżattament f'Ottubru ta' l- 1999, id-direttur ġenerali tar-reġistru pubbliku u tar-reġistru ta' l- artijiet għan-nom tal-Gvern Malti ffirmaw ftehim ma' ditta privata biex ix- xogħol ta' riċerki jibda jsir minn din id-ditta privata f'isem il-Gvern Malti.

Din tista' tgħid li hija privatizzazzjonni tar-reġistru pubbliku.

Issa din bla dubju tqanqal ħafna mistoqsijiet u ħafna ċittadini kontinwament qed jagħmlu dawn id-domandi u jien nittama li jkun hemm risposti għalihom min-naħa tal-gvern.

F'dan ir-rigward jien xtaqt nistaqsi kif intgħażlet id-ditta privata biex ingħatat f'idejha dan il-proġett.

Nixtieq nistaqsi wkoll kif il-ministru ta' l-intern intrabat biex persuna nkluża fl-istess gvern ma tingħatax faċilita` sabiex tagħmel database simili għal dawk koperti bil-ftehim.

Jista' l-ministru jispjega x'se jsir mill-minjieri ta' informazzjoni - microfilms, digitised images, eċċ. - li l-gvern diġa` għandu u l-equipment ta' l-istess gvern li ħafna minnu huwa simili għal dak ta' l-istess kumpannija privata?

Huwa minnu li jekk dipartiment tal-gvern ikollu bżonn xi informazzjoni jrid iħallas lil din il-kumpannija privata?

Veru li ċ- ċertifikati tat-testmenti pubbliċi qegħdin isiru minn impjegati tal- kumpannija u mhux mill-impjegati tal-gvern?

(Interruzzjonijiet) Qegħdin nitkellmu fuq abbozz li jirrigwarda finanzi tal-gvern u jien qed nispjega kif il-gvern ħa miżura biex iżid il-piż fuq il-ħaddiem meta mbagħad qed ibigħ bir-ribass ...

(Interruzzjonijiet) Għamlu ma' ħuk fuq xi balla konkos jew fuq xi container whisky!

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): Onor. Cuschieri, ma tistax tgħaddi kummenti bħal dawn għaliex m'għandekx toffendi s-sentimenti ta' ħadd.

(Interruzzjonijiet) Le, kummenti bħal dawn ma nistax naċċettahom.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Lanqas hu ma jista' jgħaddi dawn il-kummenti, Sur President.

Jiena rribattejt dak li qal hu fuq ħija, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: Jien ma waqqaftekx milli tkompli titkellem imma oqgħod attent li ma tweġġax is-sentimenti ta' membri oħra.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Sur President, kont qed nistaqsi: Il-kumpannija privata qiegħda tħallas lir-reġistru pubbliku xi forma ta' kera?

Qiegħda tagħti xi forma ta' kontribuzzjoni għas-servizzi tad-dawl, ta' l-ilma u tat- telefon?

L-awditur ġenerali approvah dan il-ftehim?

Nistgħu nkunu nafuhom dawn l-affarijiet?

X'passi qegħdin jittieħdu biex jinżamm kontroll sħiħ ta' dħul f'isem il-Gvern Malti?

Mela m'huwiex importanti li nagħmlu mistoqsijiet bħal dawn!

Ir-reġistru pubbliku huwa dipartiment li jħalli income sostanzjali għall-gvern, u llum dan id-dipartiment qiegħed jiġi managed mill-privat.

U jien u l-poplu Malti għandha dritt inkunu nafu kif dan id-dipartiment għadda għand il-privat.

Kemm tħallsu flus biex dan għadda dan għand il-privat?

Din il-kumpannija qiegħda timpjega numru ta' ħaddiema fid-diskrezzjoni tagħha ħalli tkun tista' tħaddem din is-sistema u dan mingħajr konsultazzjoni mal-gvern.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru, on a point of order.

ONOR.

TONIO BORG: Din l-informazzjoni kollha, inkluż kopja tal- kuntratt, tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra.

Il-kuntratt pubbliku li bih il-gvern iffranka eluf kbar ta' liri billi se jieħu b'xejn il- komputerizzazzjoni kollha tar-reġistru pubbliku, ġie mqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra l-għada li ġie ffirmat.

Permezz ta' dan il-kuntratt ingħata d- dritt esklussiv li r-riċerki jaħdmuhom il-kumpannija privata mingħajr ma l- gvern ħareġ sold wieħed u għall-ewwel darba l-gvern qed jiġbor il-VAT u t- taxxi fuq dawn l-affarijiet.

Issa jekk l-Onor.

Membru jrid li mmorru għas- sistema li biha l-gvern kien idaħħal Lm200 fis-sena mir-riċerki, jiddikjara issa li jrid hekk imma mhux noqogħdu ndaħħlu l-flieles f'imħuħ tan-nies!

Il-gvern illum qiegħed idaħħal il-VAT fuq kull riċerka li qiegħda toħroġ meta qabel ma kienx idaħħal sold.

Fl-1998 il-gvern daħħal Lm200 f'riċerki minn 17,000 kuntratt u jekk l-Onor.

Membru jrid ikun jaf għalfejn ġara dan ngħidlu wkoll.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Dan assolutament mhux point of order, Sur President.

ONOR.

TONIO BORG: Jien qed nirrispondi għad-domandi li għamilt int. Il- gvern se jieħu wkoll il-komputerizzazzjoni ta' l-insinwi kollha mill-1854 sal-lum b'xejn.

U dan kollu ma' l-istess kumpannija li kien qed jittratta magħha l-gvern ta' qabel.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Imma nixtieq inkun naf x'ħallset din il- kumpannija għall-investiment li għamel il-gvern qabel ma r-reġistru pubbliku għadda f'idejha.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

TONIO BORG: Il-gvern se jieħu l-komputerizzazzjoni b'xejn tal- kuntratti u l-insinwi kollha mill-1854 sal-lum.

Dan ifisser li l-gvern mhux se joħroġ sold wieħed biss għal dan.

Bi tpattija għal dan ingħata dritt esklussiv li r-riċerki lill-gvern taħdimhom din il-kumpannija, l-istess kumpannija li magħha kien qed jittratta l-gvern ta' qabel.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Sur President, jien nixtieq inkun naf x'kienet ir-raġuni li l-gvern ħafer is-somma ta' Lm16,000 dovuti lilu mill-istess kumpannija.

Xtaqt inkun naf ukoll kif sar investiment f'equipment sofistikat qabel inbiegħet il-kumpannija, liema investiment il-gvern ma daħħal xejn tiegħu.

ONOR.

TONIO BORG: Il-komputerizzazzjoni ta' l-insinwa qatt ma kienet teżisti ħlief fl-acts of civil status li joħorġu.

(Interruzzjonijiet) Issa hemm bżonn ngħidlek, Onor. Cuschieri, għaliex ma kienx hemm kompjuterizzazzjoni qabel?

Mur staqsi u tkun taf għaliex!

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

JOSEPH CUSCHERI: Sur President, safejn naf jien il-gvern intrabat li ma jħallix terzi jagħmlu xogħol kopert mill-ftehim għal għaxar snin oħra.

F'rapporti li rajt jien stess fil-gazzetti kien hemm li dan ix- xogħol iħalli qligħ ta' Lm0.5 miljun fis-sena.

(Interruzzjonijiet) Għidilna inti għand min imorru!

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

TONIO BORG: Sur President, is-sena li għaddiet il-gvern daħħal Lm200.

Nista' nassigura lill-Onor.

Cuschieri li bis-saħħa ta' dan il- ftehim se jdaħħal ħafna iktar.

(Interruzzjonijiet) Se jdaħħal ħafna aktar u se jieħu sistema komputerizzata b'xejn.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Sur President, jekk irid il-Ministru jkollu l- ħin kollu biex jirrispondi u m'għandux għalfejn joqgħod jinterrompini.

(Interruzzjonijiet) Imqar li kull darba li xi ħadd jistaqsi xi ħaġa tqum dak il-ħin stess biex tirrispondi!

(Interruzzjonijiet) Jien nistaqsi qiegħed għaliex forsi m'iniex informat biżżejjed, u naħseb li mhux jien biss m'iniex informat biżżejjed; hawn ħafna nies li m'humiex informati biżżejjed imma dwar x'ġara u ma ġarax.

(Interruzzjonijiet) Nixtieq inkun naf kif finalment intagħżlet din id-ditta.

Jien nixtieq inkun naf jekk ħarġitx sejħa għal offerti, per eżempju.

(Interruzzjonijiet) Imma ħarġet sejħa jew ingħata kollox b'ordni diretta?

Il-Ministru issa jkollu l- opportunita` jwieġeb u jiġġustifika l-għażla li saret.

ONOR.

TONIO BORG: Xejn ma sar bil-ħabi.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Issa jkollok l-opportunita` twieġeb.

U f'din il-biċċa xogħol ma kienx imdaħħal biss l-Onor.

Tonio Borg imma kien imdaħħal ukoll l-Onor.

Austin Gatt, li minn taħt idejn id-dipartiment tiegħu ħareġ l-avviż legali relattiv.

Minn hemm ħareġ l-avviż legali relattiv.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

TONIO BORG: Sur President, jien ċert li l-Onor.

Austin Gatt jaf jitkellem għalih pero` rrid ngħid li l-Onor.

Gatt ma kellu x'jaqsam assolutament xejn f'din il-materja.

ONOR.

JOSEPH CUSCHERI: Minn fejn ħareġ l-avviż legali?

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

TONIO BORG: L-unika persuna li kienet involuta fin-negozjati kien id-direttur ġenerali Dr. Godwin Grima - naturalment jien kont informat - u l-agreement ġie approvat mill-kabinett.

Pero` peress li għal dak li għandu x'jaqsam ma' public reġistry, kull tibdil fil-liġi jrid jiġi ffirmat mill- ministru tal-ġustizzja - fil-fatt hemm abbozz biex inbiddlu dan - allura finalment iffirmahom l-Onor.

Austin Gatt.

Mill-bqija r-responsabbilta` ta' dan kollu - u niftaħar biha - hija tiegħi.

THE DEPUTY SPEAKER: Onor. Cuschieri, reġa' skadielek il-ħin u għandek bżonn leave of House biex tkun tista' tkompli bl-intervent tiegħek.

L- Onor. Mario Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Sur President, jien m'għandi ebda oġġezzjoni li nagħtu leave of House - it is a very enlightening discussion and we are enjoying every minute of it u veru qed nitgħallmu b'li qed jgħid - imma billi għadu ma tkellem xejn fuq il-liġi attwali, jimporta jindikalna kemm fadallu biex jispiċċa bejn wieħed u ieħor?

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: M'inix se jdum ħafna aktar.

Fil-fatt lanqas kont naf li se ndum daqshekk.

ONOR.

MARIO GALEA: Imma kemm?

Tista' tindikalna?

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Żgur li m'inix se nagħmel maratona, m'inix se naqlibha lil John Bundy!

(Interruzzjonijiet) Mela hawnhekk issa bid- dikjarar biex tieħu leave of House?

(Interruzzjonijiet)

THE DEPUTY SPEAKER: Qed nistaqsi jekk hawnx il-permess tal-Kamra?

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Jekk il-Kamra tridni nkompli nitkellem, nitkellem, jekk ma jridunix no problem.

THE DEPUTY SPEAKER: Qed nifhem li hawn leave of House?

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: U x'sagħtejn oħra!

Sagħtejn oħra mmur għall- ikel jien!

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Jekk irid idum sagħtejn oħra jista' jdum.

ONOR.

MARIO GALEA: Sur President, hija l-prassi hawnhekk li meta niġu biex nagħtu leave of House nistaqsu lill-kelliem kemm beħsiebu jdum.

THE DEPUTY SPEAKER: Hawn talba għal leave of House.

Hawn il-permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

THE DEPUTY SPEAKER: Tista' tkompli, Onor. Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Sur President, nirringrazzja lill-Kamra kollha talli għoġobha tagħtini d-dritt li nkompli nitkellem.

Kont qed nitkellem dwar ir-reġistru pubbliku pero` ma xtaqtx intawwal fuq dan il-punt u nerġa' nistieden lill-ministru jwieġeb għad-domandi li għamiltlu.

Sur President, jiena nemmen li wara li l-poplu ra kif inbigħu ċerti azjendi fosthom il-Mid-Med Bank, u wara li ra lill-gvern jaħfer Lm4 miljun f'boll mill-proġett ta' Manoel Island u Tigne`, żgur li jgħid li dan huwa qerq.

Il-poplu Malti bla dubju jara bħala inkonsistenti l-fatt li l-gvern l-ewwel iżid it-taxxi lill-poplu u jgħidlu biex jagħmel is-sagrifiċċji, imbagħad fl-istess ħin ibigħ il-ġid ta' l-istess poplu qisu qed ibigħ il- pastizzi.

Dan huwa partit li meta kien fl-oppożizzjoni wiegħed kollox lil kulħadd basta jaħtaf il-poter.

Imma biex il-poplu ma jinsiex u biex nikxfu l-qerq tal-gvern ta' Fenech Adami, jien se nfakkar ftit x'kien wiegħed il- Partit Nazzjonalista qabel l-elezzjoni u x'inhu jagħmel illum.

L-ewwel sentenza tal-programm elettorali tagħhom dawn qalu hekk: "Dawn is-sentejn fl-oppożizzjoni, il-Partit Nazzjonalista ma ħlihomx.

L-ewwelnett sema' ħafna lilkom".

Issa jiena f'dawk is-sentejn li qed jirriferi għalihom - jiġifieri bejn l-1996 u l-1998 - kont qed ngħid f'dan il-pajjiż, u safejn naf jien qatt ma smajt lil xi ħadd jgħid li jrid gvern li jagħmillu aktar taxxi.

Imbagħad l-istess programm elettorali jkompli jgħid hekk: "Dan il- programm jagħtikom l-aktar prova ċara ta' kemm il-Partit Nazzjonalista ta kas ta' dak li sema'".

Issa jien nixtieq inkun naf eżattament għalxiex kienu qegħdin jirriferu meta qalu li "il-Partit Nazzjonalista ta kas ta' dak li sema'" għaliex jekk tħares lejn dak li qed jagħmel dan il-gvern illum tara li l-unika triq li jinsab miexi fiha hija dik li jagħfas fuq il- poplu u jbigħ dak li għandna biex forsi jirranġa s-sitwazzjoni finanzjarja li ninsabu fiha.

Sur President, jiena xtaqt insemmi xi punti mill-programm elettorali tal- Partit Nazzjonalista sabiex nuri kif taxxi bħal dawn li għandna f'dan l- abbozz ta' liġi li qegħdin niddiskutu huma taxxi ta' ingann.

Per eżempju, kulħadd jiftakar xi storbju kien sar mill-oppożizzjoni Nazzjonalista meta l- gvern Laburista kien irranġa b'tali mod l-istipendji ta' l-istudenti ta' l- universita`.

Niftakru fid-dimostrazzjonijiet kbar li saru - li llum hemm min tħallas għalihom b'xi mod jew ieħor - u niftakru wkoll fil-wiegħda li għamel il-Partit Nazzjonalista fil-programm elettorali tiegħu fejn qal li se jagħti stipendji sħaħ lill-istudenti universitarji, u llum jirriżulta li l-istipendji sħaħ baqgħu l-ħolma li kienu qed joħolmu biha l-istudenti li ġew imqarrqa mill-gvern Nazzjonalista.

Il-Partit Nazzjonalista fl-oppożizzjoni wiegħed ukoll li jagħmel taxxi ġusti u effiċjenti.

Fil-fatt f'paġna 6 tal-programm elettorali tiegħu nsibu preċiżament dawn il-kelmiet: "Il-Partit Nazzjonalista mill-ġdid fil- gvern jaħdem mal-partijiet soċjali kollha biex jintlaħaq consensus fuq il- mod kif jinġabru t-taxxi ndiretti fil-pajjiż.

Dan huwa essenzjali għal kulħadd biex kulħadd iserraħ rasu li ma nerġgħux ngħaddu mill-inċertezza li għaddejna minnha fl-aħħar sentejn.

It-taxxi kif għamilhom il-gvern Laburista jridu jiġu rranġati biex isiru effiċjenti, jiżguraw id-dħul li jenħtieġ il-gvern u ġusti u ma jolqtux affarijiet tal-bżonn u lanqas jinġabru minn negozji żgħar.

Hekk biss nistgħu niżguraw fost ħwejjeġ oħra li tonqos ir-rankatura ta' l-għoli tal-ħajja u li t-turiżmu jibqa' kompetittiv".

Sur President, jekk wieħed jara l-miżuri li ttieħdu matul dawn l-aħħar żewġ budgets fil-kuntest ta' dak li għadni kemm ikkwotajt isib li dan kollu nqaleb ta' taħt fuq għax mhux talli ma tteħdux miżuri ħalli tonqos ir-rankatura ta' l-għoli tal-ħajja, talli huwa l-gvern stess li bil- miżuri li qed jieħu qed joħloq piżijiet ġodda fuq il-ħaddiema u l-familji Maltin.

Imbagħad f'paġna 27 tal-programm elettorali tiegħu l-Partit Nazzjonalista jkompli jwiegħed li jagħmel indiċi apposta għall-pensjonanti u li jagħtihom iż-żieda sħiħa ta' l-għoli tal-ħajja.

Fil-fatt hemm imniżżel dawn il- preċiżi kelmiet:

"L-anzjani jafu biżżejjed l-istima li għandu tagħhom il-Partit Nazzjonalista.

Isir indiċi ta' l-għoli tal-ħajja speċjali għall- pensjonanti peress li n-nefqa tagħhom għandha xeħta differenti minn ta' nies oħra.

Meta tingħata żieda minħabba l-għoli tal-ħajja l- pensjonanti jieħu ż-żieda kollha li tiġġustifika l-indiċi ta' l-għoli tal-ħajja speċjali tagħhom u mhux iż-żewġ terzi taż-żieda ndikata mill- indiċi komuni, kif qed isir preżentament".

U jien nistaqsi x'sar minnha din il-wegħda, Sur President?

Diġa` tressqu żewġ budgets u l-pensjonanti xorta waħda għandhom jieħdu żewġ terzi taż- żieda kif kienu jieħdu u l-indiċi tal-prezzijiet għalihom baqa' ma sarx.

Sewwa jgħid il-Malti li bejn il-kliem u l-fatti hemm baħar jikkumbatti!

F'paġna 4 ta' l-istess programm elettorali nsibu l-wegħda lill-impressed drivers mal-gvern u mal-korporazzjonijiet.

Lil dawn kienu wegħduhom li se jsiru mpjegati permanenti imma s'issa diġa` għaddew sentejn u baqa' ma sar xejn.

Issa qed jinħema kollox biex minflok jagħtuhom xogħol permanenti, iwegħduhom li jagħtuhom somma biex jitilqu.

Dawn jafu li din kienet wegħda li qatt ma setgħu jwettqu għaliex jekk iridu jkomplu sejrin fit-triq lejn sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea mhux iżidu l-ħaddiema mal-gvern iridu imma jnaqqsuhom.

Sur President, Il-Partit Nazzjonalista qabel l-elezzjoni ta' l-1998 kien wiegħed ukoll li se jara kif iġib flus mill-Unjoni għal Għawdex.

Fil-fatt f'paġna 6 tal-programm elettorali tiegħu jgħid "li jaraw ukoll li s- servizzi bejn il-gżejjer igawdu mill-għajnuniet apposta li l-Unjoni tagħti f'dan il-qasam u f'oqsma oħra għaliex Għawdex, bħala gżira, jikkwalifika minn għajnuna diretta u speċifika bi dħul ta' Malta fl-Unjoni".

Mela l- ewwel wiegħdu li se jġibu Lm100 miljun mill-Unjoni, issa wiegħdu li se jġibu wkoll għajnuna għal Għawdex għaliex qed jgħidu li jikkwalifika għaliha, u s'issa għaddew ix-xhur u anke s-snin u baqa' ma ġie xejn.

Li żgur huwa veru dwar Għawdex huwa li tal-Partit Nazzjonalista jinsabu happy għaliex hemm min jieħu ħsiebhom - almenu minn tlieta hemm waħda tieħu ħsiebhom - imma mill-bqija il-viżjoni għal Għawdex hija ineżistenti.

L- istess jista' jingħad għal dak li jirrigwarda toroq.

Jien nixtieq inkun naf kemm intnefqu flus bejn l-1987 u l-1996 għal dan il-għan għaliex is-suspetti tiegħi huma li ntnefqu ħafna iktar mill-Lm40 miljun li hemm bżonn biex nirranġaw it-toroq ta' Malta.

Jekk intnefqu dawk il-flus u t-toroq għandhom jinsabu f'dan id-disastru jfisser li x-xogħol li sar sar kollu ta' kafkaf.

U dan meta fil-programm elettorali ta' qabel l- elezzjoni ta' l-1998 il-Partit Nazzjonalista kien wiegħed Ii r- riabilitazzjoni sħiħa tat-toroq ta' Malta u Għawdex ikun jista' jsir faċilment għaliex jiġi ffinanzjat mill-Unjoni.

Jiġifieri kellhom jiġu Lm100 miljun għal Għawdex u t-toroq kellhom jagħmluhomlna ta' l-Unjoni.

Jekk dan ma ssejjaħlux qerq, ma nafx x'tista' ssejjaħlu.

Wegħda oħra tal-Partit Nazzjonalista kienet dik li jeżentaw mit-taxxa lill-ġenituri li jibagħtu lill-uliedhom fl-iskejjel tal-privat.

Fil-fatt f'paġna 11 tal-programm elettorali tagħhom - jien inħobb nikkwota lilhom ħalli żgur li ħadd ma jgħid li qed inqarraq jew li m'iniex qed ngħid il- verita` - hemm imniżżel hekk:

"Wara li l-iskejjel tal-Knisja saru bla ħlas, issa wasal iż-żmien li jiġu eżentati mit-taxxa tad-dħul massimu ta' ħlas kull sena għal kull wild li jitħallsu miżati għalihom fl-iskejjel privati".

Nistgħu ngħidu li din hija wegħda oħra - li dwarha ġiet ippreżentata petizzjoni mill-Onor.

Jose` Herrera, liema petizzjoni tqiegħdet fuq il- Mejda tal-Kamra - li taret mar-riħ.

Lil dawn il-ġenituri - li ma jammontawx ftit - mhux talli ma neħħewlhomx it-taxxa, talli żiedulhom it- taxxi, il-ħlas tal-bolla, l-income tax u l-VAT fuq diversi prodotti.

Jiġifieri dawn mhux talli ma neħħewx it-33 taxxa li kienu jgħajru lilna bihom talli żiedu fuqhom.

Ħarsa mbagħad lejn paġna 15 tal-programm elettorali nsibu jingħad hekk:

"Il-Partit Nazzjonalista jerġa' jagħti dinamiżmu u ħajja lill- ekonomija ta' pajjiżna li ġiet maħnuqa u staġnata minħabba l- inċertezzi u l-inkompetenzi tal-gvern preżenti ..."

- naħseb li kienu qed jantiċipaw għal meta jkunu huma fil-gvern għaliex dan il-kliem veru jgħodd għalihom illum -

"... billi jagħti inkoraġġiment morali u materjali li kull min jagħti ħjiel ta' inizjattiva u kapaċita`".

Jien ngħid li mhux talli l-ekonomija ta' pajjiżna hija maħnuqa u staġnata, mhux talli hawn l-inċertezza u mhux talli m'hawnx dinamiżmu, talli l- familji Maltin u Għawdxin illum qed iħossu l-piż ta' miżuri ebsin li dan il- gvern kellu bilfors jagħmel għaliex ma kellux triq oħra.

Minkejja li kien jgħid li l-ħofra finanzjarja ta' qabel l-1996 kienet ħrafa, illum kellu jammetti li dan kien veru u allura dak li wiegħed fil-programm elettorali kien kollu qerq għaliex kien jaf minn qabel x'kienet is-sitwazzjoni.

Il- Malti jgħid li min iħawwad fil-borma jkun jaf x'fiha, u daqskemm kienu jafu huma, li kienet fil-gvern qabel l-1996, x'fiha l-borma ma konniex nafu aħna.

U għalhekk kien misshom kienu aktar responsabbli u ġusti fil-wegħdi tagħhom.

Rigward il-proġetti kapitali rrid ngħid li kont għadni dieħel f'dan il- parlament meta f'wieħed mid-diskorsi tiegħu l-Onor.

Edwin Vassallo kien qal li mhux sew li l-proġetti kapitali jsiru mill-gvern ċentrali u mhux mill- kunsilli lokali.

Mela bil-fondi li jingħataw il-kunsilli lokali, dawn qatt xi darba jistgħu jagħmlu proġetti kapitali ta' ċertu daqs?

Seta' per eżempju xi darba l-kunsill ta' Buġibba jagħmel proġett bħalma għamel il- gvern Laburista hemmhekk?

U rrid ngħid hawnhekk li nħossni disgustat li minn mindu tela' gvern Nazzjonalista ix-xogħol fuq proġetti li kienu diġa` nbdew bħal, per eżempju, il-proġett ta' Wied il-Għajn, Birżebbuġa u Marsaxlokk, waqa' lura ħafna u għandi d-dubji tiegħi jekk humiex se jitlestew xi darba.

Imma ħalli issa naraw x'wiegħdu lill-pulizija.

Mr Speaker, il-pulizija kienu ġew imwiegħda li:-

"Gvern Nazzjonalista jilħaq ftehim ma' l-assoċjazzjoni tal-pulizija biex wara t-tqanċiċ u l-ekonomiji foloz – kieku kliem m'għandhomx problema biex isibu! – li saru f'dawn l-aħħar snin, il-korp igawdi kondizzjonijiet mill-aħjar".

Issa jien naf li hemm pulizija li ilhom ma jitħallsu ta' l-overtime u ta' l- extra duties għal erba' xhur sħaħ.

(Interruzzjonijiet) Mr Speaker, la l- ministru għoġbu jkun jaf se nispeċifikalu.

Il-pulizija tas-sitt distrett ilhom ma jitħallsu ta' l-overtime erba' xhur u ilhom ma jitħallsu u ta' l- extra duties sitt xhur.

Jien tkellimt ma' dawn il-pulizija, issa jekk l- Onor. Dalli għandu xi dubju jew imur isib xi wieħed minn dawn il-pulizija jew imur ġo waħda mill-għases tas-sitt distrett u jistaqsihom.

Lill- kummissarju l-bieraħ għamiltlu ftit domandi, nispera li jweġibhom!

Mr Speaker, paġna 21 ta' l-istess programm insibu mbagħad riferenza għall- qasam tas-saħħa u jgħidu "il-milja tagħna, saħħa u ambjent".

Kliem sabiħ kieku, imma jekk wieħed iħares lejn l-istat li jinsab fih il-qasam tas- saħħa llum isib li mhux talli m'hemmx dak li wiegħdu fil-programm elettorali tagħhom, jiġifieri li l-bniedem sħiħ huwa bniedem b'saħħtu u li fil-viżjoni tagħhom is-saħħa dejjem ingħatat prijorita` mill-ogħla, talli għandna diżastru sħiħ fl-Isptar San Luqa.

Dawn saħansitra kellhom jammettu li qatt ma kien hemm ħmieġ fl-Istpar San Luqa daqskemm hemm illum.

Imbagħad xi ngħidu għad-dewmien li jkun hemm fl-istess sptar?

Din donna hija marda li ma trid tinqata' qatt - hawnhekk forsi jista' jinterrompi l- Onor. Mario Galea; nagħtih id-dritta - m'hemmx gvern jew ieħor.

Hemm bżonn li dwar dan issir xi ħaġa bis-serjeta` għaliex ma jistax ikun li pazjent ikollu appuntament biex isirulu xi testijiet u jagħmel ħin twil jistenna.

Wara kollox hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq nies li jkunu morda u ma jkunux jifilħu jdumu jistennew.

Ma nistax ma nsemmix ukoll l-ilmenti kontinwi li nirċievu aħna d-deputati - mhux id-deputati ta' din in-naħa imma anke tan-naħa tal-gvern - dwar ċertu nuqqas ta' mediċini.

Issa hawnhekk se nkun sinċier u ngħid li għalkemm jista' jkun li l-ispiża tal-gvern m'hijiex qed tlaħħaq għal dawn il-ħteġijiet, jista' jkun ukoll li hemm min qed jonqos minn xogħlu u mir- responsabbilta` li għandu u m'huwiex qed iwettaq id-doveri tiegħu kif suppost.

Dalgħodu, waqt il-ħin tal-mistoqsijiet, saret riferenza għat- trasferimenti li qegħdin isiru fil-qasam tas-saħħa u l-ministru kellu ċans jispjega.

Jiena nerġa' nagħmilha ċara li t-trasferimenti li qed isiru, speċjalment it-trasferiment li rriferejt għalih jien, m'humiex isiru b'mod ġenwin u ġust, imma qed isiru bi skopijiet ulterjuri.

Wegħda oħra li għamel il-Partit Nazzjonalista fil-programm elettorali tiegħu kienet dwar l-istallazjoni ta' lifts fil-flats tal-gvern.

Fil-fatt jingħad li "il-gvern idaħħal lifts f'bini fejn l-inkwilini minħabba l-mard u l-eta` ma jibqgħux jifilħu għat-taraġ minflok l-ispiża ferm akbar li tinstabilhom akkomodazzjoni oħra".

Kliem sabiħ kieku, imma kellu bżonn jitwettaq verament fir-realta`!

Irrid ngħid li kont iddiżgustat bil-miżura li ħadet l-awtorita` tad-djar li tistalla lifts fl-appartamenti tal- Kottonera, il-Belt u l-Furjana.

Jien m'għandi xejn kontra l-Kottonera, il- Belt u l-Furjana, imma għalfejn f'dawk il-lokalitajiet biss?

Imbagħad wara li hawnhekk kont semmejt każ partikolari li ltqajt miegħu, l-awtorita` tad- djar donna ġiet f'sensiha u estendiet l-istallazzjoni ta' lifts għal fejn hemm persuni b'diżabilita` joqogħdu f'appartamenti tal-gvern.

Jien kont ħadt pjaċir meta ttieħdet din il-miżura, pero` mbagħad sibt li skond ir- regolamenti kif provduti, jista' jiġri li jekk ikun hemm xi inkwilini fl- istess appartament li ma jaċċettawx li jsir il-lift, allura l-lift ma jsirx.

Jiġifieri l-persuna b'diżabilita` hija dipendenti fuq il-firma ta' l-inkwilini ġirien tagħha.

Jien naħseb li dan m'huwiex sew u għandu jkun iċċarat ukoll min-naħa ta' l-awtorita` tad-djar.

Mr Speaker, f'paġna 28 tal-programm li qiegħed nirriferi għalih hemm imbagħad il-wegħda li:

"Is-sistema tas-sigurta` soċjali titjieb għaliex f'għajnejn il-Partit Nazzjonalista jiġi l-ewwel iż-żgħir".

Naħseb li lanqas għandi bżonn inżid ma' dan għaliex il-poplu huwa intelliġenti biżżejjed biex jifhem li proprju sar bil-maqlub ta' dak imwiegħed hawnhekk; veru li l-Partit Nazzjonalista għalih jiġi l-ewwel iż- żgħir għaliex fuqu l-ewwel ma tefa' l-piż tal-bolla`!

Mr Speaker, jien ma nistax nifhem kif imbagħad jiġi hawnhekk l-Onor.

Tony Abela u jgħid li l- gvern Nazzjonalista ddejjen għaliex għamel ħafna proġetti kapitali.

Imma allura dawn il-proġetti ġew jiswew lil pajjiżna Lm1 biljun?

Għaliex daqshekk għandu dejn dan il-pajjiż.

Fejn huma il-Lm100 miljun li kellhom jiġu mill-Unjoni Ewropea?

U jekk dawn kienu jafu li m'humiex ġejjin għaliex wiegħdu kollox lil kulħadd?

L-Onor.

Abela imbagħad ftaħar bil-bejgħ tal-Mid-Med Bank lill-HSBC.

Jien ngħidlu li hu jiftaħar b'dan għaliex ma jaħdimx hemhekk.

Għaliex ma jmurx jistaqsi lill-ħaddiema li jaħdmu hemmhekk ħalli jkun jaf kemm huma ferħanin?

Mur staqsihom, Onor. Abela, dwar il-mod kif qed jiġu trattati.

U mhux il-ħaddiema biss jitkellmu dwar il-mod kif qed jiġu trattati, imma anke l-union li tirrapreżentahom titkellem dwar dan.

U jien ngħid lill- ħaddiema ta' l-HSBC sabiex jipparagunaw il-mod li bih kienu jiġu trattati meta kienu għadhom Mid-Med Bank mal-mod li bih qed jiġu trattati llum u jaraw jekk huwiex veru li llum qed jipprovaw jagħmlulhom robots jimxu bir- remote control u jitolbu l-impossibbli mingħandhom.

Mr Speaker, l-Onor.

Abela pprova jiġġustifika din il-miżura li ttieħdet fil-budget - liema miżura u miżuri oħra mhux suppost li ttieħdu għaliex kellhom jiġu l-Lm100 miljun - billi qal li din qed issir għall-ġid tas- saħħa tal-poplu.

Imma b'min iridu jidħku?

Jien bqajt skantat kif l-Onor.

Abela ma qalx li l-VAT fuq it-telephone saret biex in-nies ma jċemplux ħafna ħalli ma jmorrux jagħmlu xi ħsara lil widnejhom.

Għax hekk kien jonqsu jgħid!

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Onor. Cuschieri, ippermettili ninterrompik għaliex sar il- ħin għall-interruzzjoni tax-xogħol.

Se tibqa' in possession?

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Iva, nibqa' in possession.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi, nitlob lill-Viċi Prim Ministru sabiex jekk jogħġbu jressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

F'nofsinhar id-diskussjoni kienet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal-lejla t-Tlieta, 8 ta' Frar 2000 fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Dazju tas-Sisa (Emenda Nru. 2) – Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar it-Tismija ta' Ministri f'Diversi Liġijiet – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar ix-Xandir - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Forzi Armati ta' Malta - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda diversi Liġijiet – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' l-Erarju – Tieni Qari (Kont.); u

Abbozz ta' Liġi li Jemenda Diversi Liġijiet dwar Servizzi fl-Ajruport – Tieni Qari.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att ta' l-1993 dwar Sanzjonijiet tal-Kunsill tas-Sigurezza tan-Nazzjonijiet Uniti – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Rifuġjati - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi dwar Drittijiet dwar Proprjeta` Intellettwali (Miżuri Intrakonfini) – Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Francis Agius.

ONOR.

FRANCIS AGIUS: Mr Speaker, dan huwa l-ewwel aġġornament li se nieħu din is-sena u l-ewwel kumment li xtaqt nagħmel hu fuq il-festi li kien hawn fl-aħħar tas-sena u li bihom ġie ċċelebrat il-bidu tal-millennju l-ġdid.

Li joħroġ ċar huwa kemm il-poplu jrid li jkollu fejn jiltaqa' biex jiddeverti b'mod nazzjonali kull l-aħħar ta' sena u l-bidu tas-sena l- ġdida.

Veru li forsi għal ħafna din sempliċiment hija data li taqleb minn sena għall-oħra imma jiena nħoss li mir-response li kien hemm għal dawn il- festi jidher li x-xewqa ta' ħafna nies hi li jkun hemm xi ħaġa organizzata b'mod nazzjonali.

Mr. Speaker, xtaqt nitkelem ukoll fuq l-elezzjonijiet li ġejjin tal- kunsilli lokali.

L-ewwelnett irrid ngħid li dan it-tielet round ta' elezzjonijiet tal-kunsilli lokali se jaffettwa ħafna ż-żewġ distretti li jiena nikkontesta.

Fit-tielet distrett se jkun hemm l-elezzjoni lokali ġewwa Ħaż-Żabbar u anke f'Wied il-Għajn u minn dan id-distrett iż-Żejtun biss m'huwiex se jkun involut.

Fit-tieni distrett se jkollhom l- elezzjonijiet il-Fgura, Bormla, il-Kalkara u x-Xgħajra u huma biss żewġ lokalitajiet li mhux se jkunu involuti.

Dawn huma l-Birgu u l-Isla.

Tkun ħaġa impossibbli li nsemmi kull lokalita' b'mod individwali u għalhekk se ngħaddi xi kummenti dwar ir-rwol tal-kunsilli, dwar kif qed jiżvolġu, dwar il-mod kif iħarsu lejhom il-partiti u dwar il-mod kif iħarsu lejhom entitajiet oħrajn fil-pajjiż inkluż il-Knisja u l-poplu nnifsu.

Mr. Speaker, illum hija xi ħaġa aċċettata li x-xogħol tal-kunsilli huwa xogħol importanti.

Illum nafu li l-kunsilli jistgħu jagħmlu differenza fl-ambjent u fil-lokalitajiet tagħna iżda minkejja dan nisimgħu ħafna fuq in- nuqqasijiet li għandna fil-lokalitajiet tagħna u fuq in-nuqqas ta' saħħa li l-kunsilli għandhom biex huma jkunu jistgħu jagħmlu l-ħidma tagħhom.

Hawnhekk ta' min jgħid li l-Partit Nazzjonalista - li wara kollox kien il- partit li ta bidu ta' dawn il-kunsilli - dejjem ta support bil-finanzi, bil-mod kif qed jagħti iktar spazju u bl-emendi li għaddejna flimkien f'din il-Kamra u li permezz tagħhom il-kunsilli lokali se jingħataw aktar responsabbiltajiet.

Din il-ħaġa taffettwa anke lilna d-deputati li naħdmu fid-distretti tagħna u taffettwa wkoll ir-relazzjoni bejn il-poplu u l- ministri tiegħu.

Għall-kuntrarju l-Partit Laburista sfortunatament għall-bidu kien kontra l-kunsilli.

Għalkemm dan illum m'għadux il-każ, fl-opinjoni tiegħi għad fadal elementi anke f'din il-Kamra li bil-mod kif jitkellmu jagħtu l- impressjoni li l-kunsilli huma balla fuq l-istonku tagħhom.

Hemm deputati min-naħa l-oħra tal-Kamra li huma favur il-kunsilli u li kienu huma stess fil-kunsilli - u l-esperjenza li kellhom żgur li taffettwahom bħalma affettwat lili li kont fl-ewwel kunsill ta' Ħaż-Żabbar - pero' diskorsi bħalma kellna dan l-aħħar mill-Kap ta' l-Oppożizzjoni jpoġġu l-kunsillieri f'pożizzjoni li dawn jistgħu jħossuhom kunsillieri tan-nofs kedda.

Dawn huma nies li apparti s-sindku li jkollu xi remunerazzoni jaħdmu għall- lokalita' b'mod totalment volontarju u għax-xogħol li jagħmlu dawn ħafna drabi mhux talli ma jeħdux it-thank you imma jaqilgħu fuq wiċċhom min-nies.

L-esperjenza ta' ħafna kunsilliera tista' tkun negattiva u tista' tkun ta' qtugħ il-qalb pero' ovvjament mhux kulħadd jeħodha bl-istess mod u ħafna kunsilliera jerġgħu joħorġu għall-elezzjoni tal-kunsill lokali.

Dan fil- maġġoranza jagħmluh b'mod altruwista u għax verament iħobbu u jridu l-ġid għal-lokalita' tagħhom.

Għalkemm jidher li l-mod kif qed jiżviluppaw il- kunsilli huwa aċċettat, pero' għad fadal problemi minħabba d-differenza fil- mod kif iħarsu lejhom il-partiti.

Ħafna drabi nsibu li ma jkunx hemm dik il- koperazzjoni li wieħed jixtieq minn ċerti setturi li forsi wieħed jistenna aħjar.

Per eżempju, is-settur privat għandu jkollu interess li jara li t- traffiku jkun organizzat għax huwa fl-interess tiegħu li jkun hemm il- kummerċ fil-lokalita' tiegħu.

Hawnhekk ta' min jgħid li ċerti kunsilli jsibu l-koperazzjoni mis-settur privat forsi anke minħabba ċerti individwi mentri lokalitajiet oħrajn li ma jkollhomx dan it-tip ta' parrinu jridu jiddependu biss fuq il-famuża formola li joħroġ il-gvern ċentrali.

Il- Partit Nazzjonalista dejjem kien wara l-kunsilli, b'kull għajnuna, minkejja l-problema globali tal-finanzjar fil-pajjiż u qatt ma kellu l-ħsieb li b'xi mod inaqqas l-għajnuna anzi jrid li l-kunsilli jkomplu jiżviluppaw u biż- żmien jieħdu iktar responsabbilitajiet.

Mr. Speaker, x'inhuma l-vantaġġi li l-kunsilli qed jagħtu lin-nies tagħna?

Sfortunatament aħna l-politiċi l-aktar li jkollna kuntatt man-nies hu fi żmien l-elezzjonijiet imma l-kunsilli qed jirresponsabilizzaw liċ-ċittadin u jġiegħluh mhux biss jipparteċipa imma jħajjruh jieħu l-inizjattiva li jara li l-post fejn joqgħod hu jkun iktar imħares u iktar żviluppat.

Dan huwa l-iskop tal-gvern meta jitkellem fuq is-sussidjarjeta', fejn id- deċiżjonijiet jittieħdu fuq livell l-iktar l-isfel.

Għalkemm fil-bidu l- kunsilli bdew biss bit-tindif u bil-bankini - xi ħaġa li kien hawn min ikkritikaha - illum qed naraw li dawn qed jieħdu inizjattivi oħrajn u l- liġi stess qed tagħtihom iktar u iktar doveri.

Bil-mod il-mod il-kunsilli lokali verament qegħdin jiżviluppaw f'entitajiet ta' gvern lokali.

Qabel ma ngħataw aktar responsabbiltajiet il-kunsilli lokali kienu jieħdu ħsieb biss l-affarijiet li aħna ngħidulhom żgħar.

Jiena ma ngħidilhomx żgħar, imma affarijiet importanti ta' kuljum.

Per eżempju, l-indafa hija importanti għax tnaqqas il-mard, tħalli l-post iktar sabiħ u ovvjament għandha riperkussjonijiet pożittivi oħrajn fuq l-industrija tat-turiżmu.

Il-bankini u t-toroq huma wkoll importanti u ta' min ngħid li dawn huma fost l-ikbar uġiegħ ta' ras għal kull kunsill lokali.

Huwa veru li f'ċerti postijiet sar ħafna xogħol qabel twaqqfu l-kunsilli u postijiet oħra kienu għadhom ħafna lura pero' huwa fatt li f'dan il-qasam hawn tellieqa kbira.

Mr. Speaker, ix-xogħol tiegħi jeħodni mhux biss ta' Ħaż-Żabbar u ż-Żejtun imma anke f'postiiet oħrajn fis-south ta' Malta u nista' ngħid li x-xlokk u n-nofsinhar tal-pajjiż kienu mitluqa ħafna.

In-numru ta' toroq li mhux biss ma kenux qatt asfaltati imma anke qatt ma raw maintenance kien ħafna ikbar minn ċerti areas oħra f'pajjiżna.

Sfortunatament dan ma kienx ikalkulat fil- formula li ħadet in konsiderazzjoni biss il-popolazzjoni u s-surface area.

Ċertament il-popolazzjoni fl-ebda minn dawn l-irħula m'hija nieqsa.

Dawn kollha huma bliet u rħula li fihom hemm densita' kbira ta' popolazzjoni.

Barra l-inner harbour area, it-tieni u t-tielet distretti elettorali huma fost l-iktar areas popolati f'pajjiżna.

Dan ifisser ukoll li għandek iktar piż fuq it-toroq, iktar kummerċ, iktar karozzi, iktar trakkijiet u iktar ħsara fit-toroq.

Mela barra li huma densely populated dawn l-areas għadhom lura ħafna f'dak li huwa toroq.

Biżżejjed insemmi li fil-lokalita' ta' Wied il-Għajn illum għad fadal 'il fuq minn 50 triq triq li qatt għadhom ma raw it-tarmac fuqhom.

Din hija inkonvenjenza enormi mhux biss għall- individwi li jgħixu f'dawn it-toroq imma anke għal kulmin juża dawn it- toroq u għal kulmin jagħti servizz f'dawn it-toroq.

Kien hemm ċerti areas f'ċerti rħula fejn anke t-tobba kienu jsibu diffikulta' kbira biex jidħlu u jagħmlu l-viżti tagħhom minħabba l-istat tat-toroq.

Ovvjament wieħed jista' jiskuża u jgħid li l-maltemp ikompli jgħarraq is-sitwazzjoni, pero' f'ċerti każi hemm dewmien ta' għexieren ta' snin biex isiru dawn it-toroq wara li l- abitanti jkunu ħallsu u wara li jkunu ġew sodisfatti l-kriterji.

Hawnhekk ta' min igħid li dawn it-tip ta' toroq m'humiex responsabbilita' tal- kunsilli.

Dan qed ngħidu għax in-nies iridu jifhmu x'inhuma r- responsabilitajiet tal-kunsilli u r-responsabilitajiet tal-gvern ċentrali biex dak li hu tal-kunsill, nagħtuh lill-kunsill bin-negattiv u l-pożittiv tiegħu pero' dak li hu tal-gvern ċentrali għandna nagħfsu fuq il-gvern ċentrali.

Il-kunsilli kollha jagħfsu fuq il-gvern ċentrali - u jagħmlu sew - u aħna d-deputati wkoll qegħdin hemm biex ngħinuhom biex jagħmlu dan ix- xogħol ħalli jaslu r-riżultati.

Mr. Speaker, jiena wieħed minn dawk li mingħajr ħafna daqq ta' trombi dejjem ninsisti li t-talbiet ġustifikati li jagħmlu tal-kunsilli għandhom jintlaqgħu mill-gvern ċentrali.

Ħafna drabi jekk ma jkunx hemm dik il- pressjoni jista' jkun li d-domandi tad-diversi kunsilli jaqgħu lura.

Hawnhekk ma nistax ma nsemmix ċertu xogħol li kien għaddej u għadu għaddej fuq il-lokalita' ta' Ħaż-Żabbar.

Din il-lokalita' hija r-raba' l-ikbar lokalita' fil-pajjiż bħala popolazzjoni u t-trend hija li dejjem qiegħda aktar tiżdied.

Kull darba li jkollna l-istatisitka dejjem naraw li għall- kuntrarju ta' ċerti bliet oħrajn, Ħaż-Żabbar u Wied il-Għajn huma postijiet li dejjem qegħdin jiżdiedu fil-popolazzjoni.

Minħabba f'hekk id-domanda għal toroq aħjar u għal servizzi iktar żgur li se tkun dejjem iżjed.

Irridu naraw ukoll li l-parti l-antika u storika ta' lokalita' għandha tingħata enfasi.

Hawnhekk per eżempju ma nistax ma nfaħħarx l-inizjattiva tal-kunsill lokali ta' Ħaż-Żabbar li ħareġ ktieb fuq din il-lokalita'.

Dan il-ktieb mhux biss huwa sabiħ għall-għajn imma anke għat-tagħrif li fih mhux biss dwar iċ-ċentru tal-lokalita' imma fuq il-madwar fejn inbnew numru ta' estates u toroq ġodda, fuq il-fatt li għandu jkun hemm traffic management serju u fuq il-ħtieġa li jkun hemm toroq mad-dawra tal-belt li permezz tagħhom wieħed ma jkollux għalfejn jidħol fil-qalba tal-belt jekk ma jkollux bżonn.

Qed nirreferi l-iktar għal Girdle Road.

Jiena nħoss li din għandha b'xi mod tkun imqabbda mal-parti tax-Xgħajra - u hemm mod kif dan jista' jsir - ħalli jiġi evitat li t-traffiku jgħaddi mill-qalba ta' Ħaż-Żabbar.

Fuq ix-xaqliba l-oħra għandu jinstab mezz kif ikollna triq li tgħaddi mit-triq l-antika ta' Wied il-Għajn għat-triq il-ġdida ta' Wied il- Għajn.

Barra minn hekk fuq in-naħa tax-Xgħajra jeħtieġ li ssir Triq Caligari biex wieħed ikun jista' jmur mix-Xgħajra direttament għal Wied il- Għajn mingħajr il-bżonn li jidħol fil-qalba tal-belt.

Għaliex qed ngħid dan?

Dan qed ngħidu għax jekk aħna mhux se ntejbu s-sistema ta' kif jimxi t-traffic, inutli noqogħdu nitkellmu fuq li nirranġaw it-toroq biex imbagħad jerġgħu jitkissru bl-użu esaġerat.

Mr. Speaker, irrid ngħid li n-numru ta' toroq li saru dan l-aħħar f'Ħaż- Żabbar ma kienx numru kbir ħafna pero' għallinqas wieħed seta' jħoss li amenu x-xogħol qed isir.

Bħalissa qed isir xogħol fit-Triq Santa Domenica, fiTriq Espedito Catania u f'toroq oħra fil-viċin u nispera li x-xogħol ikun lest kemm jista' jkun malajr għax ilhom ħafna jaħdmu fuq dawn it-toroq.

Dawn huma toroq li bilfors ikollok tgħaddi minnhom għax permezz tagħhom toħroġ mill-qalba tal-belt.

Jiena għamilt diversi mistoqsijiet parlamentari u mir-risposti jidher li se jsiru toroq oħrajn li jew ma saru qatt jew inkella huwa kompletament impossibbli li tgħaddi minn ġo fihom.

Bħalissa qed tiġi f'moħħi Triq il-Kappuccini li verament trid tagħmel kważi att fiċ- ċirku biex jirnexxielek iddur ma' kull ħofra u ma' kull gandott li fihom.

Anke Triq Alessio Erardi li hija triq wiesgħa quddiem knisja ġdida li nfetħet f'din il-lokalita' turi kemm din il-lokalita' qiegħda tiżdied u kważi kważi qed issir parroċċa għaliha għalkemm ovjament tagħmel parti mill- parroċċa ta' Ħaż-Żabbar.

Dawn huma areas li mhux biss joqogħdu ħafna nies fihom, imma huma wżati ħafna għax barra li jservu lin-nies tal-lokalita' qegħdin in transit ukoll għal lokalitajiet oħrajn bħall-Kalkara u x- Xgħajra.

Natiralment il-problemi tat-toroq ovvjament taffettwa lil kull kunsill lokali imma kif diġa' għedt inħoss li dawn l-inħawi huma fost l- iktar inħawi fil-pajjiż li bdew minn sitwazzjoni fejn kellhom bżonn ta' ħafna manutenzjoni ta' toroq.

Tajjeb li hemm il-kunsilli lokali għax l- ewwelnett daħlet aktar ekwita' u t-tieni nett wieħed m'għadux jisma' kummenti li hemmhekk se jibdew isiru għax issa hemm ministru.

Dik kienet il-mentalita' imma issa l-kunsilli lokali daħħlu l-ekwita' jew għallinqas naqqsu d-differenzi fit-tqassim ta' riżorsi speċjalment fejn jidħlu toroq u servizzi.

Mr. Speaker, meta tagħmel xi ħaġa ġdida jkollok ukoll problemi ġodda.

Jien informat li f'ċerti kunsilli jkun hemm ċerti problemi ta' natura politika.

Dan ma jistax jonqos għax il-kunsilli bilfors huma xi ħaġa ta' politika u min jaħseb mod ieħor fl-opinjoni tiegħi jkun qiegħed inaqqas l- importanza.

Jien ħafna drabi jkolli laqgħat professjonali ta' kif issir ċerta tmexxija u hemm jgħidulek li mingħajr ir-rieda politika ċerti affarijiet ma jiċċaqalqux.

Ma nistax nimaġina l-kunsilli kif setgħu jimxu 'l quddiem mingħajr l-għajnuna mill-partiti politiċi.

Il-Partit Laburista fit-tmexxija tiegħu - u nagħmel enfasi li fit-tmexxija tiegħu - għadu jsostni li kien għalih dawn ma jsostnihomx politikament u n-nies joħorġu għar-rashom.

Jista' jkun hemm individwi li jħossuhom f'pożizzjoni li jistgħu jgħinu l-lokal tagħhom mingħajr ma jkunu f'organizzazzjoni politika u dawn għad hemm spazju għalihom.

Huwa tajjeb li jkollna minn dawn it-tip ta' nies, pero' l-partiti għandhom ikunu preżenti wkoll fit-tmexxija lokali.

Jien informat li f'ċerti kunsilli il-minoranza ma tkunx ikkalkolata.

Fil-kunsilli kollha tad-distretti elettorali li nikkontesta jiena, b'eċċezzjoni tal-kunsill ta' Wied il-Għajn, il-maġġoranza jew hija maġġoranza formalment Laburista jew inkella m'hijiex Nazzjonalista.

Jien ngħid li sew jekk ikun hekk u sew jekk ikun bil-maqlub dan m'għandux ikun.

Meta jiena ħdimt fil-kunsill lokali ta' Ħaż-Żabbar - u għandi informazzjoni li anke llum hekk qed isir - dan ma kienx il-kas imma per eżempju fil- kunsill lokali taż-Żejtun hemm din il-pożizzjoni u dan m'għandux ikun.

Għandu jkun hemm iktar djalogu u iktar koperazzjoni għax wara kollox kull kunsillier jirrappreżenta daqs kull wieħed ieħor lil lokal tiegħu u allura t-talbiet tiegħu għandhom jiġu konsidrati.

Jiena ma naħsibx li l-kunsilli lokali għandhom ikunu parlamenti żgħar u jkun tajjeb jekk ċerti attitudnijiet jinbidlu jekk nemmnu li l-lokal għandu jiġi l-ewwel.

Mr Speaker, nixtieq nerġa' nsemmi Girdle Road.

Hawnhekk hemm il-problema tal-miżbla, il-kunsill lokali għamel kulma seta' pero' xorta bqajna fl-istess sitwazzjoni.

Issa ta' min ngħid li dan il-post kien maħsub li jkun post ta' divertiment.

Dan il-proġett ilu maħsub minn 1994/1995, kellu jsir fis-snin ta' wara pero' għadu ma bediex il-bini tal-ħajt li hemm bżonn biex isir dan il-ġnien li għandu jservi ta' pulmun f'din in-naħa ta' Malta.

Dan kellu jservi ta' lok għal sfog u rikreazzjoni mhux biss għan-nies ta' Ħaż-Żabbar imma anke' għal dawk ta' l- inħawi pero' għadna ma tlaqniex.

Jiena nappella lill-gvern ċentrali biex jagħti kas ta' din il-problema tal-miżbla fi Triq il-Kunsill ta' l-Ewropa, li hi magħrufa bħala Girdle Road.

Din it-triq għandha wkoll tingħata t- tarmac.

Din hija triq four-lane pero' m'hijiex qed tintuża biżżejjed.

Jekk tibda tiġi wżata t-traffiku ma jibqax jidħol bla bżonn fil-qalba tar-raħal.

Min ma jkollux bżonn ikun aħjar li jevita l-qalba tar-raħal anke għal kummerċ tagħna.

Jiena rajt il-pubblikazzjoni li ħareġ il-kunsill lokali u tista' tgħid li fil-maġġoranza tagħha turi din il-karba li hemm bżonn li l-gvern ċentrali jagħti kas ta' dawn il-lokalitajiet.

Ħafna drabi t-talbiet ma jkunux talbiet impossibbli imma talbiet ta' tiswijiet ta' toroq u affarijiet li n-nies iħossu li għandhom isiru.

Ħafna drabi n-nies ma jimpurthomx jekk huwiex il-kunsill jew il-gvern ċentrali u allura huwa fl- interess tal-gvern ċentrali li jindirizza li t-talbiet li jsiru minn dawn il-kunsilli għax huwa fl-interess tal-gvern li l-kunsilli jkomplu jiffjorixxu.

Jekk il-gvern ma jsostnihomx dawn jaqtgħu qalbhom u allura n- nies ma jikkonkorrux biex joħorġu għall-elezzjonijiet.

Ċertament din m'hijiex sitwazzjoni li jixtieq il-gvern, anzi bil-kontra.

Wara kollox ħadd ma jixtieq li jkollna telqa ma' kullimkien, anzi bil-maqlub kulħadd irid li jkollna ġnien li jwarrad u jfuħ fil-kunsilli tagħna.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal lejla t-Tlieta, 8 ta' Frar fis-6.00 p.m. bl- agenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fin-12.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

PIXXINA NAZZJONALI - ĦADDIEMA ĠODDA

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew impjegati ħaddiema ġodda mal-Pixxina Nazzjonali mis-16 ta' Settembru, 1999 sa l-4 ta' Jannar, 2000?

Jista' l- Ministru jgħid ukoll jekk ġewx impjegati ħaddiema ġodda meta ħarġu l- applikazzjonijiet għal dawn l-impjiegi?

Jekk jirriżulta li ġew impjegati ħaddiema ġodda mingħajr applikazzjonijiet, jista' l-Ministru jgħid kemm dawk impjegati kien ilhom applikati għall-imsemmi mpjieg?

U jekk jirriżulta li lanqas kienu applikati għall-imesmmi mpjieg, jista' l- Ministru jgħid xi kriterji ntużaw biex dawn ingħataw l-impjieg in kwestjoni?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li fil-perijodu msemmi fil-Pixxina Nazzjonali ġiet impjegata persuna waħda bħala Aquatic Facility Operator wara li ġiet riferita mill-ETC u b'hekk ġew segwiti l-proċeduri normali ta' ingaġġ.

It- talba lill-ETC għall-mili tal-post kienet saret mill-amministrazzjoni tal- pixxina fit-22 ta' Settembru, 1999.

DIPARTIMENT TA' L-INDAFA PUBBLIKA - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw trasferimenti mis-16 ta' Settembru, 1999 sal-4 ta' Jannar, 2000 lill-ħaddiema tad-Dipartiment ta' l-Indafa Pubblika?

Jista' l-Ministru jagħti r-raġuni għaliex saru dawn it- trasferimenti każ b'każ?

Jista' l-Ministru jgħid huwiex il-ħsieb li jsiru aktar trasferimenti fil-futur qarib fil-post tax-xogħol imsemmi?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li fil-perijodu msemmi, mis- 16 ta' Settembru, 1999 sa l-4 ta' Jannar, 2000 ingħataw 23 trasferiment.

Persuna ġiet ittrasferita mid-Dipartiment ta' l-Indafa Pubblika għad- Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni fuq it-talba tal-ħaddiem stess.

22 oħra ġew ittrasferiti għall-unit għal Ambjent Nadif fl-istess Ministeru għall- Ambjent.

Dawn saru skond il-ħtieġa tad-dipartiment.

Jekk fil-futur isiru xi trasferimenti, dawn isiru skond in-neċessita' tad-dipartiment jew ta' l- individwu.

DIPARTMENT TAL-KUNSILLI LOKALI - ĦADDIEMA ĠODDA

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew impjegati ħaddiema ġodda fid-Dipartiment tal-Kunsilli Lokali mis-16 ta' Settembru, 1999 sal-4 ta' Jannar, 2000?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll jekk ġewx impjegati ħaddiema ġodda meta ħarġu l-applikazzjonijiet għal dawn l-impjiegi?

Jekk jirriżulta li ġew impjegati ħaddiema ġodda mingħajr applikazzjonijiet, jista' jgħid kemm dawk impjegati kien ilhom applikati għall-imsemmi mpjieg?

U jekk jirriżulta li lanqas kienu applikati għall-imsemmi mpjieg, jista' jgħid xi kriterji ntużaw biex dawn ingħataw l-impjieg in kwestjoni?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant illi bejn is-16 ta` Settembru, 1999 sal-4 ta` Jannar, 2000 ma ġie impjegat l-ebda ħaddiem ġdid fid-Dipartiment tal-Kunsilli Lokali.

ETC - TFAL JAĦDMU

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm inqabdu tfal taħt is-16-il-sena jaħdmu bla permess matul is-sena 1999?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Matul l-1999, il-Korporazzjoni tax-Xogħol u Taħriġ, qabdet 79-il persuna taħt is-16 il-sena li kienu qegħdin jaħdmu bla permess.

Dawn kienu imqassmin hekk:-

Jannar 2 Frar 7 Marzu 5 April 3 Mejju 7 Gunju 8 Lulju 5 Awissu 4 Settembru 16 Ottubru 7 Novembru 12 Diċembru 3

ETC - TFAL JAĦDMU

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hawn tfal taħt is-16-il-sena li qed jaħdmu bil-permessi neċessarji illum?

Kemm kien in-numru ta' tfal li ngħataw permess jaħdmu is-sena li għaddiet?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Fir-rigward ta' l-aħħar parti tal-mistoqsija nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel din il-mistoqsija lill-Ministru konċernat.

ETC - PERSUNI LI NQALGĦU MINN FUQ IR-REĠISTRU

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm kien in- numru ta' persuni li kienu qed jirreġistraw għax-xogħol matul is-sena 1999, u li nqalgħu min fuq ir-reġistru (part A) għaliex inqatgħu?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: In-numru ta' persuni li nqatgħu minn fuq l-ewwel parti tar-reġistru waqt li kienu qed jirreġistraw għax-xogħol matul is-sena 1999 kien kif ġej:

399 nqatgħu għax irrifjutaw xogħol; 465 nqatgħu għax instabu jaħdmu; filwaqt li 62 nqatgħu għax m'attendewx xi taħriġ offrut mill-korporazzjoni.

ETC - REĠISTRAZZJONI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm bdew jirreġistraw persuni ġodda għax-xogħol xahar b'xahar matul is-sena 1999?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: In-numru ta' persuni li bdew jirreġistraw għax- xogħol xahar b'xahar matul is-sena 1999 kien kif ġej:

Jannar 1999 - 321 Frar 1999 - 295 Marzu 1999 - 269 April 1999 - 303 Mejju 1999 - 274 Ġunju 1999 - 297 Lulju 1999 - 726 Awissu 1999 - 686 Settembru 1999 - 424 Ottubru 1999 - 448 Novembru 1999 - 291 Diċembru 1999 - 246

SIGURTA SOĊJALI - NIES BOARDED OUT

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew boarded out persuni matul is-sena 1999?

X'tip ta' marda kellhom u x'eta' kelhom f'kull każ?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-istatistika li tinżamm mid-dipartiment hija n-numru ta' persuni li ġew mogħtija Pensjoni ta' l-Invalidita' matul is-sena.

Għalhekk qed nirriproduċi tabella bl-istatistika dwar persuni li ngħataw Pensjoni ta' l-Invalidita' wara li ġew boarded out mid-Dipartiment tas-Sigurta' Soċjali matul l-1999.

PERSUNI LI ĠEW BOARDED-OUT MATUL L-1999 Etajiet Numru ta' Persuni 20 sena sat-30 sena 6 31 sena sal-40 sena 27 41 sena sal-50 sena 143 l' fuq minn 50 sena 576 TOTAL 752

SIGURTA' SOĊJALI - TILWIMIET INDUSTRIJALI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm ġew irreġistrati tilwimiet industrijali matul is-sena 1999 u liema kienu l- azjendi, korpi parastatali u/jew dipartimenti tal-gvern milquta f'kull każ?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: 92 tilwima industrijali ġew reġistrati mad- Dipartiment tar-Relazzjonijiet Industrijali u ta' l-Impjieg matul is-sena 1999.

33 minnhom jikkonċernaw korpi parastatali/awtoritajiet/korporazzjonijiet tal-gvern, waqt li 59 minnhom jikkonċeraw stabilimenti privati.

Listi ta' dawn it-tilwim industrijali tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

MAJJAL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Peress li bis-sistemi tal-kwoti tal-majjal trid tispiċċa wara li Malta ssir membru tal-UE kif ukoll jiġi liberalizzat il-prezz tal-majjal għall-produttur lokali, jista' l-Ministru jgħid kif il-produtturi tal- majjal se jmorru aħjar b'dawn il-miżuri?

Kemm fil-fatt huwa mbassar mill-Gvern li se tespandi din l-industrija lokali wara li Malta ssir membru tal-UE?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta għall- mistoqsija parlamentari numru 10916.

MAJJAL - PRODUZZJONI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kif l-industrija lokali tal-majjal se tkabbar il-produzzjoni tal-majjal minn dik li llum hija fid-dawl tal- liġijiet, ir-regoli u d-direttivi tal-ambjent ta' l-UE?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-produzzjoni tal- majjal tiġi rregolata skond id-domanda tal-mument, irrelevanti mill- liġijiet, regoli u direttivi tal-U.E.

MAJJAL - PREZZ

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa kkalkolat li jrid jitbaxxa l- prezz tal-produtturi lokali tal-majjal sabiex ikun kompettiv mal-produtturi tal-UE wara li Malta ssir membru tal-UE?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-prezz tal- produtturi lokali tal-majjal huwa marbut ma ħafna fatturi u qegħdin isiru konsultazzjonijiet biex wieħed jevalwa s-sitwazzjoni aħjar fir-rigward tal- WTO.

MAJJAL FRISK

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid liema huma dawk il-pajjiżi applikanti għal sħubija fl-UE bħal Malta li għandhom provvista ta' majjal frisk li tlaħħaq mad-domanda tal-ħteġijiet tal-poplu rispettivament?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li m'iniex f`pożizzjoni li nikkonferma statistika jew informazzjoni ta` pajjiżi oħra.

TJUR - PRODUTTURI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Peress li l-prezzijiet tal-produtturi tat-tjur tal-UE huma ferm aktar baxxi minn dawk tal-produtturi Maltin, jista' l-Ministru jgħid kemm huwa kkalkolat li jrid ikun il-prezz kompetittiv għall-produtturi Maltin u Għawdxin?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li qegħdin isiru konsultazzjonijiet dwar il-prezzijiet lokali speċjalment fir-rigward tal- WTO.

ILMA - KONTAMINAZZJONI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm u fejn kienu r-rapporti ta' kontaminazjoni ta' l-ilma f'Malta u Għawdex mill-ewwel tas-sena sal-lum?

X'passi ttieħdu, xi żviluppi saru u kemm intrema ilma sabiex saru l-wash out neċessarji?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li mill-ewwel tas-sena sal-lum, il- Korporazzjoni għas-Servizzi ta` l-Ilma waslilha rapport wieħed ta` kontaminazzjoni fid-distribuzzjoni ta` l-ilma f`Malta u Għawdex.

Dan ir- rapport wasal minn residenti fi Triq Ġianni Bonnici, Triq l-Indipendenza u Triq Girolamo Lorenzi f`Ħaż-Żebbuġ, Malta.

Il-korporazzjoni ħadet azzjoni immedjata billi twaqqfet il-produzzjoni ta` l-ilma mis-sors tal-kontaminazzjoni li kienet il-borehole ta` Wied Qirda.

Minnufih beda jsir il-washout mill-mejnijiet ta` dawn l-inħawi u ttieħdu kampjuni mill-vit ta` l-ilma tax-xorb mir-residenzi taż-żona affettwata.

Dan sar biex isiru t-testijiet u analiżi mil-laboratorju tal- korporazzjoni.

Mill-washouts li saru intilef madwar 1500 metru kubu ta` ilma.

Tajjeb jingħad ukoll li fil-programm ta` sorveljanza li ssir kuljum fis- sorsi tal-produzzjoni ta` l-ilma, irriżulta li kien hemm kontaminazzjoni oħra fil-pumping station ta` Ħal Ħlas u oħra fil-pumping station ta` Wied il-Kbir.

Fiż-żewġ każi saru l-washouts meħtiega.

Fil-washouts li saru bejn l-1 u t-3 ta` Jannar u bejn il-15 ta` Jannar u llum f`Tal Ħlas, intilfu 54,700 metru kubu ilma.

Fil-washout li saret fil-pumping station ta` Wied Il-Kbir mill-15 ta` Jannar u għada għaddejja sal-lum, intilfu 49,400 metru kubu ilma.

F`Għawdex kien hemm kontaminazzjoni fil-pumping station tax-Xewkija u fil- washouts li saru bejn it-22 u l-24 ta` Jannar, 2000 intilfu 1,680 metru kubu ilma.

Kien hemm kontaminazzjoni oħra fil-borehole f`Ta` Kanal fejn fil-washouts li bdew fl-ewwel ta` din is-sena u għadhom għaddejjin intilfu 2,700 metru kubu ilma.

Ta` min jgħid ukoll li mill-ewwel ta` din is-sena qed isiru washouts b`mod regolari fl-isprings fl-inħawi tar-Rabat ta` Malta.

L-inċidenza tal-kontaminazzjoni fis-sorsi tal-produzzjoni ta` l-ilma mill- acquifer hija attribwita għal diversi raġunijiet, fosthom (a) ix-xita qawwija li tikxef id-difetti eżistenti fis-sistema tad-drenaġġ, (b) tniġġiz minn fertilizzanti u pestiċidi li jsir mill-attivita` agrikola; u (ċ) rimi ta` skart mid-djar, fabbriki u irziezet.

DIVIŻJONI TA' L-EDUKAZZJONI - EDUCATION OFFICERS

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta se jimtlew il-postijiet ta' education officers mad-diviżjoni ta' l-edukazzjoni?

X'se jkun il-complement ta' kull direttorat mad-diviżjoni?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li d-Diviżjoni qegħda f'diskussjoni mal- Malta Union of Teachers sabiex il-firxa ta' education officers li jiġu appuntati taqbel iżjed mal-ħteġijiet tal-lum milli kienet il-firxa miftehma f'Marzu '96.

Is-sejħa ta' l-applikazzjoni toħroġ meta l-Malta Union of Teachers u d-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni jiftehmu fuq il-firxa proposta.

Għaldaqstant għadu mhux possibbli li tingħata risposta definita għat-tieni parti tal-mistoqsija.

WSC - KONTIJIET

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid għaliex qed ikompli jintbagħat il- kont, li d-dettalji tiegħu qed jintbagħtu separatament, meta s-servizz ġie mneħħi?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Tlabt lill-Korporazzjoni ghas-Servizzi ta` l-Ilma biex tinvestiga dan il-kaz u hekk kif tali investigazzjoni titlesta ninforma lill-Onor.

Interpellant bir-rizultat.

SERVIZZ ĊIVILI - PROMOZZJONIJIET

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jikkonferma li qed isiru diskussjonijiet vis-a-vis il-ftehim tas- servizz pubbliku (general service grades) biex ikun hemm kondizzjonijiet aħjar f'dawk li huma promozzjonijiet għall-clerks li huma non servicing officers?

F'liema stadju waslu l-imsemmija diskussjonijiet?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jien informat li fil-kuntest ta' l-ezerċizzju korrettiv hemm talba biex grupp ta' clerks li nħatru wara sejħa għall- applikazzjoni fid-9 ta' Ottubru 1992, jiġu kkonsidrati li kienu serving officers fl-1 ta' Jannar, 1991 meta f'dik id-data dawn kienu għadhom ma daħlux mal-gvern.

It-taħdidiet dwar l-ezerċizzju korrettiv għadhom għaddejjin.

DIPARTIMENT TAT-TOROQ - INFIQ TA' FLUS

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jagħti breakdown ta' kif u fejn se jintnefqu l-flus allokati lid-Dipartiment tat-Toroq għas-sena 2000?

Jista' l-Ministru jgħid f'liema lokalitajiet se jsiru x-xogħlijiet fit- toroq, dawk kbar kif ukoll dawk residenzjali?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li ħafna mill-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant diġa ġiet ippubblikata fl-Estimi Ġenerali.

Dwar xogħlijiet f`toroq arterjali dawn qed isiru skond il-masterplan li diġa' tqegħdet kopja tiegħu fuq il-Mejda tal-Kamra, filwaqt li l-programm għall-asfalt ta` private streets qiegħed ikun miftiehem mal-kunsilli lokali.

PULIZIJA - TOWJAR/KLAMPJAR TA' VETTURI

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm-il vettura ġiet towed u kemm-il vettura ġiet clamped matul is-sena 1999 mil-liema belt/raħal ġiet towed jew clamped?

Jista' l-Ministru jgħid kemm-il persuna nstabet pożittiva għall- breathalyser test matul is-sena 1999?

Kemm minnhom kienu nisa u kemm minnhom kienu rġiel?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant fl-ewwel parti tal-mistoqsija dwar in-numru ta` vetturi li ġew towed u clamped matul l-1999, u l-lokalitajiet fejn dan seħħ, hu kif jidher fuq it-tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is- seduta.

Dwar it-tieni parti tal-mistoqsija, ninsab informat li matul l-1999 kien hemm 122 persuna li kellhom riżultat pożittiv wara l-breathalyser test, li minnhom 118 kienu rġiel u erbgħa kienu nisa.

DIPARTIMENT TAL-KONSUMATUR - RAPPORT

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il rapport sar lid-Dipartiment tal-Konsumatur matul l-1999?

F'liema oqsma kienu r-rapporti msemmija?

X'passi ħa d- dipartiment fejn sab li r-rapporti kienu ġustifati?

Kemm kienu ġustifikati r-rapporti u kemm kienu mhux ġustifikati?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninsab informat li matul l-1999, id-Dipartiment għall-Affarijiet tal-Konsumatur waslulu 767 ilment dwar kwestjonijiet li nqalgħu bejn il-konsumatur u l-kummerċjant dwar xiri jew kiri ta` oggetti jew servizzi.

Dawn l-ilmenti kienu jkopru xiri jew kiri ta` diversi oġġetti u servizzi ta` natura varja mogħtija.

Tajjeb jingħad li d-dipartiment jirreġistra dawk l-ilmenti li jkunu validi.

Dawn jiġu nvestigati u ssir medjazzjoni sabiex jintlaħaq ftehim bonarju sabiex il-konsumatur aggravat jieħu kumpens xieraq.

Jekk dan il- ftehim ma jintlaħaqx, il-konsumatur jingħata parir li jista` jressaq il-każ tiegħu quddiem it-Tribunal għal Talbiet tal-Konsumatur.

Matul is-sena li għaddiet ġew ffinalizzati 818 ilment minn dawk pendenti quddiem id-dipartiment.

Minn dawn l-ilmenti 328 minnhom ġew imressqa quddiem it-tribunal imsemmi għal deċiżjoni.

SPTAR MONTE CARMELI - SERQ

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jiċħad jew jikkonferma rapporti li dehru fuq ix-Xandir u fil- ġurnal il-"KullĦadd" tad-9 ta' Frar, 2000 (kopja tiegħu qed tintbagħat separatament) rigward serq ta' siment u luminati mill-Isptar Monte Carmeli?

Veru li uffiċjal inkarigat mill-istess sptar kien jaf b'dan is-serq u żamm kollox mistur?

Jekk fl-affermattiv, se jittieħdu passi kontra kull min kien involut?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Niġbed l-attenzjoni ta` l-Onor.

Interpellant li waqt li din id-domanda saret fis-26 ta` Jannar qed tirriferi għal rapporti fil-gurnal KullĦadd tad-9 ta` Frar, 2000.

Ġejt ukoll informat li mhux se jkun hemm ħarġa tal-ġurnal imsemmi fid-9 ta` Frar.

Barra minnhekk il-kopja mibgħuta mad-domanda hija data 9 ta`Settembru, 2000.

BENEFIĊĊJI SOĊJALI - CHILDREN ALLOWANCE

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista'l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm kien l-ammont ta' benefiċċju imħallas mill-gvern bħala allowance tat-tfal matul is-sena 1999 (Jannar - Diċembru) u kemm kien in-numru ta' nies li bbenefikaw?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 13219.

BENEFIĊĊJI SOĊJALI - BONUS KONTRIBUTORJU

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm kien l-ammont ta' benefiċċju imħallas mill-gvern bħala bonus kontributorju matul is-sena 1999 (Jannar - Diċembru) u kemm kien in-numru ta' nies li bbenefikaw?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba tiegħi għall-mistoqsija parlamentari numru 13219.

BENEFIĊĊJI SOĊJALI - PENSJONI GĦAL DIŻABILITA'

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm kien l-ammont ta' benefiċċju imħallas mill-gvern bħala pensjoni għal diżabilita' matul is-sena 1999 (Jannar - Diċembru) u kemm kien in-numru ta' nies li bbenefikaw?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nirriferi lill-Onor.

BENEFIĊĊJI SOĊJALI - GĦAJNUNA SOĊJALI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm kien l-ammont ta' benefiċċju imħallas mill-gvern bħala għajnuna soċjali matul is-sena 1999 (Jannar - Diċembru) u kemm kien in-numru ta' nies li bbenefikaw?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nirriferi lill-Onor.

BENEFIĊĊJI SOĊJALI - ASSISTENZA SUPPLIMENTARI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm kien l-ammont ta' benefiċċju imħallas mill-gvern bħala assistenza supplimentari matul is-sena 1999 (Jannar - Diċembru) u kemm kien in-numru ta' nies li bbenefikaw?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nirriferi lill-Onor.

BENEFIĊĊJI SOĊJALI - GĦAJNUNA GĦAL MARD

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm kien l-ammont ta' benefiċċji imħallsa mill-gvern bħala għajnuna għal mard matul is-sena 1999 (Jannar - Diċembru) u kemm kien in-numru ta' nies li bbenefikaw?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nirriferi lill-Onor.

AFFARIJIET BARRANIN - KAROZZI IMPRESSED

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru iwieġeb il-partijiet tal- mistoqsija 12972 li ġejt mitlub nirriferi lilek mill-Ministru għall- Affarijiet Barranin, ċioe' jista' jgħid kemm hemm karozzi impressed mal- ministeru jew mad-dipartimenti li jaqgħu taħtu?

Jista' jgħid x'inhi s- sitwazzjoni ta' dawn il-ħaddiema llum meta l-gvern kien wegħedhom li se jiġu impjegati diretti mal-gvern qabel l-elezzjoni?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nirriferi lill-Onor.

Membru għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 13282.

KALKARA - TOROQ

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jagħti lista tat-toroq fil-Kalkara fejn se jsir tibdil tal-mains u house service ta' l-ilma din is-sena?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li wara li ftit żmien ilu kien sar xogħol intensiv ta` bdil ta` mejnijiet, kif ukoll ta` pressure control fis- sistema tad-distribuzzjoni ta` l-ilma tal-Kalkara, il-provvista ta` l-ilma f`din il-lokalita` hija tajba ħafna u għalissa m`hemmx il-bżonn li jsiru aktar interventi ta` bdil ta` mejnijiet.

Għaldaqstant il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta` l-Ilma m`għandha l-ebda pjanijiet dwar bdil ta` mejnijiet u house service connections fil-Kalkara ghal din is-sena.

FGURA - TOROQ

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jagħti lista tat-toroq fil-Fgura fejn se jsir tibdil tal-mains u house service ta' l-ilma din is-sena?

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-informazzjoni mitluba qed tinġabar u tweġiba tingħata appena tkun inġabret.

XGĦAJRA - TOROQ

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jagħti lista tat-toroq fix-Xgħajra fejn se jsir tibdil tal-mains u house service ta' l-ilma fis-sena li ġejja?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li l-Korporazzjoni għas-Servizzi ta` l- Ilma, matul din is-sena, qed tippjana li tibdel mejnijiet u household service connections f`dawn it-toroq tax-Xgħajra:

Triq Wied Glavan, Triq Cesri, Triq Gdida fi Triq ix-Xatt, Triq ix-Xatt, Triq il-Fabbriki, Triq Gdida fi Triq il-Knisja, Triq I Mahoney, Triq Zabbar, Triq it-Tumbrell, Triq K Ritchie, Triq Dawret ix-Xatt, Sqaq San Lawrenz u madwar, Upper Front Lane, Triq il-Knisja, Triq Gdida fi Triq Qaċċawiet u Sqaq fi Triq ix-Xatt.

ŻABBAR - ST PETER'S - TOROQ

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jagħti lista tat-toroq fl-area magħrufa bħala St Peter's limiti ta' Zabbar fejn se jsir tibdil tal-mains u house service ta' l-ilma fis-sena li ġejja?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li l-Korporazzjoni għas-Servizzi ta` l- Ilma, għal din is-sena, m`għandha ebda pjan biex jinbidlu mejnijiet u house service connections fl-inhawi magħrufa bhala Saint Peters f`Ħaż-Żabbar.

Tajjeb jingħad li fil-parti l-kbira ta` dan il-lokal hemm mejnijiet fi stat tajjeb tat-tip ductile iron u cement lined u għaldaqstant m`hemmx bżonn li jinbidlu.

Għalkemm għad hemm xi toroq li fihom mejnijiet taż-żewġ pulzieri galvanizzati, dawn għadhom relattivament f`kondizzjoni tajba u m`hemmx problemi ta` provvista ta` l-ilma f`dawk l-akkwati.

Dawn il- mejnijiet hu maħsub li jinbidlu fil-futur.

UFFIĊĊJU KONĠUNT - OFFERTI GĦAL POST

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid fiex wasal il-bejgħ mill-uffiċċju konġunt tal-post 7 Sqaq San Lazzru, Bormla?

Jista' jgħid kemm intefgħu offerti?

Jista' jgħid ukoll x'se jsir jekk is-somma mixtieqa ma' tintlaħaqx?

Jekk ħadd ma' jkun interessat li jixtriħ, jista' għall anqas jikkonsidra li jitnaddaf mill- ammont ta' ħmieġ li ntrema' fih?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li l-Uffiċċju Konġunt, fit-23 ta` Novembru, 1999, ħareġ sejħa għal bejgħ bl-offerti tal-fond li qed jirriferi għalih l-Onor.

Interpellant.

L-Uffiċċju Konġunt irċieva offerta waħda biss, liema offerta ma ġietx aċċetta peress li din kienet ferm inqas mill-istima li kellu l-istess uffiċċju.

Ninsab informat ukoll li sakemm jinbiegħ il-fond imsemmi, il-bieb se jiġi mbarrat.

KOTTONERA - TOROQ

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar liema toroq fil- Kottonera se jingħataw it-tarmac din is-sena?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li l-pożizzjoni ta` xogħlijiet il- Kottonera hija:

Xogħol li qed isir:

Bormla - parti minn Triq Hanover

Xogħol li se jibda jsir:

Kalkara - Tiswija tal-moll u t-triq bejn il-Kalkara u l-Birgu.

Xogħol li se jsir meta jiġu mogħtija t-tenders li ħarġu mid-Dipartiment tat-Toroq:

Fgura - Triq il-Pelikan Żabbar - Triq Villabete

Se jiġu ppubblikati sejħiet għal tenders għal xogħol f`dawn il- lokalitajiet:

Żabbar - Triq Bieb is-Sultan.

Xgħajra - Toroq Mahoney, Żabbar, u Triq ġdida fi Triq il-Fortizza tal- Grazzja.

Fgura - Toroq San Ġwann, l-Iskola u Scicluna.

Toroq oħra jsiru skond il-prijoritajiet ta` dan id-dipartiment.

SERVIZZ ĊIVILI - REGOLAMENTI TAD-DIXXIPLINA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tar-regolamenti tad-dixxiplina ġodda li nħarrġu għall-ħaddiema tal-Gvern?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li r- Regolamenti ta' l-1999 tal-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku (Proċedura ta' Dixxiplina) tqegħdu fuq il-Mejda tal-Kamra f'Seduta Nru. 175 tat-8 ta' Novembru, 1999.

BAJJA SAN ĠORĠ - LATRINI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: B'referenza għar-risposta tal-mistoqsija nurmu 13123, jista' l-Ministru jgħid meta se jibdew jitħaddmu l-latrini ġodda fil-bajja ta' San Ġorġ f'Birġebbuġa?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li l-latrini l-ġodda mistennija jibdew jitħaddmu fil-bidu ta' Marzu 2000.

ĠIBJUN TA' KORDIN - LEAKEAGES

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: B'referenza għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari numru 13126 jista' l-Ministru jispjega jekk il-leakages ta' l-ilma jirriżultawx li qegħdin fil-ġibjun ta' Kordin jew fis-sistema tad-distribuzzjoni li twassal l-ilma sal-ġibjun?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Tweġiba tingħata f`xi seduta oħra.

SERVIZZ ĊIVILI - ASSISTENTI DIRETTURI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Prim Ministru: Kemm inħatru Assistenti Diretturi fis-servizz ċivili mill-1 ta'Jannar, 2000 sal-lum?

F'liema dipartimenti u f'kull każ min huma dawn l-assistenti diretturi?

Meta nħatru?

Meta ġew ippubblikati r-riżultati ta'l-għażla u fejn ġew ippubblikati?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab informat li mill-1 ta' Jannar, 2000 sal- lum inħatru 126 assistent direttur.

Id-dettalji dwar min huma u fejn inħatru dawn l-assistenti diretturi jidhru fl-iskeda li poġġejt fuq il- Mejda tal-Kamra b'risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 13397.

Dawn l-assistenti diretturi kollha nħatru b'seħħ mis-17 ta' Jannar, 2000.

Ir-riżultati ta' l-għażla ġew approvati mill-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku fit-13 ta' Jannar, 2000 u fl-istess data saret ir-rakkomandazzjoni lill-Prim Ministru biex jinħatru l-assistenti diretturi.

Kif isir is-soltu fil-każ ta' gradi f'dan il-livell, l-uffiċċju tal-kummissjoni bagħat lil kull applikant, bil-posta, ir-riżultati li jikkonċernawh.

SERVIZZI SOĊJALI - SEPARATION MEDIATION SERVICE

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Peress li fil-brochure separation mediation service maħruġ mis-Social Welfare Development Programme jingħad li min juża s-servizz ikun mitlub iħallas u dwar ir-rata huwa mitlub jikkuntattja l- uffiċċju biex ikun jaf kemm, jista'l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm huma r- rati ta' ħlas?

Kif ġew deċiżi?

Kemm daħħlet l-SWDP minn dawn is-servizzi minn mindu bdiet tiċċarġja għalihom?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Is-servizz ta' seperation mediation qiegħed, fil- preżent jingħata b'xejn għaliex għadu fi stadju sperimentali.

Il-brochure imsemmi hu wieħed antik u minkejja li jsemmi li s-servizz hu bi ħlas, fil-prattiku dan qatt ma sar.

SKEJJEL - STUDENTI LI JBATU BID-DYSLEXIA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista l-Ministru jara li jiġi eżaminat l-istudent li d-dettalji tiegħu qed jintbagħtu under separate cover peress li għandu problemi kbar bil-kitba u bil-matematika u lill-ġenituri qalulhom li aktarx għandu d-dyslexia?

Jista' jingħata l-għajnuna meħtieġa peress li f'sentejn oħra jispiċċa l- edukazzjoni primarja umhux se jkun jaf jikteb u jaqra?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li t-tifel imsemmi se ssirlu l-iscreening test tad-dyslexia u jekk jirriżulta li t-tifel ibati minn din il- kondizzjoni jingħata għajnuna skond il-bżonnijiet tiegħu.

UNIVERSITA' - RAPPORT

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista'l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja vera tar-rapport li l- Board of Studies għat-teknoloġija dentali bagħatlu fit-18 ta'Ġunju 1997?

Jista' l-Ministru jgħid liema membri ffirmaw dan ir-rapport?

ONOR.

LOUIS GALEA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

ZABBAR: TRIQ LIA - DAWL

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 13194?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li l-Korporazzjoni Enemalta ma tistax tibda x-xogħol li hemm bżonn isir fejn il-proprjeta` li għaliha qed issir riferenza qabel ma jitlestew xi xogħlijiet li qed isiru bħalissa fit-triq fejn tinsab din il-proprejta`.

Appena x-xogħlijiet fit-triq jitlestew, u dan mistenni fi żmien mhux 'il bogħod, il-korporazzjoni tibda x-xogħol li hemm bżonn tagħmel fir-rigward tal-proprjeta` in kwestjoni.

SAĦĦA - OPERAZZJONIJIET

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid: (i) jekk hemmx il-ħsieb li d-Dipartiment tas-Saħħa jużax kliniċi jew sptarijiet privati għal kura jew operazzjonijiet għal perjodu temporanju u/jew permanenti; (ii) jekk ir-risposta hi fl-affermattiv, id- dipartiment tas-saħħa se jibda jew qed jagħmel xi trattattivi ma' xi sptarijiet jew kliniċi privati; (iii) jekk ir-risposta għall-mistoqsija numru (ii) hi fl-affermattiv, liema huma dawk il-kliniċi u/jew sptarijiet privati; u (iv) x'passi qed jieħu, jekk hu l-każ, id-dipartiment tas-saħħa, biex jassigura li ma jkunx hemm diskriminazzjoni bejn sptar u ieħor jew klinika u oħra?

Se joħorġu tenders jew isiru trattativi jew jintalbu quotations minn sptarijiet u/jew kliniċi privati jew se jsiru negozjati diretti - dejjem jekk hu l-każ?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Waqt li l-gvern huwa favur il-koperazzjoni mas- settur privat, qiegħed jiġi studjat l-aħjar mod kif dan iseħħ.

SPTAR SAN LUQA - MRI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Issa li l- Gvern iddeċieda li jixtri MRI għall-Isptar San Luqa, jista' l-Ministru ġentilment jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-ispecifications tal-makna?

X'funzjonijiet se jkollha l-MRI u kif se jtejjeb is-servizzi tas-saħħa?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni qed tinġabar, risposta tingħata f`seduta oħra.

DAY CENTRES

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hawn day centres f'Malta u f'Għawdex?

Fejn huma?

Kemm jattendu guvintur u xebbiet f'kull wieħed minn dawn iċ-ċentri?

Kemm hemm staff f'kull ċentru?

X'inhi l-ispiża kapitali u rikorrenti f'kull ċentru f'kull sena?

Kemm hi l-ispiża tat-trasport f'kull ċentru?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant tpoġġier fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

ŻABBAR - XOGĦOLIJIET

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu jżomm il-bidu tax-xogħol fuq Pjazza Sliem u Pjazza San Ġakbu ġewwa Ħaż-Żabbar?

Meta se jibda x-xogħol fuq dawn il-pjazez?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Peress li dan huwa xogħol li qed isir mill-kunsill, l-Onor.

Interpellant hu mitlub jirriferi il-mistoqsija tiegħu lill-Ministru kkonċernat.

KUNSILLI LOKALI - TISWIJIET

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid liema kunsill lokali huwa responsabbli għat-tiswija u manutenzjoni tat-Triq San Ġużepp bejn il-bypass ta' Sant'Antnin, Ħaż-Żabbar u ż-Żejtun?

X'inhi r-raġuni li din it-triq tinsab fi stat hekk ħażin meta din it-triq tista' isservi biex tnaqqas ħafna mit- traffiku u l-konġestjoni li jgħaddi minn Triq Hompesch, Żabbar u fl-istess ħin jekk tiġi rranġata u ssir aċċessibbli u tibda tintuża aktar jonqos l- abbuż u rimi ta' imbarazz u ħmieġ li sfortunatament saret rinomata għalih din it-triq?

Possibbli l-Kunsill Lokali taż-Żejtun u Ħaż-Żabbar jiddeċiedu darba għal dejjem taħt liema kunsill taqa' din it-triq?

ONOR.

AUSTIN GATT: Peress li l-imsemmija triq mhijiex arterjali taqa` taħt ir-responsabbilta' tal-kunsilli lokali.

F`dan il-każ il-konfini bjen iż-Żejtun u Żabbar hu determinat biżżejjed biex jiġi ddentifikat miż-żewġ kunsilli.

TARXIEN - PROBLEMI BIX-XITA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jieħu ħsieb l-inkonvenjent tal-persuna li l- partikolaritajiet tagħha qed jintbagħtu separatament minn din il- mistoqsija, peress li wara li saru xi xogħlijiet fit-triq issa qiegħed ikollha problemi ma' kull ħalba xita li tagħmel?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel din il-mistoqsija lill-Ministru konċernat.

TOROQ - ASFALTAR

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 13398?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Il-lista mitluba mill-Onor.

Interpellant tpoġġiet fuqil-Mejda tall-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

ŻEJTUN - TRIQ IS-SUQ - TOROQ

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta se ssir Triq is-Suq (kontinwazzjoni ma' Triq Serafin Xuereb) ġewwa ż-Żejtun peress li bilkemm wieħed jista' jgħaddi, speċjalment meta tagħmel ix-xita?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li d-Dipartiment tat-Toroq flimkien mall-kunsill lokali qed jipprepara programm għal asfaltar ta' toroq ma' Malta kollha u x-xogħol fil-lokal isir skond il-prioritajiet li ser jirriżultaw minn dan il-programm.

SAĦĦA - TOBBA

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid x'kienet it-tweġiba għal domanda ta' tobba li jaħdmu fil- privat, pero' jistgħu jagħmlu xogħol part-time fil-health centres, sabiex tittaffa l-problema ta' nuqqas ta' tobba?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Fil-preżent in-numru ta` tobba li jaħdmu fil-privat u qed jaħdmu xogħol part-time fiċ-Ċentri tas-Saħħa huma tmienja.

ACQUIS COMMUNAUTAIRE - BIEDJA U SAJD

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid meta beħsiebu jkun ippubblikat il-pjan nazzjonali ta' l-adozzjoni ta' l-acquis communautaire fir-rigward tal-qasam tal-biedja u s-sajd?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Il-pjan nazzjonali ta` l-adozzjoni ta` l-acquis huwa dokument li jittratta b`mod globali l-aspetti kollha kkonċernati ta` l- acquis communitaire ta` l-Unjoni Ewropea, inklużi l-oqsma tal-biedja u s- sajd.

Bħalissa hemm abbozz ta` dan il-pjan li ġie mfassal permezz ta` kontribuzzjoni mill-ministeri kollha tal-Gvern.

Jien informat illi dan jiġi ffinalizzat wara li jsir il-proċess ta` l-istudji u l- konsultazzjonijiet mal-partijiet kollha kkonċernati.

NAXXAR - ĦAJT

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu ppjanat li jsir fil-każ ta' retaining wall li kkollassa fi triq prinċipali li tagħti għan-Naxxar?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li l-ħajt fil-parti l-kbira tiegħu huwa parti minn proprjeta' privata li hemm ma' din it-triq.

Id-Dipartiment tat-Toroq poġġa il-barriers sabiex min jgħaddi mit-triq ma jkunx f'periklu f'każ li taqa' xi ħamrija jew parti oħra mill-ħajt.

Id-Dipartiment tat-Toroq jinsab informat li s-sid ta' dan il-ħajt qed jieħu ħsieb biex dan il-ħajt ikun jista' jerġa jinbena.

WASTE MANAGEMENT

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' l-istudju dwar il- waste management li għadu kif tlesta?

X'inhuma l-konklużjonijiet ta' dan l- istudju?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Dan l-istudju huwa mistenni li jkun pubblikat fi żmien qasir.

TOROQ - TISWIJIET

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista'l-Ministru jagħti informazzjoni dwar liema toroq ġew approvati biex isiru; qegħdin fi prijorita' ewlenija li jsiru; qegħdin fi prijorita' II biex isiru ġewwa l-lokalita' ta': Żabbar; Żejtun; u Wied il-Għajn?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nirriferik għar-risposta mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru 13445.

WIED IL-GĦAJN - PROMENADE

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jagħti informazzjoni dwar kif u b'liema mod se ssir ir- riabilitazzjoni tal-kumplament tal-promenade fil-bajja ta' Wied il-Għajn, il-parti ta' l-iskal?

Jista' jinforma partikolarmanet dwar x'se jsir mid- dgħajjes li hemm bħalissa sakemm isir ix-xogħol?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li x-xogħol ta' embellishment li mistenni jsir ikopri mill-pitch tal-Marsascala Sports Club sa Pjazza Dun Tarcis.

Il-bankina mill-waterpolo pitch sa Triq San Ġużepp ser titwessa' b'sistema ta' cantilever.

Dan ix-xogħol mistenni jibda hekk kif joħroġ il- permess mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar (għall-applikazzjoni emendata).

Ix- xogħol fejn hemm l-iskal se jibda fil-bidu ta' Frar wara li tneħħew id- dgħajjes biex ix-xogħol ikun jista' jibda.

Dan ix-xogħol jikkonsisti f'pavimentar ġdid fi Triq San Ġorġ, bankini ġodda u f'kostruzzjoni ta' pjattaforma ikbar minn dik eżistenti għad-dgħajjes.

Parti mill-iskop ta' dan il-proġett hu li d-dgħajjes kollha jkunu miġbura f'post wieħed.

Ta' min jgħid li din l-area għandha tkun għat-tiswija tad-dgħajjes u mhux post fejn wieħed iħalli d-dgħajsa tiegħu sajf u xitwa.

Hija r-responsabbilta' ta' min għandu d-dgħajjes biex jieħu ħsieb fejn se jpoġġi d-dgħajsa sakemm isir ix- xogħol.

BORMLA: TRIQ HANOVER - TOROQ

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta se jsir il-first phase ta' tarmac fi Triq Hanover, f'Bormla?

ONOR.

BORMLA - TRIQ HANOVER - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li wara li għaddew il-kanen ta' l- ilma ġodda fi Triq Hanover, Bormla, għadhom ma għamlux il-connections fid- djar tar-residenti ta' l-istess triq?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Twegiba tinghata f`xi seduta oħra.

BORMLA - HANOVER STREET - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista'l-Ministru jgħid x'kienet ir-raġuni li x-xogħol li kien qed isir f'Hanover Street, Bormla, kantuniera ma' St Helen Street, tħalla wieqaf b'ħofra kbira li hi ta' perikolu għal min jgħaddi minn dawn l- akwati?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li l-ħofra msemmija mill-Onor.

Interpellant qegħda ssir mill-Korporazzjoni ta` l-Ilma biex jgħaqqdu l- `mains` ġodda li tqegħdu fil-lokal.

Tlabt lid-Direttur tat-Toroq jinvestiga iċ-ċirkostanzi li qegħda ssemmi l- Onor. Interpellant biex jiġi stabbilit jekk jeżistix periklu u f`każ pożittiv minn kien responsabbli.

BIRGU - FORTI SANT'ANĠLU

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jara hux possibbli li f'Forti Sant'Anġlu fil-Birgu jkun hemm faċilita' ta' telephone għall-watchman u anke faċilitajiet sanitarji adegwati peress li dawn huma ineżistenti u huma bżonnjużi anke għat-turisti li jżuru l-inħawi?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Il-Ministeru għall-Ambjent m'għandux watchman fil-Forti Sant'Anġlu.

Nipproponi lill-Onor.

Interpellant biex jindirizza l-mistoqsija tiegħu lill-ministeru responsabbli mit-turiżmu.

SAĦĦA - CORONARY ARTERY BYPASS GRAFTS

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm saru coronary artery bypass grafts, sena b'sena, matul dawn l-aħħar għaxar snin, kemm dawk li saru lokalment, kif ukoll dawk il- pazjenti li ġew imsiefra barra minn Malta?

Kemm kellhom żmien dawn il- pazjenti, ta' liema sess kienu u jekk kien hemm, kemm minnhom mietu b'komplikazzjonijiet relatati ma' l-istess operazzjoni?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni tingħata f`xi seduta oħra.

ISTITUT INTERNAZZJONALI TAL-ĠERENTOLOĠIJA

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid meta ġie mwaqqaf u meta għalaq l-Istitut Internazzjonali tal-Ġerentoloġija bħala entita' għaliha?

Għal-liema raġuni ġie magħluq?

Hemm ħsieb li dan jerġa' jinfetaħ?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jekk l-Onor.

Interpellant qiegħed jirriferi għall- istitut tal-Ġerontoloġija, nitlobu jagħmel din il-mistoqsija lill-Ministru kkonċernat.

DJAR - KAŻ H 16231

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid fil-każ ta' l- applikazzjoni H 16231: meta dan applika għall-akkomodazzjoni alternattiva; jekk l-applikazzjoni tiegħu ġiet aċċettata; jekk aċċettata meta ntlaqgħet; kemm kellha punti; u x'kienet ir-raġuni wara t-talba?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Id-dettalji mitluba jingħataw biss meta l-Onor.

Interpellant jipproduċi awtorizzazzjoni bil-miktub mingħand l-applikanti konċernati peress li din l-informazzjni hija waħda strettament kunfidenzjali.

DJAR - KAŻ H 16030

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid fil-każ ta' l- applikazzjoni H 16030: meta dan applika għall-akkomodazzjoni alternattiva; jekk l-applikazzjoni tiegħu ġietx aċċettata; jekk aċċettata meta ntlaqgħet; kemm kellha punti; u x'kienet ir-raġuni wara t-talba?

ONOR.

Interpellant jipproduċi awtorizzazzjoni bil-miktub mingħand l-applikanti konċernati peress li din l-informazzjoni hija waħda strettament konfidenzjali.

DJAR - KAŻ H 16141

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid fil-każ ta' l- applikazzjoni H 16141: meta dan applika għall-akkomodazzjoni alternattiva; jekk l-applikazzjoni tiegħu ġiet aċċettata; jekk aċċettata meta ntlaqgħet; kemm kellha punti; u x'kienet ir-raġuni wara t-talba?

ONOR.

DJAR - KAŻ H 16083

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid fil-każ ta' l- applikazzjoni H 16083: meta dan applika għall-akkomodazzjoni alternattiva; jekk l-applikazzjoni tiegħu ġietx aċċettata; jekk aċċettata meta ntlaqgħet; kemm kellha punti; u x'kienet ir-raġuni wara t-talba?

ONOR.

DJAR - KAŻ H 16113

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid fil-każ ta' l- applikazzjoni H 16113: meta dan applika għall-akkomodazzjoni alternattiva; jekk l-applikazzjoni tiegħu ġietx aċċettata; jekk aċċettata meta ntlaqgħet; kemm kellha punti; u x'kienet ir-raġuni wara t-talba?

ONOR.

BORMLA - KUMPLESS SPORTIV

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk hux se jitwettaq il-ftehim li kien sar mal- Kunsill Lokali ta' Bormla biex isir il-kumpless sportiv u ground full size quddiem De La Salle, Cottonera?

Jekk iva, meta hemm il-ħsieb li jibda l- proġett?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ma jirriżultalix li qatt sar xi ftehim formali mal- Kunsill Lokali Bormla dwar xi kumpless sportiv u football ground full size biswit il-Kulleġġ De La Salle fil-Kottonera.

Madanakollu nformat li diġa' beda jitwettaq l-ewwel stadu tal-proġett tal-bini ta' Ċentru Sportiv Reġjonali fil-Kottonera, li fost l-oħrajn mistenni li jkun jinkludi l-bini ta' football ground 5-a-side.

SPTAR SAN LUQA - SWALI

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm hemm swali fl-Isptar San Luqa b'kollox?

Kemm minn dawn jaqgħu taħt id-dixxiplini tal-mediċina, pedjatrija, kirurġija u ġinekoloġija konsekuttivament?

Kemm hemm bed capacity għal kull waħda minn dawn id-dixxiplini individwali?

Kemm hemm sodod fl-ITU u dan l-ammont għal kemm jista' jiġi mkabbar f'każ ta' xi emerġenza kbira?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninsab informat l n-numru ta`swali fl-Isptar San Luqa huma ta` 37.

Minn dawn disgħa jagħmlu taħt id-dixxiplina tal- mediċina, tlieta taħt il-pedjatrija, tmienja taħt il-kirurġija ġenerali u uroloġija, disgħa taħt kirurġija speċjalizzata u sebgħa ta` l-obstetrija u ġinekoloġija.

Ma dawn hemm ukoll l-ITU, l-Endoscopy Unit, Day Surgery Unit, u Renal Unit.

In-numru tas-sodod allokati, huma:-

Swali Numru Mediċina 257 Pedjatrija 64 Kirurġija Ġenerali 229 Kirurġija Speċjalizzata 165 Obstetrija U Ġinekoloġija 149 ITU 13 Endoscopy 15 Renal Unit 24 Day Surgery Unit 16

F`kaz ta` emerġenza kbira, l-ITU jista` b`mod immedjat jiġi estiz għal 20 sodda.

MINISTERU GĦAS-SERVIZZI SOĊJALI - KAROZZI IMPRESSED

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: B'rifernza għall-mistoqsija parlamentari numru 12980, fejn il-Viċi Prim Ministru qal li: "Il-gvern qed jesplora attivament l-aħjar metodu biex ikun jista' jwettaq il-proposta elettorali tiegħu dwar l-impjegati impressed", jista' jgħid meta din il-wegħda se titwettaq?

Jista' jgħid jekk ħaddiema oħra każwali li jaħdmu mal-gvern bħal clerk typists se jiġu mpjegati direttament mal-gvern?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Waqt li nerġa' ntenni li l-Gvern qed jesplora l- possibbiltajiet f'dan ir-rigward b'mod attiv, m'iniex f'pożizzjoni li nipprovdi data definittiva kif qed jitlob l-Onor.

Membru.

Dwar il-proposta ta' mpjieg permanenti għal dawk l-impjegati każwali li ilhom mal-gvern għal żmien twil, anke f'dan il-każ il-gvern qed jesplora kif din il-proposta tista' titwettaq.

IMPJIEG - IS-SUR LAWRENTI/IS-SUR CAMILLERI

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jirrispondi l- mistoqsija parlamentari numru 11897 li saret xahrejn ilu u li sat-2 ta' Frar kienet għadha ma ġietx risposta?

F'din id-domanda staqsjet lill- Ministru biex ipoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-kuntratt ta' l-impjieg tas- Sur Robert Lawrenti.

Jista' jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-letter of resignation tas-Sur Robert Lawrenti jew, jekk hu l-każ, l-ittra tat-termination of contract ta' l-ETC?

Jista' jispjega kif is-Sur Lawrenti ħa tliet xhur leave f'sena waħda?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Minn hawn u ftit ġranet oħra se nkun f'pożizzjoni li nwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 11897.

IMPJIEGI - SIGURTA' FUQ IL-POST TAX-XOGĦOL

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Fid-dawl ta' l-inċidenti traġiċi li seħħew dan l- aħħar, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'passi se jieħu biex isaħħaħ l- ispettorat li jieħu ħsieb is-saħħa u s-sigurta' fuq il-post tax-xogħol?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ir-reklutaġġ ta' spetturi huwa biss wieħed mill- inizjattivi li jittieħdu.

L-Onor.Interpellant għandu jkun jaf li kemm il- ministeru kif wkoll id-Dipartiment għar-Relazzjonijiet Industrijali u tal- Impjieġ għandhom programm ta' ħidma, mifrux fuq diversi snin biex ikunu salvagwardati aħjar is-saħħa u s-sigurta' f'kull post tax-xogħol.

Fost dawn ta' min wieħed isemmi it-twaqqif ta' Awtorita' għall-Ħarsien tas-Saħħa u s-Sigurta', it-trażpożizzjoni tad-direttivi kollha tal-Unjoni Ewropea li għandhom x'jaqsmu mal-materja, ir-reklutaġġ ta' spetturi u ta' nies bi kwalifiċi speċjalizzati biex ikunu jistgħu jagħtu servizz f'dan il-qasam.

Barra minn hekk, it-Taqsima Saħħa u Sigurta' fuq ix-Xogħol kompliet bil- ħidma tagħha ta' edukazzjoni u ta' informazzjoni, fejn fost affarijiet oħra żammet ir-rwol sinifikanti li kellha fl-organizzar tal-kors universitarju li jwassal għal diploma.

Irid jingħad ukoll li diġa bdew taħdidiet ma' li staff development organization biex jinbdew sensieliet ta' lectures għal ħaddiema tal-gvern.

PERSUNI B'DIŻABILITA' - SUSSIDJI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk hemmx xi tip ta' sussidji fuq dawl u ilma lil familja li jkollha persuni b'diżabilita' d-dar?

Jekk le, hemmx il-ħsieb li tiddaħħal miżura bħal din?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor Interpellant li m'hemm ebda sussidju fuq dawl u ilma lil familja li jkollha persuni b'diżabilita' d- dar.

Dan ma jfissirx li m'hemmx numru ta' familji li jikkwalifikaw bis- sistema kif qed titħaddem bħalissa.

Biex kap ta' familja jikkwalifika jrid jissodisfa t-test tal-mezzi kif jinsab fit-Tieni Parti tat-Tieni Skeda ta' l-Att tas-Sigurta' Soċjali.

F'din l-iskeda d-dħul li ġej mill-allowance għal tifel/ifla b'diżabilita' m'għandux jittieħed bħala parti mill-mezzi.

Wieħed irid ifakkar li għal persuni b'diżabilita' jeżistu tliet tipi ta' benefiċċji li huma suġġetti għat-test tal-mezzi:-

L-allowance għal tfal b'diżabilita' għal tfal ta' taħt is-16-il sena; pensjoni għal persuni għomja minn l-eta' ta' 14-il sena; u pensjoni għal diżabilita' għal persuni fuq is-16-il sena.