ORDINANZA DWAR IL-VALUTAZZJONI TA’ ARTIJIET MIBNIJA

Biex tipprovdi dwar il-valutazzjoni ta’ artijiet mibnija f’Malta.

L-ORDINANZA VIII tal-1941, u ġiet emendata bl-Ordinanza VI tal-1943; bl-Avviż Legali 4 tal-1963; bl-Atti: XXXI tal-1966, LVIII tal-1974; bl-Avviż Legali 148 tal-1975; bl-Atti: XXII tal-1976, VIII tal-1990, XXIV tal-1995 u VI tal-2001; u bl-Avviż Legali 409 tal-2007.

Titolu fil-qosor.

It-titolu fil-qosor ta’ din l-Ordinanza hu l-Ordinanza dwar il-Valutazzjoni ta’ Artijiet Mibnija.

Tifsir.

Emendat: VI.1943.2; A.L.4 tal-1963; XXII.1976.4.

F’din l-Ordinanza u f’kull regolament magħmul bis-saħħa tagħha, kemm-il darba mis-suġġett jew mill-kuntest ma jkunx jidher xort’oħra-

"art"

tfisser, bla ħsara tas-sens speċjali ta’ din il-kelma fil-każ ta’ art mibnija ġewwa artakbar, kull ar tipposseduta kollha f’daqqa bħala ħaġa waħda, iżdadil-kelma ma tfissir x-

(a)

l-artijiet jew biċċa minn artijiet użati bħala kappella tal-mejtin jew użati biss bħal a knisja, kappella jew post pubbliku għall-qima t’Alla; jew

(b)

artijiet li l-jeddijiet legali kollha fuqhom, barra mill-kiri, jkunu jmissu lill-Gvern ta’ Malta;

(ċ)

kmamar tal-għodod, egħeriexem, jew ġrieni, jew bini ieħor żgħir maqtugħ għalih, li ma jkunux qegħdin sabiex wieħed dejjem jorqod fihom is-sena kollha u lis-sura tagħhom turi li m’humiex tajbin biex jinkrew mifrudin mill-għalqa li fiha jkunu jinsabu;

"art mibnija "

jfisser art li tikkonsisti, jew, mingħajr il-ħsara jekk tkun ġratilha, minn egħmi lil-għadu jew ta’ kontra l-għadu, kienet tkun, fil-jum tal-istima, għadha tikkonsisti, f’bini jew sehem minn bini, kien x’kien l-għan għal liemanbena, u fiha tiġbor kull art (kif ukoll kull bini ieħor li jagħmel magħha) li wieħed jistennali ordinarjament tkun jew kienet tagħmel mal-bini jew sehem minn bini l-ewwel imsemmi u fiha tiġbor xiġnien ta’ dar ta’ dak il-bini l-ewwel imsemmi jew sehem ta’ bini, iżda ma jfissirxx impjant u makkinarju, jekk ikun hemm, li jkun jinsab hemmhekk, jew xi park jew kortin jew raba’, jekk ikun hemm, li jagħmel mal-art mibnija (f’dak il-każ hawnhekk imsejħa "art mibnija f’artakbar") li minnha huwa jagħmel sehem;

"jum ta’ stima "

jfisser l-20 ta’ Ġunju, 1941, jew, fil-każ biss ta’ artijiet mibnija lisfaw mhux mitmuma jew li ma kienux jeżistu f’dak il-jum, il-jum meta jiġu mitmuma;

"kiri"

ma jfissirx u koll en fi tewsi, iżda jfisser ukoll okkupazzjoni bis-saħħa ta’ ordni ta’ rekwiżizzjoni;

"sid"

ifisser il-persunali f’ċertu jum tirċievi, jew li b’jeddha stess tista’ tikri u tirċievi l-kera ta’ art u t-tutur, kuratur, amministratur, prokuratur jew rappreżentant ieħor ta’ dan is-sid, jew meta dan is-sid ma jkunx jista’ jinsab malajr, dik il-persuna illi, mingħajr ma tkun tinħtieġ prova oħra, tiġi maħtura, fuq rikors tal-Uffiċjal tal-Valutazzjoni ta’ Artijiet, mis-Sekon d’Awla tal-Qorti Ċivili, u jfisser ukoll mill-jum tat-trasferiment, kull persuna li lilha jkun ġie trasferit l-interess tas-sid bejn il-jum tal-istima u dak li fih jiġi stabbilit fuq stima il-valur fis-sena tal-art: Iżda fil-każ ta’ art mibnija li tkun inkomunu li tagħha l-Uffiċjal tal-Valutazzjoni tal-Artijiet ma jkunx jaf li hemm amministratur komuni, jitqies li hu l-amministratur komuni dak is-sid li l-komproprjetarji, fi żmien għaxart ijiem mill-jum li fih l-Uffiċjal tal-Valutazzjoni tal-Artijiet ikun talabhom li jaħtru amministratur, igħarrfu lil dak l-uffiċjal li hu ma ħatru, jew, fin-nuqqas ta’ din it-tagħrifa, il-komproprjetarju jew terza persuna oħra li l-Uffiċjal tal-Valutazzjoni tal-Artijiet fid-dehen tiegħu, jaħtar bħala amministratur komuni (li jkollu jedd li jikril-art mibnija u jdaħħal il-kera tagħha u xort’oħra jamministra l-proprjetà bħal li kieku kien amministratur maħtur għalhekk minn qorti kompetenti biex jamministra proprjetà immobbli) fuq dawk il-kondizzjonijiet l-oħra li huwa fid-dehen tiegħu jidhirlu xieraq u fosthom bil-jedd li, mill-flus kollha li jidħlu mill-art mibnija amministrata, tinżamm kummissjoni ta’ mhux iżjed minn l-erbgħa fil-mija ta’ dawk il-flus fil-każ ta’ komproprjetarju u ta’ mhux iżjed minn ħamsa fil-mija fil-każ ta’ barranin;

" stabbilit"

ifisser stabbilit b’regolamenti magħmulin bis-saħħa ta’ din l-Ordinanza;

" Uffiċjal tal-Valutazzjoni tal-Artijiet "

ifisser l-uffiċjal magħżul mill-Prim Ministru bħala Uffiċjal tal-Valutazzjoni tal-Artijiet għall-finijiet ta’ din l-Ordinanza;

"valur fis-sena "

ifisser, bla ħsara ta’ dak li jingħad fl-artikoli 3 u 4-

(a)

kemm-il darba l-art mibnija ma kenitx fil-31 ta’ Marzu, 1939, mikrija bil-għamara, il-kera sħiħ fis-sena li bih kienet mikrija fil-31 ta’ Marzu, 1939, jew, jekk, dak in-nhar, ma kenitx mikrija, jew mikrija għaliha, jew ma kenitx teżisti, f’dak il-każ il-kera sħiħ fis-sena li bih, f’dak il-jum, wieħed bir-raġun kien jistenna li setgħet tinkera bla għamara, minn sena għal oħra, billi jittieħed qies tal-iskop li għalih f’dak iż-żmien kienet użata jew okkupata inkella setgħat isservi, bla ma jingħata każ, fil-jum tal-istima tal-ħsara, jekk ikun hemm li sadattant tkun ġrat, bl-egħmil tal-għadu jew kontra l-għadu, u tat-tgħarriq ordinarju u tax-xogħlijiet li jkollhom x’jaqsmu ma’ shelter kontra l-ħbit mill-ajru jew li jkunu saru għal ftit taż-żmien minħabba l-gwerra, billi jitnaqqas, f’kull każ, sew jekk il-każ ikun jaqa’ taħt parti jew oħra ta’ din it-tifsira jew taħt l-artikoli 3 u 4 ta’ din l-Ordinanza, il-ħlas ta’ kull sena tal-piżijiet piji (minbarra l-egħxur) fuq l-art mibnija u l-għaxra fil-mija tal-kera;

(b)

jekk l-art mibnija kienet fil-31 ta’ Marzu, 1939, mikrija bil-għamara, iżda kienet inkriet bla għamara f’xi żmien matul il-ħames snin ta’ qabel dak il-jum, l-aħħar kera sħiħ fis-sena li bih l-art mibnija kienet mikrija bla għamara;

(ċ)

jekk l-art mibnija kienet fil-31 ta’ Marzu, 1939, mikrija bil-għamara u ma kenitx mikrija bla għamara f’ebda żmien matul il-ħames snin ta’ qabel dak il-jum, somma ikkalkolata bit-tlieta u nofs fil-mija fuq il-valur kapitali tagħha kif stabbilit fl-aħħar trasferiment b’titolu oneruż, jew fl-aħħar qas ma jew stima ġudizzjarja li tkun saret dwar dik l-art mibnija matul il-ħames snin ta’ qabel il-31 ta’ Marzu, 1939, jew, jekk ma jkunx hemm dak it-tibdil ta’ sidien matul dak iż-żmien, fuq kemm kien il-valur kapitali tagħha fil-31 ta’ Marzu, 1939, kif stabbilit bi ftehim, jew, fin-nuqqas ta’ ftehim, kif jiġi stmat jew deċiż mill-Bord tal-Kummissarji Speċjali għall-Valutazzjoni tal-Artijiet.

Meta, fil-fehma tal-Uffiċjal tal-Valutazzjoni tal-Artijiet, il-kera sħiħ fis-sena ta’ art mibnija, kif ikun iffissat fuq il-bażi ta’ kirja attwali taħt it-tifsira tal-kelmiet "valur fis-sena " fl-artikolu 2 ta’ din l-Ordinanza, ikun baxxiżżejjed, l-Uffiċjal tal-Valutazzjoni tal-Artijiet jista’, b’avviż, jordna l-istima tal-kera sħiħ fis-sena ta’ dik l-art bit-tlieta u nofs fil-mija tal-valur ta’ dik l-art bħal ma kien fil-31 ta’ Marzu, 1939, u dan il-valur għandu jiġi iffissat bi ftehim, jew, fin-nuqqas ta’ ftehim, bistima jew b’deċiżjoni tal-Bord tal-Kummissarji Speċjali għall-Valutazzjoni tal-Artijiet.

Stima ta’ bini li jkun ma’ artijiet oħra.

Il-kera sħiħ fis-sena ta’ art mibnija ġewwa art akbar jitqies li huwa l-kera sħiħ fis-sena li bih wieħed kien jaħseb li kellha tinkera bla għamara, minn sena għal oħra, bil-jedd tal-kerrej, jekk irid, li jikri, kif ikun sejjer is-suq, il-wesgħa bis-siġar jew l-art moxa jew raba’ li fil-fatt ikunu jagħmlu sehem minn dik l-art akbar.

Tagħrifa li tinbagħat lill-Uffiċjal tal Valutazzjoni.

Emendat: VI.1943.4.

Kull min, fil-jum tal-istima, ikun is-sid ta’ art mibnija li tinsab f’Malta, għandu, fi żmien erbgħ in ġurnata minn dak il-jum, jew fi żmien itwalli, f’xi każ partikolari, jiġi mogħti bil-miktub mill-Ufliċjal tal-Valutazzjoni tal-Artijiet, jibgħat lill-Uffiċjal tal-Valutazzjonijiet tal-Artijiet, tagħrif veru u komplut dwar dik l-art fuq il-formula stabbilita u skont dik il-formula, u magħha għandu jkun hemm il-provi li jkunu stabbiliti.

Kull komproprjetarju, fil-jum tal-istima, għandu, fi żmien ħmistax-il ġurnata jgħarraf bil-miktub lill-Uffiċjal tal-Valutazzjoni tal-Artijiet bl-art mibnija jew bl-artijiet mibnija li fiha jew fihom huwa jkollu interess flimkien ma’ ħadd ieħor, u jekk hemmx jew le amministratur komuni għal dik l-art mibnija jew għal dawk l-artijiet mibnija.

Stima bl-aċċettazzjoni tal-avviż.

Jekk l-Uffiċjal tal-Valutazzjoni tal-Artijiet ma jagħtix fi żmien erba’ xhur wara li jagħlaq iż-żmien, ewlieni jew imġedded, imsemmi fl-artikolu 5(1), avviż li s-sidil li huma jaċċettax il-valur fis-sena ddikjarat mis-sid fit-tagħrifa tiegħu, f’dan il-każ il-valur fis-sena hekk iddikjarat ikun il-valur fis-sena stmat tal-art mibnija li għaliha jirriferi xxi.

Proċedura meta 1-Uffiċjal tal-Valutazzjoni tal-Artijiet ma jaċċettax il-valur iddikjarat.

Meta l-Uffiċjal tal-Valutazzjoni tal-Artijiet jagħti avviżilli huma jaċċettax, jew mhux biħsiebu jew ma jistax taħt l-artikolu 3 ta’ din l-Ordinanza, jaċċetta l-valur fis-sena iddikjarat jew meħtieġ taħt l-artikolu 5, u bejn u u s-sid ma jsir ebda ftehim fuq dak l-ammont fi żmien xahar, jew f’dak iż-żmien itwalli f’każijiet partikolari jingħata bil-miktub mill-Uffiċjal tal-Valutazzjoni tal-Artijiet, wara l-kunsinna ta’ dak l-avviż, f’dan il-każ l-Uffiċjal tal-Valutazzjoni tal-Artijiet għandu b’rikors, li fih għandu jagħti d-dettalji tal-ammonti fil-kwistjoni, iġi bl-istima għad-deċiżjoni finali tal-Bord tal-Kummissarji Speċjali għall-Valutazzjoni tal-Artijiet.

L-Uffiċjal tal-Valutazzjoni tal-Artijiet jista’ wkoll jitlob deċiżjoni meta għal xi raġuni oħra ma jkunx jista’ jsir ftehim: Iżda, meta sid ikun naqas li jibgħat it-tagħrif, l-Uffiċjal tal-Valutazzjoni tal-Artijiet jista’ jgħaddi għall-istima tal-art mibnija ta’ dak is-sid, wara tletinġurnata mill-aħħar jum li fih dak it-tagħrif ikun imissuntbagħat, u minn din l-istima jista’ biss isira ppelllilu bil-permess speċjali tal-Bord tal-Kummissarji Speċjali tal-Valutazzjoni tal-Artijiet, taħt dawk il-kondizzjonijiet illi dan il-Bord ikun jidhirlu xierqa.

Dikjarazzjoni supplementari tas-sid.

Miżjud: VI.1943.5.

Is-sid ta’ xiart mibnija li dwarha tkun saret dikjarazzjoni skont dak li jgħid l-artikolu 5 għandu, qabel ma jibda, wara dak iż-żmien, iqalleb fil-bini jew iżid bini fl-art mibnija, jew qabel ma jagħmel xi tiġdid, igħarraf lill-Uffiċjal għall-Valutazzjoni Artijiet, bir-reqqa u bis-sewwa, bix-xogħlijiet li jkun biħsiebu jagħmel, fuq u skont il-formula preskritta.

Fi żmien għaxartijiem wara li jintemmu x-xogħlijiet li tagħhom tkun saret dikjarazzjoni mibgħuta kif jingħadhawn qabel, jew, meta għal xi raġun is-sid ma jkunx mexxa x-xogħlijiet kollha, fi żmien għaxart ijiem wara t-tmiem ta’ dawk ix-xogħlijiet li tabilħaqq ikunu saru, is-sid ta’ dik l-art mibnija għandu jgħarraf lill-Uffiċjal għall-Valutazzjoni tal-Artijiet, bir-reqqa u bis-sewwa, bix-xogħlijiet li jkun għamel, fuq u skont il-formula preskritta.

Meta l-Uffiċjal għall-Valutazzjoni tal-Artijiet ikollu raġuni għal fejn jaħseb illi minħabba xi tibdil fil-bini jew żieda ta’ bini f’xi art mibnija il-valur fis-sena ta’ dik l-art mibnija jkun żdied, huwa jerġa’ mill-ġdid jistima dik l-art mibnija, u jibgħat li s-sid tagħha tagħrifa bil-miktub tal-valur fis-sena, kif stmat mill-ġdid, tal-art mibnija, flimkien ma’ dettalji xierqa ta’ kif dak il-valur ġie magħdud.

Jekk is-sid ta’ dik l-art mibnija ma jilqax il-valur fis-sena kif stmat mill-ġdid u jekk dak is-sid u l-Uffiċjal għall-Valutazzjoni tal-Artijiet ma jaslux fi ftehim fi żmien ġimgħa tejn wara li tasal dik it-tagħrifa jew wara dak iż-żmien itwal li jista’ jkun mogħti bil-miktub mill-Uffiċjal għall-Valutazzjoni tal-Artijiet f’xi każ għalih, f’dak il-każ l-Uffiċjal għall-Valutazzjoni tal-Artijiet għandu b’talba jressaq dik l-istima l-ġdida għad-deċiżjoni aħħarija tal-Bord tal-Kummissjonarji Speċjali maħtur b’din l-Ordinanza.

Bord ta’ Kummissarji Speċjali għall-Valutazzjoni ta’ Artijiet.

Emendat: VI.1943.6; L VIII.1974.68L.148 tal-1975; VIII.1990.3 XXIV.

1995.362; VI.2001.10L VIII.1974.68; A.L.148 tal-1975; VIII.1990.3;.

Kap. 12.

Il-President ta’ Malta jista’ jaħtar Bord ta’ Kummissarji Speċjali għall-Valutazzjoni ta’ Artijiet, wieħed jew aktar, u kull bord għandu jkun jkun magħmul minn tliet membri li minnhom wieħed, li jkun imħallef irtirat jew ma ġistrat irtirat jew persuna li tkun eserċitat bħala avukat f’Malta għal perjodu jew perjodi li jammontaw, b’kollox, għal seba’ snin, ikunchairman.

Qabel ma jibdew jaqdudmirijiethom iċ-chairman Il-President ta’ Malta jista’ jaħtar Bord ta’ Kummissarji Speċjali għall-Valutazzjoni ta’ Artijiet, wieħed jew aktar, u kull bord għandu jkun jkun magħmul minn tliet membri li minnhom wieħed, li jkun imħallef irtirat jew ma ġistrat irtirat jew persuna li tkun eserċitat bħala avukat f’Malta għal perjodu jew perjodi li jammontaw, b’kollox, għal seba’ snin, ikunchairman u l-membri għandhom jieħdu u jiffirmaw ġurament, quddiem l-Avukat Ġenerali, li jwettqu l-funzjonijiet tagħhom taħt dan l-Att b’imparzjalità u skont il-li [i.

Ma jingħatax appell mid-deċiżjoni tal-Bord tal-Kummissarji Speċjali għall-Valutazzjoni tal-Artijiet.

Il-proċedimenti ta’ dan il-Bord għandhom ikunu sommarji u, fuq talba tas-sid, jistgħu jsiru bil-magħluq, u ma jkunx jinħtieġ li l-provi jitniżżlu bil-miktub.

Fis-smigħ tal-kwistjoni jistgħu jinġiebu xhieda sew mill-Uffiċjal tal-Valutazzjoni tal-Artijiet u kemm mis-sid, u ebda differiment ma jingħata ħlief għal raġuni gravi biex ma jsirx kontra l-ġustizzja.

Bla ħsara tad-disposizzjonijiet ta’ qabel ta’ dan l-artikolu, ir-regoli ordinarji tal-proċedura ċivili għandhom jiġu mħarsin sa fejn ikun kompatibbli mal-proċedimenti sommarji.

Id-deċiżjoni għandha titqiegħed f’idejn ir-Reġistratur tal-Qrati u ma jkun jista’ jara haħadd mill-pubbliku mingħajr il-kunsens bil-miktub tas-sid interessat.

L-ispejjeż tal-proċedimenti jiġu ntaxxati sommarjament mill-Bord, u jitħallsu mill-Gvern jew mis-sid skont jekk il-valur fis-sena kif deċiż ma jkunx jew ikun jiskorri b’wieħed fil-ħamsin il-valur iddikjarat mis-sid.

Kap. 12.

Kap. 12.

Il-Bord ikollu s-setgħa kollha mogħtija mill-Kodiċi ta’ [żaħ Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili lill-Prim’Awla tal-Qorti Ċivili.

Kull mandat jew ordni maħruġ mill-Bord għandu jkun iffirmat miċ-cha irman tal-Bordu ċċertifikat mir-reġistratur.

Ir-Reġistru tal-Qrati ta’ Malta jew, kif jaħbat, ir-Reġistru tal-Qrati tal-Maġistrati (Għawdex) jkun ir-reġistru tal-Bord.

Assistent Uffiċjal tal-Valutazzjoni tal-Artijiet.

Emendat: A.L.4 tal-1963.

Il-Prim Ministru jista’ minn żmien għall-ieħor jaħtar dak in-numru il li hu jidhirlu meħtieġ ta’ Assistenti Uffiċjali tal-Valutazzjoni tal-Artijiet.

Kull avviż jew ordni mogħti mill-Uffiċjal tal-Valutazzjoni tal-Artijiet taħt din l-Ordinanza jew regolament magħmul bis-saħħa tagħha, għandu jkun iffirmat mill-Uffiċjal tal-Valutazzjoni tal-Artijiet jew minn Assistent Uffiċjal tal-Valutazzjoni tal-Artijiet, u dan l-avviż ikun jiswa jekk il-firma fih tkun stampata jew miktuba, iżda kull avviż li bih persuna tintalab biex tidher quddiem l-Uffiċjal tal-Valutazzjoni tal-Artijiet għandu jkun iffirmat minn dan innifsu.

Din il-firma fuq avviż jew ordni titqies bħala li hija l-firma ta’ dik il-persuna fin-nuqqas ta’ prova kuntrarja.

Notifika tal-avviż.

L-avviż jista’ jkun innotifikat sew lill-persuna nfisha kemm billi jintbagħat bil-posta irreġistrata fil-post fejn kien magħruf li kellha l-aħħar in-negozju jew id-dar, u f’dan l-aħħar każ, jitqies li wasal fil-korsordinarju tal-posta, u għall-prova ta’ din in-notifika tkun biżżejjed il-prova il li l-ittra li kien fiha l-avviż kienet indirizzata sewwa u ġiet impustata.

Jekk persuna li għandha tkun innotifikata b’avviż ma tkunx tista’ tinsab, jew jekk l-indirizz tagħha ma jkunx magħruf, avviż imwaħħal mal-bini li għalih l-avviż ikun jirriferixxi u fl-għassa tal-Pulizija li tkun l-aktar qrib għal dak il-bini, jitqies bħala avviż biżżejjed lil dik il-persuna.

Meta l-isem ta’ din il-persuna ma jkunx magħruf, ikun biżżejjed li din tiġi msemmija fl-avviż bħala s-"sid" tal-art mingħajr ebda tagħrif ieħor.

L-avviż jista’ jingħata wkoll lil persuna partikolari jew lil klassi partikolari ta’ nies b’avviż maħruġ fil-Gazzetta tal-Gvern.

L-avviż innotifikat lil wieħed mill-komproprejetarji jitqies li ġie innotifikat lill-komproprjetarji l-oħra kollha.

Avviż sabiex wieħed jidher u jġib dokumenti.

L-Uffiċjal tal-Valutazzjoni tal-Artijiet jista’ b’avviżi sejjaħ persuna, li huwa jkollu raġun jaħseb li hija s-sid jew il-kerrej ta’ art mibnija biex tidher quddiem u fil-ħinijiet tal-uffiċċju sabiex tagħtih it-tagħrif meħtieġ dwar dik l-art, u sabiex iġġib kotba jew dokumenti oħra dwarha li jkunu jinsabu għand dik il-persuna jew li hija tkun tagħmel minnhom u hudmir ta’ dik il-persuna li tidher, li tagħti tagħrif veru u liġġib il-kotba jew dokumenti oħra li jkunu jinħtieġu.

Dħul għall-ispezzjoni.

L-Uffiċjal tal-Valutazzjoni tal-Artijiet, kull Assistent Uffiċjal tal-Valutazzjoni tal-Artijiet u kull min ikun awtorizzat bil-miktub għal daqshekk minn wieħed minnhom, jista’, wara li jagħti avviż fi żmien xieraq jidħol f’art f’ħin xieraq ta’ bin-nhar biex jispezzjona dik l-art u jieħu tagħrif dwarha.

Fil-każ ta’ rifjut bla raġuni għal dan id-dħul, tista’ tintalab l-assistenza ta’ uffiċjal tal-Pulizija mhux taħt il-grad ta’ sottu-spettur sabiex id-dħul isir ta’ bilfors, iżda b’dan kollu d-detentur ma jeħlisx mill-piena li għaliha jkun sar suġġett.

Pieni.

Emendat: VIII.1990.3; A.L.409 tal-2007.

Kull sid jew ħadd ieħor li jonqos minn xi obbligu li għandu taħt din l-Ordinanza jew taħt regolament magħmul bis-saħħa tagħha jeħel, meta jinsabħati quddiem Qorti tal-Maġistrati, multa ta’ mhux anqas minn tlieta u għoxrin euro u disgħa u għoxrin ċenteżmu (23.29) u mhux iżjed minn mija u sittax-il euro u sebgħa u erbgħ in ċenteżmu (116.47): Iżda, jekk ir-reat ikun li ngħata x jentement tagħrif jew partikolaritajiet essenzjali foloz, il-piena tkun mhux anqas minn mija u sittax-il euro u sebgħa u erbgħ in ċenteżmu (116.47) u mhux iżjed minn mitejnu tnejnutletineurouerbgħa u disgħ in ċenteżmu (232.94).

Regolamenti.

Emendat: VI.1943.7; A.L.4 tal-1963; XXXI.1966.2.

Il-Ministru responsabbli għall-ġustizzja jista’, bla ħsara tad-disposizzjonijiet ta’ din l-Ordinanza, jagħmel regolamenti, sabiex l-esekuzzjoni tad-disposizzjonijiet kollha jew ta’ xi wħud mid-disposizzjonijiet tagħha, tkun tista’ tissokta u ssir aħjar.

Ir-regolamenti kollha li jsiru bis-saħħa ta’ din l-Ordinanza għandhom jinġiebu quddiem il-Kamra tad-Deputati mill-aktar fis li jista’ jkun wara li jsiru, u, jekk tgħaddi riżoluzzjoni fis-sebat ijiem ta’ wara li fihom il-Kamra tkun iltaqgħet wara li dawk ir-regolamenti jkunu nġiebu quddiema, sabiex dawk ir-regolamenti jiġu mħassra, dawk ir-regolamenti ma jkunux igħoddu, iżda bla ħsara li kull ma jkunsar qabel bis-saħħa tagħhom ikun jiswa jew li jsiru regolamenti ġodda.


ORDINANZA DWAR IL-KORRIMENTI (LIĠI TA’ EMERĠENZA)

Biex tagħmel provvedimenti dwar xi korrimenti li jiġru lin-nies fiż-żmien ta’ din l-emerġenza ta’ issa.

L-ORDINANZAIX tal-1941, kif ġiet emendata bl-Ordinanzi: Xu XVII tal-1942; bl-Att XVI tal-1952; bl-Ordinanza XXV tal-1962; bl-Avviż Legali 46 tal-1965; bl-Atti: LVIII tal-1974, XLV tal-1975, XIII tal-1983 u VIII tal-1990; u bl-Avviż Legali 409 tal-2007.

Imħassar bl-Att II tal-2015.

Imħassar bl-Att II tal-2015.


ORDINANZA DWAR IL-PRIVILEĠĠI U S-SETGĦAT TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

Biex tistabbilixxi l-privileġġi tal-Kamra tad-Deputati, biex tagħti lill-Kamra tad-Deputa tixi setgħat u biex tagħmel provvedimenti dwar ħwejjeġ oħra li għandhom x’jaqsmu ma’ daqshekk.

L-ORDINANZA XX tal-1942, kif emendata bl-Ordinanza VI tal-1959; bl-Atti: XIII tal-1974, XXII tal-1976, IV u XIII tal-1983 u XI tal-1995; u bl-Avviż Legali 409 tal-2007.

Titolu fil-qosor.

Emendat: IV.1983.2.

It-titolu fil-qosor ta’ din l-Ordinanza huwa l-Ordinanza dwar il-Privileġġi u s-Setgħat tal-Kamra tad-Deputati.

Immunità minn proċedimenti legali.

Emendat: IV.1983.2.

Ebda proċediment ċivili jew krimina li ma jista’ jsir kontra ebda membru tal-Kamra tad-Deputati (hawnhekk ’il quddiem imsejjħa "il-Kamra") għal kliem li jingħad minn u quddiem il-Kamra jew Kumitat tagħha, sew Kumitat tal-Kamra kollha jew Kumitat Magħżul, jew għal kliem miktub minnu f’rapport lil dik il-Kamra jew Kumitat, jew minħabba xi materja jew ħaġa miġjuba minnu b’petizzjoni, abbozz, riżoluzzjoni, mozzjoni jew xort’oħra.

Fiż-żmien tas-sessjoni l-membri tal-Kamra tad-Deputati igawdu l-benefiċċju tal-ħelsien mill-arrest għal dejn ċivili bastali dan ma jkunx ġej minn frodi jew biksur xort’oħra tal-Kodiċi Kriminali.

Il-privileġġi mogħtijin b’din l-Ordinanza huma b’żieda u mhux minflok privileġġi oħra mogħtijin taħt disposizzjonijiet ta’ liġi oħra illi issa qiegħda sseħħ.

Setgħa tal-Kamra li ġġiegħel xhieda jidhru quddiemha.

Emendat: XXII.1976.4;IV.

Il-Kamra tista’ tordna d-dehra quddiemha ta’ xhieda u periti biex jagħtu x-xiehda jew il-fehma fuq ħwejjeġ li jkollhom x’jaqsmu jew li jkollhom konnessjoni mal-Gvern ta’ Malta, jew fuq ħwejjeġ li l-Kamra jkun jidhirlha illi huwa fl-interess pubbliku li jkollha tagħrif dwarhom.

Kap. 12.

Kap. 12.

L-artikoli 566, 588, 589, 590(1) u 590(2) (sa fejn għandu x’jaqsam mal-kixfa ta’ ħwejjeġ navali, militari jew tal-forza tal-ajru) tal-Kodiċi ta’ Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili igħoddu għax-xhieda u għall-periti li jagħtu x-xiehda jew il-fehma tagħhom quddiem il-Kamra.

Kap. 12.

Kap. 12.

Il-Kamra tista’ tagħti l-ġurament jew tirċievi l-affermazzjoni, meta din tista’ ssir f’qorti tal-ġustizzja skont l-artikolu 111 tal-Kodiċi ta’ Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili ta’ dawk kollha li jinstemgħu quddiemha kif jingħad hawn fuq.

Dan il-ġurament jew din l-affermazzjoni jittieħdu f’idejn l-Iskrivan tal-Kamra.

Ix-xhieda jissejħu b’mandat.

Emendat: IV.1983.2.

Kap. 12.

Ix-xhieda u l-periti jiġu ordnati biex jidhru b’mandat maħruġ b’ordni tal-Kamra iffirmat mill-Iskrivan tal-Kamra.

Il-mandat jista’ jkun fih l-ordni li jinġiebu dokumenti, kotba, karti jew ħwejjeġ oħra illi l-Kamra jidhirlha meħtieġa skont il-każ li jkun: Iżda ħaddm’hu obbligat li jġib dokumenti illi ma jistgħux jintalbu taħt id-disposizzjonijiet tal-artikolu 637 tal-Kodiċi ta’ [żaħ Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili [żaħ.

Kopja ta’ dan il-mandat għandha tiġi nnotifikata b’messaġġier tal-Kamra jew b’uffiċjal tal-Pulizija lix-xhud jew lill-perit, sew billi jagħtiha f’idejh stess jew billi jħalliha f’idejn xi ħadd tad-dar tiegħu, li ma jkunx taħt l-età, fil-lok fejn soltu huwa joqgħod, mhux anqas minn erbgħa u għoxrin siegħa qabel iż-żmien li fihimissu jidher quddiem il-Kamra.

L-uffiċjal li jagħmel in-notifika għandu f’kull każ jagħmel riferta li biha juri lilminu kif saret in-notifika.

Meta s-setgħa sabiex tittieħed xiehda jew fehma ta’ perit tista’ tingħata lil ħadd ieħor.

Emendat: XXII.1976.4;IV.

Meta xhud jew perit ma jkunx jista’, għal xi raġuni tajba, jidher quddiem il-Kamra, jew meta l-Kamra jkun jidhirlha xieraq li x-xiehda jew il-fehma ta’ xhud jew perittittieħed f’lok ieħor milli fis-Sala tal-Kamra, il-Kamra tista’ taħtar persuna jew persuni, taħt dawk il-kondizzjonijiet jew ordnijiet kif f’kull każ partikolari jkun jidhirlha meħtieġ jew xieraq, biex jieħdu, f’isem il-Kamra, ix-xiehda jew fehma meħtie [a. Il-Kamra għandha tagħti lil din il-persuna jew lil waħda minn dawn il-persuni s-setgħa li tagħti l-ġurament jew tirċievi l-affermazzjoni.

Setgħa mogħtija lill-Kumitat tal-Kamra biex jieħu xi ehda jew fehma ta’ perit.

Emendat: IV.1983.2.

Sostitwit: XI.1995.2.

Sostitwit: XI.1995.2.

Il-Kamra tista’ tagħti s-setgħat tagħha dwar is-smigħ ta’ xhieda u ta’ periti, iżda mhux dwar l-għoti ta’ pieni, lill-Kumitat Permanenti dwar il-Privileġġ imsemmi fl-Ordni Permanenti tal-Kamra 120 D.

Diżubbidjenza għall-ordni tal-Kamra.

Emendat: IV.1983.2.

Kull min, wara li jiġi nnotifikat b’kopja tal-mandat imsemmi fl-artikolu 5, jonqos, mingħajr raġuni xierqa, li jidher quddiem il-Kamra, jew meta jidher quddiem il-Kamra ma jkunx irid jieħu l-ġurament jew iwieġeb għal mistoqsijiet li skont id-disposizzjonijiet ta’ din l-Ordinanza jistgħu jsiru lilu fuq il-ħaġa fil-kwistjoni, jew ma jkunx iridiġibu juri lill-Kamra dokumenti, kotba, karti jew ħwejjeġ oħra li jkunu għandu jew taħt il-kontroll tiegħu, li kienordnat mill-Kamra li jġibu li hu obbligat li jġib, jew li jagħmel dak li jiġi ordnat mill-Kamra, isir ħati ta’ nuqqas ta’ qima lejn il-Kamra u jaqa’ taħt il-pieni msemmijin fl-artikolu 11.

Kull min jonqos li jidher quddiem il-Kamra meta jkun imsejjaħ kif jingħad hawn fuq, jista’ jkun imġiegħel jidher b’mandat ta’ arrest maħruġ b’ordni tal-Kamra, iffirmat mill-Iskrivan tal-Kamra u esegwit bil-Pulizija.

Ġurament falz.

Emendat: IV.1983.2.

Kap. 9.

Ġurament jew affermazzjoni meħud jew magħmula minn xhud jew minn perit quddiem il-Kamra tad-Deputati jew Kumitat tal-Kamra, jitqiesu, għall-finijiet tal-Kodiċi Kriminali [żaħ bħa la ġurament jew affermazzjoni meħud jew magħmula quddiem qorti f’materji ċivili.

L-artikoli 4, 5 u 6 u l-Iskedi Au Ċ tal-Ordinanza dwar id-Drittijiet tax-Xhieda igħoddu għax-xhieda u għall-peritimsejħin taħt l-artikolu 4(1) u l-periti li jiġu hekk imsejħin jitqiesu, għall-finijiet tal-Iskeda A hawn fuq imsemmija, bħala xhieda msejħin sabiex jagħtu xiehda fuq ħwejjeġ xjentifiċi.

Pieni.

Emendat: XIII.1974.2; IV.

1983.2, 3,4.

Sostitwit: XI.1995.3.

Emendat: A.L.409 tal-2007.

Emendat: A.L.409 tal-2007.

Meta l-iSpeaker ikun primafacie jidhirlu" tfisser lilment li jkun sar ikun jallega ksur ta’ xi regola stabbilita b’din l-Ordinanza jew fl-iStanding Orderstal Meta l-iSpeaker ikun primafacie jidhirlu li persuna, sew jekk tkun Membru tal-Kamra sew jekk le, tkun għamlet xi wieħed mill-attijiet imsemmijin fis-subartikolu (4), huwa għandu jirriferi l-kwistjoni lil kumitatimwaqqaf skont l-artikolu 7 u li jkun magħruf bħala l-Kumitat tal-Privileġ prima facie-Kamra tad-Deputati jew ta’ xi riżoluzzjoni approvata mill-Kamra tad-Deputati dwar attijiet imsemmija fis-subartikolu (4), u ma għandha f’ebda każ tkun tfisser jew timplika xi stqarrija ta’ ħtija jew ta’ innoċenza.

Jiġu delegati setgħat lill-Kumitat sabiex dan jeżamina l-provi kif hemm fl-artikolu 6 dwar l-eżami tax-xhieda u periti, dokumenti jew rapporti u ċ-chairman ikollu jedd jagħti ġurament jew jirċievi l-affermazzjoni skont l-artikolu 7.

Il-Kumitat għandu, wara li jkun għamel dawk l-eżamijiet li jidhrulu xierqa u, meta jkun possibbli, wara li jkun sema’ lill-persuna li tkun allegatament qegħda twettaq l-attijiet, jagħmel rapport lill-Kamra fejn jirrakkomanda illi:

(a)

il-Kamrat awtorizza lill-iSpeaker sabiex jordna lill-pulizija eżekuttiva biex tressaq lill-persuna li tkun allegatament għamlet dawk l-attijiet quddiem il-Qorti tal-Maġistrati (Malta), li għandu jkollha ġurisdizzjoni skont hekk; u dik il-qorti ma għandux ikollha ġurisdizzjoni bħal dik sakemm ma tkunx saret ordni kif imsemmija mill-iSpeaker; jew

(b)

il-Kamra tirrisolvi li għall-attijiet hekk magħmulin tkun tista’ adegwatament tingħata piena ta’ twiddiba, u f’dak il-każ dik il-persuna għandha titwiddeb mill-iSpeaker.

Dawn li ġejjin ikunu r-reati kontra dan l-Att, jiġifieri -

(a)

kull att ta’ nuqqas ta’ qima lill-awtorità tal-Kamra bi kliem jew b’ġesti minn xhud jew persuna oħra quddiem il-Kamra jew Kumitat tal-Kamra;

(b)

kull insult jew nuqqas ta’ qima lill-persuna li tkun tippresjedi laqgħa tal-Kamra jew ta’ xi kumitat tagħha u kull insult jew nuqqas ta’ qima lil wieħed mill-Membri tal-Kamra, ukoll jekk dak il-Membru ma jkunx preżenti fil-waqt tal-insult jew tan-nuqqas ta’ qima, meta fil-każ il-wieħed jew l-ieħor l-insult jew in-nuqqas ta’ qima jsir u quddiem il-Kamra jew ta’ xi kumitat tagħha waqt xi laqgħa tagħhom;

(ċ)

kull ksur ta’ regolamenti, ordnijiet jew direzzjonijiet magħmulin jew mogħtijin mill-Kamra dwar id-dħul ta’ barranin fis-Sala tal-Kamra u l-imġieba tagħhom hemm ġew;

(d)

kull minjaħbat għal Membru, ifixklu jew jinsultah fil-waqt li jkun sejjer jew ġej lura mill-Kamra jew minħabba d-dmirijiet tiegħu fil-Kamra, jew kull min, b’forza, b’insult jew b’tehdid, ifittex li jġiegħel Membru il li jiddikjara ruħu favur jew kontra proposta jew xi ħaġa li tkun għadha miexja jew li tkun sejra tinġieb quddiem il-Kamra;

(e)

kull min jibgħa t ittra ta’ tehdid lil Membru tal-Kamra dwar id-dmirijiet tiegħu fil-Kamra;

(f)

kull minjaħbat għal uffiċjal tal-Kamra, jew jindaħal fid-dmirijiet tiegħu jew jagħmillur eżistenza fil-waqt li dan ikun qiegħed jaqdi jew minħabba li jkun qeda d-dmirijiet tiegħu;

(g)

kull miniqajjem jew jieħu sehem fi storbju fil-Kamra jew fil-qrib tas-Sala tal-Kamra, jew ġewwa fiha stess, filwaqt ta’ laqgħa tal-Kamra, b’mod li minħabba f’hekk il-proċedimenti tal-Kamra jitwaqqfu jew x’aktarx ikollhom jitwaqqfu;

(h)

kull min jikkorrompi, ibeżża’, ihedded, iqar raq xhud jew b’xi mod mhux xieraq jinfluwenzah dwar ix-xiehda li jkun imissu jagħti quddiem il-Kamra jew Kumitat tagħha;

(i)

kull miniġib quddiem il-Kamra jew Kumitat tagħha dokument falz, mhux veru, maħluq jew iffalsifikat bil-ħsieb li jqarraq lill-Kamra jew lil dak il-Kumitat;

(j)

il-pubblikazzjoni ta’ kull libellli jagħti malafama lill-iSpeaker jew lil xi membru li tolqot xi ħaġa magħmula minnu jew li ntqalet minnu bħala Speaker jew bħala Membru fil-Kamra jew f’kumitat tagħha;

(k)

il-pubblikazzjoni volontarja jew bi traskuraġni ta’ xi rapport falz jew mgħawweġ ta’ xi dibattitu jew proċedimenti tal-Kamra jew ta’ xi Kumitat tagħha.

Bla ħsara għal kull piena ogħla li tista’ tkun maħsuba skont id-disposizzjonijiet ta’ xi liġi oħra, kull min jikkommetti xi wieħed mir-reati msemmija fis-subartikolu (4) jkun ħati ta’ reat kontra dan l-Att u jeħel meta jinsabħati, il-piena ta’ twiddiba, jew ta’ priġunerija għal żmien mhux iżjed minn sitt xhur jew multa ta’ mhux izjed minnelf, mija uerbgħa u sittineurou disgħa u sitt inċ enteżmu (1, 164.69) jew għal dik il-multa u priġunerija flimkien.

Għall-finijiet ta’ dan l-artikolu-

" pubblikazzjoni "

tfisser kull att li bih kull stampat jiġi jew jista’ jiġi kkomunikat jew imgħarraf lil xi persuna jew li bih kliem jew immaġni viżwa li jiġu mxandra; u

"xandir"

tfisser xandir ta’ kliem jew immaġni viżwali bil-mezz ta’ telegrafija mingħajr fili jew bil-fili jew bit-tnejn, sew jekk dawk il-kliem jew l-immaġni jkunu fil-fatt riċevuti minn xi persuna sew jekk le.

Persuna titqiesħatja tal-attijiet imsemmija fis-subartikolu (4)(j) u (k) ta jekk il-pubblikazzjoni msemmija fis-subartikolu (4)(j) u (kPersuna titqiesħatja tal-attijiet imsemmija fis-subartikolu (4)(j) ta jekk il-pubblikazzjoni msemmija fis-subartikolu (4)(j) tikkonsisti fil-pubblika z-zjoni ta’ dak il-libell li jagħti malafama, rapport falz jew mgħawweġ, f’forma stampata f’Malta, jew fid-distribuzzjoni f’Malta ta’ stampat li jkun fih dak il-libell li jagħti malafama, rapport falz jew mgħawweġ ikun x’ikun il-post li minnu joriġina dak l-istampat, jew kull xandir f’xi post f’Malta jew minn xi post barra minn Malta ta’ dak il-libell li jagħti malafama jew ta’ dak ir-rapport falz jew mgħawweġ.

Fil-każ ta’ persuna ħatja ta’ reat imsemmi fis-subartikolu (4)(j) l-qorti tista’ b’żieda mal-pieni stabbiliti bis-subartikolu (3), tordna fil-każ ta’ gazzettali, f’ħarġa ta’ wara li ma tkunx iżjed tard mit-tieni waħda, u fil-każ ta’ mezz tax-xandir fil-ġurnata li tiġi minnufih wara li fiha jingħata l-ordni, lis-sentenza li biha l-akkużat ikun instabħati ta’ dak l-att għandha tiġi pubblikata jew imxandra, skont il-każ, mingħajr ħlas fl-istess ilsien li fih ikun sar ir-reat; u jekk sa dak iż-żmien ta’ dik is-sentenza, jew minnufih wara, il-gazzetta tkun waqfet mill-pubblikazzjoni jew il-mezz tax-xandir ma jkunx baqa’ jxandar, jew fil-każ ta’ xi pubblikazzjoni oħra, il-qorti tista’ fl-ordni jew f’ordni ieħor li tagħti wara, tordna lis-sentenza tiġi pubblikata jew imxandra għas-spejjeż tal-persuna hekk misjuba ħatja f’gazzetta oħra jew fuq mezz ieħor ta’ xandir fi żmien li ma jkunx iktar minn xahar.

Fil-każ ta’ persuna misjuba ħatja ta’ reat imsemmi fis-subartikolu (4)(k) tal-qorti tista’, b’żieda mal-pieni stabbiliti fis-subartikolu (5), tordna lil min jagħmel ir-reat li jippubblika mingħajr ħlas, f’dik id-data u f’dak il-ħin li l-qorti tista’ tistabbilixxi, fl-istess gazzetta jew fuq l-istess mezz tax-xandir, skont il-każ, dikjarazzjoni bħala kontradizzjoni jew spjegazzjoni.

In-nuqqas ta’ tħaris ta’ ordni magħmul taħt is-subartikoli) jitqies li jikkostitwixxi reat kontra din l-Ordinanza u jkun suġġett għall-istess pieni kif provdut fis-subartikolu (5).

Kull persuna li tkun kompliċi ta’ xi attijiet imsemmija fis-subartikolu (4)(a) sa (k Kull persuna li tkun kompliċi ta’ xi attijiet imsemmija fis-subartikolu (4)(a) ta titqies li tkun ħatjata l-istess attijiet u teħel il-pieni stabbiliti fl-imsemmisu bartikolu.

Minkejja d-disposizzjonijiet ta’ qabel ta’ dan l-artikolu l-Kamra tista’ tagħti piena ta’ twiddiba lil kull min fil-preżenza tal-Kamra jikkommetti att ta’ nuqqas ta’ dixxiplina u jista’ jordna li dik il-persuna ma għandhiex titħallat attendi għal seduta tal-Kamra bħala barranija għal dak iż-żmien li l-Kamra tista’ tiddeċiedi dwar u li jkun perijodu li ma jkunx iktar mill-aħħar jum tas-seduta tal-Kamra li matulha jkun ingħata dak l-ordni.

Id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu għandhom ikunu mingħajr preġudizzju għad-disposizzjonijiet ta’ kull standingorder jew riżoluzzjoni li l-Kamra tad-Deputati tista’ tagħmel minn żmien għal żmien sabiex tirregola l-kondotta tal-membri tagħha u l-ordni filwaqt tal-proċedimenti tagħha.

Immunità għal kull ħaġa magħmula bis-setgħa tal-Kamra.

Emendat: IV.1983.2.

Ħaddma hu responsabbli għal danni jew xort’oħra b’kull mod li jkun, għal xi ħaġa magħmula bis-setgħa tal-Kamra u fil-limiti tas-setgħa li din għandha skont il-liġi jew taħt inkella bis-saħħa ta’ mandat maħruġ b’dik is-setgħa.

Proċedura.

Emendat: IV.1983.2,3.

Imħassar bl-Att XI.1995.4.

Esekuzzjoni tal-ordni li jagħti l-piena.

Emendat: VI.1959.3;IV.1983.2,3.

Imħassar bl-Att XI.1995.4.

Is-setgħat u l-privileġġi hawn mogħtijin lill-Kamra u lill-iSpeaker tal-Kamra huma xorta waħda mogħtija lill-Kumitati tal-Kamra, sew jekk il-Kumitati jkunu tal-Kamra kollha kemm jekk ikunu Kumitati Magħżulin, u liċ-chairman Is-setgħat u l-privileġġi hawn mogħtijin lill-Kamra u lill-iSpeakertal tagħhom.

Kodiċi ta’ Etika.

Miżjud: XI.1995.5.

Il-Kamra tad-Deputati tista’, permezz ta’ riżoluzzjoni, tadotta Kodiċi ta’ Etika li jirregola l-imġieba tal-membri tagħha u jkun id-dmir tal-membri kollha tal-Kamra li jġibu ruħhom skont dak il-Kodiċi ta’ Etika li jkun fis-seħħ.

Miżjuda: XI.1995.6.

Miżjuda: XI.1995.6.

Sa dak iż-żmien meta l-Kamra tad-Deputati tadotta Kodiċi ta’ Etika bil-mezz ta’ riżoluzzjoni skont is-subartikolu (1), il-Kodiċi ta’ Etika li hemm fl-Iskeda li tinsab ma’ din l-Ordinanza għandu jitqies bħala kodiċi ta’ etika li ġie adottat b’riżoluzzjoni tal-Kamra skont is-subartikolu (1) u jista’ jiġi emendat jew isir ieħor minfloku skont hekk.


ORDINANZA DWAR IT-TIRŻIN FL-UŻU TAL-

GEORGECROSS Biex tirregola 1-użu tal-emblema tal-George Cross.

L-ORDINANZA XVI tal-1943, kif emendata bl-Avviżi Legali: 4 tal-1963, 46 tal-1965; bl-Atti: LVIII ta' 1-1974, XI ta' 1-1977, XIII tal-1983 u VIII tal-1990; u bl-Avviż Legali 409 tal-2007.

Titolu fil-qosor.

It-titolu fil-qosor ta’ din l-Ordinanza huwa l-Ordinanza dwar it-Tirżin fl-Użu tal-George Cross.

Projbizzjoni tal-użu tal-emblema tal-George Cross, eċċ. Emendat: A.L.4 tal-1963; A.L.46L VIII.1974.68; XIII.1983; A.L.46 tal-1965;.5; VIII.1990.3; A.L.409 tal-2007.

Minn mindutibda sseħħ din l-Ordinanza ħadd ma jkun jista’ jagħmel użu jew jibqa’ jagħmel użu għal għanijiet tan-negozju jew kummerċ tiegħu jew għal kull għan ieħor li jkun, mingħajr l-awtorizzazzjoni tal-Prim Ministru, mill-emblema tal-George Cross, jew xi sura li tista’ tixxebbah jew mill-kelmiet "George Cross"sew jekk waħedhom jew flimkien ma’ xikelma jew kelmiet oħra, u, jekk xi ħadd jikser din id-disposizzjoni, huwa jkun ħati ta’ reat kontra din l-Ordinanza, u, jekk jinsabħati mill-Qorti tal-Maġistrati, jeħel multa ta’ mhux anqas minn mija u sittax-il euro u sebgħa u erbgħ in ċenteżmu (116.47), u mhux iżjed minn erba’ mija u ħamsa u sittineurou sebgħa utmeninċenteż mu (465.87), u jista’ jitlef l-oġġetti li fuqhom jew dwarhom l-emblema jew kelmiet kienu ġew użati: Iżda meta dik l-emblema jew dawk il-kelmiet kienu laħqu ġew użati f’jum l-għoti tal-kunsens u, fi żmien xahar mill-jum li fih din l-Ordinanza tibda sseħħ, issir talba bil-miktub lill-President ta’ Malta għall-awtorizzazzjoni sabiex jibqgħu jintużaw dik l-emblema jew dawk il-kelmiet, jitqiesilli l-persuna fil-kwistjoni għandha l-awtorizzazzjoni provviżorja li tagħmel użu minn dik l-emblema jew dawk il-kelmiet, skond il-każ, sa ma dik il-persuna ssir taf b’dak li l-President ta’ Malta jkunqa ta’ fuq it-talba tagħha.

Il-Prim Ministru jista’, f’kull żmien, fid-diskrezzjoni assoluta tiegħu, ibiddel jew iħassar 1-awtorizzazzjoni minnu mogħtija qabel taħt is-subartikolu (1).

Meta l-ħtija ssir minn kumpannija jew xirka.

Meta kumpannija jew xirka tkun ħatja ta’ ksur tal-artikolu 2, kull direttur, manager, segretarju u persuna oħra b’kariga fil-kumpannija jew xirkali bid-dehen tkun ħadet sehem fil-ksur ta’ din il-liġi, tkun ħatja kontra din l-Ordinanza u teħel l-istess piena.

Kunsens tal-Avukat Ġenerali għall-proċedimenti taħt din l-Ordinanza.

Emendat: A.L.46 tal-1965; LVIII.1974.68.

Ma jittieħdu ebda proċedimenti taħt din 1-Ordinanza mingħajr il-kunsens tal-Avukat Ġenerali.

Għall-għanijiet tal-artikolu 93 tal-Ordinanza dwar il-Protezzjoni tal-Proprjetà Industrijali, il-Kontrullur ma jirreġistra ebda "trademark" li jkun fiha l-imsemmijinemblema jew kelmiet mingħajr l-awtorizzazzjoni speċjali tal-Prim Ministruli d-deċiżjoni tiegħu tkun finali.


ORDINANZA LI TRAŻŻAN IL-KERA FUQ ID-DJAR

Biex trażżan il-Kera fuq id-Djar, u biex iddaħħal xi disposizzjonijiet dwar il-Kiri tagħhom.

L-ORDINANZA XVI tal-1944, u ġiet emendata bl-Ordinanza XXIX tal-1947; bl-Atti: V tal-1947, I tal-1957; bl-Ordinanza ta’ Emerġenza XIV tal-1958; bl-Ordinanzi: VI tal-1959, XXV tal-1962; bl-Avviżi Legali: 4 tal-1963, 46 tal-1965; bl-Atti: XXII tal-1976, XI tal-1977, XIII tal-1983, VIII tal-1990 u XXXI tal-1995; u bl-Avviż Legali 409 tal-2007.

Titolu fil-qosor.

Emendat: V.1947.5.

It-titolu fil-qosor ta’ din l-Ordinanza huwa l-Ordinanza li Trażżan il-Kera fuq id-Djar.

Tifsir.

Emendat: XXI X.1947.3; V.1947.2I.1957.2; XXV.1962.5V.1947.2;; A.L.4 tal-1963.

Kap. 69.

F’din l-Ordinanza-

"Bord "

tfisser il-Bordimwaqqaf taħt l-Ordinanza li Tirregola it-Tiġdid tal-Kiri ta’ Bini.

Għall-għanijiet ta’ din l-Ordinanza, il-Bord ikollu dawk is-setgħat u jimxi fuq l-istess regoli ta’ proċedura, sa fejn jista’ jkun, li jinsabu fl-istess Ordinanza;

"dar "

tfisser bini, sehem minn bini mikri għalih, jew kamra mikrija għaliha, li jkunu mikrija l-aktar bħala dar jew imkien fejn wieħed joqgħod u tfisser ukollartimdaħħla mal-lokmikri, iżda ma tfissirx bini, sehem minn bini jew kamra meta dawn ikunu mqabblin flimkien ma’ raba’;

"dar ġdida "

tfisser kull darilli, mingħajr ma jingħadd u l-fittings, it-tib jid u ż-żebgħa, u kull tibdil, saħansitra jekk fil-bini, ma kenitx mibnija jew lesta sabiex titgħammar fil-31 ta’ Marzu, 1939;

"darqadima "

tfisser kull darilli, mingħajr ma jingħadd u l-fittings, it-tib jid u ż-żebgħa, u kull tibdil, saħansitra jekk fil-bini, kienet mibnija jew lesta sabiex titgħammar fil-31 ta’ Marzu, 1939;

"dar ta’ proġett "

tfisser dar ġdida ta’ proprjetà privata bil-ħsieb li tkun mikrija separatament li għall-bini tagħha l-Gvern għamel donazzjoni taħt proġett għall-bini ta’ djar;

"kera xieraq "

tfisser-

(i)

dwar dar qadima, il-kera xieraq li wieħed għandu jistenna li jħallas għal darqadima billi wieħed iqis il-kerali, mill-wieħed għall-ieħor, kien jimxi fil-31 ta’ Marzu, 1939, kif jidher fir-reġistri tal-Uffiċċju dwar il-Valutazzjoni tal-Artijiet dwar djar li jixxieħbu, fl-istess imkejjen jew f’imkejjen li jixbħuhom: Iżda meta, wara l-31 ta’ Marzu, 1939, ikunu saru tibdil jew żidiet fil-bini ta’ dar, sew jekk ġdida jew qadima, illi, fil-fehma tal-Bord, ikunu għollew is-siwi tal-kera tad-dar u il li dwarhom jew, kif jaħbat, dwar sehem minnhom, ebda kumpens matħallas jew ma jistħoqq li jitħallas taħt id-disposizzjonijiet tal-Ordinanza tal-1943 dwar il-Ħsarattal Gwerra ** Revokata bl-Att XXIX tal-1980.

(Kapitolu 289) [żaħ., u ebda ammont ma tħallas jew ma jistħoqq li jitħallas bħala donazzjoni mill-Gvern ta’ Malta, il-kera għandu jiżdied b’għaddil li, fil-fehma tal-Bord, jaqbel għaż-żieda fis-siwi tal-kera u illiqatt ma għandu jħalli iżjed minn tlieta u kwart fil-mija fis-sena fuq il-flus min fuqin għat-tibdil jew għaż-żidiet (mingħajr ma jingħadd l-imgħax fuq self jew dwar flejjes qegħdin) jew, kif jaħbat, fuq dak is-sehem minn u li dwar u kumpens ma jkunx tħallas u ma jkunx jistħoqqli jitħallas taħt id-disposizzjonijiet tal-Ordinanza tal-1943 dwar il-Ħsarat tal-Gwerra ** Revokata bl-Att XXIX tal-1980.

(Kapitolu 289) [żaħ., u ebda ammont ma tħallas jew ma jistħoqq li jitħallas bħala donazzjoni mill-Gvern ta’ Malta, kif ipprovat minn sid il-kerahekk li jogħġob lill-Bord jew, fin-nuqqas ta’ din il-prova, kif iffissat mill-Bord; u

(ii)

dwar dar ġdida, għadd ta’ flus li jkun daqs id-dħul bit-tlieta fil-mija fis-sena fuq is-siwi tal-art ħielsa u franka u bit-tlieta u kwart fil-mija fuq l-infieq għallbini (mingħajr ma jingħadd kull ammont li tħallas jew li jistħoqqli jitħallas bħala donazzjoni mill-Gvern ta’ Malta u l-imgħax fuq self jew dwar flejjes qegħdin) kif ipprovat minn sid il-kera b’sodisfazzjon tal-Bord jew, fin-nuqqas ta’ din il-prova, kif ikun iffissat mill-Bord: Iżda meta ħlas taħt l-Ordinanza tal-1943 dwar il-Ħsarat tal-Gwerra ** Revokata bl-Att XXIX tal-1980.

(Kapitolu 289) [żaħ., isir jew ikun jistħoqq mill-kont tal-ħsarat tal-gwerra dwar bini li kien hemm qabel u li minnu jew li fuq l-art fejn kien tinbenadar ġdida f’kollox jew f’sehem, għall-għan li jingħaddil-kera xieraq ta’ dik id-dar ġdida id-dħul minn dak is-sehem tal-flus min fuqin, hekk imħallas jew li jistħoqq mill-kont tal-ħsarat tal-gwerra, qatt ma għandu jiżboq il-kera xieraq ta’ sena tal-bini li kien hemm qabel kif kien fil-31 ta’ Marzu, 1939, jew it-tlieta u kwart fil-mija għal sena fuq dak is-sehem tal-flus min fuqin, liema fosthom ikun l-iżgħar għadd;

(iii)

dwar dar ta’ proġett, somma fis-sena li għandha tiġi iffissata bi ftehim kif maħsub fl-artikolu 5(4);

"kerrej "

tfisser ukoll subkonduttur, u "kirja" tfisser ukoll sullokazzjoni;

"raba’ "

ma tfissirx il-ġnien ta’ dar jew bini, jew art fil-magħlaq ta’ dar jew bini;

"sid il-kera "

tfisser ukoll bniedem li jkollu jedd għall-kera taħt sid il-kera ewlieni;

"tikri"

tfisser ukoll tissulloka;

" Uffiċjal għall-Valutazzjoni tal-Artijiet "

tfisser l-uffiċjal maħtur għal din il-kariga mill-Prim Ministru għall-għanijiet tal-Ordinanza [żaħ dwar il-Valutazzjoni tal-Artijiet Mibnija.

Kap. 110.

Kap. 110.

It-tiswija, bini mill-ġdid u tibdil ta’ dar jew żidiet fiha, imħallsin taħt 1-Ordinanza dwar il-Ħsarat tal-Gwerra, ma jbiddlux ix-xorta tagħha.

Miżjud: XXIX.1947.4.

Kull tiswija jew bini mill-ġdid ta’ dar, li jkunu saru taħt ħlas ta’ xogħlijiet għal ftit żmien jew taħt ħlas tan-nefqa ta’ xogħlijiet jew bi ħlas jew bit-tama ta’ ħlas ta’ valur, kull wieħed minn dawn kif imfisser fl-Ordinanza tal-1943 dwar il-Ħsarat tal-Gwerra ** Revokata bl-Att XXIX tal-1980.

(Kapitolu 289 [żaħ)., jew kull żieda jew tibdil fil-bini ta’ dar ma jagħmluxhekk illi jbiddlu s-sura qadima jew ġdida tad-dar, għalkemm il-pjanta tat-tlugħ, imma mhux ix-xorta u l-qis ta’ fuq fuq tagħha, jkunu setgħu ġew imbiddlin f’xi ħaġa importanti.

Kera xieraq.

Emendat: I.1957.3; VI.1959.3 XXII.1976.4; XIII.1983.4VI.1959.3;; A.L.409 tal-2007.

Il-kera xieraq ta’ darqadima jista’ jkun stabbilit għal xi żmien jew darba għal dejjem.

Il-kera xieraq ta’ darqa dima huwa stabbilit darba għal dejjem-

(a)

mill-Bord taħt l-artikolu 5(1) ta’ jew taħt l-artikolu 6;

(b)

b’egħluq iż-żmien kif hemm fl-artikolu 5(1)(i).

Il-kera xieraq ta’ darqa dima huwa stabbilit għal xi żmien fil-każijiet xerqin-

(a)

mill-Uffiċjal għall-Valutazzjoni tal-Artijiet; jew

(b)

mill-Accountant General jew minn wieħed mill-uffiċjali msemmijin fis-subartikolu (5).

Fuq talba u magħha ħlas ta’ tnax-il ċenteżmu (0.12), l-Uffiċjal għall-Valutazzjoni tal-Artijiet joħroġ, dwar kull darqadima għaliha ċertifikat fejn igħidliema huwa l-kera ta’ dik id-darqa dima għaliha, li b’hekk ġiemilqugħ fl-aħħar fil-kotba tal-Uffiċċju tal-Valutazzjoni tal-Artijiet, u l-kera hekk imsemmi għandu jitqies li huwa l-kera xieraq għal xi żmien ta’ dik id-dar.

Dwar djar qodmali kull jedd fihom, ħlief xikiri, ikun skond il-liġi tal-Gvern ta’ Malta, il-kera xieraq ikun stabbilit għal xi żmien fuq il-kera ta’ dik id-dar fil-31 ta’ Marzu, 1939, jew fuq il-kera ta’ dik id-dar li kien iseħħ fi żmien xahar minn dak il-jum, f’kull każ kif dikjarat bil-miktub mill-Accountant General.

Jekk dik id-darqa dima makenitx mikrija fil-31 ta’ Marzu, 1939, jew fi żmien xahar minn dak il-jum, f’dak il-każ il-kera xieraq ikun stabbilit biss darba għal dejjem mill-Bord.

Il-kera xieraq ta’ dar ġdida jista’ jiġi stabbilit biss darba għal dejjem, u biss mill-Bord taħt l-artikolu 5(2).

Il-kera xieraq ta’ dar ta’ proġett jista’ jiġi ffissat biss definitivament u biss bi ftehim kif maħsub fl-artikolu 5(4).

Tiġdid ta’ kirjiet u kirjiet ġodda.

Emendat: I.1957.4; XIV.

1958.2 XXV.1962.5; XI.1977.2 XIV.

1958.2;; A.L.409 tal-2007.

Meta sid il-kera jkollu ħsieb jikri jew iġeddedkirja ta’ -

(a)

dar b’kera ogħla minn, jew b’kondizzjonijiet li ma jaqblux ma’ l-oħrajn, il-kera u l-kondizzjonijiet li bihom dik id-dar kienet mikrija fil-31 ta’ Marzu, 1939; jew

(b)

darqadima li ma kenitx mikrija fil-31 ta’ Marzu, 1939-

(i)

sid il-kera u l-kerrej jistgħu jiftehmu dwar il-kera u l-kondizzjonijiet, iżda ma jistgħux jiftehmu li l-kera għandu jisboq il-kera xieraq stabbilit għal xi żmien u lanqas illi l-kirja għandha tkun fuq kondizzjonijiet aktar iebsa minn dawk li bihom dik id-dar kienet mikrija fil-31 ta’ Marzu, 1939, jew jekk ma kenux issemmew ebda kondizzjonijiet, fuq kondizzjonijiet aktar iebsa mill-kondizzjonijiet tas-soltu.

Matul it-tmienja u għoxrin jum tax-xogħol wara l-jum tal-ftehim sew is-sid jew il-kerrej jista’ jitlob lill-Bord għal tiswija tal-kera jew tal-kondizzjonijiet hekk miftehmin u kull tiswija li l-Bord jagħmel fuq hekk tkun tiswa mill-jum meta sar il-ftehim, jew, inkella,

(ii)

sid il-kera, qabel il-bidu jew tiġdid tal-kirja, jista’ jersaq quddiem il-Bord sabiex dan jaq ta l-kera xieraq darba għal dejjem.

Meta sid il-kera jkollu ħsieb jikridar ġdida-

(i)

sid il-kera u l-kerrej jistgħu jiġu fiftehim għal xi żmien dwar il-kera u l-kondizzjonijiet, iżda hekk illi dak il-ftehim isir ta’ darba għal dejjem biss b’deċiżjoni tal-Bord fuq talba tas-sid jew tal-kerrej, u din id-deċiżjoni għandha f’kull każi kollha saħħa mill-ewwel jum li fih beda jgħoddi l-ftehim.

Is-sid jagħmel reat jekk ma jagħmilx talba bħal din fi żmien xahrejn mill-ewwel jum li fih beda jgħoddi l-ftehim, kemm-il darba l-kerrej ma jkunx għamel huwa it-talba qabel.

Jew inkella,

(ii)

sid il-kera, qabel ma tibda l-kirja, jista’ jitlob lill-Bord sabiex jiffissa l-kera xieraq darba għal-dejjem.

F’kull każ l-applikant lill-Bord għandu jikxef liema huma 1-pattijiet u kondizzjonijiet tal-kirja li tkun fiħsiebu u, sa fejn jafhu, kull ma jista’ jgħodd sabiex jinqata l-kera xieraq tad-dar.

Qabel ma tingħata donazzjoni għall-bini ta’ dar ta’ proġett jew waqt li tkun qiegħda tingħata d-donazzjoni għandu jsir ftehim permezz ta’ att nutari li bejn il-Ministru li f’dak iż-żmien ikun inkarigat mill-Kummissjoni dwar il-Ħsarat tal-Gwerra jew persuna oħra li minn żmien għal ieħor tkun delegata minnu għalhekk umin jirċievi d-donazzjoni, billi jiġi ffissat il-kera xieraq tad-dar ta’ proġett proposta.

Kap. 69.

Kap. 16.

Kap. 69.

Kap. 16.

Dwar dar, sew jekk ġdida jew qadima, imsewwija jew mibnija mill-ġdid bi ħlas jew bit-tama ta’ ħlas ta’ valur kif imfisser fl-Ordinanza tal-1943 dwar il-Ħsarat tal-Gwerra ** Revokata bl-Att XXIX tal-1980 (Kapitolu 289 [żaħ)., jew imsewwija taħt ħlas ta’ xogħlijiet għal ftit żmien jew taħt ħlas tan-nefqa ta’ xogħlijiet, kull wieħed minn dawn kif imfisser fl-Ordinanza tal-1943 dwar il-Ħsarat tal-Gwerra ** Revokata bl-Att XXIX tal-1980 (Kapitolu 289 [żaħ)., meta sid il-kera ma jkunx irid iżomm dik id-dar biex joqgħod fiha huwa nnifsu, il-kerrej li l-aħħar kienet għandu mikrija kif il-kelma "kerrej" hija mfissra fl-Ordinanza li Tirregola t-Tiġdid tal-Kiri ta’ Bini, ikun ippreferut fil-kiri l-ġdid fuq kull kerrej ieħor li ma jkunx jiġi minn sid il-kera fil-linja tan-nisel ’l fuq jew ’l isfel, mid-demm jew bi żwieġ jew adozzjoni jew ħuh jewoħtu: Iżda b’dan illi dik id-dar, fil-jum li fih din l-Ordinanza tibda sseħħ, ma kenitx laħqet inkriet, u iżda wkoll illi, meta sid il-kera jibgħat lill-kerrej li l-aħħar id-dar kienet mikrija għandu tagħrifa kif jingħad fl-artikolu 1597 jew 1598 tal-Kodiċi Ċivili, dan il-kerrejjuriħsieb u li jinqeda b’dan il-jedd ta’ preferenza, mogħti lil u taħt dan is-subartikolu, fiż-żmien u kif jingħad fl-artikolu 1596 tal-Kodiċi Ċivili [żaħ.

Jekk xi ħadd jikser dak li jingħad fis-subartikolu) jew ma joqgħodx għal li jgħidu jew jekk sid il-kera jagħmel ir-reatmsemmi fis-subartikolu (2)(i), il-ħati jkun ħati ta’ reat kontra din l-Ordinanza, u dak ir-reat jkun hemm għalih l-piena msemmija fl-artikolu 14 ta’ din l-Ordinanza, ħlief illi l-inqas piena ta’ flus li għandha tingħata tkun ta’ tlieta u disgħin eurousba tax-il ċenteżmu (93.17).

Talbiet lill-Bord.

Emendat: I.1957.5.

Sid il-kera, jew il-kerrej jista’ f’kull żmien jitlob lill-Bord sabiex dan jaq ta’ liema huwa l-kera xieraq tad-dar li tissemma (li ma tkunx dar ta’ proġett) kemm-il darba-

(i)

il-kera xieraq ta’ dik id-dar ma jkunx laħaq ġie stabbilit mill-Bord; jew

(ii)

il-kera xieraq għal xi żmien ta’ darqa dima ma kienx ġie milqugħ minn sid il-kera u mill-kerrej kif jgħid l-artikolu 5(1)(i) u ż-żmien miftiehem fil-kuntratt tal-kera jkun għadu għaddej; jew

(iii)

il-proviso(i) tal-artikolu 7(1) ma jkunx igħodd.

Għoliżejjed ta’ kera.

Emendat: I.1957.6.

Jekk, kull meta jkun wara li din l-Ordinanza tibda sseħħ, il-kera ta’ xi dar ikun iżjed mill-kera xieraq sew kif maqtugħ mill-Bord jew milqugħ skond is-subartikolu (1)(i) tal-artikolu 5, jew miftiehem kif maħsub fis-subartikolu (4) ta’ dak l-artikolu, il-għadd ta’ din iż-żieda, jekk ukoll ikun hemm ftehim kontra dan sew jekk magħmul qabel jew wara li din l-Ordinanza tibda sseħħ, ma jkunx jista’ jiġi mfittex mingħand il-kerrej, u jekk ikun laħaq tħallas mill-kerrej, ikun jista’ jiġi imfittex minnu jew minn xi ħadd li jfittex f’ismu mill-bniedem li lilu jkun tħallas jew mill-werrieta ta’ dan, u jista’, mingħajr ħsara għal kull mezz ieħor ta’ ġbir, jitnaqqas mill-kera jew mill-flus li mill-kerrej jistħoqqu, jew li’1 quddiem għad jistgħu jistħoqqu, lil sid il-kera: Iżda illi:

(i)

Kuntratti ta’ kiri b’seħħ mill-31 ta’ Marzu, 1939, jew minn data qabel din.

fil-każ ta’ darli meta din l-Ordinanza bdiet isseħħ kienet mikrija b’saħħa ta’ kuntratt ta’ kiri magħmulfi, jew qabel, il-31 ta’ Marzu, 1939, jew magħmul bona fide wara dak il-jum iżda hekk illi għandu jseħħ minn dak il-jum jew minn jum ta’ qabel, dan is-subartikolu m’għanduxiġi billi jista’ jiġi mfittex mingħand il-kerrej, jew illi l-kerrejjew xi ħadd f’ismu jista’ jfittex, jew illi jista’ jitnaqqas, xi kerali għandu jitħallas taħt dak il-kuntratt ta’ kiri matul iż-żmien tal-kirja li twaqqfet b’saħħa ta’ dak il-kuntratt;

(ii)

Kuntratti ta’ kiri b’seħħ mill-1 ta’ April, 1939, jew minn jum wara, magħmulin qabel ma din 1-Ordinanza tibda sseħħ.

fil-każ ta’ darli meta din l-Ordinanza bdiet isseħħ kienet mikrija b’saħħa ta’ kuntratt ta’ kiri magħmulfi, jew wara, il-1 ta’ April, 1939, iżda mhux hekk illi għandu bona fi de jseħħ minn qabel dak il-jum, dan is-subartikolu m’għanduxiġi billi jista’ jiġi mfittex mingħand il-kerrej jew illi l-kerrejjew xi ħadd f’ismu jista’ jfittex, jew illi jista’ jitnaqqas, xi kerali taħt il-kuntratt ta’ kiri għandu jitħallas, jew li tħallas, sa meta t-talba meħtieġa tiġi mressqa fir-reġistru tal-Bord, imma din it-tirżina ma għandha qatt t għodd dwar kera li tħallas, jew li jmissu tħallas, bil-quddiem għal żmien itwal minn tliet xhur.

Il-ħlas tal-kera ta’ wara għandu jsir kif jgħid is-subartikolu (2) li ġej.

Meta l-proviso tas-subartikolu (1)(ii) tal-artikolu 7 jkunigħodd, il-kerali mill-ewwel darba jagħlaq wara li tkun ġietimressqa talba fir-reġistru tal-Bord, għandu jkun il-kera xieraq għal xi żmien stabbilit kif hemm fl-artikolu 4; imma jekk il-Bord jagħmel xi tiswija f’dak il-kera, din it-tiswija tkun tgħodd mill-jum minn mindu dak il-kera xieraq għal xi żmien beda jistħoqq.

Jekkx isid il-kera bid-dehen idaħħal xikerali b’saħħa ta’ din l-Ordinanza sid il-kera ma għandux il-jedd li jfittex għalih, huwa jkun ħati ta’ reat kontra din l-Ordinanza, u jekkx isid il-kera jinsabħati ta’ xireat bħal dan, il-qorti li fiha huwa jkun insabħati tista’, mingħajr ħsara ta’ ebda jedd ieħor illi l-kerrej jista’ jkollu sabiex jiġbor il-kera mħalla s żejjed, tordna lil sid il-kera li jrodd dak il-kera żejjed bl-imgħax mill-jum tal-ordni.

Tirżin fuq ittalba ta’ rigali.

Ħadd ma għandu jitlob jew jilqa’, bħala kondizzjoni tal-għoti, tiġdid, jew issuktar ta’ kirja ta’ xidar, il-ħlas ta’ xirigal jew ta’ flus oħra bħal dan jew il-għoti ta’ xi ħaġa li tkun minbarra l-kera, u meta jsir xi ħlas bħal dan jew tingħata ħaġa li tkun wara li din l-Ordinanza tibda sseħħ, il-bniedem li jkun għamel il-ħlas jew ta il-ħaġa jew il-werrieta tiegħu jkunu jistgħu jfittxu sabiex jieħdu lura dawk il-flejjes jew is-siwi ta’ dik il-ħa[a.

Kull bniedem li, wara li din l-Ordinanza tibda sseħħ, jitlob xi ħlas jew il-għoti ta’ xi ħaġa li tkun biksur ta’ dan l-artikolu, ikun ħati ta’ reat kontra din l-Ordinanza, u, jekk bniedem misjub ħati li talab jew li laqa’ xi ħlas jew xi ħaġa li tkun kif imsemmi hawn qabel ikun ħa dak il-ħlas jew dik il-ħaġa li tkun, il-qorti li tkun sabitu ħati tista’ tordnal u li jrodd lill-bniedem li min għandu jkun ħadhom, jew lill-werrieta ta’ dak il-bniedem, il-għadd ta’ dawk il-flejjes jew is-siwi ta’ dik il-ħaġa li tkun, bl-imgħax mill-jum li fih kienħadhom.

Djar mikrija bil-għamara.

Emendat: XXI X.1947.5; V.1947.3.

Id-disposizzjonijiet li jinsabu f’din l-Ordinanza jkunu jgħoddu għal kull dar mikrija bil-għamara mingħajr ma titqies dik il-għamara, u d-differenza bejn il-kera hekk maqtugħ u l-kera miftiehem bejn sid il-kera u l-kerrej titqies li tkun il-kera tal-għamara.

Kull kerrej ta’ dar bi l-għamara jekk hekk jidhirlu, jista’ f’kull żmien jitlob lill-Bord sabiex dan jaq ta’ l-kera xieraq tal-għamara, iżda kull tiswija ta’ kera li l-Bordjaq ta’ ma tibdiex tgħodd ħlief mill-ewwel jum li fih għandu jitħallas il-kera li jaħbat wara li t-talba tal-kerrej tkun ġiet mressqa fir-reġistru tal-Bord; u iżda wkoll illi l-għażla hekk mogħtija ma tistax tkun użata aktar minn darba mill-istess kerrej dwar l-istess kirja, sew kif mill-bidu kien sar il-ftehim jew kif imġedda minn żmien għal żmien.

Meta ssir talba bħal din, il-Bord għandu, f’kull każ, jaħtar espert sabiex jistmakemm, wara li jinqatgħu l-ispejjeż, dik il-għamara tista’ ġġib f’bejgħ bl-irkant li jsir bir-rieda ta’ sidha.

Id-dritt ta’ ħlas tal-espert u l-ispejjeż li dan jagħmel joħroġhom fil-waqt il-kerrej b’żieda ta’ kull dritt li dan tal-aħħar ikun ħallas taħt l-artikolu 10.

Il-Bordjaq ta’ l-kera xieraq tal-għamara bil-ħmis tax fil-mija fis-sena tas-siwi stmat tal-għamara: Iżda f’ebda każ dan il-kera xieraq tal-għamara m’għandu jkun iżjed-

(i)

fil-każ ta’ darqa dima, li fiha ma jkunu saru wara il-31 ta’ Marzu, 1939, ebda tibdil jew xi żidiet fil-bini li ma jitħallsux mill-kont dwar il-ħsarat tal-gwerra, mill-kera xieraq tad-dar bħala dar bla għamara, iffissat skond id-disposizzjonijiet ta’ din l-Ordinanza;

(ii)

fil-każ ta’ darqa dima, li fiha jkunu saru wara l-31 ta’ Marzu, 1939, tibdil jew żidiet fil-bini li ma jitħallsux mill-kont dwar il-ħsarat tal-gwerra, mill-kera xieraq tad-dar bħala dar bla għamara miżjud bis-sebgħa fil-mija taż-żieda tal-kera, jekk ikun hemm, illi l-Bord taħt id-disposizzjonijiet ta’ din l-Ordinanza jista’ jiffissa jew ikun iffissa minħabba dak it-tibdil jew żidiet fil-bini;

(iii)

fil-każ ta’ dar ġdida, mill-kera xieraq tad-dar bħala dar bla għamara iffissat skond id-disposizzjonijiet ta’ din l-Ordinanza miżjud bis-sebgħa fil-mija: Iżda wkoll illi meta jiġi biex jaqta’ l-kera ta’ dar bi l-għamara, il-Bord, fuq it-talba tal-kerreju wara li jisma’ lis-sid tad-dar, jista’ fid-dehen tiegħu, jordna illi sabiex isir il-kalkolu tal-kera tal-għamara ma għandhiex tingħadd xibiċċa jew biċċiet għamara minnu msemmijin li ma jkunux la meħteġ intassew għat-tagħmir tad-dar u lanqas ma jaqblu, għal dik li hikwalità u siwi fis-suq, mal-kotra tal-bċejjeċ l-oħra ta’ għamara fl-istess dar; u meta l-Bord joħroġamar bħal dak, sid il-kera jkun jista’ jekk irid, ineħħi minn dik id-dar, spejjeż tiegħu u f’kull ħin xieraq li bih għandu jgħarraf bil-miktub lill-kerrej mhux inqas minn erbgħa u għoxrin siegħa qabel, il-biċċa jew il-bċejjeċ mhux magħdudin fil-kalkolu tal-kera.

Billi jżomm f’moħħusa fejn il-kera taħt id-disposizzjonijiet ta’ dan l-artikolu iqarreb jew le lejn il-kera qabel imħallas jew miftiehem, il-Bord għandu jaqta’ jekk id-dritt u l-ispejjeż tal-espert għandhomx jitħallsu darba għal dejjem mill-kerrej jew minn sid il-kera jew mit-tnejn f’dawk l-ishma li l-Bordisemmi.

Kap. 69.

Kap. 69.

Id-disposizzjonijiet tal-artikoli 3, 8, 9, 10, 11, 13, 15 u 27 u tal-artikolu 25(2) tal-Ordinanza li Tirregola t-Tiġdid tal-Kiri ta’ [żaħ Bini ikunu jgħoddu għal djar mikrija bil-għamara.

Drittijiet tal-preżentata.

Emendat: XXI X.1947.6; XIII.1983.4; A.L.409 tal-2007.

Kap. 69.

Kap. 12.

Id-disposizzjonijiet li jinsabu fl-artikolu 29 tal-Ordinanza [żaħ liT ir regola t-Tiġdid tal-Kiri ta’ Bini jkunu jgħoddu għat-talba mressqa sew minn sid il-kera jew mill-kerrej, iżda f’kull każ ta’ dar mikrija bil-għamara d-dritt ta’ reġistru tal-preżentata tar-rikors għandu jkun ta’ tliet euro u disgħa u erbgħ in ċenteżmu (3.49) meta l-kera tad-dar mikrija bil-għamara ma jkunx iżjed minn ħdax-il eurou ħamsa u sitt in ċenteżmu (11.65) fix-xahar, jew ta’ erba’ euro u sitta u sitt in ċ enteżmi (4.66) meta l-kera tad-dar mikrija bil-għamara ikun iżjed minn ħdax-il eurou ħamsa u sitt in ċenteżmu (11.65) fix-xahar, u f’każ jew l-ieħor barra dan għandhom jitħallsu d-drittijiet tat-trasport għan-notifika tar-rikors, skond it-Tariffi li jgħoddu għalhekk u li jinsabu mal-Kodiċi ta’ Organizzazzjoni u [żaħ Proċedura Ċivili [żaħ.

Senserija.

Miżjud: XXIX.1947.7.

Is-senserija dwar il-kiri ta’ dar, sew jekk bil-għamara jew mingħajr għamara, qatt ma għandha tisboq nofsil-kera ta’ xahar kera tad-dar kif maqtugħ mill-Bord.

Kull ftehim li bih bniedem, direttament jew indirettament, jiftiehem li jħallas bħala senserija, tkun kif tkunimsemmija, xi għadd ta’ flus jew ħaġa oħra iżjed mis-somma ffissata taħt id-disposizzjonijiet tas-subartikolu li jaħbat sew sew qabel dan, ma jkunx jiswa għal dak iż-żejjed.

Kull bniedem illi, sew jekk bid-dehen jew bi żball, iħalla s iżżejjed kif imsemmi, jkollu l-jedd li jitlob ir-radd ta’ dak iż-żejjed għalkemm ikun sar xi ftehim jew xi wegħda jew ikun hemm xi liġi kontrahekk.

Kull azzjoni li tista’ tittieħed taħt is-subartikolu (3) tkun preskritta bil-mogħdija ta’ ħames snin mill-jum li fih ikun sar il-ħlas.

Kull talba minn kerre j kontra sid il-kera magħmula bis-saħħa tad-disposizzjonijiet ta’ din l-Ordinanza tkun preskritta bil-mogħdija ta’ sena mill-jum tat-tmiem tal-kirja, jew mill-jum li fih din l-Ordinanza tieqaf mis-seħħ, liema jum fosthom jaħbat l-ewwel.

Il-Ministru li f’dak iż-żmien ikun inkarigat mill-Kummissjoni dwar il-Ħsarat tal-Gwerra jew persuna oħra li minn żmien għal ieħor tkun delegata minnu għalhekk għandu, minnufih kif ikun prattikabbli wara l-esekuzzjoni ta’ kull att skond l-artikolu 5(4) jew, skond il-każ, wara li tingħata kull donazzjoni mill-Gvern skond xi proġett dwar djar, iġiegħel notamenti ta’ dak l-att jew dik id-donazzjoni b’dawk il-parti kolaritajiet li l-Ministru jista’ minn żmien għal ieħor jiddeċiedi li jiġi reġistrat fl-Uffiċċju għall-Valutazzjoni ta’ Artijiet u l-Uffiċjal għall-Valutazzjoni ta’ Artijiet għandu hekk jirreġistra dak in-notament.

Piena għal kull reat.

Emendat: A.L.46 tal-1965; A.L.409 tal-2007.

Kull min ikun ħatilikiseramar ta’ din l-Ordinanza jkun jista’ jeħel multa ta’ minn sitta u erbgħineuro u disgħa u ħams in ċenteżmu (46.59) sa erba’ mija u ħamsa u sittineurou sebgħa utmeninċenteż mu (465.87), jew ħabs għal mhux iżjed minn tliet xhur, jew sew dik il-multakemm dak il-ħabs flimkien: Iżda illi l-qrati m’għandhomx jagħtu l-piena ta’ ħabs, ħlief meta wieħed jonqos li jħallas multa, qabel ma l-Kamra tad-Deputati ma tkunx għaddiet riżoluzzjoni għal dak il-għan dwar reati li jsiru wara.

Meta r-reat ikun sar minn soċjetà, assoċjazzjoni ta’ nies jew xi xirka oħra magħrufa mill-liġi, kull bniedem illi, fiż-żmien li jsir ir-reat kien direttur jew uffiċjal ta’ dik is-soċjetà, assoċjazzjoni jew xirka magħrufa, jitqies li huħati ta’ dak ir-reat kemm-il darba ma juri xilli r-reat sar mingħajr ma huwa kien jafli ser isir jew illi huwa għamel ħiltu kollha sabiex dak ir-reat ma jsirx.

Ġur iżdizzjoni u preskrizzjoni ta’ akkuża.

Emendat: XXII.1976.4; XI.1977.2; VIII.1990.3.

Kap. 9.

Kull reat kontra din l-Ordinanza għandu jiġi quddiem il-Qorti tal-Maġistrati skond id-disposizzjonijiet tal-Kodiċi Kriminali: Iżda l-prosekutur ikollu jedd ta’ appell quddiem il-Qorti ta’ Appell Kriminali f’kull wieħed mill-każijiet imsemmijin fl-artikolu 413 tal-Kodiċi Kriminali u wkoll kull meta fil-fehma tiegħu s-sentenza li jkun fiha kundanna ma tkunx biżżejjed.

Kull meta ċ-chairman tal-Bord jidhirlu li għandu jaħseb illireat kontra din l-Ordinanza sar minn xi parti fil-proċedimenti quddiem il-Bord, huwa għandu minnufih jordna li l-Kummissarju tal-Pulizija jiġi mgħarraf bir-reat li jkun hemm suspett li sar [żaħ.

Proċedimenti dwar reat kontra din l-Ordinanza jistgħu jinbdew meta jkun, fi żmien sentejn mill-jum li fih ir-reatikun sar.

Saħħa tal-Ordinanza.

Kap. 69.

Id-disposizzjonijiet ta’ din l-Ordinanza għandhom jiżdiedu mad-disposizzjonijiet tal-Ordinanza li Tirregola t-Tiġdid tal-Kiri ta’ Bini, u, ħlief fejn ma jaqblux magħhom, ma għandhomx jiċħduhom.

Kif tapplika din l-Ordinanza.

Miżjud: XXXI.1995.3.

Id-disposizzjonijiet ta’ qabel ta’ din l-Ordinanza ma għandhomx ikunu japplikaw għall-kiri ta’ fond li jsir fl-1 ta’ Ġunju, 1995 jew wara dik id-data.

Għall-għanijiet ta’ dan 1-artikolu-

(a)

kiri tinkludi sullokazzjoni; u

(b)

it-tigdid ta’ kiri fl-1 ta’ Ġunju, 1995 jew wara dik id-data (sew jekk dak it-tigdid ikun wieħed konvenzjonali, legali, konswetudinarju jew xort’oħra) ma għandux jitqies li jkun kiri li jsir fl-1 ta’ Ġunju, 1995 jew wara dik id-data.


ATT DWAR IL-PROVVISTI U S-SERVIZZI

Biex jipprovdi għall-manteniment ta’ provvisti u servizzi essenzjali għall-ħajja tal-popolazzjoni u biex jikkontrolla l-produzzjoni, it-tqassim u l-konsum ta’ oġġetti.

L-ATTIV tal-1947, kif emendat bl-Ordinanzi ta’ Emerġenza II u XV tal-l958; b1-Ordinanzi XVII tal-1961 u XXV tal-l962; b1-Avviż Legali 4 tal-1963; bl-Att XIV tal-1965; bl-Avviżi Legali 46 tal-1965 u 148 tal-1975; bl-Atti XI tal-1977, XLIX tal-1981, XV tal-1982 u XIII tal-1983; bl-Avviż Legali 409 tal-2007; u bl-Att V tal-2007.

Titolu fil-qosor.

It-titolu fil-qosor ta’ dan l-Att hu l-Att dwar il-Provvisti u s-Servizzi.

Tifsir.

Emendat: II.1958; A.L.4 XI.1977.2; XV.1982.2A.L.4 tal-1963;.

F’dan l-Att, kemm-il darba r-rabta tal-kliem ma tinħtieġx xort’oħra:

"bejgħ "

tfisser ukoll kull disponiment taħt kull xorta ta’ titolu sew jekk ta’ ħlas jew ta’ blaħlas u kull trasferiment ta’ oġġetti mill-pusses ta’ dak li jkun;

" intrapriża "

tfisser kull intrapriża ta’ fejda pubblika jew fejda privata, jew kull intrapriża industrjali jew kummerċjali, jew kull intrapriża, organizzazzjoni, istituzzjoni jew servizz professjonali jew edukattiv sew jekk l-attività titmexxa minn persuna waħda jew aktar;

"oġġetti essenzjali", "provvisti essenzjali", "servizzi essenzjali", "u"

xogħol essenzjali "ifissru oġġetti, provvisti, servizzi jew xogħol li skont ma jidhirlu l-Ministru responsabbli għall-kummerċ huma essenzjali fl-interess pubbliku jew li huma essenzjali għall-ħajja tal-popolazzjoni;

"rekwiżizzjoni "

tfisser, għal dak li huma oġġetti, tieħu pussess tal-oġġetti jew iġġiegħel li jitqiegħdu għad-disposizzjoni tal-awtorità li tagħmel rekwiżizzjoni;

" stabbilit" jew "speċifikat "

tfisser stabbilit jew speċifikat minn regolament taħt dan l-Att.

Kull riferenza għal xi ħwejjeġ jew oġġetti għandha tiftiehem li tfisser ukoll riferenza għal xi sustanzi, materjali, prodott, vetturi, bastimenti, jew annimali.

Setgħa għall-egħmil ta’ regolamenti.

Emendat: XVII.1961.2; XXV.1962.2L.4 tal-1963; A.L.46L.148 tal-1975; XI.1977.2 XLIX.1981.4; XV.

1982.3L.409 tal-2007; V.2007.25 XXV.1962.2; A.L.4 tal-1963; A.L.46 tal-1965; A.L. 148 tal-1975; XI.1977.2; XLIX.1981.4; XV.

1982.3; A..

Il-Ministru responsabbli għall-kummerċ jista’ jagħmel, u, wara li jkun għamel, ibiddel, iħassar jew jarġa joħroġ b’liġi regolamenti biex jitmantnew il-provvisti u s-servizzi essenzjali għall-ħajja tal-popolazzjoni u biex jiġu kkontrollati l-produzzjoni, it-tqassim, l-użu, u l-konsum ta’ oġġetti u, b’mod partikolari, iżda bla ħsara għall-ġeneralità tas-setgħa tiegħu msemmija hawn qabel, jista’ jagħmel regolamenti għal dawn il-finijiet kollha jew għal xi waħda jew oħra minn dawn il-finijiet:

(a)

għar-regular jew projbizzjon tal-produzzjoni, trattament, tiżmim, ħżin, moviment, trasport, importazzjoni, esportazzjoni, tqassim, bejgħ, xiri, użu, jew konsum ta’ oġġetti ta’ kull xorta, u, b’mod partikolari, għall kontroll ta’ prezzijiet li bihom dawn l-oġġetti jistgħu jinbiegħu;

(b)

għar-regular ta’ tmexxija ta’ intrapriża inkarigata f’xo għol essenzjali, u, b’mod partikolari, għall-kontroll ta’ spejjeż li jintalbu minn persuni inkarigati mill-intrapriża għall-xogħol magħmul minnhom;

(ċ)

sabiex wieħed iġiegħel lil persuni li qegħdin imexxu xi kummerċ, negozju jew intrapriża jew impjegati f’xi kummerċ jew negozju speċifikat biex iżommu dawk il-kotba, kontijiet jew dokumenti kif jista’ jkun hemm speċifikat u biex juru lil kull uffiċjal jew uffiċjali, kif jista’ jkun hemm speċifikat, kull ktieb, kont jew dokument dwar dak il-kummerċ, negozju jew intrapriża u sabiex wieħed iġiegħel lil kull persuna biex tforni dak l-uffiċjal jew lil dawk l-uffiċjali, kif jista’ jkun hemm speċifikat, dawk l-istimi jew rendikonti illi dan l-uffiċjal jew uffiċjali jistgħu jeħtieġu;

(d)

għal kull materja inċidentali u supplimentari li għaliha l-Ministru responsabbli għall-kummerċ jidhirlu li hu xieraq, għall-finijiet tar-regolamenti, li jipprovdi, fosthom, b’mod partikolari, id-dħul u l-ispezzjon ta’ lokali, milqutin mir-regolamenti, minn persuni awtorizzati għalhekk mill-Ministru responsabbli għall-kummerċ sabiex jiżguraw li jsirdak kollu li hu meħtieġ mir-regolamenti; u dawn ir-regolamenti jistgħu jipprojbixxu l-egħmil ta’ kull ħaġa regolata mir-regolamenti ħlief bl-awtorità ta’ liċenza mogħtija minn dik l-awtorità jew persuna kif tista’ tkun speċifikata, u tista’ ssir b’mod li tkun tgħoddsew għall-intrapriżi b’mod ġenerali jew għal xi persuna partikolari jew intrapriża jew klassi ta’ persuni jew intrapriżi, u jew għall-intrapriża kollha jew għal biċċa minnha, u b’mod li jkollha s-seħħ tagħha jew għal kull imkien f’Malta jew għal xi post partikolari fiha;

(e)

Kap. 490.

Kap. 490.

biex jagħtiset għa l it-Tribunal Amministrattiv ta’ Reviżjoni stabbilit skont l-artikolu 5 tal-Att dwar il-[żaħ Ġ ustizzja Amministrattiva, li jkun jista’ jittratta dwar reati li jaqgħu taħt kull regolament jew xi regolament speċifiku magħmul taħt dan l-Att, biex jistipula l-proċedura li għandha tkun segwita minn dak it-Tribunal, biex jistabbilixxi l-ġurisdizzjoni tiegħu; u biex jipprovdi, skont ma jkun meħtieġ, dwar kif jiġu applikati d-disposizzjonijiet tal-Att dwar il-Ġustizzja [żaħ Am ministrattiva, għal appelli mid-deċiżjonijiet ta’ dak it-Tribunal;

(f)

sabiex jipprovdi għar-rekwiżizzjonar ta’ oġġetti essenzjali taħt dawk il-kondizzjonijiet li jistgħu jiġu stabbiliti u suġġett għal ħlas ta’ kumpens xieraq li, meta ma jkunx hemm ftehim, ikun iffissat minn bord jew tribunal maħtur għall-finijiet jew, meta ma jkunx maħtur ebda wieħed minn dawn, mill-Qorti Ċivili;

(g)

sabiex jawtorizza lil xi uffiċjalbiex imexxi impriża li tkun teżisti kollha kemm hi jew xi biċċa minnha, jew jawtorizza persuna biex tmexxi l-impriża kollha kemm hi jew biċċa minnha, skont dawk l-istruzzjonijiet jew istruzzjoni li jistgħu jingħataw lilha; u li, fil-waqt bis-saħħa ta’ dan il-paragrafu, uffiċjal li jkunhekk awtorizzat ikun qed imexxi impriża kollha kemm hi jew biċċa minnha-

(i)

l-imsemmi uffiċjal jitqies li jkun qed jagħmilha bħala aġent tal-inkarigati mill-impriża, biss l-inkarigati mill-impriża ma jkollhom ebda dritt li jikkontrollaw it-tmexxija tal-impriża jew ta’ biċċa mill-impriża; u

(ii)

l-inkarigati mill-impriża ma jkunux marbutin, jew kif jista’ jagħti l-każ, ma jkunx, dwar dawk il-materji li jistgħu jkunu speċifikati, marbutin minn ebda obbligazzjoni jew restrizzjoni ordnata lilhom minn jew bis-saħħa ta’ liġi jew att ieħor legali li jiffissa d-dmirijiet tagħhom;

(h)

sabiex jistabilixxi l-pieni li l-ħati ta’ ksur tar-regolamenti magħmulin taħt dan l-Att, għandu jeħel; dawn il-pieni jistgħu jkunu kollha jew xi waħda minn dawn li ġejjin:

(i)

priġunerija għal żmien ta’ mhux iżjed minn sentejn;

(ii)

multa ta’ somma ta’ mhux iżjed minnelfejn, tliet mija u disgħa u għoxrin euro u sebgħa u tletin ċenteżmu (2, 329.37) jew multa ikkalkulata fuq il-profitt magħmul mill-ħati dwar in-negozju bi ksur tar-regolamenti: Iżda meta l-multa hija hekk ikkalkulata ma tistax tkun iżjed mis-somma għal ħames darbiet tal-profitt magħmul mill-ħati;

(iii)

il-konfiska ta’ kull oġġett jew ħaġa li għandhom x’jaqsmu mal-ħtija;

(iv)

it-tiżmim jew taħsir ta’ liċenza, sew jekk maħruġa taħt xi regolament taħt dan l-Att jew xort’oħra: Iżda dan is-subparagrafu ma għandux jitqies li huwa ta’ ħsara għas-setgħat ta’ kull awtorità li żżomm jew tħassar jew tirrofta it-tiġdid ta’ liċenzi maħruġin taħt kull liġi oħra jew taħt regolamenti magħmulin taħt dan l-Att;

(v)

Kap. 446.

Kap. 9.

Kap. 446.

Kap. 9.

il-pubblikazzjoni ta’ sentenzi mogħtijin lil ħati taħt kull regolament magħmul taħt dan l-Att b’dak il-mod li jista’ jiġi stabbilit: Iżda regolamenti taħt dan il-paragrafu jistgħu ukoll jipprovdu għall-iffissar tal-inqas piena u, fil-limiti msemmijin hawn fuq, l-ogħla piena illi l-ħati jista’ jeħel dwar ksur ta’ regolament wieħed jew iżjed jew ta’ klassi waħda ta’ regolamenti jew ta’ iżjed minn klassi waħda ta’ regolamenti u regolamenti jistgħu ukoll jipprovdu illi dwar regolament wieħed jew iżjed jew dwar klassi waħda ta’ regolamenti, id-disposizzjonijiet tal-artikoli 7 u 22 tal-Att dwar il-Probation u l-artikolu 21 tal-Kodiċi Kriminali [żaħ ma jkunux japplikaw.

Regolamenti magħmulin taħt dan l-Att għandhom jitqiegħdu fuq il-mejda ta’ Kamra tad-Deputatimalli jista’ jkun wara li jsiru; u, jekk il-Kamra tad-Deputati, fi żmien għoxrin ġurnata li jibdew mill-ġurnata li fiha xi regolament jew regolamenti minn dawn jitqiegħdu quddiemha, tiddeċiedi b’riżoluzzjoni li huma għandhom jitħassru, jew jiġu emendati, dan ir-regolament jew dawn ir-regolamenti ma jibqgħux ikollhom effett, jew ikunu hekk emendati iżda bla ebda ħsara għal kull ħaġa li tkun saret qabel bis-saħħa tagħhom jew għall-egħmil ta’ kull regolament ġdid.

Meta wieħed jikkalkola kull żmien għall-finijiet ta’ dan is-subartikoluma għandu jittieħed kalkolu ta’ ebda żmien li fih l-Kamra tad-Deputa ti tkun xolta jew prorogata jew li fih taġġorna għal iżjed minn erbatijiem.

Setgħa għall-ħatra ta’ uffiċjali.

Emendat: A.L.4 tal-1963.

Il-Prim Ministru jista’ minn żmien għal ieħor, jaħtar persuna waħda jew iżjed minn persuna waħda jew korp ta’ persuni jew iżjed minn korp wieħed ta’ persuni għall-finijiet tad-disposizzjonijiet kollha jew ta’ xi disposizzjoni ta’ regolamenti magħmulin taħt dan l-Att u sabiex dawn il-persuni jew korp ta’ persuni jġiegħlu li d-disposizzjonijiet ta’ dawn ir-regolamenti jkollhom l-effett tagħhom; u jista’ wkoll jistabbilixxi l-isem li bih din il-persuna jew korp ta’ persuni għandhom jiġu magħrufin uffiċjalment.

Meta persuna li jkollha kariga determinata tkun maħtura għall-finijiet tas-subartikolu (1), kemm-il darba ma jkunx hemm disposizzjoni espressament kontrarja, il-ħatra għal din il-kariga għandha titqies li tgħodd ukoll għall-persuna li minn żmien għal żmien tkun qiegħda tagħmel id-dmirijiet tal-kariga determinata.

Setgħat dwar oġġetti rekwisizzjonati.

Emendat: A.L.4 tal-1963; XI.1977.2.

Meta bis-saħħa ta’ dan l-Att ikun hemm rekwisizzjonati xi oġġetti, kull uffiċjal jew uffiċjali, kif jista’ jkun hemm speċifikat, jistgħu jużaw jew jiddisponu minnhom, jew jistgħu jawtorizzaw l-użu jew disponiment ta’ dawn l-oġġetti għal dak l-iskop u b’dak il-mod kif huma jidhrilhom li hu xieraq, u jistgħu iżommu, jew, bl-awtorizzazzjoni bil-miktub tal-Ministru responsabbli għall-kummerċ, ibiegħu jew b’mod ieħor jiddisponu mill-oġġetti bħal li kieku huma is-sidien tagħhom.

Restrizzjonijiet fuq xandir ta’ informazzjonijiet.

Emendat: A.L.4 tal-1963; XIII.1983.4; A.L.409 tal-2007.

Ebda persuna li tikseb xi informazzjoni bis-saħħa ta’ dan l-Att jew ta’ xi regolament magħmul taħt dan l-Att ma għandha, barra meta tagħmel hekk biex tesegwixxi dak li jingħad f’dan l-Att jew f’xi regolamenti magħmul taħt dan l-Att, tikxef dik l-informazzjoni jekk mhux bil-permess mogħti mill-Prim Ministru.

Persuna ħatja ta’ reat taħt is-subartikolu (1), tista’ teħel, meta tinsab ħatja, il-piena ta’ priġunerija għal żmien ta’ mhux iżjed minn sena jew multa ta’ mhux anqas minn mitejnu tnejnutletineurouerbgħa u disgħ in ċenteżmu (232.94) u mhux iżjed minn erba’ mija u ħamsa u sittineurousebgħa utmeninċenteż mu (465.87).

Liċenzi jistgħu jitħassru.

Kull liċenza, permess jew permess mogħti għall-finijiet ta’ xi regolament magħmul taħt dan l-Att jistgħu jitħassru f’kull żmien mill-awtorità jew persuna li għandha s-setgħa li tagħtih.

L-artikolu 24 tal-Kodiċi Kriminali għandu jgħodd dwar il-ħtijiet magħmulin taħt dan l-Att jew taħt kull regolament magħmul taħt u kif jgħodd għal kontravvenzjonijiet.

Attentati ta’ reati u għajnuna lil minjagħmel ħtija.

Kull min jipprova jagħmel xireat jew jagħmel att bi tħejjija ta’ reati kontraxi regolament taħt dan l-Att, jitqiesħati ta’ reat kontra dak ir-regolament.

Ebda persuna, li tkun taf, jew li jkollha raġun biżżejjed biex taħseb illi persuna oħra hija ħatja ta’ reatkontraxi regolament taħt dan l-Att, ma għandha tagħti lil din il-persuna l-oħra għajnuna bil-ħsieb li b’hekk iżżomm, tfixkel jew tindaħal fil-proċess jew piena ta’ dik il-persuna għal dak ir-reat.

Kull min ikun ħati taħt is-subartikolu (2) ikun jista’ jeħel l-istess piena li hemm stabbilita għar-reat li għaliha dik il-persuna l-oħra hija ħatja.

Kull miniġiegħel jew jipprova jġiegħel lil ħadd ieħor jagħmel xi reatkontraxi regolament taħt dan l-Att, sew jekk jirnexxilu jew le f’dak il-ħsieb, huwa stess ikun ħati ta’ reat taħt dak ir-regolament.

Reati magħmulin minn assoċjazzjoni ta’ persuni.

Meta xi persuna, li tinsabħatja ta’ reatkontraxi regolament magħmul taħt dan l-Att, tifforma sehem minn assoċjazzjoni ta’ persuni, kull persuna li fi żmien li jsir ir-reat kienet direttur jew uffiċjal tal-assoċjazzjoni, titqies li hija ħatja ta’ dak ir-reat kemm-il darba ma tippruvax li dak ir-reat sar mingħajr ma kienet tafhi, jew li għamlet kull ma setgħat biex dak ir-reat ma jsirx.

Notifika ta’ avviżi.

Mingħajr ħsara għal kull disposizzjoni speċjali f’xi regolament magħmul taħt dan l-Att, avviż li għandu jkun notifikat lil xi persuna għall-finijiet ta’ xi regolament minn dawn, jista’ jiġi notifikat lilha billi jinbagħat bil-posta f’ittra reġistrata indirizzata lil dik il-persuna fl-aħħar post jew fil-post tas-soltu tagħha fejn toqgħod, jew fil-post tan-negozju tagħha.


ATT DWAR IĊ-ĊENSIMENT

Sabiex jipprovdi biex minn żmien għal żmien ikun jista’ jsir Ċensiment.

L-ATTII tal-1948, kif emendat bl-Ordinanza XXV tal-1962; bl-Avviżi Legali: 4 tal-1963, 46 ta' 1-1965; bl-Atti XLIX tal-1981, XIII tal-1983 u VIII tal-1990; u bl-Avviżi Legali 409 tal-2007 u 105 tal-2008.

It-titolu fil-qosor ta’ dan l-Att huwa l-Att dwar iċ-Ċensiment.

Tifsir.

"Gazzetta" tfisser il-Malta Government Gazette; "Malta" għandha l-istess tifsir kif mogħti lilha bl-artikolu 124 tal-Kostituzzjoni ta’ Malta [żaħ.

Set għabiex isir ċensiment.

Emendat: XXV.1962.4; A.L.4 tal-1963.

Bla ħsara tad-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att, il-Prim Ministru jkun jista’, b’ordni, minn żmien għal żmien, jordna illi jsir ċensiment ta’ Malta, u kull ordni taħt dan l-artikolu jista’ jippreskrivi-

(a)

id-data li fiha għandu jsir iċ-ċensiment, u

(b)

il-persuni li għandhom jagħtu jew li dwarhom għandha tingħata l-informazzjoni għall-finijiet taċ-ċensiment, u

(ċ)

it-tagħrif li għandu jkun hemm fil-prospetti: Iżda, ebda tagħrif ma jista’ jkun mitlub li jitniżżel ħlief tagħrif dwar dawk il-materji li huma msemmijin fl-Iskeda li tinsab ma’ dan l-Att.

Kull ordni maħruġ taħt dan l-artikolu jista’ jitħassar, jkun emendat jew jitbiddel b’ordni li joħroġ wara.

Ħatra ta’ uffiċjal taċ-ċensiment.

Emendat: XXV.1962.4; A.L.4 tal-1963.

Il-Prim Ministru jkun jista’ jaħtar persuna li tkun kapaċi u xierqa sabiex tkun uffiċjal taċ-ċensiment u dik il-ħatra tkun ippubblikata fil-Gazzetta.

Dmirijiet tal-uffiċjal taċ-ċensiment.

Emendat: XXV.1962.4; A.L.4 tal-1963.

L-uffiċjal taċ-ċensiment ikollu d-dmir li jaħseb sabiex jagħmel kull ma jinħtieġ biex jista’ jsir ċensiment skont id-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att u ta’ kull ordni jew regolamenti magħmulin taħt dan l-Att, u għal dan l-iskop jagħmel dak li jinħtieġ għall-preparazzjoni u ħruġ tal-formuli u struzzjonijiet meħtieġa u sabiex meta jkunu mimlijin il-formu li jintbagħtu lura.

L-uffiċjal taċ-ċensiment, bis-saħħa tas-setgħat tiegħu u fil-qadi ta’ dmirijiet u taħt dan l-Att jew taħt xi ordni jew regolamenti magħmulin taħt dan l-Att, ikun taħt il-kontroll tal-Prim Ministru u jkollu joqgħod għall-ordnijiet li huwa jagħtih.

L-ispejjeż jitniżżlu akkont ta l-Fond Konsolidat.

L-ispejjeż kollha li jsiru bis-sensja tal-Prim Ministru dwar iċ-ċensiment jew xort’oħra dwar it-tħaddim tas-setgħat jew il-qadi tad-dmirijiet taħt dan l-Att għandhom jitħallsu mill-Fond Konsolidat.

Setgħa tal-Prim Ministru li joħroġ regolamenti.

Emendat: XXV.1962.4; A.L.4 tal-1963.

Sabiex l-ordni maħruġ biex isir ċensiment ikun jista’ jitwettaq, il-Prim Ministru jista’ jagħmel regolament i-

(a)

li jiddisponi għat-taqsim ta’ Malta f’distretti għall-finijiet taċ-ċensiment u għall-ħatra ta’ persuni sabiex jagħmlu xi xogħol dwar iċ-ċensiment f’dawk id-distretti;

(b)

li jordnaw lill-persuni li jkunu impjegati għall-finijiet taċ-ċensiment sabiex jaqdu d-dmirijiet li jkunu preskritti dwar iċ-ċensiment;

(ċ)

li jordnaw lill-persuni impjegati għall-finijiet taċ-ċensiment sabiex jagħmlu dikjarazzjoni bil-mik tub u bil-ġurament jew xort’oħra kif ikun preskritt dwar il-qadi ta’ dmirijiethom u li jippreskrivu l-għamla ta’ dik id-dikjarazzjoni;

(d)

li jordnaw lid-Direttur jew persuna oħra inkarigata minn ħabs, ċipp jew post ieħor ta’ kustodja u l-uffiċjal li jkun inkarigat minn sptar jew istitut ieħor pubbliku jew tal-karità f’Malta sabiex jagħmel prospett dwar in-nies li jgħixu hemm u sabiex joqgħod għall-istruzzjonijiet li jkunu lilu mogħtijin;

(e)

li jordnaw li tingħata informazzjoni min-nies li dwarhom il-prospetti għandhom isiru lill-persuni obbligati li jagħmlu dawk il-prospetti;

(f)

dwar il-formuli li għandhom ikunu wżati fiċ-ċensiment;

(g)

għall-ħlas li għandu jsir lill-persuni impjegati dwar iċ-ċensiment;

(h)

li jiddisponu dwar kull ħaġa oħra li dwarha jinħtieġ li jiġi dispost sabiex id-disposizzjonijiet ta’ dan l-ordni jkunu jistgħu jseħħu.

Għall-finijiet tad-dikjarazzjonijiet li jkollhom isiru skont ir-regolamenti kif jingħad fil-paragrafu (ċ) tas-subartikolu (1) ta’ dan l-artikolu, l-uffiċjal taċ-ċensiment ikollu s-setgħa li jagħti l-ġurament.

Rapport tal-uffiċjal taċ-ċensiment.

Emendat: A.L.46 tal-1965.

L-uffiċjal taċ-ċensiment għandu mill-iktar fis li jista’ jkun wara li jsir iċ-ċensiment, iħejji jew jordna li jitħejja r apport biskedi meħud mill-prospetti taċ-ċensiment, li juri n-numru ta’ nies magħdudin f’Malta f’daqqa u f’kull belt, raħal jew parroċċa ta’ Malta, u dan ir-rapport għandu jkun stampat u mqiegħed quddiem il-Kamra tad-Deputati.

Ebda rapport ma għandu jikxef tagħrif individwali.

Ebda rapport, sommarju ta’ statistika jew pubblikazzjoni oħra taħt dan l-Att ma għandu jkun fihom tagħrif miġjub f’xi prospett individwali hekk imniżżelilli ħadd ieħor ikun jista’ jidentifika t-tagħrifhekk pubblikat bħala tagħrif li hudwar xi persuna partikolari.

Setgħa ta’ enumeraturi.

Kull enumeratur maħtur taħt ir-regolamenti magħmulin taħt dan l-Att, ikun jista’, sa fejn ikun jinħtieġ għall-finijiet ta’ dan l-Att, jidħol f’kull dar fid-distrett tiegħu fil-jum maħtur biex isir iċ-ċensiment u f’kull żmien matul l-erba’ ġimgħat li jaħbtu minnufih qabel dak il-jum, u jista’ jerġa’ jmuru jidħol fid-djar fid-distrett tiegħu għal kemm-il darba jkun meħtieġ sabiex jikseb mingħand kull min ikun igħix f’dik id-dar kull tagħrif ieħor jew spjegazzjoni oħra li jkunu jinħtieġulu sa biex huwa jkun jista’ jlesti, jivverifika jew isewwi xi għadd mogħti lilu jew meħud minn u dwar dik id-dar jew in-nies li jgħixu f’dik id-dar.

Wiri ta' dokumenti pubbliċi.

Kull min ikollu l-ħsieb jew il-kustodja ta’ records jew jew dokumenti ta’ kumpannija jew korporazzjoni, li minnhom tkun tista’ tinkiseb informazzjoni dwar l-iskop ta’ ċensiment ordnat taħt dan l-Att, jew illi jkunu jistgħu jgħinu fit-tlestija ta’ dak iċ-ċensiment, għandu jħalli lill-ufiċjal taċ-ċensiment jew enumeratur, jew xi ħadd ieħor awtorizzat bil-miktub mill-uffiċjal taċ-ċensiment, jara dawk ir-records Kull min ikollu l-ħsieb jew il-kustodja ta’ records jew dokumenti pubbliċi, jew xi records jew dokumenti sabiex ikun jista’ minnhom jikseb l-informazzjoni li jeħtieġ.

Reati u pieni.

Emendat: XLIX.1981.4; VIII.1990.3L.409 tal-2007; A.L. 105 VIII.1990.3; A. tal-2008.

Jekk xipersuna-

(a)

tirrofta jew tonqos li tħares jew tikser id-disposizzjonijiet ta’ dan l-Att jew ta’ ordni jew regolamenti magħmulin taħt dan l-Att; jew

(b)

li għandha taħt dan l-Att tagħmel dikjarazzjoni bil-miktub dwar il-qadi tad-dmirijiet tagħha, tagħmel dikjarazzjoni falza; jew

(ċ)

li għandha d-dmir taħt ordni jew regolamenti magħmulin taħt dan l-Att li tagħmel, tiffirma, jew tikkunsinna xi dokument, tagħmel, tiffirma, jew tikkunsinna, jew iġġiegħel li jsir, jiġi iffirmat, jew ikkunsinnat dokument falz; jew

(d)

Kap. 9.

li għandha d-dmir, taħt dak l-ordni jew regolamenti, li twieġeb għal xi mistoqsija, tirrofta li twieġeb, jew tagħti tweġiba falza, għal dik il-mistoqsija, hija teħel, għal kull reat, ħief meta l-fatt ikun reat aktar gravi taħt il-Kodiċi Kriminali jew xi liġi oħra, meta tinsab ħatja quddiem il-Qorti tal-Maġistrati, multa ta’ mhux iżjed minn mitejnu tnejnutletineuro (232).

Piena għal pubblikazzjoni jew tagħrif mhux skont il-li [i.

Jekk xipersuna-

(a)

impjegata fix-xogħol ta’ ċensiment, mingħajr awtorità skont il-liġi tippubblika jew tikkomunika lil persuna oħra, ħlief fil-korsordinarju ta’ dak l-impieg, informazzjoni miksuba minnha fil-kors tal-impieg tagħha; jew

(b)

li jkollha fil-pussess tagħha xi informazzjoni li hija tkun taf li ġiet imxandra bi ksur ta’ dan l-Att, tippubblika jew tikkomunika dik l-informazzjoni lil xi persuna oħra; jew

(ċ)

li billi turi b’qerq li tkun qiegħda taqdidmirijiet taħt dan l-Att, tikseb, jew tfittex li tikseb, informazzjoni li hija ma tkunx awtorizzata li tikseb, hija teħel, meta tinsab ħatja quddiem l-imsemmi ja qorti, priġunerija għal żmien mhux itwal minn sena, jew multa ta’ mhux iżjed minn mitejnu tnejnutletineuro (232) jew dik il-priġunerija u l-multa flimkien.


ATT DWAR IL-ĦELSIEN MID-DISPOSIZZJONIJIET TAL-ATT DWAR IL-KONSERVAZZJONI TAL-AREA TA’ BARRA L-BIEB TAL-BOMBI

Biex jaħseb għall-ħelsien ta’ biċċa art mid-disposizzjonijiet tal-Att dwar il-Konservazzjoni tal-Area ta’ barra l-Bieb tal-Bombi.

Sarliġi bl-ATTX tal-1948.

Sarliġi bl-ATTX tal-1948.

Dan l-Att jista’ jissejjaħ l-Att dwar il-Ħelsien mid-disposizzjonijiet tal-Att dwar il-Konservazzjoni tal-Area ta’ barra l-Bieb tal-Bombi.

Ħelsien ta’ biċċa art mid-disposizzjonijiet tal-Att dwar il-Konservazzjoni tal-Area ta’ barra l-Bieb tal-Bombi.

Kap. 74.

Il-biċċa art li għandha faċċata lejn Spencer Hill ta’ mhux iżjed minn mija uerbgħautmenin (184) piedu fond ta’ mhux iżjed minn mija uerbgħin (140) pied mil-linja ma’ tul Spencer Hill Il-biċċa art li għandha faċċata lejn Spencer Hillta li tidher bl-aħmar fuq il-pjanta tal-artilli, wara li dan l-Atttressaq quddiem l-Assemblea Leġislativa ta’ Malta, tqegħdet fuq il-Mejda ta’ din l-Assemblea, ma taqax taħt id-disposizzjonijiet tal-Att dwar il-Konservazzjoni tal-Area ta’ barra l-Bieb tal-Bombi: [żaħ Iżda kull bini li jittella’ fuq il-biċċa arthekk meħlusa ma għandux ikollu, fl-ogħla tarf tal-ġebel jew materjal ieħor li bih ikun mibni, għoli ta’ iżjed minn mitt (100) pied ’il fuq mill-invell tal-baħar.

Kopja tal-pjanta hawn fuq imsemmija, iffirmata mill-Gvernatur, għandha titwaħħal mal-kopja ta’ dan l-Att li, skont l-artikolu 38 tal-Letters Patent tal-1947 għal Malta (Kostituzzjoni), għandha tkun reġistrata u merfugħa fl-Uffiċċju tar-Reġistratur tal-Qorti tal-Appell tal-Maestà Tiegħu.